text:
# John F. Kennedy Jr.
John Fitzgerald Kennedy Jr. (ur. 25 listopada 1960 w Waszyngtonie, zm. 16 lipca 1999 na Atlantyku w pobliżu Martha’s Vineyard, często nazywany John F. Kennedy Jr., JFK Jr., John Jr., John Kennedy lub John-John) – amerykański prawnik i dziennikarz.

## Życiorys
Był trzecim dzieckiem prezydenta Johna F. Kennedy’ego i jego żony, Jacqueline z d. Bouvier, bratankiem Teda Kennedy’ego i zastrzelonego Roberta Kennedy’ego. Miał starszą siostrę, Caroline Kennedy. Prasa pisała o nim „John-John”, znany był także jako „Syn Ameryki”, ponieważ jako jeden z niewielu dzieci prezydenckich był wychowywany w Białym Domu.
W dniu jego trzecich urodzin odbył się uroczysty pogrzeb Johna F. Kennedy’ego. Zdjęcie autorstwa Stana Stearnsa, które wówczas obiegło cały świat, przedstawia malca w chwili, gdy wystąpił naprzód, salutując okrytej gwiaździstym sztandarem trumnie opuszczającej katedrę św. Mateusza w Waszyngtonie. 19 maja 1994 Kennedy jr. uczestniczył w pogrzebie matki, a następnie odwiedził groby ojca i stryja, Bobby’ego.
Uczył się w szkole podstawowej św. Dawida i Collegiate School, w 1979 ukończył naukę w Phillips Academy, w 1983 uzyskał dyplom magistra historii na Uniwersytecie Browna, a w 1986 rozpoczął studia na Wydziale Prawa New York University School of Law. W trakcie studiów odbył staż w Center for Democratic Policy w Waszyngtonie, był członkiem Korpusu Pokoju w Gwatemali, a także zagrał w kilku spektaklach studenckich oraz w sztuce Winners wystawianej na Manhattanie. W 1986 rozpoczął pracę w Biurze Rozwoju Gospodarczego w Nowym Jorku. W 1988 wygłosił przemówienie na Konwencji Partii Demokratycznej oraz udzielił wywiadu Connie’emu Chungowi z BBC. W sierpniu 1989 został zaprzysiężony jako pomocnik prokuratora rejonowego Manhattanu i przepracował na tym stanowisku trzy lata.
W 1988 został okrzyknięty przez magazyn „People" najseksowniejszym mężczyzną na świecie. Był związany także m.in. z prawniczką Sally Munro, modelką Ashley Richardson i aktorką Sarą Jessicą Parker oraz przez pięć lat pozostawał w nieformalnym związku z aktorką Daryl Hannah. 21 września 1996 ożenił się z Carolyn Jeanne Bessette, najmłodszą córką Williama Bessette'a i Anny Messiny Freeman.
Zginął 16 lipca 1999 w wypadku pilotowanego przez niego samolotu (Piper PA-32R Saratoga) niedaleko wybrzeża atlantyckiej wyspy Martha’s Vineyard. W katastrofie razem z nim zginęły jego żona oraz szwagierka, Lauren Bessette. Ekipy poszukiwawcze zlokalizowały wrak samolotu po 15 godzinach, a zwłoki wydobyto po południu 21 lipca. Tego samego wieczora dokonano autopsji, która wykazała, że przyczyną śmierci całej trójki był wstrząs wywołany uderzeniem samolotu o wodę. Zaraz potem zwłoki zostały skremowane, a następnego dnia rano prochy rozsypano nad oceanem na wysokości Martha’s Vineyard.

title: John F. Kennedy Jr.

wikitext:
{{Inne znaczenia|syna prezydenta USA|[[John F. Kennedy]] – prezydent USA}}
{{Biogram infobox
 |imię i nazwisko           = John F. Kennedy Jr.
 |imię i nazwisko org       = John Fitzgerald Kennedy Jr.
 |grafika                   = John Kennedy Jr 1999.jpg
 |opis grafiki              = John F. Kennedy Jr. (1999)
 |alt grafiki               =
 |data urodzenia            = 25 listopada 1960
 |miejsce urodzenia         = [[Waszyngton]]
 |data śmierci              = 16 lipca 1999
 |miejsce śmierci           = [[Ocean Atlantycki]]
 |przyczyna śmierci         = [[katastrofa lotnicza]]
 |zawód                     = prawnik, dziennikarz
 |rodzice                   = [[John F. Kennedy]]
[[Jacqueline Kennedy Onassis|Jacqueline Kennedy]] (de domo Bouvier)
 |krewni i powinowaci       = Arabella Kennedy (siostra)
[[Caroline Kennedy]] (siostra)
[[Patrick Bouvier Kennedy|Patrick Kennedy]] (brat)
 |faksymile                 = John Kennedy Jr. Signature.svg
 |odznaczenia               =
 |commons                   = Category:John F. Kennedy, Jr.
}}
'''John Fitzgerald Kennedy Jr.''' (ur. [[25 listopada]] [[1960]] w [[Waszyngton]]ie, zm. [[16 lipca]] [[1999]] na [[Ocean Atlantycki|Atlantyku]] w pobliżu [[Martha’s Vineyard]], często nazywany '''John F. Kennedy Jr.''', '''JFK Jr.''', '''John Jr.''', '''John Kennedy''' lub '''John-John''') – [[Stany Zjednoczone|amerykański]] prawnik i dziennikarz.

== Życiorys ==
[[Plik:Two JFKs.jpg|thumb|Kennedy Jr. wraz z ojcem w [[Biały Dom|Białym Domu]] (1963)]]
Był trzecim dzieckiem prezydenta [[John F. Kennedy|Johna F. Kennedy’ego]] i jego żony, [[Jacqueline Kennedy Onasis|Jacqueline z d. Bouvier]]<ref name="jk">{{Cytuj książkę | imię = Lester | nazwisko = David | tytuł = Jacqueline Kennedy Onassis | inni = Hanna Baltyn-Karpińska (tłum.) | data = 1994 | wydawca = Wydawnictwo Philip Wilson | isbn = 83-85840-17-6 | strony = 46}}</ref>, bratankiem [[Ted Kennedy|Teda Kennedy’ego]] i zastrzelonego [[Robert F. Kennedy|Roberta Kennedy’ego]]. Miał starszą siostrę, [[Caroline Kennedy]]<ref name="jk"/>. Prasa pisała o nim „John-John”<ref name="jk2">{{Cytuj książkę | imię = Lester | nazwisko = David | tytuł = Jacqueline Kennedy Onassis | inni = Hanna Baltyn-Karpińska (tłum.) | data = 1994 | wydawca = Wydawnictwo Philip Wilson | isbn = 83-85840-17-6 | strony = 114}}</ref>, znany był także jako „Syn Ameryki”, ponieważ jako jeden z niewielu dzieci prezydenckich był wychowywany w [[Biały Dom|Białym Domu]].

W dniu jego trzecich urodzin odbył się uroczysty pogrzeb Johna F. Kennedy’ego. Zdjęcie autorstwa Stana Stearnsa, które wówczas obiegło cały świat, przedstawia malca w chwili, gdy wystąpił naprzód, salutując okrytej gwiaździstym sztandarem trumnie opuszczającej [[Katedra św. Mateusza Apostoła w Waszyngtonie|katedrę św. Mateusza w Waszyngtonie]]. 19 maja 1994 Kennedy jr. uczestniczył w pogrzebie matki, a następnie odwiedził groby ojca i stryja, Bobby’ego.

Uczył się w szkole podstawowej św. Dawida i Collegiate School, w 1979 ukończył naukę w Phillips Academy, w 1983 uzyskał dyplom magistra historii na [[Uniwersytet Browna|Uniwersytecie Browna]], a w 1986 rozpoczął studia na Wydziale Prawa New York University School of Law<ref>{{Cytuj książkę | imię = Lester | nazwisko = David | tytuł = Jacqueline Kennedy Onassis | inni = Hanna Baltyn-Karpińska (tłum.) | data = 1994 | wydawca = Wydawnictwo Philip Wilson | isbn = 83-85840-17-6 | strony = 114–115, 118}}</ref>. W trakcie studiów odbył staż w Center for Democratic Policy w [[Waszyngton]]ie, był członkiem Korpusu Pokoju w [[Gwatemala|Gwatemali]], a także zagrał w kilku spektaklach studenckich oraz w sztuce ''Winners'' wystawianej na [[Manhattan]]ie<ref>{{Cytuj książkę | imię = Lester | nazwisko = David | tytuł = Jacqueline Kennedy Onassis | inni = Hanna Baltyn-Karpińska (tłum.) | data = 1994 | wydawca = Wydawnictwo Philip Wilson | isbn = 83-85840-17-6 | strony = 115–116}}</ref>. W 1986 rozpoczął pracę w Biurze Rozwoju Gospodarczego w Nowym Jorku<ref name="jk3">{{Cytuj książkę | imię = Lester | nazwisko = David | tytuł = Jacqueline Kennedy Onassis | inni = Hanna Baltyn-Karpińska (tłum.) | data = 1994 | wydawca = Wydawnictwo Philip Wilson | isbn = 83-85840-17-6 | strony = 118}}</ref>. W 1988 wygłosił przemówienie na Konwencji Partii Demokratycznej oraz udzielił wywiadu Connie’emu Chungowi z [[BBC]]<ref>{{Cytuj książkę | imię = Lester | nazwisko = David | tytuł = Jacqueline Kennedy Onassis | inni = Hanna Baltyn-Karpińska (tłum.) | data = 1994 | wydawca = Wydawnictwo Philip Wilson | isbn = 83-85840-17-6 | strony = 117}}</ref>. W sierpniu 1989 został zaprzysiężony jako pomocnik prokuratora rejonowego [[Manhattan]]u i przepracował na tym stanowisku trzy lata<ref name="jk3"/>.

W 1988 został okrzyknięty przez magazyn „[[People]]" najseksowniejszym mężczyzną na świecie<ref name="jk2"/><ref>{{Cytuj |tytuł = From Chris Evans to Denzel Washington: See All the Sexiest Man Alive Covers |data dostępu = 2022-12-19 |opublikowany = Peoplemag |url = https://people.com/celebrity/all-the-sexiest-man-alive-covers/ |archiwum = https://web.archive.org/web/20221219004209/https://people.com/celebrity/all-the-sexiest-man-alive-covers/ |język = en}}</ref>. Był związany także m.in. z prawniczką Sally Munro, modelką Ashley Richardson i aktorką [[Sarah Jessica Parker|Sarą Jessicą Parker]] oraz przez pięć lat pozostawał w nieformalnym związku z aktorką [[Daryl Hannah]]<ref>{{Cytuj książkę | imię = Lester | nazwisko = David | tytuł = Jacqueline Kennedy Onassis | inni = Hanna Baltyn-Karpińska (tłum.) | data = 1994 | wydawca = Wydawnictwo Philip Wilson | isbn = 83-85840-17-6 | strony = 120}}</ref>. 21 września 1996 ożenił się z Carolyn Jeanne Bessette, najmłodszą córką Williama Bessette'a i Anny Messiny Freeman.

Zginął 16 lipca 1999 w wypadku pilotowanego przez niego samolotu ([[Piper PA-32 Cherokee Six#PA-32R Saratoga|Piper PA-32R Saratoga]]) niedaleko wybrzeża atlantyckiej wyspy [[Martha’s Vineyard]]. W katastrofie razem z nim zginęły jego żona oraz szwagierka, Lauren Bessette. Ekipy poszukiwawcze zlokalizowały wrak samolotu po 15 godzinach, a zwłoki wydobyto po południu 21 lipca. Tego samego wieczora dokonano autopsji, która wykazała, że przyczyną śmierci całej trójki był wstrząs wywołany uderzeniem samolotu o wodę. Zaraz potem zwłoki zostały skremowane, a następnego dnia rano prochy rozsypano nad oceanem na wysokości Martha’s Vineyard.

== Zobacz też ==
* [[Amerykański książę – John F. Kennedy Junior]]
* [[Rodzina Kennedych]]
* [[Klątwa Kennedych]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę |nazwisko=Landau |imię=Elaine |rok=2000 |tytuł=John F. Kennedy Jr.|miejsce=Brookfield, Conn. |wydawca=Millbrook Press |strony=86-325 |isbn=978-0-7613-1857-6}}
* {{cytuj książkę |nazwisko=Leigh |imię=Wendy |rok=1999 |tytuł=Prince Charming: The John F. Kennedy Jr. Story |miejsce=New York |wydawca=Sourcebooks |strony=183 |isbn=978-0-4511-7838-1}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Kennedy, John F. Jr.}}
[[Kategoria:Amerykańscy piloci]]
[[Kategoria:Ofiary katastrof lotniczych w Stanach Zjednoczonych]]
[[Kategoria:Rodzina Kennedych|John F.]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1960]]
[[Kategoria:Zmarli w 1999]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Waszyngtonie]]

title: John F. Kennedy Jr.John Fitzgerald Kennedy Jr.

Data i miejsce urodzenia: 25 listopada 1960 · Waszyngton

Data i miejsce śmierci: 16 lipca 1999 · Ocean Atlantycki

Przyczyna śmierci: katastrofa lotnicza

Zawód, zajęcie: prawnik, dziennikarz

Rodzice: John F. Kennedy · Jacqueline Kennedy (de domo Bouvier)

Krewni i powinowaci: Arabella Kennedy (siostra) · Caroline Kennedy (siostra) · Patrick Kennedy (brat)


text:
# Klaudia Carlos
Klaudia Carlos-Machej (ur. 24 czerwca 1974 w Poznaniu) – polska dziennikarka, prezenterka Telewizji Polskiej, doktor habilitowana sztuki (dziedzina: sztuki muzyczne). Wykładowca akademicki, profesor Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina, dziekan Wydziału Tańca.

