text:
# Saki (rodzaj)
Saki (Pithecia) – rodzaj ssaków naczelnych z podrodziny saki (Pitheciinae) w obrębie rodziny sakowatych (Pitheciidae).

## Rozmieszczenie geograficzne
Rodzaj obejmuje gatunki występujące w lasach północnej i centralnej Ameryki Południowej.

## Morfologia
Długość ciała samic 32,3–54 cm, samców 28,5–57 cm, długość ogona samic 32,8–50 cm, samców 34–57 cm; masa ciała samic 1,4–2,5 kg, samców 1,4–3,5 kg.

## Systematyka
Rodzaj zdefiniował w 1804 roku francuski zoolog Anselme Gaëtan Desmarest w haśle poświęconym tablicom metodycznym stosowanym w historii naturalnej, opublikowanym w nowym słowniku historii naturalnej. Gatunkiem typowym jest (absolutna tautonimia) saki białolica (P. pithecia).

### Etymologia
- Sakinus (Sylvanus): rodzima, południowoamerykańska nazwa saki zaadaptowana w 1767 roku przez Buffona[10].
- Pithecia: epitet gatunkowy Simia pithecia Linnaeus, 1766; gr. πιθηκος pithēkos ‘małpa’[11].
- Yarkea: lokalna nazwa yarké lub yarqué dla saki białolicej, zaadaptowana przez Buffona w 1789 roku[12]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Simia leucocephala Audebert, 1797 (= Simia pithecia Linnaeus, 1766).

### Podział systematyczny
Do rodzaju należą następujące gatunki:
| Grafika | Gatunek                | Autor i rok opisu                 | Nazwa zwyczajowa | Podgatunki         | Rozmieszczenie geograficzne                                                                                | Podstawowe wymiary                                    | Status IUCN |
| ------- | ---------------------- | --------------------------------- | ---------------- | ------------------ | --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ----------------------------------------------------- | ----------- |
|         | Pithecia monachus      | (É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1812) | saki szara       | gatunek monotypowy | północno-wschodnie Peru i zachodnia Brazylia (międzyrzecze rzeki Solimões, rzeki Ukajali, dolnego biegu rzeki Javari i dolnego biegu rzeki Juruá, na południe do Sarayacu/Serra do Divisor)                           | DC: 37–48 cm DO: 30–50 cm MC: 1,3–3,1 kg              | LC          |
|         | Pithecia hirsuta       | Spix, 1823                        |                  | gatunek monotypowy | południowo-wschodnia Kolumbia, północne i wschodnio-środkowe Peru oraz północno-zachodnia i zachodnia Brazylia (na południe od rzeki Japurá, na północ od rzeki Napo i rzeki Solimões, na zachód od rzeki Negro)      | DC: 37–50 cm DO: 20–54 cm MC: brak danych             | LC          |
|         | Pithecia milleri       | J.A. Allen, 1914                  | saki kolumbijska | gatunek monotypowy | południowa Kolumbia (przedgórze Andów, na północny wschód do La Macarena w Mecie, na wschód co najmniej do Puerto Leguízamo) i północno-wschodni Ekwador (na północ od rzeki Napo); zakres wysokości: do 700 m n.p.m. | DC: 33–48 cm DO: 41–49 cm MC: 2,2–2,8 kg              | VU          |
|         | Pithecia napensis      | Lönnberg, 1938                    |                  | gatunek monotypowy | wschodni Ekwador (na południe od rzeki Napo od Coca na zachodzie do Parku Narodowego Yasuni na wschodzie), północne Peru (na zachód do północnego brzegu ujścia rzeki Curaray przy rzece Napo)                        | DC: do około 87 cm DO: do około 48 cm MC: brak danych | LC          |
|         | Pithecia cazuzai       | Marsch, 2014                      |                  | gatunek monotypowy | endemit Brazylii (znany tylko z dolnego biegu rzeki Japurá i rzeki Solimões)                                                                                | brak danych                                           | DD          |
|         | Pithecia aequatorialis | Hershkovitz, 1987                 | saki równikowa   | gatunek monotypowy | endemit Peru (na południe od rzeki Napo i na południe od rzeki Curaray do rzeki Tigre na zachodzie; północna granica zasięgu `niepewna)                                                                               | DC: 39–44 cm DO: 45–47 cm MC: około 3 kg              | LC          |
|         | Pithecia isabela       | Marsch, 2014                      |                  | gatunek monotypowy | endemit Peru (rzeka w Pacaya-Samiria, pomiędzy rzeką Marañóri na zachodzie i rzeką Ukajali na wschodzie)                                                                                | brak danych                                           | DD          |
|         | Pithecia irrorata      | J.E. Gray, 1842                   | saki nagolica    | gatunek monotypowy | Brazylia, południowo-wschodnie Peru oraz północna i północno-zachodnia Boliwia (wzdłuż rzeki Purús, na południe i zachód od dolnego biegu rzeki Urubamba i rzeki Madre de Dios; wschodnie granice zasięgu niepewne)   | DC: 36–53 cm DO: 33–51 cm MC: 2–2,9 kg                | DD          |
|         | Pithecia vanzolinii    | Hershkovitz, 1987                 | saki samotna     | gatunek monotypowy | endemit Brazylii (pomiędzy południowym brzegiem górnej rzeki Juruá i południowym brzegiem rzeki Tarauacá)                                                                                | DC: 35–42 cm DO: 40–52 cm MC: brak danych             | DD          |
|         | Pithecia albicans      | J.E. Gray, 1860                   | saki białostopa  | gatunek monotypowy | endemit Brazylii (na południe od rzeki Solimões, pomiędzy dolnym biegiem rzeki Juruá i dolnym biegiem rzeki Purús)                                                                                | DC: 38–57 cm DO: 40–57 cm MC: około 3,5 kg            | LC          |
|         | Pithecia pithecia      | (Linnaeus, 1766)                  | saki białolica   | gatunek monotypowy | wschodnia Wenezuela (na południe od rzeki Orinoko, na wschód od dolnej rzeki Caroní), region Gujana i północna Brazylia (na wschód od rzeki Negro i rzeki Branco, na południe od rzeki Amazonka)                      | DC: 32–41 cm DO: 37–45 cm MC: 1,4–1,7 kg              | LC          |
|         | Pithecia chrysocephala | I. Geoffroy Saint-Hilaire, 1850   | saki złotolica   | gatunek monotypowy | endemit Brazylii (na północ od rzeki Amazonka, po obu stronach dolnego biegu rzeki Negro, na wschód do Faro i rzeki Nhamundá)                                                                                | DC: 28–46 cm DO: 33–45 cm MC: około 1,9 kg            | LC          |

Kategorie IUCN:  LC  – gatunek najmniejszej troski,  VU  – gatunek narażony,  DD  – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia.
Taksony o nieznanym lub wątpliwym zastosowaniu (nomen dubium):
- Pithecia capillamentosa Spix, 1823
- Pithecia guapo Schinz, 1844

title: Saki (rodzaj)

wikitext:
{{Zwierzę infobox
 |nazwa zwyczajowa       = Saki
 |nazwa łacińska         = ''Pithecia''
 |TSN                    =
 |zoolog                 = [[Anselme Gaëtan Desmarest|Desmarest]], 1804<ref name="Desmarest" />
 |okres istnienia        =
 |grafika                = WhiteFacedSaki.jpg
 |opis grafiki           = [[Saki białolica]] (''P. pithecia'')
 |typ                    = [[strunowce]]
 |podtyp                 = [[kręgowce]]
 |gromada                = [[ssaki]]
 |podgromada             = [[żyworodne]]
 |infragromada           = [[łożyskowce]]
 |rząd                   = [[naczelne]]
 |podrząd                = [[wyższe naczelne]]
 |infrarząd              = [[małpokształtne]]
 |nadrodzina             = [[małpy szerokonose]]
 |rodzina                = [[sakowate]]
 |podrodzina             = [[saki (małpy)|saki]]
 |rodzaj                 = saki
 |typ nomenklatoryczny   = ''[[saki białolica|Simia pithecia]]'' [[Karol Linneusz|Linnaeus]], 1766
 |synonimy               = * ''Sylvanus''<ref group="uwaga">Niepoprawna oryginalna pisownia ''Sakinus'' Rafinesque, 1815.</ref> Rafinesque, 1815{{odn|Rafinesque|1815|s=[https://www.biodiversitylibrary.org/page/48310131 53]}}
* ''Sakinus''<ref group="uwaga">''[[Nomen nudum]]''.</ref> [[Constantien Samuel Rafinesque|Rafinesque]], 1815{{odn|Rafinesque|1815|s=[https://www.biodiversitylibrary.org/page/48310350 219]}}
* ''Yarkea'' [[René Lesson|Lesson]], 1840<ref name="Lesson" />
 |ranga podtaksonu       = [[gatunek (biologia)|Gatunki]]
 |podtaksony             = ''12 gatunków – zobacz opis w tekście''
 |wikispecies            = Pithecia
 |commons                = Category:Pithecia
}}
'''Saki'''<ref name="Cichocki&inni" /> (''Pithecia'') – [[rodzaj (biologia)|rodzaj]] [[ssaki|ssaków]] [[naczelne|naczelnych]] z [[rodzina (biologia)|podrodziny]] [[Saki (małpy)|saki]] (Pitheciinae) w obrębie [[rodzina (biologia)|rodziny]] [[sakowate|sakowatych]] (Pitheciidae).

== Rozmieszczenie geograficzne ==
Rodzaj obejmuje gatunki występujące w lasach północnej i centralnej [[Ameryka Południowa|Ameryki Południowej]]<ref name="Burgin&inni" /><ref name="Ferrari&inni" /><ref name="Wilson&Reeder" />.

== Morfologia ==
Długość ciała [[samica|samic]] 32,3–54 cm, [[samiec|samców]] 28,5–57 cm, długość ogona samic 32,8–50 cm, samców 34–57 cm; masa ciała samic 1,4–2,5 kg, samców 1,4–3,5 kg<ref name="Ferrari&inni" /><ref name="amw" />.

== Systematyka ==
Rodzaj zdefiniował w 1804 roku francuski [[zoologia|zoolog]] [[Anselme Gaëtan Desmarest]] w haśle poświęconym tablicom metodycznym stosowanym w historii naturalnej, opublikowanym w nowym słowniku historii naturalnej<ref name="Desmarest" />. [[gatunek typowy|Gatunkiem typowym]] jest (absolutna [[tautonim]]ia) saki białolica (''P. pithecia'').

=== Etymologia ===
* ''Sakinus'' (''Sylvanus''): rodzima, południowoamerykańska nazwa ''saki'' zaadaptowana w 1767 roku przez [[Georges-Louis Leclerc de Buffon|Buffona]]{{odn|Palmer|1904|s=[{{Google Books|ApMeAQAAIAAJ|strony=617|link=tak}} 617]}}.
* ''Pithecia'': [[binominalne nazewnictwo gatunków|epitet gatunkowy]] ''Simia pithecia'' Linnaeus, 1766; {{gr.|πιθηκος}} ''pithēkos'' ‘małpa’{{odn|Palmer|1904|s=[https://www.biodiversitylibrary.org/item/88553#page/547/mode/1up 539]}}.
* ''Yarkea'': lokalna nazwa ''yarké'' lub ''yarqué'' dla saki białolicej, zaadaptowana przez Buffona w 1789 roku{{odn|Palmer|1904|s=[https://www.biodiversitylibrary.org/item/88553#page/720/mode/1up 712]}}. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): ''Simia leucocephala'' Audebert, 1797 (= ''Simia pithecia'' Linnaeus, 1766).

