text:
# Konferencja w Abbeville
Konferencja w Abbeville – pierwsze posiedzenie francusko-brytyjskiej Najwyższej Rady Wojennej. Odbyło się 12 września 1939 w Abbeville, w północnej Francji. Udział w naradzie wzięli premierzy obu państw – Edouard Daladier i Neville Chamberlain.  Głównym przedmiotem dyskusji była kwestia skali pomocy wojskowej dla walczącej z najazdem niemieckim Polski. Główną konkluzją obrad było zaaprobowanie wstrzymania przez francuskiego głównodowodzącego gen. Gamelina ofensywy w Saarze, kontynuowanie uruchomionych po wybuchu wojny dostaw materiałowych do Polski, a także przygotowanie się do walki obronnej we Francji, wobec oczekiwanej przez gen. Gamelin rychłej niemieckiej ofensywy na zachodzie, która faktycznie nastąpiła 10 maja 1940.
Konferencja była pierwszym spotkaniem Najwyższej Rady Wojennej i stanowiła wyraz woli Francji i Wielkiej Brytanii kontynuowania walk aż do pokonania Niemiec nazistowskich. Co więcej, trzy dni po konferencji francuski głównodowodzący ponownie zaaprobował działania zaczepne przeciwko Niemcom. Ich skala jednak była ograniczona i wkrótce potem zostały zakończone.

## Tło

### Realizacja zobowiązań sojuszniczych wobec Polski
Po niemieckiej agresji na Polskę o świcie 1 września 1939 roku jej sojusznicy – Francja i Wielka Brytania przystąpili do wojny 3 września, w stanie wojny z III Rzeszą Niemiecką znajdując się od godziny 11.00 (Wielka Brytania) i 17.00 (Francja). Strona brytyjska natychmiast podjęła przygotowania do lotniczego ataku na bazę niemieckiej floty wojennej w Wilhelmshaven, który doszedł do skutku po południu 4 września. Relatywnie niewielkie efekty nalotu oraz wysokie straty spowodowały, że realizacja podobnych działań została wstrzymana na kilka następnych tygodni. Akcja nie mogła zresztą zostać odczuta przez polskiego sojusznika. W Wielkiej Brytanii oceniano, że żaden z posiadanych przez RAF planów powietrznych operacji nie może w znaczący sposób wpłynąć na sytuację polskiej armii. Rozpatrywany wiosną i latem  1939 roku projekt przerzucenia na obszar Polski po wybuchu wojny kilku brytyjskich dywizjonów bombowych został ostatecznie zarzucony jeszcze w sierpniu – po stwierdzeniu, że wobec problemów organizacyjnych i logistycznych akcja tych jednostek nie mogłaby przynieść istotnych korzyści. Do Polski została wysłana tuż przed wybuchem wojny Brytyjska Misja Wojskowa. 4 września zgodę na transporty broni dla walczącej Polski przez swoje terytorium wyraziła Rumunia, 5 września Jugosławia i następnie Grecja. Do portu w Konstancy wyruszyły z Anglii drogą przez Morze Śródziemne statki wiozące zamówione wcześniej przez Polskę samoloty, a w Marsylii trwał załadunek czołgów, samochodów, dział i amunicji, również uprzednio zamówionych przez Polskę.
Na lądzie działania na rzecz Polski podjąć miała armia francuska, w myśl ustaleń przyjętych 19 maja 1939 roku w protokole końcowym polsko-francuskich rozmów wojskowych, podejmując najpierw stopniowo, około trzeciego dnia po dniu początkowym francuskiej mobilizacji (którą ogłoszono 1 września, dzień początkowy wyznaczając na 2 września) działania ofensywne „o ograniczonych celach”, a następnie, od piętnastego dnia po dniu początkowym mobilizacji, działania ofensywne „głównymi siłami”. Ten ostatni termin w ówczesnej francuskiej terminologii wojskowej oznaczał wydzieloną część całości – o nieokreślonym składzie i rozmiarach.
Założenia tych działań ujęte zostały w instrukcji francuskiego Szefa Sztabu Generalnego Obrony Narodowej gen. Maurice Gamelina z 31 maja 1939 roku oraz instrukcjach dowódcy wyznaczonej do działań na granicy Rzeszy 2 Grupy Armii gen. André-Gastona Prételata i dowódcy Północno-Wschodniego Teatru Działań Wojennych gen. Alphonse’a Georgesa – odpowiednio z 22 lipca i 24 lipca 1939 roku. Przewidywały one w pierwszej fazie działań wejście w styczność z niemiecką pozycją umocnioną (Westwall – Linia Zygfryda) pomiędzy lasem Hochwald i zachodnim krańcem Wogezów, i „ściśle ograniczoną” akcję przeciw  wysuniętym elementom tej pozycji, a następnie, w rejonie na wschód od Saarbrücken próbę ataku na niemieckie umocnienia na szerszym froncie – co traktowano zresztą jedynie jako opcję. Plany te nie były znane ani polskiemu ani brytyjskiemu sojusznikowi Francuzów. Bezpośrednio po wybuchu wojny gen. Gamelin oparł się naciskom premiera Edouarda Daladiera, żeby podjąć natychmiastowe działania w celu zmniejszenia niemieckiej presji na Polskę, wyjaśniając 4 września sojusznikom brytyjskim, że nie zamierza marnować swych zasobów tylko po to, by sprawić wrażenie, że coś robi. Już wówczas przedstawił on plan metodycznej i uporządkowanej akcji wspartej silną artylerią, prowadzącej do rozpoznania walką Linii Zygfryda, ze szturmem w wyznaczonym dniu. Jeszcze 3 września proponował on użycie brytyjskiego lotnictwa stacjonującego we Francji w ramach Wysuniętych Lotniczych Sił Uderzeniowych (AASF) w atakach na niemiecką infrastrukturę, co zostało przyjęte z rezerwą, z uwagi na nieopłacalność oraz ryzyko dla ludności cywilnej, z apelem o ochronę której wystąpił 1 września prezydent USA Roosevelt. Strona brytyjska ostatecznie zdecydowała, że siły lotnicze AASF powinny być zachowane do czasu, gdy będą miały decydujący wpływ na przebieg wojny, np. przeciw koncentracji niemieckich posiłków ściąganych do Linii Zygfryda (co było przedmiotem krytyki zajmującego wówczas stanowisko Pierwszego Lorda Admiralicji Winstona Churchilla, domagającego się podjęcia bardziej intensywnych działań w celu odciążenia Polski).

### Francuska "ofensywa na rzecz Polski"
Pierwsze, zakrojone na bardzo niewielką skalę akcje na terytorium Rzeszy oddziały francuskie podjęły w nocy z 5 na 6 września 1939 roku. „Ofensywa na rzecz Polski” ruszyła o świcie 9 września. Formalnie prowadzono ją siłami trzech armii (3, 4 i 5) 2. Grupy Armii, lecz faktycznie w akcji znalazło się głównie pięć dywizji 4. Armii, ze względu na wciąż trwającą koncentrację, działających tylko częścią dostępnych w tym czasie sił. Działania Francuzów były prowadzone zgodnie z doktryną i otrzymanymi rozkazami – powoli i metodycznie. Deklarowanym przez gen. Gamelina celem było ściągnięcie ku nim maksimum sił niemieckich. W Londynie działania te wzbudziły jednak obawy, że francuski sojusznik przedwcześnie podejmie akcję na szerszą skalę – w sytuacji, gdy siły brytyjskie nie były do niej gotowe. Brytyjską strategią było natomiast przygotowanie się do długotrwałej wojny (według przewidywań Chamberlaine’a – trzyletniej), z wykorzystaniem blokady morskiej i zbudowania przewagi w powietrzu. Obawy te podsycały naciski premiera Francji, Édouarda Daladiera, który wobec niespodziewanie szybkich postępów wojsk niemieckich na froncie wschodnim starał się skłonić brytyjskiego alianta do poważniejszych działań na rzecz polskiego sprzymierzeńca – mając na myśli głównie dostawy sprzętu wojskowego, ale też i ewentualne działania lotnicze. Te ostatnie lotnictwo francuskie prowadziło już od 4 września – ograniczając się jednak do lotów rozpoznawczych oraz akcji lotnictwa myśliwskiego, bez angażowania stosunkowo słabych i przestarzałych sił bombowych. Uzgodnione w majowych rozmowach ze stroną polską przerzucenie do Polski pięciu francuskich dywizjonów nie doszło ostatecznie do skutku – formalnie ze względu na utratę przez Polaków rejonów przewidzianych lądowisk.

## Przebieg konferencji
Na potrzebę zwołania spotkania Najwyższej Rady Wojennej brytyjski Gabinet Wojenny zwrócił uwagę stronie francuskiej już 4 września. Miała ona ustalić aliancką politykę prowadzenia wojny na najbliższe miesiące. Potrzebę zwołania spotkania rady alianckiej widziała też Francja, z tym że początkowo brano pod uwagę spotkanie możliwie szerokie, z udziałem także przedstawicieli Polski. Ostatecznie z inicjatywy brytyjskiej doszło tylko do spotkania brytyjsko–francuskiego. Dążąc do wyjaśnienia sytuacji, zaniepokojony sygnałami o podjęciu zbyt ambitnych działań przez Francuzów, szef brytyjskiego Gabinetu Wojennego premier Neville Chamberlain zaproponował Francuzom 11 września odbycie pierwszego posiedzenia rady następnego dnia, proponując położone w północnej Francji Amiens lub Abbeville. Spotkanie zwołano w efekcie z dnia na dzień, nie uzgadniając uprzednio nawet porządku dziennego. Nie zaproszono przedstawicieli Polski (zdaniem dra Wojciecha Mazura, bardziej zapewne ze względu na pośpiech i konieczność zachowania tajemnicy, niż z głębszym zamysłem).
Obrady rozpoczęły się krótko przed południem 12 września 1939 roku. Głównymi ich uczestnikami byli Daladier, Chamberlain, brytyjski minister ds. koordynacji obrony lord Chatfield oraz referujący zagadnienia wojskowe Gamelin. Chamberlain, chcąc uniemożliwić dyskusję o ewentualnej ofensywie, nie zabrał ze sobą do Francji własnych sztabowców. Sprawy polskie stały się jedną z głównych przyczyn spotkania, podjęto je więc na samym jego początku. Daladier potwierdził obawy Brytyjczyków, wypowiadając opinię, że podjęta na froncie zachodnim ofensywa rozwija się pomyślnie i może się z czasem przekształcić w działania na większą skalę. Stwierdzenie to zostało jednak zignorowane przez Chamberlaina, który w odpowiedzi pochwalił dotychczasową powściągliwość Francuzów, gdyż, jak stwierdził, czas pracuje na korzyść aliantów – stąd ich przedwczesne działania byłyby błędem. Daladier, zdając sobie sprawę z uzależnienia Francuzów od brytyjskiej pomocy, natychmiast wycofał się z „ofensywnych” zamysłów. Następnie obaj premierzy z aprobatą przyjęli  wypowiedź Gamelina, który stwierdził, że nie ma zamiaru rzucać swych sił przeciw głównej linii niemieckiej obrony – i wydał już w tym celu odpowiednie rozkazy
Stwierdzenie Gamelina oznaczało faktyczne wstrzymanie prowadzonej zaledwie od trzech dni „ofensywy dla Polski”. Gamelin od początku uznawał ją za rodzaj zbrojnej demonstracji lub „próby”, niezbędnej głównie z powodów politycznych, dla odwrócenia uwagi Niemiec. Decyzję, by podjętej 9 września akcji nie kontynuować, podjął pod wrażeniem błyskawicznych postępów wojsk Rzeszy na froncie polskim, przeświadczony że zaangażowane tam siły niebawem przerzucone zostaną na zachód – i rozpoczną działania przeciw Francji. Zapytany przez lorda Chatfielda czy skoryguje swe plany, gdyby opór Polaków okazał się dłuższy od przewidywań, odpowiedział przecząco – dodając, że sytuacja taka da tylko aliantom więcej czasu na przygotowania do odparcia niemieckiego ataku. Próby podkreślania przez Daladiera znaczenia akcji na rzecz podtrzymania polskiego frontu, choćby tylko przez dostawy materiałowe, niewiele mogły zmienić wobec jednoznacznej opinii brytyjskiego premiera, że „jedyna realna pomoc dla Polski polega na wygraniu wojny” przez aliantów. Nie oznaczało to jednak rezygnacji z kierowania do Polski transportów sprzętu wojennego, z których większość wysłana została już po 12 września 1939 roku.
W toku dyskusji uznano też, że ze względu na wrażliwość brytyjskiego przemysłu na ataki lotnicze do czasu wzmocnienia jego obrony i zgromadzenia rezerw materiałowych, należy wstrzymać się od bardziej intensywnych działań lotniczych przeciw Rzeszy. Chciano też uniknąć ryzyka ofiar cywilnych przy bombardowaniu Niemiec.
Następnie uczestnicy spotkania omawiali poczynania, które mogłaby podjąć Rzesza po zakończeniu operacji na froncie wschodnim, zagrożenia ze strony Włoch i możliwości wykorzystania tych ostatnich na korzyść aliantów, przewidywany rozwój sytuacji na Bałkanach oraz perspektywy uruchomienia tam kolejnego frontu, postawę Hiszpanii, a także akcję na morzach, w tym ewentualnie także i Bałtyku. Obrady nie trwały jednak długo – ich oficjalna część zakończona została już o godzinie 13.30.
We francuskiej prowizorycznej wersji protokołu wyniki konferencji skonkludowano w czterech punktach: za główny cel wspólnej walki uznano obalenie władzy Hitlera, na froncie zachodnim przyjęto zasadę działania bez pośpiechu oraz oszczędzania sił na lądzie i w powietrzu, stwierdzono że dla Polski niewiele można zrobić, a losy wojny rozstrzygną się na froncie zachodnim, oraz zadeklarowano wolę podtrzymywania włoskiej neutralności oraz wspierania oporu przeciw Niemcom na obszarach peryferyjnych, w szczególności na Bałkanach. Ustalenia te nie znalazły się ostatecznie w protokole oficjalnym. W komunikacie prasowym opracowanym przez stronę brytyjską podkreślono natomiast determinację obu zjednoczonych w walce mocarstw oraz ich wolę „udzielenia wszelkiej możliwej pomocy” Polsce. Ogłoszenie bezpośrednio po konferencji komunikatu prasowego wskazywało na brak utajnienia faktu jej odbycia.