## Życiorys

### Edukacja i kariera naukowa
Ukończyła Państwową Szkołę Baletową w Poznaniu, Akademię Muzyczną im. Fryderyka Chopina w Warszawie, Podyplomowe Studia Dziennikarskie na UAM w Poznaniu i Podyplomowe Studia Zarządzania Kulturą w Strukturach Unii Europejskiej w Instytucie Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk.
W 2014 uzyskała stopień doktora nauk humanistycznych w dyscyplinie nauk o sztuce, zaś w 2019 stopień doktora habilitowanego sztuki w dyscyplinie sztuk muzycznych.
Od 1995 jest wykładowcą akademickim Akademii Muzycznej im. Fryderyka Chopina/Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina (UMFC). W latach 2012–2019 była prodziekanem Wydziału Dyrygentury Chóralnej, Edukacji Muzycznej, Muzyki Kościelnej, Rytmiki i Tańca UMFC, była też kierownikiem Podyplomowych Studiów Teorii Tańca, a od 2019 jest dziekanem Wydziału Tańca UMFC.

### Kariera artystyczna i telewizyjna
Była modelką i przez pięć lat tancerką „Mazowsza”, z którym odbyła trasy koncertowe obejmujące USA, Kanadę Japonię, Rosję, Litwę, Niemcy, Francję, Szwajcarię, Belgię i Holandię.
W latach 1996–2012 występowała na scenie Warszawskiej Opery Kameralnej. Wystąpiła m.in. w operach Monteverdiego, Händla, Telemanna, Mozarta, Rossiniego, Donizettiego, również podczas spektakli w Japonii, Kanadzie, Libanie, Francji, Holandii, Niemczech, Hiszpanii i Szwajcarii. Miała partie solowe w pantomimach, opero-baletach i operach WOK: Galimatias Musicum KV 32, Le petits riens KV 299b, KV 299c; Pantalone e Colombina KV 416; Pimpinione; Il ballo delle ingrate; Alceste; Eugeniusz Oniegin; Nędza Uszczęśliwiona i Juliusz Cezar. Wzięła także udział w spektaklach WOK: Venus i Adonis; Il Sant'Alesio; Dido i Aeneas; Tetide in Sciro; L'Amfiparnaso; Don Pasquale; Cyrulik sewilski; Czarodziejski Flet; Jenufa; Baltazar; Quo vadis; Antygona; Włoszka w Algierze i Semiramida.
Zagrała Sulamitkę w Księdze raju (1996), Roberta Glińskiego, inkaską księżniczkę Uminę w Klątwie skarbu Inków (2001) Krzysztofa Langa i w filmach: LOT 001 (1999) Andrzeja Zaorskiego i Złote runo (1996) Janusza Kondratiuka. Jest choreografką Mazura w Halce Stanisława Moniuszki w Operze Wrocławskiej (2018).
W latach 1993–1995 tworzyła program telewizyjny Pokochać taniec dla TVP WOT. W latach 1997–2011 prowadziła serwis sportowy w telewizji TVN, a od 2006 również Sportowe podsumowanie dnia w TVN24. Była gościem świątecznego wydania programu Droga do gwiazd (2001). W 2004 w styczniowym numerze „Playboy” ukazała się sesja zdjęciowa z jej udziałem. Wiosną 2005 uczestniczyła w pierwszej edycji programu TVN Taniec z gwiazdami. W latach 2006–2008 współprowadziła magazyn TVN Style Salon piękności. W 2009 prowadziła program TVN Warszawa Notatnik Klaudii. We wrześniu 2011 rozpoczęła współpracę z TVP1, gdzie prowadziła programy: Kawa czy herbata?, Zdrowo z Jedynką i Dzień dobry w sobotę. Jako członkini jury wystąpiła w programie Daniec z gwiazdami, czyli Euro Show. Prowadziła program TVP Info Puls Polski (2013–2016). W 2018 stworzyła cykl Baletownik dla TVP Kultura,  a dla stacji realizuje także reportaże Informacji Kulturalnych. Prowadzi program Polonia 24 w TVP Polonia. Od 21 stycznia do grudnia 2024 współprowadziła z Robertem El Gendym Pytanie na śniadanie w TVP2.

## Życie prywatne
W 1993 poślubiła śpiewaka operowego Dariusza Macheja. Mają dwoje dzieci, Antoniego (ur. 1997) i Marię (ur. 2010).
Pasjonuje się wędkarstwem.

## Filmografia
- 1996: Księga raju jako Sulamita, reż. Robert Gliński
- 1999: LOT 001 – obsada aktorska, reż. Andrzej Zaorski
- 1996: Złote runo – dziewczyna na Lazurowym Wybrzeżu, reż. Janusz Kondratiuk
- 2001: Klątwa skarbu Inków jako Umina, reż. Krzysztof Lang

## Publikacje
- 2007 – Salon piękności – Katarzyna Bosacka, Klaudia Carlos; Wydawnictwo: PUBLICAT; Wrzesień 2007; ISBN 978-83-245-1292-8.
- 2008 – Domowy fitness – Wydawnictwo: PUBLICAT; Styczeń 2008; ISBN 978-83-245-1204-1.
- 2008 – Kalendarz kobiety – Katarzyna Bosacka, Klaudia Carlos; Wydawnictwo: PUBLICAT; Październik 2008; ISBN 978-83-245-1509-7.

## Odznaczenia
- Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2023)[8]

wikiname: plwiki

title: Klaudia Carlos

in_language: pl

wikitext:
{{Biogram infobox
 |imię i nazwisko           = Klaudia Carlos-Machej
 |grafika                   = Klaudia Carlos.jpg
 |opis grafiki              = Klaudia Carlos-Machej (2012)
 |alt grafiki               =
 |data urodzenia            = 24 czerwca 1974
 |miejsce urodzenia         = [[Poznań]]
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |zawód                     = [[dziennikarz|dziennikarka]], [[prezenter|prezenterka telewizyjna]]
 |pracodawca                = [[Telewizja Polska]]
 |odznaczenia               = {{order|GA|B}}
 |commons                   = Category:Klaudia Carlos
 |wikicytaty                = Klaudia Carlos
 |www                       = https://klaudiacarlos.pl/
}}
'''Klaudia Carlos-Machej''' (ur. [[24 czerwca]] [[1974]] w [[Poznań|Poznaniu]]<ref>{{Cytuj stronę | url = https://magazynkobiecy.pl/kim-jest-klaudia-carlos-wiek-maz-dzieci/ | tytuł = Kim jest Klaudia Carlos? | data = 2022-06-07 | opublikowany = Magazyn Kobiecy | język = pl | data dostępu = 2022-08-07}}</ref>) – [[Polacy|polska]] [[dziennikarz|dziennikarka]], [[prezenter]]ka [[Telewizja Polska|Telewizji Polskiej]], [[Habilitacja|doktor habilitowana]] sztuki (dziedzina: sztuki muzyczne). Wykładowca akademicki, profesor [[Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina|Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina]], dziekan Wydziału Tańca.

== Życiorys ==
=== Edukacja i kariera naukowa ===
Ukończyła [[Ogólnokształcąca Szkoła Baletowa im. Olgi Sławskiej-Lipczyńskiej w Poznaniu|Państwową Szkołę Baletową w Poznaniu]], [[Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina|Akademię Muzyczną im. Fryderyka Chopina w Warszawie]], Podyplomowe Studia Dziennikarskie na [[Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu|UAM]] w Poznaniu i Podyplomowe Studia Zarządzania Kulturą w Strukturach Unii Europejskiej w Instytucie Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk.

W 2014 uzyskała stopień doktora nauk humanistycznych w dyscyplinie nauk o sztuce, zaś w 2019 stopień doktora habilitowanego sztuki w dyscyplinie sztuk muzycznych<ref>{{Cytuj |tytuł = dr hab. Klaudia Marcelina Carlos-Machej |data dostępu = 2025-03-26 |opublikowany = ludzie.nauka.gov.pl |url = https://ludzie.nauka.gov.pl/ln/profiles/dDRonUfkLcC}}</ref>.

Od 1995 jest wykładowcą akademickim [[Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina|Akademii Muzycznej im. Fryderyka Chopina/Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina (UMFC)]]. W latach 2012–2019 była prodziekanem Wydziału Dyrygentury Chóralnej, Edukacji Muzycznej, Muzyki Kościelnej, Rytmiki i Tańca UMFC, była też kierownikiem Podyplomowych Studiów Teorii Tańca, a od 2019 jest dziekanem Wydziału Tańca UMFC.

=== Kariera artystyczna i telewizyjna ===
Była modelką i przez pięć lat tancerką [[Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca „Mazowsze”|„Mazowsza”]]<ref name="a1">{{cytuj stronę|url=https://web.archive.org/web/20050618234329/http://tanieczgwiazdami.onet.pl/8790,uczestnicy.html|tytuł=Taniec z gwiazdami – Uczestnicy – Para V: Klaudia i Rafał|opublikowany=tanieczgwiazdami.onet.pl|data dostępu=2019-04-10|język=pl}}</ref>, z którym odbyła trasy koncertowe obejmujące USA, Kanadę Japonię, Rosję, Litwę, Niemcy, Francję, Szwajcarię, Belgię i Holandię.

W latach 1996–2012 występowała na scenie [[Warszawska Opera Kameralna|Warszawskiej Opery Kameralnej]]. Wystąpiła m.in. w operach Monteverdiego, Händla, Telemanna, Mozarta, Rossiniego, Donizettiego, również podczas spektakli w Japonii, Kanadzie, Libanie, Francji, Holandii, Niemczech, Hiszpanii i Szwajcarii. Miała partie solowe w pantomimach, opero-baletach i operach WOK: ''Galimatias Musicum KV 32, Le petits riens KV 299b, KV 299c; Pantalone e Colombina KV 416; Pimpinione; Il ballo delle ingrate; Alceste; Eugeniusz Oniegin; Nędza Uszczęśliwiona'' i ''Juliusz Cezar''. Wzięła także udział w spektaklach WOK: ''Venus i Adonis; Il Sant'Alesio; Dido i Aeneas; Tetide in Sciro; L'Amfiparnaso; Don Pasquale; Cyrulik sewilski; Czarodziejski Flet; Jenufa; Baltazar; Quo vadis; Antygona; Włoszka w Algierze'' i ''Semiramida''.

Zagrała Sulamitkę w ''Księdze raju'' (1996), [[Robert Gliński|Roberta Glińskiego]], inkaską księżniczkę Uminę w ''Klątwie skarbu Inków'' (2001) [[Krzysztof Lang|Krzysztofa Langa]] i w filmach: ''LOT 001'' (1999) Andrzeja Zaorskiego i ''Złote runo'' (1996) Janusza Kondratiuka. Jest choreografką Mazura w ''Halce'' Stanisława Moniuszki w Operze Wrocławskiej (2018).

W latach 1993–1995 tworzyła program telewizyjny ''Pokochać taniec'' dla [[TVP3 Warszawa|TVP WOT]]. W latach 1997–2011 prowadziła serwis sportowy w telewizji [[TVN]], a od 2006 również ''[[Serwis sportowy TVN24|Sportowe podsumowanie dnia w TVN24]]''. Była gościem świątecznego wydania programu ''Droga do gwiazd'' (2001). W 2004 w styczniowym numerze „[[Playboy Polska (miesięcznik)|Playboy]]” ukazała się sesja zdjęciowa z jej udziałem. Wiosną 2005 uczestniczyła w pierwszej edycji programu TVN [[Dancing with the Stars. Taniec z gwiazdami|''Taniec z gwiazdami'']]<ref name="a1" />. W latach 2006–2008 współprowadziła magazyn [[TVN Style]] ''Salon piękności''. W 2009 prowadziła program [[TVN Warszawa]] ''Notatnik Klaudii''. We wrześniu 2011 rozpoczęła współpracę z [[TVP1]]<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.wirtualnemedia.pl/artykul/lukasz-grass-i-klaudia-carlos-nowymi-twarzami-tvp-1|tytuł=Łukasz Grass i Klaudia Carlos nowymi twarzami TVP 1|opublikowany=www.wirtualnemedia.pl|data dostępu=2015-04-14|język=pl}}</ref>, gdzie prowadziła programy: ''[[Kawa czy herbata?]]'', ''Zdrowo z Jedynką'' i ''Dzień dobry w sobotę''. Jako członkini jury wystąpiła w programie ''Daniec z gwiazdami, czyli Euro Show''. Prowadziła program [[TVP Info]] ''[[Puls Polski]]'' (2013–2016). W 2018 stworzyła cykl ''Baletownik'' dla [[TVP Kultura]],  a dla stacji realizuje także reportaże Informacji Kulturalnych. Prowadzi program ''[[Polonia 24]]'' w [[TVP Polonia]]. Od 21 stycznia do grudnia 2024 współprowadziła z Robertem El Gendym ''[[Pytanie na śniadanie]]'' w [[TVP2]]<ref>{{Cytuj stronę|url=https://plejada.pl/newsy/widzowie-juz-ocenili-klaudie-carlos-i-roberta-el-gendy-fajny-duet-ale/nmltr8k|tytuł=Widzowie już ocenili Klaudię Carlos i Roberta El Gendy. "Fajny duet, ale..."|data=2024-01-21|język=pl|autor=nw|opublikowany=plejada.pl|data dostępu=2024-01-23}}</ref><ref>[https://www.press.pl/tresc/85313,klaudia-carlos-i-piotr-wojdylo-nie-beda-juz-prowadzic-_pytania-na-sniadanie_-w-tvp-2]</ref>.

== Życie prywatne ==
W 1993 poślubiła śpiewaka operowego [[Dariusz Machej|Dariusza Macheja]]. Mają dwoje dzieci, Antoniego (ur. 1997<ref name="a1"/>) i Marię (ur. 2010)<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.medigo.pl/a,i,16240,klaudia_carlos_duzo_spie_cwicze_istosuje_diete | tytuł = Klaudia Carlos: Dużo śpię, ćwiczę i stosuję dietę | opublikowany = medigo.pl | archiwum = https://web.archive.org/web/20110430124139/http://www.medigo.pl/a,i,16240,klaudia_carlos_duzo_spie_cwicze_istosuje_diete | zarchiwizowano = 2011-04-30}}.</ref>.

Pasjonuje się wędkarstwem<ref name="a1"/>.