=== Podział systematyczny ===
Do rodzaju należą następujące gatunki<ref name="mdd" /><ref name="amw" /><ref name="Burgin&inni" />:
{| class="wikitable"
! Grafika
! Gatunek
! Autor i rok opisu
! Nazwa zwyczajowa<ref name="Cichocki&inni" />
! Podgatunki<ref name="Ferrari&inni" /><ref name="Burgin&inni" /><ref name="amw" />
! Rozmieszczenie geograficzne<ref name="Ferrari&inni" /><ref name="Burgin&inni" /><ref name="amw" />
! Podstawowe wymiary<ref name="Ferrari&inni" /><ref name="amw" /><ref group="uwaga">'''DC''' – długość ciała; '''DO''' – długość ogona; '''MC''' – masa ciała</ref>
! Status
[[Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody|IUCN]]<ref>{{cytuj stronę | url = https://www.iucnredlist.org/search?taxonomies=129372&searchType=species| tytuł = Taxonomy: ''Pithecia'' – Genus| opublikowany = The IUCN Red List of Threatened Species | data dostępu = 2024-10-02| język = en}}</ref>
|-
|[[Plik:Monk saki monkey.jpg|centruj|150px]]
|''[[saki szara|Pithecia monachus]]''
|([[Étienne Geoffroy Saint-Hilaire|É. Geoffroy Saint-Hilaire]], 1812)
|[[saki szara]]
|[[takson monotypowy|gatunek monotypowy]]
|północno-wschodnie [[Peru]] i zachodnia [[Brazylia]] (międzyrzecze rzeki [[Solimões]], rzeki [[Ukajali]], dolnego biegu rzeki [[Javari]] i dolnego biegu rzeki [[Juruá]], na południe do Sarayacu/Serra do Divisor)
|DC: 37–48 cm
DO: 30–50 cm
MC: 1,3–3,1 kg
|align=center|{{Colorbox|#53bc36|{{Kolor|#ffffff|'''LC'''}}}}
|-
|[[Plik:Pithecia hirsuta.jpg|centruj|150px]]
|''[[Pithecia hirsuta]]''
|[[Johann Baptist von Spix|Spix]], 1823
|
|gatunek monotypowy
|południowo-wschodnia [[Kolumbia]], północne i wschodnio-środkowe Peru oraz północno-zachodnia i zachodnia  Brazylia (na południe od rzeki [[Japurá]], na północ od rzeki [[Napo]] i rzeki Solimões, na zachód od rzeki [[Rio Negro|Negro]])
|DC: 37–50 cm
DO: 20–54 cm
MC: brak danych
|align=center|{{Colorbox|#53bc36|{{Kolor|#ffffff|'''LC'''}}}}
|-
|[[Plik:Pithecia milleri 167171791.jpg|centruj|100px]]
|''[[saki kolumbijska|Pithecia milleri]]''
|[[Joel Asaph Allen|J.A. Allen]], 1914
|[[saki kolumbijska]]
|gatunek monotypowy
|południowa Kolumbia (przedgórze [[Andy|Andów]], na północny wschód do [[La Macarena]] w [[Meta (Kolumbia)|Mecie]], na wschód co najmniej do [[Puerto Leguízamo]]) i północno-wschodni [[Ekwador]] (na północ od rzeki Napo); zakres wysokości: do 700 m n.p.m.
|DC: 33–48 cm
DO: 41–49 cm
MC: 2,2–2,8 kg
|align=center|{{Colorbox|#fec939|{{Kolor|#ffffff|'''VU'''}}}}
|-
|[[Plik:Pithecia napensis 2.jpg|centruj|150px]]
|''[[Pithecia napensis]]''
|Lönnberg, 1938
|
|gatunek monotypowy
|wschodni Ekwador (na południe od rzeki Napo od Coca na zachodzie do [[Park Narodowy Yasuni|Parku Narodowego Yasuni]] na wschodzie), północne Peru (na zachód do północnego brzegu ujścia rzeki Curaray przy rzece Napo)
|DC: do około 87 cm
DO: do około 48 cm
MC: brak danych
|align=center|{{Colorbox|#53bc36|{{Kolor|#ffffff|'''LC'''}}}}
|-
|
|''[[Pithecia cazuzai]]''
|[[Laura Marsh|Marsch]], 2014
|
|gatunek monotypowy
|[[endemit]] Brazylii (znany tylko z dolnego biegu rzeki Japurá i rzeki Solimões)
|brak danych
|align=center|{{Colorbox|#c3c3c3|{{Kolor|#ffffff|'''DD'''}}}}
|-
|[[Plik:Pithecia aequatorialis 1775.jpg|centruj|120px]]
|''[[saki równikowa|Pithecia aequatorialis]]''
|[[Philip Hershkovitz|Hershkovitz]], 1987
|[[saki równikowa]]
|gatunek monotypowy
|endemit Peru (na południe od rzeki Napo i na południe od rzeki Curaray do rzeki Tigre na zachodzie; północna granica zasięgu `niepewna)
|DC: 39–44 cm
DO: 45–47 cm
MC: około 3 kg
|align=center|{{Colorbox|#53bc36|{{Kolor|#ffffff|'''LC'''}}}}
|-
|
|''[[Pithecia isabela]]''
|Marsch, 2014
|
|gatunek monotypowy
|endemit Peru (rzeka w [[Rezerwat Narodowy Pacaya-Samiria|Pacaya-Samiria]], pomiędzy rzeką Marañóri na zachodzie i rzeką Ukajali na wschodzie)
|brak danych
|align=center|{{Colorbox|#c3c3c3|{{Kolor|#ffffff|'''DD'''}}}}
|-
|[[Plik:Pithecia irrorata -Brazil-8b (cropped).jpg|centruj|150px]]
|''[[saki nagolica|Pithecia irrorata]]''
|[[John Edward Gray|J.E. Gray]], 1842
|[[saki nagolica]]
|gatunek monotypowy
|Brazylia, południowo-wschodnie Peru oraz północna i północno-zachodnia Boliwia (wzdłuż rzeki [[Purús]], na południe i zachód od dolnego biegu rzeki [[Urubamba]] i rzeki [[Madre de Dios]]; wschodnie granice zasięgu niepewne)
|DC: 36–53 cm
DO: 33–51 cm
MC: 2–2,9 kg
|align=center|{{Colorbox|#c3c3c3|{{Kolor|#ffffff|'''DD'''}}}}
|-
|
|''[[saki samotna|Pithecia vanzolinii]]''
|Hershkovitz, 1987
|[[saki samotna]]
|gatunek monotypowy
|endemit Brazylii (pomiędzy południowym brzegiem górnej rzeki Juruá i południowym brzegiem rzeki Tarauacá)
|DC: 35–42 cm
DO: 40–52 cm
MC: brak danych
|align=center|{{Colorbox|#c3c3c3|{{Kolor|#ffffff|'''DD'''}}}}
|-
|[[Plik:Captive Pithecia albicans.jpg|centruj|150px]]
|''[[saki białostopa|Pithecia albicans]]''
|J.E. Gray, 1860
|[[saki białostopa]]
|gatunek monotypowy
|endemit Brazylii (na południe od rzeki Solimões, pomiędzy dolnym biegiem rzeki Juruá i dolnym biegiem rzeki Purús)
|DC: 38–57 cm
DO: 40–57 cm
MC: około 3,5 kg
|align=center|{{Colorbox|#53bc36|{{Kolor|#ffffff|'''LC'''}}}}
|-
|[[Plik:Pithecia pithecia (cropped).jpg|centruj|150px]]
|''[[saki białolica|Pithecia pithecia]]''
|([[Karol Linneusz|Linnaeus]], 1766)
|[[saki białolica]]
|gatunek monotypowy
|wschodnia [[Wenezuela]] (na południe od rzeki [[Orinoko]], na wschód od dolnej rzeki [[Caroní]]), region [[Gujana (region)|Gujana]] i północna Brazylia (na wschód od rzeki Negro i rzeki Branco, na południe od rzeki [[Amazonka]])
|DC: 32–41 cm
DO: 37–45 cm
MC: 1,4–1,7 kg
|align=center|{{Colorbox|#53bc36|{{Kolor|#ffffff|'''LC'''}}}}
|-
|[[Plik:Pithecia chrysocephala 334326504.jpg|centruj|150px]]
|''[[saki złotolica|Pithecia chrysocephala]]''
|[[Isidore Geoffroy Saint-Hilaire|I. Geoffroy Saint-Hilaire]], 1850
|[[saki złotolica]]
|gatunek monotypowy
|endemit Brazylii (na północ od rzeki Amazonka, po obu stronach dolnego biegu rzeki Negro, na wschód do Faro i rzeki Nhamundá)
|DC: 28–46 cm
DO: 33–45 cm
MC: około 1,9 kg
|align=center|{{Colorbox|#53bc36|{{Kolor|#ffffff|'''LC'''}}}}
|}
Kategorie IUCN: {{Colorbox|#53bc36|{{Kolor|#ffffff|'''LC'''}}}} – [[gatunek najmniejszej troski]], {{Colorbox|#fec939|{{Kolor|#ffffff|'''VU'''}}}} – [[gatunek narażony]], {{Colorbox|#c3c3c3|{{Kolor|#ffffff|'''DD'''}}}} – [[Czerwona księga gatunków zagrożonych|gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia]].

Taksony o nieznanym lub wątpliwym zastosowaniu (''[[nomen dubium]]'')<ref name="zij" />:
* ''Pithecia capillamentosa'' {{small|Spix, 1823}}
* ''Pithecia guapo'' {{small|[[Heinrich Rudolf Schinz|Schinz]], 1844}}

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Przypisy ==
<references>
<ref name="Desmarest">{{cytuj książkę| autor = | tytuł = Nouveau dictionnaire d’histoire naturelle, appliquée aux arts, à l’agriculture, à l’économie rurale et domestique, à la médecine, etc. Par une société de naturalistes et d’agriculteurs |url = https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=ucm.5307396518&view=1up&seq=9&size=75|autor r = A.G. Desmarest| rozdział = Tableaux méthodiques d’Histoire naturelle| adres rozdziału = https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=ucm.5307396518;view=1up;seq=244;size=75|rok = 1804|wydawca = Chez Deterville|miejsce = Paris|tom = 24 |strony = 8|język = fr}}</ref>
<ref name="Lesson">{{cytuj książkę| autor = R.P. Lesson| tytuł = Species des mammifères bimanes et quadrumanes; suivi d’un mémoire sur les Oryctéropes | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/36708#page/196/mode/1up|rok = 1840|wydawca = J.B. Baillière|miejsce = Paris |strony = 176|język = fr}}</ref>
<ref name="Cichocki&inni">Nazwy polskie za: {{Cytuj książkę | autor = W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz| tytuł = Polskie nazewnictwo ssaków świata | wydawca = Muzeum i Instytut Zoologii PAN | miejsce = Warszawa | rok = 2015 | isbn = 978-83-88147-15-9| strony = 42| język = pl en}}</ref>
<ref name="Burgin&inni">{{cytuj książkę| autor = C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest | tytuł = Illustrated Checklist of the Mammals of the World|url = |rok = 2020|wydawca = Lynx Edicions|miejsce = Barcelona|część = 1|tytuł części = Monotremata to Rodentia|isbn = 978-84-16728-34-3|strony = 202–208|język = en}}</ref>
<ref name="Wilson&Reeder">{{cytuj stronę|autor = D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy)|url = https://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?id=12100362|tytuł = Genus ''Pithecia'' |opublikowany = Johns Hopkins University Press |praca = Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) |rok = 2005 | data dostępu = 2020-11-07}}</ref>
<ref name="Ferrari&inni">{{Cytuj książkę | autor = R.A. Mittermeier, A.B. Rylands & D.E. Wilson (redaktorzy)| tytuł = [[Handbook of the Mammals of the World]] | autor r = S.F. Ferrari, L.M. Veiga, L.P. Pinto, L.K. Marsh, R.A. Mittermeier & A.B. Rylands| rozdział = Family Pitheciidae (Titis, Sakis and Uacaris) | część = 3 | tytuł części = Primates| wydawca = Lynx Edicions | miejsce = Barcelona | strony = 475–477| isbn = 978-84-96553-89-7| rok = 2013 | język = en}}</ref>
<ref name="mdd">{{cytuj stronę | url = https://www.mammaldiversity.org/explore/| tytuł = The ASM Mammal Diversity Database| praca = ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2)|opublikowany = American Society of Mammalogists| data dostępu = 2025-06-22| autor = N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby | język = en}}</ref>
<ref name="amw">{{cytuj książkę| autor = Lynx Nature Books| tytuł = All the Mammals of the World|url = | rozdział = Class Mammalia|rok = 2023|wydawca = Lynx Edicions|miejsce = Barcelona|isbn = 978-84-16728-66-4|strony = 131–135|język = en}}</ref>
<ref name="zij">{{cytuj stronę | url = http://hesperomys.com/t/26546| tytuł = ''Pithecia''| opublikowany = Hesperomys project| data dostępu = 2022-11-22| autor = J.S. Zijlstra | język = en}}</ref>
</references>

== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę| imię = C.S. | nazwisko = Rafinesque| tytuł = Analyse de la nature, or, Tableau de l’univers et des corps organisés|url = https://www.biodiversitylibrary.org/page/48310197| data = 1815|wydawca = Aux dépens de l’auteur|miejsce = Palerme |strony = 1–224|odn = tak|język = fr}}
* {{cytuj pismo| odn = tak | imię = T.S. | nazwisko = Palmer| autor link = Theodore Sherman Palmer|tytuł = Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals|url = http://www.biodiversitylibrary.org/item/88553#page/9/mode/1up|rok = 1904|czasopismo = North American Fauna| wolumin = 23 | strony = 1–984 |język = en}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Sakowate]]

title: Saki

Domena: eukarionty

Królestwo: zwierzęta

Typ: strunowce

Podtyp: kręgowce

Gromada: ssaki

Podgromada: żyworodne

Infragromada: łożyskowce

Rząd: naczelne

Podrząd: wyższe naczelne

Infrarząd: małpokształtne

Nadrodzina: małpy szerokonose

Rodzina: sakowate

Podrodzina: saki

Rodzaj: saki


text:
# Vogue (singel Bedoesa i Lanka)
Vogue – utwór polskiego rapera Bedoesa oraz producenta Lanka, wydany w listopadzie 2019 roku przez wytwórnię SBM Label, pochodzący z albumu Opowieści z Doliny Smoków.
Nagranie uzyskało w Polsce certyfikat poczwórnie platynowej płyty, przekraczając liczbę 200 tysięcy sprzedanych kopii.
Utwór zdobył ponad 37 milionów wyświetleń w serwisie YouTube (2023) oraz ponad 43 milionów odsłuchań w serwisie Spotify (2023).
Producentem utworu jest również Lanek.

## Twórcy
- Bedoes, Lanek – słowa[1][2]
- Lanek – producent[1]

## Certyfikaty
| Kraj          | Certyfikat         | Sprzedaż |
| ------------- | ------------------ | -------- |
| Polska (ZPAV) | 4× platynowa płyta | 200 000+ |

wikiname: plwiki

title: Vogue (singel Bedoesa i Lanka)

in_language: pl

wikitext:
{{Singel infobox
 |tytuł                     = Vogue
 |okładka                   =
 |wykonawca                 = [[Bedoes]], [[Lanek]]
 |album                     = [[Opowieści z Doliny Smoków]]
 |strona A                  =
 |strona B                  =
 |wydany                    = listopad 2019
 |nagrywany                 =
 |gatunek                   =
 |długość                   = 4:02
 |wytwórnia                 = [[SBM Label]]
 |producent                 = [[Lanek]]
 |format                    = [[Digital download]]
 |autor                     = Bedoes, Lanek
 |kompozytor                =
 |twórca tekstu             = Bedoes, Lanek
}}
'''Vogue''' – utwór polskiego [[Raper|rapera]] [[Bedoes|Bedoesa]] oraz [[Producent muzyczny|producenta]] [[Lanek|Lanka]], wydany w listopadzie [[2019 w muzyce|2019]] roku przez wytwórnię [[SBM Label]], pochodzący z albumu ''[[Opowieści z Doliny Smoków]]''<ref name=":0">{{Cytuj odcinek|tytuł=Bedoes & Lanek – VOGUE|url=https://genius.com/Bedoes-and-lanek-vogue-lyrics|data dostępu=2023-01-16}}</ref><ref name=":1">{{Cytuj |tytuł = Bedoes & Lanek - VOGUE - tekst, tłumaczenie, interpretacja, tekstowo - Groove.pl |data dostępu = 2023-01-16 |opublikowany = www.groove.pl |url = https://www.groove.pl/bedoes-and-lanek/vogue/piosenka/967691 |język = en-US}}</ref>.

Nagranie uzyskało w Polsce certyfikat poczwórnie [[Certyfikat sprzedaży w przemyśle muzycznym|platynowej płyty]], przekraczając liczbę 200 tysięcy sprzedanych kopii.

