text:
# Polska muzyka rozrywkowa
Polska muzyka rozrywkowa – dziedzina kultury muzycznej obejmująca gatunki muzyki popularnej, tanecznej, utylitarnej. Do dziedziny tej zalicza się często także piosenkę aktorską, piosenkę kabaretową, poezję śpiewaną oraz jazz. Polska muzyka rozrywkowa pojawiła się w dwudziestoleciu międzywojennym i trwała aż do wybuchu II wojny światowej. Po 1945 roku polska muzyka rozrywkowa odrodziła się.

## Początki, okres międzywojenny
Pierwszymi polskimi wykonawcami muzyki rozrywkowej były kabarety (m.in. Zielony Balonik, Figilki, Czarny Kot, Sfinks, Argus). Po I wojnie światowej powstały takie kabarety jak: Qui Pro Quo, Morskie Oko, Alibaba, Cyganeria i inni. Dużą popularnością cieszyły się piosenki żołnierskie, miłosne i satyryczne rozpowszechniane przez radio i wytwórnie muzyczne. W latach 30. muzykę promowały także filmy dźwiękowe. Przebojowe piosenki komponowali m.in.: Zygmunt Karasiński („Każdemu wolno kochać”), Jerzy Petersburski („Już nigdy”, „Ja się boję sama spać”, „Odrobię szczęścia w miłości”, „To ostatnia niedziela”, „Tango milonga”), Henryk Wars („Ach, śpij, kochanie”, „Ach, jak przyjemnie”, „Już nie zapomnisz mnie”, „Miłość ci wszystko wybaczy”, „Umówiłem się z nią na dziewiątą”). Teksty piosenek pisali m.in. Julian Tuwim („Na pierwszy znak”), Jan Brzechwa („Naprzód idziemy”), Jerzy Jurandot („Powróćmy jak za dawnych lat”), Andrzej Włast („Całuję twoją dłoń, madame”, „Titina”). Marian Hemar stworzył ok. 2000 tekstów piosenek, które wykonali m.in.: Hanna Brzezińska, Tola Mankiewiczówna, Hanka Ordonówna, Zula Pogorzelska, Adolf Dymsza. Marian Hemar jest autorem takich szlagierów jak: „Kiedy znów zakwitną białe bzy”, „Ten wąsik, ach, ten wąsik”, „Wspomnij mnie”, „Sam mi mówiłeś”, „Mały gigolo”, „Chciałabym, a boję się”. Hemar często komponował muzykę do swoich tekstów. Innymi wykonawcami popularnych przebojów z okresu międzywojennego byli: Adam Aston, Eugeniusz Bodo, Jan Kiepura, Loda Halama, Ludwik Sempoliński, Aleksander Żabczyński.

## Odrodzenie po II wojnie światowej
Po II wojnie światowej popularnością cieszył się Mieczysław Fogg (który swoją karierę rozpoczął krótko przed wojną, a podczas wojny występował w kawiarniach, w szpitalach i na barykadach). Fogg wykonywał takie piosenki jak: „Jesienne róże”, „Piosenka o mojej Warszawie”, „To ostatnia niedziela”, „Ramona”, „Szkoda twoich łez”. Płyty z jego nagraniami sprzedały się w nakładzie 25 mln egzemplarzy.
Po wojnie w latach 60. popularność zdobyli także: Maria Koterbska („Karuzela”, „Parasolki”, „Serduszko puka w rytmie cza-cza”), Sława Przybylska („Pamiętasz, była jesień”), Irena Santor („Każda miłość jest pierwsza”, „Powrócisz tu”), Halina Kunicka („Niech no tylko zakwitną jabłonie”, „Orkiestry dęte”), Jerzy Połomski („Cała sala śpiewa z nami”, „Komu piosenkę?”), Krystyna Prońko („Jesteś lekiem na całe zło”, „Małe tęsknoty”), Irena Jarocka („Beatlemania Story”, „Gondolierzy znad Wisły”, „Motylem jestem”, „Odpływają kawiarenki”), Urszula Sipińska („Poziomki”, „Cudownych rodziców mam”), Ewa Demarczyk, Ewa Bem, Halina Frąckowiak („Bądź gotowy dziś do drogi”), Alicja Majewska („Być kobietą”, „Jeszcze się tam żagiel bieli”), Zdzisława Sośnicka („Julia i ja”, „Żegnaj lato na rok”).
Muzykę popularną rozpowszechniały telewizja oraz festiwale muzyczne (Sopot, Opole, Kołobrzeg, Zielona Góra).

## Nowi wykonawcy muzyki popularnej
Na przełomie lat 60. i 70. pojawili się nowi artyści, m.in. Zbigniew Wodecki („Izolda”), Andrzej Zaucha („Bądź moim natchnieniem”, „Byłaś serca biciem”), Andrzej Rosiewicz („Czy czuje pani cha-chę”). W 1963 roku swój pierwszy koncert zagrała Maryla Rodowicz. Swój pierwszy przebój wylansowała w 1969 roku („Mówiły mu”). Kolejne nagrody i zwycięstwa na festiwalach muzycznych przyniosły jej nowe folkrockowe przeboje („Jadą wozy kolorowe”, „Kolorowe jarmarki”, „Leżę pod gruszą”). W latach 70. Rodowicz nawiązała współpracę z Agnieszką Osiecką i Katarzyną Gärtner. Za sprawą współpracy Rodowicz zmieniła stylistykę na bardziej popową i wylansowała takie przeboje jak „Małgośka”, „Damą być”, „Sing-sing”.
W latach 70. dużą popularnością cieszyła się Anna Jantar. W 1973 roku wylansowała przebój „Najtrudniejszy pierwszy krok”, a rok później „Tyle słońca w całym mieście”. W latach 90. w jej ślady poszła córka Natalia Kukulska. W latach 70. popularnością cieszyli się także: Hanna Banaszak („Mam ochotę na chwileczkę zapomnienia”), Edyta Geppert („Jaka róża, taki cierń”, „Kocham cię, życie”, „Przepraszam, że żyję”), Ryszard Rynkowski i zespół Vox, Majka Jeżowska. W latach 70. solową karierę rozpoczął także Krzysztof Krawczyk („Jak minął dzień”, „Pamiętam ciebie z tamtych lat”).

## Big bit
Uważa się, że rock trafił do Polski w 1959 roku. Wówczas w gdańskim klubie Rudy Kot zadebiutował zespół Rhythm and Blues (wykonujący głównie amerykański rock and roll). Rock w Polsce nazywano wówczas big bitem. Pomimo oficjalnego odcięcia się od grania zachodniego rock and rolla (sama nazwa big bit była kamuflażem przeciwko władzom komunistycznym), zespół Rhythm and blues otrzymał zakaz grania koncertów w salach powyżej 400 osób. W połowie 1960 roku zespół rozpadł się.
W 1960 roku powstał zespół Czerwono-Czarni, który wzbogacił repertuar o własne kompozycje i światowe przeboje z polskimi tekstami. Nazwa zespołu pochodzi od barw Gdańskiego Klubu Jazzowego w którym powstał zespół. Początkowo zespół grał tylko zagraniczne przeboje (m.in. „Elevator Rock”, „Only You”, „Sweet Little Sixteen”). Od 1961 roku zespół zaczął tworzyć własne utwory („Biedroneczki są w kropeczki”, „Malowana lala”, „Chłopiec z gitarą”, „Nie bądź taki szybki Bill”, „O mnie się nie martw”, „Mały książę”, „Jedziemy autostopem”). Wokalistami w Czerwono-Czarnych byli m.in.: Michaj Burano, Janusz Godlewski, Marek Tarnowski, Czesław Niemen, Wojciech Korda, Helena Majdaniec, Karin Stanek, Katarzyna Sobczyk. Zespół należał do czołówki polskiego big-bitu do 1967 roku.
W 1962 roku rozpoczął działalność zespół Niebiesko-Czarni, który wprowadził hasło „polska młodzież śpiewa polskie piosenki”. W składzie Niebiesko-Czarnych znaleźli się m.in.: Bernard Dornowski, Marek Szczepkowski, a później także: Wojciech Korda, Helena Majdaniec, Ada Rusowicz, Piotr Janczerski i Czesław Niemen. Ważniejsze przeboje Niebiesko-Czarnych: „Stary niedźwiedź mocno śpi”, „Głęboka studzienka”, „Czy mnie jeszcze pamiętasz”, „Baw się w ciuciubabkę”, „Hej dziewczyno, hej”, „Niedziela będzie dla nas”.
W 1965 roku pojawił się zespół Czerwone Gitary (początkowo Pięciolinie). Czerwone Gitary wprowadziły własne brzmienie, adresowane do kilkunastoletniej publiczności. W Czerwonych Gitarach karierę rozpoczęli: Krzysztof Klenczon, Seweryn Krajewski. W 2. połowie lat 60. Czerwone Gitary były najpopularniejszym polskim zespołem muzycznym. Zespół wylansował takie przeboje jak: „Anna Maria”, „Nie zadzieraj nosa”, „Dozwolone od lat 18.”, „Takie ładne oczy”, „Matura”.
Pod koniec lat 60. pojawiły się nowe zespoły bigbitowe, które odchodziły od stylizacji zachodniej. W połowie lat 60. powstał zespół Skaldowie (prowadzony przez braci Andrzeja i Jacka Zielińskich), który inspirował się rodzimym folklorem. W 1964 roku pojawił się zespół Trubadurzy, w 1967 roku powstała grupa No To Co a rok później powstał zespół Breakout (z Tadeuszem Nalepą i Mirą Kubasińską).
W 1962 roku po raz pierwszy wystąpił Czesław Niemen. Po występie na I Festiwalu Młodych Talentów w Szczecinie trafił do zespołu Niebiesko-Czarni. Z zespołu odszedł w 1965 roku i pod koniec roku utworzył zespół Akwarele. W 1967 roku Czesław Niemen wraz z zespołem wydali album Dziwny jest ten świat. Płyta odniosła ogromny sukces (Dziwny jest ten świat jest pierwszą polską złotą płytą). Czesław Niemen wylansował później takie przeboje jak: „Płonąca stodoła”, „Pod papugami”, „Wspomnienia”, „Bema pamięci żałobny rapsod”, „Czas jak rzeka”, „Włóczęga”).
Breakout zalicza się do pierwszego prawdziwego polskiego zespołu rockowego. Breakout powstał po rozpadzie zespołu Blackout, w którym wokalistą był Stanisław Guzek (występujący później jako Stan Borys). W 1964 roku debiutowały Alibabki, które początkowo wykonywały repertuar harcerski, ale z czasem nagrały własne kompozycje. Na początku lat 70. powstały zespoły: Klan oraz SBB (kierowane przez Józefa Skrzeka). Muzyka rockowa w latach 70. nie cieszyła się jednak dużą popularnością.

## „Młoda generacja” lat 70. i 80.
W latach 70. doszło do zmian w polskiej muzyce rozrywkowej. W 1970 zorganizowany został po raz pierwszy festiwal „Wielkopolskie Rytmy Młodych” na których prezentowali swoje umiejętności nowi, ekspansywni wykonawcy. Nowa fala muzyki rozrywkowej została nazwana „muzyką młodej generacji". Ważniejszymi wykonawcami z tego okresu były zespoły: Krzak, Exodus, Kombi, Perfect, Maanam, Kasa Chorych.
Zespół Perfect powstał pod koniec lat 70. Zespołem kierował Zbigniew Hołdys. Dzięki wykorzystaniu nowoczesnych brzmień i kontestacyjnym tekstom odniósł duży sukces. Ważniejsze przeboje Perfect z tego okresu to: „Ale wkoło jest wesoło”, „Autobiografia”, „Chcemy być sobą”, „Nie płacz, Ewka”, „Pe Pe, wróć”. Perfect rozpadł się w 1983 roku. Zespół reaktywował się w 1988 roku i rozpadł ponownie w 1991 roku. Na estradę grupa wróciła w 1993 roku, ale bez Hołdysa.
W 1973 roku powstała Budka Suflera z wokalistą Krzysztofem Cugowskim. Sławę zespołowi przyniosła piosenka „Cień wielkiej góry”. Zespół kilkakrotnie zmieniał skład (z Budką Suflera współpracowali m.in. Jan Borysewicz, Izabela Trojanowska, Urszula).
W 1975 roku powstał Maanam z Olgą „Korą” Jackowską na wokalu. Kora we współpracy z Markiem Jackowskim stworzyła takie przeboje jak: „Boskie Buenos”, „Cykady na Cykladach”, „Kocham cię, kochanie moje”. Zespół zawiesił działalność w 1986 roku, ale reaktywował się w 1991 roku.
Do innych zespołów wyróżniających się z tego okresu należy zaliczyć: Republikę z Grzegorzem Ciechowskim, Bajm z Beatą Kozidrak, Kombi z Grzegorzem Skawińskim, Lady Pank założony przez Jana Borysewicza, Lombard z solistką Małgorzatą Ostrowską, Oddział Zamknięty.
Rock symfoniczny reprezentował zespół Exodus (z braćmi Andrzejem i Wojciechem Puczyńskim). Zespoły Dżem (kojarzony z Ryszardem Riedlem) oraz Kasa Chorych reprezentowały blues-rock. Zespołem łączącym rock z jazzem była śląska grupa Krzak.

## Punk rock, nowa fala i heavy metal w Polsce
Na początku lat 80. powstały pierwsze polskie zespoły punkowe i nowofalowe, reprezentowane przeważnie przez zespoły występujące na festiwalu w Jarocinie. Do ważniejszych zespołów należy zaliczyć: Śmierć Kliniczna, T.Love, Dezerter, Tilt, Deuter, TZN Xenna, Brygadę Kryzys, Izrael. W tym samym czasie Maanam i Republika nawiązywały do tradycji nowofalowej. Punk rock rozwijał się głównie w Warszawie oraz w Trójmieście. Pierwsze polskie zespoły punkrockowe działały także we Wrocławiu oraz w Ustrzykach Dolnych (KSU). Na przełomie lat 80. i 90. dużą popularnością cieszyły się takie zespoły jak: Sztywny Pal Azji, Siekiera, Dezerter, T.Love, Kobranocka, Kult. Muzykę hardrockową wykonywali m.in.: TSA, Turbo i Bank.