== Filmografia ==
* 1996: ''Księga raju'' jako Sulamita, reż. [[Robert Gliński]]
* 1999: ''LOT 001'' – obsada aktorska, reż. [[Andrzej Zaorski]]
* 1996: ''Złote runo'' – dziewczyna na [[Lazurowe Wybrzeże|Lazurowym Wybrzeżu]], reż. [[Janusz Kondratiuk]]
* 2001: ''Klątwa skarbu Inków'' jako Umina, reż. [[Krzysztof Lang]]

== Publikacje ==
* 2007 – ''Salon piękności'' – Katarzyna Bosacka, Klaudia Carlos; Wydawnictwo: PUBLICAT; Wrzesień 2007; {{ISBN|978-83-245-1292-8}}.
* 2008 – ''Domowy fitness'' – Wydawnictwo: PUBLICAT; Styczeń 2008; {{ISBN|978-83-245-1204-1}}.
* 2008 – ''Kalendarz kobiety'' – Katarzyna Bosacka, Klaudia Carlos; Wydawnictwo: PUBLICAT; Październik 2008; {{ISBN|978-83-245-1509-7}}.

== Odznaczenia ==

* Brązowy [[Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”]] (2023)<ref>{{Cytuj |tytuł = Lista laureatów Medalu Zasłużony Kulturze Gloria Artis - Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego - Portal Gov.pl |data dostępu = 2023-11-12 |opublikowany = Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego |url = https://www.gov.pl/web/kultura/lista-laureatow-medalu-zasluzony-kulturze-gloria-artis |język = pl-PL}}</ref>

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
{{Wikicytaty|Klaudii Carlos}}
* {{Filmweb|osoba|260057}}
* {{Filmpolski|osoba|1128593}}
* {{IMDb|osoba|1799297}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Carlos, Claudia}}
[[Kategoria:Absolwenci Ogólnokształcącej Szkoły Baletowej im. Olgi Sławskiej-Lipczyńskiej w Poznaniu]]
[[Kategoria:Absolwenci Akademii Muzycznej im. Fryderyka Chopina w Warszawie]]
[[Kategoria:Absolwenci Wydziału Nauk Politycznych i Dziennikarstwa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Poznaniu]]
[[Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”]]
[[Kategoria:Osobowości telewizyjne związane z TVN]]
[[Kategoria:Osobowości telewizyjne związane z TVP]]
[[Kategoria:Osoby pochodzenia portugalskiego]]
[[Kategoria:Polscy dziennikarze sportowi]]
[[Kategoria:Polskie modelki]]
[[Kategoria:Wykładowcy Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1974]]

title: Klaudia Carlos-Machej

Data i miejsce urodzenia: 24 czerwca 1974 · Poznań

Zawód, zajęcie: dziennikarka, prezenterka telewizyjna

Pracodawca: Telewizja Polska


text:
# Goerlitz Bmnopux/Bmteeo
Bmnopux/Bmteeo – seria wagonów kolejowych budowana w zakładach VEB Waggonbau Görlitz w latach 1974–1991. Zbudowano w 1976 roku partię 50 wagonów dla ČSD oraz na przełomie lat 1989/1990 partię 159 wagonów dla PKP. Wśród miłośników kolei znane jako „bohun”.

## Konstrukcja
Wagony piętrowe oznaczone w Polsce jako Bdhpumn (pierwotne oznaczenie), obecnie Bmnopux i w Czechach jako Bmto (pierwotne oznaczenie), obecnie Bmteeo zostały zaprojektowane jako klasyczne wagony na własnych wózkach, w przeciwieństwie do Bhp, które muszą być łączone w zespoły. Pudło wagonu opiera się na dwuosiowych wózkach typu Goerlitz VI, które są przystosowane do prędkości 160 km/h. Mimo tego wagony te są dopuszczone do poruszania się z prędkościami: 140 km/h w Niemczech, 120 km/h w Polsce oraz do 100 km/h w Czechach. Drzwi wejściowe umieszczone są bezpośrednio na dolnym piętrze, nie nad wózkami, jak było to w „Bipach”. Zatem jest to jeden z pierwszych na sieci PKP i ČD wagonów niskopodłogowych. Drzwi wejściowe w przeciwieństwie do zespołów Bhp nie wsuwają się w pudło, lecz są umieszczone na zewnątrz. Wagony Bmnopux są wyposażone w przewód zdalnego sterowania, który w Polsce nie był wykorzystywany, bowiem przewód ten służy do podłączenia wagonu sterowniczego do lokomotywy (push-pull), jednak wagony w takiej wersji posiadały tylko DR i obecnie Deutsche Bahn. Kabina sterownicza umieszczona została z tyłu wagonu na wysokości przejść międzywagonowych.

## Oznakowanie

### PKP – do 2009 roku
- B – wagon 2 klasy
- d – wagon z przewodem zdalnego sterowania
- h – wagon bezprzedziałowy z korytarzem przez środek wagonu
- p – wagon piętrowy
- u – wagon ze zdalnym zamykaniem drzwi i sterowaniem oświetleniem
- m – wagon dłuższy niż 24,5 metra
- n – wagon wyposażony w ogrzewanie nawiewne

### Przewozy Regionalne– od 2009 roku[1]
- B – wagon 2 klasy
- m – wagon dłuższy niż 24,5 metra
- n – wagon wyposażony w ogrzewanie nawiewne
- o – wagon z przewodem zdalnego sterowania
- p – wagon osobowy z przejściem środkowym
- u – wagon ze zdalnym zamykaniem drzwi i sterowaniem oświetleniem
- x – wagon piętrowy

W początkowym okresie eksploatacji wagony były błędnie oznaczane Bdhpun.

### České dráhy– lata 1991–2001 dla niezmodernizowanych wagonów
- B – wagon 2 klasy
- m – wagon dłuższy niż 24,5 metra
- o – wagon z przewodem zdalnego sterowania

### České dráhy– od 2001 roku, dla niezmodernizowanych wagonów
- B – wagon 2 klasy
- m – wagon dłuższy niż 24,5 metra
- t – wagon z miejscami siedzącymi z przejściem środkowym
- o – wagon z przewodem zdalnego sterowania

### České dráhy– dla zmodernizowanych wagonów
- B – wagon 2 klasy
- d – pojazd przystosowany do przewozu rowerów (opcjonalnie w przypadku II modernizacji)
- m – wagon dłuższy niż 24,5 metra
- t – wagon z miejscami siedzącymi z przejściem środkowym
- ee – pojazd wyposażony w centralne zasilanie
- o – wagon z przewodem zdalnego sterowania

## Malowanie w PKP, w Przewozach Regionalnych, od 2019 w Polregio
Fabrycznie wagony przeznaczone dla PKP były malowane na kolor ciemnoniebieski z pomarańczowym paskiem. Drzwi były w kolorze niebieskim. Podczas kolejnych rewizji zmieniały się odcienie niebieskiego na jaśniejszy. Drzwi malowano nadal w kolorze niebieskim, a pasek przeszedł
z pomarańczowego w żółty. Pojawiły się po jakimś czasie również wagony, w których drzwi zamiast na niebiesko, zostały pomalowane w kolorze żółtego paska. Obecnie stosuje się bardzo jasny odcień niebieskiego i jaskrawy żółty pasek, w którym także maluje się drzwi. Na licznych wagonach widoczne są fragmenty pokryte farbą o innym odcieniu, jako efekt poprawek lakierniczych. Od 2011 roku podczas napraw zastosowano malowanie zamiast żółtego paska biały, drzwi pozostawiono nadal żółte. Obecnie niektóre wagony pomalowane są w kolorach bieli i dwóch odcieni niebieskiego (barwach InterREGIO), a także jako pomarańczowo-szaro-czerwone (barwy marki PolRegio).

## Malowanie dla ČD
Wagony przeznaczone dla Kolei Czeskich malowano w kolorze jasnoniebieskim, z dwoma ciemnoniebieskimi paskami. Drzwi malowane były na czerwono. Po modernizacjach zaczęto też stosować inne schematy malowania, czyli malowanie w 3 kolorach, szarym na dachu wagonu, niebieskim w środkowej części pudła i biało-kremowym w dolnej części pudła wagonu. Drzwi malowane są na kolor granatowy lub czerwony w zależności od modernizatora.

## Eksploatacja w Polsce
Wagony Bdhpumn trafiły między innymi do wagonowni Wrocław Gł., Poznań Gł., Katowice oraz stacji Hajnówka (w późniejszym okresie przeniesione do wagonowni Czeremcha), Racibórz. Początkowo obsługiwały one połączenia na liniach niezelektryfikowanych (podobnie jak „bipy”), z czasem przeniesiono je na trasy zelektryfikowane. Dosyć częsty był niegdyś widok składu złożonego z EU07, ok. czterech „bohunów” i często wagonu pierwszej klasy serii A. W niedawnych latach znajdowały się także w pociągach pospiesznych, jednak obecnie ze względu na przejęcie połączeń międzyregionalnych przez PKP IC mogą być z tych pociągów wykluczone. Obecnie stacjonują prawie wyłącznie w wagonowniach w: Krzyżu, Pile (głównie złomowane), Chojnicach, Lesznie i Olsztynie.

## Eksploatacja w Czechach
Wagony Bmto od początku funkcjonowania w strukturach ČSD, a po rozpadzie Czechosłowacji w ČD były przeznaczone przede wszystkim do obsługi tras: Praha – Čerčany, Kolín – Havlíčkův Brod, Rybník – Lipno nad Vltavou. Ich prędkość maksymalna wynosi 100 km/h, głównie z powodu niewielkich różnic konstrukcyjnych w stosunku do polskich wagonów, w tym:montażu systemu hamulca typu Dako. Stacjonują w wagonowniach: Havlíčkův Brod, Praha, Čerčany.

## Modernizacje

### W Polsce
W roku 2003 część wagonów Bdhpumn została zmodernizowana w ramach naprawy piątego poziomu utrzymania w zakładach PESA w Bydgoszczy. Podczas niej otrzymały nowe siedzenia, laminaty, kabiny WC, wklejane okna na pokładzie dolnym i blokadę otwierania drzwi wyjściowych. W kwietniu oraz maju 2009 roku około 20 wagonów przeszło w PESA Bydgoszcz naprawy czwartego poziomu utrzymania. Po naprawie rewizyjnej wagony otrzymały nowe oznaczenie serii Bmnopux i kursują obecnie na pociągach REGIO oraz interREGIO. Większość wagonów ma zamontowane 2 systemy hamulca: pneumatyczny typu Knorra oraz elektropneumatyczny.

### W Czechach
Od 2001 roku wagony są sukcesywnie modernizowane, głównie z powodu ich przestarzałej konstrukcji. Naprawie głównej połączonej z modernizacją ulega: sterowanie drzwiami i montuje się nowe toalety z układem zamkniętym WC. Zmodernizowane wagony zmieniają oznaczenie na Bmteeo lub Bdmteeo. Ogółem zmodernizowano 20 sztuk, z czego 4 sztuki oznaczono jako Bmteeo w Zakładach Naprawczych Taboru Kolejowego Nymburk, natomiast 16 sztuk oznaczono jako Bdmteeo w Zakładach Naprawczych Taboru Kolejowego České Velenice. W 2015 roku Koleje Czeskie zdecydowały o modernizacji kolejnej partii 12 wagonów Bmto, dotychczas wykorzystywanych w Kraju Południowoczeskim w ruchu lokalnym. Zastąpiły 5 sztuk EZT typu 451 i 452 w obsłudze pociągów w aglomeracji praskiej. Wykonawcą modernizacji zostały zakłady Pars nova, z grupy Skoda Transportation. W latach 2020–2022 ogłoszono przetarg na modernizację 16 sztuk wagonów Bdmteeo. Wagony mają zyskać nowe okna na piętrach, nowe zagłówki z tapicerki półmiękkiej oraz remont zestawów kołowych w wózkach Goerlitz VI. W 2020 roku przywrócono do ruchu 2 wagony Bdmteeo po modernizacji, natomiast w 2021 roku przewidywana jest naprawa 9 sztuk i 5 sztuk w 2022 roku.

title: Goerlitz Bmnopux/Bmteeo

wikitext:
{{Pociąg infobox
 |nazwa                              = Bmnopux/Bmto
 |nazwa oryginalna                   =
 |grafika                            = Cercany-vuz Bmto.jpg
 |opis grafiki                       =
 |alt grafiki                        =
 |inne oznaczenia                    =
 |państwo                            = DDR
 |producent                          = [[Waggonbau Görlitz]]
 |lata budowy                        = 1974 – 1991, w tym: 1976 (dla ČSD), 1989-1990 (dla PKP)
 |układ osi                          = 2'2'
 |układ wagonów                      =
 |masa służbowa                      = 42,4 t
 |długość                            = 26 800 mm
 |szerokość                          =
 |wysokość                           =
 |średnica kół                       =
 |trakcja                            =
 |typ silników                       =
 |liczba silników                    =
 |napięcie zasilania                 =
 |moc ciągła                         =
 |rodzaj przekładni                  =
 |przyspieszenie rozruchu            =
 |prędkość konstrukcyjna             =
 |maksymalna prędkość eksploatacyjna = wózki wagonu dostosowane są do prędkości 160 km/h
140 km/h w Niemczech, 120 km/h w PKP PLK,
100 km/h w Czechach
 |system hamulca                     = Knorr lub Dako (w zależności od kraju)
 |wysokość wejścia                   =
 |liczba miejsc siedzących           = 132
 |liczba miejsc ogółem               = 340
 |commons                            = Category:Bmnopux
}}
'''Bmnopux/Bmteeo''' – seria [[wagon]]ów kolejowych budowana w zakładach [[Waggonbau Görlitz|VEB Waggonbau Görlitz]] w latach 1974–1991. Zbudowano w 1976 roku partię 50 wagonów dla ČSD oraz na przełomie lat 1989/1990 partię 159 wagonów dla [[Polskie Koleje Państwowe|PKP]]. Wśród miłośników kolei znane jako „[[Żargonowe nazwy taboru kolejowego|bohun]]”.

