text:
# Anthony Quinn
Anthony Quinn, właśc. Manuel Antonio Rodolfo Quinn Oaxaca (ur. 21 kwietnia 1915 w Chihuahua, zm. 3 czerwca 2001 w Bostonie) – meksykańsko-amerykański aktor, reżyser, scenarzysta, malarz,  rzeźbiarz i restaurator. Dwukrotny laureat Oscara. Pięciokrotnie uzyskiwał także nominację do Złotego Globu. W 1947 został obywatelem Stanów Zjednoczonych.
8 lutego 1960 otrzymał własną gwiazdę w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 6251 Hollywood Boulevard.

## Życiorys

### Wczesne lata
Urodził się w Meksyku w Chihuahua. Jego matka, Manuela „Nellie” (z domu Oaxaca y Pallares), była Indianką pochodzącą z Azteków, a ojciec, Francisco „Frank” Quinn, malarz i torreador, był pochodzenia meksykańskiego i irlandzkiego. Miał młodszą siostrę Stellę. Po rewolucji Pancho Villi rodzina wyemigrowała do Stanów Zjednoczonych.
Kiedy miał sześć lat, Quinn uczęszczał do kościoła katolickiego i nawet rozważał zostanie księdzem, ale w wieku 11 lat dołączył do zielonoświątkowców w Międzynarodowym Kościele Poczwórnej Ewangelii, który został założony i prowadzony przez ewangelicką kaznodzieję Aimee Semple McPherson. Przez pewien czas Quinn grał w kościelnej kapeli.
Dorastał najpierw w El Paso w Teksasie, a później we wschodnim Los Angeles w Kalifornii, gdzie jego ojciec pracował w Zelig’s Studio, opiekując się zwierzętami i szkoląc się jako operator filmowy. Anthony Quinn uczęszczał do szkoły podstawowej Hammel Street Elementary School, Belvedere Junior High School, liceum politechnicznego i Belmont High School w Los Angeles z Johnem Beradino, ale opuścił szkołę przed jej ukończeniem. W czerwcu 1987 Tucson High School w Arizonie przyznało mu honorowy dyplom ukończenia szkoły średniej.
W wieku dziewięciu lat zainteresował się sztuką i zaczął rzeźbić, a po trzech latach wziął udział w ogólnokrajowym konkursie w Kalifornii i wygrał go swoim gipsowym popiersiem Abrahama Lincolna. Zaczął rysować szkice gwiazd filmowych, które widział, gdy ojciec zabierał go ze sobą do Zelig’s Studio. Wysłał jeden szkic do Douglasa Fairbanksa i ku swojemu zaskoczeniu otrzymał w zamian czek na dwadzieścia pięć dolarów. Kiedy Anthony Quinn miał 11 lat, jego ociec zginął przed ich domem we wschodnim Los Angeles pod przejeżdżającym samochodem. Quinn obiecał wspierać swoją matkę, siostrę i babkę. Zaczął opuszczać szkołę i pracować dorywczo, aby pomóc w utrzymaniu rodziny. Przed ukończeniem 18 lat pracował jako migrujący robotnik rolny, gazeciarz, kaznodzieja, taksówkarz, pucybut, roznosiciel gazet, rzeźnik, murarz, malarz i kucharz. Jako bokser wagi półśredniej zarabiał także od pięciu do dziesięciu dolarów za walkę. Studiował sztukę i architekturę pod kierunkiem Franka Lloyda Wrighta w rezydencji projektanta w Arizonie i jego studiu Taliesin w Spring Green w Wisconsin.