## Lata 90.
W latach 90. pojawiły się nowe wytwórnie płytowe, które wypromowały nowych artystów (np. Pomaton, Izabelin Studio, Zic Zac, MJM Music PL, BMG Poland). W latach 90. duże sukcesy odnieśli tacy wykonawcy jak: Edyta Górniak, Justyna Steczkowska, De Mono, Wilki, Varius Manx, Hey, Edyta Bartosiewicz, Big Cyc, Piersi, Elektryczne Gitary, O.N.A., Ira, Kasia Kowalska, Kayah, Anita Lipnicka, a także reaktywowane: Lady Pank, Perfect, Republika, Tilt.

title: Polska muzyka rozrywkowa

wikitext:
'''Polska muzyka rozrywkowa''' – dziedzina kultury muzycznej obejmująca gatunki muzyki [[muzyka pop|popularnej]], [[muzyka taneczna|tanecznej]], [[muzyka utylitarna|utylitarnej]]. Do dziedziny tej zalicza się często także [[piosenka aktorska|piosenkę aktorską]], [[piosenka kabaretowa|piosenkę kabaretową]], [[poezja śpiewana|poezję śpiewaną]] oraz [[jazz]]. Polska muzyka rozrywkowa pojawiła się w dwudziestoleciu międzywojennym i trwała aż do wybuchu [[II wojna światowa|II wojny światowej]]. Po 1945 roku polska muzyka rozrywkowa odrodziła się.

== Początki, okres międzywojenny ==
Pierwszymi polskimi wykonawcami muzyki rozrywkowej były [[Kabaret|kabarety]] (m.in. [[Zielony Balonik]], [[Figilki]], [[Czarny Kot (kabaret)|Czarny Kot]], Sfinks, Argus). Po [[I wojna światowa|I wojnie światowej]] powstały takie kabarety jak: [[Qui Pro Quo]], [[Morskie Oko (kabaret)|Morskie Oko]], Alibaba, Cyganeria i inni. Dużą popularnością cieszyły się piosenki żołnierskie, miłosne i satyryczne rozpowszechniane przez radio i wytwórnie muzyczne. W latach 30. muzykę promowały także filmy dźwiękowe. Przebojowe piosenki komponowali m.in.: [[Zygmunt Karasiński]] („Każdemu wolno kochać”), [[Jerzy Petersburski]] („Już nigdy”, „Ja się boję sama spać”, „Odrobię szczęścia w miłości”, „[[To ostatnia niedziela]]”, „[[Tango milonga]]”), [[Henryk Wars]] („Ach, śpij, kochanie”, „Ach, jak przyjemnie”, „Już nie zapomnisz mnie”, „Miłość ci wszystko wybaczy”, „Umówiłem się z nią na dziewiątą”). Teksty piosenek pisali m.in. [[Julian Tuwim]] („Na pierwszy znak”), [[Jan Brzechwa]] („Naprzód idziemy”), [[Jerzy Jurandot]] („Powróćmy jak za dawnych lat”), [[Andrzej Włast]] („Całuję twoją dłoń, madame”, „Titina”). [[Marian Hemar]] stworzył ok. 2000 tekstów piosenek, które wykonali m.in.: [[Hanna Brzezińska]], [[Tola Mankiewiczówna]], [[Hanka Ordonówna]], [[Zula Pogorzelska]], [[Adolf Dymsza]]{{R|az}}. Marian Hemar jest autorem takich szlagierów jak: „Kiedy znów zakwitną białe bzy”, „Ten wąsik, ach, ten wąsik”, „Wspomnij mnie”, „Sam mi mówiłeś”, „Mały gigolo”, „Chciałabym, a boję się”. Hemar często komponował muzykę do swoich tekstów. Innymi wykonawcami popularnych przebojów z okresu międzywojennego byli: [[Adam Aston]], [[Eugeniusz Bodo]], [[Jan Kiepura]], [[Loda Halama]], [[Ludwik Sempoliński]], [[Aleksander Żabczyński (aktor)|Aleksander Żabczyński]].

[[Plik:Fogg Mieczyslaw.jpg|thumb|190px|[[Mieczysław Fogg]]]]

== Odrodzenie po II wojnie światowej ==
Po II wojnie światowej popularnością cieszył się [[Mieczysław Fogg]] (który swoją karierę rozpoczął krótko przed wojną, a podczas wojny występował w kawiarniach, w szpitalach i na barykadach). Fogg wykonywał takie piosenki jak: „Jesienne róże”, „Piosenka o mojej Warszawie”, „To ostatnia niedziela”, „Ramona”, „Szkoda twoich łez”. Płyty z jego nagraniami sprzedały się w nakładzie 25 mln egzemplarzy{{R|az}}.

Po wojnie w latach 60. popularność zdobyli także: [[Maria Koterbska]] („Karuzela”, „Parasolki”, „Serduszko puka w rytmie cza-cza”), [[Sława Przybylska]] („Pamiętasz, była jesień”), [[Irena Santor]] („Każda miłość jest pierwsza”, „Powrócisz tu”), [[Halina Kunicka]] („Niech no tylko zakwitną jabłonie”, „Orkiestry dęte”), [[Jerzy Połomski]] („Cała sala śpiewa z nami”, „Komu piosenkę?”), [[Krystyna Prońko]] („Jesteś lekiem na całe zło”, „Małe tęsknoty”), [[Irena Jarocka]] („Beatlemania Story”, „Gondolierzy znad Wisły”, „Motylem jestem”, „Odpływają kawiarenki”), [[Urszula Sipińska]] („Poziomki”, „Cudownych rodziców mam”), [[Ewa Demarczyk]], [[Ewa Bem]], [[Halina Frąckowiak]] („Bądź gotowy dziś do drogi”), [[Alicja Majewska]] („Być kobietą”, „Jeszcze się tam żagiel bieli”), [[Zdzisława Sośnicka]] („Julia i ja”, „Żegnaj lato na rok”).

Muzykę popularną rozpowszechniały telewizja oraz festiwale muzyczne ([[Sopot Festival|Sopot]], [[Krajowy Festiwal Piosenki Polskiej w Opolu|Opole]], [[Festiwal Piosenki Żołnierskiej|Kołobrzeg]], [[Festiwal Piosenki Radzieckiej|Zielona Góra]]).

== Nowi wykonawcy muzyki popularnej ==
Na przełomie lat 60. i 70. pojawili się nowi artyści, m.in. [[Zbigniew Wodecki]] („Izolda”), [[Andrzej Zaucha]] („Bądź moim natchnieniem”, „Byłaś serca biciem”), [[Andrzej Rosiewicz]] („Czy czuje pani cha-chę”). W 1963 roku swój pierwszy koncert zagrała [[Maryla Rodowicz]]. Swój pierwszy przebój wylansowała w 1969 roku („Mówiły mu”){{R|az}}. Kolejne nagrody i zwycięstwa na festiwalach muzycznych przyniosły jej nowe folkrockowe przeboje („Jadą wozy kolorowe”, „Kolorowe jarmarki”, „Leżę pod gruszą”). W latach 70. Rodowicz nawiązała współpracę z [[Agnieszka Osiecka|Agnieszką Osiecką]] i [[Katarzyna Gärtner|Katarzyną Gärtner]]. Za sprawą współpracy Rodowicz zmieniła stylistykę na bardziej popową i wylansowała takie przeboje jak „Małgośka”, „Damą być”, „Sing-sing”.

W latach 70. dużą popularnością cieszyła się [[Anna Jantar]]. W 1973 roku wylansowała przebój „Najtrudniejszy pierwszy krok”, a rok później „Tyle słońca w całym mieście”. W latach 90. w jej ślady poszła córka [[Natalia Kukulska]]. W latach 70. popularnością cieszyli się także: [[Hanna Banaszak]] („Mam ochotę na chwileczkę zapomnienia”), [[Edyta Geppert]] („Jaka róża, taki cierń”, „Kocham cię, życie”, „Przepraszam, że żyję”), [[Ryszard Rynkowski]] i zespół [[Vox (zespół muzyczny)|Vox]], [[Majka Jeżowska]]. W latach 70. solową karierę rozpoczął także [[Krzysztof Krawczyk]] („Jak minął dzień”, „Pamiętam ciebie z tamtych lat”).

== Big bit ==
[[Plik:Polanie-1965-1968 polish rock group.jpg|thumb|[[Polanie (zespół muzyczny)|Polanie]]]]
Uważa się, że rock trafił do Polski w 1959 roku{{R|pwn}}. Wówczas w [[gdańsk]]im klubie Rudy Kot zadebiutował zespół [[Rhythm and Blues (zespół muzyczny)|Rhythm and Blues]] (wykonujący głównie amerykański [[rock and roll]]){{R|pwn}}. Rock w Polsce nazywano wówczas [[Bigbit|big bitem]]. Pomimo oficjalnego odcięcia się od grania zachodniego rock and rolla (sama nazwa big bit była kamuflażem przeciwko władzom komunistycznym), zespół Rhythm and blues otrzymał zakaz grania koncertów w salach powyżej 400 osób{{R|az}}. W połowie 1960 roku zespół rozpadł się.

W 1960 roku powstał zespół [[Czerwono-Czarni]], który wzbogacił repertuar o własne kompozycje i światowe przeboje z polskimi tekstami. Nazwa zespołu pochodzi od barw Gdańskiego Klubu Jazzowego w którym powstał zespół. Początkowo zespół grał tylko zagraniczne przeboje (m.in. „Elevator Rock”, „Only You”, „Sweet Little Sixteen”). Od 1961 roku zespół zaczął tworzyć własne utwory („Biedroneczki są w kropeczki”, „Malowana lala”, „Chłopiec z gitarą”, „Nie bądź taki szybki Bill”, „O mnie się nie martw”, „Mały książę”, „Jedziemy autostopem”). Wokalistami w Czerwono-Czarnych byli m.in.: [[Michaj Burano]], [[Janusz Godlewski]], [[Marek Tarnowski]], [[Czesław Niemen]], [[Wojciech Korda]], [[Helena Majdaniec]], [[Karin Stanek]], [[Katarzyna Sobczyk]]{{R|pwn}}. Zespół należał do czołówki polskiego big-bitu do 1967 roku.

W 1962 roku rozpoczął działalność zespół [[Niebiesko-Czarni]], który wprowadził hasło „polska młodzież śpiewa polskie piosenki”{{R|pwn}}. W składzie Niebiesko-Czarnych znaleźli się m.in.: [[Bernard Dornowski]], [[Marek Szczepkowski (piosenkarz)|Marek Szczepkowski]], a później także: Wojciech Korda, Helena Majdaniec, [[Ada Rusowicz]], [[Piotr Janczerski]] i Czesław Niemen{{R|pwn}}. Ważniejsze przeboje Niebiesko-Czarnych: „Stary niedźwiedź mocno śpi”, „Głęboka studzienka”, „Czy mnie jeszcze pamiętasz”, „Baw się w ciuciubabkę”, „Hej dziewczyno, hej”, „Niedziela będzie dla nas”.

W 1965 roku pojawił się zespół [[Czerwone Gitary]] (początkowo Pięciolinie). Czerwone Gitary wprowadziły własne brzmienie, adresowane do kilkunastoletniej publiczności. W Czerwonych Gitarach karierę rozpoczęli: [[Krzysztof Klenczon]], [[Seweryn Krajewski]]. W 2. połowie lat 60. Czerwone Gitary były najpopularniejszym polskim zespołem muzycznym. Zespół wylansował takie przeboje jak: „Anna Maria”, „Nie zadzieraj nosa”, „Dozwolone od lat 18.”, „Takie ładne oczy”, „Matura”.

[[Plik:Czesław Niemen.png|thumb|200px|[[Czesław Niemen]]]]
Pod koniec lat 60. pojawiły się nowe zespoły bigbitowe, które odchodziły od stylizacji zachodniej. W połowie lat 60. powstał zespół [[Skaldowie]] (prowadzony przez braci [[Andrzej Zieliński (wokalista)|Andrzeja]] i [[Jacek Zieliński (muzyk)|Jacka Zielińskich]]), który inspirował się rodzimym folklorem. W 1964 roku pojawił się zespół [[Trubadurzy (zespół muzyczny)|Trubadurzy]], w 1967 roku powstała grupa [[Grupa Skifflowa No To Co|No To Co]] a rok później powstał zespół [[Breakout (zespół muzyczny)|Breakout]] (z [[Tadeusz Nalepa|Tadeuszem Nalepą]] i [[Mira Kubasińska|Mirą Kubasińską]]).

W 1962 roku po raz pierwszy wystąpił [[Czesław Niemen]]. Po występie na I Festiwalu Młodych Talentów w Szczecinie trafił do zespołu Niebiesko-Czarni. Z zespołu odszedł w 1965 roku i pod koniec roku utworzył zespół [[Akwarele (zespół muzyczny)|Akwarele]]. W 1967 roku Czesław Niemen wraz z zespołem wydali album ''[[Dziwny jest ten świat]]''. Płyta odniosła ogromny sukces (''Dziwny jest ten świat'' jest pierwszą polską złotą płytą){{R|az}}. Czesław Niemen wylansował później takie przeboje jak: „Płonąca stodoła”, „Pod papugami”, „Wspomnienia”, „Bema pamięci żałobny rapsod”, „Czas jak rzeka”, „Włóczęga”).

Breakout zalicza się do pierwszego prawdziwego polskiego zespołu rockowego{{R|pwn}}. Breakout powstał po rozpadzie zespołu [[Blackout (zespół muzyczny)|Blackout]], w którym wokalistą był Stanisław Guzek (występujący później jako [[Stan Borys]]). W 1964 roku debiutowały [[Alibabki]], które początkowo wykonywały repertuar harcerski, ale z czasem nagrały własne kompozycje. Na początku lat 70. powstały zespoły: [[Klan (zespół muzyczny)|Klan]] oraz [[SBB]] (kierowane przez [[Józef Skrzek|Józefa Skrzeka]]). Muzyka rockowa w latach 70. nie cieszyła się jednak dużą popularnością{{R|pwn}}.

== „Młoda generacja” lat 70. i 80. ==
W latach 70. doszło do zmian w polskiej muzyce rozrywkowej. W 1970 zorganizowany został po raz pierwszy festiwal „Wielkopolskie Rytmy Młodych” na których prezentowali swoje umiejętności nowi, ekspansywni wykonawcy. Nowa fala muzyki rozrywkowej została nazwana „muzyką młodej generacji". Ważniejszymi wykonawcami z tego okresu były zespoły: [[Krzak (zespół muzyczny)|Krzak]], [[Exodus (polski zespół muzyczny)|Exodus]], [[Kombi (zespół muzyczny)|Kombi]], [[Perfect (zespół muzyczny)|Perfect]], [[Maanam]], [[Kasa Chorych]].

Zespół Perfect powstał pod koniec lat 70. Zespołem kierował [[Zbigniew Hołdys]]. Dzięki wykorzystaniu nowoczesnych brzmień i kontestacyjnym tekstom odniósł duży sukces. Ważniejsze przeboje Perfect z tego okresu to: „Ale wkoło jest wesoło”, „Autobiografia”, „Chcemy być sobą”, „Nie płacz, Ewka”, „Pe Pe, wróć”. Perfect rozpadł się w 1983 roku. Zespół reaktywował się w 1988 roku i rozpadł ponownie w 1991 roku. Na estradę grupa wróciła w 1993 roku, ale bez Hołdysa.