Utwór zdobył ponad 37 milionów wyświetleń w serwisie [[YouTube]] (2023)<ref>{{Cytuj odcinek|tytuł=Bedoes & Lanek - VOGUE|url=https://www.youtube.com/watch?v=74awmTEOSOs|data dostępu=2023-01-16}}</ref> oraz ponad 43 milionów odsłuchań w serwisie [[Spotify]] (2023)<ref>{{Cytuj |tytuł = Bedoes 2115 |data dostępu = 2023-01-16 |opublikowany = Spotify |url = https://open.spotify.com/artist/0LX2VNf5w4iOHW1yyIqb74 |język = pl}}</ref>.

Producentem utworu jest również [[Lanek]]<ref name=":0" />.

== Twórcy ==
* [[Bedoes]], [[Lanek]] – słowa<ref name=":0" /><ref name=":1" />
* [[Lanek]] – producent<ref name=":0" />

== Certyfikaty ==
{|class="wikitable sortable plainrowheaders"
!Kraj
!Certyfikat
!Sprzedaż
|-
|{{Państwo|POL}} ([[Związek Producentów Audio-Video|ZPAV]])
|4× [[Certyfikat sprzedaży w przemyśle muzycznym|platynowa płyta]]<ref>{{cytuj stronę|url=https://www.olis.pl/charts/oficjalna-lista-wyroznien|tytuł=OLiS – oficjalna lista wyróżnień (Wpisz hasło „Bedoes 2115” w wyszukiwarkę znajdująca się pod napisem „oficjalna lista wyróżnień”)|opublikowany=olis.pl|praca=[[OLiS]]|data=11 grudnia 2024|data dostępu=2024-12-11|język=pl}}</ref>
|200 000+<ref>{{Cytuj |tytuł = Regulamin przyznawania wyróżnień |url = https://web.archive.org/web/20210805080904/http://bestsellery.zpav.pl/wyroznienia/regulamin.php |opublikowany = ZPAV |data = 2021-08-01 |data dostępu = 2025-01-20}}</ref>
|}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Bedoes}}
[[Kategoria:SBM Label]]
[[Kategoria:Single wydane w roku 2019]]
[[Kategoria:Single Bedoesa]]

title: Vogue

Wydany: listopad 2019

Wydawnictwo: SBM Label

Producent: Lanek

Format: Digital download

Autor: Bedoes, Lanek

Twórca tekstu: Bedoes, Lanek


text:
# Menomonee Falls
Menomonee Falls – wieś w hrabstwie Waukesha w stanie Wisconsin. W roku 2013 zamieszkiwało ją 35 924 osoby. Miejscowość została założona w 1892.
Z Menomonee Falls pochodzi Jessica Szohr, amerykańska modelka i aktorka.

title: Menomonee Falls

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Menomonee Falls
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = Stany Zjednoczone
 |1. jednostka administracyjna = {{Państwo|Wisconsin}}
 |2. jednostka administracyjna = Waukesha
 |powierzchnia                 = 86,2
 |wysokość                     = 261
 |rok                          = 2013
 |liczba ludności              = 35 924
 |gęstość zaludnienia          = 416,8
 |numer kierunkowy             = 262
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |strefa czasowa               = [[UTC-06:00]]<br />[[UTC-05:00]]
 |kod mapy                     = Wisconsin
 |współrzędne                  = 43°10′44″N 88°7′2″W
 |commons                      = Menomonee_Falls,_Wisconsin
 |www                          = http://www.menomonee-falls.org/
}}
'''Menomonee Falls''' – wieś w [[Hrabstwo Waukesha|hrabstwie Waukesha]] w stanie [[Wisconsin]]. W roku 2013 zamieszkiwało ją 35 924 osoby<ref>{{cytuj stronę| url = http://www.city-data.com/city/Menomonee-Falls-Wisconsin.html| tytuł = Menomonee Falls (village)), Wisconsin| data dostępu = 2015-05-30| opublikowany = City-Data.com| język = en}}</ref>. Miejscowość została założona w 1892.

Z Menomonee Falls pochodzi [[Jessica Szohr]], amerykańska modelka i aktorka.

[[Plik:Mill Pond Park Menomonee Falls Wisconsin 9508.jpg|250px|Mill Pond Park]]

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.menomonee-falls.org/ Oficjalna strona miasteczka] {{lang|en}}

{{Miejscowości w Wisconsin USA}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Wsie w stanie Wisconsin]]

title: Menomonee Falls

Państwo: Stany Zjednoczone

Stan: Wisconsin

Hrabstwo: Waukesha


text:
# Front Patriotyczny (Cypr)
Front Patriotyczny, PM (gr. Πατριωτικό Μέτωπο) – nieistniejąca prawicowa partia polityczna na Cyprze. Jej liderem był Glafkos Kliridis.
Front Patriotyczny wystartował w pierwszych wyborach parlamentarnych w 1960 roku, których był zwycięzcą. Wprowadził do Izby Reprezentantów 28 swoich przedstawicieli.

## Wyniki wyborów parlamentarnych
| Wybory | Procent głosów | Liczba mandatów | +/- |
| ------ | -------------- | --------------- | --- |
| 1960   | 56,10%         | 28              | –   |

title: Front Patriotyczny (Cypr)

wikitext:
'''Front Patriotyczny''', '''PM''' ([[język grecki|gr.]] ''Πατριωτικό Μέτωπο'') – nieistniejąca prawicowa [[partia polityczna]] na [[Cypr|Cyprze]]. Jej liderem był [[Glafkos Kliridis]].

Front Patriotyczny wystartował w pierwszych [[Wybory parlamentarne na Cyprze w 1960 roku|wyborach parlamentarnych]] w [[1960]] roku, których był zwycięzcą. Wprowadził do [[Izba Reprezentantów (Cypr)|Izby Reprezentantów]] 28 swoich przedstawicieli.

== Wyniki wyborów parlamentarnych ==
{| class="wikitable" width=30%
|- bgcolor=#cccccc
!width=25%| Wybory
!width=25%| Procent głosów
!width=25%| Liczba mandatów
!width=25%| +/-
|-
|align=center|[[Wybory parlamentarne na Cyprze w 1960 roku|1960]]||align=center| 56,10% ||align=center| 28 ||align=center| –
|}

{{Partie polityczne Cypru}}

[[Kategoria:Partie i ugrupowania na Cyprze]]
[[Kategoria:Nacjonalizm grecki]]


text:
# Florence Vidor
Florence Vidor (ur. 23 lipca 1895 w Houston, zm. 3 listopada 1977) – amerykańska aktorka filmowa.

## Filmografia
- 1928: Patriota

title: Florence Vidor

wikitext:
{{Aktor infobox
 |imię i nazwisko           = Florence Vidor
 |imię i nazwisko org       =
 |grafika                   =
 |opis grafiki              = Florence Vidor
 |alt grafiki               =
 |prawdziwe imię i nazwisko =
 |data urodzenia            = [[23 lipca]] [[1895]]
 |miejsce urodzenia         = [[Houston]]
 |data śmierci              = [[3 listopada]] [[1977]]
 |miejsce śmierci           =
 |lata aktywności           =
 |zespół artystyczny        =
 |odznaczenia               =
 |commons                   = Category:Florence Vidor
 |www                       =
}}
'''Florence Vidor''' (ur. [[23 lipca]] [[1895]] w [[Houston]], zm. [[3 listopada]] [[1977]]) – [[Stany Zjednoczone|amerykańska]] [[aktor]]ka [[film]]owa.

== Filmografia ==
* 1928: [[Patriota (film 1928)|Patriota]]

== Linki zewnętrzne ==
* {{IMDb|osoba|0896538|Florence Vidor}}
* {{Filmweb|osoba|101091|Florence Vidor}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Vidor, Florence}}
[[Kategoria:Amerykańskie aktorki filmowe]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1895]]
[[Kategoria:Zmarli w 1977]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Houston]]

title: Florence Vidor

Data i miejsce urodzenia: 23 lipca 1895 · Houston

Data śmierci: 3 listopada 1977


text:
# NGC 7517
NGC 7517 (również PGC 70715) – galaktyka eliptyczna (E), znajdująca się w gwiazdozbiorze Ryb. Odkrył ją Albert Marth 5 października 1863 roku.

title: NGC 7517

wikitext:
{{Koordynaty astronomiczne|23|13|13|8|-02|06|00|}}
{{Galaktyka infobox
 |        nazwa = NGC 7517
 |      zdjęcie = NGC7517 - SDSS DR14.jpg
 |         opis = NGC 7517 ([[Sloan Digital Sky Survey|SDSS]])
 |     odkrywca = [[Albert Marth]]
 |        dzień = 5 października
 |          rok = 1863
 | gwiazdozbiór = [[Gwiazdozbiór Ryb|Ryby]]
 |          typ = [[galaktyka eliptyczna|eliptyczna]] (E)
 | rektascensja = {{RA|23|13|13,8}}
 |   deklinacja = {{DEC|–02|06|00}}
 |       odl_ly =
 |       odl_pc =
 |     redshift = 0,024237{{r|simbad}}
 |      jas_wid = 14,4
 |     rozm_kąt = 0,6' × 0,3'
 |      wymiary =
 |      jas_abs =
 |         masa =
 |     satelity =
 |      alt_ozn = MCG 0-59-8, ZWG 380.10, NPM1G -02.0506, PGC 70715
 |      commons = Category:NGC 7517
}}
'''NGC 7517''' (również '''PGC 70715''') – [[galaktyka eliptyczna]] (E), znajdująca się w [[Gwiazdozbiór Ryb|gwiazdozbiorze Ryb]]. Odkrył ją [[Albert Marth]] 5 października 1863 roku{{r|cseligman}}.

== Zobacz też ==
* [[Lista obiektów NGC]]

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="cseligman">{{Cytuj stronę | url = http://cseligman.com/text/atlas/ngc75.htm#7517 | tytuł = NGC 7517 | nazwisko = Seligman | imię = Courtney | opublikowany = Celestial Atlas | język = en | data dostępu = 2015-12-07}}</ref>
<ref name=simbad>{{simbad|NGC 7517}}</ref>
}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{SEDS|NGC 7517}}
* {{simbad|NGC 7517}}
* {{NED|NGC 7517}}

[[Kategoria:Obiekty NGC|7517]]
[[Kategoria:Galaktyki eliptyczne]]
[[Kategoria:Gwiazdozbiór Ryb]]
[[Kategoria:Obiekty astronomiczne odkryte w 1863]]

title: NGC 7517

Odkrywca: Albert Marth

Data odkrycia: 5 października 1863

Gwiazdozbiór: Ryby

Typ: eliptyczna (E)


text:
# Jacek Smagowicz
Jacek Antoni Smagowicz (ur. 8 lipca 1943 w Warszawie, zm. 27 stycznia 2022 w Krakowie) – polski działacz opozycji antykomunistycznej oraz NSZZ „Solidarność”.

## Życiorys
Uczestnik wydarzeń Marca 1968 w Krakowie. Założyciel Wolnych Związków Zawodowych w Polmozbycie Kraków w 1980.
Od września 1980 był członkiem i działaczem NSZZ „Solidarność”. Od 1990 członek Zarządu Regionu NSZZ „Solidarność” Małopolska, w latach 1992–2011 członek Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”.
Po wprowadzeniu stanu wojennego organizator strajku okupacyjnego w Polmozbycie Kraków później (do 16 grudnia 1981), uczestnik strajku w Nowohuckim Przedsiębiorstwie Instalacji Przemysłowych Montin. 17 grudnia 1981 za zorganizowanie strajku został zwolniony z pracy. Aresztowany 19 kwietnia 1982 i skazany za kontynuowanie działalności związkowej. Do 1 października 1982 internowany w ośrodkach odosobnienia w Załężu k. Rzeszowa i Uhercach. Później był m.in. współorganizatorem manifestacji i akcji protestacyjnych, w związku z czym był wielokrotnie zatrzymywany (w tym profilaktycznie), a także skazywany przez kolegia do spraw wykroczeń na kary grzywny oraz aresztowany. Wielokrotny uczestnik Marszu Szlakiem I Kompanii Kadrowej oraz stały współpracownik Duszpasterstwa Ludzi Pracy, prowadzonego ks. Kazimierza Jancarzem przy parafii św. Maksymiliana w Nowej-Hucie-Mistrzejowicach i Fundacji im. Brata Alberta, zakładanej przez ks. Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego.
Członek Komisji Weryfikacyjnej dla b. funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa w Krakowie.
Postanowieniem z 28 sierpnia 2006 został przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego – za wybitne zasługi w działalności na rzecz przemian demokratycznych w Polsce, za osiągnięcia w pracy zawodowej i społecznej – odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. W 2018 został odznaczony Medalem „Pro Bono Poloniae”. W 2022 roku został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski. W 2016 otrzymał Krzyż Wolności i Solidarności.
W 2021 został laureatem nagrody honorowej „Świadek Historii” przyznanej przez Instytut Pamięci Narodowej.

title: Jacek Smagowicz

wikitext:
{{Biogram infobox
 |imię i nazwisko           = Jacek Smagowicz
 |grafika                   = Jacek Smagowicz, 15 sierpnia 2020 r.jpg
 |opis grafiki              = Jacek Smagowicz (2020) zdj.J.Wieczorek
 |alt grafiki               =
 |data urodzenia            = 8 lipca 1943
 |miejsce urodzenia         = [[Warszawa]]
 |data śmierci              = 27 stycznia 2022
 |miejsce śmierci           = [[Kraków]]
 |zawód                     = działacz NSZZ „Solidarność”
 |odznaczenia               = {{order|OOP|KKG}} {{order|OOP|KKO}} {{order|PL-KWS}} {{order|PL-MPBP}} {{order|ŚH}}
 |commons                   =
}}
[[Plik:Jacek_Smagowicz_na_wymarszu_Kadrówki_z_Oleandróws_(6_sierpnia_2017).jpg|mały|Jacek Smagowicz na wymarszu Kadrówki z Oleandrów (6 sierpnia 2017)]]
'''Jacek Antoni Smagowicz''' (ur. [[8 lipca]] [[1943]] w [[Warszawa|Warszawie]], zm. [[27 stycznia]] [[2022]] w [[Kraków|Krakowie]]<ref>{{Cytuj | tytuł = Zmarł Jacek Smagowicz - legenda „Solidarności” | url = https://www.tysol.pl/a78066-Zmarl-Jacek-Smagowicz-legenda-Solidarnosci | opublikowany = [[Tygodnik Solidarność|tysol.pl]] | data = 2022-01-27 | data dostępu = 2022-01-27}}</ref><ref name="wyborcza2022">{{Cytuj | autor = Paweł Figurski | tytuł = Nie żyje działacz "S" Jacek Smagowicz. Sakiewicz: Zabiła go ruska antyszczepionkowa propaganda | url = https://krakow.wyborcza.pl/krakow/7,44425,28046775,nie-zyje-dzialacz-s-jacek-smagowicz-sakiewicz-zabila-go.html | opublikowany = [[Wyborcza.pl]] | data = 2022-01-27 | data dostępu = 2022-01-27}}</ref>) – [[Polska|polski]] działacz opozycji antykomunistycznej oraz [[Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność”|NSZZ „Solidarność”]].