== Konstrukcja ==
Wagony piętrowe oznaczone w [[Polska|Polsce]] jako Bdhpumn (pierwotne oznaczenie), obecnie Bmnopux i w [[Czechy|Czechach]] jako Bmto (pierwotne oznaczenie), obecnie Bmteeo zostały zaprojektowane jako klasyczne wagony na własnych wózkach, w przeciwieństwie do [[Bhp]], które muszą być łączone w zespoły. Pudło wagonu opiera się na dwuosiowych wózkach typu Goerlitz VI, które są przystosowane do prędkości 160 km/h. Mimo tego wagony te są dopuszczone do poruszania się z prędkościami: 140 km/h w Niemczech, 120 km/h w Polsce oraz do 100 km/h w Czechach. Drzwi wejściowe umieszczone są bezpośrednio na dolnym piętrze, nie nad wózkami, jak było to w „Bipach”. Zatem jest to jeden z pierwszych na sieci PKP i ČD wagonów niskopodłogowych. Drzwi wejściowe w przeciwieństwie do zespołów Bhp nie wsuwają się w pudło, lecz są umieszczone na zewnątrz. Wagony Bmnopux są wyposażone w przewód zdalnego sterowania, który w Polsce nie był wykorzystywany, bowiem przewód ten służy do podłączenia wagonu sterowniczego do lokomotywy ([[Pociąg push-pull|push-pull]]), jednak wagony w takiej wersji posiadały tylko [[Deutsche Reichsbahn|DR]] i obecnie [[Deutsche Bahn]]. Kabina sterownicza umieszczona została z tyłu wagonu na wysokości przejść międzywagonowych.

[[Plik:Wnętrze Bmnopux.JPG|mały|Wnętrze wagonu zmodernizowanego przez zakłady [[Pojazdy Szynowe Pesa Bydgoszcz|PESA Bydgoszcz]], eksploatowanego przez [[Przewozy Regionalne]] (piętro)]]
[[Plik:Wagon piętrowy Bmnopux PR.JPG|mały|Wagon Bmnopux]]
[[Plik:Praha, Bráník, nádraží, interiér vozu Bmto.jpg|mały|Wnętrze niezmodernizowanej wersji wagonu, eksploatowanej przez Koleje Czeskie, pokład dolny]]
[[Plik:Wagon piętrowy Bmnopux.jpg|mały|Wagon w malowaniu z żółtym paskiem]]
[[Plik:SU42-506.jpg|mały|Pociąg [[Regio|REGIO]] w malowaniu z białym paskiem]]
[[Plik:Brno, hlavní nádraží, vůz 26-18 103.jpg|mały|Zmodernizowany wagon serii Bmteeo na stacji Brno]]
[[Plik:Dresden Grenzstraße.jpg|mały|Wagon piętrowy w Niemczech]]
[[Plik:Bw Lr, DABbuzf 777.jpg|mały|Wagon sterowniczy I serii produkcyjnej zbudowany na bazie wagonu Bmnopux/Bmto]]

== Oznakowanie ==
=== PKP – do 2009 roku ===
* B – wagon 2 klasy
* d – wagon z przewodem zdalnego sterowania
* h – wagon bezprzedziałowy z korytarzem przez środek wagonu
* p – wagon piętrowy
* u – wagon ze zdalnym zamykaniem drzwi i sterowaniem oświetleniem
* m – wagon dłuższy niż 24,5 metra
* n – wagon wyposażony w ogrzewanie nawiewne

=== [[Przewozy Regionalne]] – od 2009 roku<ref>[http://www.utk.gov.pl/portal/pl/5/220/Oznaczenie_literowe_o_znaczeniu_miedzynarodowym_i_krajowym_serii_i_indeksu__oraz.html Portal UTK].</ref> ===
* B – wagon 2 klasy
* m – wagon dłuższy niż 24,5 metra
* n – wagon wyposażony w ogrzewanie nawiewne
* o – wagon z przewodem zdalnego sterowania
* p – wagon osobowy z przejściem środkowym
* u – wagon ze zdalnym zamykaniem drzwi i sterowaniem oświetleniem
* x – wagon piętrowy

W początkowym okresie eksploatacji wagony były błędnie oznaczane Bdhpun.

=== [[České dráhy]] – lata 1991–2001 dla niezmodernizowanych wagonów ===
* B – wagon 2 klasy
* m – wagon dłuższy niż 24,5 metra
* o – wagon z przewodem zdalnego sterowania

=== [[České dráhy]] – od 2001 roku, dla niezmodernizowanych wagonów ===
* B – wagon 2 klasy
* m – wagon dłuższy niż 24,5 metra
* t – wagon z miejscami siedzącymi z przejściem środkowym
* o – wagon z przewodem zdalnego sterowania

=== [[České dráhy]] – dla zmodernizowanych wagonów ===
* B – wagon 2 klasy
* d – pojazd przystosowany do przewozu rowerów (opcjonalnie w przypadku II modernizacji)
* m – wagon dłuższy niż 24,5 metra
* t – wagon z miejscami siedzącymi z przejściem środkowym
* ee – pojazd wyposażony w centralne zasilanie
* o – wagon z przewodem zdalnego sterowania

== Malowanie w PKP, w Przewozach Regionalnych, od 2019 w Polregio ==
Fabrycznie wagony przeznaczone dla PKP były malowane na kolor ciemnoniebieski z pomarańczowym paskiem. Drzwi były w kolorze niebieskim. Podczas kolejnych rewizji zmieniały się odcienie niebieskiego na jaśniejszy. Drzwi malowano nadal w kolorze niebieskim, a pasek przeszedł
z pomarańczowego w żółty. Pojawiły się po jakimś czasie również wagony, w których drzwi zamiast na niebiesko, zostały pomalowane w kolorze żółtego paska. Obecnie stosuje się bardzo jasny odcień niebieskiego i jaskrawy żółty pasek, w którym także maluje się drzwi. Na licznych wagonach widoczne są fragmenty pokryte farbą o innym odcieniu, jako efekt poprawek lakierniczych. Od 2011 roku podczas napraw zastosowano malowanie zamiast żółtego paska biały, drzwi pozostawiono nadal żółte. Obecnie niektóre wagony pomalowane są w kolorach bieli i dwóch odcieni niebieskiego (barwach [[Interregio|InterREGIO]]), a także jako pomarańczowo-szaro-czerwone (barwy marki [[PolRegio]]).

== Malowanie dla ČD ==
Wagony przeznaczone dla Kolei Czeskich malowano w kolorze jasnoniebieskim, z dwoma ciemnoniebieskimi paskami. Drzwi malowane były na czerwono. Po modernizacjach zaczęto też stosować inne schematy malowania, czyli malowanie w 3 kolorach, szarym na dachu wagonu, niebieskim w środkowej części pudła i biało-kremowym w dolnej części pudła wagonu. Drzwi malowane są na kolor granatowy lub czerwony w zależności od modernizatora.

== Eksploatacja w Polsce ==
Wagony Bdhpumn trafiły między innymi do wagonowni Wrocław Gł., Poznań Gł., Katowice oraz stacji Hajnówka (w późniejszym okresie przeniesione do wagonowni Czeremcha), Racibórz. Początkowo obsługiwały one połączenia na liniach niezelektryfikowanych (podobnie jak „bipy”), z czasem przeniesiono je na trasy zelektryfikowane. Dosyć częsty był niegdyś widok składu złożonego z [[Pafawag 4E/HCP 303E|EU07]], ok. czterech „bohunów” i często wagonu pierwszej klasy serii A. W niedawnych latach znajdowały się także w pociągach pospiesznych, jednak obecnie ze względu na przejęcie połączeń międzyregionalnych przez [[PKP Intercity|PKP IC]] mogą być z tych pociągów wykluczone. Obecnie stacjonują prawie wyłącznie w wagonowniach w: [[Krzyż Wielkopolski|Krzyżu]], [[Piła (miasto)|Pile]] (głównie złomowane), [[Chojnice|Chojnicach]], [[Leszno|Lesznie]] i Olsztynie.

== Eksploatacja w Czechach ==
Wagony Bmto od początku funkcjonowania w strukturach ČSD, a po rozpadzie [[Czechosłowacja|Czechosłowacji]] w ČD były przeznaczone przede wszystkim do obsługi tras: [[Praga|Praha]] – [[Čerčany]], [[Kolín]] – [[Havlíčkův Brod]], [[Rybník (stacja kolejowa)|Rybník]] – [[Lipno nad Vltavou]]. Ich prędkość maksymalna wynosi 100 km/h, głównie z powodu niewielkich różnic konstrukcyjnych w stosunku do polskich wagonów, w tym:montażu systemu hamulca typu Dako<ref>{{Cytuj |url=http://parostroj.net/katalog/ov/clanky/vozy_Bap/vozy_Bap.php3 |tytuł=Vozy Bap/Bmo/Bmto |opublikowany=parostroj.net |data dostępu=2017-11-23}}</ref>. Stacjonują w [[wagonownia]]ch: Havlíčkův Brod, Praha, Čerčany.

== Modernizacje ==
=== W Polsce ===
W roku 2003 część wagonów Bdhpumn została zmodernizowana w ramach naprawy piątego poziomu utrzymania w zakładach [[Pojazdy Szynowe Pesa Bydgoszcz|PESA]] w [[Bydgoszcz]]y. Podczas niej otrzymały nowe siedzenia, laminaty, kabiny WC, wklejane okna na pokładzie dolnym i blokadę otwierania drzwi wyjściowych. W kwietniu oraz maju 2009 roku około 20 wagonów przeszło w PESA Bydgoszcz naprawy czwartego poziomu utrzymania. Po naprawie rewizyjnej wagony otrzymały nowe oznaczenie serii Bmnopux i kursują obecnie na pociągach [[Regio|REGIO]] oraz [[Interregio|interREGIO]]. Większość wagonów ma zamontowane 2 systemy hamulca: pneumatyczny typu Knorra oraz elektropneumatyczny.

=== W Czechach ===
Od 2001 roku wagony są sukcesywnie modernizowane, głównie z powodu ich przestarzałej konstrukcji. Naprawie głównej połączonej z modernizacją ulega: sterowanie drzwiami i montuje się nowe toalety z układem zamkniętym WC. Zmodernizowane wagony zmieniają oznaczenie na Bmteeo lub Bdmteeo<ref>{{Cytuj | url=http://alanbutschek.cz/rady/rada_b_o_nov.htm | tytuł=Vozy k sezení 2. třídy patrové | opublikowany=cz/rady/rada_b_o_nov.htm | archiwum=https://web.archive.org/web/20130821040746/http://alanbutschek.cz/rady/rada_b_o_nov.htm | zarchiwizowano=2013-08-21 | data dostępu=2021-06-05}}</ref>. Ogółem zmodernizowano 20 sztuk, z czego 4 sztuki oznaczono jako Bmteeo w Zakładach Naprawczych Taboru Kolejowego [[Nymburk]], natomiast 16 sztuk oznaczono jako Bdmteeo w Zakładach Naprawczych Taboru Kolejowego [[České Velenice]]. W 2015 roku Koleje Czeskie zdecydowały o modernizacji kolejnej partii 12 wagonów Bmto, dotychczas wykorzystywanych w Kraju Południowoczeskim w ruchu lokalnym. Zastąpiły 5 sztuk EZT typu 451 i 452 w obsłudze pociągów w aglomeracji praskiej<ref>{{Cytuj | url=http://kurierkolejowy.pl/aktualnosci/23571/esk-drhy-wyremontuja-wagony-pietrowe.html | tytuł=České dráhy wyremontują wagony piętrowe - Kurier Kolejowy | opublikowany=pl/aktualnosci/23571/esk-drhy-wyremontuja-wagony-pietrowe.html | archiwum=https://web.archive.org/web/20150402095222/http://kurierkolejowy.pl/aktualnosci/23571/esk-drhy-wyremontuja-wagony-pietrowe.html | zarchiwizowano=2015-04-02 | data dostępu=2021-06-05}}</ref>. Wykonawcą modernizacji zostały zakłady Pars nova, z grupy Skoda Transportation<ref>{{Cytuj |url=https://transinfo.pl/inforail/ceske-drahy-zmodernizuja-12-wagonow-pietrowych_more_81267/ |tytuł=Ceske drahy zmodernizują 12 wagonów piętrowych |opublikowany=inforail.pl |język=pl |data dostępu=2017-11-23}}</ref>. W latach 2020–2022 ogłoszono przetarg na modernizację 16 sztuk wagonów Bdmteeo. Wagony mają zyskać nowe okna na piętrach, nowe zagłówki z tapicerki półmiękkiej oraz remont zestawów kołowych w wózkach Goerlitz VI. W 2020 roku przywrócono do ruchu 2 wagony Bdmteeo po modernizacji, natomiast w 2021 roku przewidywana jest naprawa 9 sztuk i 5 sztuk w 2022 roku<ref>{{Cytuj | url=https://www.nakolei.pl/koleje-czeskie-modernizuja-bohuny-zmodyfikuja-wnetrze-pietrowych-wagonow/ | tytuł=Koleje Czeskie modernizują bohuny. Zmodyfikują wnętrze piętrowych wagonów - Portal Kolejowy NaKolei.pl | opublikowany=nakolei.pl | język=pl | data dostępu=2021-01-15}}</ref>.

== Zobacz też ==
* [[Lista wagonów pasażerskich eksploatowanych w Polsce]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Wagony osobowe]]
[[Kategoria:Tabor kolejowy produkowany przez Waggonbau Görlitz]]

title: Bmnopux/Bmto

Kraj produkcji: NRD

Producent: Waggonbau Görlitz

Maksymalna prędkość eksploatacyjna: wózki wagonu dostosowane są do prędkości 160 km/h · 140 km/h w Niemczech, 120 km/h w PKP PLK, · 100 km/h w Czechach

System hamulca: Knorr lub Dako (w zależności od kraju)


text:
# Riszta
Riszta, nitkowiec podskórny, robak medyński (Dracunculus medinensis) – pasożyt podskórny człowieka, a także małp, psów, koni, bydła i innych ssaków. Wywołuje chorobę zwaną drakunkulozą. Obecnie występuje tylko w tropikalnych rejonach Afryki.