[[Plik:02019 0176 (2) Abschied der Sommerferien bei Sanok, Oddział Zamknięty.jpg|thumb|[[Oddział Zamknięty]]]]
W 1973 roku powstała [[Budka Suflera]] z wokalistą [[Krzysztof Cugowski|Krzysztofem Cugowskim]]. Sławę zespołowi przyniosła piosenka „Cień wielkiej góry”. Zespół kilkakrotnie zmieniał skład (z Budką Suflera współpracowali m.in. [[Jan Borysewicz]], [[Izabela Trojanowska]], [[Urszula (wokalistka)|Urszula]]).

W 1975 roku powstał [[Maanam]] z [[Kora (wokalistka)|Olgą „Korą” Jackowską]] na wokalu. Kora we współpracy z [[Marek Jackowski|Markiem Jackowskim]] stworzyła takie przeboje jak: „Boskie Buenos”, „Cykady na Cykladach”, „Kocham cię, kochanie moje”. Zespół zawiesił działalność w 1986 roku, ale reaktywował się w 1991 roku.

Do innych zespołów wyróżniających się z tego okresu należy zaliczyć: [[Republika (zespół muzyczny)|Republikę]] z [[Grzegorz Ciechowski|Grzegorzem Ciechowskim]], [[Bajm]] z [[Beata Kozidrak|Beatą Kozidrak]], [[Kombi (zespół muzyczny)|Kombi]] z [[Grzegorz Skawiński|Grzegorzem Skawińskim]], [[Lady Pank]] założony przez Jana Borysewicza, [[Lombard (zespół muzyczny)|Lombard]] z solistką [[Małgorzata Ostrowska (piosenkarka)|Małgorzatą Ostrowską]], [[Oddział Zamknięty]].

[[Rock symfoniczny]] reprezentował zespół [[Exodus (polski zespół muzyczny)|Exodus]] (z braćmi [[Andrzej Puczyński|Andrzejem]] i Wojciechem Puczyńskim). Zespoły [[Dżem (zespół muzyczny)|Dżem]] (kojarzony z [[Ryszard Riedel|Ryszardem Riedlem]]) oraz [[Kasa Chorych]] reprezentowały [[blues-rock]]. Zespołem łączącym rock z [[jazz]]em była śląska grupa [[Krzak (zespół muzyczny)|Krzak]].

== Punk rock, nowa fala i heavy metal w Polsce ==
Na początku lat 80. powstały pierwsze polskie zespoły punkowe i nowofalowe, reprezentowane przeważnie przez zespoły występujące na [[Festiwal w Jarocinie|festiwalu w Jarocinie]]. Do ważniejszych zespołów należy zaliczyć: [[Śmierć Kliniczna]], [[T.Love]], [[Dezerter (zespół muzyczny)|Dezerter]], [[Tilt]], [[Deuter (zespół muzyczny)|Deuter]], [[TZN Xenna]], [[Brygada Kryzys|Brygadę Kryzys]], [[Izrael (zespół muzyczny)|Izrael]]. W tym samym czasie Maanam i Republika nawiązywały do tradycji nowofalowej. Punk rock rozwijał się głównie w Warszawie oraz w Trójmieście. Pierwsze polskie zespoły punkrockowe działały także we Wrocławiu oraz w Ustrzykach Dolnych ([[KSU]]). Na przełomie lat 80. i 90. dużą popularnością cieszyły się takie zespoły jak: [[Sztywny Pal Azji]], [[Siekiera (zespół muzyczny)|Siekiera]], Dezerter, T.Love, [[Kobranocka]], [[Kult (zespół muzyczny)|Kult]]. Muzykę [[hard rock|hardrockową]] wykonywali m.in.: [[TSA (zespół muzyczny)|TSA]], [[Turbo (zespół muzyczny)|Turbo]] i [[Bank (zespół muzyczny)|Bank]].

[[Plik:Big Cyc Juvenalia Lumumbowo 2013-05-19.JPG|thumb|190px|[[Big Cyc]]]]

== Lata 90. ==
W latach 90. pojawiły się nowe wytwórnie płytowe, które wypromowały nowych artystów (np. [[Pomaton]], [[Izabelin Studio]], [[Zic Zac]], [[MJM Music PL]], [[BMG Poland]]). W latach 90. duże sukcesy odnieśli tacy wykonawcy jak: [[Edyta Górniak]], [[Justyna Steczkowska]], [[De Mono]], [[Wilki (zespół muzyczny)|Wilki]], [[Varius Manx]], [[Hey]], [[Edyta Bartosiewicz]], [[Big Cyc]], [[Piersi (zespół muzyczny)|Piersi]], [[Elektryczne Gitary]], [[O.N.A.]], [[Ira (zespół muzyczny)|Ira]], [[Kasia Kowalska]], [[Kayah]], [[Anita Lipnicka]], a także reaktywowane: [[Lady Pank]], [[Perfect (zespół muzyczny)|Perfect]], [[Republika (zespół muzyczny)|Republika]], [[Tilt]].

== Przypisy ==
<references responsive>
<ref name="az">{{Cytuj książkę |tytuł = Wielka Encyklopedia Powszechna A-Z Suplement |wydawca = Oxford Educational |data = 2005 |strony = 956–960}}</ref>
<ref name="pwn">{{encyklopedia PWN|id = 4575078|tytuł=Polska. Muzyka. Muzyka rockowa|data dostępu=2016-08-05}}</ref>
</references>

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę |tytuł = Wielka Encyklopedia Powszechna A-Z Suplement |wydawca = Oxford Educational |data = 2005 |strony = 956–960}}
{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Muzyka w Polsce|Rozrywkowa]]
[[Kategoria:Muzyka rozrywkowa]]


text:
# Ektogeneza
Ektogeneza – technika umożliwiająca rozwój ludzkich embrionów poza organizmem kobiety (in vitro) od zapłodnienia do narodzin.
Autorem tego terminu jest genetyk John B.S. Haldane.

wikiname: plwiki

title: Ektogeneza

in_language: pl

wikitext:
'''Ektogeneza''' – technika umożliwiająca rozwój ludzkich [[Zarodek|embrionów]] poza [[organizm]]em [[kobieta|kobiety]] (''[[in vitro]]'') od [[zapłodnienie|zapłodnienia]] do [[Poród|narodzin]].

Autorem tego terminu jest [[genetyka|genetyk]] [[John B.S. Haldane]]{{Fakt|data=2018-08}}.

== Bibliografia ==
* {{StB2|strony=36}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Embriologia]]


text:
# Berca
Berca – wieś w Rumunii, w okręgu Buzău, w gminie Berca. W 2011 roku liczyła 3296 mieszkańców.

title: Berca

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Berca
 |nazwa oryginalna             = Berca
 |zdjęcie                      = Manastirea ratesti 3.jpg
 |opis zdjęcia                 = cerkiew w Berce
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = Rumunia
 |1. jednostka administracyjna = [[Okręg Buzău|Buzău]]
 |2. jednostka administracyjna = [[Berca (gmina)|Berca]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2011
 |liczba ludności              = 3296
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |współrzędne                  = 45°17'14.420"N, 26°40'51.506"E
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Berca''' – wieś w [[Rumunia|Rumunii]], w [[Okręg Buzău|okręgu Buzău]], w [[Berca (gmina)|gminie Berca]]. W 2011 roku liczyła 3296 mieszkańców{{r|rpl}}.

== Zobacz też ==
* [[Wulkany błotne w Berce]]

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name=rpl>{{Cytuj stronę | url = http://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2014/01/rpl_2011_populatia-pe-categorii-de-localitati.xls | archiwum = https://web.archive.org/web/20210303055647/https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2014/01/rpl_2011_populatia-pe-categorii-de-localitati.xls | tytuł = Populaţia stabilă pe judeţe, municipii, oraşe şi localităti componenete la RPL_2011 | opublikowany = Institutul Naţional de Statistică | język = ro | data dostępu = 2020-07-31}}</ref>
}}

{{Gmina Berca}}

[[Kategoria:Wsie w okręgu Buzău]]

title: Berca

Państwo: Rumunia

Okręg: Buzău

Gmina: Berca


text:
# Yannick Riendeau (ur. 1984)
Yannick Riendeau (ur. 25 października 1984 w Montrealu, Quebec) – kanadyjski hokeista.

## Kariera
- Drummondville Voltigeurs (2001-2004)
- Acadie-Bathurst Titan (2004-2005)
- ASPTT Limoges hockey sur glace (2005-2006)
- Montpellier Vipers (2006-2007)
- Chamonix HC (2007-2008)
- Étoile Noire de Strasbourg (2008-2009)
- Ducs de Dijon (2010-2012)
- Arłan Kokczetaw (2012-2015)
- Ducs de Dijon (2015-2016)
- Gothiques d'Amiens (2016-2017)
- Anglet Hormadi (2017-2021)

Przez cztery sezony grał w kanadyjskiej lidze juniorskiej QMJHL w ramach CHL. W 2005 przeniósł się do Francji i przez siedem lat do 2012 występował w tamtejszych klubach, wpierw dwa lata w drugiej lidze, następnie w pierwszoligowych rozgrywkach Ligue Magnus. Od maja 2012 zawodnik kazachskiego klubu Arłan Kokczetaw. W lipcu 2013 przedłużył kontrakt o rok. Po trzech sezonach występów w lidze kazachskiej w maju 2015 ponownie został zawodnikiem z Dijon i pozostawał w nim przez cały sezon Ligue Magnus (2015/2016). Od maja 2016 do kwietnia 2017 zawodnik Gothiques d'Amiens. Od kwietnia 2017 zawodnik Anglet Hormadi. W kwietniu 2021 ogłosił zakończenie kariery.

## Sukcesy
Klubowe
- Puchar Francji: 2012 z Ducs de Dijon
- Puchar Kazachstanu: 2012, 2013 z Arłanem Kokczetaw
- Brązowy medal mistrzostw Kazachstanu: 2013 z Arłanem Kokczetaw
- Srebrny medal mistrzostw Kazachstanu: 2014, 2015 z Arłanem Kokczetaw

Indywidualne
- Ligue Magnus 2008/2009:
  - Skład gwiazd
- Ligue Magnus (2011/2012):
  - Pierwsze miejsce w klasyfikacji strzelców w sezonie zasadniczym: 24 gole
  - Pierwsze miejsce w klasyfikacji kanadyjskiej w sezonie zasadniczym: 51 punktów
- Kazachska Wysszaja Liga w hokeju na lodzie (2012/2013):
  - Pierwsze miejsce w klasyfikacji strzelców w sezonie zasadniczym: 37 goli
  - Pierwsze miejsce w klasyfikacji kanadyjskiej w sezonie zasadniczym: 80 punktów
- Kazachska Wysszaja Liga w hokeju na lodzie (2013/2014):
  - Pierwsze miejsce w klasyfikacji asystentów w sezonie zasadniczym: 50 asyst
  - Pierwsze miejsce w klasyfikacji kanadyjskiej w sezonie zasadniczym: 83 punkty

title: Yannick Riendeau (ur. 1984)

wikitext:
{{Inne znaczenia|hokeisty urodzonego w 1984|[[Yannick Riendeau (ur. 1988)|Yannick Riendeau]] – hokeista urodzony w 1988}}
{{Sportowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Yannick Riendeau
 |imię i nazwisko org       =
 |dyscyplina                = hokej
 |grafika                   = Dijon-Lyon - Ligue Magnus Poule de Maintien - 2016 03 15 - 021.jpg
 |opis grafiki              = Yannick Riendeau w barwach Ducs de Dijon (2016)
 |pełne imię i nazwisko     =
 |data urodzenia            = [[25 października]] [[1984]]
 |miejsce urodzenia         = [[Montreal]]
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |obywatelstwo              = kanadyjskie
 |wzrost                    = 175 cm
 |pozycja                   = napastnik (center / prawoskrzydłowy)
 |uchwyt                    = prawy
 |klub                      =
 |numer w klubie            =
 |kariera juniorska         =
 |kariera seniorska         =
 |kariera reprezentacyjna   =
 |kariera trenerska         =
 |medale                    =
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Yannick Riendeau'''<ref group=uwaga>Imię jest zapisywane także w formie '''Yanick'''.</ref> (ur. [[25 października]] [[1984]] w [[Montreal]]u, [[Quebec]]) – [[Kanada|kanadyjski]] [[hokej na lodzie|hokeista]].

== Kariera ==
{{Układ wielokolumnowy |szerokość=22em <!-- od 9 do 25 --> |liczba=2 |
* {{Flaga|CAN}} [[Drummondville Voltigeurs]] (2001-2004)
* {{Flaga|CAN}} [[Acadie-Bathurst Titan]] (2004-2005)
* {{Flaga|FRA}} ASPTT Limoges hockey sur glace (2005-2006)
* {{Flaga|FRA}} Montpellier Vipers (2006-2007)
* {{Flaga|FRA}} Chamonix HC (2007-2008)
* {{Flaga|FRA}} [[Étoile Noire de Strasbourg]] (2008-2009)
* {{Flaga|FRA}} [[Dijon Hockey Club|Ducs de Dijon]] (2010-2012)
* {{flaga|KAZ}} [[Arłan Kokczetaw]] (2012-2015)
* {{Flaga|FRA}} Ducs de Dijon (2015-2016)
* {{Flaga|FRA}} [[Amiens hockey élite|Gothiques d'Amiens]] (2016-2017)
* {{Flaga|FRA}} Anglet Hormadi (2017-2021)
}}
Przez cztery sezony grał w kanadyjskiej lidze juniorskiej [[Quebec Major Junior Hockey League|QMJHL]] w ramach [[Canadian Hockey League|CHL]]. W 2005 przeniósł się do Francji i przez siedem lat do 2012 występował w tamtejszych klubach, wpierw dwa lata w drugiej lidze, następnie w pierwszoligowych rozgrywkach [[Ligue Magnus]]. Od maja 2012 zawodnik kazachskiego klubu [[Arłan Kokczetaw]]<ref>{{Cytuj | url=http://yvision.kz/post/263974 | tytuł=Вслед за Бойсклэром „Арлан” пополнит еще один канадец - Чемпионат Казахстана по хоккею сезон 2013 2014 | Шайба.KZ - хоккей в Казахстане<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=yvision.kz | data dostępu=2017-11-20}}</ref>. W lipcu 2013 przedłużył kontrakt o rok<ref>{{Cytuj | url=http://www.9management.co.uk/hockey-news_369-riendeau-back-with-arlan-kokshetau.html | tytuł=9management.co.uk<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=9management.co.uk | data dostępu=2024-04-26}}</ref>. Po trzech sezonach występów w [[Kazachska Wysszaja Liga w hokeju na lodzie|lidze kazachskiej]] w maju 2015 ponownie został zawodnikiem z Dijon<ref>{{Cytuj stronę |url=http://www.dhc.reseau-concept.net/index.php/archives/elite/70/1633 |tytuł=Zarchiwizowana kopia |data dostępu=2015-08-04 |archiwum=https://web.archive.org/web/20150923214215/http://www.dhc.reseau-concept.net/index.php/archives/elite/70/1633 |zarchiwizowano=2015-09-23 }}</ref> i pozostawał w nim przez cały sezon [[Ligue Magnus (2015/2016)]]<ref>{{Cytuj | url=http://www.dijonhockeyclub.fr/yanick-riendeau-ne-portera-plus-les-couleurs-des-ducs/ | tytuł=Yanick Riendeau ne portera plus les couleurs des Ducs | Dijon Hockey Club<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=www.dijonhockeyclub.fr | język=fr | data dostępu=2017-11-20}}</ref>. Od maja 2016 do kwietnia 2017 zawodnik Gothiques d'Amiens<ref>{{Cytuj | url=http://www.lesgothiques.com/un-retour-a-amiens/ | tytuł=Un retour à Amiens - Les Gothiques - Les Gothiques<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=www.lesgothiques.com | język=fr | data dostępu=2017-11-20 | archiwum=https://web.archive.org/web/20170607223309/http://www.lesgothiques.com/un-retour-a-amiens/ | zarchiwizowano=2017-06-07 }}</ref><ref>{{Cytuj | url= https://twitter.com/LesGothiques/status/852471136843698178 | tytuł=Les Gothiques sur Twitter : „// INTERSAISON // @yanickriendeau jouera sous les couleurs de @HormadiElite la saison prochaine. Bonne continuation à lui @LigueMagnus | opublikowany =twitter.com | język=fr | data dostępu=2017-11-20}}</ref>. Od kwietnia 2017 zawodnik Anglet Hormadi<ref>{{Cytuj | url= http://hormadielite.fr/actualites/actualites-anglet-hormadi-elite/item/1317-riendeau-dans-le-rang-basque.html | tytuł=Anglet Hormadi Elite, club de hockey sur glace, division 1, Anglet - France - [RIENDEAU DANS LE RANG BASQUE]<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=hormadielite.fr | język=fr | data dostępu=2017-11-20}}</ref>. W kwietniu 2021 ogłosił zakończenie kariery<ref>{{Cytuj | url=https://anglethormadipaysbasque.fr/le-bilan-dune-longue-et-belle-carriere-pour-yanick-riendeau/ | tytuł=Le bilan d'une belle et longue carrière pour Yanick Riendeau Anglet Hormadi Pays Basque<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=anglethormadipaysbasque.fr | język=fr | data dostępu=2024-04-26}}</ref>.