== Życiorys ==
Uczestnik wydarzeń [[Marzec 1968|Marca 1968]] w Krakowie. Założyciel Wolnych Związków Zawodowych w [[Polmozbyt|Polmozbycie]] Kraków w 1980.

Od września 1980 był członkiem i działaczem NSZZ „Solidarność”. Od 1990 członek Zarządu Regionu NSZZ „Solidarność” Małopolska, w latach 1992–2011 członek Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”.

Po wprowadzeniu [[Stan wojenny w Polsce (1981–1983)|stanu wojennego]] organizator strajku okupacyjnego w Polmozbycie Kraków później (do 16 grudnia 1981), uczestnik strajku w Nowohuckim Przedsiębiorstwie Instalacji Przemysłowych Montin. 17 grudnia 1981 za zorganizowanie strajku został zwolniony z pracy. Aresztowany 19 kwietnia 1982 i skazany za kontynuowanie działalności związkowej. Do 1 października 1982 internowany w [[Obozy dla internowanych 1981–1982|ośrodkach odosobnienia]] w [[Załęże (Rzeszów)|Załężu]] k. Rzeszowa i [[Uherce Mineralne|Uhercach]]. Później był m.in. współorganizatorem manifestacji i akcji protestacyjnych, w związku z czym był wielokrotnie zatrzymywany (w tym profilaktycznie), a także skazywany przez kolegia do spraw wykroczeń na kary grzywny oraz aresztowany. Wielokrotny uczestnik [[Marsz Szlakiem I Kompanii Kadrowej|Marszu Szlakiem I Kompanii Kadrowej]]<ref>{{Cytuj |url = http://www.sowiniec.com.pl/php/8_o_sowincu.php?ID3=355&s=52&li=1&sort=OPS |tytuł = Uczestnicy Marszów Szlakiem I Kompanii Kadrowej |opublikowany = www.sowiniec.com.pl |data dostępu = 2016-01-24}}</ref> oraz stały współpracownik Duszpasterstwa Ludzi Pracy, prowadzonego ks. [[Kazimierz Jancarz|Kazimierza Jancarzem]] przy [[Parafia św. Maksymiliana Kolbego w Krakowie (Opatkowice)|parafii św. Maksymiliana w Nowej-Hucie-Mistrzejowicach]] i [[Fundacja im. Brata Alberta|Fundacji im. Brata Alberta]], zakładanej przez ks. [[Tadeusz Isakowicz-Zaleski|Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego]]. <ref>{{Cytuj |autor = Instytut Gość Media |tytuł = Pogrzeb Jacka Smagowicza |data = 2022-02-02 |data dostępu = 2022-09-01 |opublikowany = krakow.gosc.pl |url = https://krakow.gosc.pl/doc/7342528.Pogrzeb-Jacka-Smagowicza}}</ref>

Członek Komisji Weryfikacyjnej dla b. funkcjonariuszy [[Służba Bezpieczeństwa (PRL)|Służby Bezpieczeństwa]] w Krakowie<ref>{{Cytuj | autor = Maciej Gawlikowski, Michał Olszewski | tytuł = Ludzie z „Firmy” | url = http://wiadomosci.onet.pl/prasa/ludzie-z-firmy/1p8ck | opublikowany = wiadomosci.onet.pl | data = 2007-05-29 | data dostępu = 2016-01-24 | archiwum = https://web.archive.org/web/20160130203403/http://wiadomosci.onet.pl/prasa/ludzie-z-firmy/1p8ck | zarchiwizowano = 2016-01-30}}</ref>.

Postanowieniem z 28 sierpnia 2006 został przez prezydenta [[Lech Kaczyński|Lecha Kaczyńskiego]] – ''za wybitne zasługi w działalności na rzecz przemian demokratycznych w Polsce, za osiągnięcia w pracy zawodowej i społecznej'' – odznaczony Krzyżem Komandorskim [[Order Odrodzenia Polski|Orderu Odrodzenia Polski]]<ref>{{Monitor Polski|2006|80|807}}</ref>. W 2018 został odznaczony [[Medal „Pro Bono Poloniae”|Medalem „Pro Bono Poloniae”]]<ref>{{Cytuj |autor =  |tytuł = Na Wawelu wręczono medale "Pro Bono Poloniae" {{!}} Zarząd Regionu Małopolskiej "Solidarności" |data = 2018-12-07 |data dostępu = 2020-01-09 |opublikowany = www.solidarnosc.krakow.pl |url = http://www.solidarnosc.krakow.pl/?q=node/1583}}</ref>. W 2022 roku został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski<ref>{{Monitor Polski|2022|322}}</ref><ref>{{Cytuj |tytuł = Order Odrodzenia Polski dla śp. Jacka Smagowicza |data = 2022-02-02 |data dostępu = 2022-02-07 |opublikowany = Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej |url = https://www.prezydent.pl/aktualnosci/ordery-i-odznaczenia/order-odrodzenia-polski-dla-sp-jacka-smagowicza,48194 |język = pl}}</ref>. W 2016 otrzymał [[Krzyż Wolności i Solidarności]]<ref>{{Monitor Polski|2016|544}}</ref>.

W 2021 został laureatem nagrody honorowej „[[Świadek Historii]]” przyznanej przez [[Instytut Pamięci Narodowej]]<ref>{{cytuj stronę | url = https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/konkursy-i-nagrody/nagroda-honorowa-swiade/krakow/145915,W-Krakowie-wreczono-nagrody-honorowe-Swiadek-Historii.html| tytuł = W Krakowie wręczono nagrody honorowe „Świadek Historii”|opublikowany = Instytut Pamięci Narodowej | język = pl | data dostępu = 2021-10-26}}</ref>.
[[Plik:Jacek_Smagowicz_-_Świadek_historii_28_czerwca_2021_r.jpg|mały|Jako świadek historii, 28 czerwca 2021]]
[[Plik:Grób_Jacka_Smagowicza,_3_lutego_2023.jpg|mały|Grób Jacka Smagowicza]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj stronę |url=http://www.encysol.pl/wiki/Jacek_Antoni_Smagowicz |tytuł=Nota biograficzna w ''Encyklopedii Solidarności'' |data dostępu=2012-11-18 |archiwum=https://web.archive.org/web/20190625004717/http://www.encysol.pl/wiki/Jacek_Antoni_Smagowicz |zarchiwizowano=2019-06-25}}
* {{Cytuj | tytuł = Katalog osób „rozpracowywanych” przez organa bezpieczeństwa państwa komunistycznego | url = https://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/381 | opublikowany = katalog.bip.ipn.gov.pl | data dostępu = 2012-11-18}}
* {{Cytuj stronę |url=http://www.13grudnia81.pl/sip/index.php?opt=3&n=S&idO=822&sprawa=908 |tytuł=Elektroniczny inwentarz archiwalny akt spraw karnych z okresu stanu wojennego: ''Smagowicz Jacek, 08-07-1943, imię ojca: Michał'' |opublikowany=13grudnia81.pl |data dostępu=2012-11-18 |archiwum=https://web.archive.org/web/20160304110532/http://www.13grudnia81.pl/sip/index.php?opt=3&n=S&idO=822&sprawa=908 |zarchiwizowano=2016-03-04}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Smagowicz, Jacek}}
[[Kategoria:Członkowie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” (1980–1989)]]
[[Kategoria:Działacze Wolnych Związków Zawodowych]]
[[Kategoria:Internowani w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 1981–1982]]
[[Kategoria:Laureaci Nagrody „Świadek Historii”]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie]]
[[Kategoria:Ludzie związani z Krakowem]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wolności i Solidarności]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Medalem „Pro Bono Poloniae”]]
[[Kategoria:Osoby pozbawione pracy w ramach represji politycznych w Polsce Ludowej]]
[[Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim]]
[[Kategoria:Uczestnicy wydarzeń Grudnia 1981]]
[[Kategoria:Uczestnicy wydarzeń Marca 1968]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1943]]
[[Kategoria:Zmarli w 2022]]
[[Kategoria:Więźniowie więzienia w Uhercach Mineralnych (Polska Ludowa)]]
[[Kategoria:Więźniowie więzienia w Załężu (Polska Ludowa)]]

title: Jacek Smagowicz

Data i miejsce urodzenia: 8 lipca 1943 · Warszawa

Data i miejsce śmierci: 27 stycznia 2022 · Kraków

Zawód, zajęcie: działacz NSZZ „Solidarność”


text:
# Kurt Krenn
Kurt Krenn (ur. 28 czerwca 1936 w Neustift im Mühlkreis  – zm. 25 stycznia 2014 w Gerersdorf, Dolna Austria) – austriacki duchowny rzymskokatolicki, w latach 1991-2004 biskup diecezjalny St. Pölten.

## Życiorys
Święcenia kapłańskie przyjął 7 października 1962 w diecezji Linzu. 3 marca 1987 papież Jan Paweł II mianował go biskupem pomocniczym Wiednia ze stolicą tytularną Aulon. Sakry udzielił mu 26 kwietnia 1987 Hans Hermann Groër OSB, ówczesny arcybiskup metropolita Wiednia, późniejszy kardynał. 11 lipca 1991 został przeniesiony na urząd biskupa diecezjalnego Sankt Pölten, jego ingres do tamtejszej katedry odbył się 15 września 1991. 7 października 2004 zrezygnował z urzędu w atmosferze skandalu, po tym jak w prasie ukazały się materiały opisujące diecezjalne seminarium duchowne jako miejsce otwartego szerzenia się homoseksualizmu. Dodatkowo policja zatrzymała jednego z kleryków, na którego komputerze znaleziono pornografię dziecięcą. Od tego czasu Krenn pozostawał jednym z biskupów seniorów diecezji.

title: Kurt Krenn

wikitext:
{{Duchowny infobox
 |imię i nazwisko         = Kurt Krenn
 |imię i nazwisko org     =
 |tytuł                   =
 |grafika                 =
 |opis grafiki            =
 |alt grafiki             =
 |herb                    =
 |dewiza                  =
 |dewiza - j. polski      =
 |kraj działania          = [[Austria]]
 |data urodzenia          = [[28 czerwca]] [[1936]]
 |miejsce urodzenia       = [[Neustift im Mühlkreis]]
 |data śmierci            = [[25 stycznia]] [[2014]]
 |miejsce śmierci         = [[Gerersdorf (Dolna Austria)|Gerersdorf]], [[Dolna Austria]]
 |miejsce pochówku        =
 |1. funkcja              = Biskup St. Pölten
 |1. funkcja - okres      = od 15 września 1991 do 7 października 2004
 |2. funkcja              =
 |2. funkcja - okres      =
 |wyznanie                = [[katolicyzm]]
 |kościół                 = [[Kościół łaciński]]
 |inkardynacja            =
 |data ślubów zakonnych   =
 |data diakonatu          =
 |data ordynacji          =
 |data święceń            = 7 października 1962
 |data nominacji          = 3 marca 1987
 |data sakry              = 26 kwietnia 1987
 |data patriarchatu       =
 |data kreacji            =
 |papież kreujący         =
 |kościół tytularny       =
 |faksymile               =
 |opis faksymile          =
 |odznaczenia             =
 |commons                 =
 |wikiźródła              =
 |wikicytaty              =
 |wikinews                =
 |www                     =
}}{{Sukcesja apostolska infobox
 |tytuł                     = biskup
 |data konsekracji          = 26 kwietnia 1987
 |miejscowość konsekracji   =
 |miejsce konsekracji       =
 |konsekrator               = [[Hans Hermann Groër]]
 |współkonsekratorzy        = [[Maximilian Aichern]]<br />[[Marian Jaworski]]
 |biskupi konsekrowani      ={{Sukcesja apostolska infobox/wiersz|[[Heinrich Fasching]]|4 lipca 1993}}
 |biskupi współkonsekrowani ={{Sukcesja apostolska infobox/wiersz|[[Christian Werner]]|2 lutego 1992}}
}}
'''Kurt Krenn''' (ur. 28 czerwca 1936 w [[Neustift im Mühlkreis]]  – zm. [[25 stycznia]] [[2014]] w [[Gerersdorf (Dolna Austria)|Gerersdorf]], [[Dolna Austria]]) – [[austria]]cki duchowny [[Kościół łaciński|rzymskokatolicki]], w latach 1991-2004 [[biskup diecezjalny]] [[diecezja St. Pölten|St. Pölten]].

== Życiorys ==
[[Sakrament święceń|Święcenia kapłańskie]] przyjął 7 października 1962 w [[diecezja Linz|diecezji Linzu]]. 3 marca 1987 papież [[Jan Paweł II]] mianował go [[biskup pomocniczy|biskupem pomocniczym]] [[archidiecezja wiedeńska|Wiednia]] ze [[biskup tytularny|stolicą tytularną]] [[Aulon (stolica tytularna w Albanii)|Aulon]]. [[Sakra|Sakry]] udzielił mu 26 kwietnia 1987 [[Hans Hermann Groër]] [[benedyktyni|OSB]], ówczesny arcybiskup metropolita Wiednia, późniejszy [[kardynał]]. 11 lipca 1991 został przeniesiony na urząd biskupa diecezjalnego Sankt Pölten, jego [[ingres]] do tamtejszej katedry odbył się 15 września 1991. 7 października 2004 zrezygnował z urzędu w atmosferze skandalu, po tym jak w prasie ukazały się materiały opisujące diecezjalne [[seminarium duchowne]] jako miejsce otwartego szerzenia się [[homoseksualizm]]u. Dodatkowo policja zatrzymała jednego z [[Kleryk (student)|kleryków]], na którego komputerze znaleziono pornografię dziecięcą<ref>David Willey, [http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3723638.stm Pope replaces sex scandal bishop], BBC News, 2004-10-07 {{lang|en}} [dostęp 2012-02-28]</ref>. Od tego czasu Krenn pozostawał jednym z biskupów seniorów diecezji.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{catholic-hierarchy |typ = biskup |id = bkrenn |tytuł = Kurt Krenn |data dostępu = 2012-02-28}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Krenn, Kurt}}
[[Kategoria:Austriaccy biskupi katoliccy]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1936]]
[[Kategoria:Zmarli w 2014]]

title: Kurt Krenn

Kraj działania: Austria

Data i miejsce urodzenia: 28 czerwca 1936 · Neustift im Mühlkreis

Data i miejsce śmierci: 25 stycznia 2014 · Gerersdorf, Dolna Austria

Miejsce pochówku: Katedra Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Sankt Pölten

Wyznanie: katolicyzm

Kościół: Kościół łaciński

Prezbiterat: 7 października 1962

Nominacja biskupia: 3 marca 1987

Sakra biskupia: 26 kwietnia 1987

title: Sukcesja apostolska

Data konsekracji: 26 kwietnia 1987

Konsekrator: Hans Hermann Groër

Współkonsekratorzy: Maximilian Aichern · Marian Jaworski

Heinrich Fasching: 4 lipca 1993

Christian Werner: 2 lutego 1992


text:
# Ranunculus formosa-montanus
Ranunculus formosa-montanus Ohwi – gatunek rośliny z rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae Juss.). Występuje endemicznie na Tajwanie.