## Cykl życiowy
Samica osiąga długość do 120 cm, samiec do 4 cm. Samice są jajożyworodne. Zarazić można się poprzez wypicie wody, w której znajdują się oczliki zarażone larwami nicienia. W przewodzie pokarmowym żywiciela ostatecznego larwy uwolnione z oczlików dojrzewają i kopulują, a zapłodnione samice wędrują miesiącami w organizmie żywiciela. Umiejscawiają się w tkance podskórnej, najczęściej kończyn dolnych. Oddychają powietrzem atmosferycznym poprzez otwór wywiercony w skórze. W miejscu lokalizacji pasożyta tworzy się pęcherz wrzodowy. Przy zetknięciu z wodą pęcherz pęka i przez powstałą szczelinę częściowo wysuwa się samica. Przez pęknięty wór powłokowo mięśniowy samica wysuwa macicę, która również pęka na skutek czego larwy przedostają się do wody. Uwolnione larwy wnikają do oczlików, dwukrotnie linieją i po około 2 tygodniach osiągają dojrzałość inwazyjną. U człowieka nieusunięcie pasożyta prowadzi do zapalenia naczyń chłonnych i żył oraz do powstania miejscowych zgorzeli.

title: Riszta

wikitext:
{{Zwierzę infobox
 |nazwa zwyczajowa       = ''Riszta''
 |nazwa łacińska         = ''Dracunculus medinensis''
 |TSN                    =
 |zoolog                 = ([[Karol Linneusz|Linnaeus]], 1758){{r|gbif}}
 |okres istnienia        =
 |grafika                = Dracunculus medinensis larvae.jpg
 |opis grafiki           =
 |typ                    = [[nicienie]]
 |gromada                = [[Secernentea]]
 |rząd                   = [[Camallanida]]
 |rodzina                = [[Dracunculidae]]
 |rodzaj                 = ''[[Dracunculus (zwierzę)|Dracunculus]]''
 |gatunek                = ''Dracunculus medinensis''
 |synonimy               =
* ''Gordius medinensis'' <small>Linnaeus, 1758</small><ref name="gbif">{{Cytuj stronę | url = https://www.gbif.org/species/7032861 | tytuł = ''Dracunculus medinensis'' (Linnaeus, 1758) | praca = GBIF Backbone Taxonomy | opublikowany = GBIF Secretariat | język = en | data dostępu = 2022-09-19}}</ref>
 |wikispecies            = Dracunculus medinensis
 |commons                = Category:Dracunculus medinensis
}}
'''Riszta''', nitkowiec podskórny, robak medyński (''Dracunculus medinensis'') – [[Pasożytnictwo|pasożyt]] podskórny człowieka, a także [[małpy wąskonose|małp]], [[pies domowy|psów]], [[Koń domowy|koni]], [[Rogacizna|bydła]] i innych [[ssaki|ssaków]]. Wywołuje chorobę zwaną [[drakunkuloza|drakunkulozą]]. Obecnie występuje tylko w tropikalnych rejonach [[Afryka|Afryki]].

== Cykl życiowy ==
{{osobny artykuł|Drakunkuloza}}
[[Plik:Riszta.GIF|mały|300px|lewo|Cykl życiowy robaka medyńskiego]]
Samica osiąga długość do 120 cm, samiec do 4 cm. Samice są [[Żyworodność lecytotroficzna|jajożyworodne]]. Zarazić można się poprzez wypicie wody, w której znajdują się [[oczlik]]i zarażone larwami nicienia. W przewodzie pokarmowym żywiciela ostatecznego larwy uwolnione z oczlików dojrzewają i kopulują, a zapłodnione samice wędrują miesiącami w organizmie żywiciela. Umiejscawiają się w tkance podskórnej, najczęściej kończyn dolnych. Oddychają powietrzem atmosferycznym poprzez otwór wywiercony w skórze. W miejscu lokalizacji pasożyta tworzy się [[pęcherz]] wrzodowy. Przy zetknięciu z wodą pęcherz pęka i przez powstałą szczelinę częściowo wysuwa się samica. Przez pęknięty wór powłokowo mięśniowy samica wysuwa [[macica|macicę]], która również pęka na skutek czego [[larwa|larwy]] przedostają się do wody. Uwolnione larwy wnikają do oczlików, dwukrotnie linieją i po około 2 tygodniach osiągają dojrzałość inwazyjną. U człowieka nieusunięcie pasożyta prowadzi do zapalenia naczyń chłonnych i żył oraz do powstania miejscowych zgorzeli.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę|inni=Antoni Deryło (red.)|tytuł=Parazytologia i akroentomologia medyczna|wydawca=[[Wydawnictwo Naukowe PWN]]|miejsce=Warszawa|rok=2002|isbn = 83-01-13804-1|strony=277–278}}

== Linki zewnętrzne ==
* [https://web.archive.org/web/20100427084116/https://www.cdc.gov/ncidod/dpd/parasites/dracunculiasis/factsht_dracunculiasis.htm Informacje o pasożycie i chorobie na stronie CDC] {{lang|en}}

{{Zastrzeżenia|Medycyna}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Secernentea]]
[[Kategoria:Zwierzęta pasożytnicze]]
[[Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1758 roku]]
[[Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza]]

title: Riszta

Domena: eukarionty

Królestwo: zwierzęta

Typ: nicienie

Gromada: Secernentea

Rząd: Camallanida

Rodzina: Dracunculidae

Rodzaj: Dracunculus

Gatunek: Dracunculus medinensis


text:
# Rubí de Bracamonte
Rubí de Bracamonte – gmina w Hiszpanii, w prowincji Valladolid, w Kastylii i León, o powierzchni 25,59 km². W 2011 roku gmina liczyła 279 mieszkańców.

title: Rubí de Bracamonte

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Rubí de Bracamonte
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         = Escudo de Rubi de Bracamonte.svg
 |flaga                        = Bandera de Rubi de Bracamonte.svg
 |dopełniacz nazwy             = Rubí de Bracamonte
 |państwo                      = Hiszpania
 |1. jednostka administracyjna = [[Kastylia i León]]
 |2. jednostka administracyjna = [[Valladolid (prowincja)|Valladolid]]
 |stanowisko zarządzającego    = Alkad
 |zarządzający                 = Rafael del Rio Sanchez
 |powierzchnia                 = 25,59{{r|ssweb}}
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2011
 |liczba ludności              = 279{{r|ssweb}}
 |gęstość zaludnienia          = 10,90
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     = Kastylia i León
 |współrzędne                  = 41°12′51″N 4°55′26″W
 |commons                      =
 |www                          = http://www.rubidebracamonte.ayuntamientosdevalladolid.es/
}}
'''Rubí de Bracamonte''' – [[gmina]] w [[Hiszpania|Hiszpanii]], w prowincji [[Valladolid (prowincja)|Valladolid]], w [[Kastylia i León|Kastylii i León]], o powierzchni 25,59{{r|ssweb}} km². W 2011 roku gmina liczyła 279{{r|ssweb}} mieszkańców.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name=ssweb>{{cytuj stronę | url = https://ssweb.seap.minhap.es/REL/frontend/inicio/municipios/all/all/3725 | tytuł = Datos del registro de Entidades Locales | data dostępu = 2013-06-16 | autor = Ministerio de Hacienda y Administraciones Públicas | język = es}}</ref>
}}

{{Prowincja Valladolid}}

{{DEFAULTSORT:Rubí de Bracamonte}}
[[Kategoria:Gminy w prowincji Valladolid]]

title: Rubí de Bracamonte

Herb: Flaga

Państwo: Hiszpania

Wspólnota autonomiczna: Kastylia i León

Prowincja: Valladolid

Alkad: Rafael del Rio Sanchez

Tablice rejestracyjne: VA


text:
# Julian Łubieński
Julian Łubieński herbu Pomian (ur. 13 lutego 1827 w Guzowie, zm. 23 maja 1873 w Warszawie) – polski hrabia, inżynier-chemik, profesor technologii na Uniwersytecie Warszawskim, architekt.
Syn Henryka i Ireny z Potockich, brat Edwarda i Konstantego Ireneusza. W 1850 ożenił się z Antoniną z Łubieńskich i miał z nią córkę Marię.
Kształcił się w Paryżu w École centrale Paris do 1849 roku. Po przyjeździe do Polski wykonał prace przy odnowie katedry i seminarium w Sejnach w 1864 roku. Wybudował także cukrownie w Śreniawie i Pudliszkach.
Po ojcu odziedziczył wieś Częstocice.
Spoczywa na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 28-4-15).

title: Julian Łubieński

wikitext:
{{Biogram infobox
 |imię i nazwisko           = Julian Łubieński
 |grafika                   = Julian Łubieński.jpg
 |opis grafiki              =  drzeworyt [[Jan Styfi|Jana Styfiego]] (1873)
 |alt grafiki               =
 |data urodzenia            = [[13 lutego]] [[1827]]
 |miejsce urodzenia         = [[Guzów (powiat żyrardowski)|Guzów]]
 |data śmierci              = [[23 maja]] [[1873]]
 |miejsce śmierci           = [[Warszawa]]
 |miejsce spoczynku         = [[cmentarz Powązkowski w Warszawie]]
 |zawód                     = [[inżynier]] [[chemik]]
 |Alma Mater                = [[École centrale Paris]]
 |rodzice                   = [[Henryk Łubieński]]
 |małżeństwo                =
 |dzieci                    =
 |odznaczenia               =
 |commons                   = Category:Julian Łubieński
 |wikicytaty                =
 |wikiźródła                =
}}
'''Julian Łubieński''' [[herb]]u [[Pomian (herb szlachecki)|Pomian]] (ur. [[13 lutego]] [[1827]] w [[Guzów (powiat żyrardowski)|Guzowie]], zm. [[23 maja]] [[1873]] w [[Warszawa|Warszawie]]) – polski [[hrabia]], [[inżynier]]-chemik, profesor technologii na [[Uniwersytet Warszawski|Uniwersytecie Warszawskim]], architekt<ref>{{Cytuj stronę |url = https://ostrowiecka.pl/2017/12/23/saga-rodu-lubienskich/ |tytuł = Saga rodu Łubieńskich |opublikowany = ostrowiecka.pl |data = 2017-12-23 |data dostępu = 2024-02-02 |archiwum = https://web.archive.org/web/20240202071455/https://ostrowiecka.pl/2017/12/23/saga-rodu-lubienskich/ |zarchiwizowano = 2024-02-02}}</ref>.

Syn [[Henryk Łubieński|Henryka]] i Ireny z Potockich, brat [[Edward Łubieński|Edwarda]] i [[Konstanty Ireneusz Łubieński|Konstantego Ireneusza]]. W 1850 ożenił się z Antoniną z Łubieńskich i miał z nią córkę Marię.

Kształcił się w [[Paryż]]u w [[École centrale Paris]] do 1849 roku. Po przyjeździe do Polski wykonał prace przy odnowie katedry i seminarium w [[Sejny|Sejnach]] w 1864 roku. Wybudował także cukrownie w [[Szreniawa (herb szlachecki)|Śreniawie]] i [[Pudliszki|Pudliszkach]].
Po ojcu odziedziczył wieś [[Częstocice (Ostrowiec Świętokrzyski)|Częstocice]].

Spoczywa na [[Cmentarz Powązkowski w Warszawie|cmentarzu Powązkowskim w Warszawie]] (kwatera 28-4-15)<ref>{{Cmentarze Warszawa|id=11034|cmentarz=Cmentarz Stare Powązki|osoba=Julian Łubieński|data dostępu=2019-05-28}}</ref>.
== Przypisy ==
{{Przypisy}}
== Bibliografia ==
* [[Polski Słownik Biograficzny]] Tom XVIII (1973 r.)
* {{Cytuj książkę | autor = [[Jerzy Sewer Dunin-Borkowski]] | tytuł = Almanach Błękitny | miejsce = Warszawa | data = 1908 | url = https://www.sbc.org.pl/dlibra/publication/5740/edition/5489/content?ref=desc | strony = 595}}
* [http://www.sejm-wielki.pl/b/16.78.720 Marek Jerzy Minakowski: ''Julian hr. Łubieński z Łubnej h. Pomian'']

{{kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Łubieński, Julian}}
[[Kategoria:Absolwenci École centrale Paris]]
[[Kategoria:Hrabiowie Królestwa Kongresowego]]
[[Kategoria:Łubieńscy herbu Pomian|Julian Łubieński]]
[[Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie]]
[[Kategoria:Polscy hrabiowie Królestwa Prus]]
[[Kategoria:Polscy inżynierowie chemicy]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1827]]
[[Kategoria:Zmarli w 1873]]

title: Julian Łubieński

Data i miejsce urodzenia: 13 lutego 1827 · Guzów

Data i miejsce śmierci: 23 maja 1873 · Warszawa

Miejsce spoczynku: cmentarz Powązkowski w Warszawie

Zawód, zajęcie: inżynier chemik

Alma Mater: École centrale Paris

Rodzice: Henryk Łubieński


text:
# Misia Sert
Misia Sert, Misia Godebska, Misia Natanson, Maria Zofia Olga Zenajda Godebska, (ur. 30 marca 1872 w Sankt Petersburgu, zm. 15 października 1950 w Paryżu) – polsko-francuska protektorka artystów.
Córka rzeźbiarza Cypriana Godebskiego i Zofii Servais, zawodowej wiolonczelistki, córki belgijskiego wiolonczelisty Adrien-François Servais. Ponieważ matka jej zmarła przy porodzie, Maria wychowywała się u babki w pobliżu Brukseli. Otrzymała staranne wykształcenie, uczyła się gry na fortepianie.
Następnie zamieszkała w Paryżu u ojca i jego drugiej żony Matyldy z domu Rosen de la Frenaye, którzy umieścili ją na kilka lat w klasztorze Sacré-Cœur, skąd w wieku czternastu lat uciekła do Londynu. W rok później w wieku piętnastu lat powróciła do Paryża i wyszła za mąż za Tadeusza Natansona, jednego z trzech braci, założycieli La Revue blanche.
Jej dom stał się miejscem spotkań wybitnych artystów, jak Henri de Toulouse-Lautrec, Pierre-Auguste Renoir i Pierre Bonnard, później też Pablo Picasso. Poznała pisarzy, m.in. Emila Zolę, Marcela Prousta, André Gide, Jeana Cocteau i Mallarmé, kompozytorów Debussy’ego, Maurice Ravela,  i Igora Strawinskiego. Do grona przyjaciół zaliczała też kreatorów mody, jak Coco Chanel.
W roku 1905 wyszła po raz drugi za mąż za milionera Alfreda Edwardsa, wydawcę dziennika „Le Matin”, w roku 1908 została kochanką hiszpańskiego malarza José Maria Sert y Badia, którego poślubiła w 1920 roku.  W 1927 roku mężczyzna za jej zgodą ożenił się z Gruzinką Izabelą Mdiwani.
Marcel Proust i Jean Cocteau uwiecznili ją w literaturze, Pierre-Auguste Renoir, Henri de Toulouse-Lautrec, Félix Vallotton, Pierre Bonnard i Édouard Vuillard w malarstwie.