== Sukcesy ==
; Klubowe
* {{Trofeum|puchar|złoty}} '''Puchar Francji''': 2012 z Ducs de Dijon
* {{Trofeum|puchar|złoty}} '''[[Puchar Kazachstanu w hokeju na lodzie|Puchar Kazachstanu]]''': 2012, 2013 z Arłanem Kokczetaw
* [[Plik:Bronze medal with cup.svg|16px]] Brązowy medal [[Kazachska liga w hokeju na lodzie|mistrzostw Kazachstanu]]: [[Kazachska Wysszaja Liga w hokeju na lodzie (2012/2013)|2013]] z Arłanem Kokczetaw
* [[Plik:Silver medal with cup.svg|16px]] Srebrny medal mistrzostw Kazachstanu: [[Kazachska Wysszaja Liga w hokeju na lodzie (2013/2014)|2014]], [[Kazachska Wysszaja Liga w hokeju na lodzie (2014/2015)|2015]] z Arłanem Kokczetaw

; Indywidualne
* Ligue Magnus 2008/2009:
** Skład gwiazd
* [[Ligue Magnus (2011/2012)]]:
** Pierwsze miejsce w klasyfikacji strzelców w sezonie zasadniczym: 24 gole
** Pierwsze miejsce w klasyfikacji kanadyjskiej w sezonie zasadniczym: 51 punktów
* [[Kazachska Wysszaja Liga w hokeju na lodzie (2012/2013)]]:
** Pierwsze miejsce w klasyfikacji strzelców w sezonie zasadniczym: 37 goli
** Pierwsze miejsce w klasyfikacji kanadyjskiej w sezonie zasadniczym: 80 punktów
* [[Kazachska Wysszaja Liga w hokeju na lodzie (2013/2014)]]:
** Pierwsze miejsce w klasyfikacji asystentów w sezonie zasadniczym: 50 asyst
** Pierwsze miejsce w klasyfikacji kanadyjskiej w sezonie zasadniczym: 83 punkty

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Elitepro|24682}}
* {{hockeydb|62267}}

{{SORTUJ:Riendeau, Yannick 1984}}
[[Kategoria:Hokeiści Drummondville Voltigeurs]]
[[Kategoria:Hokeiści Acadie-Bathurst Titan]]
[[Kategoria:Hokeiści Arłanu Kokczetaw]]
[[Kategoria:Hokeiści Dijon Hockey Club]]
[[Kategoria:Hokeiści Amiens hockey élite]]
[[Kategoria:Kanadyjscy hokeiści]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Montrealu]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1984]]

title: · Yannick Riendeau

Data i miejsce urodzenia: 25 października 1984 · Montreal

Obywatelstwo: kanadyjskie

Pozycja: napastnik (center / prawoskrzydłowy)

Uchwyt: prawy


text:
# The Sweetener Sessions
The Sweetener Sessions (w Stanach Zjednoczonych pod nazwą American Express x Ariana Grande: The Sweetener Sessions i Capital Up Close Presents Ariana Grande w Wielkiej Brytanii) – trasa koncertowa amerykańskiej piosenkarki Ariany Grande w ramach promocji jej czwartego albumu studyjnego, Sweetener (2018). Jej rozpoczęcie miało miejsce 20 sierpnia 2018 r. w Nowym Jorku, natomiast zakończenie 4 września 2018 roku w Londynie.

## Setlisty
| 20 sierpnia 2018                                                                                |
| -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| 1. "Breathin" 2. "R.E.M" 3. "Better Off" 4. "Sweetener" 5. "Successful" 6. "Pete Davidson" 7. "Borderline" 8. "Everytime" 9. "Goodnight n Go" 10. "God Is a Woman" 11. "Get Well Soon" 12. "No Tears Left to Cry" 13. "Raindrops (An Angel Cried)" |

| 22 sierpnia 2018                                                                                |
| ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ |
| 1. "Raindrops (An Angel Cried)" 2. "Blazed" 3. "Goodnight n Go" 4. "Honeymoon Avenue" (wer. oryginalna) 5. "Sweetener" 6. "Successful" 7. "Pete Davidson" 8. "Better Off" 9. "Breathin" 10. "God Is a Woman" 11. "R.E.M" 12. "Get Well Soon" 13. "No Tears Left to Cry" 14. "Be Alright" (acapella) 15. "Right There" (acapella) 16. "Tattooed Heart" (acapella) 17. "Be My Baby" (acapella) 18. "Best Mistake" (acapella) 19. "Break Your Heart Right Back" (acapella) 20. "One Last Time" (acapella) |

| 25 sierpnia 2018                                                                                |
| -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| 1. "Breathin" 2. "Only 1" 3. "Sweetener" 4. "Successful" 5. "Blazed" 6. "Goodnight n Go" 7. "Be My Baby" (acapella) 8. "Everytime" 9. "R.E.M" 10. "Borderline" 11. "Better Off" 12. "Pete Davidson" 13. "God Is a Woman" 14. "Get Well Soon" 15. "No Tears Left to Cry" 16. "Raindrops (An Angel Cried)" |

| 4 września 2018                                                                                |
| ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| 1. "Raindrops (An Angel Cried)" 2. "Blazed" 3. "R.E.M" 4. "God Is a Woman" 5. "Better Off" 6. "Everytime" 7. "Goodnight n Go" 8. "Sweetener" 9. "Successful" 10. "Pete Davidson" 11. "Honeymoon Avenue" (wer. oryginalna) 12. "You'll Never Know" (acapella) 13. "Borderline" 14. "No Tears Left to Cry" 15. "Tattooed Heart" (acapella) 16. "Get Well Soon" 17. "Breathin" 18. "One Last Time" (acapella) 19. "Best Mistake" (acapella) 20. "Why Try" (acapella) 21. "Right There" (acapella) |

## Lista koncertów
| Data             | Miejscowość      | Państwo           | Obiekt           |
| Ameryka Północna | Ameryka Północna | Ameryka Północna  | Ameryka Północna |
| ---------------- | ---------------- | ----------------- | ---------------- |
| 20 sierpnia 2018 | Nowy Jork        | Stany Zjednoczone | Irving Plaza     |
| 22 sierpnia 2018 | Chicago          | Stany Zjednoczone | The Vic Theatre  |
| 25 sierpnia 2018 | Los Angeles      | Stany Zjednoczone | Ace Theatre      |
| Europa           |                  |                   |                  |
| 4 września 2018  | Londyn           | Anglia            | KOKO             |

## Odbiór krytyczny
Caroline Sulivan z The Guardian oceniła występ w Londynie na cztery z pięciu gwiazdek.

title: The Sweetener Sessions

wikitext:
{{Trasa koncertowa infobox
 | wykonawca             = [[Ariana Grande|Ariany Grande]]
 | opis zdjęcia         = Logo trasy (kolor czarny).
 | widownia              =
 | przychód             =
 | poprzednia_trasa2     =
 | poprzednia_trasa_rok2 =
 | następna_trasa2      =
 | następna_trasa_rok2  =
 | poprzednia_trasa3     =
 | poprzednia_trasa_rok3 =
 | następna_trasa3      =
 | następna_trasa_rok3  =
 | nazwa                 = The Sweetener Sessions
 | zdjęcie              = The Sweetener Sessions AG.png
 | album                 = ''[[Sweetener]]''
 | lokacje               = [[Ameryka Północna]], [[Europa]]
 | start                 = [[20 sierpnia]] [[2018 w muzyce|2018]]
([[Nowy Jork]], [[Stany Zjednoczone]])
 | koniec                = [[4 września]] [[2018 w muzyce|2018]]
([[Londyn]], [[Anglia]], [[Wielka Brytania]])
 | wykonawca2            =
 | wykonawca3            =
 | koncerty              = 4
 | support               =
 | poprzednia_trasa      = [[Dangerous Woman Tour]]
 | poprzednia_trasa_rok  = [[2017 w muzyce|2017]]
 | rok_trasy             = [[2018 w muzyce|2018]]
 | następna_trasa       = [[Sweetener World Tour]]
 | następna_trasa_rok   = [[2019 w muzyce|2019]]
}}
'''The Sweetener Sessions''' (w [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]] pod nazwą '''American Express x Ariana Grande: The Sweetener Sessions''' i '''Capital Up Close Presents Ariana Grande''' w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]]) – [[trasa koncertowa]] [[Amerykanie|amerykańskiej]] [[Piosenkarz|piosenkarki]] [[Ariana Grande|Ariany Grande]] w ramach promocji jej czwartego [[Album studyjny|albumu studyjnego]], ''[[Sweetener]]'' ([[2018 w muzyce|2018]]). Jej rozpoczęcie miało miejsce [[20 sierpnia]] [[2018 w muzyce|2018]] r. w [[Nowy Jork|Nowym Jorku]], natomiast zakończenie [[4 września]] 2018 roku w Londynie.

== Setlisty ==
{{Ukryj|tytuł=[[20 sierpnia]] [[2018 w muzyce|2018]]|zawartość=# "Breathin"
# "R.E.M"
# "Better Off"
# "Sweetener"
# "Successful"
# "Pete Davidson"
# "Borderline"
# "Everytime"
# "Goodnight n Go"
# "[[God Is a Woman]]"
# "Get Well Soon"
# "[[No Tears Left to Cry]]"
# "Raindrops (An Angel Cried)"}}{{Ukryj|tytuł=[[22 sierpnia]] [[2018 w muzyce|2018]]|zawartość=# "Raindrops (An Angel Cried)"
# "Blazed"
# "Goodnight n Go"
# "Honeymoon Avenue" (wer. oryginalna)
# "Sweetener"
# "Successful"
# "Pete Davidson"
# "Better Off"
# "Breathin"
# "[[God Is a Woman]]"
# "R.E.M"
# "Get Well Soon"
# "[[No Tears Left to Cry]]"
# "Be Alright" (acapella)
# "Right There" (acapella)
# "Tattooed Heart" (acapella)
# "Be My Baby" (acapella)
# "Best Mistake" (acapella)
# "Break Your Heart Right Back" (acapella)
# "One Last Time" (acapella)}}{{Ukryj|tytuł=[[25 sierpnia]] [[2018 w muzyce|2018]]|zawartość=# "Breathin"
# "Only 1"
# "Sweetener"
# "Successful"
# "Blazed"
# "Goodnight n Go"
# "Be My Baby" (acapella)
# "Everytime"
# "R.E.M"
# "Borderline"
# "Better Off"
# "Pete Davidson"
# "[[God Is a Woman]]"
# "Get Well Soon"
# "[[No Tears Left to Cry]]"
# "Raindrops (An Angel Cried)"}}{{Ukryj|tytuł=[[4 września]] [[2018 w muzyce|2018]]|zawartość=# "Raindrops (An Angel Cried)"
# "Blazed"
# "R.E.M"
# "[[God Is a Woman]]"
# "Better Off"
# "Everytime"
# "Goodnight n Go"
# "Sweetener"
# "Successful"
# "Pete Davidson"
# "Honeymoon Avenue" (wer. oryginalna)
# "You'll Never Know" (acapella)
# "Borderline"
# "[[No Tears Left to Cry]]"
# "Tattooed Heart" (acapella)
# "Get Well Soon"
# "Breathin"
# "One Last Time" (acapella)
# "Best Mistake" (acapella)
# "Why Try" (acapella)
# "Right There" (acapella)}}

== Lista koncertów ==
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|- bgcolor="#CCCCCC"
! scope="col" style="width:12em;"| Data
! scope="col" style="width:10em;"| Miejscowość
! scope="col" style="width:15em;"| Państwo
! scope="col" style="width:16em;"| Obiekt
|-
! colspan="4" |Ameryka Północna<ref>{{Cytuj |tytuł = Ariana Grande's 'Sweetener' Sessions: Details |data = 2018-08-08 |data dostępu = 2020-02-28 |opublikowany = Billboard |url = http://www.billboard.com/articles/columns/pop/8469316/ariana-grande-sweetener-sessions}}</ref>
|-
|[[20 sierpnia]] 2018
|[[Nowy Jork]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Ariana Grande's Post-VMAs Concert: NYC Sweetener Sessions Recap |data = 2018-08-21 |data dostępu = 2020-02-28 |opublikowany = Billboard |url = http://www.billboard.com/articles/columns/pop/8471419/ariana-grande-post-vmas-concert-nyc-recap}}</ref>
| rowspan="3" |[[Stany Zjednoczone]]
|Irving Plaza
|-
|[[22 sierpnia]] 2018
|[[Chicago]]
|The Vic Theatre
|-
|[[25 sierpnia]] 2018
|[[Los Angeles]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Ariana Grande celebrates her No. 1 album with an intimate fan show |data = 2018-08-27 |data dostępu = 2020-02-28 |opublikowany = Los Angeles Times |url = https://www.latimes.com/entertainment/music/la-et-ms-ariana-grande-fan-experience-20180827-story.html |język = en-US}}</ref><ref>{{Cytuj |autor = Alex Stedman, Alex Stedman |tytuł = Ariana Grande Performs New Songs for Fans in Intimate ‘Sweetener Sessions’ L.A. Show |data = 2018-08-26 |data dostępu = 2020-02-28 |opublikowany = Variety |url = https://variety.com/2018/music/news/ariana-grande-sweetener-sessions-1202917136/ |język = en}}</ref>
|Ace Theatre
|-
! colspan="4" |Europa
|-
|[[4 września]] 2018
|[[Londyn]]<ref name=":0">{{Cytuj |autor = Caroline Sullivan |tytuł = Ariana Grande review – intimate comeback is a frothy family affair |czasopismo = The Guardian |data = 2018-09-05 |data dostępu = 2020-02-28 |issn = 0261-3077 |url = https://www.theguardian.com/music/2018/sep/05/ariana-grande-review-koko-london |język = en-GB}}</ref>
|[[Anglia]]
|[[KOKO (klub)|KOKO]]
|}