## Morfologia
PokrójBylina o owłosionych pędach. Dorasta do 10–20 cm wysokości.
LiścieSą owłosione. Mają prawie pięciokątny kształt. Mierzą 3 cm długości oraz 3 cm szerokości. Nasada liścia ma sercowaty kształt. Ogonek liściowy jest owłosiony i ma 8–15 cm długości.
KwiatySą pojedyncze. Pojawiają się na szczytach pędów. Mają żółtą barwę. Dorastają do 20 mm średnicy. Mają 5 owalnych działek kielicha, które dorastają do 4–5 mm długości. Mają 7 owalnych płatków o długości 7–8 mm.
OwoceNagie niełupki o odwrotnie jajowatym kształcie i długości 1–2 mm. Tworzą owoc zbiorowy – wieloniełupkę o prawie kulistym kształcie i dorastającą do 5 mm długości.

## Biologia i ekologia
Rośnie na obszarze górskim na terenach otwartych. Występuje na wysokości około 2600 m n.p.m. Kwitnie w lipcu. Preferuje stanowiska w pełnym nasłonecznieniu. Dobrze rośnie na ubogim i dobrze przepuszczalnym podłożu.

title: Ranunculus formosa-montanus

wikitext:
{{Takson infobox
 |nazwa                = ''Ranunculus formosa-montanus''
 |grafika              =
 |opis grafiki         =
 |alt grafiki          =
 |systematyka ref      = <ref name="ruggiero" /><ref name="apweb" />
 |domena               = [[eukarionty]]
 |królestwo            = [[rośliny]]
 |podkrólestwo         = [[rośliny zielone]]
 |nadgromada           = [[rośliny telomowe]]
 |gromada              = [[rośliny naczyniowe]]
 |podgromada           = [[rośliny nasienne]]
 |nadklasa             = [[okrytonasienne]]
 |klasa                = ''[[Magnoliopsida]]''
 |nadrząd              = [[Jaskrowce|jaskropodobne]]
 |rząd                 = [[jaskrowce]]
 |rodzina              = [[jaskrowate]]
 |rodzaj               = [[jaskier]]
 |gatunek              = ''Ranunculus formosa-montanus''
 |nazwa łacińska       = Ranunculus formosa-montanus
 |autor                = Ohwi
 |cytat                = Acta Phytotax. Geobot. 2(3): 154 1933<ref name=tpl>{{cytuj stronę | url = http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/tro-27104954 | tytuł = Ranunculus formosa-montanus Ohwi | data = | autor = | praca = | opublikowany = The Plant List | język = en | data dostępu = 2015-06-06}}</ref>
 |synonimy             =
* ''Ranunculus japonicus'' var. ''yakushimensis'' (Makino) Yamam.<ref name=tpl/>
 |wikispecies          = Ranunculus formosa-montanus
 |commons              =
}}
'''''Ranunculus formosa-montanus''''' Ohwi – [[Gatunek (biologia)|gatunek]] rośliny z rodziny [[Jaskrowate|jaskrowatych]] (''Ranunculaceae'' Juss.). Występuje [[Endemit|endemicznie]] na [[Tajwan (wyspa)|Tajwanie]]<ref>{{cytuj stronę | url = http://www.eol.org/pages/2873894/maps | tytuł = Ranunculus formosa-montanus – Maps | data = | autor = | praca = | opublikowany = Encyclopedia of Life | język = en | data dostępu = 2015-06-06}}</ref><ref name=peb>{{cytuj stronę | url = http://www.plantes-botanique.org/espece_ranunculus_formosa-montanus | tytuł = Ranunculus formosa-montanus | data = | autor = | praca = | opublikowany = Plantes & botanique | język = fr | data dostępu = 2015-06-06}}</ref>.

== Morfologia ==
; Pokrój: [[Bylina (botanika)|Bylina]] o owłosionych [[Pęd (botanika)|pędach]]. Dorasta do 10–20 cm wysokości<ref name=peb/>.
; [[Liść|Liście]]: Są owłosione. Mają prawie pięciokątny kształt. Mierzą 3 cm długości oraz 3 cm szerokości. Nasada liścia ma sercowaty kształt. Ogonek liściowy jest owłosiony i ma 8–15 cm długości<ref name=peb/>.
; [[Kwiat]]y: Są pojedyncze. Pojawiają się na szczytach pędów. Mają żółtą barwę. Dorastają do 20 mm średnicy. Mają 5 owalnych [[Kielich (botanika)|działek kielicha]], które dorastają do 4–5 mm długości. Mają 7 owalnych [[Korona kwiatu|płatków]] o długości 7–8 mm<ref name=peb/>.
; [[Owoc]]e: Nagie [[Niełupka|niełupki]] o odwrotnie jajowatym kształcie i długości 1–2 mm. Tworzą owoc zbiorowy – wieloniełupkę o prawie kulistym kształcie i dorastającą do 5 mm długości<ref name=peb/>.

== Biologia i ekologia ==
Rośnie na obszarze górskim na terenach otwartych. Występuje na wysokości około 2600 m n.p.m. Kwitnie w lipcu<ref name=peb/>. Preferuje stanowiska w pełnym nasłonecznieniu. Dobrze rośnie na ubogim i dobrze przepuszczalnym podłożu<ref name=rgp>{{cytuj stronę | url = http://flora.kadel.cz/g/kvCard.asp-Id=23579.htm | tytuł = Ranunculus formosa-montanus Ohwi | data = | autor = | praca = | opublikowany = Rock Garden Plants | język = en | data dostępu = 2015-06-06}}</ref>.

== Zobacz też ==
* [[Lista gatunków z rodzaju jaskier]]

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="ruggiero">{{Ruggiero |data dostępu = 2021-03-26}}</ref>
<ref name="apweb">{{Angiosperm Phylogeny Website |data dostępu = 2009-05-30}}</ref>
}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Jaskrowate]]

title: Ranunculus formosa-montanus

Królestwo: rośliny

Podkrólestwo: rośliny zielone

Nadgromada: rośliny telomowe

Gromada: rośliny naczyniowe

Podgromada: rośliny nasienne

Nadklasa: okrytonasienne

Klasa: Magnoliopsida

Nadrząd: jaskropodobne

Rząd: jaskrowce

Rodzina: jaskrowate

Rodzaj: jaskier

Gatunek: Ranunculus formosa-montanus


text:
# Sölk (gmina)
Sölk – gmina w środkowej Austrii, w kraju związkowym Styria, w powiecie Liezen, wchodzi w skład ekspozytury politycznej Gröbming. Według danych Austriackiego Urzędu Statystycznego liczyła 1519 mieszkańców (1 stycznia 2016).

title: Sölk (gmina)

wikitext:
{{Inne znaczenia|gminy|[[Sölk|inne znaczenia tego słowa]]}}
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Sölk
 |nazwa oryginalna                =
 |dopełniacz nazwy                = Sölk
 |jednostka                       =
 |zdjęcie                         =
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            = AUT Sölk COA.png
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = Styria
 |1. jednostka administracyjna    =
 |2. jednostka administracyjna    = [[Powiat Liezen|Liezen]]
 |siedziba                        =
 |ISO 3166-2                      =
 |powierzchnia                    = 288,24 km²
 |wysokość                        = 1127 m n.p.m.
 |rok                             = 1 stycznia 2016
 |liczba ludności                 = 1519
 |gęstość zaludnienia             = 5 os./km²
 |numer kierunkowy                =
 |kod pocztowy                    = 8961, 8962
 |tablice rejestracyjne           = GB
 |adres urzędu                    =
 |plan                            =
 |mapa                            =
 |nazwa mapy                      =
 |współrzędne                     = 47 24 27 N 13 58 08 E
 |commons                         = Sölk
 |www                             = http://www.gemeinde-sölk.at
}}
'''Sölk''' – gmina w środkowej [[Austria|Austrii]], w kraju związkowym [[Styria (Austria)|Styria]], w powiecie [[Powiat Liezen|Liezen]], wchodzi w skład [[ekspozytura polityczna Gröbming|ekspozytury politycznej Gröbming]]. Według danych Austriackiego Urzędu Statystycznego liczyła 1519 mieszkańców (1 stycznia 2016)<ref>[http://www.statistik.at/web_de/statistiken/index.html Austriacki Urząd Statystyczny]</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
{{Ekspozytura polityczna Gröbming}}
{{Powiat Liezen}}

[[Kategoria:Gminy w powiecie Liezen]]

title: Sölk

Państwo: Austria

Kraj związkowy: Styria

Powiat: Liezen

• gęstość: 5 os./km²

Tablice rejestracyjne: GB


text:
# Honorowi Obywatele Miasta Gorzowa Wielkopolskiego
Honorowi obywatele Gorzowa Wielkopolskiego – tytuł honorowego obywatela Gorzowa Wielkopolskiego, ustanowiony w 1998 roku przez Radę Miasta Gorzowa Wielkopolskiego i przyznawany – z przerwami, corocznie.

## Historia
W 1863 roku nadano pierwszy znany tytuł honorowego obywatela miasta – burmistrzowi Johannowi Friedrichowi Mehlsowi. W latach 1863–1939 przyznano go 15 razy, zarówno za zasługi dla miasta (otrzymali go m.in. fabrykanci Max Bahr i Hermann Paucksch), jak i ze względów politycznych w okresie III Rzeszy. Uchwały te nigdy nie zostały uchylone. Ostatnim honorowym obywatelem miasta Landsberg został w 1939 roku kompozytor Carl Teike.
Do tradycji wrócono w 1998 roku, kiedy Rada Miasta Gorzowa Wielkopolskiego ustanowiła nagrodę dla wybitnego mieszkańca Gorzowa Wielkopolskiego, a także osobistościom spoza miasta: (...) za zasługi dla Miasta, całokształt dokonań oraz postawę życiową stanowiącą wzór do naśladowania dla Gorzowian.
Od 1998 do 2025 roku tytuł przyznano 21 osobom. Wyróżnienia nie przyznano w latach 1999–2006 i 2011–2012 oraz 2014, 2016 i 2018 roku. W 1998 i 2007 roku tytuł przyznano nie jednej, a trzem osobom, natomiast w 2013 oraz 2015 roku – dwóm osobom. Wśród wyróżnionych znalazło się 5 kobiet oraz 16 mężczyzn.

## Wyróżnieni
| Rok                                     | Laureat                  | Laureat |
| --------------------------------------- | ------------------------ | ------- |
| 1998                                    | Jan Paweł II             |         |
| 1998                                    | Florian Kroenke          |         |
| 1998                                    | Zenon Bauer              |         |
| W latach 1999–2006 tytułu nie przyznano |                          |         |
| 2007                                    | Ryszard Kaczorowski      |         |
| 2007                                    | Witold Andrzejewski      |         |
| 2007                                    | Edward Dębicki           |         |
| 2008                                    | Adam Dyczkowski          |         |
| 2009                                    | Bronisław Żurawiecki     |         |
| 2010                                    | Stanisław Żytkowski      |         |
| W latach 2011–2012 tytułu nie przyznano |                          |         |
| 2013                                    | Teresa Klimek            |         |
| 2013                                    | Edward Korban            |         |
| W 2014 roku tytułu nie przyznano        |                          |         |
| 2015                                    | Zofia Nowakowska         |         |
| 2015                                    | Dariusz Aleksander Rymar |         |
| W 2016 roku tytułu nie przyznano        |                          |         |
| 2017                                    | Alfreda Markowska        |         |
| W 2018 roku tytułu nie przyznano        |                          |         |
| 2019                                    | Krystyna Prońko          |         |
| 2020                                    | Jan Tomaszewicz          |         |
| 2021                                    | Michaela Rak             |         |
| 2022                                    | Czesław Ganda            |         |
| 2023                                    | Sebastian Świderski      |         |
| 2024                                    | Stanisław Sinkowski      |         |
| 2025                                    | Władysław Komarnicki     |         |

wikitext:
{{Nagroda infobox
 |nazwa             = Honorowe Obywatelstwo Miasta Gorzowa Wielkopolskiego
 |nazwa oryginalna  =
 |grafika           =
 |opis grafiki      =
 |alt grafiki       =
 |nagroda za        = wybitne zasługi dla Gorzowa Wielkopolskiego
 |fundator          =
 |przyznający       = Rada Miasta Gorzowa Wielkopolskiego
 |państwo           = Polska
 |lokalizacja       = [[Gorzów Wielkopolski]]
 |pierwsze rozdanie = 1998
 |ostatnie rozdanie = 2025
 |commons           =
 |www               =
}}
'''Honorowi obywatele Gorzowa Wielkopolskiego''' – tytuł [[Honorowe obywatelstwo|honorowego obywatela]] [[Gorzów Wielkopolski|Gorzowa Wielkopolskiego]], ustanowiony w 1998 roku przez [[Rada Miasta Gorzowa Wielkopolskiego|Radę Miasta Gorzowa Wielkopolskiego]] i przyznawany – z przerwami, corocznie.