### Kariera
W 1935 chciał zaciągnąć się na statek rybacki; gdy pakował rybę w gazetę trafił na ogłoszenie, że Cecil B. DeMille poszukuje Indianina do westernu Niezwyciężony Bill (The Plainsman, 1936) u boku Gary’ego Coopera. Ukrył się w pociągu, którym na gapę dojechał do Hollywood. Dostał rolę u Cecila B. De Mille’a i pojawił się także na ekranie jako widz walki Todda w familijnej komedii sportowej Leona McCareya Mleczna droga (The Milky Way, 1936) z Haroldem Lloydem, a potem w sensacyjnych melodramatach kryminalnych – Parole! (1936) w roli Zingo Browninga, Zaprzysiężony wróg (Sworn Enemy, 1936) Edwina L. Marina jako gangster u boku Roberta Younga i Nocna kelnerka (Night Waitress, 1936) w roli gangstera z Frankiem Faylenem. Potem poślubił adoptowaną córkę reżysera Cecila B. De Mille’a, u którego zagrał epizodyczną rolę jednego z piratów Beluche w historycznym dramacie przygodowym Korsarz (The Buccaneer, 1938).
Do 1947 Quinn wystąpił w ponad 50 filmach i zagrał różne epizody, w tym Indian, przywódców mafii, wodzów Hawajów, filipińskich bojowników o wolność, chińskich partyzantów i arabskich szejków. W 1948 na Broadwayu zastąpił Marlona Brando w roli Stanleya Kowalskiego w przedstawieniu Tennessee Williamsa Tramwaj zwany pożądaniem. W 1953 przyszedł długo oczekiwany sukces –  Oscar za drugoplanową rolę Eufemio Zapaty, brata meksykańskiego rewolucjonisty Emiliano Zapaty (Marlon Brando) w biograficznym dramacie historycznym Elii Kazana Viva Zapata! (1952). Dwa lata później rozsławiła go rola brutala – jarmarcznego cyrkowca Zampanò, w którym niespodziewanie budzi się człowieczeństwo we włoskim czarno–białym filmem drogi Federico Felliniego La strada (1954). Rola francuskiego malarza Paula Gauguina w dramacie biograficznym Vincente Minnellego i George’a Cukora Pasja życia (Lust for Life, 1956) przyniosła mu drugiego Oscara. Był dwukrotnie nominowany do Oscara za role pierwszoplanowe; Gino, pasterza owiec w Nevadzie, który udaje się do Włoch, aby poślubić siostrę swojej żony, która zmarła wiele lat wcześniej w dramacie George’a Cukora Dziki jest wiatr (Wild Is the Wind, 1957) i za tytułową postać Greka Zorby w komediodramacie muzycznym Michalisa Kakojanisa Grek Zorba (1964), która przyniosła mu międzynarodową sławę. Przez prawie cztery lata grał Zorbę  (od 25 stycznia 1983 do 3 sierpnia 1986) również w musicalu wystawianym na Broadwayu. Rzadko grał klasycznych Amerykanów, za to często wcielał się w postaci Indian, Greków, Chińczyków, Turków, Meksykanów, Ormian, Francuzów, Włochów czy Arabów. W 1961 zdobył nominację do nagrody Tony Award za rolę króla Henryka II w spektaklu Jeana Anouilha Becket.
Największe kreacje aktorskie stworzył w filmach: Krew na piasku, Dzwonnik z Notre Dame, Działa Navarony, Lawrence z Arabii, Dzieci Sancheza, Lew pustyni i Stary człowiek i morze. Chociaż najbardziej znany jest z ról ludzi twardych i bezkompromisowych, potrafił również – w takich filmach, jak 25. godzina, Trzewiki rybaka, Stradivarius – kreować nacechowane głębokim humanizmem postacie ludzi wrażliwych, z trudem radzących sobie z brutalnością otaczającego ich świata. Fanem Quinna był reżyser David Lean. Ostatni film z udziałem Quinna, Słodka zemsta wszedł na ekrany już po śmierci aktora.

## Życie prywatne
Był trzykrotnie żonaty.
- 3 października 1937 ożenił się z Katherine DeMille, z którą miał pięcioro dzieci: dwóch synów – Christophera (ur. 27 października 1938, zm. 15 marca 1941)[26] i Duncana (ur. 4 sierpnia 1945)[27] oraz trzy córki – Christinę (ur. 1 grudnia 1941)[28], Catalinę (ur. 21 listopada 1942) i Valentinę (ur. 26 grudnia 1952)[29]. 21 stycznia 1965 doszło do rozwodu.
- 2 stycznia 1966 poślubił projektantkę kostiumów pochodzenia włoskiego Jolandę Addolori. Mieli trzech synów: Francesco (ur. 22 marca 1962, zm. 5 sierpnia 2011)[30], Danny’ego (ur. 16 kwietnia 1964)[31] i Lorenzo (ur. 7 maja 1966)[32]. 19 sierpnia 1997 rozwiódł się.
- 7 grudnia 1997 zawarł związek małżeński z Kathy Benvin, z którą miał dwójkę dzieci: córkę Antonię (ur. 23 lipca 1993) i syna Ryana Nicholasa (ur. 5 lipca 1996)[33].