== Odbiór krytyczny ==
Caroline Sulivan z ''[[The Guardian]]'' oceniła występ w Londynie na cztery z pięciu gwiazdek<ref name=":0" />.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
{{Ariana Grande}}

[[Kategoria:Trasy koncertowe w 2019]]

title: The Sweetener Sessions

Promowane albumy: Sweetener

Lokalizacje: Ameryka Północna, Europa

Data rozpoczęcia: 20 sierpnia 2018 · (Nowy Jork, Stany Zjednoczone)

Data zakończenia: 4 września 2018 · (Londyn, Anglia, Wielka Brytania)

Dangerous Woman Tour · (2017): The Sweetener Sessions · (2018) · Sweetener World Tour · (2019)


text:
# ATC (R07)
Jest to część klasyfikacji anatomiczno-terapeutyczno-chemicznej:
- R – Układ oddechowy
  - R 01 – Leki stosowane w chorobach nosa
  - R 02 – Leki stosowane w chorobach gardła
  - R 03 – Leki stosowane w chorobach obturacyjnych dróg oddechowych
  - R 05 – Leki stosowane w kaszlu i przeziębieniu
  - R 06 – Leki przeciwhistaminowe do stosowania wewnętrznego
  - R 07 – Inne leki stosowane w chorobach układu oddechowego

Obejmuje ona inne leki stosowane w chorobach układu oddechowego:

## R 07 A – Inne preparaty stosowane w chorobach układu oddechowego
- R 07 AA – Surfaktanty płucne
  - R 07 AA 01 – palmitynian kolfoscerylu
  - R 07 AA 02 – naturalne fosfolipidy
  - R 07 AA 30 – połączenia
- R 07 AB – Leki stymulujące układ oddechowy
  - R 07 AB 01 – doksapram
  - R 07 AB 02 – niketamid
  - R 07 AB 03 – pentetrazol
  - R 07 AB 04 – etamiwan
  - R 07 AB 05 – bemegryd
  - R 07 AB 06 – pretkamid
  - R 07 AB 07 – almitryna
  - R 07 AB 08 – dimeflina
  - R 07 AB 09 – mepiksanoks
  - R 07 AB 52 – niketamid w połączeniach
  - R 07 AB 53 – pentetrazol w połączeniach
- R 07 AX – Inne preparaty stymulujące układ oddechowy
  - R 07 AX 01 – tlenek azotu
  - R 07 AX 02 – iwakaftor
  - R 07 AX 30 – iwakaftor i lumakaftor
  - R 07 AX 31 – iwakaftor i tezakaftor
  - R 07 AX 32 – iwakaftor, tezakaftor i eleksakaftor

title: ATC (R07)

wikitext:
Jest to część [[Klasyfikacja anatomiczno-terapeutyczno-chemiczna|klasyfikacji anatomiczno-terapeutyczno-chemicznej]]:

{{ATC (R)}}

Obejmuje ona inne leki stosowane w chorobach układu oddechowego:

== R 07 A – Inne preparaty stosowane w chorobach układu oddechowego ==
* '''R 07 AA – [[Surfaktanty]] płucne'''
** R 07 AA 01 – [[palmitynian kolfoscerylu]]
** R 07 AA 02 – naturalne [[fosfolipidy]]
** R 07 AA 30 – połączenia
* '''R 07 AB – Leki stymulujące układ oddechowy'''
** R 07 AB 01 – [[doksapram]]
** R 07 AB 02 – [[niketamid]]
** R 07 AB 03 – [[pentetrazol]]
** R 07 AB 04 – [[etamiwan]]
** R 07 AB 05 – [[bemegryd]]
** R 07 AB 06 – [[pretkamid]]
** R 07 AB 07 – [[almitryna]]
** R 07 AB 08 – [[dimeflina]]
** R 07 AB 09 – [[mepiksanoks]]
** R 07 AB 52 – [[niketamid]] w połączeniach
** R 07 AB 53 – [[pentetrazol]] w połączeniach
* '''R 07 AX – Inne preparaty stymulujące układ oddechowy'''
** R 07 AX 01 – [[tlenek azotu]]
** R 07 AX 02 – [[iwakaftor]]
** R 07 AX 30 – iwakaftor i [[lumakaftor]]
** R 07 AX 31 – iwakaftor i [[tezakaftor]]
** R 07 AX 32 – iwakaftor, tezakaftor i [[eleksakaftor]]

== Bibliografia ==
*{{cytuj stronę  | nazwisko =  | imię =  | tytuł = WHOCC - ATC/DDD Index (sekcja: R07)| url = http://www.whocc.no/atc_ddd_index/?code=R07 | opublikowany =  | data =  2020-12-17 | data dostępu = 2021-01-01}}

{{Klasyfikacja ATC|R07}}
{{Zastrzeżenia|Medycyna}}

[[Kategoria:ATC-R07|!]]


text:
# Unterweid
Unterweid – dzielnica miasta Kaltennordheim w Niemczech, w kraju związkowym Turyngia, w powiecie Schmalkalden-Meiningen, we wspólnocie administracyjnej Hohe Rhön. Do 31 grudnia 2018 jako samodzielna gmina wchodziła bezpośrednio w skład tej wspólnoty.

title: Unterweid

wikitext:
{{Dzielnica infobox
 |herb miasta                  =
 |dopełniacz nazwy miasta      = Kaltennordheimu
 |nazwa                        = Unterweid
 |nazwa oryginalna             =
 |status                       =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             = Unterweidu
 |dewiza                       =
 |państwo                      = DE-TH
 |1. jednostka administracyjna =
 |3. jednostka administracyjna = [[Powiat Schmalkalden-Meiningen|Schmalkalden-Meiningen]]
 |miasto                       = [[Kaltennordheim]]
 |typ jednostki podziału       =
 |jednostka podziału           =
 |data założenia               =
 |prawa miejskie               =
 |w granicach miasta           = 1 stycznia 2019
 |SIMC                         =
 |zarządzający                 =
 |stanowisko zarządzającego    =
 |powierzchnia                 = 7,13
 |wysokość                     = 437
 |liczba ludności              = 420
 |rok                          = 31 grudnia 2018
 |gęstość zaludnienia          = 59
 |numer kierunkowy             = 036946
 |kod pocztowy                 = 36452
 |tablice rejestracyjne        = SM, MGN
 |nazwa podziału               =
 |podział                      =
 |plan                         =
 |mapa                         =
 |opis mapy                    =
 |kod mapy                     = Turyngia
 |współrzędne                  = 50°37′N 10°4′E
 |commons                      = Category:Unterweid
 |wikinews                     =
 |www                          =
}}
'''Unterweid''' – dzielnica miasta [[Kaltennordheim]] w [[Niemcy|Niemczech]], w kraju związkowym [[Turyngia]], w powiecie [[powiat Schmalkalden-Meiningen|Schmalkalden-Meiningen]], we wspólnocie administracyjnej [[wspólnota administracyjna Hohe Rhön|Hohe Rhön]]<ref>{{cytuj stronę| url =http://www.statistik.thueringen.de/seite.asp?aktiv=dat01&startbei=datenbank/default2.asp | tytuł = Thüringer Landesamt für Statistik| data dostępu = 2011-02-17| autor = | opublikowany = | praca = Sachdaten:Gebiet, Bevölkerung| data = | język = de}}</ref>. Do 31 grudnia 2018 jako samodzielna gmina wchodziła bezpośrednio w skład tej wspólnoty<ref>[http://www.parldok.thueringen.de/ParlDok/dokument/69487/gesetz_und_verordungsblatt_nr_14_2018.pdf Przyłączenie gminy do Kaltennordheimu]</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Powiat Schmalkalden-Meiningen]]

title: Unterweid

Państwo: Niemcy

Kraj związkowy: Turyngia

Powiat: Schmalkalden-Meiningen

Miasto: Kaltennordheim

W granicach Kaltennordheimu: 1 stycznia 2019

• gęstość: 59 os./km²

Tablice rejestracyjne: SM, MGN


text:
# Norny
Norny (Szepcące) – w mitologii nordyckiej trzy wieszczki z plemienia olbrzymów, tkaczki ludzkiego losu. Norny mieszkały w okolicach jednego z trzech korzeni wiecznie zielonego jesionu Yggdrasila, nieopodal mrocznej studni Urd (była ona źródłem siły drzewa). W pobliżu znajdowało się święte jezioro, z którego czerpały wodę, by podlewać korzeń.

## Imiona Norn
- Urd (Urdhr; Los, Przeznaczenie)[5],
- Werdanda (Werndandi, Werdhandi, Stawanie Się)[5],
- Skuld (Obowiązek)[5]. Skuld wraz z Walkiriami przybywała na pola bitewne, by tam decydować o śmierci wojowników[2].

Norny tkały losy ludzi na osnowie ze złotych nici przyczepionych do nieba, lub też wycinały je w drewnie. Potrafiły zsyłać sny. Pojawiały się też przy narodzinach i śmierci.
Wyróżniano również inne rodzaje norn (dające szczęście, nieszczęście, określające przyszłość różnych bytów). Te Norny mogły pochodzić zarówno od karłów (córki krasnoluda Dwalina), alfów, jak i samych Asów.
Na ścianie kościoła Borgund (Norwegia) odkryto inskrypcję mówiącą: „Zarówno dobro, jak i zło dają Norny, mnie przyniosły wielką boleść”.

title: Norny

wikitext:
{{Inne znaczenia|[[mitologia nordycka|mitologii nordyckiej]]|[[język norn]]}}
[[Plik:Nornorna spinner ödets trådar vid Yggdrasil.jpg|thumb|255px|]]
[[Plik:Die Nornen Urd, Werdanda, Skuld, unter der Welteiche Yggdrasil by Ludwig Burger.jpg|thumb|255px|Norny pod drzewem [[Yggdrasil]]]]
'''Norny''' (Szepcące) – w [[mitologia nordycka|mitologii nordyckiej]] trzy wieszczki z plemienia olbrzymów{{odn|Szrejter|2006|s=343}}{{odn|Kempiński|2009|s=160}}, tkaczki ludzkiego losu{{odn|Szrejter|2006|s=266}}. Norny mieszkały w okolicach jednego z trzech korzeni wiecznie zielonego [[jesion]]u ''[[Yggdrasil]]a'', nieopodal mrocznej studni Urd (była ona źródłem siły drzewa){{odn|Szrejter|2006|s=63}}. W pobliżu znajdowało się święte jezioro{{odn|Szrejter|2006|s=266}}, z którego czerpały wodę, by podlewać korzeń{{odn|Kempiński|2009|s=160}}.

== Imiona Norn ==
* '''Urd''' (''Urdhr''; ''Los'', ''Przeznaczenie''){{odn|Szrejter|2006|s=265}},
* '''Werdanda''' (''Werndandi'', ''Werdhandi'', ''Stawanie Się''){{odn|Szrejter|2006|s=265}},
* '''Skuld''' (''Obowiązek''){{odn|Szrejter|2006|s=265}}. Skuld wraz z [[Walkirie|Walkiriami]] przybywała na pola bitewne, by tam decydować o śmierci wojowników{{odn|Kempiński|2009|s=160}}.

Norny tkały losy ludzi na osnowie ze złotych nici przyczepionych do nieba, lub też wycinały je w drewnie. Potrafiły zsyłać sny. Pojawiały się też przy narodzinach{{odn|Szrejter|2006|s=266}} i śmierci{{odn|Turowska-Rawicz|2007|s=93}}.

Wyróżniano również inne rodzaje norn (dające szczęście, nieszczęście, określające przyszłość różnych bytów). Te Norny mogły pochodzić zarówno od karłów (córki krasnoluda Dwalina), alfów, jak i samych Asów{{odn|Kempiński|2009|s=160}}.

Na ścianie [[Borgund stavkirke|kościoła Borgund]] (Norwegia) odkryto inskrypcję mówiącą: „Zarówno dobro, jak i zło dają Norny, mnie przyniosły wielką boleść”{{odn|Turowska-Rawicz|2007|s=93}}.

== Zobacz też ==
{{Commonscat|Norns}}
* [[Mojry]]
* [[Parki]]
* [[Rodzanice]]
* [[Zmierzch bogów (opera)|Pierścień Nibelunga – Zmierzch bogów]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj |autor = Artur Szrejter |tytuł = Mitologia germańska : opowieści o bogach mroźnej Północy |data = 2006 |data dostępu = 2021-06-28 |isbn = 83-88595-99-7 |wydanie = 2 rozsz. i popr. |miejsce = Gdańsk |wydawca = Wydawnictwo L&L |s = 239 |oclc = 750042880| odn=tak}}
* {{Cytuj |autor = Andrzej Maria Kempiński |tytuł = Ilustrowany leksykon mitologii wikingów |data = 2009 |data dostępu = 2021-06-28 |isbn = 978-83-7524-944-6 |wydanie = 2 |miejsce = Poznań |wydawca = Wydawnictwo KURPISZ |oclc = 316588683|odn=tak}}
* {{Cytuj |autor = Magdalena Turowska-Rawicz |tytuł = Mitologie świata – Ludy Skandynawskie |data = 2007 |isbn = 978-83-89840-13-4 | miejsce = Warszawa |wydawca = Przedsiębiorstwo Wydawnicze Rzeczpospolita |odn=tak}}

{{Mitologia nordycka}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Nordyckie boginie]]
[[Kategoria:Bóstwa ludzkiego losu]]
[[Kategoria:Bóstwa lunarne]]
[[Kategoria:Triady boskie]]


text:
# Ružići (Bośnia i Hercegowina)
Ružići – wieś w Bośni i Hercegowinie, w Federacji Bośni i Hercegowiny, w kantonie zachodniohercegowińskim, w gminie Grude. W 2013 roku liczyła 1688 mieszkańców, z czego większość stanowili Chorwaci.

title: Ružići (Bośnia i Hercegowina)

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Ružići
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |godło                        =
 |pieczęć                      =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = BA-BIH
 |1. jednostka administracyjna = [[Kanton zachodniohercegowiński|zachodniohercegowiński]]
 |3. jednostka administracyjna = [[Gmina Grude|Grude]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2013
 |liczba ludności              = 1688{{r|stat}}
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |współrzędne                  =
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Ružići''' – [[wieś]] w [[Bośnia i Hercegowina|Bośni i Hercegowinie]], w [[Federacja Bośni i Hercegowiny|Federacji Bośni i Hercegowiny]], w [[Kanton zachodniohercegowiński|kantonie zachodniohercegowińskim]], w [[gmina Grude|gminie Grude]]. W 2013 roku liczyła 1688 mieszkańców, z czego większość stanowili [[Chorwaci]]{{r|stat}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="stat">{{cytuj stronę|url=http://www.popis.gov.ba/popis2013/doc/Knjiga1/K1_B_E.pdf|tytuł=Popis 2013 u BiH|opublikowany=Federalni zavod za statistiku|język=bs|data dostępu=2020-04-17}}</ref>
}}

{{gmina Grude}}
{{kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miejscowości w gminie Grude]]

title: Ružići

Państwo: Bośnia i Hercegowina

Część składowa: Federacja Bośni i Hercegowiny

Kanton: zachodniohercegowiński

Gmina: Grude


text:
# Kaligula
Kaligula, oficjalna tytulatura cesarska Gaius Iulius Caesar Augustus Germanicus (ur. 31 sierpnia 12, zm. 24 stycznia 41) – cesarz rzymski od 18 marca 37 do swojej śmierci.