== Historia ==
W 1863 roku nadano pierwszy znany tytuł honorowego obywatela miasta – burmistrzowi Johannowi Friedrichowi Mehlsowi. W latach 1863–1939 przyznano go 15 razy, zarówno za zasługi dla miasta (otrzymali go m.in. [[Fabrykant|fabrykanci]] [[Max Bahr]] i [[Hermann Paucksch]]), jak i ze względów politycznych w okresie [[III Rzesza|III Rzeszy]]. Uchwały te nigdy nie zostały uchylone. Ostatnim honorowym obywatelem miasta Landsberg został w 1939 roku kompozytor [[Carl Teike]]<ref>{{Cytuj stronę | url = https://encyklopedia.wimbp.gorzow.pl/h/honorowy_obywatel_miasta/honorowy_obywatel_miasta_d.html | tytuł = Honorowi obywatele miasta Landsberg | opublikowany = encyklopedia.wimbp.gorzow.pl | język = pl | data dostępu = 2024-05-05}}</ref>.

Do [[Tradycja|tradycji]] wrócono w 1998 roku, kiedy Rada Miasta Gorzowa Wielkopolskiego ustanowiła nagrodę dla wybitnego mieszkańca Gorzowa Wielkopolskiego, a także osobistościom spoza miasta: ''(...) za zasługi dla Miasta, całokształt dokonań oraz postawę życiową stanowiącą wzór do naśladowania dla Gorzowian''<ref>{{Cytuj stronę | url = https://dzienniki.luw.pl/WDU_F/2019/1056/akt.pdf | tytuł = Uchwała nr VI/113/2019 Rady Miasta Gorzowa Wielkopolskiego | data = 2019-03-27 | opublikowany = dzienniki.luw.pl | język = pl | data dostępu = 2024-05-05}}</ref>.

Od 1998 do 2025 roku tytuł przyznano 21 osobom. Wyróżnienia nie przyznano w latach 1999–2006 i 2011–2012 oraz 2014, 2016 i 2018 roku. W 1998 i 2007 roku tytuł przyznano nie jednej, a trzem osobom, natomiast w 2013 oraz 2015 roku – dwóm osobom. Wśród wyróżnionych znalazło się 5 kobiet oraz 16 mężczyzn.

== Wyróżnieni ==
{| class="wikitable"
!Rok
!colspan="2"|Laureat
|-
|rowspan="3"|1998
|[[Jan Paweł II]]
|[[Plik:John Paul II Medal of Freedom 2004.jpg|90px]]
|-
|[[Florian Kroenke]]
|
|-
|[[Zenon Bauer]]
|[[Plik:Zenon Bauer Gorzow.jpg|90px]]
|-
|colspan=4, align="center"|W latach 1999–2006 tytułu nie przyznano
|-
|rowspan=3|2007
|[[Ryszard Kaczorowski]]
|[[Plik:Ryszard Kaczorowski 2008 corrected.jpg|90px]]
|-
|[[Witold Andrzejewski]]
|[[Plik:Ks. Witold Andrzejewski.jpg|90px]]
|-
|[[Edward Dębicki]]
|[[Plik:Edward Debicki.jpg|90px]]
|-
|2008
|[[Adam Dyczkowski]]
|[[Plik:Adam Dyczkowski.png|90px]]
|-
|2009
|[[Bronisław Żurawiecki]]
|
|-
|2010
|[[Stanisław Żytkowski]]
|[[Plik:Stanisław Żytkowski.jpg|90px]]
|-
|colspan=4, align="center"|W latach 2011–2012 tytułu nie przyznano
|-
|rowspan=2|2013
|[[Teresa Klimek]]
|[[Plik:Teresa-klimek.jpg|90px]]
|-
|[[Edward Korban]]
|
|-
|colspan=4, align="center"|W 2014 roku tytułu nie przyznano
|-
|rowspan=2|2015
|[[Zofia Nowakowska (historyk)|Zofia Nowakowska]]<ref>{{Cytuj stronę | url = https://bip.wrota.lubuskie.pl/umgorzow/system/obj/3809_tresc_AP_nr_VIII_51_2015.pdf | tytuł = Uchwała nr VIII/51/2015 Rady Miasta Gorzowa Wlkp. | data = 2015-03-25 | opublikowany = bip.wrota.lubuskie.pl | język = pl | data dostępu = 2024-08-21}}</ref>
|[[Plik:Zofia Nowakowska.jpg|90px]]
|-
|[[Dariusz Aleksander Rymar]]<ref>{{Cytuj stronę | url = https://bip.wrota.lubuskie.pl/umgorzow/system/obj/4836_tresc_AP_nr_XIII_142_2015.pdf | tytuł = Uchwała nr XIII/142/2015 Rady Miasta Gorzowa Wlkp. | data = 2015-06-24 | opublikowany = bip.wrota.lubuskie.pl | język = pl | data dostępu = 2023-09-08}}</ref>
|
|-
|colspan=4, align="center"|W 2016 roku tytułu nie przyznano
|-
|2017
|[[Alfreda Markowska]]<ref>{{Cytuj stronę | url = https://bip.wrota.lubuskie.pl/umgorzow/system/obj/14129_tresc_AP_nr_XLVI_556_2017.pdf | tytuł = Uchwała nr XLVI/556/2017 Rady Miasta Gorzowa Wlkp. | data = 2017-06-28 | opublikowany = bip.wrota.lubuskie.pl | język = pl | data dostępu = 2023-09-08}}</ref>
|[[Plik:Alfreda Markowska Noncia.jpg|90px]]
|-
|colspan=4, align="center"|W 2018 roku tytułu nie przyznano
|-
|2019
|[[Krystyna Prońko]]<ref>{{Cytuj stronę | url = https://bip.wrota.lubuskie.pl/umgorzow/system/obj/25972_tresc_AP_nr_VIII_163_2019.pdf | tytuł = Uchwała nr VIII/163/2019 Rady Miasta Gorzowa Wielkopolskiego | data = 2019-05-22 | opublikowany = bip.wrota.lubuskie.pl | język = pl | data dostępu = 2023-09-08}}</ref>
|[[Plik:Krystyna Prońko 2016 (foto Natalia Oudin).jpg|90px]]
|-
|2020
|[[Jan Tomaszewicz]]<ref>{{Cytuj stronę | url = https://bip.wrota.lubuskie.pl/umgorzow/system/obj/32000_tresc_AP_nr_XXIII_418_2020.pdf | tytuł = Uchwała nr XXIII/418/2020 Rady Miasta Gorzowa Wielkopolskiego | data = 2020-05-27 | opublikowany = bip.wrota.lubuskie.pl | język = pl | data dostępu = 2023-09-08}}</ref>
|[[Plik:Jan Tomaszewicz.jpg|90px]]
|-
|2021
|[[Michaela Rak]]<ref>{{Cytuj stronę | url = https://bip.wrota.lubuskie.pl/umgorzow/system/obj/37457_URM-XXXVII-674-2021.pdf | tytuł = Uchwała nr XXXVII/674/2021 Rady Miasta Gorzowa Wielkopolskiego | data = 2021-05-26 | opublikowany = bip.wrota.lubuskie.pl | język = pl | data dostępu = 2023-09-08}}</ref>
|
|-
|2022
|[[Czesław Ganda]]<ref>{{Cytuj stronę | url = https://bip.wrota.lubuskie.pl/umgorzow/system/obj/43217_tresc_AP_nr_L_900_2022.pdf | tytuł = Uchwała nr L/900/2022 Rady Miasta Gorzowa Wielkopolskiego | data = 2022-05-25 | opublikowany = bip.wrota.lubuskie.pl | język = pl | data dostępu = 2023-09-08}}</ref>
|
|-
|2023
|[[Sebastian Świderski]]<ref>{{Cytuj stronę | url = https://bip.wrota.lubuskie.pl/umgorzow/system/obj/48080_tresc_AP_nr_LXIII_1111_2023.pdf | tytuł = Uchwała nr LXIII/1111/2023 Rady Miasta Gorzowa Wielkopolskiego | data = 2023-05-24 | opublikowany = bip.wrota.lubuskie.pl | język = pl | data dostępu = 2023-09-08}}</ref>
|[[Plik:Sebastan Świderski (8087193637) (cropped).jpg|90px]]
|-
|2024
|[[Stanisław Sinkowski (archeolog)|Stanisław Sinkowski]]<ref>{{Cytuj stronę | url = https://bip.wrota.lubuskie.pl/umgorzow/system/obj/53376_tresc_AP_nr_III_52_2024.pdf | tytuł = Uchwała nr III/52/2024 Rady Miasta Gorzowa Wielkopolskiego | data = 2024-06-18 | opublikowany = bip.wrota.lubuskie.pl | język = pl | data dostępu = 2024-08-21}}</ref>
|
|-
|2025
|[[Władysław Komarnicki]]<ref>{{Cytuj stronę | url = https://bip.um.gorzow.pl/system/obj/58187_tresc_AP_nr_XX_351_2025.pdf | tytuł = Uchwała nr XX/351/2025 Rady Miasta Gorzowa Wielkopolskiego | data = 2025-06-24 | opublikowany = bip.um.gorzow.pl | język = pl | data dostępu = 2025-07-03}}</ref>
|[[Plik:Władysław Komarnicki Kancelaria Senatu 2019.jpg|90px]]
|}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{Cytuj stronę | url = https://um.gorzow.pl/honorowi-obywatele.html | tytuł = Honorowi obywatele | autor = | opublikowany = um.gorzow.pl | język = pl | data dostępu = 2023-09-07}}
* {{Cytuj stronę | url = https://encyklopedia.wimbp.gorzow.pl/h/honorowy_obywatel_miasta/honorowy_obywatel_miasta.html | tytuł = HONOROWY OBYWATEL MIASTA | opublikowany = encyklopedia.wimbp.gorzow.pl | język = pl | data dostępu = 2023-09-07}}

[[Kategoria:Honorowi obywatele Gorzowa Wielkopolskiego| ]]

Przyznający: Rada Miasta Gorzowa Wielkopolskiego

Państwo: Polska

Lokalizacja: Gorzów Wielkopolski


text:
# Ecaterina Stahl-Iencic
Ecaterina Stahl-Iencic (węg. Katalin Jencsik, ur. 31 lipca 1946 w Satu Mare, zm. 26 listopada 2009) – rumuńska florecistka, dwukrotna medalistka olimpijska i wielokrotna medalistka mistrzostw świata.
Na igrzyskach olimpijskich w Tokio w 1964 roku była piąta w zawodach drużynowych. Na rozgrywanych cztery lata później igrzyskach olimpijskich w Meksyku reprezentacja Rumunii w składzie: Ecaterina Stahl-Iencic, Ileana Drîmbă, Olga Szabó-Orbán, Ana Ene i Maria Vicol zdobyła drużynowo brązowy medal. Indywidualnie była dziewiąta. Kolejny medal zdobyła podczas igrzysk olimpijskich w Monachium w 1972, wspólnie z Ileaną Gyulai-Drîmbą, Olgą Szabó-Orbán i Aną Ene-Pascu ponownie zajmując trzecie miejsce w zawodach w zawodach drużynowych. W 1976 roku, na igrzyskach olimpijskich w Montrealu była siódma drużynowo i indywidualnie. Brała też udział w igrzyskach olimpijskich w Moskwie w 1980 roku, gdzie była czwarta w turnieju indywidualnym, w rundzie finałowej wygrała dwie z pięciu walk, przegrywając rywalizację o medal z Polką Barbarą Wysoczańską. Zajęła tam także dziewiąte miejsce w zawodach drużynowych.
Podczas mistrzostw świata w Paryżu w 1965 roku wspólnie z Ileaną Gyulai-Drîmbą, Olgą Szabó-Orbán, Suzaną Tași i Marią Vicol zajęła drugie miejsce w turnieju drużynowym. W tej samej konkurencji zdobyła także srebrny medal na mistrzostwach świata w Ankarze (1970) oraz brązowe na mistrzostwach świata w Montrealu (1967), mistrzostwach świata w Göteborgu (1973), mistrzostwach świata w Grenoble (1974), mistrzostwach świata w Budapeszcie (1975) i mistrzostwach świata w Buenos Aires (1977). Ponadto wywalczyła również złoty medal indywidualnie na MŚ 1975, wyprzedzając Olga Kniaziewa z ZSRR i Węgierkę Ildikó Bóbis.
Po zakończeniu kariery pracowała jako trenerka w Satu Mare. Odznaczona Orderem Wiernej Służby III klasy w 2000 roku.
jej córka, Cristina Stahl, także była olimpijką.

title: Ecaterina Stahl-Iencic

wikitext:
{{Sportowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Ecaterina Stahl-Iencic
 |imię i nazwisko org       =
 |dyscyplina                = szermierka
 |grafika                   = Ecaterina Stahl.jpg
 |opis grafiki              =
 |pełne imię i nazwisko     =
 |data urodzenia            = 31 lipca 1946
 |miejsce urodzenia         = [[Satu Mare]]
 |data śmierci              = 26 listopada 2009
 |miejsce śmierci           =
 |obywatelstwo              =
 |wzrost                    = 163 cm
 |pozycja                   =
 |klub                      =
 |numer w klubie            =
 |kariera juniorska         =
 |kariera seniorska         =
 |kariera reprezentacyjna   =
 |kariera trenerska         =
 |medale                    =
{{Medalista infobox/reprezentacja|ROU|wariant=1965}}
{{Medalista infobox/nagłówek|IO}}
{{Medalista infobox/IO|L|Meksyk|1968|szermierka|brąz|([[Szermierka na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1968 – floret drużynowo kobiet|floret druż.]])}}
{{Medalista infobox/IO|L|Monachium|1972|szermierka|brąz|([[Szermierka na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1972 – floret drużynowo kobiet|floret druż.]])}}
{{Medalista infobox/nagłówek|MŚ|SZ}}
{{Medalista infobox/MŚ|SZ|Budapeszt|1975|złoto|floret ind.}}
{{Medalista infobox/MŚ|SZ|Paryż|1965|srebro|floret druż.}}
{{Medalista infobox/MŚ|SZ|Ankara|1970|srebro|floret druż.}}
{{Medalista infobox/MŚ|SZ|Montreal|1967|brąz|floret druż.}}
{{Medalista infobox/MŚ|SZ|Göteborg|1973|brąz|floret druż.}}
{{Medalista infobox/MŚ|SZ|Grenoble|1974|brąz|floret druż.}}
{{Medalista infobox/MŚ|SZ|Budapeszt|1975|brąz|floret druż.}}
{{Medalista infobox/MŚ|SZ|Buenos Aires|1977|brąz|floret druż.}}
 |odznaczenia               = {{order|RO-OWS|KO}}
 |commons                   = Category:Ecaterina Stahl
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Ecaterina Stahl-Iencic''' ([[język węgierski|węg.]] ''Katalin Jencsik'', ur. [[31 lipca]] [[1946]] w [[Satu Mare]], zm. [[26 listopada]] [[2009]]<ref>{{Cytuj | url = https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/st/ecaterina-stahl-iencic-1.html | tytuł = Ecaterina Stahl-Iencic Biography and Olympic Results | opublikowany = Sports-Reference.com | język = en | data dostępu = 2018-02-15 | archiwum = https://web.archive.org/web/20200417230551/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/st/ecaterina-stahl-iencic-1.html | zarchiwizowano = 17 kwietnia 2020}}</ref>) – [[Rumunia|rumuńska]] [[floret|florecistka]], dwukrotna medalistka olimpijska i wielokrotna medalistka mistrzostw świata.