## Znaczenie konferencji
Zdaniem dra Wojciecha Mazura, znaczenie konferencji w Abbeville dla rozwoju wydarzeń w początkowej fazie II wojny światowej bywa często przeceniane. Według niego podczas spotkania w Abbeville nie doszło do żadnej istotnej rewizji dotychczasowej polityki względem polskiego sprzymierzeńca, który utracił strategiczną rolę trzonu przyszłego wschodniego frontu na skutek zawarcia paktu niemiecko-radzieckiego. Przed wojną zakładano we Francji i Wielkiej Brytanii, że przygotowanie ataku na Linię Zygfryda wymaga czasu, a polski opór mieć będzie znaczenie dla przebiegu wojny tylko w przypadku, gdy Polska stanie się częścią trwałego i mocnego frontu wschodniego, z udziałem Rumunii i wcześniej Czechosłowacji, i przy co najmniej życzliwej neutralności ZSRR – co ostatecznie utraciło aktualność po 23 sierpnia 1939 roku. Szef Dyrektoriatu Planowania brytyjskiego Air Ministry, płk John Slessor ocenił już wówczas, że wydaje się jasne, że alianci nie mogą mieć nadziei na uratowanie Polski i ich celem stać się musi przywrócenie niepodległości Polski przez pokonanie Niemiec w długiej perspektywie. Najwyższa Rada Wojenna nie miała kompetencji decyzyjnych, pozostając, przynajmniej nominalnie, forum o charakterze konsultacyjnym – choć na bardzo wysokim szczeblu. Stanowiła ona forum wymiany poglądów, a kwestie uzgodnione w trakcie jej obrad moc obowiązującą zyskiwały dopiero po zaaprobowaniu przez rządy. Uzgodnienia z Abbeville bardzo szybko zostały zanegowane przez francuskich uczestników spotkania. Gamelin, wydawszy rozkazy wstrzymania „ofensywy dla Polski”, trzy dni później, po protestach m.im gen,Georges w kolejnej instrukcji skorygował swoje stanowisko, dopuszczajac do zbliżenia się wojsk francuskich do przedpola linii Zygfryda i pojęcie próby ostrzału jej umocnień - o natarciu na linię Zygfryda nie było już mowy. Dwa tygodnie po zakończeniu konferencji wnioskował wręcz, by tekst podsumowujących obrady „Konkluzji” uzupełnić o istotny fragment: „…operacje na dużą skalę nie będą podjęte przez armie Aliantów na froncie zachodnim w początkowej fazie konfliktu; z wyjątkiem tych, które uznane zostały za podstawowe dla pomocy dla Polski”. Postulat ten został przez stronę brytyjską zaaprobowany.
O postawie brytyjskich rozmówców gorzko wypowiadał się Daladier, krytykując m.in. brak podjęcia bombardowań Niemiec przez RAF w odpowiedzi na bombardowania Polski. Zdaniem Mazura, Daladier, mając opozycję ze strony brytyjskiego premiera i własnego głównodowodzącego, podjął jedynie słabe próby przeforsowania czynnych działań na rzecz Polski, po czym nie miał już możliwości korekty swojego stanowiska. Historyk ten ocenił, że Daladier jako jedyny z obecnych był zdolny do zademonstrowania dobrej woli wobec polskiego sprzymierzeńca, ale „nieśmiałe gesty” wykonywane przez niego stanowiły tylko skromną próbę, która musiała pozostać w zaistniałej atmosferze jałowa – przy czym w praktyce Daladier też preferował raczej kontynuację wspierania Polski moralnie i materiałowo w celu zyskania na czasie. Leszek Moczulski oceniał postawę premierów alianckich jako „kryzys przywództwa”, co znalazło aprobatę Mazura.
W Londynie rezultaty obrad z Abbeville przez kilka następnych dni pozostawały znane głównie  uczestnikom spotkania, wobec czego nie wywierały poważniejszego wpływu na bieg wydarzeń. Członkowie Gabinetu Wojennego protokół konferencji otrzymali dopiero 20 września 1939 roku, w radykalnie zmienionej już sytuacji strategicznej.
Przedstawiciele polskich władz nie zostali zaproszeni na konferencję, ani też oficjalnie powiadomieni o jej ustaleniach. Zajęte przez sojuszników stanowisko jednak było Polsce znane. 15 września szef polskiej misji wojskowej w Londynie gen. Mieczysław Norwid-Neugebauer poinformował na podstawie rozmów, w depeszy szyfrowej, że „Anglicy zdecydowani są prowadzić wojnę do całkowitego zgnębienia Hitlera”, ale „obecnie zostaliśmy skazani na samych siebie i liczyć możemy jedynie na pomoc materiałową”.
Według Wojciecha Mazura, brak jest podstaw do twierdzenia, że Józef Stalin wstrzymywał się z decyzją o agresji na Polskę do konferencji w Abbeville i podjął ją dopiero po otrzymaniu informacji o wynikach tego spotkania, gdyż w Abbeville wyrażono chęć pomocy i podtrzymywania frontu polskiego, a deklaracja o braku operacji ofensywnych w wielkiej skali została już uzgodniona na spotkaniu Gamelina i dowódców brytyjskich 4 września. Podjęta o świcie 17 września 1939 roku agresja Związku Sowieckiego ostatecznie przekreśliła szanse polskiego oporu w ocenie aliantów zachodnich. Ewentualne działania na froncie zachodnim ulgę przynieść im mogłyby dopiero w perspektywie miesięcy – z czego zdawali sobie sprawę polscy sztabowcy. W dodatku do działań ofensywnych na większą skalę zachodni alianci nie byli jeszcze gotowi.

## Ocena
W polskiej historiografii dominuje ocena, że decyzje podjęta 12 września 1939 były złamaniem zobowiązań wynikających z umów sojuszniczych. Za jedną z istotnych przyczyn szybkiej klęski uznano brak należytej pomocy z Zachodu – zdaniem W. Mazura, z reguły nie odnosząc się przy tym do realiów, lub traktując je wybiórczo. Jednym z efektów takiej postawy stał się mit „zdrady Abbeville” – współtworzony także przez niektórych historyków, przede wszystkim polskich. Zdaniem m.in. Leszka Moczulskiego była to klasyczna felonia – zdrada sojusznika na polu bitwy. Zdaniem jednak Wojciecha Mazura, autorzy polscy zazwyczaj poprzestawali na dość schematycznych krytycznych ocenach konferencji, rzadko podejmując poważniejsze próby źródłowego ich uzasadniania. Z drugiej strony np. Romuald Szeremietiew ocenia, że przez sam fakt przystąpienia Wielkiej Brytanii i Francji do wojny przeciw Niemcom, Polska osiągnęła swój cel strategiczny.

Generał Louis Faury, który został mianowany szefem francuskiej misji wojskowej w Polsce i przybył do Polski w końcu sierpnia 1939, opisał później swą rozmowę z generałami Gamelinem i Georges’em, która odbyła się 22 sierpnia 1939, a więc jeszcze przed zawarciem paktu Ribbentrop-Mołotow.

Poruszam następnie kwestię, która nie dawała mi spokoju… Jeśli Polska stanie się przedmiotem agresji, to jedynie ofensywa wojsk francuskich będzie w stanie zmusić Niemców do zelżenia ich duszącego uścisku. W jakim terminie rozpocznie się ta ofensywa? Milczenie. Następnie gen. Georges daje do zrozumienia, że armia francuska nie jest zdolna do podjęcia ofensywy i że nie ma możliwości określenia terminu, w którym będzie ona gotowa do działania na wielką skalę. Do tego czasu mogą wchodzić w rachubę jedynie defensywne lub ograniczone działania zaczepne. Gdy nie mogę ukryć mego rozczarowania, gen. Gamelin dorzuca po prostu tych kilka słów: „Trzeba aby Polska trwała”.

Szef Sztabu Naczelnego Wodza gen. Wacław Stachiewicz wspominał: „W dn. 16 września szef francuskiej misji, gen. Faury oświadczył mi, że wysłał do swych władz raport, w którym stwierdził, że sytuacja na froncie naszym ulega poprawie i że o ile będziemy mieli kilka dni czasu na przeprowadzenie wydanych zarządzeń to potrafimy się utrzymać w Małopolsce wschodniej i skupić tam znaczniejsze siły, co stworzy nam nowe możliwości działania. Równocześnie jednak podał mi do wiadomości, że otrzymał zawiadomienie, iż rozpoczęcie ofensywy na zachodzie ulegnie kilkudniowej zwłoce (na 20 dzień mobilizacji tj. 21 września), gdyż przygotowania nie zostały jeszcze zakończone”.
W ocenie Pawła Wieczorkiewicza, decyzja z Abbeville była złamaniem zobowiązań wynikających z umów sojuszniczych – polsko-francuskiej umowy wojskowej (zobowiązującej sojusznika do rozpoczęcia ofensywy piętnastego dnia od ogłoszenia mobilizacji powszechnej). Przywódcy Francji i Wielkiej Brytanii znali treść tajnego protokołu do paktu Ribbentrop-Mołotow, jednak w obawie przed przedwczesną kapitulacją Polski nie ujawnili ich władzom Rzeczypospolitej.
Późniejszy marszałek Francji Alphonse Juin określił decyzję z Abbeville jako haniebną i błędną ze strategicznego punktu widzenia: ryzyko militarne ewentualnej ofensywy alianckiej było znikome (według Pawła Wieczorkiewicza, przeciw 74 dywizjom francuskim stało 44 niemieckich – w większości drugiego rzutu, przy czym alianci mieli czterokrotną przewagę w artylerii, osiemdziesięciokrotną w czołgach oraz panowali w powietrzu), a niemiecka Linia Zygfryda była nieukończona. Analizy historyków wojskowości jednak wskazują, że wobec francuskiej doktryny wojny materiałowej, warunków geograficznych na froncie zachodnim sprzyjających broniącym się Niemcom, jakakolwiek szybka i skuteczna ofensywa w 1939 roku nie była możliwa, a 44 niemieckie dywizje, silne i nowoczesne lotnictwo, Linia Zygfryda oraz duża przeszkoda wodna w postaci Renu to było aż nadto, by powstrzymać siły francuskie do czasu ściągnięcia sił zaangażowanych w Polsce. Francuskie czołgi, lotnictwo bombowe i artyleria w większości były przestarzałe, podobnie jak doktryna wojskowa. Po inwazji radzieckiej 17 września ewentualna ofensywa byłaby już zaś całkiem pozbawiona celowości.

## Późniejsze konferencje Najwyższej Rady Wojennej
22 września 1939 w brytyjskim Hove miała miejsce druga konferencja, w której również podjęto decyzję o rozładowaniu wojsk alianckich w rejonie Grecji i Turcji, lecz działania te ostatecznie nie zostały podjęte. Następne konferencje miały miejsce 17 listopada i 19 grudnia 1939 w Paryżu. W ich trakcie był brany pod uwagę brytyjski pomysł bombardowania zagłębia Ruhry, któremu jednak sprzeciwili się Francuzi, gdyż bali się odwetu Luftwaffe. Następna konferencja odbyła się 5 lutego 1940 w Paryżu, w jej trakcie Francuzi zaproponowali rozlokowanie wojsk w Petsamo w celu pomocy walczącej z ZSRR Finlandii, pomysłowi sprzeciwili się Brytyjczycy. Podjęto decyzję o rozlokowaniu wojsk w Narwiku, lecz z uwagi na pokój Finlandii i ZSRR działania nie zostały podjęte. Podczas konferencji w Londynie 28 marca 1940 Brytyjczycy sprzeciwili się francuskiemu pomysłowi bombardowania radzieckich pól naftowych na Kaukazie w celu osłabienia niemieckich i sowieckich wojsk, lecz podjęta została decyzja o operacji Royal Marine, której celem było zaminowanie Renu. Operacja ta też była celem konferencji z 5 kwietnia, lecz wskutek ataku Niemiec na Norwegię 9 kwietnia 1940 działania nie zostały podjęte. 22 i 23 kwietnia 1940 w Paryżu podjęto decyzję o rozlokowaniu wojsk w Norwegii. Po ataku Niemiec na Francję miały miejsce następujące konferencje: 15 maja 1940 w Paryżu, 11 czerwca 1940 w Briare i 15 czerwca 1940 w Tours.

title: Konferencja w Abbeville

wikitext:
[[Plik:Édouard Daladier - photo Henri Manuel.jpg|thumb|Premier [[Édouard Daladier|Edouard Daladier]] ([[Francja]])]]
[[Plik:Neville-Chamberlain (cropped).jpg|thumb|Premier [[Neville Chamberlain]] ([[Wielka Brytania]])]]
'''Konferencja w Abbeville''' – pierwsze posiedzenie [[III Republika Francuska|francusko]]-[[Wielka Brytania|brytyjskiej]] [[Najwyższa Rada Wojenna (francusko-brytyjska)|Najwyższej Rady Wojennej]]. Odbyło się 12 września 1939 w [[Abbeville (Francja)|Abbeville]], w północnej Francji. Udział w naradzie wzięli premierzy obu państw – [[Édouard Daladier|Edouard Daladier]] i [[Neville Chamberlain]].  Głównym przedmiotem dyskusji była kwestia skali pomocy wojskowej dla walczącej z najazdem niemieckim Polski. Główną konkluzją obrad było zaaprobowanie wstrzymania przez francuskiego głównodowodzącego gen. [[Maurice Gamelin|Gamelina]] [[Ofensywa w Saarze|ofensywy w Saarze]], kontynuowanie uruchomionych po wybuchu wojny dostaw materiałowych do Polski, a także przygotowanie się do walki obronnej we Francji, wobec oczekiwanej przez gen. Gamelin rychłej niemieckiej ofensywy na zachodzie, która faktycznie [[Kampania francuska 1940|nastąpiła 10 maja 1940]].

Konferencja była pierwszym spotkaniem [[Najwyższa Rada Wojenna (francusko-brytyjska)|Najwyższej Rady Wojennej]] i stanowiła wyraz woli Francji i Wielkiej Brytanii kontynuowania walk aż do pokonania Niemiec nazistowskich. Co więcej, trzy dni po konferencji francuski głównodowodzący ponownie zaaprobował działania zaczepne przeciwko Niemcom. Ich skala jednak była ograniczona i wkrótce potem zostały zakończone.