## Życiorys

### Dzieciństwo i młodość
Urodził się w Ancjum (dziś Anzio) w pobliżu Rzymu. Jego ojciec, Germanik zaraz po narodzinach syna znalazł się wraz ze swoją rodziną nad Renem, gdzie dowodził tamtejszą armią jako dowódca uwielbiany przez żołnierzy. Rodzice często pokazywali syna w stroju żołnierskim, wkładając mu buty (sandały) zwane caligae, stąd też chłopiec otrzymał przydomek Caligula („bucik”) i był traktowany jako maskotka rzymskiej armii.
W 17 roku naszej ery cała rodzina przeniosła się na Wschód, zaś dwa lata później umarł jego ojciec Germanik, więc osierocony Gajusz zamieszkał z matką i pięciorgiem rodzeństwa w Rzymie. Był tam świadkiem prześladowań, jakie spadły na jego najbliższych: jego matkę w 29 roku zesłano na wyspę Pandaterię, gdzie umarła w 33 roku, starszy brat Neron został uwięziony na Pontii, gdzie popełnił samobójstwo, zaś średni brat Druzus, przetrzymywany na Palatynie, został zagłodzony na śmierć, a samego Gajusza pozostawiono tylko dzięki temu, że uważano go za jeszcze niegroźne dziecko.
Po zesłaniu matki, Gajuszem zaopiekowała się prababka Liwia, która zmarła w 29 roku, a wtedy chłopiec zamieszkał u swej babki Antonii, którą szanował nawet podejrzliwy Tyberiusz. Z najbliższej rodziny pozostały mu tylko siostry: Agrypina Młodsza, Julia Druzylla i Julia Liwilla, które darzył tak wielkim uczuciem, że pojawiły się plotki o ich kazirodczych związkach.

### Dojście do władzy
W 31 roku Gajusz znalazł się na wyspie Capri, gdzie na stałe osiadł Tyberiusz, gdyż cesarz zapragnął mieć swych dwóch następców tronu blisko siebie. Byli to jego wnuk Tyberiusz Gemellus oraz Gajusz. Stale otaczano ich, a szczególnie Gajusza, donosicielami podsłuchującymi każde słowo. W 33 roku Tyberiusz przyznał Kaliguli honorowy kwestoriat. W 33 roku Kaligula poślubił Junię Klaudyllę, która zmarła podczas porodu razem z dzieckiem w 37 roku. Kaligula wszedł w porozumienie z prefektem pretorianów Makronem. Gajusz pragnął zostać cesarzem, a Makron zachować stanowisko u boku nowego cesarza. Gwarancją porozumienia była żona Makrona – Ennia, która za wiedzą męża była kochanką Gajusza (żonatego wówczas z Junią). 16 marca 37 roku cesarz Tyberiusz zasłabł i zmarł. Po mieście krążyły wszakże plotki, że do jego śmierci przyczynili się Kaligula z Makronem. Zmarły w testamencie zalecił, by Gajusz i Tyberiusz Gemellus panowali razem. Jednak jego wola nie spełniła się. Za sprawą Makrona Senat unieważnił jego wolę i ustanowił Gajusza cesarzem.

### Jako cesarz
Kaligula kazał umorzyć wszystkie procesy polityczne, odwołał osoby zesłane z przyczyn politycznych, spalił publicznie akta procesu matki i braci oraz rozkazał opublikować dzieła dawnych historyków opozycyjnych. Wprowadził ulgi podatkowe, ponowił publikowanie rachunków państwowych. Pojechał na Pandaterię i Pontię po prochy matki Agrypiny i brata Nerona, aby złożyć je w mauzoleum cesarskim. Swoim siostrom i babce Antonii przyznał specjalne przywileje.
w listopadzie 37 roku Kaligula zapadł na chorobę, prawdopodobnie mózgu. Gdy Kaligula powrócił do zdrowia, był już innym człowiekiem. Na początku wysłał żołnierzy z rozkazem zgładzenia Tyberiusza Gemmellusa, który mógł się upomnieć o ojcowiznę. Zmusił również do samobójstwa Marka Juniusza Silanusa (konsula zastępczego w 15 n.e.), ojca swojej pierwszej żony Junii.
Pod koniec 37 roku, będąc świadkiem ślubu Pizona i Orestylli, upodobał sobie pannę młodą i zabrał ją podczas ceremonii jako swoją żonę. Równie nagle ją porzucił. Kaligula był powszechnie oskarżany o rozwiązłość – m.in. Swetoniusz podaje, że odbywał kazirodcze stosunki seksualne ze wszystkimi swoimi siostrami (także na ucztach publicznych).
Posiadał skłonności homoseksualne. Utrzymywał stosunki miłosne m.in. z aktorem pantomimy Mnesterem, oraz młodzieńcem pochodzącym z rodziny konsularnej, Waleriuszem Katullusem.
W 38 roku odbyły się igrzyska, w trakcie których zmarła siostra cesarza, Druzylla. Ogłoszono wtedy wielką żałobę publiczną. Kilka miesięcy po pogrzebie ożenił się z Lollią Pauliną, dotychczasową żoną Memmiusza Regulusa. W 38 r. ze światem pożegnał się m.in. Makron, który popełnił samobójstwo. W 39 roku znacznie pogorszyły się finanse państwa, ponieważ Kaligula lekkomyślnie roztrwonił pieniądze pozostawione przez gospodarnego Tyberiusza. Aby naprawić ten stan rzeczy, cesarz rozpoczął szeroko zakrojoną akcję konfiskat majątków. Gdy w połowie września Gajusz przygotował wielką wyprawę przeciw Germanom, odkryto spisek mający na celu zgładzenie cesarza. Jego senatorscy przywódcy (dowódca armii Getulik oraz Marek Emiliusz Lepidus, były mąż Druzylli) ponieśli śmierć, a zamieszane w spisek siostry cesarza, Agrypina Młodsza i Julia Młodsza, zostały wygnane na wyspy.
Kaligula rozstał się ze swoją żoną Lollią i ożenił się z Cezonią. 30 dni po ślubie urodziła mu córeczkę, którą cesarz uznał za swoją. Dzięki fali procesów politycznych i konfiskat majątkowych władca miał środki na wszystkie swoje zachcianki i zabawy dworu. Zasłynął z szalonych pomysłów, które realizował nie licząc się z kosztami, możliwościami technicznymi i opinią publiczną. Kazał usypywać góry na równinach, i odwrotnie: wyrównywać wzniesienia i stoki górskie. Budował tamy w miejscach, w których morze było – jego zdaniem – zbyt burzliwe. Kazał m.in. wybudować długi, drewniany pomost od Palatynu poprzez Forum aż do Kapitolu tylko po to, by móc szybko dostać się do świątyni Jowisza kapitolińskiego (za którego przedstawiciela na ziemi się uważał).
W połowie września 39 r. cesarz udał się do Germanii, którą postanowił przyłączyć do Imperium. Samo przejście na drugą stronę Renu uznał za olśniewające zwycięstwo i rozpoczął drogę powrotną do Rzymu. Dalsze działania wojenne w imieniu cesarza prowadził Galba. W 40 r. podstępnie zagarnął Mauretanię, której władca musiał popełnić samobójstwo. Wiosną 40 roku Kaligula poprowadził legiony ku północnym wybrzeżom Galii, udając, że przygotowuje wyprawę przeciwko Brytom, a ponieważ w obozie zjawił się zbiegły z wyspy książę, ową mistyfikację uznano za wielkie zwycięstwo. Zaraz potem pełen chwały Kaligula wrócił do Rzymu i odbył wjazd owacyjny.
Dalsze rządy cesarza polegały na ciągłym ucztowaniu i organizacji igrzysk dla ludu. Tyberiusz, cesarski stryjeczny dziadek Kaliguli, miał się ponoć kiedyś wyrazić, że „Kaligula tak się nadaje na cesarza, jak konie z jego wozu do jazdy po zatoce Baiae”. Wówczas Kaligula kazał zatopić w Zatoce Neapolitańskiej, na linii z Baiae do Puteoli, w dwóch szeregach obok siebie, 2 tysiące statków handlowych skonfiskowanych właścicielom, a na nich wybudować drogę – tylko po to, by móc się przejechać konno tam i z powrotem po tym najdłuższym na świecie moście. Ubytek tak wielkiej liczby statków transportowych drastycznie ograniczył import zboża z krajów zamorskich, co sprowadziło głód na mieszkańców Rzymu. 24 stycznia 41 r. spiskowcy, wśród których byli Kasjusz Cherea i Korneliusz Sabinus, zamordowali cesarza podczas przejścia z teatru do pałacu cesarskiego, łącznie zadając mu około 30 ran. Zabito również jego żonę Cezonię wraz z córką. Kaligula został pochowany w Mauzoleum Augusta.

## Wywód przodków
| 4. Druzus Starszy  |  |                     |  |  |             |
|                    |  | 2. Germanik         |  |  |             |
| 5. Antonia Młodsza |  |                     |  |  |             |
|                    |  |                     |  |  | 1. Kaligula |
| 6. Marek Agrypa    |  |                     |  |  |             |
|                    |  | 3. Agrypina Starsza |  |  |             |
| 7. Julia Starsza   |  |                     |  |  |             |
|                    |  |                     |  |  |             |

## Żony i dzieci
- Junia Klaudilla (Iunia Claudilla) od 33 r. n.e.
- Liwia Orestylla (Livia Orestilla) w 37 r.; rozw. po dwóch miesiącach
- Lollia Paulina (Lollia Paulina) od września 38 r.
- Cezonia (Milonia Caesonia)
  - Julia Druzylla

title: Kaligula

wikitext:
{{Inne znaczenia}}
{{dopracować|przypisy=2014-01|or}}
{{Władca infobox
 |władca            = Kaligula
 |imiona            = Gaius Iulius Caesar Germanicus
 |grafika           = Caligula 02.JPG
 |opis grafiki      =
 |herb              =
 |opis herbu        =
 |faksymile         =
 |opis faksymile    =
 |dewiza            =
 |1. tytuł          = [[Cesarze rzymscy|Cesarz rzymski]]
 |1. sukcesja       =
 |1. od             = 18 marca 37
 |1. do             = 24 stycznia 41
 |1. koronacja      =
 |1. poprzednik     = [[Tyberiusz]]
 |1. następca       = [[Klaudiusz (cesarz)|Klaudiusz]]
 |dynastia          = [[Dynastia julijsko-klaudyjska|julijsko-klaudyjska]]
 |data urodzenia    = 31 sierpnia 12
 |miejsce urodzenia = [[Anzio|Ancjum]]
 |data śmierci      = 24 stycznia 41
 |miejsce śmierci   = [[Rzym]]
 |przyczyna śmierci =
 |miejsce spoczynku =
 |ojciec            =
 |matka             =
 |rodzeństwo        =
 |1. związek z      =
 |1. związek od     =
 |1. związek do     =
 |1. dzieci         =
 |moneta            = Caligula sestertius RIC 33 680999.jpg
 |opis monety       =
 |odznaczenia       =
 |commons           = Caligula
 |wikiźródła        =
 |wikicytaty        = Kaligula
}}
'''Kaligula''', oficjalna tytulatura cesarska '''''Gaius Iulius Caesar Augustus Germanicus''''' (ur. [[31 sierpnia]] [[12]], zm. [[24 stycznia]] [[41]]) – [[Cesarze rzymscy|cesarz rzymski]] od 18 marca 37 do swojej śmierci.

== Życiorys ==
=== Dzieciństwo i młodość ===
Urodził się w Ancjum (dziś [[Anzio]]) w pobliżu [[Rzym]]u{{odn|Auguet|1990|s=20}}. Jego ojciec, [[Germanik]] zaraz po narodzinach syna znalazł się wraz ze swoją rodziną nad [[Ren]]em, gdzie dowodził tamtejszą armią jako dowódca uwielbiany przez żołnierzy. Rodzice często pokazywali syna w stroju żołnierskim, wkładając mu buty (sandały) zwane ''[[caligae]]'', stąd też chłopiec otrzymał przydomek ''Caligula'' („bucik”) i był traktowany jako maskotka rzymskiej armii{{odn|Auguet|1990|s=10}}.

W 17 roku naszej ery cała rodzina przeniosła się na Wschód, zaś dwa lata później umarł jego ojciec Germanik{{odn|Auguet|1990|s=11}}, więc osierocony Gajusz zamieszkał z matką i pięciorgiem rodzeństwa w Rzymie{{odn|Auguet|1990|s=13}}. Był tam świadkiem prześladowań, jakie spadły na jego najbliższych: jego matkę w 29 roku zesłano na wyspę [[Ventotene|Pandaterię]], gdzie umarła w 33 roku{{odn|Auguet|1990|s=16}}, starszy brat [[Klaudiusz Neron Juliusz Cezar|Neron]] został uwięziony na Pontii, gdzie popełnił samobójstwo{{odn|Auguet|1990|s=15}}, zaś średni brat [[Druzus III|Druzus]], przetrzymywany na [[Palatyn (wzgórze)|Palatynie]], został zagłodzony na śmierć{{odn|Auguet|1990|s=19}}, a samego Gajusza pozostawiono tylko dzięki temu, że uważano go za jeszcze niegroźne dziecko.