Na [[Szermierka na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1964|igrzyskach olimpijskich w Tokio]] w 1964 roku była piąta w zawodach drużynowych. Na rozgrywanych cztery lata później [[Szermierka na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1968|igrzyskach olimpijskich w Meksyku]] reprezentacja Rumunii w składzie: Ecaterina Stahl-Iencic, [[Ileana Gyulai-Drîmbă|Ileana Drîmbă]], [[Olga Szabó-Orbán]], [[Ana Pascu|Ana Ene]] i [[Maria Vicol]] zdobyła drużynowo brązowy medal. Indywidualnie była dziewiąta. Kolejny medal zdobyła podczas [[Szermierka na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1972|igrzysk olimpijskich w Monachium]] w 1972, wspólnie z Ileaną Gyulai-Drîmbą, Olgą Szabó-Orbán i Aną Ene-Pascu ponownie zajmując trzecie miejsce w zawodach w zawodach drużynowych. W 1976 roku, na [[Szermierka na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1976|igrzyskach olimpijskich w Montrealu]] była siódma drużynowo i indywidualnie. Brała też udział w [[Szermierka na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1980|igrzyskach olimpijskich w Moskwie]] w 1980 roku, gdzie była czwarta w turnieju indywidualnym, w rundzie finałowej wygrała dwie z pięciu walk, przegrywając rywalizację o medal z [[Polska|Polką]] [[Barbara Wysoczańska|Barbarą Wysoczańską]]<ref>{{Cytuj | url = https://www.olympedia.org/results/104965 | tytuł = Olympedia - 1980 Summer Olympics, Foil, Individual, Women | opublikowany = olympedia.org | język = en | data dostępu =2023-10-10}}</ref>. Zajęła tam także dziewiąte miejsce w zawodach drużynowych.

Podczas [[Mistrzostwa Świata w Szermierce 1965|mistrzostw świata w Paryżu]] w 1965 roku wspólnie z Ileaną Gyulai-Drîmbą, Olgą Szabó-Orbán, [[Suzana Ardeleanu|Suzaną Tași]] i Marią Vicol zajęła drugie miejsce w turnieju drużynowym. W tej samej konkurencji zdobyła także srebrny medal na [[Mistrzostwa Świata w Szermierce 1970|mistrzostwach świata w Ankarze]] (1970) oraz brązowe na [[Mistrzostwa Świata w Szermierce 1967|mistrzostwach świata w Montrealu]] (1967), [[Mistrzostwa Świata w Szermierce 1973|mistrzostwach świata w Göteborgu]] (1973), [[Mistrzostwa Świata w Szermierce 1974|mistrzostwach świata w Grenoble]] (1974), [[Mistrzostwa Świata w Szermierce 1975|mistrzostwach świata w Budapeszcie]] (1975) i [[Mistrzostwa Świata w Szermierce 1977|mistrzostwach świata w Buenos Aires]] (1977). Ponadto wywalczyła również złoty medal indywidualnie na MŚ 1975, wyprzedzając [[Olga Kniaziewa]] z [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]] i [[Węgierska Republika Ludowa (1949–1989)|Węgierkę]] [[Ildikó Bóbis]]<ref>{{Cytuj | url = http://www.sport-komplett.de/sport-komplett/sportarten/f/fechten/hst/15.html | tytuł = Fechten - Weltmeisterschaften (Damen - Florett) | opublikowany = sport-komplett.de | język = de | data dostępu = 2018-02-15}}</ref>.

Po zakończeniu kariery pracowała jako trenerka w Satu Mare. Odznaczona [[Order Wiernej Służby|Orderem Wiernej Służby]] III klasy w 2000 roku.

jej córka, [[Cristina Stahl]], także była olimpijką.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{Cytuj stronę | url = https://www.olympedia.org/athletes/20906 | tytuł = Olympedia - Ecaterina Stahl-Iencic | opublikowany = olympedia.org | język = en | data dostępu = 2023-10-10}}
* [http://www.cosr.ro/sportiv/ecaterina-stahl Profil na stronie Rumuńskiego Komitetu Olimpijskiego] {{lang|ro}}

{{Mistrzynie świata w szermierce (floret)}}

{{SORTUJ:Stahl-Iencic, Ecaterina}}
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Satu Mare]]
[[Kategoria:Medaliści Letnich Igrzysk Olimpijskich 1968]]
[[Kategoria:Medaliści Letnich Igrzysk Olimpijskich 1972]]
[[Kategoria:Medaliści Letniej Uniwersjady 1965]]
[[Kategoria:Medaliści Letniej Uniwersjady 1970]]
[[Kategoria:Medaliści Letniej Uniwersjady 1973]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Wiernej Służby (Rumunia)]]
[[Kategoria:Rumuni pochodzenia węgierskiego]]
[[Kategoria:Rumuńscy medaliści olimpijscy]]
[[Kategoria:Rumuńscy trenerzy szermierki]]
[[Kategoria:Rumuńscy szermierze]]
[[Kategoria:Szermierze na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1964]]
[[Kategoria:Szermierze na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1968]]
[[Kategoria:Szermierze na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1972]]
[[Kategoria:Szermierze na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1976]]
[[Kategoria:Szermierze na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1980]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1946]]
[[Kategoria:Zmarli w 2009]]

title: · Ecaterina Stahl-Iencic

Data i miejsce urodzenia: 31 lipca 1946 · Satu Mare

Data śmierci: 26 listopada 2009

title: Dorobek medalowy

brąz: Meksyk 1968 · szermierka · (floret druż.)

brąz: Monachium 1972 · szermierka · (floret druż.)

złoto: Budapeszt 1975 · floret ind.

srebro:
Paryż 1965 · floret druż.
Ankara 1970 · floret druż.

Dorobek medalowy: Komandor Orderu Wiernej Służby (Rumunia)


text:
# Tamara Obrębska
Tamara Obrębska, de domo Morozowicz (ur. 1908 w Brukseli, zm. 1974 w Nowym Jorku) – polska socjolożka i ekonomistka, w młodości podróżniczka na motocyklu. Współpracowniczka przy badaniach męża Józefa Obrębskiego.

## Życiorys
Urodziła się w 1908 roku w Brukseli. Ukończyła studia w Wyższej Szkole Handlowej w Warszawie. Podczas studiów uprawiała pływanie, wioślarstwo i szermierkę. W latach 1932–1933 studiowała antropologię społeczną i ekonomię w London School of Economics, ucząc się m.in. u Bronisława Malinowskiego. W Anglii utrzymywała się z prowadzenia lekcji francuskiego i gimnastyki, dzięki czemu kupiła na raty czterocylindrowy motocykl Ariel, którym następnie zaczęła podróżować samotnie po kraju. Jako jedna z pierwszych Polek samotnie przemierzała Europę na motocyklu: w okresie wakacyjnym dwukrotnie sama podróżowała po Europie, w ciągu dwudziestu dni przejeżdżając ponad 5400 km przez Francję, Hiszpanię, Włochy, Szwajcarię, Niemcy, Austrię i Czechosłowację. Jej trasę opisano m.in. na łamach „Dziennika Łódzkiego” czy „Expressu Porannego”. W magazynie „Bluszcz” ukazał się wywiad prowadzony przez Stefanię Podhorską-Okołów oraz wspomnienia Morozowiczówny w cyklu pod tytułem Europa z Motocyklu.
W 1937 roku uzyskała tytuł magistra ekonomii Uniwersytetu Warszawskiego, po czym w latach 1937–1940 i 1945–1946 uczyła historii w warszawskich szkołach średnich. 6 stycznia 1938 roku wyszła za mąż za Józefa Obrębskiego; małżeństwu urodził się syn, Stefan. Podczas II wojny światowej prowadziła lekcje w ramach tajnych kompletów, wraz z mężem ukrywała także uciekinierów z getta i działaczy konspiracyjnych, za co została uwięziona na Pawiaku. Została uwolniona dzięki łapówce.
W latach 1946–1948 współpracowała z mężem przy badaniach terenowych na Jamajce, których celem była analiza struktury społecznej rozwijającego się społeczeństwa postniewolniczego. Następnie Obrębscy osiedli w Nowym Jorku. W latach 1950–1952 Obrębska była doktorantką i asystentką badawczą w New York University, po czym w latach 1953–1964 wykładała socjologię na City University of New York i Adelphi College. Jesienią 1960 roku została członkinią Polskiego Towarzystwa Socjologicznego, na początku lat 60. XX w. została sekretarzem Komisji Socjologiczno-Antropologicznej Polskiego Instytutu Naukowego w Ameryce. Wraz z mężem utrzymywała kontakty z Polską i wspierała polskich naukowców przyjeżdżających do Stanów. W nowojorskim domu Obrębskich bywali Valetta Malinowska, Eileen Znaniecka, Teodor Abel, Robert Bierstedt, Sula Benet, Alicja Iwańska, Feliks Gross, Aleksander Hertz, Józef Chałasiński, Jan Szczepański, Stefan Nowakowski, Wiktor Weintraub, Władysław Kuraszkiewicz, czy Zdzisław Stieber.
Po śmierci męża, dwukrotnie (1969, 1971) odwiedziła Volče w regionie macedońskim regionie Poreče, gdzie jej mąż wcześniej przeprowadzał badania, by uzupełnić jego pracę. Dzięki Obrębskiej, współpracującej z Sulą Benet i Joelem M. Halpernem, dokumenty rodzinne Obrębskich zostały przekazane do archiwum University of Massachusetts Amherst, gdzie figurują pod nazwą Joseph and Tamara Obrebski Papers.
W pierwszej połowie lat 60. oprócz pracy pedagogicznej, pracowała także dla organizacji rządowych w roli analityka i opiekuna badań terenowych. Ostatnie sześć lat życia wykładała w Long Island University. Zmarła w 1974 roku w Nowym Jorku.

title: Tamara Obrębska

wikitext:
{{Biogram infobox
 |imię i nazwisko           = Tamara Obrębska
 |grafika                   = Tamara Obrębska.jpg
 |opis grafiki              = Tamara Morozowiczówna, 1931
 |alt grafiki               =
 |imię i nazwisko urodzenia = Tamara Morozowicz
 |data urodzenia            = 1908
 |miejsce urodzenia         = Bruksela
 |data śmierci              = 1974
 |miejsce śmierci           = Nowy Jork
 |zawód                     = socjolożka, ekonomistka, podróżniczka
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
}}
'''Tamara Obrębska''', de domo '''Morozowicz''' (ur. 1908 w Brukseli, zm. 1974 w Nowym Jorku) – polska socjolożka i ekonomistka, w młodości podróżniczka na motocyklu. Współpracowniczka przy badaniach męża [[Józef Obrębski (etnograf)|Józefa Obrębskiego]].

== Życiorys ==
Urodziła się w 1908 roku w Brukseli<ref name=":0">{{Cytuj |tytuł = Joseph and Tamara Obrebski Papers |s = 4 |opublikowany = University of Massachusetts, Amherst Library |url = http://www.pbc.uw.edu.pl/4020/1/Obrebski_Papers.pdf}}</ref>. Ukończyła studia w [[Szkoła Główna Handlowa w Warszawie|Wyższej Szkole Handlowej w Warszawie]]<ref name=":1">{{Cytuj |tytuł = Kalendarium życia i twórczości Józefa Obrębskiego |data dostępu = 2022-02-09 |opublikowany = Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk |url = https://ispan.waw.pl/obrebski/kalendarium-zycia-i-tworczosci-jozefa-obrebskiego/ |język = pl}}</ref><ref name=":2">{{Cytuj |autor = Dorota Rawicz-Lipińska |tytuł = Tamara Morozowiczówna – pierwsza polska podróżniczka motocyklowa |czasopismo = Biuletyn Polskiego Związku Motorowego. Kobiety w motosporcie |wolumin = 13 |s = 22–23 |url = https://pzm.pl/pliki/zg/kobiety/kmw_caly_13_.pdf}}</ref>. Podczas studiów uprawiała pływanie, wioślarstwo i szermierkę<ref name=":2" />. W latach 1932–1933 studiowała<ref name=":0" /> antropologię społeczną i ekonomię<ref name=":2" /> w [[London School of Economics]]<ref name=":0" /><ref name=":2" />, ucząc się m.in. u [[Bronisław Malinowski (antropolog)|Bronisława Malinowskiego]]<ref name=":0" />. W Anglii utrzymywała się z prowadzenia lekcji francuskiego i gimnastyki, dzięki czemu kupiła na raty czterocylindrowy motocykl Ariel, którym następnie zaczęła podróżować samotnie po kraju<ref name=":2" />. Jako jedna z pierwszych Polek samotnie przemierzała Europę na motocyklu: w okresie wakacyjnym dwukrotnie sama podróżowała po Europie, w ciągu dwudziestu dni przejeżdżając ponad 5400 km przez Francję, Hiszpanię, Włochy, Szwajcarię, Niemcy, Austrię i Czechosłowację<ref name=":2" />. Jej trasę opisano m.in. na łamach „[[Dziennik Łódzki|Dziennika Łódzkiego]]”<ref name=":2" /> czy „[[Express Poranny|Expressu Porannego]]”<ref>{{Cytuj |tytuł = Przez 7 gór i rzek – do Warszawy. Brawurowa podróż na motocyklu dzielnej warszawianki |czasopismo = Express Poranny |data = 1931-11-08 |data dostępu = 2022-02-16 |wolumin = 10 |numer = 310 |s = 12 |url = https://crispa.uw.edu.pl/object/files/563737/display/Default}}</ref>. W magazynie „[[Bluszcz (czasopismo)|Bluszcz]]” ukazał się wywiad prowadzony przez [[Stefania Podhorska-Okołów|Stefanię Podhorską-Okołów]] oraz wspomnienia Morozowiczówny w cyklu pod tytułem ''Europa z Motocyklu''<ref name=":2" />.