== Tło ==
{{Wikiźródła|Protokół końcowy francusko-polskich rozmów sztabowych 15-17 maja 1939|protokołu końcowego francusko-polskich rozmów sztabowych 15-17 maja 1939 (protokół Kasprzycki-Gamelin)}}
=== Realizacja zobowiązań sojuszniczych wobec Polski ===
Po [[Kampania wrześniowa|niemieckiej agresji na Polskę]] o świcie 1 września 1939 roku jej sojusznicy – [[Francja]] i [[Wielka Brytania]] przystąpili do wojny 3 września, w stanie wojny z III Rzeszą Niemiecką znajdując się od godziny 11.00 (Wielka Brytania) i 17.00 (Francja). Strona brytyjska natychmiast podjęła przygotowania do lotniczego ataku na bazę niemieckiej floty wojennej w [[Wilhelmshaven]], który doszedł do skutku po południu 4 września<ref>{{Cytuj książkę|nazwisko=Shores|imię=Christopher|tytuł=Fledgling Eagles: The Complete Account of Air Operations During the 'Phoney War' and Norwegian Campaign, 1940|rok=1991|miejsce=Londyn|strony=50-51}}</ref>. Relatywnie niewielkie efekty nalotu oraz wysokie straty spowodowały, że realizacja podobnych działań została wstrzymana na kilka następnych tygodni. Akcja nie mogła zresztą zostać odczuta przez polskiego sojusznika. W Wielkiej Brytanii oceniano, że żaden z posiadanych przez [[Royal Air Force|RAF]] planów powietrznych operacji nie może w znaczący sposób wpłynąć na sytuację polskiej armii{{Odn|Mazur|2017b|s=708}}. Rozpatrywany wiosną i latem  1939 roku projekt przerzucenia na obszar Polski po wybuchu wojny kilku brytyjskich dywizjonów bombowych został ostatecznie zarzucony jeszcze w sierpniu – po stwierdzeniu, że wobec problemów organizacyjnych i logistycznych akcja tych jednostek nie mogłaby przynieść istotnych korzyści{{Odn|Mazur|2017a|s=217}}. Do Polski została wysłana tuż przed wybuchem wojny Brytyjska Misja Wojskowa{{odn|Mazur|2012|s=45}}. 4 września zgodę na transporty broni dla walczącej Polski przez swoje terytorium wyraziła [[Królestwo Rumunii|Rumunia]], 5 września [[Królestwo Jugosławii|Jugosławia]] i następnie [[Królestwo Grecji (1935–1941)|Grecja]]. Do portu w [[Konstanca|Konstancy]] wyruszyły z Anglii drogą przez [[Morze Śródziemne]] statki wiozące zamówione wcześniej przez Polskę samoloty, a w [[Marsylia|Marsylii]] trwał załadunek czołgów, samochodów, dział i amunicji, również uprzednio zamówionych przez Polskę<ref name="Szeremietiew">{{Cytuj stronę |url = https://www.salon24.pl/u/szeremietiew/806043,racja,7 |autor= Romuald Szeremietiew|tytuł = Racja!|opublikowany = salon24.pl |data = 2 września 2017 |data dostępu = 2019-05-24}}</ref>.

Na lądzie działania na rzecz Polski podjąć miała armia francuska, w myśl ustaleń przyjętych 19 maja 1939 roku w protokole końcowym polsko-francuskich rozmów wojskowych, podejmując najpierw stopniowo, około trzeciego dnia po dniu początkowym francuskiej mobilizacji (którą ogłoszono 1 września, dzień początkowy wyznaczając na 2 września) działania ofensywne „o ograniczonych celach”, a następnie, od piętnastego dnia po dniu początkowym mobilizacji, działania ofensywne „głównymi siłami”{{Odn|Mazur|2017a|s=173-174}}. Ten ostatni termin w ówczesnej francuskiej terminologii wojskowej oznaczał wydzieloną część całości – o nieokreślonym składzie i rozmiarach{{Odn|Mazur|2017a|s=173-174}}.

[[Plik:Ministry of Information Second World War Press Agency Print Collection HU102736.jpg|mały|Żołnierze francuscy na południe od [[Saarbrücken]]]]
Założenia tych działań ujęte zostały w instrukcji francuskiego Szefa Sztabu Generalnego Obrony Narodowej gen. [[Maurice Gamelin|Maurice Gamelina]] z 31 maja 1939 roku oraz instrukcjach dowódcy wyznaczonej do działań na granicy Rzeszy 2 Grupy Armii gen. {{Link-interwiki|André-Gaston Prételat|Q=Q4576892|tekst=André-Gastona Prételata}} i dowódcy Północno-Wschodniego Teatru Działań Wojennych gen. [[Alphonse Georges|Alphonse’a Georgesa]] – odpowiednio z 22 lipca i 24 lipca 1939 roku{{Odn|Mazur|2017a|s=173-174}}. Przewidywały one w pierwszej fazie działań wejście w styczność z niemiecką pozycją umocnioną (Westwall – [[Linia Zygfryda]]) pomiędzy lasem {{Link-interwiki|Hochwald (las)|Q=Q1423343|tekst=Hochwald}} i zachodnim krańcem [[Wogezy|Wogezów]], i „ściśle ograniczoną” akcję przeciw  wysuniętym elementom tej pozycji, a następnie, w rejonie na wschód od [[Saarbrücken]] próbę ataku na niemieckie umocnienia na szerszym froncie – co traktowano zresztą jedynie jako opcję{{Odn|Mazur|2017a|s=173-178}}. Plany te nie były znane ani polskiemu ani brytyjskiemu sojusznikowi Francuzów{{Odn|Mazur|2017a|s=173-178}}. Bezpośrednio po wybuchu wojny gen. Gamelin oparł się naciskom premiera [[Édouard Daladier|Edouarda Daladiera]], żeby podjąć natychmiastowe działania w celu zmniejszenia niemieckiej presji na Polskę, wyjaśniając 4 września sojusznikom brytyjskim, że nie zamierza marnować swych zasobów tylko po to, by sprawić wrażenie, że coś robi{{Odn|Mazur|2017b|s=708-709}}<ref name=cień/>. Już wówczas przedstawił on plan metodycznej i uporządkowanej akcji wspartej silną artylerią, prowadzącej do rozpoznania walką Linii Zygfryda, ze szturmem w wyznaczonym dniu{{odn|Mazur|2012|s=50-52}}. Jeszcze 3 września proponował on użycie brytyjskiego lotnictwa stacjonującego we Francji w ramach Wysuniętych Lotniczych Sił Uderzeniowych (AASF) w atakach na niemiecką infrastrukturę, co zostało przyjęte z rezerwą, z uwagi na nieopłacalność oraz ryzyko dla ludności cywilnej, z apelem o ochronę której wystąpił 1 września prezydent USA [[Franklin Delano Roosevelt|Roosevelt]]{{odn|Mazur|2012|s=50-52}}. Strona brytyjska ostatecznie zdecydowała, że siły lotnicze AASF powinny być zachowane do czasu, gdy będą miały decydujący wpływ na przebieg wojny, np. przeciw koncentracji niemieckich posiłków ściąganych do Linii Zygfryda (co było przedmiotem krytyki zajmującego wówczas stanowisko [[Admiralicja brytyjska|Pierwszego Lorda Admiralicji]] [[Winston Churchill|Winstona Churchilla]], domagającego się podjęcia bardziej intensywnych działań w celu odciążenia Polski){{odn|Mazur|2012|s=50-52}}.

=== Francuska "ofensywa na rzecz Polski" ===
{{Osobny artykuł|ofensywa w Saarze}}
[[Plik:Ofensiva del Saar2.jpg|mały|Terytorium niemieckie zajęte przez armię francuską do 12 września 1939 podczas tzw. [[Ofensywa w Saarze|ofensywy w Saarze]]]]
Pierwsze, zakrojone na bardzo niewielką skalę akcje na terytorium Rzeszy oddziały francuskie podjęły w nocy z 5 na 6 września 1939 roku. „Ofensywa na rzecz Polski” ruszyła o świcie 9 września{{Odn|Mazur|5=2018|s=119}}. Formalnie prowadzono ją siłami trzech armii ([[3 Armia (Francja)|3]], 4 i 5) 2. Grupy Armii, lecz faktycznie w akcji znalazło się głównie pięć dywizji 4. Armii, ze względu na wciąż trwającą koncentrację, działających tylko częścią dostępnych w tym czasie sił{{Odn|Mazur|5=2018|s=119}}. Działania Francuzów były prowadzone zgodnie z doktryną i otrzymanymi rozkazami – powoli i metodycznie<ref name=cień/>. Deklarowanym przez gen. Gamelina celem było ściągnięcie ku nim maksimum sił niemieckich{{Odn|Mazur|2017b|s=710}}. W Londynie działania te wzbudziły jednak obawy, że francuski sojusznik przedwcześnie podejmie akcję na szerszą skalę – w sytuacji, gdy siły brytyjskie nie były do niej gotowe{{Odn|Mazur|2017b|s=708, 712-715}}. Brytyjską strategią było natomiast przygotowanie się do długotrwałej wojny (według przewidywań Chamberlaine’a – trzyletniej), z wykorzystaniem blokady morskiej i zbudowania przewagi w powietrzu{{Odn|Mazur|2017b|s=708, 712-715}}. Obawy te podsycały naciski premiera Francji, [[Édouard Daladier|Édouarda Daladiera]], który wobec niespodziewanie szybkich postępów wojsk niemieckich na froncie wschodnim starał się skłonić brytyjskiego alianta do poważniejszych działań na rzecz polskiego sprzymierzeńca – mając na myśli głównie dostawy sprzętu wojskowego, ale też i ewentualne działania lotnicze<ref name=cień/>. Te ostatnie lotnictwo francuskie prowadziło już od 4 września – ograniczając się jednak do lotów rozpoznawczych oraz akcji lotnictwa myśliwskiego, bez angażowania stosunkowo słabych i przestarzałych sił bombowych. Uzgodnione w majowych rozmowach ze stroną polską przerzucenie do Polski pięciu francuskich dywizjonów nie doszło ostatecznie do skutku – formalnie ze względu na utratę przez Polaków rejonów przewidzianych lądowisk{{Odn|Mazur|5=2018|s=109}}.

== Przebieg konferencji ==
[[Plik:Gamelin1.jpg|thumb|Gen. [[Maurice Gamelin]], głównodowodzący armii francuskiej]]
Na potrzebę zwołania spotkania [[Najwyższa Rada Wojenna (francusko-brytyjska)|Najwyższej Rady Wojennej]] brytyjski Gabinet Wojenny zwrócił uwagę stronie francuskiej już 4 września{{odn|Mazur|2017b|s=708, 712-715}}. Miała ona ustalić aliancką politykę prowadzenia wojny na najbliższe miesiące{{Odn|Mazur|2017b|s=708-709}}. Potrzebę zwołania spotkania rady alianckiej widziała też Francja, z tym że początkowo brano pod uwagę spotkanie możliwie szerokie, z udziałem także przedstawicieli Polski{{odn|Mazur|2017b|s=712}}. Ostatecznie z inicjatywy brytyjskiej doszło tylko do spotkania brytyjsko–francuskiego. Dążąc do wyjaśnienia sytuacji, zaniepokojony sygnałami o podjęciu zbyt ambitnych działań przez Francuzów, szef brytyjskiego Gabinetu Wojennego premier [[Neville Chamberlain]] zaproponował Francuzom 11 września odbycie pierwszego posiedzenia rady następnego dnia, proponując położone w północnej Francji [[Amiens]] lub [[Abbeville (Francja)|Abbeville]]{{Odn|Mazur|2017b|s=714-715}}. Spotkanie zwołano w efekcie z dnia na dzień, nie uzgadniając uprzednio nawet porządku dziennego<ref name=cień/>. Nie zaproszono przedstawicieli Polski (zdaniem dra [[Wojciech Mazur (historyk)|Wojciecha Mazura]], bardziej zapewne ze względu na pośpiech i konieczność zachowania tajemnicy, niż z głębszym zamysłem)<ref name=cień/>.

Obrady rozpoczęły się krótko przed południem 12 września 1939 roku. Głównymi ich uczestnikami byli Daladier, Chamberlain, brytyjski minister ds. koordynacji obrony [[Ernle Chatfield|lord Chatfield]] oraz referujący zagadnienia wojskowe Gamelin. Chamberlain, chcąc uniemożliwić dyskusję o ewentualnej ofensywie, nie zabrał ze sobą do Francji własnych sztabowców{{Odn|Mazur|2017b|s=716-717}}. Sprawy polskie stały się jedną z głównych przyczyn spotkania, podjęto je więc na samym jego początku. Daladier potwierdził obawy Brytyjczyków, wypowiadając opinię, że podjęta na froncie zachodnim ofensywa rozwija się pomyślnie i może się z czasem przekształcić w działania na większą skalę{{odn|Mazur|2017b|s=716}}. Stwierdzenie to zostało jednak zignorowane przez Chamberlaina, który w odpowiedzi pochwalił dotychczasową powściągliwość Francuzów, gdyż, jak stwierdził, czas pracuje na korzyść aliantów – stąd ich przedwczesne działania byłyby błędem{{odn|Mazur|2017b|s=716}}{{Odn|Bédarida|5=1979|s=92-93}}. Daladier, zdając sobie sprawę z uzależnienia Francuzów od brytyjskiej pomocy, natychmiast wycofał się z „ofensywnych” zamysłów. Następnie obaj premierzy z aprobatą przyjęli  wypowiedź Gamelina, który stwierdził, że nie ma zamiaru rzucać swych sił przeciw głównej linii niemieckiej obrony – i wydał już w tym celu odpowiednie rozkazy{{odn|Mazur|2017b|s=716-717}}{{Odn|Bédarida|5=1979|s=93}}

Stwierdzenie Gamelina oznaczało faktyczne wstrzymanie prowadzonej zaledwie od trzech dni „ofensywy dla Polski”. Gamelin od początku uznawał ją za rodzaj zbrojnej demonstracji lub „próby”, niezbędnej głównie z powodów politycznych, dla odwrócenia uwagi Niemiec{{Odn|Mazur|2017b|s=709, 716}}. Decyzję, by podjętej 9 września akcji nie kontynuować, podjął pod wrażeniem błyskawicznych postępów wojsk Rzeszy na froncie polskim, przeświadczony że zaangażowane tam siły niebawem przerzucone zostaną na zachód – i rozpoczną działania przeciw Francji{{Odn|Mazur|2017b|s=712}}. Zapytany przez lorda Chatfielda czy skoryguje swe plany, gdyby opór Polaków okazał się dłuższy od przewidywań, odpowiedział przecząco – dodając, że sytuacja taka da tylko aliantom więcej czasu na przygotowania do odparcia niemieckiego ataku{{Odn|Bédarida|5=1979|s=95}}. Próby podkreślania przez Daladiera znaczenia akcji na rzecz podtrzymania polskiego frontu, choćby tylko przez dostawy materiałowe, niewiele mogły zmienić wobec jednoznacznej opinii brytyjskiego premiera, że „jedyna realna pomoc dla Polski polega na wygraniu wojny” przez aliantów{{Odn|Bédarida|5=1979|s=94}}. Nie oznaczało to jednak rezygnacji z kierowania do Polski transportów sprzętu wojennego, z których większość wysłana została już po 12 września 1939 roku<ref>{{Cytuj książkę|nazwisko=Mazur|imię=Wojciech|tytuł=Sprzęt z zagranicznych zakupów z roku 1939|rok=2018|miejsce=Warszawa}}</ref>.