Miał również dwóch nieślubnych synów ze związku z Friedel Dunbar: Seana (ur. 7 lutego 1973) i Alexandra (ur. 30 grudnia 1976).
Pod koniec życia wstąpił do zielonoświątkowej wspólnoty chrześcijańskiej Kościoła Poczwórnej Ewangelii.

### Śmierć
Zmarł w Bostonie w wyniku komplikacji oddechowych związanych z rakiem krtani.

## Upamiętnienie
Rząd Grecji podarował Anthony’emu Quinnowi zatokę na wyspie Rodos w podziękowaniu za rolę w filmie Działa Navarony, czym przyczynił się do promocji wyspy. Zatokę nazwano imieniem i nazwiskiem aktora. Późniejszy, demokratyczny rząd unieważnił tę decyzję, jednak nazwa zatoki przetrwała do dziś. Zamykająca cypel skała została wykorzystana w filmie Działa Navarony, to w jej wnętrzu mieściły się działa.

## Filmografia
- Niezwyciężony Bill (1936) jako Indianin
- Korsarz (1938) jako Beluche
- Droga do Singapuru (1940) jako Caesar
- Droga do sukcesu (1940) jako Murray Burns
- Umarli w butach (1941) jako wódz Szalony Koń
- Krew na piasku jako Manola de Palma
- Droga do Maroka (1942) jako Mullay Kassim
- Czarny łabędź (1942) jako Wogan
- Zdarzenie w Ox-Bow (1943) jako Juan Martinez/Francisco Morez
- Powrót do Bataan (1945; znany także pod tytułem Powrót do piekła) jako kpt. Andres Bonifatio
- Pod piracką banderą (1952) jako Roc Brasiliano
- Viva Zapata! (1952) jako Eufemio Zapata
- Płynne złoto (1953) jako "Paco" Conway
- Jedź, kowboju (1953) jako Jose Esqueda
- Miasto pod wodą (1953) jako Tony Bartlett
- Attila (1954) jako Attyla
- Ulisses (1954) jako Antoniusz
- La strada (1954) jako Zampano
- Pasja życia (1956) jako Paul Gauguin
- Dzwonnik z Notre Dame (1956) jako Quasimodo
- Dziki jak wiatr (1957) jako Gino
- Czarna orchidea (1958) jako Frank Valente
- Dwa złote colty (1959) jako Tom Morgan
- Ostatni pociąg z Gun Hill (1959) jako Craig Belden
- Dzikie niewiniątka (1960) jako Inuk
- Piękna złośnica (1960) jako Tom Healy
- Barabasz (1961) jako Barabasz
- Działa Navarony (1961) jako Andrea Stavros
- Lawrence z Arabii (1962) jako Auda abu Tayi
- Grek Zorba (1964) jako Alexis Zorba
- A oto koń siny (1964) jako Vinolas
- Wizyta starszej pani (1964) jako Serge Miller
- Orkan na Jamajce (1965) jako kpt. Chavez
- Niewiarygodne przygody Marco Polo (1965) jako Kublai Khan
- Wojna w Algierze (1966) jako Pierre Raspeguy
- 25. godzina (1967) jako Johann Moritz
- Trzewiki rybaka (1968) jako Cyryl Lakota
- Mag (1968) jako Maurice Conchis
- Strzelby dla San Sebastian (1968) jako Leon Alastray
- Tajemnica Santa Vittoria (1969) jako Italo Bombolini
- Spacer w wiosennym deszczu (1970) jako Will Cade
- Ostatni wojownik (1970) jako Flapping Eagle
- 110. ulica (1972) jako kpt. Mattelli
- Ojciec chrzestny nie żyje (1973) jako Don Angelo
- Marsylski kontrakt (1974) jako Steve Ventura
- Artystyczny kant (1976) jako Philip Bang
- Mesjasz (1976) jako Hamza
- Jezus z Nazaretu (1977) jako Józef Kajfasz
- Karawany (1978) jako Zulffiqar
- Grecki magnat (1978) jako Theo Tomasis
- Dzieci Sancheza (1978) jako Jesus Sanchez
- Przeprawa (1979) jako Bask
- Ryzykowna gra (1981) jako Mariano
- Salamandra (1981) jako Bruno Manzini
- Omar Mukhtar (1981; znany także pod tytułem Lew pustyni) jako Omar Mukhtar
- Onassis – najbogatszy człowiek świata (1988; serial TV) jako Socrates Onassis
- Duchy tego nie robią (1989) jako Scott
- Stradivarius (1989) jako Antonio Stradivari
- Stary człowiek i morze (1990) jako Santiago
- Odwet (1990) jako Tiburon Mendez
- Malaria (1991) jako Lou Carbone
- Gangsterzy (1991) jako Joe Masseria
- Tylko samotni (1991) jako Nick Acropolis
- Bohater ostatniej akcji (1993) jako Tony Vivaldi
- Jesienna miłość (1994) jako Michael Reyman
- Herkules (1995–1999; serial TV) jako Zeus
- Spacer w chmurach (1995) jako don Pedro Aragon
- Gotti (1996) jako Aniello Dellacroce
- Słodka zemsta (2002; film wszedł na ekrany już po śmierci Quinna) jako Angelo Allieghieri