## Portrety
- Renoir
- Renoir
- Renoir
- Vallotton
- Vuillard
- Toulouse-Lautrec
- Toulouse-Lautrec
- Toulouse-Lautrec

title: Misia Sert

wikitext:
{{Biogram infobox
 |imię i nazwisko           = Misia Sert
 |imię i nazwisko org       = Godebska
 |grafika                   = Misa Sert.jpg
 |opis grafiki              =
 |alt grafiki               =
 |data urodzenia            = [[30 marca]] [[1872]]
 |miejsce urodzenia         = [[Petersburg|Sankt Petersburg]]
 |data śmierci              = [[15 października]] [[1950]]
 |miejsce śmierci           = [[Paryż]]
 |zawód                     = [[Mecenas sztuki|mecenas]]
 |narodowość                = polska, francuska
 |odznaczenia               =
 |commons                   = Category:Portraits of Misia Sert
}}
'''Misia Sert''', '''Misia Godebska''', '''Misia Natanson''', '''Maria Zofia Olga Zenajda Godebska''', (ur. [[30 marca]] [[1872]] w [[Petersburg|Sankt Petersburgu]], zm. [[15 października]] [[1950]] w [[Paryż]]u) – [[Polacy|polsko]]-[[Francuzi|francuska]] [[Mecenat|protektorka]] [[Artysta|artystów]].

Córka rzeźbiarza [[Cyprian Godebski (rzeźbiarz)|Cypriana Godebskiego]] i Zofii Servais, zawodowej wiolonczelistki, córki belgijskiego wiolonczelisty [[Adrien-François Servais]]. Ponieważ matka jej zmarła przy porodzie, Maria wychowywała się u babki w pobliżu [[Bruksela|Brukseli]]. Otrzymała staranne wykształcenie, uczyła się gry na fortepianie.

Następnie zamieszkała w Paryżu u ojca i jego drugiej żony Matyldy z domu Rosen de la Frenaye, którzy umieścili ją na kilka lat w klasztorze Sacré-Cœur, skąd w wieku czternastu lat uciekła do [[Londyn]]u. W rok później w wieku piętnastu lat powróciła do Paryża i wyszła za mąż za [[Tadeusz Natanson (wydawca)|Tadeusza Natansona]], jednego z trzech braci, założycieli [[La Revue blanche]].

Jej dom stał się miejscem spotkań wybitnych artystów, jak [[Henri de Toulouse-Lautrec]], [[Auguste Renoir|Pierre-Auguste Renoir]] i [[Pierre Bonnard]], później też [[Pablo Picasso]]. Poznała pisarzy, m.in. [[Émile Zola|Emila Zolę]], [[Marcel Proust|Marcela Prousta]], [[André Gide]], [[Jean Cocteau|Jeana Cocteau]] i [[Mallarmé]], kompozytorów [[Claude Debussy|Debussy’ego]], [[Maurice Ravel]]a,  i [[Igor Strawinski|Igora Strawinskiego]]. Do grona przyjaciół zaliczała też kreatorów mody, jak [[Coco Chanel]].

W roku 1905 wyszła po raz drugi za mąż za milionera Alfreda Edwardsa, wydawcę dziennika „Le Matin”, w roku 1908 została kochanką hiszpańskiego malarza [[José María Sert|José Maria Sert y Badia]], którego poślubiła w 1920 roku.  W 1927 roku mężczyzna za jej zgodą ożenił się z Gruzinką Izabelą Mdiwani.

[[Marcel Proust]] i [[Jean Cocteau]] uwiecznili ją w literaturze, [[Auguste Renoir|Pierre-Auguste Renoir]], [[Henri de Toulouse-Lautrec]], [[Félix Vallotton]], [[Pierre Bonnard]] i [[Édouard Vuillard]] w malarstwie.

== Bibliografia ==
* [https://jozefczapski.pl/z-czego-pan-zyje-zapytala-misia-sert-z-godebskich/ Elżbieta Skoczek Z czego pan żyje? - zapytała Misia Sert] (o Czapskim i Misi)
* {{Cytuj stronę | url = http://historia_kobiet.w.interia.pl/teksty/misia.htm | tytuł = Wspomnienie o Misi, Jan Lechoń | opublikowany = historia_kobiet.w.interia.pl | archiwum = https://web.archive.org/web/20090213113417/http://historia_kobiet.w.interia.pl/teksty/misia.htm | zarchiwizowano = 2009-02-13}}
* [http://www.wysokieobcasy.pl/wysokie-obcasy/1,96856,792737.html Małgorzata Czyńska: Misia Godebska Wysokie obcasy Warszawa 19 kwietnia 2002]
* {{Cytuj stronę | url = https://wyborcza.pl/alehistoria/7,121681,30062303,misia-sert-proust-ja-opisal-renoir-chcial-namalowac-a-coco.html | tytuł = Misia Sert. Proust ją opisał, Renoir chciał namalować, a Coco Chanel ubrała ją do trumny | autor = Iwona Słabuszewska-Krauze | data = 2023-08-11 | opublikowany = wyborcza.pl | język = pl | data dostępu = 2023-08-13}}
* [https://czapskifestival.pl/de-quoi-vivez-vous-demanda-misia-sert-nee-godebska/ Elżbieta Skoczek De quoi vivez-vous? – demanda Misia Sert, née Godebska] (fr.)
* Musée d'Orsay

== Portrety ==
<gallery>
Plik:Renoir Misia Godebska.jpg|Renoir
Plik:Renoir Misia Sert Godebska 1904.jpg|Renoir
Plik:Misia Sert by Renoir.jpg|Renoir
Plik:Vallotton Misia at Her Dressing Table 1898.jpg|Vallotton
Plik:Vuillard Misia Sert Valloton Villeneuve 1899.jpg|Vuillard
Plik:Toulouse-Lautrec Misia Natanson.jpg|Toulouse-Lautrec
Plik:Lautrec Misia Natanson.jpg|Toulouse-Lautrec
Plik:Henri Toulouse-Lautrec Misia Natanson 1895.jpg|Toulouse-Lautrec
</gallery>

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Sert, Misia}}
[[Kategoria:Natansonowie|Misia]]
[[Kategoria:Godebscy herbu Godziemba|Misia]]
[[Kategoria:Modelki i modele (sztuka)]]
[[Kategoria:Polonia we Francji]]
[[Kategoria:Polscy mecenasi sztuki]]
[[Kategoria:Polscy pianiści klasyczni]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Petersburgu]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1872]]
[[Kategoria:Zmarli w 1950]]

title: Misia SertGodebska

Data i miejsce urodzenia: 30 marca 1872 · Sankt Petersburg

Data i miejsce śmierci: 15 października 1950 · Paryż

Zawód, zajęcie: mecenas

Narodowość: polska, francuska


text:
# Seria 162 ČD
E 499.3 – lokomotywa elektryczna wyprodukowana w 1991 roku dla kolei czechosłowackich. Wyprodukowano 60 elektrowozów. Lokomotywy zostały wyprodukowane do prowadzenia ekspresowych pociągów pasażerskich kursujących po zelektryfikowanych liniach kolejowych. Po rozpadzie Czechosłowacji eksploatowane są przez koleje czeskie oznakowane jako Řada 162.

title: Seria 162 ČD

wikitext:
{{Lokomotywa infobox
 |nazwa                              = E 499.3<ref>{{cytuj stronę | url = http://www.atlaslokomotiv.net/loko-162.html#udaje| tytuł= Technické údaje Řada E 499.3 | język = cs | autor= David Švestka}}</ref>
 |grafika                            = 162 035 Chomutov.jpg
 |opis grafiki                       =
 |inne oznaczenia                    =
 |producent                          = {{flaga|CSK|1992}} [[Škoda Transportation|Škoda Plzeň]]
 |lata budowy                        = 1991
 |układ osi                          = Bo´Bo´
 |masa służbowa                      = 84,5 t
 |długość                            = 16 800 mm
 |szerokość                          = 2940 mm
 |wysokość                           = 4595 mm
 |średnica kół                       = 1250 mm
 |trakcja                            = elektryczna
 |typ silników                       = 1 Al 4542 FiR
 |liczba silników                    =
 |napięcie zasilania                 = 3 kV
 |moc ciągła                         = 3000 kW
 |moc godzinna                       = 3480 kW
 |siła pociągowa                     = 258 kN
 |stosunek przekładni                = 1:3,038
 |prędkość konstrukcyjna             = 140 km/h
 |maksymalna prędkość eksploatacyjna =
 |nacisk osi                         =
 |system hamulca                     =
 |sterowanie wielokrotne             =
 |system ogrzewania                  =
 |rozstaw szyn                       =
 |minimalny promień łuku             =
 |commons                            = Category:ČD Class 162
}}
'''E 499.3''' – [[lokomotywa elektryczna]] wyprodukowana w 1991 roku dla [[Československé státní dráhy|kolei czechosłowackich]]. Wyprodukowano 60 elektrowozów. Lokomotywy zostały wyprodukowane do prowadzenia ekspresowych pociągów pasażerskich kursujących po zelektryfikowanych liniach kolejowych. Po [[Rozpad Czechosłowacji|rozpadzie Czechosłowacji]] eksploatowane są przez koleje czeskie oznakowane jako Řada 162<ref>{{cytuj stronę | url = http://www.atlaslokomotiv.net/loko-162.html| tytuł= Řada E 499.3| język = cs | autor= David Švestka}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
[[Kategoria:Lokomotywy elektryczne eksploatowane w Czechach]]
[[Kategoria:Tabor kolejowy produkowany przez Škodę]]

title: E 499.3

Producent: Škoda Plzeň

Układ osi: Bo´Bo´

Trakcja: elektryczna

Typ silników: 1 Al 4542 FiR

Napięcie zasilania: 3 kV


text:
# Vranovača
Vranovača – wieś w Chorwacji, w żupanii licko-seńskiej, w gminie Plitvička Jezera. W 2011 roku liczyła 194 mieszkańców.

title: Vranovača

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Vranovača
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |godło                        =
 |pieczęć                      =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = Chorwacja
 |1. jednostka administracyjna = [[Żupania licko-seńska|licko-seńska]]
 |2. jednostka administracyjna = [[gmina Plitvička Jezera|Plitvička Jezera]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2011
 |liczba ludności              = 194{{r|stat}}
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |współrzędne                  =
 |commons                      =
 |kod mapy                     = żupania licko-seńska
 |www                          =
}}
'''Vranovača''' – [[wieś]] w [[Chorwacja|Chorwacji]], w [[Żupania licko-seńska|żupanii licko-seńskiej]], w [[gmina Plitvička Jezera|gminie Plitvička Jezera]]. W 2011 roku liczyła 194 mieszkańców{{r|stat}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="stat">{{cytuj stronę|url=https://www.dzs.hr/hrv/censuses/census2011/results/htm/h01_01_01/h01_01_01_zup09_4553.html|tytuł=Državni zavod za statistiku Republike Hrvatske|opublikowany=Državni zavod za statistiku Republike Hrvatske|język=hr|data dostępu=2020-03-15}}</ref>
}}

{{gmina Plitvička Jezera}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miejscowości w żupanii licko-seńskiej]]

title: Vranovača

Państwo: Chorwacja

Żupania: licko-seńska

Gmina: Plitvička Jezera


text:
# Śródmieście (Żory)
Śródmieście (Centrum) (nazywane także Starym Miastem) – główna dzielnica Żor mieszcząca się niemalże w samym środku miasta. W czasach przedwojennych Śródmieście stanowiło centralną dzielnicę, w której zamieszkiwała połowa ówczesnych mieszkańców Żor. Jedne z najważniejszych miejsc w Śródmieściu (także w Żorach) to m.in. Żorski Rynek, Ratusz z Urzędem Miejskim (w połowie) i Parafia Świętych Apostołów Filipa i Jakuba.

## Historia
Śródmieście zostało utworzone po nadaniu przez księcia Władysława opolskiego praw miejskich osadzie Sari (łacińska nazwa miasta). Stanowiło ono tylko część (starówkę) dzisiejszego centrum miasta. Żory były otoczone fosą i murami obronnymi (do dziś przetrwały niektóre odcinki). W obręb murów miasta można było dostać się tylko przez Bramę Górną (Symbolicznie zrekonstruowaną w październiku 2002 r. na ulicy Górne Przedmieście) oraz Bramę Dolną (zrekonstruowaną w maju tego samego roku na rondzie koło MOK-u na ul. Dolne Przedmieście). Na Starym Mieście działały trzy katolickie kościoły, oraz zbudowana w pierwszej połowie XIX wieku Żorska Synagoga. Śródmieście było często nękane pożarami. Po ostatnim z nich (1702) żorzanie zaczęli obchodzić Święto Ogniowe.
Już w latach 30. XX w. przygotowywano także wpis układu urbanistycznego Starego Miasta w Żorach, wraz z murami obronnymi i kościołem parafialnym, do rejestru zabytków. Określano go wtedy, „jako najbardziej jednolity pod względem zabytkowym na Śląsku”.