W 1937 roku uzyskała tytuł magistra ekonomii [[Uniwersytet Warszawski|Uniwersytetu Warszawskiego]], po czym w latach 1937–1940 i 1945–1946<ref name=":0" /> uczyła historii w warszawskich szkołach średnich<ref name=":0" />. 6 stycznia 1938 roku wyszła za mąż za Józefa Obrębskiego; małżeństwu urodził się syn, Stefan<ref name=":1" />. Podczas [[II wojna światowa|II wojny światowej]] prowadziła lekcje w ramach [[Tajne nauczanie|tajnych kompletów]]<ref name=":2" />, wraz z mężem ukrywała także uciekinierów z getta i działaczy konspiracyjnych, za co została uwięziona na [[Pawiak]]u<ref name=":1" />. Została uwolniona dzięki łapówce<ref name=":1" />.

W latach 1946–1948 współpracowała z mężem przy badaniach terenowych na Jamajce<ref name=":1" /><ref>{{Cytuj |tytuł = Obrebski, Joseph, 1907-1967 – Special Collections & University Archives |data dostępu = 2022-02-09 |opublikowany = University of Massachusetts Amherst |url = http://scua.library.umass.edu/obrebski-jozef/ |język = en}}</ref>, których celem była analiza struktury społecznej rozwijającego się społeczeństwa postniewolniczego<ref name=":1" />. Następnie Obrębscy osiedli w Nowym Jorku<ref name=":2" />. W latach 1950–1952 Obrębska była doktorantką i asystentką badawczą w [[New York University]]<ref name=":0" />, po czym w latach 1953–1964 wykładała socjologię na [[City University of New York]] i Adelphi College<ref name=":0" />. Jesienią 1960 roku została członkinią [[Polskie Towarzystwo Socjologiczne|Polskiego Towarzystwa Socjologicznego]], na początku lat 60. XX w. została sekretarzem Komisji Socjologiczno-Antropologicznej [[Polski Instytut Naukowy w Ameryce|Polskiego Instytutu Naukowego w Ameryce]]<ref name=":1" />. Wraz z mężem utrzymywała kontakty z Polską i wspierała polskich naukowców przyjeżdżających do Stanów<ref name=":1" />. W nowojorskim domu Obrębskich bywali [[Valetta Swann|Valetta Malinowska]], Eileen Znaniecka, [[Teodor Abel]], [[Robert Bierstedt]], [[Sula Benet]], [[Alicja Iwańska]], [[Feliks Gross]], [[Aleksander Hertz (socjolog)|Aleksander Hertz]], [[Józef Chałasiński]], [[Jan Szczepański (socjolog)|Jan Szczepański]], [[Stefan Nowakowski]], [[Wiktor Weintraub]], [[Władysław Kuraszkiewicz]], czy [[Zdzisław Stieber]]<ref name=":1" />.

Po śmierci męża, dwukrotnie (1969, 1971) odwiedziła Volče w regionie macedońskim regionie Poreče, gdzie jej mąż wcześniej przeprowadzał badania, by uzupełnić jego pracę<ref>{{Cytuj |autor =  |autor r = Karolina Bielenin-Lenczowska; Anna Engelking |rozdział = Józef Obrębski's Porece: an Ethnographic Revisit |tytuł = Anthropology of continuity and change: Macedonian Poreče 80 years after Józef Obrębski's research |data = 2015 |isbn = 978-83-64031-29-8 |inni = Karolina Bielenin-Lenczowska (red.) |miejsce = Warszawa |s = 14–15 |oclc = 1005141804}}</ref>. Dzięki Obrębskiej, współpracującej z Sulą Benet i Joelem M. Halpernem, dokumenty rodzinne Obrębskich zostały przekazane do archiwum [[University of Massachusetts Amherst]]<ref name=":1" />, gdzie figurują pod nazwą ''Joseph and Tamara Obrebski Papers''<ref>{{Cytuj |tytuł = Joseph and Tamara Obrebski Papers. University of Massachusetts, Amherst Library. Archives and Manuscripts. Manuscript Group Number 401 |data = 2015-10-30 |data dostępu = 2022-02-09 |opublikowany = scua.library.umass.edu |url = http://scua.library.umass.edu/umarmot/?s=obrebski |język = pl}}</ref>.

W pierwszej połowie lat 60. oprócz pracy pedagogicznej, pracowała także dla organizacji rządowych w roli analityka i opiekuna badań terenowych<ref name=":0" />. Ostatnie sześć lat życia wykładała w Long Island University<ref name=":0" />. Zmarła w 1974 roku w Nowym Jorku<ref name=":0" />.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{SORTUJ:Obrębska, Tamara}}
[[Kategoria:Absolwenci Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego]]
[[Kategoria:Absolwenci Szkoły Głównej Handlowej]]
[[Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Socjologicznego]]
[[Kategoria:Polscy podróżnicy i odkrywcy]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Brukseli]]
[[Kategoria:Ludzie związani z Nowym Jorkiem]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1908]]
[[Kategoria:Zmarli w 1974]]

title: Tamara Obrębska

Imię i nazwisko urodzenia: Tamara Morozowicz

Data i miejsce urodzenia: 1908 · Bruksela

Data i miejsce śmierci: 1974 · Nowy Jork

Zawód, zajęcie: socjolożka, ekonomistka, podróżniczka


text:
# Saint-Saturnin (Cantal)
Saint-Saturnin – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy, w departamencie Cantal.
Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 320 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 8 osób/km² (wśród 1310 gmin Owernii Saint-Saturnin plasuje się na 536. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 90.).

title: Saint-Saturnin (Cantal)

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Saint-Saturnin
 |nazwa oryginalna                =
 |dopełniacz nazwy                = gminy Saint-Saturnin
 |jednostka                       = gmina
 |zdjęcie                         =
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            =
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = Owernia-Rodan-Alpy
 |1. jednostka administracyjna    =
 |2. jednostka administracyjna    = [[Cantal (departament)|Cantal]]
 |3. jednostka administracyjna    = [[Okręg Saint-Flour|Saint-Flour]]
 |siedziba                        =
 |nazwa kodu statystycznego       = [[Institut national de la statistique et des études économiques|INSEE]]
 |kod statystyczny                = 15213
 |powierzchnia                    = 40 km²
 |rok                             = 1990
 |liczba ludności                 = 320
 |gęstość zaludnienia             = 8 os./km²
 |numer kierunkowy                =
 |kod pocztowy                    = 15190
 |tablice rejestracyjne           =
 |adres urzędu                    =
 |plan                            =
 |mapa                            =
 |nazwa mapy                      = Francji
 |kod mapy                        = Cantal
 |współrzędne                     = 45°17′N 2°48′E
 |commons                         =
 |www                             =
}}
'''Saint-Saturnin''' – miejscowość i gmina we [[Francja|Francji]], w regionie [[Owernia-Rodan-Alpy]], w departamencie [[Cantal (departament)|Cantal]].

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 320 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 8 osób/km² (wśród 1310 gmin [[Owernia|Owernii]] Saint-Saturnin plasuje się na 536. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 90.).

== Bibliografia ==
* {{Insee}}

{{Okręg Saint-Flour}}

[[Kategoria:Miejscowości w departamencie Cantal]]

title: Saint-Saturnin

Państwo: Francja

Region: Owernia-Rodan-Alpy

Departament: Cantal

Okręg: Saint-Flour

Powierzchnia: 40 km²

• gęstość: 8 os./km²


text:
# Powiat Chiisagata
Powiat Chiisagata (jap. 小県郡 Chiisagata-gun) – powiat w Japonii, w prefekturze Nagano. W 2024 roku liczył 9291 mieszkańców.

## Miejscowości
- Aoki
- Nagawa

title: Powiat Chiisagata

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Powiat Chiisagata
 |nazwa oryginalna                =
 |dopełniacz nazwy                =
 |ja:zapis kanji                  = 小県郡
 |ja:transkrypcja Hepburna        = Chiisagata-gun
 |ja:hiragana                     =
 |ja:katakana                     =
 |ja:IPA                          =
 |ja:audio                        =
 |jednostka                       = Powiat
 |zdjęcie                         =
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            =
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = JPN
 |1. jednostka administracyjna    = [[Prefektura Nagano|Nagano]]
 |siedziba                        =
 |ISO 3166-2                      =
 |powierzchnia                    = 240,96 km²
 |rok                             = 2024-01-01
 |liczba ludności                 = 9291<ref name="ludność" />
 |gęstość zaludnienia             = 38,56 os./km²
 |numer kierunkowy                =
 |kod pocztowy                    =
 |tablice rejestracyjne           =
 |adres urzędu                    =
 |plan                            =
 |mapa                            =
 |nazwa mapy                      =
 |kod mapy                        = Nagano
 |współrzędne                     =
 |commons                         =
 |www                             =
}}
{{nihongo|'''Powiat Chiisagata'''|小県郡|Chiisagata-gun}} – powiat w [[Japonia|Japonii]], w [[Prefektura Nagano|prefekturze Nagano]]. W 2024 roku liczył 9291 mieszkańców<ref name="ludność">{{Cytuj |tytuł = 長野県の市区町村 |data dostępu = 2024-08-19 |opublikowany = uub.jp |url = https://uub.jp/cty/cty.cgi?P=20&B=20240101 |język = ja}}</ref>.

== Miejscowości ==
* [[Aoki (Nagano)|Aoki]]
* [[Nagawa]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Prefektura Nagano}}
{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Chiisagata, Powiat}}
[[Kategoria:Powiaty w prefekturze Nagano]]

title: Powiat Chiisagata

Kanji: 小県郡

Transkrypcja Hepburna: Chiisagata-gun

Państwo: Japonia

Prefektura: Nagano


text:
# Yolanda Ngarambe
Yolanda Ngarambe (ur. 14 września 1991 r.) – szwedzka biegaczka na średnim dystansie. Wygrała bieg na 3000 metrów podczas Drużynowych Mistrzostw Świata w Bydgoszczy w 2019 roku.. Jej matka pochodzi z Finlandii, ojciec zaś z Ugandy. .

title: Yolanda Ngarambe

wikitext:
{{Sportowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Yolanda Ngarambe
 |imię i nazwisko org       =
 |dyscyplina                = lekkoatletyka
 |grafika                   = Yolanda Ngarambe in 2019.jpg
 |opis grafiki              = Yolanda Ngarambe (2019)
 |pełne imię i nazwisko     =
 |data urodzenia            = [[14 września]] [[1991]]
 |miejsce urodzenia         =
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |obywatelstwo              =
 |wzrost                    =
 |pozycja                   =
 |klub                      =
 |numer w klubie            =
 |kariera juniorska         =
 |kariera seniorska         =
 |kariera reprezentacyjna   =
 |kariera trenerska         =
 |medale                    =
 |odznaczenia               =
 |commons                   = Category:Yolanda Ngarambe
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Yolanda Ngarambe''' (ur. 14 września 1991 r.) – [[Szwecja|szwedzka]] [[Bieg średniodystansowy|biegaczka na średnim dystansie]]. Wygrała bieg na 3000 metrów podczas [[Drużynowe Mistrzostwa Europy w Lekkoatletyce 2019|Drużynowych Mistrzostw Świata]] w [[Bydgoszcz]]y w 2019 roku.<ref>[https://www.svt.se/sport/friidrott/yolanda-ngarambe-vinnare-pa-3000-meter Yolanda Ngarambe vinnare på 3000 meter, svt.se, 10 sierpnia 2019].</ref>. Jej matka pochodzi z [[Finlandia|Finlandii]], ojciec zaś z [[Uganda|Ugandy]]. <ref>[http://www.friidrott.se/nyheter/intervju/manadens/Januari-2019.aspx Yolanda Ngarambe: "Om jag inte trodde det här skulle hända hade jag lagt av för längesen", friidrott.se, styczeń 2019].</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{SORTUJ:Ngarambe, Yolanda}}

[[Kategoria:Szwedzcy średniodystansowcy]]
[[Kategoria:Szwedzi pochodzenia fińskiego]]
[[Kategoria:Szwedzi pochodzenia ugandyjskiego]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1991]]

title: · Yolanda Ngarambe

Data urodzenia: 14 września 1991


text:
# St. Ingbert (stacja kolejowa)
St. Ingbert – stacja kolejowa w St. Ingbert, w kraju związkowym Saara, w Niemczech. Znajdują się tu 2 perony.

title: St. Ingbert (stacja kolejowa)

wikitext:
{{Stacja kolejowa infobox
 |nazwa                      = St. Ingbert
 |nazwa oryginalna           =
 |zdjęcie                    = 20131031Bahnhof St Ingbert03.jpg
 |opis zdjęcia               =
 |państwo                    = DEU
 |miejscowość                = [[St. Ingbert]]
 |lokalizacja                =
 |zarządca                   =
 |data otwarcia              = 1879
 |data zamknięcia            =
 |poprzednie nazwy           =
 |rodzaj                     =
 |rok liczby pasażerów       =
 |liczba pasażerów           =
 |liczba peronów             = 2
 |liczba krawędzi peronowych = 3
 |kasy                       = czynne
 |linie kolejowe             =
* Linia [[Ludwigshafen am Rhein]] – [[Saarbrücken]]
* Linia [[Pirmasens]] – [[Saarbrücken]]
 |opis schematu              =
 |schemat                    =
 |kod mapy                   = Saara
 |współrzędne                = 49°16′28.23″N 7°6′38.13″E
 |commons                    = Category:Bahnhof St. Ingbert
 |www                        =
}}
'''St. Ingbert''' – stacja kolejowa w [[St. Ingbert]], w kraju związkowym [[Saara]], w [[Niemcy|Niemczech]]. Znajdują się tu 2 perony.

[[Kategoria:Stacje i przystanki kolejowe w Saarze]]
[[Kategoria:St. Ingbert]]

title: St. Ingbert

Państwo: Niemcy

Miejscowość: St. Ingbert

Kasy: czynne