W toku dyskusji uznano też, że ze względu na wrażliwość brytyjskiego przemysłu na ataki lotnicze do czasu wzmocnienia jego obrony i zgromadzenia rezerw materiałowych, należy wstrzymać się od bardziej intensywnych działań lotniczych przeciw Rzeszy{{Odn|Bédarida|5=1979|s=94}}. Chciano też uniknąć ryzyka ofiar cywilnych przy bombardowaniu Niemiec{{odn|Mazur|2017b|s=725-726}}.

Następnie uczestnicy spotkania omawiali poczynania, które mogłaby podjąć Rzesza po zakończeniu operacji na froncie wschodnim, zagrożenia ze strony Włoch i możliwości wykorzystania tych ostatnich na korzyść aliantów, przewidywany rozwój sytuacji na Bałkanach oraz perspektywy uruchomienia tam kolejnego frontu, postawę Hiszpanii, a także akcję na morzach, w tym ewentualnie także i Bałtyku. Obrady nie trwały jednak długo – ich oficjalna część zakończona została już o godzinie 13.30{{odn|Mazur|2017b|s=718-719}}.

We francuskiej prowizorycznej wersji protokołu wyniki konferencji skonkludowano w czterech punktach: za główny cel wspólnej walki uznano obalenie władzy Hitlera, na froncie zachodnim przyjęto zasadę działania bez pośpiechu oraz oszczędzania sił na lądzie i w powietrzu, stwierdzono że dla Polski niewiele można zrobić, a losy wojny rozstrzygną się na froncie zachodnim, oraz zadeklarowano wolę podtrzymywania włoskiej neutralności oraz wspierania oporu przeciw Niemcom na obszarach peryferyjnych, w szczególności na Bałkanach{{odn|Mazur|2017b|s=718-719}}. Ustalenia te nie znalazły się ostatecznie w protokole oficjalnym{{odn|Mazur|2017b|s=718-719}}. W komunikacie prasowym opracowanym przez stronę brytyjską podkreślono natomiast determinację obu zjednoczonych w walce mocarstw oraz ich wolę „udzielenia wszelkiej możliwej pomocy” Polsce{{odn|Mazur|2017b|s=718-719}}. Ogłoszenie bezpośrednio po konferencji komunikatu prasowego wskazywało na brak utajnienia faktu jej odbycia<ref name=cień>{{cytuj pismo|url=https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/historia/1632019,1,zachod-rzeczywiscie-nas-zdradzil.read|imię= Wojciech |nazwisko=Mazur|czasopismo=Polityka |oznaczenie=nr 37/2015 (3026)|data =8 września 2015|strony=62-63|tytuł=Długi cień Abbeville}}</ref>.

== Znaczenie konferencji ==
Zdaniem dra [[Wojciech Mazur (historyk)|Wojciecha Mazura]], znaczenie konferencji w Abbeville dla rozwoju wydarzeń w początkowej fazie II wojny światowej bywa często przeceniane. Według niego podczas spotkania w Abbeville nie doszło do żadnej istotnej rewizji dotychczasowej polityki względem polskiego sprzymierzeńca, który utracił strategiczną rolę trzonu przyszłego wschodniego frontu na skutek zawarcia [[pakt Ribbentrop-Mołotow|paktu niemiecko-radzieckiego]]{{odn|Mazur|2017b|s=700}}. Przed wojną zakładano we Francji i Wielkiej Brytanii, że przygotowanie ataku na Linię Zygfryda wymaga czasu, a polski opór mieć będzie znaczenie dla przebiegu wojny tylko w przypadku, gdy Polska stanie się częścią trwałego i mocnego frontu wschodniego, z udziałem Rumunii i wcześniej Czechosłowacji, i przy co najmniej życzliwej neutralności ZSRR – co ostatecznie utraciło aktualność po 23 sierpnia 1939 roku{{odn|Mazur|2017b|s=704-707}}. Szef Dyrektoriatu Planowania brytyjskiego Air Ministry, płk John Slessor ocenił już wówczas, że wydaje się jasne, że alianci nie mogą mieć nadziei na uratowanie Polski i ich celem stać się musi przywrócenie niepodległości Polski przez pokonanie Niemiec w długiej perspektywie{{odn|Mazur|2017b|s=704-707}}. Najwyższa Rada Wojenna nie miała kompetencji decyzyjnych, pozostając, przynajmniej nominalnie, forum o charakterze konsultacyjnym – choć na bardzo wysokim szczeblu. Stanowiła ona forum wymiany poglądów, a kwestie uzgodnione w trakcie jej obrad moc obowiązującą zyskiwały dopiero po zaaprobowaniu przez rządy<ref name=cień/>. Uzgodnienia z Abbeville bardzo szybko zostały zanegowane przez francuskich uczestników spotkania. Gamelin, wydawszy rozkazy wstrzymania „ofensywy dla Polski”, trzy dni później, po protestach m.im gen,Georges w kolejnej instrukcji skorygował swoje stanowisko, dopuszczajac do zbliżenia się wojsk francuskich do przedpola linii Zygfryda i pojęcie próby ostrzału jej umocnień - o natarciu na linię Zygfryda nie było już mowy{{odn|Mazur|2017b|s=721}}. Dwa tygodnie po zakończeniu konferencji wnioskował wręcz, by tekst podsumowujących obrady „Konkluzji” uzupełnić o istotny fragment: „…operacje na dużą skalę nie będą podjęte przez armie Aliantów na froncie zachodnim w początkowej fazie konfliktu; z wyjątkiem tych, które uznane zostały za podstawowe dla pomocy dla Polski”{{odn|Mazur|2017b|s=725-726}}. Postulat ten został przez stronę brytyjską zaaprobowany{{odn|Mazur|2017b|s=725-726}}.

O postawie brytyjskich rozmówców gorzko wypowiadał się Daladier, krytykując m.in. brak podjęcia bombardowań Niemiec przez RAF w odpowiedzi na bombardowania Polski{{odn|Mazur|2017b|s=721}}. Zdaniem Mazura, Daladier, mając opozycję ze strony brytyjskiego premiera i własnego głównodowodzącego, podjął jedynie słabe próby przeforsowania czynnych działań na rzecz Polski, po czym nie miał już możliwości korekty swojego stanowiska{{Odn|Mazur|2017b|s=721}}. Historyk ten ocenił, że Daladier jako jedyny z obecnych był zdolny do zademonstrowania dobrej woli wobec polskiego sprzymierzeńca, ale „nieśmiałe gesty” wykonywane przez niego stanowiły tylko skromną próbę, która musiała pozostać w zaistniałej atmosferze jałowa – przy czym w praktyce Daladier też preferował raczej kontynuację wspierania Polski moralnie i materiałowo w celu zyskania na czasie{{Odn|Mazur|2017b|s=727}}. [[Leszek Moczulski]] oceniał postawę premierów alianckich jako „kryzys przywództwa”, co znalazło aprobatę Mazura{{Odn|Mazur|2017b|s=700-701 (przyp. 3)}}.

{{fakt|data=2025-01|W Londynie rezultaty obrad z Abbeville przez kilka następnych dni pozostawały znane głównie  uczestnikom spotkania, wobec czego nie wywierały poważniejszego wpływu na bieg wydarzeń. Członkowie Gabinetu Wojennego protokół konferencji otrzymali dopiero 20 września 1939 roku, w radykalnie zmienionej już sytuacji strategicznej}}<ref>{{Cytuj |tytuł = Record of the First Meeting of the Supreme War Council, held on 12th September, 1939 |data = 1939-09-20 |data dostępu = 2024-12-26 |url = https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/r/C8970767}}</ref>.

Przedstawiciele polskich władz nie zostali zaproszeni na konferencję, ani też oficjalnie powiadomieni o jej ustaleniach<ref name=cień/>. Zajęte przez sojuszników stanowisko jednak było Polsce znane. 15 września szef polskiej misji wojskowej w Londynie gen. [[Mieczysław Norwid-Neugebauer]] poinformował na podstawie rozmów, w depeszy szyfrowej, że „Anglicy zdecydowani są prowadzić wojnę do całkowitego zgnębienia Hitlera”, ale „obecnie zostaliśmy skazani na samych siebie i liczyć możemy jedynie na pomoc materiałową”<ref name=cień/>.

Według Wojciecha Mazura, brak jest podstaw do twierdzenia, że [[Józef Stalin]] wstrzymywał się z decyzją o agresji na Polskę do konferencji w Abbeville i podjął ją dopiero po otrzymaniu informacji o wynikach tego spotkania, gdyż w Abbeville wyrażono chęć pomocy i podtrzymywania frontu polskiego, a deklaracja o braku operacji ofensywnych w wielkiej skali została już uzgodniona na spotkaniu Gamelina i dowódców brytyjskich 4 września<ref name=cień/>. Podjęta o świcie 17 września 1939 roku agresja [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|Związku Sowieckiego]] ostatecznie przekreśliła szanse polskiego oporu w ocenie aliantów zachodnich<ref name=cień/>. {{fakt|data=2025-01|Ewentualne działania na froncie zachodnim ulgę przynieść im mogłyby dopiero w perspektywie miesięcy – z czego zdawali sobie sprawę polscy sztabowcy. W dodatku do działań ofensywnych na większą skalę zachodni alianci nie byli jeszcze gotowi}}.

== Ocena ==
W polskiej historiografii dominuje ocena, że decyzje podjęta 12 września 1939 były złamaniem zobowiązań wynikających z umów sojuszniczych. Za jedną z istotnych przyczyn szybkiej klęski uznano brak należytej pomocy z Zachodu – zdaniem W. Mazura, z reguły nie odnosząc się przy tym do realiów, lub traktując je wybiórczo. Jednym z efektów takiej postawy stał się mit „zdrady Abbeville” – współtworzony także przez niektórych historyków, przede wszystkim polskich<ref>{{Cytuj książkę|nazwisko=Kornat|imię=Marek|tytuł=Polska i Europa 1938-1939. Cztery decyzje Józefa Becka|rok=2024|miejsce=Gdańsk|strony=905}}</ref>. Zdaniem m.in. [[Leszek Moczulski|Leszka Moczulskiego]] była to klasyczna [[felonia]] – zdrada sojusznika na polu bitwy<ref>''Kłamstwa w tej mierze, fałszywe informacje, niepowiadomienie aż do końca o postanowieniach niewdrażania ofensywy powietrznej, a potem lądowej na Niemcy – nie dają się wytłumaczyć niczym. Ten nieszczery, wręcz kłamliwy, nie liczący się z jakimikolwiek zobowiązaniami stosunek władz politycznych i wojskowych Francji i Anglii we wrześniu do Polski – może być nazwany jednym tylko, wystarczająco precyzyjnym terminem: była to felonia – zdrada sojusznika na polu bitwy.'' Leszek Moczulski, ''Wojna polska'', Wyd. III, Lublin 1990, s. 422. Por. też [[Juliusz Łukasiewicz (dyplomata)|Juliusz Łukasiewicz]], ''Dyplomata w Paryżu. 1936–1939. Wspomnienia i dokumenty Juliusza Łukasiewicza Ambasadora Rzeczypospolitej Polskiej.'' Wydanie rozszerzone, opr. [[Wacław Jędrzejewicz]] i [[Henryk Bułhak]], Londyn 1989, Wyd. Polska Fundacja Kulturalna, {{ISBN|0-85065-169-7}}; [[Edward Bernard Raczyński]], ''W sojuszniczym Londynie. Dziennik ambasadora Edwarda Raczyńskiego 1939–1945'', Warszawa 1990, Nowa, no ISBN. Por. też [[Marek Kornat]], ''Polska 1939 roku wobec paktu Ribbentrop-Mołotow. Problem zbliżenia niemiecko-sowieckiego w polityce zagranicznej II Rzeczypospolitej.'' Warszawa 2002, Wyd. [[Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]], {{ISBN|83-915767-2-8}}; s. 501–527 (''Dlaczego władze II Rzeczypospolitej nie brały pod uwagę zagrożenia ze strony ZSRR w 1939 r.?''), s. 531–654 (Aneks: ''Dyplomacja II Rzeczypospolitej wobec zbliżenia niemiecko-sowieckiego w świetle nie publikowanych dokumentów''- dokumenty).</ref><ref>Gen. [[Edmund Ironside]] ''był doskonale zaznajomiony z francuskimi planami militarnymi i nie znalazł w nich żadnej wskazówki, z której wynikałoby, że dowództwo francuskie planowało kiedykolwiek wczesny atak na linię Zygfryda. Podczas swego pobytu w Warszawie dowiedział się o francuskich zobowiązaniach wobec Polski. Wiedział, że nie zostaną dopełnione. „Francuzi okłamują Polaków, mówiąc, że zamierzają przystąpić do ataku. Taka koncepcja w ogóle nie istnieje” – zanotował w swoim dzienniku. Nie poinformował jednak o tym Polaków. Ponadto sam miał poważne obawy co do natychmiastowej gotowości Wielkiej Brytanii''. [[Jan Karski]], ''Wielkie mocarstwa wobec Polski: 1919-1945 od Wersalu do Jałty'', s. 281. Por też. ''Time Unguarded: The Ironside Diaries, 1937-1940'' ed. Roderic Macleod & Denis Kelly, London 1962 wyd. Constable s. 78–85.</ref><ref>''While it is true that the military protocols of May 19 were not to assume the character of an official military agreement until the political accord interpreting the alliance was signed, and this was not done until September 4, the Poles can be excused for assuming that the French General Staff would prepare the necessary plans for an offensive against Germany in the West. Unfortunately for the Poles, however, Gamelin made no plans to attack the Siegfried Line, which the Germans had not even completed. Had such an attack been prepared and launched, the French would have had a good chance of breaking through the thin German defenses and of occupying the Ruhr, the industrial heart of Germany. The French could also have accomplished this goal by disregarding Belgian objectives and marching through Belgium. However, the French General Staff had no such plans. (...) In fact, the aim of the French General Staff was to have the Poles hold out as long as possible in order to gain time for France, hence the commitments. When the British asked gen. Gamelin at the first meeting of the Supreme Allied War Council at Abbeville on September 12, whether he would change his strategy if the Poles fought for two or three months, he replied that he would not do so. In his view, the role of the Poles was to win precious time for the Allies, so they could prepare for the moment when Germany would transfer the bulk of her forces to the West. Thus, it is hard to avoid the impression that the French deliberately misled the Poles to believe they would launch an offensive against Germany–and then left them to fight alone.'' [[Anna Cienciała|Anna M. Cienciala]], „Poland in British and French Policy in 1939: Determination to Fight or Avoid War?” w: ''[[The Polish Review]]'', v. XXXIV, 1989, no. 3 s. 222 [https://kuscholarworks.ku.edu/bitstream/handle/1808/7464/Cienciala_Polish_Review_1989.pdf;sequence=3 wersja elektroniczna].</ref><ref>[[John Mearsheimer|John J. Mearsheimer]], ''Conventional Deterrence'', Cornell University Press 1983, {{ISBN|0-8014-9346-3}}, s. 87.</ref><ref>[[François Bédarida]], ''La Stratégie Secréte de la Drôle de Guerre'', Paris 1979, s. 93, w. 3-6, tekst angielski protokołu z Abbeville w przypisie E.</ref>. Zdaniem jednak Wojciecha Mazura, autorzy polscy zazwyczaj poprzestawali na dość schematycznych krytycznych ocenach konferencji, rzadko podejmując poważniejsze próby źródłowego ich uzasadniania{{odn|Mazur|2017b|s=700}}. Z drugiej strony np. [[Romuald Szeremietiew]] ocenia, że przez sam fakt przystąpienia Wielkiej Brytanii i Francji do wojny przeciw Niemcom, Polska osiągnęła swój cel strategiczny<ref name="Szeremietiew"/>.