## Informacje ogólne
Jest to najstarsza część miasta otoczona przez "betonowe Żory", w której zachowało się najwięcej zabytków w całym mieście. Stan ludności wynosi około 3 tys. osób. Główną starówkę otacza 5 rond, a dojechać można pięcioma ulicami (Rybnicką, Za Fosą, Tadeusza Kościuszki, Dworcową oraz Aleją Wojska Polskiego). W tej dzielnicy znajduje się główny dworzec autobusowy oraz kolejowy. Wschodnią granicę dzielnicy wyznaczają właśnie tory, wszystkie inne biegną wzdłuż osiedli. Oprócz tego w tej dzielnicy znajduje się jedyne żorskie kino, Miejski Ośrodek Kultury z Żorskim Muzeum oraz Park Miejski.

title: Śródmieście (Żory)

wikitext:
{{Dopracować|źródła=2022-07}}
{{Dzielnica infobox
 |herb miasta                  = POL Żory COA.svg
 |dopełniacz nazwy miasta      = Żor
 |nazwa                        = Śródmieście
 |nazwa oryginalna             =
 |status                       = dzielnica
 |zdjęcie                      = Rynek w Żorach 1.JPG
 |opis zdjęcia                 = Rynek w Żorach (2013)
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |dewiza                       =
 |państwo                      = Polska
 |1. jednostka administracyjna = {{państwo|śląskie}}
 |miasto                       = [[Żory]]
 |typ jednostki podziału       =
 |jednostka podziału           =
 |data założenia               = 1272
 |prawa miejskie               =
 |w granicach miasta           =
 |SIMC                         =
 |zarządzający                 =
 |stanowisko zarządzającego    =
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |liczba ludności              = 2763
 |rok                          = 2004
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             = (+48) 32
 |kod pocztowy                 = 44-240
 |tablice rejestracyjne        = SZO
 |nazwa podziału               =
 |podział                      =
 |plan                         =
 |mapa                         =
 |opis mapy                    =
 |kod mapy                     = Żory
 |współrzędne                  = 50° 2′ 44.45″ N 	18° 41′ 41.45″ E
 |commons                      =
 |wikinews                     =
 |www                          =
}}
'''Śródmieście (Centrum)''' (nazywane także '''Starym Miastem''') – główna dzielnica [[Żory|Żor]] mieszcząca się niemalże w samym środku [[miasto|miasta]]. W czasach przedwojennych Śródmieście stanowiło centralną dzielnicę, w której zamieszkiwała połowa ówczesnych mieszkańców [[Żory|Żor]]. Jedne z najważniejszych miejsc w Śródmieściu (także w [[Żory|Żorach]]) to m.in. [[Rynek w Żorach|Żorski Rynek]], Ratusz z Urzędem Miejskim (w połowie) i [[Parafia Świętych Apostołów Filipa i Jakuba w Żorach|Parafia Świętych Apostołów Filipa i Jakuba]].

== Historia ==
Śródmieście zostało utworzone po nadaniu przez księcia [[Władysław opolski|Władysława opolskiego]] praw miejskich osadzie Sari (łacińska nazwa miasta). Stanowiło ono tylko część (starówkę) dzisiejszego centrum miasta. Żory były otoczone fosą i murami obronnymi (do dziś przetrwały niektóre odcinki). W obręb murów miasta można było dostać się tylko przez Bramę Górną (Symbolicznie zrekonstruowaną w październiku 2002 r. na ulicy Górne Przedmieście) oraz Bramę Dolną (zrekonstruowaną w maju tego samego roku na rondzie koło MOK-u na ul. Dolne Przedmieście). Na Starym Mieście działały trzy katolickie kościoły, oraz zbudowana w pierwszej połowie XIX wieku [[Synagoga w Żorach|Żorska Synagoga]]. Śródmieście było często nękane pożarami. Po ostatnim z nich (1702) żorzanie zaczęli obchodzić [[Święto Ogniowe]].

Już w latach 30. XX w. przygotowywano także wpis układu urbanistycznego Starego Miasta w Żorach, wraz z murami obronnymi i kościołem parafialnym, do rejestru zabytków. Określano go wtedy, „jako najbardziej jednolity pod względem zabytkowym na Śląsku”<ref name="wiadomosci">[[Michał Bulsa]], ''Rejestr zabytków województwa śląskiego sprzed 1939 roku. Stan badań'', „Wiadomości Konserwatorskie Województwa Śląskiego” 2021, t. 13, s. 282.</ref>.

== Informacje ogólne ==
Jest to najstarsza część miasta otoczona przez "betonowe Żory", w której zachowało się najwięcej zabytków w całym mieście. Stan ludności wynosi około 3 tys. osób. Główną starówkę otacza 5 rond, a dojechać można pięcioma ulicami (Rybnicką, Za Fosą, Tadeusza Kościuszki, Dworcową oraz Aleją Wojska Polskiego). W tej dzielnicy znajduje się główny dworzec autobusowy oraz [[Żory (stacja kolejowa)|kolejowy]]. Wschodnią granicę dzielnicy wyznaczają właśnie tory, wszystkie inne biegną wzdłuż osiedli. Oprócz tego w tej dzielnicy znajduje się jedyne żorskie kino, [[Miejski Ośrodek kultury w Żorach|Miejski Ośrodek Kultury]] z [[Muzeum Miejskie w Żorach|Żorskim Muzeum]] oraz Park Miejski.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Dzielnice Żor}}

[[Kategoria:Dzielnice i osiedla Żor]]

title: · Śródmieście

Państwo: Polska

Województwo: śląskie

Miasto: Żory

Tablice rejestracyjne: SZO


text:
# Stefan Borzęcki
Stefan Borzęcki (ur. 9 kwietnia 1930 w Sromowcach Niżnych, zm. 6 grudnia 2015) – polski rzeźbiarz, profesor ASP w Krakowie.

## Życiorys
Ukończył Państwowe Liceum Technik Plastycznych w Zakopanem (1950) oraz Akademię Sztuk Pięknych w Krakowie (1961). Studiował na Wydziale Rzeźby u prof. Stanisława Popławskiego i u prof. Jerzego Bandury oraz w Studium Konserwacji Dzieł Sztuki u prof. Józefa Dutkiewicza.
W 1961 został zatrudniony na stanowisko asystenta w Katedrze Rzeźby na Wydziale Architektury Wnętrz ASP w Krakowie a w 1970 na Wydziale Rzeźby. Na uczelni pracował do 2000. W 1982 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1992 profesora zwyczajnego. W 1972-78 i w 1988-91 pełnił funkcję dziekana Wydziału Rzeźby a w 1978-80 prorektora uczelni.
W czasach PRL należał do PZPR. Odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi (1969) oraz Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1976), Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1985), Medalem Komisji Edukacji Narodowej (1993). W 2009 został odznaczony Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Zmarł 6 grudnia 2015.

title: Stefan Borzęcki

wikitext:
{{Naukowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Stefan Borzęcki
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |państwo                   =
 |wariant flagi             =
 |data urodzenia            = [[9 kwietnia]] [[1930]]
 |miejsce urodzenia         = [[Sromowce Niżne]]
 |data śmierci              = [[6 grudnia]] [[2015]]
 |miejsce śmierci           = [[Kraków]]
 |stopień lub tytuł naukowy = profesor
 |jakich nauk               = artystycznych
 |specjalność               = rzeźbiarstwo
 |almamater                 = [[Akademia Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie|Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie]]
 |aktywność zawodowa        =
 |jednostka1 typ            = Uczelnia
 |jednostka1 nazwa          = [[Akademia Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie|Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie]]
 |okres zatr1               = 1961-2000
 |funkcja                   = prorektor ASP
 |doktorat data             =
 |doktorat uczelnia         =
 |doktorat dyscyplina       =
 |habilitacja data          =
 |habilitacja uczelnia      =
 |habilitacja dyscyplina    =
 |profesura data            = [[1982]]
 |odznaczenia               = {{order|OOP|KO}} {{order|OOP|KK}} {{order|GA|Z}} {{order|KZ|S}} {{order|MKEN}}
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Stefan Borzęcki''' (ur. [[9 kwietnia]] [[1930]] w [[Sromowce Niżne|Sromowcach Niżnych]], zm. [[6 grudnia]] [[2015]]) – polski rzeźbiarz, profesor ASP w Krakowie.

== Życiorys ==
Ukończył [[Zespół Szkół Plastycznych im. Antoniego Kenara w Zakopanem|Państwowe Liceum Technik Plastycznych]] w Zakopanem (1950)<ref>{{cytuj stronę| url=http://web.archive.org/web/20170102062026/http://www.galeriakapitanska.pl/Artysci/STEFAN-BORZECKI | tytuł = Stefan Borzęcki | data dostępu = 2013-12-28| autor = | opublikowany = galeriakapitanska.pl| praca = | data =2007 | język =pl}}</ref> oraz [[Akademia Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie|Akademię Sztuk Pięknych w Krakowie]] (1961). Studiował na Wydziale Rzeźby u prof. [[Stanisław Popławski (rzeźbiarz)|Stanisława Popławskiego]] i u prof. [[Jerzy Bandura|Jerzego Bandury]] oraz w Studium Konserwacji Dzieł Sztuki u prof. Józefa Dutkiewicza.

W 1961 został zatrudniony na stanowisko asystenta w Katedrze Rzeźby na Wydziale Architektury Wnętrz ASP w Krakowie a w 1970 na Wydziale Rzeźby. Na uczelni pracował do 2000. W 1982 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1992 profesora zwyczajnego. W 1972-78 i w 1988-91 pełnił funkcję dziekana Wydziału Rzeźby a w 1978-80 prorektora uczelni.

W czasach [[Polska Rzeczpospolita Ludowa|PRL]] należał do [[Polska Zjednoczona Partia Robotnicza|PZPR]]{{r|O}}. Odznaczony [[Krzyż Zasługi|Srebrnym Krzyżem Zasługi]] (1969) oraz [[Order Odrodzenia Polski|Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski]] (1976){{r|O}}, Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1985), Medalem Komisji Edukacji Narodowej (1993)<ref>[https://rzezba.asp.krakow.pl/wydzial/pedagodzy/dawni-profesorowie/prof-asp-stefan-borzecki/ Prof. ASP Stefan Borzęcki]</ref>. W 2009 został odznaczony [[Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”|Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”]]{{r|GA}}. Zmarł 6 grudnia 2015<ref>{{Cytuj stronę | url = http://nekrologi.wyborcza.pl/0,11,,343521,Stefan-Borz%C4%99cki-nekrolog.html | tytuł = ''Stefan Borzęcki'' | opublikowany = nekrologi.wyborcza.pl | data dostępu = 2015-12-08 | język = pl}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name=O>{{Cytuj książkę | tytuł = Kto jest kim w Polsce 1984 | wydanie = 1 | rok = 1984 | miejsce = Warszawa | wydawca = Wydawnictwo Interpress | isbn = 8322320736 | strony = 83}}</ref>
<ref name=GA>{{cytuj |url=https://web.archive.org/web/20240630195757/https://www.gov.pl/web/kultura/lista-laureatow-medalu-zasluzony-kulturze---gloria-artis |tytuł=Lista laureatów Medalu Zasłużony Kulturze Gloria Artis|opublikowany=gov.pl|data dostępu=2017-01-22}}</ref>
}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.gratiaartis.pl/index.php?guest Stefan Borzęcki, Gratia Artis]
* [http://www.rzezba.asp.krakow.pl/index.php/o-wydziale/pedagodzy/dawni-profesorowie/176-prof-asp-stefan-borzecki strona ASP w Krakowie]
* {{Cytuj stronę | url = http://www.rzezba-oronsko.pl/archiwum.php?news=38 | tytuł = STEFAN BORZĘCKI, Retrospektywna wystawa rzeźby. Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku | opublikowany = rzezba-oronsko.pl | archiwum = https://web.archive.org/web/20121113102533/http://www.rzezba-oronsko.pl/archiwum.php?news=38 | zarchiwizowano = 2012-11-13}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Borzęcki, Stefan}}
[[Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie]]
[[Kategoria:Członkowie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej]]
[[Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”]]
[[Kategoria:Polscy rzeźbiarze]]
[[Kategoria:Polscy pedagodzy]]
[[Kategoria:Wykładowcy Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1930]]
[[Kategoria:Zmarli w 2015]]

title: Stefan Borzęcki

Data i miejsce urodzenia: 9 kwietnia 1930 · Sromowce Niżne

Data i miejsce śmierci: 6 grudnia 2015 · Kraków

Alma Mater: Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie

Uczelnia: Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie


text:
# Kazimierz Bartoszewski
Kazimierz Bartoszewski herbu Zadora – starosta kaniowski w 1717 roku, chorąży husarski.

title: Kazimierz Bartoszewski

wikitext:
{{Szlachcic infobox
 |imię              = Kazimierz Bartoszewski
 |wszystkie imiona  =
 |imię oryginalne   =
 |grafika           =
 |opis grafiki      =
 |herb              = POL COA Zadora.svg
 |opis herbu        = [[Zadora (herb szlachecki)|Zadora]]
 |tytuł             =
 |dynastia          =
 |rodzina           =
 |data urodzenia    =
 |miejsce urodzenia =
 |data śmierci      =
 |miejsce śmierci   =
 |ojciec            =
 |matka             =
 |mąż               =
 |żona              =
 |dzieci            =
 |rodzeństwo        =
 |faksymile         =
 |opis faksymile    =
 |odznaczenia       =
 |commons           =
}}
'''Kazimierz Bartoszewski''' herbu [[Zadora (herb szlachecki)|Zadora]] – starosta [[Kaniów (Ukraina)|kaniowski]] w [[1717]] roku, [[chorąży]] husarski.

== Bibliografia ==

* ''Almanach szlachecki'', t. I, z. 4, 1939, s. 270.

{{DEFAULTSORT:Bartoszewski, Kazimierz}}
[[Kategoria:Bartoszewscy herbu Zadora|Kazimierz Bartoszewski]]
[[Kategoria:Chorążowie husarii]]
[[Kategoria:Członkowie stanu rycerskiego I Rzeczypospolitej]]
[[Kategoria:Starostowie kaniowscy]]


text:
# Aguiar da Beira (wieś)
Aguiar da Beira  – wieś w Portugalii, w dystrykcie Guarda, w gminie Aguiar da Beira.  W 2001 miejscowość była zamieszkiwana przez 1,478 mieszkańców.

title: Aguiar da Beira (wieś)

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Aguiar da Beira
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      = Aguiar_da_Beira_(Portugal)7.jpg
 |opis zdjęcia                 =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = POR
 |powierzchnia                 = 34.04
 |wysokość                     =
 |rok                          =
 |liczba ludności              = 1,478
 |gęstość zaludnienia          = 43
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |współrzędne                  = 40°49′02″N 7°32′36″W
 |commons                      =
 |www                          =
}}

Aguiar da Beira  – wieś w [[Portugalia|Portugalii]], w dystrykcie [[Dystrykt Guarda|Guarda]], w gminie [[Aguiar da Beira]].  W 2001 miejscowość była zamieszkiwana przez 1,478 mieszkańców<ref>{{Cytuj |tytuł = Portal do INE |data dostępu = 2020-10-22 |opublikowany = www.ine.pt |url = https://www.ine.pt/xportal/xmain?xpid=INE&xpgid=ine_publicacoes&PUBLICACOESpub_boui=131011251&PUBLICACOEStema=5414321&PUBLICACOESmodo=2}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Miasta w dystrykcie Guarda]]

title: Aguiar da Beira

Państwo: Portugalia


text:
# Walter R. Tucker
Walter Rayford Tucker III (ur. 28 maja 1957 w Compton) – amerykański polityk, członek Partii Demokratycznej.