Po zesłaniu matki, Gajuszem zaopiekowała się prababka [[Liwia Druzylla|Liwia]], która zmarła w 29 roku, a wtedy chłopiec zamieszkał u swej babki [[Antonia Młodsza|Antonii]], którą szanował nawet podejrzliwy [[Tyberiusz]]{{odn|Auguet|1990|s=22}}. Z najbliższej rodziny pozostały mu tylko siostry: [[Agrypina Młodsza]], [[Julia Druzylla]] i [[Julia Liwilla]], które darzył tak wielkim uczuciem, że pojawiły się plotki o ich kazirodczych związkach<ref>{{cytuj książkę|autor=Gajusz Swetoniusz Trankwillus|tytuł=Żywoty cezarów (księga IV, rozdział 24)}}</ref>.

=== Dojście do władzy ===
W 31 roku Gajusz znalazł się na wyspie [[Capri]], gdzie na stałe osiadł Tyberiusz, gdyż cesarz zapragnął mieć swych dwóch następców tronu blisko siebie. Byli to jego wnuk [[Tyberiusz Klaudiusz Gemellus|Tyberiusz Gemellus]] oraz Gajusz. Stale otaczano ich, a szczególnie Gajusza, donosicielami podsłuchującymi każde słowo. W 33 roku Tyberiusz przyznał Kaliguli honorowy [[kwestor]]iat. W 33 roku Kaligula poślubił Junię Klaudyllę, która zmarła podczas porodu razem z dzieckiem w 37 roku. Kaligula wszedł w porozumienie z [[prefekt pretorianów|prefektem pretorianów]] [[Kwintus Sutoriusz Makron|Makronem]]. Gajusz pragnął zostać cesarzem, a Makron zachować stanowisko u boku nowego cesarza. Gwarancją porozumienia była żona Makrona – [[Ennia Trazylla|Ennia]], która za wiedzą męża była kochanką Gajusza (żonatego wówczas z Junią). 16 marca 37 roku cesarz Tyberiusz zasłabł i zmarł. Po mieście krążyły wszakże plotki, że do jego śmierci przyczynili się Kaligula z Makronem. Zmarły w testamencie zalecił, by Gajusz i Tyberiusz Gemellus panowali razem. Jednak jego wola nie spełniła się. Za sprawą Makrona [[Senat rzymski|Senat]] unieważnił jego wolę i ustanowił Gajusza cesarzem.

=== Jako cesarz ===
Kaligula kazał umorzyć wszystkie procesy polityczne, odwołał osoby zesłane z przyczyn politycznych, spalił publicznie akta procesu matki i braci oraz rozkazał opublikować dzieła dawnych historyków opozycyjnych. Wprowadził ulgi podatkowe, ponowił publikowanie rachunków państwowych. Pojechał na Pandaterię i Pontię po prochy matki Agrypiny i brata Nerona, aby złożyć je w mauzoleum cesarskim. Swoim siostrom i babce Antonii przyznał specjalne przywileje.

w listopadzie 37 roku Kaligula zapadł na chorobę, prawdopodobnie mózgu. Gdy Kaligula powrócił do zdrowia, był już innym człowiekiem. Na początku wysłał żołnierzy z rozkazem zgładzenia Tyberiusza Gemmellusa, który mógł się upomnieć o ojcowiznę. Zmusił również do samobójstwa Marka Juniusza Silanusa ([[konsul rzymski|konsula zastępczego]] w 15 n.e.), ojca swojej pierwszej żony Junii.
[[Plik:Kunsthistorisches Museum Vienna June 2006 038.jpg|thumb|left|''[[Cesarz Kaligula i Roma]]'' (rzymska kamea z sardonyksu, I w. n.e.)]]
Pod koniec 37 roku, będąc świadkiem ślubu Pizona i Orestylli, upodobał sobie pannę młodą i zabrał ją podczas ceremonii jako swoją żonę. Równie nagle ją porzucił. Kaligula był powszechnie oskarżany o rozwiązłość – m.in. [[Swetoniusz]] podaje, że odbywał kazirodcze stosunki seksualne ze wszystkimi swoimi siostrami (także na ucztach publicznych).

Posiadał skłonności homoseksualne. Utrzymywał stosunki miłosne m.in. z aktorem pantomimy Mnesterem, oraz młodzieńcem pochodzącym z rodziny konsularnej, Waleriuszem Katullusem<ref>{{cytuj książkę |autor = Gajusz Swetoniusz Trankwillus |tytuł = Żywoty cezarów (księga IV, rozdział 36)}}</ref>.

W 38 roku odbyły się igrzyska, w trakcie których zmarła siostra cesarza, Druzylla. Ogłoszono wtedy wielką żałobę publiczną. Kilka miesięcy po pogrzebie ożenił się z [[Lollia Paulina|Lollią Pauliną]], dotychczasową żoną Memmiusza Regulusa. W 38 r. ze światem pożegnał się m.in. [[Kwintus Sutoriusz Makron|Makron]], który popełnił samobójstwo. W 39 roku znacznie pogorszyły się finanse państwa, ponieważ Kaligula lekkomyślnie roztrwonił pieniądze pozostawione przez gospodarnego Tyberiusza. Aby naprawić ten stan rzeczy, cesarz rozpoczął szeroko zakrojoną akcję konfiskat majątków. Gdy w połowie września Gajusz przygotował wielką wyprawę przeciw Germanom, odkryto spisek mający na celu zgładzenie cesarza. Jego senatorscy przywódcy (dowódca armii Getulik oraz [[Marek Emiliusz Lepidus (mąż Julii Druzylli)|Marek Emiliusz Lepidus]], były mąż Druzylli) ponieśli śmierć, a zamieszane w spisek siostry cesarza, [[Agrypina Młodsza]] i Julia Młodsza, zostały wygnane na wyspy.

Kaligula rozstał się ze swoją żoną Lollią i ożenił się z [[Cezonia|Cezonią]]. 30 dni po ślubie urodziła mu córeczkę, którą cesarz uznał za swoją. Dzięki fali procesów politycznych i konfiskat majątkowych władca miał środki na wszystkie swoje zachcianki i zabawy dworu. Zasłynął z szalonych pomysłów, które realizował nie licząc się z kosztami, możliwościami technicznymi i opinią publiczną. Kazał usypywać góry na równinach, i odwrotnie: wyrównywać wzniesienia i stoki górskie. Budował tamy w miejscach, w których morze było – jego zdaniem – zbyt burzliwe. Kazał m.in. wybudować długi, drewniany pomost od [[Palatyn (wzgórze)|Palatynu]] poprzez [[Forum Romanum|Forum]] aż do [[Kapitol]]u tylko po to, by móc szybko dostać się do świątyni [[Jowisz (mitologia)|Jowisza]] kapitolińskiego (za którego przedstawiciela na ziemi się uważał)<ref name = "Feld">{{Cytuj książkę | autor = Feldhaus Franz Maria | tytuł = Maszyny w dziejach ludzkości od czasów najdawniejszych do Odrodzenia | wydawca = Państwowe Wydawnictwa Techniczne | miejsce = Warszawa | rok = 1958 | strony = 135-136}}</ref>.

W połowie września 39 r. cesarz udał się do Germanii, którą postanowił przyłączyć do Imperium. Samo przejście na drugą stronę [[Ren]]u uznał za olśniewające zwycięstwo i rozpoczął drogę powrotną do Rzymu. Dalsze działania wojenne w imieniu cesarza prowadził [[Galba]]. W 40 r. podstępnie zagarnął [[Mauretania (starożytne królestwo)|Mauretanię]], której władca musiał popełnić samobójstwo. Wiosną 40 roku Kaligula poprowadził legiony ku północnym wybrzeżom [[Galia|Galii]], udając, że przygotowuje wyprawę przeciwko [[Brytowie|Brytom]], a ponieważ w obozie zjawił się zbiegły z wyspy książę, ową mistyfikację uznano za wielkie zwycięstwo. Zaraz potem pełen chwały Kaligula wrócił do Rzymu i odbył wjazd owacyjny.

Dalsze rządy cesarza polegały na ciągłym ucztowaniu i organizacji igrzysk dla ludu. [[Tyberiusz]], cesarski stryjeczny dziadek Kaliguli, miał się ponoć kiedyś wyrazić, że „''Kaligula tak się nadaje na cesarza, jak konie z jego wozu do jazdy po zatoce Baiae''”. Wówczas Kaligula kazał zatopić w [[Zatoka Neapolitańska|Zatoce Neapolitańskiej]], na linii z [[Baje|Baiae]] do [[Pozzuoli|Puteoli]], w dwóch szeregach obok siebie, 2 tysiące statków handlowych skonfiskowanych właścicielom, a na nich wybudować drogę – tylko po to, by móc się przejechać konno tam i z powrotem po tym najdłuższym na świecie moście. Ubytek tak wielkiej liczby statków transportowych drastycznie ograniczył import zboża z krajów zamorskich, co sprowadziło głód na mieszkańców Rzymu<ref name = "Feld"/>. 24 stycznia 41 r. spiskowcy, wśród których byli [[Kasjusz Cherea]] i Korneliusz Sabinus, zamordowali cesarza podczas przejścia z teatru do pałacu cesarskiego, łącznie zadając mu około 30 ran. Zabito również jego żonę Cezonię wraz z córką. Kaligula został pochowany w [[Mauzoleum Augusta]].

== Wywód przodków ==
{{tree|ojciec_ojca = [[Druzus Starszy]]
|matka_ojca        = [[Antonia Młodsza]]
|ojciec_matki      = [[Marek Agrypa]]
|matka_matki       = [[Julia (córka Augusta)|Julia Starsza]]
|ojciec            = [[Germanik]]
|matka             = [[Agrypina Starsza]]
|osoba             = Kaligula
}}

== Żony i dzieci ==
* '''Junia Klaudilla''' (''Iunia Claudilla'') od 33 r. n.e.
* '''[[Liwia Orestylla]]''' (''Livia Orestilla'') w 37 r.; rozw. po dwóch miesiącach
* '''[[Lollia Paulina]]''' (''Lollia Paulina'') od września 38 r.
* '''[[Cezonia]]''' (''Milonia Caesonia'')
** '''[[Julia Druzylla (córka Kaliguli)|Julia Druzylla]]'''

== Zobacz też ==
* [[drzewo genealogiczne Klaudiuszów Neronów]]
* ''[[Kaligula (film)|Kaligula]]'' – film fabularny z 1979 roku, reż. Tinto Brass
* ''[[Kaligula (dramat Alberta Camusa)|Kaligula]]'' – sztuka (dramat) Alberta Camusa
* ''[[Kaligula (dramat Alexandre’a Dumasa)|Kaligula]]'' – sztuka (dramat) Alexandre’a Dumas
* [[Incitatus]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Auguet |imię = Roland |tytuł = Kaligula czyli Władza w ręku dwudziestolatka |inni = Wojciech Gilewski (tłum.) |wydawca = Państwowy Instytut Wydawniczy |miejsce = Warszawa |rok = 1990 |isbn = 83-06-01855-9 |odn = tak}}
* Cary M., Scullard H. H., ''Dzieje Rzymu. Od czasów najdawniejszych do Konstantyna'' (t. I), PIW, Warszawa 1992
* Krawczuk A., ''[[Poczet cesarzowych Rzymu]]'', Wyd. "Iskry", Warszawa 2006
* Krawczuk A., ''Poczet cesarzy rzymskich'', Wyd. "Iskry", Warszawa 2006
* Swetoniusz, ''[[Żywoty cezarów]]'', Ossolineum, Wrocław 1987
* Tacyt, ''Dzieła'' (t.I-II), Wyd. "Czytelnik", Warszawa 1957 ; 2004
* ''Władcy i wodzowie starożytności. Słownik'' (opr. P. Iwaszkiewicz, W. Łoś, M. Stępień), WSiP, Warszawa 1998

== Linki zewnętrzne ==
* [https://archive.ph/20120524125401/http://www.roman-emperors.org/impindex.htm De Imperatoribus Romanis]

{{Cesarze rzymscy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Kaligula]]
[[Kategoria:Cesarze rzymscy]]
[[Kategoria:Konsulowie Cesarstwa Rzymskiego]]
[[Kategoria:Dynastia julijsko-klaudyjska]]
[[Kategoria:Klaudiusze]]
[[Kategoria:Urodzeni w I wieku]]
[[Kategoria:Zmarli w 41]]
[[Kategoria:Zamordowani monarchowie]]
[[Kategoria:Ofiary zabójstw w starożytnym Rzymie]]

title: KaligulaGaius Iulius Caesar Germanicus

Okres: od 18 marca 37 · do 24 stycznia 41

Poprzednik: Tyberiusz

Następca: Klaudiusz

Dynastia: julijsko-klaudyjska

Data i miejsce urodzenia: 31 sierpnia 12 · Ancjum

Data i miejsce śmierci: 24 stycznia 41 · Rzym


text:
# Cerje Samoborsko
Cerje Samoborsko – wieś w Chorwacji, w żupanii zagrzebskiej, w mieście Samobor. W 2011 roku liczyła 381 mieszkańców.

title: Cerje Samoborsko

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Cerje Samoborsko
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |godło                        =
 |pieczęć                      =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = Chorwacja
 |1. jednostka administracyjna = [[Żupania zagrzebska|zagrzebska]]
 |3. jednostka administracyjna = [[Miasto Samobor|Samobor]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2011
 |liczba ludności              = 381{{r|stat}}
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |współrzędne                  =
 |commons                      =
 |www                          =
 |kod mapy                     = żupania zagrzebska
}}
'''Cerje Samoborsko''' – [[wieś]] w [[Chorwacja|Chorwacji]], w [[Żupania zagrzebska|żupanii zagrzebskiej]], w [[miasto Samobor|mieście Samobor]]. W 2011 roku liczyła 381 mieszkańców{{r|stat}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="stat">{{Popis 2011|s=92}}</ref>
}}

{{miasto Samobor}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miejscowości w żupanii zagrzebskiej]]

title: Cerje Samoborsko

Państwo: Chorwacja

Żupania: zagrzebska

Miasto: Samobor


text:
# Marek Kryński
Marek Kryński (ur. 18 sierpnia 1971 w Olsztynie) – polski piłkarz, występujący na pozycji napastnika.

## Życiorys
Seniorską karierę rozpoczynał w Warfamie Dobre Miasto. W styczniu 1996 roku został zawodnikiem Świtu Nowy Dwór Mazowiecki. W sezonie 1997/1998 spadł z klubem do III ligi. Sezon 1999 spędził na grze w RoPS. W Veikkausliidze zadebiutował 2 maja w zremisowanym 1:1 spotkaniu z Kotkan TP. Ogółem wystąpił wówczas w 25 meczach ligowych, zdobywając w nich sześć goli. Po zakończeniu sezonu wrócił do Polski. Sezon 1999/2000 spędził na grze w Świcie Nowy Dwór Mazowiecki, Śląsku Wrocław i GLKS Nadarzyn. Ze Śląskiem awansował do I ligi. W rundzie jesiennej sezonu 2000/2001 był zawodnikiem GLKS Nadarzyn i Gwardii Warszawa, po czym ponownie przeszedł do RoPS. W sezonie 2001 zdobył dla fińskiego klubu dwa gole w 30 spotkaniach ligowych. Jego klub spadł wówczas z ligi. W rundzie jesiennej sezonu 2004/2005 był piłkarzem DKS Dobre Miasto, po czym przeszedł do OKS 1945 Olsztyn, gdzie zdobył trzy gole w 14 meczach III ligi. Następnie wrócił do DKS Dobre Miasto, w którym to klubie zakończył piłkarską karierę.