Generał [[Louis Faury]], który został mianowany szefem francuskiej misji wojskowej w Polsce i przybył do Polski w końcu sierpnia 1939, opisał później swą rozmowę z generałami [[Maurice Gamelin|Gamelinem]] i Georges’em, która odbyła się 22 sierpnia 1939, a więc jeszcze przed zawarciem [[pakt Ribbentrop-Mołotow|paktu Ribbentrop-Mołotow]]. {{Cytat
 |treść = Poruszam następnie kwestię, która nie dawała mi spokoju… Jeśli Polska stanie się przedmiotem agresji, to jedynie ofensywa wojsk francuskich będzie w stanie zmusić Niemców do zelżenia ich duszącego uścisku. W jakim terminie rozpocznie się ta ofensywa? Milczenie. Następnie gen. Georges daje do zrozumienia, że armia francuska nie jest zdolna do podjęcia ofensywy i że nie ma możliwości określenia terminu, w którym będzie ona gotowa do działania na wielką skalę. Do tego czasu mogą wchodzić w rachubę jedynie defensywne lub ograniczone działania zaczepne. Gdy nie mogę ukryć mego rozczarowania, gen. Gamelin dorzuca po prostu tych kilka słów: „Trzeba aby Polska trwała”<ref>[[Louis Faury]], ''La Pologne Terrassée'', w: ''Revue Historique de l’Armée'', IX nr 1 (1953), Paris 1953, s. 132–136. Por. też ''Polskie Siły Zbrojne w Drugiej Wojnie Światowej'', t. I ''Kampania Wrześniowa'' cz. 3, Londyn 1959, s. 9.</ref>.
}}

Szef Sztabu Naczelnego Wodza gen. [[Wacław Stachiewicz]] wspominał: ''„W dn. 16 września szef francuskiej misji, [[Louis Faury|gen. Faury]] oświadczył mi, że wysłał do swych władz raport, w którym stwierdził, że sytuacja na froncie naszym ulega poprawie i że o ile będziemy mieli kilka dni czasu na przeprowadzenie wydanych zarządzeń to potrafimy się utrzymać w Małopolsce wschodniej i skupić tam znaczniejsze siły, co stworzy nam nowe możliwości działania. Równocześnie jednak podał mi do wiadomości, że otrzymał zawiadomienie, iż rozpoczęcie ofensywy na zachodzie ulegnie kilkudniowej zwłoce (na 20 dzień mobilizacji tj. 21 września), gdyż przygotowania nie zostały jeszcze zakończone”''<ref name="Szeremietiew" />.

W ocenie Pawła Wieczorkiewicza, decyzja z Abbeville była złamaniem zobowiązań wynikających z umów sojuszniczych – polsko-francuskiej umowy wojskowej (zobowiązującej sojusznika do rozpoczęcia ofensywy piętnastego dnia od ogłoszenia [[Mobilizacja|mobilizacji]] powszechnej)<ref name="Wieczorkiewicz" />. Przywódcy Francji i Wielkiej Brytanii znali treść tajnego protokołu do paktu Ribbentrop-Mołotow, jednak w obawie przed przedwczesną [[Kapitulacja|kapitulacją]] Polski nie ujawnili ich władzom Rzeczypospolitej<ref name="Wieczorkiewicz">[[Paweł Wieczorkiewicz|Paweł Piotr Wieczorkiewicz]] ''Ostatnie lata Polski niepodległej. Kampania 1939 roku'', wyd. 2014, s. 254–256.</ref>.

{{Osobny artykuł|Brytyjski Korpus Ekspedycyjny|Dziwna wojna|}}
Późniejszy marszałek Francji [[Alphonse Juin]] określił decyzję z Abbeville jako haniebną i błędną ze strategicznego punktu widzenia: ryzyko militarne ewentualnej ofensywy alianckiej było znikome (według Pawła Wieczorkiewicza, przeciw 74 [[Dywizja|dywizjom]] francuskim stało 44 niemieckich – w większości drugiego rzutu, przy czym alianci mieli czterokrotną przewagę w artylerii, osiemdziesięciokrotną w czołgach oraz panowali w powietrzu<ref name="Wieczorkiewicz" />), a niemiecka [[Linia Zygfryda]] była nieukończona<ref>{{Cytuj książkę |nazwisko = Wieczorkiewicz |imię = Paweł Piotr |tytuł = Kampania 1939 roku |wydawca = KAW |miejsce = Warszawa |data = 2001 |seria = Dzieje narodu i państwa polskiego |strony = 64 |isbn = 83-880-72-53-6}}</ref>. Analizy historyków wojskowości jednak wskazują, że wobec francuskiej doktryny wojny materiałowej, warunków geograficznych na froncie zachodnim sprzyjających broniącym się Niemcom, jakakolwiek szybka i skuteczna ofensywa w 1939 roku nie była możliwa, a 44 niemieckie dywizje, silne i nowoczesne lotnictwo, Linia Zygfryda oraz duża przeszkoda wodna w postaci Renu to było aż nadto, by powstrzymać siły francuskie do czasu ściągnięcia sił zaangażowanych w Polsce<ref name=twh>{{Cytuj pismo | nazwisko = Bączyk| imię =Norbert|autor link = Norbert Bączyk|tytuł =Sojusznicza iluzja – francuskie możliwości pomocy Polsce w 1939 roku | czasopismo = Technika Wojskowa Historia|  oznaczenie = nr 1/2014| miesiąc =styczeń – luty | rok =2014 | wydawca =Magnum X | miejsce =Warszawa | issn =2080-9743 |strony =34, 40-49}}</ref>. Francuskie czołgi, lotnictwo bombowe i artyleria w większości były przestarzałe, podobnie jak doktryna wojskowa<ref name=twh/>. Po inwazji radzieckiej 17 września ewentualna ofensywa byłaby już zaś całkiem pozbawiona celowości<ref name=twh/>.

== Późniejsze konferencje Najwyższej Rady Wojennej ==
22 września 1939 w brytyjskim [[Hove]] miała miejsce druga konferencja, w której również podjęto decyzję o rozładowaniu wojsk alianckich w rejonie Grecji i Turcji, lecz działania te ostatecznie nie zostały podjęte. Następne konferencje miały miejsce 17 listopada<ref>{{Cytuj |url = http://nla.gov.au/nla.news-article75863844 |tytuł = 18 Nov 1939 – SUPREME WAR COUNCIL IN LONDON – Trove<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> |opublikowany = nla.gov.au |język = en |data dostępu = 2020-07-09}}</ref> i 19 grudnia<ref>{{Cytuj |url = http://nla.gov.au/nla.news-article46344811 |tytuł = 21 Dec 1939 – SUPREME WAR COUNCIL. – Trove<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> |opublikowany = nla.gov.au |język = en |data dostępu = 2020-07-09}}</ref> 1939 w [[Paryż]]u. W ich trakcie był brany pod uwagę brytyjski pomysł bombardowania [[Zagłębie Ruhry|zagłębia Ruhry]], któremu jednak sprzeciwili się Francuzi, gdyż bali się odwetu Luftwaffe. Następna konferencja odbyła się 5 lutego 1940 w Paryżu, w jej trakcie Francuzi zaproponowali rozlokowanie wojsk w [[Peczenga|Petsamo]] w celu pomocy walczącej z ZSRR [[Finlandia|Finlandii]], pomysłowi sprzeciwili się Brytyjczycy. Podjęto decyzję o rozlokowaniu wojsk w [[Narwik]]u, lecz z uwagi na pokój Finlandii i ZSRR działania nie zostały podjęte. Podczas konferencji w Londynie 28 marca 1940 Brytyjczycy sprzeciwili się francuskiemu pomysłowi bombardowania radzieckich pól naftowych na [[Kaukaz (region)|Kaukazie]] w celu osłabienia niemieckich i sowieckich wojsk, lecz podjęta została decyzja o operacji Royal Marine, której celem było zaminowanie [[Ren]]u<ref>''Le Petit Journal'', 29 marca 1940.</ref>. Operacja ta też była celem konferencji z 5 kwietnia, lecz wskutek ataku Niemiec na Norwegię 9 kwietnia 1940 działania nie zostały podjęte<ref>{{Cytuj |url = https://archive.org/details/gatheringstorm00chur_0/page/724 |tytuł = The gathering storm: Winston Churchill: Free Download, Borrow, and Streaming: Internet Archive<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> |język = en |data dostępu = 2020-07-09}}</ref>. 22 i 23 kwietnia 1940 w Paryżu podjęto decyzję o rozlokowaniu wojsk w Norwegii. Po ataku Niemiec na Francję miały miejsce następujące konferencje: 15 maja 1940 w Paryżu, 11 czerwca 1940 w [[Briare]] i 15 czerwca 1940 w [[Tours]].

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
== Bibliografia ==

* {{Cytuj książkę|nazwisko=Bédarida|imię=François|tytuł=La stratégie secrète de la drôle de guerre. Le Conseil suprême interallié: septembre 1939 — avril 1940|rok=1979|miejsce=Paryż|odn=tak}}
* {{cytuj pismo|url=https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/historia/1632019,1,zachod-rzeczywiscie-nas-zdradzil.read|imię= Wojciech |nazwisko=Mazur|autor link= Wojciech Mazur (historyk)|czasopismo=Polityka |oznaczenie=nr 37/2015 (3026)|data =8 września 2015|strony=62-63|tytuł=Długi cień Abbeville}}
* {{Cytuj pismo|nazwisko=Mazur|imię=Wojciech|autor link= Wojciech Mazur (historyk)|tytuł=„Zdrajcy z Londynu”. Armia Brytyjska a koncepcje wojskowej pomocy dla Polski we wrześniu 1939 roku|czasopismo=Przegląd Historyczno-Wojskowy|wolumin=XIII (LXIV)|numer=2|strony=43-74|rok=2012|miejsce=Warszawa|odn=tak}}
* {{Cytuj książkę|nazwisko=Mazur|imię=Wojciech|autor link= Wojciech Mazur (historyk)|tytuł=Lot ku burzy. Polska w przygotowaniach mocarstw Zachodu do wojny powietrznej marzec-sierpień 1939 roku|rok=2017|miejsce=Kraków|odn=a}}
* {{Cytuj książkę|nazwisko=Mazur|imię=Wojciech|autor link= Wojciech Mazur (historyk)|tytuł=Niebo rozwianych nadziei. Zachodni sojusznicy wobec wojny powietrznej w Polsce we wrześniu 1939 roku|rok=2018|miejsce=Kraków|odn=tak}}
* {{Cytuj pismo|nazwisko=Mazur|imię=Wojciech|autor link= Wojciech Mazur (historyk)|tytuł=Offensive pour la Pologne? Wojskowe aspekty polityki mocarstw zachodnich wobec Polski a konferencja w Abbeville (wiosna-lato 1939 roku)|czasopismo=Kwartalnik Historyczny|wolumin=124|numer=4|strony=699-731|rok=2017|url=http://www.kh-ihpan.edu.pl/images/KH2017-4/03_mazur.pdf|odn=b}}

{{Konferencje II wojny światowej}}
{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:1939 we Francji]]
[[Kategoria:Wielka Brytania podczas II wojny światowej]]
[[Kategoria:Konferencje II wojny światowej|Abbeville]]
[[Kategoria:Polityka Francji]]
[[Kategoria:Polityka Wielkiej Brytanii]]
[[Kategoria:Francja podczas II wojny światowej]]
[[Kategoria:Stosunki polsko-brytyjskie (II wojna światowa)]]
[[Kategoria:Stosunki polsko-francuskie (II wojna światowa)]]


text:
# Zakrzewska Kolonia
Zakrzewska Kolonia – nieczynny przystanek kolejowy, a dawniej także stacja w Zakrzewku na linii kolejowej Świecie nad Wisłą – Złotów, w województwie kujawsko-pomorskim.

wikiname: plwiki

title: Zakrzewska Kolonia

in_language: pl

wikitext:
{{Stacja kolejowa infobox
 |nazwa                      = Zakrzewska Kolonia
 |nazwa oryginalna           =
 |zdjęcie                    =
 |opis zdjęcia               =
 |państwo                    = POL
 |miejscowość                = [[Zakrzewek (powiat sępoleński)|Zakrzewek]]
 |lokalizacja                =
 |zarządca                   =
 |data otwarcia              =
 |data zamknięcia            =
 |poprzednie nazwy           = Zakrzeska Kolonia
 |rodzaj                     =
 |rok liczby pasażerów       =
 |liczba pasażerów           =
 |liczba peronów             =
 |liczba krawędzi peronowych =
 |kasy                       =
 |linie kolejowe             =
* Linia [[Linia kolejowa nr 240|Świecie nad Wisłą – Złotów]] ''(hist.)''
 |opis schematu              =
 |schemat                    =
 |kod mapy                   = Więcbork (gmina)
 |współrzędne                = 53°22′39″N 17°25′31″E
 |commons                    =
 |www                        =
}}
'''Zakrzewska Kolonia''' – nieczynny przystanek kolejowy, a dawniej także stacja w [[Zakrzewek (powiat sępoleński)|Zakrzewku]] na [[linia kolejowa nr 240|linii kolejowej Świecie nad Wisłą – Złotów]], w [[województwo kujawsko-pomorskie|województwie kujawsko-pomorskim]].