## Działalność polityczna
Od 1991 do 1992 był burmistrzem Compton. Następnie od 3 stycznia 1993 do rezygnacji 15 grudnia 1995 przez dwie kadencje był przedstawicielem 37. okręgu wyborczego w stanie Kalifornia w Izbie Reprezentantów Stanów Zjednoczonych.

title: Walter R. Tucker

wikitext:
{{Polityk infobox
 |polityk               = Walter R. Tucker
 |pełne imię i nazwisko = Walter Rayford Tucker III
 |grafika               = Walter R. Tucker.jpg
 |data urodzenia        = 28 maja 1957
 |miejsce urodzenia     = [[Compton (Kalifornia)|Compton]]
 |data śmierci          =
 |miejsce śmierci       =
 |funkcja               = Członek Izby Reprezentantów Stanów Zjednoczonych z Kalifornii (z 37. okręgu)
 |partia                = [[Partia Demokratyczna (Stany Zjednoczone)|Partia Demokratyczna]]
 |od                    = 3 stycznia 1993
 |do                    = 15 grudnia 1995
 |poprzednik            = [[Al McCandless]]
 |następca              = [[Juanita Millender-McDonald]]
 |odznaczenia           =
 |commons               =
 |quote                 =
}}
'''Walter Rayford Tucker III''' (ur. [[28 maja]] [[1957]] w [[Compton (Kalifornia)|Compton]]<ref name="congress">{{Cytuj stronę |url = https://bioguideretro.congress.gov/Home/MemberDetails?memIndex=T000405 |tytuł = ''TUCKER, Walter R., III (1957-)'' |opublikowany = congress.gov |język = en |data dostępu = 2020-07-12}}</ref>) – [[Stany Zjednoczone|amerykański]] polityk, członek [[Partia Demokratyczna (Stany Zjednoczone)|Partii Demokratycznej]].

== Działalność polityczna ==
Od 1991 do 1992 był burmistrzem [[Compton (Kalifornia)|Compton]]. Następnie od 3 stycznia 1993 do rezygnacji 15 grudnia 1995 przez dwie kadencje był przedstawicielem 37. okręgu wyborczego w stanie [[Kalifornia]] w [[Izba Reprezentantów Stanów Zjednoczonych|Izbie Reprezentantów Stanów Zjednoczonych]]<ref name="congress" />.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Tucker, Walter R.}}
[[Kategoria:Amerykańscy burmistrzowie]]
[[Kategoria:Członkowie Izby Reprezentantów Stanów Zjednoczonych z Kalifornii]]
[[Kategoria:Demokraci (Stany Zjednoczone)]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1957]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Compton (Kalifornia)]]

title: Walter R. Tucker

Pełne imię i nazwisko: Walter Rayford Tucker III

Data i miejsce urodzenia: 28 maja 1957 · Compton

Okres: od 3 stycznia 1993 · do 15 grudnia 1995

Przynależność polityczna: Partia Demokratyczna

Poprzednik: Al McCandless

Następca: Juanita Millender-McDonald


text:
# Morski Park Narodowy Ile Coco
Morski Park Narodowy Ile Coco (ang. Ile Coco, Ile La Fouche, Ilot Platte National Park) – morski park narodowy utworzony 19 lutego 1997. Park składa się z trzech wysp (Ile Coco, Ile La Fouche, Ilot Platte), znajdujących się niezbyt daleko od La Digue, i graniczy z Felicite Island. Jest trzecim pod względem powierzchni parkiem morskim na Seszelach.

title: Morski Park Narodowy Ile Coco

wikitext:
{{Obszar chroniony infobox
 |nazwa                = Morski Park Narodowy Ile Coco
 |nazwa oryginalna     =
 |kod obszaru          =
 |logo                 =
 |grafika              =
 |opis grafiki         =
 |rodzaj               = [[park narodowy]]
 |państwo              = Seszele
 |położenie            = [[Coco Island (Seszele)|Coco Island]]
 |siedziba             =
 |mezoregion           =
 |data utworzenia      = 1997
 |akt prawny           =
 |data likwidacji      =
 |powód likwidacji     =
 |powierzchnia         = 1,70 km²
 |powierzchnia otuliny =
 |obszary chronione    =
 |ochrona              =
 |odwiedzający         =
 |dyrekcja             =
 |plan                 =
 |opis planu           =
 |kod mapy             = Wyspy Wewnętrzne
 |współrzędne          = 4°18'38.9"S 55°51'51.8"E
 |commons              =
 |www                  =
}}
'''Morski Park Narodowy Ile Coco''' ([[Język angielski|ang.]] ''Ile Coco'', ''Ile La Fouche'', ''Ilot Platte National Park'') – morski park narodowy utworzony 19 lutego 1997. Park składa się z trzech wysp ([[Coco Island (Seszele)|Ile Coco]], [[La Fouche|Ile La Fouche]], Ilot Platte), znajdujących się niezbyt daleko od [[La Digue]], i graniczy z [[Felicite Island]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://dlist-asclme.org/sites/default/files/doclib/Marine%20Protected%20Areas%20in%20the%20republic%20of%20Seychelles.pdf | tytuł = Marine Protected Areas in the republic of Seychelles | język = en | data dostępu = 2016-07-09 | archiwum = https://web.archive.org/web/20160818215608/http://dlist-asclme.org/sites/default/files/doclib/Marine%20Protected%20Areas%20in%20the%20republic%20of%20Seychelles.pdf | zarchiwizowano = 2016-08-18 }}</ref>. Jest trzecim pod względem powierzchni parkiem morskim na Seszelach.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{Cytuj stronę | url = http://www.protectedplanet.net/ile-cocos-ile-la-fouche-ilot-platte-marine-national-park | tytuł = Official Record for Ile Cocos, Ile La Fouche, Ilot Platte | opublikowany = protectedplanet.net | archiwum = https://web.archive.org/web/20160816132823/http://www.protectedplanet.net/ile-cocos-ile-la-fouche-ilot-platte-marine-national-park | zarchiwizowano = 2016-08-16}}

{{Parki narodowe na Seszelach}}

[[Kategoria:Parki narodowe na Seszelach|Ile Coco]]

title: Morski Park Narodowy Ile Coco

Państwo: Seszele

Położenie: Coco Island


text:
# Dopiewo
Dopiewo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, siedziba gminy Dopiewo.
Wieś szlachecka Dopiewo położona była w 1580 roku w powiecie poznańskim województwa poznańskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

## Historia
Pierwsze zapiski o wsi Dopiewo pochodzą z 1366 roku. Pierwotnie osada nazywała się Prątki, a od 1380 roku nosi nazwę Dupiewo (od ówczesnego właściciela Roy Dupiewskiego, herbu Portuga). W 1391 wieś wzmiankowana jako Dupewo.
Kolejnymi znanymi właścicielami Dopiewa byli:
- od 1407 kasztelan poznański Mościcz ze Stęszewa,
- od 1445 Katarzyna Zginalska,
- od 1496 wieś przeszła pod panowanie rodu Górków,
- od 1510 roku władał Łukasz II Górka,
- od 1764 August Działyński,
- po śmierci Augusta Działyńskiego wdowa po nim wychodzi za Władysława Gurowskiego marszałka Wielkiego Księstwa Litewskiego,
- od 1881 hrabia Dzieduszycki,
- następnym właścicielem był książę Czartoryski.

Pierwszy kościół powstał w Dopiewie w 1366, a następne w latach 1758 i 1962.
Początek szkolnictwa na tym obszarze datuje się na rok 1584 (parafialna – rektor szkoły Joannes).

## Wspólnoty wyznaniowe
- Kościół rzymskokatolicki:
  - parafia Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny
- Świadkowie Jehowy:
  - zbór Dopiewo (Sala Królestwa: Głuchowo)[9]

## Sport
Od 1998 roku działa tutaj klub piłki nożnej GKS Dopiewo, grający obecnie (sezon 2023/2024) w V lidze, gr. wielkopolskiej II.

title: Dopiewo

wikitext:
{{inne znaczenia|miejscowości|[[Dopiewo (ujednoznacznienie)|inne znaczenia tego słowa]]}}
{{Polska miejscowość infobox
 |nazwa                  = Dopiewo
 |rodzaj miejscowości    = wieś
 |zdjęcie                = Dopiewo Kościół 1 autobus 2023.jpg
 |opis zdjęcia           = Dopiewo
 |alt zdjęcia            =
 |województwo            = wielkopolskie
 |powiat                 = [[Powiat poznański|poznański]]
 |gmina                  = [[Dopiewo (gmina)|Dopiewo]]
 |sołectwo               = Dopiewo<ref>{{Cytuj |tytuł = Gmina Dopiewo: miejsce z historią |data = 2014 |data dostępu = 2023-09-26 |isbn = 978-83-930592-1-8 |miejsce = Dopiewo |wydawca = Piotr Maciej Dziembowski |s = 22}}</ref>
 |miejscowość podstawowa =
 |wysokość               =
 |liczba ludności        = 3624<ref>{{Cytuj |url=https://bdl.stat.gov.pl/bdl/metadane/cechy/4182 |tytuł=NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych |data=2022-09-19 |data dostępu=2022-10-06 |opublikowany=Bank Danych Lokalnych GUS}}</ref>
 |rok                    = 2022
 |strefa numeracyjna     = 61
 |kod pocztowy           = 62-070<ref>{{Poczta Polska|2022-10|s=234}}</ref>
 |tablice rejestracyjne  = PZ, POZ
 |SIMC                   = 0582806
 |kod mapy               = Dopiewo (gmina)
 |współrzędne            = 52°21'31"N 16°40'37"E<ref name="prng">{{PRNG Miejscowości|25915|data=2023-11-05}}</ref>
 |commons                = Category:Dopiewo
 |www                    = http://www.dopiewo.pl
}}
'''Dopiewo''' – [[wieś]] w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo wielkopolskie|województwie wielkopolskim]], w [[powiat poznański|powiecie poznańskim]], siedziba [[Dopiewo (gmina)|gminy Dopiewo]]<ref name=teryt>{{cytuj stronę |url = http://www.stat.gov.pl/broker/access/performSearch.jspa?searchString=Dopiewo&level=miejsc&wojewodztwo=2220&powiat=&gmina=&miejscowosc=&advanced=true |autor = Główny Urząd Statystyczny |tytuł = Rejestr TERYT |data dostępu = 2013-05-13}}</ref>.

Wieś szlachecka Dopiewo położona była w 1580 roku w powiecie poznańskim [[województwo poznańskie (I Rzeczpospolita)|województwa poznańskiego]]<ref>Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, t. I, Wielkopolska, Warszawa 1883, s. 8.</ref>. [[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] miejscowość administracyjnie należała do [[Województwo poznańskie (1975–1998)|województwa poznańskiego]].

== Historia ==
Pierwsze zapiski o wsi Dopiewo pochodzą z 1366 roku. Pierwotnie osada nazywała się Prątki, a od 1380 roku nosi nazwę Dupiewo (od ówczesnego właściciela Roy Dupiewskiego, herbu Portuga). W 1391 wieś wzmiankowana jako ''Dupewo''<ref>* {{Szps|17932|Dupiewo}}</ref>.

Kolejnymi znanymi właścicielami Dopiewa byli:
* od 1407 [[kasztelan]] poznański Mościcz ze Stęszewa,
* od 1445 Katarzyna Zginalska,
* od 1496 wieś przeszła pod panowanie rodu [[Górkowie|Górków]],
* od 1510 roku władał [[Łukasz II Górka]],
* od 1764 August Działyński,
* po śmierci Augusta Działyńskiego wdowa po nim wychodzi za Władysława Gurowskiego marszałka Wielkiego Księstwa Litewskiego,
* od 1881 hrabia Dzieduszycki,
* następnym właścicielem był książę Czartoryski.

Pierwszy kościół powstał w Dopiewie w 1366, a następne w latach 1758 i 1962.

Początek szkolnictwa na tym obszarze datuje się na rok 1584 (parafialna – rektor szkoły Joannes)<ref>{{cytuj stronę|url=http://web.archive.org/web/20060310202948/http://www.dopiewo.pl/charakterystyka.php#historia|tytuł=Historia (na podstawie archiwalnej wersji strony internetowej)|opublikowany=Gmina Dopiewo|data dostępu=2011-01-20}}</ref>.

== Wspólnoty wyznaniowe ==
* [[Kościół łaciński|Kościół rzymskokatolicki]]:
** [[Parafia Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Dopiewie|parafia Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny]]
* [[Świadkowie Jehowy]]:
** zbór Dopiewo ([[Sala królestwa|Sala Królestwa]]: [[Głuchowo (powiat poznański)|Głuchowo]])<ref>{{jw|data dostępu=2018-10-24}}</ref>

== Sport ==
Od 1998 roku działa tutaj [[piłka nożna|klub piłki nożnej]] [[GKS Dopiewo]], grający obecnie (sezon 2023/2024) w [[V liga polska w piłce nożnej (grupa wielkopolska II)|V lidze, gr. wielkopolskiej II]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Skarb - GKS Dopiewo |data dostępu = 2024-02-18 |opublikowany = www.90minut.pl |url = http://www.90minut.pl/skarb.php?id_sezon=83&id_klub=14960}}</ref>.

== Ludzie związani z Dopiewem ==
{{Kategoria główna|Ludzie związani z Dopiewem}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{SgKP|II|121|Dopiewo, Dupiewo}}
* {{SgKP|XV_cz.1|430}}

{{Gmina Dopiewo}}

[[Kategoria:Dopiewo| ]]
[[Kategoria:Wsie szlacheckie I Rzeczypospolitej (województwo poznańskie)]]

title: Dopiewo

Województwo: wielkopolskie

Powiat: poznański

Gmina: Dopiewo

Sołectwo: Dopiewo

Tablice rejestracyjne: PZ, POZ