## Statystyki ligowe
| Sezon         | Klub                      | Liga          | Mecze | Gole |
| ------------- | ------------------------- | ------------- | ----- | ---- |
| 1995/1996 (w) | Świt Nowy Dwór Mazowiecki | II liga       | 8     | 1    |
| 1996/1997     | Świt Nowy Dwór Mazowiecki | II liga       | 32    | 4    |
| 1997/1998     | Świt Nowy Dwór Mazowiecki | II liga       | 33    | 8    |
| 1999          | Rovaniemen Palloseura     | Veikkausliiga | 25    | 6    |
| 1999/2000 (j) | Świt Nowy Dwór Mazowiecki | II liga       | 3     | 0    |
| 1999/2000 (w) | Śląsk Wrocław             | II liga       | 4     | 0    |
| 2001          | Rovaniemen Palloseura     | Veikkausliiga | 30    | 2    |
| 2004/2005 (w) | OKS 1945 Olsztyn          | III liga      | 14    | 3    |

title: Marek Kryński

wikitext:
{{Piłkarz infobox
 |imię i nazwisko         = Marek Kryński
 |imię i nazwisko org     =
 |grafika                 =
 |opis grafiki            =
 |pełne imię i nazwisko   =
 |data urodzenia          = 18 sierpnia 1971
 |miejsce urodzenia       = [[Olsztyn]]
 |data śmierci            =
 |miejsce śmierci         =
 |wzrost                  = 171 cm
 |pozycja                 = [[napastnik]]
 |klub                    =
 |numer w klubie          =
 |kariera juniorska       =
 |kariera seniorska       =
! ! [[DKS Dobre Miasto|Warfama Dobre Miasto]] ! !
! 1996–1998 ! [[Świt Nowy Dwór Mazowiecki]] ! !
! 1999 ! [[Rovaniemen Palloseura|RoPS Rovaniemi]] ! 25 ! 6
! 1999 ! [[Świt Nowy Dwór Mazowiecki]] ! 3 ! 0
! 2000 ! [[Śląsk Wrocław (piłka nożna)|Śląsk Wrocław]] ! 4 ! 0
! 2000 ! [[GLKS Nadarzyn]] ! !
! 2000 ! [[Gwardia Warszawa (piłka nożna)|Gwardia Warszawa]] ! !
! 2001 ! [[Rovaniemen Palloseura|RoPS Rovaniemi]] ! 30 ! 2
! 2004 ! [[DKS Dobre Miasto]] ! !
! 2005 ! [[Stomil Olsztyn (piłka nożna)|OKS 1945 Olsztyn]] ! 14 ! 3
! 2005–2006 ! [[DKS Dobre Miasto]] ! !
 |kariera reprezentacyjna =
 |kariera trenerska       =
 |medale                  =
 |odznaczenia             =
 |commons                 =
 |wikicytaty              =
 |www                     =
}}
'''Marek Kryński''' (ur. [[18 sierpnia]] [[1971]] w [[Olsztyn]]ie) – polski piłkarz, występujący na pozycji [[napastnik]]a.

== Życiorys ==
Seniorską karierę rozpoczynał w [[DKS Dobre Miasto|Warfamie Dobre Miasto]]. W styczniu 1996 roku został zawodnikiem [[Świt Nowy Dwór Mazowiecki|Świtu Nowy Dwór Mazowiecki]]<ref>{{Cytuj | url = http://www.skladyfutbol.pl/infopage.php?id=8423 | tytuł = Świt Nowy Dwór Mazowiecki 1995/96 | opublikowany = Centrum Składów Piłkarskich | data dostępu = 2022-08-18}}</ref>. W sezonie [[II liga polska w piłce nożnej (1997/1998)|1997/1998]] spadł z klubem do [[II liga polska w piłce nożnej|III ligi]]<ref>{{Cytuj | url = http://skladyfutbol.pl/infopage.php?id=8350 | tytuł = II Liga Polska 1997/98 - składy | opublikowany = Centrum Składów Piłkarskich | data dostępu = 2022-08-18}}</ref>. Sezon [[Veikkausliiga (1999)|1999]] spędził na grze w [[Rovaniemen Palloseura|RoPS]]. W [[Veikkausliiga|Veikkausliidze]] zadebiutował 2 maja w zremisowanym 1:1 spotkaniu z [[Kotkan Työväen Palloilijat|Kotkan TP]]. Ogółem wystąpił wówczas w 25 meczach ligowych, zdobywając w nich sześć goli<ref>{{transfermarkt|p|id=756679|nazwa=Marek Krynski|data dostępu=2022-07-18}}</ref>. Po zakończeniu sezonu wrócił do Polski. Sezon 1999/2000 spędził na grze w Świcie Nowy Dwór Mazowiecki, [[Śląsk Wrocław (piłka nożna)|Śląsku Wrocław]] i [[GLKS Nadarzyn]]<ref>{{Cytuj | url = http://skladyfutbol.pl/infopage.php?id=7347 | tytuł = Świt Nowy Dwór Mazowiecki 1999/00 | opublikowany = Centrum Składów Piłkarskich | data dostępu = 2022-08-18}}</ref>. Ze Śląskiem awansował do [[Ekstraklasa w piłce nożnej|I ligi]]<ref>{{Cytuj | url = https://slaskwroclaw.pl/uploads/files/7._1994-071647430625.docx | tytuł = Rozdział 7. Między ekstraklasą i III ligą | opublikowany = [[Śląsk Wrocław (piłka nożna)|WKS Śląsk Wrocław]] | data dostępu = 2022-08-18}}</ref>. W rundzie jesiennej sezonu 2000/2001 był zawodnikiem GLKS Nadarzyn i [[Gwardia Warszawa (piłka nożna)|Gwardii Warszawa]], po czym ponownie przeszedł do RoPS. W sezonie [[Veikkausliiga (2001)|2001]] zdobył dla fińskiego klubu dwa gole w 30 spotkaniach ligowych<ref>{{90minut.pl|osoba|6206}}</ref>. Jego klub spadł wówczas z ligi<ref>{{Cytuj | autor = Bartłomiej Wrzesiński | url = https://pilkarskiswiat.com/retro-oko-na-rodaka-podsumowanie-sezonu-2000-01/ | tytuł = RETRO Oko na rodaka: Podsumowanie sezonu 2000/01 | opublikowany = Piłkarski Świat | data = 2020-04-16 | data dostępu = 2022-08-18}}</ref>. W rundzie jesiennej sezonu 2004/2005 był piłkarzem DKS Dobre Miasto, po czym przeszedł do [[Stomil Olsztyn (piłka nożna)|OKS 1945 Olsztyn]], gdzie zdobył trzy gole w 14 meczach III ligi. Następnie wrócił do DKS Dobre Miasto, w którym to klubie zakończył piłkarską karierę<ref>{{Cytuj | url = https://stomil.olsztyn.pl/zawodnik/703/Marek | tytuł = Marek Kryński | opublikowany = [[Stomil Olsztyn (piłka nożna)|Stomil Olsztyn]] | data dostępu = 2022-08-18}}</ref>.

== Statystyki ligowe ==
{| class="wikitable"
! Sezon
! Klub
! Liga
! Mecze
! Gole
|-
| [[II liga polska w piłce nożnej (1995/1996)|1995/1996]] (w)
| [[Świt Nowy Dwór Mazowiecki]]
| {{flaga|POL}} [[I liga polska w piłce nożnej|II liga]]
|style="text-align:center" | 8
|style="text-align:center" | 1
|-
| [[II liga polska w piłce nożnej (1996/1997)|1996/1997]]
| [[Świt Nowy Dwór Mazowiecki]]
| {{flaga|POL}} [[I liga polska w piłce nożnej|II liga]]
|style="text-align:center" | 32
|style="text-align:center" | 4
|-
| [[II liga polska w piłce nożnej (1997/1998)|1997/1998]]
| [[Świt Nowy Dwór Mazowiecki]]
| {{flaga|POL}} [[I liga polska w piłce nożnej|II liga]]
|style="text-align:center" | 33
|style="text-align:center" | 8
|-
| [[Veikkausliiga (1999)|1999]]
| [[Rovaniemen Palloseura]]
| {{flaga|FIN}} [[Veikkausliiga]]
|style="text-align:center" | 25
|style="text-align:center" | 6
|-
| [[II liga polska w piłce nożnej (1999/2000)|1999/2000]] (j)
| [[Świt Nowy Dwór Mazowiecki]]
| {{flaga|POL}} [[I liga polska w piłce nożnej|II liga]]
|style="text-align:center" | 3
|style="text-align:center" | 0
|-
| [[II liga polska w piłce nożnej (1999/2000)|1999/2000]] (w)
| [[Śląsk Wrocław (piłka nożna)|Śląsk Wrocław]]
| {{flaga|POL}} [[I liga polska w piłce nożnej|II liga]]
|style="text-align:center" | 4
|style="text-align:center" | 0
|-
| [[Veikkausliiga (2001)|2001]]
| [[Rovaniemen Palloseura]]
| {{flaga|FIN}} [[Veikkausliiga]]
|style="text-align:center" | 30
|style="text-align:center" | 2
|-
| [[III liga polska w piłce nożnej (2004/2005)|2004/2005]] (w)
| [[Stomil Olsztyn (piłka nożna)|OKS 1945 Olsztyn]]
| {{flaga|POL}} [[II liga polska w piłce nożnej|III liga]]
|style="text-align:center" | 14
|style="text-align:center" | 3
|}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{SORTUJ:Kryński, Marek}}
[[Kategoria:Polscy piłkarze]]
[[Kategoria:Piłkarze DKS Dobre Miasto]]
[[Kategoria:Piłkarze Świtu Nowy Dwór Mazowiecki]]
[[Kategoria:Piłkarze Rovaniemen Palloseura]]
[[Kategoria:Piłkarze Śląska Wrocław]]
[[Kategoria:Piłkarze Gwardii Warszawa]]
[[Kategoria:Piłkarze Stomilu Olsztyn]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Olsztynie]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1971]]

title: · Marek Kryński

Data i miejsce urodzenia: 18 sierpnia 1971 · Olsztyn

Pozycja: napastnik

title: Kariera seniorska

Lata: Klub · Wyst. · Gole

Świt Nowy Dwór Mazowiecki

RoPS Rovaniemi · 25 · (6)
Świt Nowy Dwór Mazowiecki · 3 · (0)

Śląsk Wrocław · 4 · (0)
GLKS Nadarzyn
Gwardia Warszawa

RoPS Rovaniemi · 30 · (2)

DKS Dobre Miasto

OKS 1945 Olsztyn · 14 · (3)

DKS Dobre Miasto


text:
# Edward Frankland
Edward Frankland (1825–1899) – angielski chemik. Opracował syntezy wielu związków organicznych. W 1849 roku odkrył związki cynkoorganiczne. W 1852 roku wprowadził pojęcie wartościowości pierwiastków. Był profesorem Royal Institution w Londynie. Laureat Medalu Copleya.

title: Edward Frankland

wikitext:
[[Plik:Edward Frankland.jpg|thumb|200px|Edward Frankland]]

'''Edward Frankland''' ([[1825]]–[[1899]]) – angielski [[chemia|chemik]]. Opracował [[Reakcja syntezy|syntezy]] wielu [[Związki organiczne|związków organicznych]]. W 1849 roku odkrył [[związki cynkoorganiczne]]. W 1852 roku wprowadził pojęcie [[Wartościowość|wartościowości pierwiastków]]. Był profesorem [[Royal Institution]] w [[Londyn]]ie. Laureat [[Medal Copleya|Medalu Copleya]].

== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę|tytuł=Encyklopedia PWN |tom=1 |miejsce=Warszawa |rok=1991 |strony=656}}

{{Laureaci Medalu Copleya (XIX wiek)}}
{{Laureaci Royal Medal (XIX wiek)}}
{{Kontrola autorytatywna}}

{{DEFAULTSORT:Frankland, Edward}}
[[Kategoria:Brytyjscy chemicy]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1825]]
[[Kategoria:Zmarli w 1899]]
[[Kategoria:Laureaci Medalu Copleya]]
[[Kategoria:Laureaci Royal Medal]]


text:
# Castelnau-sur-Gupie
Castelnau-sur-Gupie – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Nowa Akwitania, w departamencie Lot i Garonna.
Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 627 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 41 osób/km² (wśród 2290 gmin Akwitanii Castelnau-sur-Gupie plasuje się na 625. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 743.).

title: Castelnau-sur-Gupie

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Castelnau-sur-Gupie
 |nazwa oryginalna                =
 |dopełniacz nazwy                = gminy Castelnau-sur-Gupie
 |jednostka                       = gmina
 |zdjęcie                         =
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            =
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = Nowa Akwitania
 |1. jednostka administracyjna    =
 |2. jednostka administracyjna    = [[Lot i Garonna]]
 |3. jednostka administracyjna    = [[Okręg Marmande|Marmande]]
 |siedziba                        =
 |nazwa kodu statystycznego       = [[Institut national de la statistique et des études économiques|INSEE]]
 |kod statystyczny                = 47056
 |powierzchnia                    = 15,29 km²
 |rok                             = 1990
 |liczba ludności                 = 627
 |gęstość zaludnienia             = 41 os./km²
 |numer kierunkowy                =
 |kod pocztowy                    = 47200
 |tablice rejestracyjne           =
 |adres urzędu                    =
 |plan                            =
 |mapa                            =
 |nazwa mapy                      = Francji
 |kod mapy                        = Lot i Garonna
 |współrzędne                     = 44°33′N 0°9′E
 |commons                         =
 |www                             =
}}
'''Castelnau-sur-Gupie''' – miejscowość i gmina we [[Francja|Francji]], w regionie [[Nowa Akwitania]], w departamencie [[Lot i Garonna]].

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 627 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 41 osób/km² (wśród 2290 gmin [[Akwitania|Akwitanii]] Castelnau-sur-Gupie plasuje się na 625. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 743.).

== Bibliografia ==
* {{Insee}}

{{Okręg Marmande}}

[[Kategoria:Miejscowości w departamencie Lot i Garonna]]

title: Castelnau-sur-Gupie

Państwo: Francja

Region: Nowa Akwitania

Departament: Lot i Garonna

Okręg: Marmande

• gęstość: 41 os./km²