== Bibliografia ==
* {{Bazakolejowa.pl|stacja|4244|Zakrzewska Kolonia}}

{{Stacja kolejowa/sąsiednie
|stacja       = Zakrzewska Kolonia
|linia        = [[Linia kolejowa nr 240|Świecie nad Wisłą – Złotów]] ''(hist.)''
|kilometr     = 82,603
|poprzedni    = [[Więcbork (stacja kolejowa)|Więcbork]]
|poprzedni_km = 5,771
|następny     = [[Sypniewo (przystanek kolejowy)|Sypniewo]]
|następny_km  = 6,452
}}

[[Kategoria:Stacje i przystanki kolejowe w gminie Więcbork]]
[[Kategoria:Zakrzewek (powiat sępoleński)]]

title: Zakrzewska Kolonia

Państwo: Polska

Miejscowość: Zakrzewek

Poprzednie nazwy: Zakrzeska Kolonia


text:
# Danin
Danin (arab. دنين) – wieś w Syrii, w muhafazie Hama. W 2004 roku liczyła 666 mieszkańców.

title: Danin

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Danin
 |nazwa oryginalna             = {{k|ar|دنين}}
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = Syria
 |1. jednostka administracyjna = [[Hama (muhafaza)|Hama]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2004
 |liczba ludności              = 666<ref>[http://cbssyr.sy/new%20web%20site/General_census/census_2004/NH/TAB05-10-2004.htm نتائج تعداد السكان والمساكن لعام 2004 على مستوى المدينة / قرية]</ref>
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |współrzędne                  = 35°13′N 36°55′E
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Danin''' ([[Język arabski|arab.]] دنين) – wieś w [[Syria|Syrii]], w [[Hama (muhafaza)|muhafazie Hama]]. W 2004 roku liczyła 666 mieszkańców.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
{{Muhafaza Hama}}

[[Kategoria:Miejscowości w muhafazie Hama]]

title: Daninدنين

Państwo: Syria

Muhafaza: Hama


text:
# Lenny Robertson
Leonard David "Lenny" Robertson (ur. 10 października 1950 w Hammersmith) – brytyjski wioślarz, srebrny medalista olimpijski i srebrny medalista mistrzostw świata.

## Kariera
Wystąpił na igrzyskach olimpijskich w Monachium w 1972, zajmując siódme miejsce w czwórkach bez sternika. Na rozgrywanych cztery lata później igrzyskach olimpijskich w Montrealu startował w ósemkach. Osada Wielkiej Brytanii w składzie: Richard Lester, John Yallop, Tim Crooks, Hugh Matheson, David Maxwell, Jim Clark, Frederick Smallbone, Lenny Robertson i Patrick Sweeney (sternik) zdobyła srebrny medal, plasując się o 2,53 sekundy za osadą NRD i o 2,69 sekundy przed osadą Nowej Zelandii. Brał też udział w igrzyskach olimpijskich w Moskwie w 1980, gdzie był siódmy w czwórkach ze sternikiem.
W ósemkach zdobył również srebrny medal na mistrzostwach świata w Lucernie (1974). Był też między innymi czwarty w czwórkach ze sternikiem na mistrzostwach świata w Nottingham (1975) oraz piąty w ósemkach na mistrzostwach świata w Amsterdamie (1977).
Po zakończeniu kariery został trenerem wioślarstwa w Nottinghamshire County Rowing Association.

title: Lenny Robertson

wikitext:
{{Sportowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Lenny Robertson
 |imię i nazwisko org       =
 |dyscyplina                = wioślarstwo
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |pełne imię i nazwisko     =
 |data urodzenia            = 10 października 1950
 |miejsce urodzenia         = [[Hammersmith]]
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |obywatelstwo              =
 |wzrost                    = 186 cm
 |pozycja                   =
 |klub                      =
 |numer w klubie            =
 |kariera juniorska         =
 |kariera seniorska         =
 |kariera reprezentacyjna   =
 |kariera trenerska         =
 |medale                    =
{{Medalista infobox/reprezentacja|GBR}}
{{Medalista infobox/nagłówek|IO}}
{{Medalista infobox/IO|L|Montreal|1976|wioślarstwo|srebro|([[Wioślarstwo na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1976 – ósemka mężczyzn|ósemka]])}}
{{Medalista infobox/nagłówek|MŚ|W}}
{{Medalista infobox/MŚ|W|Lucerna|1974|srebro|ósemka}}
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Leonard David "Lenny" Robertson''' (ur. 10 października 1950 w [[Hammersmith]]) – [[Wielka Brytania|brytyjski]] [[wioślarstwo|wioślarz]], srebrny medalista olimpijski i srebrny medalista mistrzostw świata.

== Kariera ==
Wystąpił na [[Letnie Igrzyska Olimpijskie 1972|igrzyskach olimpijskich w Monachium]] w 1972, zajmując siódme miejsce w czwórkach bez sternika<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.olympedia.org/results/158610 | tytuł = 1972 Summer Olympics, Rowing, Coxless Fours, Men | opublikowany = olympedia.org | język = en | data dostępu = 2025-06-25}}</ref>. Na rozgrywanych cztery lata później [[Letnie Igrzyska Olimpijskie 1976|igrzyskach olimpijskich w Montrealu]] startował w ósemkach. Osada Wielkiej Brytanii w składzie: [[Richard Lester (wioślarz)|Richard Lester]], [[John Yallop]], [[Tim Crooks]], [[Hugh Matheson]], [[David Maxwell]], [[Jim Clark (wioślarz)|Jim Clark]], [[Frederick Smallbone]], Lenny Robertson i [[Patrick Sweeney]] (sternik) zdobyła srebrny medal, plasując się o 2,53 sekundy za osadą [[Niemiecka Republika Demokratyczna|NRD]] i o 2,69 sekundy przed osadą [[Nowa Zelandia|Nowej Zelandii]]<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.olympedia.org/results/158723 | tytuł = 1976 Summer Olympics, Rowing, Eights, Men | opublikowany = olympedia.org | język = en | data dostępu = 2025-06-25}}</ref>. Brał też udział w [[Letnie Igrzyska Olimpijskie 1980|igrzyskach olimpijskich w Moskwie]] w 1980, gdzie był siódmy w czwórkach ze sternikiem<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.olympedia.org/results/158840 | tytuł = 1980 Summer Olympics, Rowing, Coxed Fours, Men | opublikowany = olympedia.org | język = en | data dostępu = 2025-06-25}}</ref>.

W ósemkach zdobył również srebrny medal na [[Mistrzostwa Świata w Wioślarstwie 1974|mistrzostwach świata w Lucernie]] (1974)<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.sport-komplett.de/sport-komplett/sportarten/r/rudern/hst/84.html | tytuł = Rudern - Weltmeisterschaften Achter - Herren | opublikowany = sport-komplett.de | język = de | data dostępu = 2025-06-25}}</ref>. Był też między innymi czwarty w czwórkach ze sternikiem na [[Mistrzostwa Świata w Wioślarstwie 1975|mistrzostwach świata w Nottingham]] (1975) oraz piąty w ósemkach na [[Mistrzostwa Świata w Wioślarstwie 1977|mistrzostwach świata w Amsterdamie]] (1977)<ref>{{Cytuj stronę | url = https://worldrowing.com/athlete/9211 | tytuł = Leonard robertson | opublikowany = worldrowing.com | język = en | data dostępu = 2025-06-25}}</ref>.

Po zakończeniu kariery został trenerem wioślarstwa w Nottinghamshire County Rowing Association<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.chronicle.gi/olympic-rowing-veteran-trains-calpe-crew/ | tytuł = Olympic rowing veteran trains with Calpe crew | opublikowany = chronicle.gi | język = en | data dostępu = 2025-06-25}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj stronę | url = https://www.olympedia.org/athletes/37448 | tytuł = Lenny Robertson | opublikowany = olympedia.org | język = en | data dostępu = 2025-06-25}}

{{SORTUJ:Robertson, Lenny}}
[[Kategoria:Brytyjscy trenerzy]]
[[Kategoria:Brytyjscy wioślarze]]
[[Kategoria:Brytyjscy medaliści olimpijscy]]
[[Kategoria:Medaliści Letnich Igrzysk Olimpijskich 1976]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Londynie]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1950]]
[[Kategoria:Wioślarze na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1972]]
[[Kategoria:Wioślarze na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1976]]
[[Kategoria:Wioślarze na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1980]]

title: · Lenny Robertson

Data i miejsce urodzenia: 10 października 1950 · Hammersmith

title: Dorobek medalowy

srebro:
Montreal 1976 · wioślarstwo · (ósemka)
Lucerna 1974 · ósemka


text:
# Casteide-Candau
Casteide-Candau – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Nowa Akwitania, w departamencie Pireneje Atlantyckie.
Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 185 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 20 osób/km² (wśród 2290 gmin Akwitanii Casteide-Candau plasuje się na 992. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 1117.).

title: Casteide-Candau

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Casteide-Candau
 |nazwa oryginalna                =
 |dopełniacz nazwy                = gminy Casteide-Candau
 |jednostka                       = gmina
 |zdjęcie                         =
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            =
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = Nowa Akwitania
 |1. jednostka administracyjna    =
 |2. jednostka administracyjna    = [[Pireneje Atlantyckie]]
 |3. jednostka administracyjna    = [[Okręg Pau|Pau]]
 |siedziba                        =
 |nazwa kodu statystycznego       = [[Institut national de la statistique et des études économiques|INSEE]]
 |kod statystyczny                = 64172
 |powierzchnia                    = 9,25 km²
 |rok                             = 1990
 |liczba ludności                 = 185
 |gęstość zaludnienia             = 20 os./km²
 |numer kierunkowy                =
 |kod pocztowy                    = 64370
 |tablice rejestracyjne           =
 |adres urzędu                    =
 |plan                            =
 |mapa                            =
 |nazwa mapy                      = Francji
 |kod mapy                        = Pireneje Atlantyckie
 |współrzędne                     =
 |commons                         =
 |www                             =
}}
'''Casteide-Candau''' – miejscowość i gmina we [[Francja|Francji]], w regionie [[Nowa Akwitania]], w departamencie [[Pireneje Atlantyckie]].

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 185 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 20 osób/km² (wśród 2290 gmin [[Akwitania|Akwitanii]] Casteide-Candau plasuje się na 992. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 1117.).

== Bibliografia ==
* {{Insee}}

{{Okręg Pau}}

[[Kategoria:Miejscowości w departamencie Pireneje Atlantyckie]]

title: Casteide-Candau

Państwo: Francja

Region: Nowa Akwitania

Departament: Pireneje Atlantyckie

Okręg: Pau

• gęstość: 20 os./km²


text:
# Aleksander Domagalski
Aleksander Domagalski (ur. 6 grudnia 1982 w Krakowie) – polski gitarzysta, kompozytor oraz współzałożyciel (razem z Kubą Urbańczykiem) krakowskiej grupy rockowej CF98. Absolwent Państwowej Szkoły Muzycznej I i II stopnia w Krakowie.

## Dyskografia

### Albumy studyjne
- Demo (DIY, 2005)
- Enjoy (Pasażer Records,2006)
- In Punk We Rust (DIY, 2007)
- Tiny Drum, Apple Juice, And Virgin Island on The Magic Store (Pasażer Records, 2008)
- Nic Do Stracenia (Antena Krzyku, 2010)

### Single
- Buffalo's Eye (2006)
- Fight Club (2006)
- Don't Break Down (2007)
- Flames Of Frustration (2008)
- The Biggest Punch On Earth (2008)
- Walka Królestw (2010)

### Kompilacje
- Ostry Dyżur vol.2 (Pasażer Records, 2006)
- Pasazer 21 (Pasażer Records, 2006)
- Kaliforniapunk.ino (Support Records, 2005)
- Mp3 Compilation #3 (Band.pl Records, 2006)

## Instrumentarium
| Gitary - Gibson SG Standard EB - Ephipone Les Paul Wzmacniacze - Marshall JCM 2000 DSL head Kolumny - Orange PPC212 - Mesa Boogie Rectifier 412 Standard | Efekty - Efekty gitarowe BOSS - Line 6 Pod X3 Live Osprzęt - Kable Van Damme - Struny Dean Markley Blue Steel 11-52 - Kostki Tortex Standard 1.14 - Skrzynie transportowe POWERCASES |

title: Aleksander Domagalski

wikitext:
{{Artysta muzyczny infobox
 |nazwa                 = Aleksander Domagalski
 |nazwa oryginalna      =
 |zdjęcie               =
 |opis zdjęcia          =
 |alt zdjęcia           =
 |imię i nazwisko       =
 |pseudonim             =
 |data urodzenia        = [[6 grudnia]] [[1982]]
 |miejsce urodzenia     = [[Kraków]]
 |data śmierci          =
 |miejsce śmierci       =
 |instrument            = [[gitara elektryczna]], [[gitara akustyczna]], [[Instrument klawiszowy|Instrumenty Klawiszowe]]
 |typ głosu             =
 |gatunek               = [[rock]], [[hard rock]], [[punk]], [[Hardcore (muzyka)|hardcore]],
 |zawód                 = [[muzyk]], [[gitarzysta]], [[kompozytor]]
 |aktywność             = od 2000
 |wydawnictwo           = [[Pasażer (wytwórnia muzyczna)|Pasażer]], [[Antena Krzyku]]
 |powiązania            = Acme
Dailybread
CF98
 |współpracownicy       =
 |wyróżniony instrument = [[Gibson Guitar Corporation|Gibson SG]]
 |zespół                = [[CF98]]
 |odznaczenia           =
 |faksymile             =
 |opis faksymile        =
 |commons               =
 |www                   =
}}
'''Aleksander Domagalski''' (ur. [[6 grudnia]] [[1982]] w [[Kraków|Krakowie]]) – polski gitarzysta, kompozytor oraz współzałożyciel (razem z [[Kuba Urbańczyk|Kubą Urbańczykiem]]) krakowskiej grupy rockowej [[CF98]]. Absolwent [[Akademia Muzyczna w Krakowie|Państwowej Szkoły Muzycznej I i II stopnia w Krakowie]].

== Dyskografia ==
=== Albumy studyjne ===
* ''Demo'' ([[Zrób to sam|DIY]], 2005)
* ''Enjoy'' (Pasażer Records,2006)
* ''In Punk We Rust'' ([[Zrób to sam|DIY]], 2007)
* ''Tiny Drum, Apple Juice, And Virgin Island on The Magic Store'' (Pasażer Records, 2008)
* ''Nic Do Stracenia'' ([[Antena Krzyku]], 2010)

=== Single ===
* ''Buffalo's Eye'' (2006)
* ''Fight Club'' (2006)
* ''Don't Break Down'' (2007)
* ''Flames Of Frustration'' (2008)
* ''The Biggest Punch On Earth'' (2008)
* ''Walka Królestw'' (2010)

=== Kompilacje ===
* ''Ostry Dyżur vol.2'' (Pasażer Records, 2006)
* ''Pasazer 21'' (Pasażer Records, 2006)
* ''Kaliforniapunk.ino'' (Support Records, 2005)
* ''Mp3 Compilation #3'' (Band.pl Records, 2006)

== Instrumentarium ==
{|
|- mjh
| width=50%|
; Gitary
* Gibson SG Standard EB
* Ephipone Les Paul

; Wzmacniacze
* Marshall JCM 2000 DSL head

; Kolumny
* Orange PPC212
* Mesa Boogie Rectifier 412 Standard

| width=50%|
; Efekty
* Efekty gitarowe BOSS
* Line 6 Pod X3 Live

; Osprzęt
* Kable Van Damme
* Struny Dean Markley Blue Steel 11-52
* Kostki Tortex Standard  1.14
* Skrzynie transportowe POWERCASES<ref name="test">[http://powercases.pl/?id=klienci CF98 – klienci powercasses]</ref>
|}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{SORTUJ:Domagalski, Aleksander}}
[[Kategoria:Polscy gitarzyści rockowi]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1982]]
[[Kategoria:Absolwenci Akademii Muzycznej w Krakowie]]
[[Kategoria:Muzycy związani z Krakowem]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie]]

title: Aleksander Domagalski

Data i miejsce urodzenia: 6 grudnia 1982 · Kraków

Instrumenty: gitara elektryczna, gitara akustyczna, Instrumenty Klawiszowe

Gatunki: rock, hard rock, punk, hardcore

Zawód: muzyk, gitarzysta, kompozytor

Wydawnictwo: Pasażer, Antena Krzyku

Powiązania: Acme · Dailybread · CF98


text:
# Forest Avenue
Forest Avenue – stacja metra nowojorskiego, na linii M. Znajduje się w dzielnicy Queens, w Nowym Jorku. Została otwarta 9 sierpnia 1915.

title: Forest Avenue

wikitext:
{{Stacja metra infobox
 |nazwa                       = Forest Avenue
 |nazwa oryginalna            =
 |zdjęcie                     = Forest Av BMT sta jeh.JPG
 |opis zdjęcia                =
 |państwo                     =
 |miejscowość                 =
 |dzielnica                   =
 |projektant                  =
 |data budowy                 =
 |data otwarcia               = 9 sierpnia 1915
 |data zamknięcia             =
 |poprzednie nazwy            =
 |liczba peronów              =
 |liczba krawędzi peronowych  =
 |długość peronu              =
 |szerokość peronu            =
 |powierzchnia stacji         =
 |kubatura stacji             =
 |głębokość stacji            =
 |linia                       = {{KZ-linia|Metro Nowy Jork|M}}
 |odcinek                     =
 |stacja poprzednia           = [[Fresh Pond Road]]
 |odległość do poprzedniej    =
 |stacja następna             = [[Seneca Avenue]]
 |odległość do następnej      =
 |kod mapy                    = Nowy Jork (miasto)
 |współrzędne                 = 40°42′16″N 73°54′7″W
 |commons                     =
}}
'''Forest Avenue''' – stacja [[Metro w Nowym Jorku|metra nowojorskiego]], na [[Linia M metra w Nowym Jorku|linii M]]. Znajduje się w dzielnicy [[Queens]], w [[Nowy Jork|Nowym Jorku]]. Została otwarta 9 sierpnia 1915<ref>[http://www.urbanrail.net/am/nyrk/new-york.htm Urbanrail.net]</ref>.

== Linki zewnętrzne ==
* {{cytuj stronę| url = https://archive.ph/20120906140324/http://www.mta.info/nyct/maps/submap.htm | tytuł = Sieć metra| data dostępu = 2010-11-08| autor = | opublikowany = | data = | język = en}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
{{Linia M metra w Nowym Jorku}}

[[Kategoria:Stacje metra w Queens]]

title: Forest Avenue

Państwo: Stany Zjednoczone

Data otwarcia: 9 sierpnia 1915

Poprzednia stacja: Fresh Pond Road

Następna stacja: Seneca Avenue


text:
# Woskrzenice Małe
Woskrzenice Małe – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Biała Podlaska.
Wieś magnacka położona była w końcu XVIII wieku w hrabstwie bialskim w powiecie brzeskolitewskim województwa brzeskolitewskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.
Wieś jest sołectwem w gminie Biała Podlaska. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 308 mieszkańców.
Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Michała Archanioła w Woskrzenicach Dużych.

title: Woskrzenice Małe

wikitext:
{{Inne znaczenia|2=[[Woskrzenice Małe (kolonia)]]}}
{{Polska miejscowość infobox
 |nazwa                  = Woskrzenice Małe
 |rodzaj miejscowości    = wieś
 |zdjęcie                = Kamienna baba Woskrzenice Małe.jpg
 |opis zdjęcia           =
 |alt zdjęcia            =
 |województwo            = lubelskie
 |powiat                 = [[Powiat bialski|bialski]]
 |gmina                  = [[Biała Podlaska (gmina wiejska)|Biała Podlaska]]
 |sołectwo               =
 |miejscowość podstawowa =
 |wysokość               =
 |liczba ludności        = 298{{r|pwl|nsp}}
 |rok                    = 2021
 |strefa numeracyjna     = 83
 |kod pocztowy           = 21-500{{r|poczta}}
 |tablice rejestracyjne  = LBI
 |SIMC                   = 0011073{{r|teryt}}
 |kod mapy               = Biała Podlaska (gmina wiejska)
 |współrzędne            = 52°03'06"N 23°15'38"E<ref name="prng">{{PRNG Miejscowości|150886|data=2023-11-05}}</ref>
 |commons                = Category:Woskrzenice Małe
 |www                    =
}}
'''Woskrzenice Małe''' – [[wieś]] w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo lubelskie|województwie lubelskim]], w [[powiat bialski|powiecie bialskim]], w [[Biała Podlaska (gmina wiejska)|gminie Biała Podlaska]]{{r|teryt|roz}}.

Wieś [[Magnateria w Polsce|magnacka]] położona była w końcu XVIII wieku w hrabstwie bialskim w [[powiat brzeskolitewski (I Rzeczpospolita)|powiecie brzeskolitewskim]] [[województwo brzeskolitewskie|województwa brzeskolitewskiego]]<ref>Вялікі гістарычны атлас Беларусі Т.2, Mińsk 2013, s. 106.</ref>. [[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] miejscowość administracyjnie należała do [[województwo bialskopodlaskie|województwa bialskopodlaskiego]].

Wieś jest [[Sołectwo|sołectwem]] w gminie Biała Podlaska{{r|bip}}. Według [[Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011|Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011]] wieś liczyła 308 mieszkańców{{r|GUS}}.

Wierni [[Kościół łaciński|Kościoła rzymskokatolickiego]] należą do parafii [[Parafia św. Michała Archanioła w Woskrzenicach Dużych|św. Michała Archanioła w Woskrzenicach Dużych]].

== Zobacz też ==
* [[Woskrzenice Duże]]

== Przypisy ==
{{Przypisy|
* <ref name=pwl>{{Polska w liczbach|id=wies_Woskrzenice_Male|nazwa=Wieś Woskrzenice Małe w liczbach|data dostępu=2023-11-27}}</ref>
* <ref name=nsp>{{Cytuj |url=https://bdl.stat.gov.pl/bdl/metadane/cechy/4182 |tytuł=NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych |data=data=2022-09-19 |data dostępu=2023-11-27|opublikowany=Bank Danych Lokalnych GUS}}</ref>
* <ref name=GUS>[http://stat.gov.pl/download/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5670/21/1/1/1_miejscowosci_ludnosc_nsp2011.xlsx GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.]</ref>
* <ref name=bip>[https://gmina-bialapodlaska.pl/ Strona gminy. → Gmina → sołectwa ] [dostęp 2023-11-27]</ref>
* <ref name=poczta>{{Poczta Polska|2013|s=1483|data dostępu=2020-12-22}}</ref>
* <ref name=teryt>[http://eteryt.stat.gov.pl/eTeryt/rejestr_teryt/udostepnianie_danych/baza_teryt/uzytkownicy_indywidualni/wyszukiwanie/wyszukiwanie.aspx?contrast=default GUS. Wyszukiwarka TERYT]</ref>
* <ref name=roz>''Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części'' ({{Dziennik Ustaw|2013|200}})</ref>
}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{SgKP|XIV|8|Woskrzenice ''Małe i Wielkie''}}

{{Gmina Biała Podlaska}}

[[Kategoria:Biała Podlaska (gmina wiejska)]]
[[Kategoria:Wsie hrabstwa bialskiego]]

title: Woskrzenice Małe

Województwo: lubelskie

Powiat: bialski

Gmina: Biała Podlaska

Tablice rejestracyjne: LBI


text:
# Zakażenie układu moczowego związane z cewnikowaniem
Zakażenie układu moczowego związane z cewnikowaniem, CAUTI (ang. Catheter-Associated Urinary Tract Infection) – zakażenie układu moczowego (ZUM) związane z cewnikowaniem. CAUTI jest jedną z najczęstszych infekcji szpitalnych (HAI – Hospital-Acquired Infection) u pacjentów poddanych cewnikowaniu pęcherza moczowego. Zakażenie układu moczowego związane jest z formowaniem wielogatunkowego biofilmu na powierzchni cewnika (zewnętrznej oraz wewnętrznej). CAUTI w początkowym etapie często wywołują np. Staphylococcus epidermidis, Escherichia coli, Enterococcus faecalis, a następnie np.: Pseudomonas aeruginosa, Proteus mirabilis, Providencia stuartii, Morganella morganii, Klebsiella pneumoniae, Staphylococcus aureus, Klebsiella oxytoca (możliwy różny skład gatunkowy biofilmu na cewniku). Biofilm ponadto może być inkrustowany kryształami struwitu i apatytu (alkalizacja moczu z udziałem ureazy Proteus mirabilis), co w konsekwencji może doprowadzić np. do blokady cewnika, odmiedniczkowego zapalenia nerek i sepsy. Ryzyko wystąpienia CAUTI u pacjentów wzrasta z każdym dniem cewnikowania (3-10%/dzień) i przy długotrwałym cewnikowaniu dochodzi do 100%.

wikitext:
'''Zakażenie układu moczowego związane z cewnikowaniem''', '''CAUTI''' (ang. ''Catheter-Associated Urinary Tract Infection'') – [[zakażenie układu moczowego]] (ZUM) związane z cewnikowaniem. CAUTI jest jedną z najczęstszych infekcji szpitalnych (HAI – ''Hospital-Acquired Infection'') u pacjentów poddanych cewnikowaniu pęcherza moczowego. Zakażenie układu moczowego związane jest z formowaniem wielogatunkowego biofilmu na powierzchni cewnika (zewnętrznej oraz wewnętrznej). CAUTI w początkowym etapie często wywołują np. ''[[Staphylococcus epidermidis]]'', ''[[Pałeczka okrężnicy|Escherichia coli]]'', ''[[Enterococcus faecalis]]'', a następnie np.: ''[[Pseudomonas aeruginosa]]'', ''[[Proteus mirabilis]]'', ''[[Providencia stuartii]]'', ''[[Morganella morganii]]'', ''[[Pałeczka zapalenia płuc|Klebsiella pneumoniae]]'', ''[[Gronkowiec złocisty|Staphylococcus aureus]]'', ''[[Klebsiella oxytoca]]'' (możliwy różny skład gatunkowy biofilmu na cewniku). [[Biofilm]] ponadto może być inkrustowany kryształami [[struwit]]u i [[apatyt]]u (alkalizacja moczu z udziałem [[ureaza|ureazy]] ''Proteus mirabilis''), co w konsekwencji może doprowadzić np. do blokady cewnika, odmiedniczkowego zapalenia nerek i sepsy. Ryzyko wystąpienia CAUTI u pacjentów wzrasta z każdym dniem cewnikowania (3-10%/dzień) i przy długotrwałym cewnikowaniu dochodzi do 100%<ref name="Matusiak">{{Cytuj pismo | nazwisko = Matusiak | imię = Dominik M. | tytuł = | url = http://www.pm.microbiology.pl/web/archiwum/vol5322014173.pdf | czasopismo = Postępy Mikrobiologii | wolumin = | wydanie = | data = 2014 | doi = | pmid =}}</ref>.

== Zobacz też ==
* [[Zakażenie układu moczowego]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Mikrobiologia]]
[[Kategoria:Choroby układu moczowo-płciowego]]


text:
# Rośliny strączkowe
Rośliny strączkowe, motylkowe grubonasienne – rośliny z rodziny bobowatych (motylkowatych) o dużych nasionach uprawiane jako rośliny pastewne, jadalne i dostarczające surowca do przemysłu spożywczego. Uprawiane są dla nasion, paszy i jako zielony nawóz. Ponieważ tak jak inne motylkowe współżyją z bakteriami brodawkowymi – wiążą wolny azot (N2). Pozostawiając go w glebie poprawiają jej żyzność i właściwości fizyczne. Dlatego są też często uprawiane jako przedplon. Do roślin strączkowych zaliczane są jare rośliny jednoroczne. Klasyfikowane odrębnie wieloletnie rośliny motylkowe, zwane są drobnonasiennymi i uprawiane są głównie jako rośliny pastewne.

## Strączkowe rośliny jadalne
Owoce i nasiona roślin strączkowych są po zbożach drugim pod względem ważności źródłem pożywienia roślinnego dla ludzi. Wykorzystywane są w całości jako warzywo (odmiany szparagowe fasoli zwykłej i odmiany cukrowe grochu zwyczajnego), ale najczęściej spożywane są tylko zawarte w nich nasiona. W wyniku zabiegów hodowlanych odmiany udomowione cechują się większymi strąkami od przodków dziko rosnących oraz mają strąki nie pękające samoistnie, co chroni przed stratami plonów. Walorem odżywczym nasion roślin strączkowych jest zwłaszcza wysoka zawartość białek, wynosząca od 20 do 42%
Strączkowe rośliny jadalne uprawiane w klimacie umiarkowanym
- bób (wyka bób)
- ciecierzyca pospolita
- fasola zwykła
- fasola wielokwiatowa
- fasolnik
- groch zwyczajny
- soczewica jadalna
- soja warzywna

Strączkowe rośliny jadalne uprawiane w tropikach
- fasola azuki
- fasola mungo
- fasola ostrolistna
- fasola półksiężycowata
- łust głąbigroszek
- orzacha podziemna (orzech ziemny)
- nikla indyjska
- przewłoda mieczolistna
- przewłoda szablasta
- sorzycha ziemna
- wspięga pospolita

## Strączkowe rośliny pastewne
Walorem roślin strączkowych użytkowanych jako pasza jest także wysoka zawartość białka występująca w zielonej masie roślin. Ze względu na bujny wzrost plon roślin strączkowych ustępuje pod względem wartości pokarmowej tylko wieloletnim roślinom motylkowym.
- łubin żółty
- łubin wąskolistny
- łubin biały
- łubin trwały
- bobik
- lędźwian afrykański
- peluszka
- wyka kosmata (ozima)
- wyka siewna (jara)
- wyka pannońska
- seradela pastewna

title: Rośliny strączkowe

wikitext:
[[Plik:Fabaceae (seeds)20100315 04.jpg|thumb|250px|Nasiona różnych gatunków roślin strączkowych]]
'''Rośliny strączkowe, motylkowe grubonasienne'''{{r|slownik}}{{r|herse}} – [[rośliny]] z rodziny [[bobowate|bobowatych]] (motylkowatych) o dużych [[nasiono|nasionach]] uprawiane jako [[rośliny pastewne]], [[Rośliny spożywcze|jadalne]] i dostarczające surowca do [[przemysł spożywczy|przemysłu spożywczego]]. Uprawiane są dla nasion, [[pasza (rolnictwo)|paszy]] i jako [[Nawozy zielone|zielony nawóz]]{{r|slownik}}{{r|herse}}. Ponieważ tak jak inne motylkowe współżyją z [[Bakterie brodawkowe|bakteriami brodawkowymi]] – wiążą wolny [[azot]] (N2). Pozostawiając go w glebie poprawiają jej [[Żyzność gleby|żyzność]] i właściwości fizyczne. Dlatego są też często uprawiane jako [[przedplon]]. Do roślin strączkowych zaliczane są [[Rośliny jare|jare]] [[Roślina jednoroczna|rośliny jednoroczne]]{{r|slownik}}. Klasyfikowane odrębnie wieloletnie rośliny motylkowe, zwane są drobnonasiennymi i uprawiane są głównie jako rośliny pastewne{{r|herse}}.

== Strączkowe rośliny jadalne ==
Owoce i nasiona roślin strączkowych są po [[zboże|zbożach]] drugim pod względem ważności źródłem pożywienia roślinnego dla ludzi{{r|vaughan}}. Wykorzystywane są w całości jako [[warzywa|warzywo]] (odmiany szparagowe [[fasola zwykła|fasoli zwykłej]] i odmiany cukrowe [[groch zwyczajny|grochu zwyczajnego]]), ale najczęściej spożywane są tylko zawarte w nich nasiona. W wyniku zabiegów [[hodowla roślin|hodowlanych]] odmiany udomowione cechują się większymi strąkami od przodków dziko rosnących oraz mają strąki nie pękające samoistnie, co chroni przed stratami [[plon]]ów{{r|vaughan}}. Walorem odżywczym nasion roślin strączkowych jest zwłaszcza wysoka zawartość [[białka|białek]], wynosząca od 20 do 42%{{r|slownik}}

; Strączkowe rośliny jadalne uprawiane w klimacie umiarkowanym:
* [[bób]] (wyka bób)
* [[ciecierzyca pospolita]]
* [[fasola zwykła]]
* [[fasola wielokwiatowa]]
* [[fasolnik]]
* [[groch zwyczajny]]
* [[soczewica jadalna]]
* [[soja warzywna]]
; Strączkowe rośliny jadalne uprawiane w tropikach{{r|vaughan}}:
* [[fasola azuki]]
* [[fasola mungo]]
* [[fasola ostrolistna]]
* [[fasola półksiężycowata]]
* [[łust głąbigroszek]]
* [[orzacha podziemna]] (orzech ziemny)
* [[nikla indyjska]]
* [[przewłoda mieczolistna]]
* [[przewłoda szablasta]]
* [[sorzycha ziemna]]
* [[wspięga pospolita]]

== Strączkowe rośliny pastewne ==
Walorem roślin strączkowych użytkowanych jako [[Pasza (rolnictwo)|pasza]] jest także wysoka zawartość białka występująca w zielonej masie roślin. Ze względu na bujny wzrost [[plon]] roślin strączkowych ustępuje pod względem wartości pokarmowej tylko wieloletnim roślinom motylkowym{{r|kalicki}}.
* [[łubin żółty]]
* [[łubin wąskolistny]]
* [[łubin biały]]
* [[łubin trwały]]
* [[Bobik (odmiana bobu)|bobik]]
* [[lędźwian afrykański]]
* [[Groch zwyczajny polny|peluszka]]
* [[wyka kosmata]] (ozima)
* [[wyka siewna]] (jara)
* [[wyka pannońska]]
* [[seradela pastewna]]

== Przypisy ==
<references>
* <ref name=herse>{{cytuj książkę|autor=Jerzy Herse (red.)|tytuł=Szczegółowa uprawa roślin|wydawca=Państwowe Wydawnictwo Naukowe|miejsce=Warszawa|data=1976|strony=457-464}}</ref>
* <ref name=kalicki>{{cytuj książkę|autor=A. Kalicki|tytuł=Rośliny pastewne|wydawca=Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne|miejsce=Warszawa|data=1954|strony=75-78}}</ref>
* <ref name=vaughan>{{cytuj książkę|autor=J.G. Vaughan, C.A. Geissler |tytuł=Rośliny jadalne |miejsce=Warszawa |rok=2001 |wydawca=Prószyński i S-ka |strony=XXI-XXII |isbn = 83-7255-326-2}}</ref>
* <ref name=slownik>{{cytuj książkę|autor=Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.) |tytuł=Słownik botaniczny |wydanie=II, zmienione i uzupełnione |miejsce=Warszawa |rok=2003 |wydawca=Wiedza Powszechna |strony=766 |isbn = 83-214-1305-6}}</ref>
</references>

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Rośliny użytkowe]]


text:
# August Rei
August Rei (ur. 22 marca 1886 w Pilistvere, zm. 29 marca 1963 w Sztokholmie) – estoński polityk socjaldemokratyczny, deputowany do Riigikogu (1920–1940), premier i głowa państwa w 1929, szef rządu estońskiego na uchodźstwie pełniący funkcję prezydenta (1945–1963).

## Życiorys
Uczył się w rosyjskim gimnazjum im. Aleksandra II w Tartu, później w Nowogrodzie, by w 1904 podjąć studia prawnicze w Petersburgu.
Brał udział w rewolucji z 1905, za co spotkały go represje. W 1906 wydawał podziemną gazetę "Sotsiaaldemokraat" w Tallinnie. W latach 1912–1913 zmobilizowany do wojska praktykował później jako prawnik w Viljandi.
Podczas pierwszej wojny światowej znów służył w wojsku jako oficer artylerii w forcie petersburskim. Później zajmował się tworzeniem estońskich jednostek w ramach armii rosyjskiej.
W latach 1918–1919 minister pracy i opieki społecznej w rządzie Konstantina Pätsa. Zastępował premiera, pełnił też obowiązki ministra edukacji.
Dalej działał jako dziennikarz: wydawał pisma "Sotsiaaldemokraat" oraz "Rahva Sõna" ("Świat ludzi"). Prowadził działalność adwokacką (m.in. bronił w procesie Aadu Birk w 1927). Zaangażowany w estoński samorząd: w latach 1930–1934 przewodniczył Radzie Miejskiej Tallinna.
Od 1919 do 1920 stał na czele konstytuanty (Asutav Kogu), w latach 1925–1926 marszałek Riigikogu II kadencji.
Przewodniczył delegacji estońskiej w estońsko-łotewskiej komisji ds. delimitacji granicy obu państw (1923–1925).
W latach 1932–1933 sprawował urząd ministra spraw zagranicznych. Po przewrocie Konstantina Pätsa był również wiceministrem tego resortu (1934–1937).
Od 1938 do 1940 reprezentował Estonię jako ambasador w ZSRR. W czerwcu 1940 otrzymał radzieckie "ultimatum" odnośnie do powołania prosowieckiego rządu w Tallinnie. W lipcu 1940 udało mu się uciec przed aresztowaniem do Szwecji.
W tymczasowym rządzie Ottona Tiefa kierował ministerstwem spraw zagranicznych (we wrześniu 1944).
Po II wojnie światowej szefował Estońskiej Fundacji Narodowej na Wygnaniu, od 1947 do 1963 był przewodniczącym Estońskiej Rady Narodowej, quasi–parlamentu emigracyjnego.
W okresie międzywojennym prezydent estońskiego oddziału Alliance française. Od 1937 do 1938 zastępca przewodniczącego Estońskiego Towarzystwa Stosunków Międzynarodowych, był też członkiem Towarzystwa Muzycznego Robotników Estońskich.
Został odznaczony m.in. estońskim Krzyżem Wolności I klasy (1920) oraz Orderem Krzyża Orła I klasy (1930). Ponadto został honorowym doktorem prawa uniwersytetu w Tartu. Pisał i tłumaczył na estoński pisma czołowych socjalistów, publikował też pamiętniki.

title: August Rei

wikitext:
{{Dopracować|źródła=2010-09}}
{{Polityk infobox
 | polityk           = August Rei
 | grafika           = August Rei (1-E-2960).jpg
 | opis grafiki      =
 | data urodzenia    = 22 marca 1886
 | miejsce urodzenia = [[Pilistvere]]
 | data śmierci      = 29 marca 1963
 | miejsce śmierci   = [[Sztokholm]]
 | funkcja           = Starszy państwa Estonii
 | partia            =
 | od                = 1928
 | do                = 1929
 | poprzednik        = [[Jaan Tõnisson]]
 | następca          = [[Otto Strandman]]
 | odznaczenia       = {{order|KWE|KC}} {{order|OKO|1}}
 | commons           =
 | quote             =
 |2 funkcja    = Premier i wykonujący obowiązki prezydenta Estonii na uchodźstwie
 |2 partia     =
 |2 od         = 9 stycznia 1945
 |2 do         = 29 marca 1963
 |2 poprzednik =[[Jüri Uluots]]
 |2 następca   =[[Aleksander Warma]]
}}
'''August Rei''' (ur. [[22 marca]] [[1886]] w Pilistvere, zm. [[29 marca]] [[1963]] w [[Sztokholm]]ie) – [[Estonia|estoński]] [[polityk]] [[socjaldemokracja|socjaldemokratyczny]], deputowany do [[Zgromadzenie Państwowe|Riigikogu]] (1920–1940), premier i głowa państwa w 1929, szef rządu estońskiego na uchodźstwie pełniący funkcję prezydenta (1945–1963).

== Życiorys ==
Uczył się w rosyjskim gimnazjum im. Aleksandra II w [[Tartu]], później w [[Nowogród Wielki|Nowogrodzie]], by w 1904 podjąć studia prawnicze w [[Petersburg]]u.

Brał udział w [[rewolucja 1905 roku|rewolucji z 1905]], za co spotkały go represje. W 1906 wydawał podziemną gazetę "Sotsiaaldemokraat" w [[Tallinn]]ie. W latach 1912–1913 zmobilizowany do [[Siły zbrojne|wojska]] praktykował później jako prawnik w Viljandi.

Podczas [[I wojna światowa|pierwszej wojny światowej]] znów służył w wojsku jako oficer artylerii w forcie petersburskim. Później zajmował się tworzeniem estońskich jednostek w ramach armii rosyjskiej.

W latach 1918–1919 minister pracy i opieki społecznej w rządzie [[Konstantin Päts|Konstantina Pätsa]]. Zastępował premiera, pełnił też obowiązki ministra edukacji.

Dalej działał jako dziennikarz: wydawał pisma "Sotsiaaldemokraat" oraz "Rahva Sõna" ("Świat ludzi"). Prowadził działalność adwokacką (m.in. bronił w procesie [[Aadu Birk]] w 1927). Zaangażowany w estoński samorząd: w latach 1930–1934 przewodniczył Radzie Miejskiej [[Tallinn]]a.

Od 1919 do 1920 stał na czele konstytuanty (Asutav Kogu), w latach 1925–1926 marszałek [[Zgromadzenie Państwowe|Riigikogu]] II kadencji.

Przewodniczył delegacji estońskiej w estońsko-łotewskiej komisji ds. delimitacji granicy obu państw (1923–1925).

W latach 1932–1933 sprawował urząd ministra spraw zagranicznych. Po przewrocie [[Konstantin Päts|Konstantina Pätsa]] był również wiceministrem tego resortu (1934–1937).

Od 1938 do 1940 reprezentował [[Estonia|Estonię]] jako ambasador w [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]]. W czerwcu 1940 otrzymał radzieckie "ultimatum" odnośnie do powołania prosowieckiego rządu w [[Tallinn]]ie. W lipcu 1940 udało mu się uciec przed aresztowaniem do [[Szwecja|Szwecji]].

W tymczasowym rządzie [[Otto Tief|Ottona Tiefa]] kierował ministerstwem spraw zagranicznych (we wrześniu 1944).

Po [[II wojna światowa|II wojnie światowej]] szefował Estońskiej Fundacji Narodowej na Wygnaniu, od 1947 do 1963 był przewodniczącym Estońskiej Rady Narodowej, quasi–[[parlament]]u emigracyjnego.

W okresie międzywojennym prezydent estońskiego oddziału [[Alliance française]]. Od 1937 do 1938 zastępca przewodniczącego Estońskiego Towarzystwa Stosunków Międzynarodowych, był też członkiem Towarzystwa Muzycznego Robotników Estońskich.

Został odznaczony m.in. estońskim [[Krzyż Wolności (Estonia)|Krzyżem Wolności]] I klasy (1920) oraz [[Order Krzyża Orła|Orderem Krzyża Orła]] I klasy (1930). Ponadto został honorowym doktorem prawa uniwersytetu w [[Tartu]]. Pisał i tłumaczył na estoński pisma czołowych socjalistów, publikował też pamiętniki.

{{Prezydenci Estonii}}
{{Premierzy Estonii}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Rei, August}}
[[Kategoria:Ambasadorowie Estonii w ZSRR]]
[[Kategoria:Estońscy dyplomaci]]
[[Kategoria:Estońscy dziennikarze]]
[[Kategoria:Estońscy emigranci polityczni]]
[[Kategoria:Estońscy prawnicy]]
[[Kategoria:Estońscy samorządowcy]]
[[Kategoria:Estońscy wojskowi]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Wolności (Estonia)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Orła]]
[[Kategoria:Premierzy Estonii]]
[[Kategoria:Prezydenci Estonii]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1886]]
[[Kategoria:Zmarli w 1963]]

title: August Rei

Data i miejsce urodzenia: 22 marca 1886 · Pilistvere

Data i miejsce śmierci: 29 marca 1963 · Sztokholm

Okres:
od 1928 · do 1929
od 9 stycznia 1945 · do 29 marca 1963

Poprzednik:
Jaan Tõnisson
Jüri Uluots

Następca:
Otto Strandman
Aleksander Warma