## Nagrody i nominacje
| Rok  | Nagroda                                | Kategoria                                                                   | Tytuł produkcji                              | Rezultat  |
| ---- | -------------------------------------- | --------------------------------------------------------------------------- | -------------------------------------------- | --------- |
| 1953 | Oscar                                  | Najlepszy aktor drugoplanowy                                                | Viva Zapata! (1952)                          | Wygrana   |
| 1957 | Złoty Glob                             | Najlepszy aktor drugoplanowy                                                | Pasja życia (1956)                           | Nominacja |
| 1957 | Oscar                                  | Najlepszy aktor drugoplanowy                                                | Pasja życia (1956)                           | Wygrana   |
| 1958 | Oscar                                  | Najlepszy aktor pierwszoplanowy                                             | Dziki jest wiatr (1956)                      | Nominacja |
| 1961 | Tony Award                             | Najlepszy aktor w sztuce teatralnej                                         | Becket (1960)                                | Nominacja |
| 1963 | Złoty Glob                             | Najlepszy aktor w filmie dramatycznym                                       | Lawrence z Arabii (1962)                     | Nominacja |
| 1963 | Nagroda BAFTA                          | Najlepszy aktor zagraniczny                                                 | Lawrence z Arabii (1962)                     | Nominacja |
| 1964 | National Board of Review               | Najlepszy aktor                                                             | Grek Zorba (1964)                            | Wygrana   |
| 1965 | Złoty Glob                             | Najlepszy aktor w filmie dramatycznym                                       | Grek Zorba (1964)                            | Nominacja |
| 1965 | Oscar                                  | Najlepszy aktor pierwszoplanowy                                             | Grek Zorba (1964)                            | Nominacja |
| 1966 | Nagroda BAFTA                          | Najlepszy aktor zagraniczny                                                 | Grek Zorba (1964)                            | Nominacja |
| 1970 | Złoty Glob                             | Najlepszy aktor w filmie komediowym lub musicalu                            | Tajemnica Santa Vittoria (1969)              | Nominacja |
| 1987 | 44. ceremonia wręczenia Złotych Globów | Nagroda im. Cecila B. DeMille’a                                             | –                                            | Wygrana   |
| 1988 | Nagroda Emmy                           | Wybitny aktor drugoplanowy w miniserialm lub filmie telewizyjnym            | Onassis – najbogatszy człowiek świata (1988) | Nominacja |
| 1992 | Złota Malina                           | Najgorszy aktor drugoplanowy                                                | Gangsterzy (1991)                            | Nominacja |
| 1997 | Złoty Glob                             | Najlepszy aktor drugoplanowy w serialu, miniserialu lub filmie telewizyjnym | Gotti (1996)                                 | Nominacja |
| 1997 | Nagroda Satelita                       | Najlepszy aktor drugoplanowy w serialu, miniserialu lub filmie telewizyjnym | Gotti (1996)                                 | Nominacja |

## Publikacje
- Anthony Quinn: The Original Sin: A Self-portrait by Anthony Quinn. Boston, Toronto: Brown & Company, 1972, s. 311. ISBN 0-316-72898-5.
- Anthony Quinn, Daniel Paisner: One Man Tango. Nowy Jork: HarperCollinsPublishers, 1995, s. 388. ISBN 978-0060183547.

title: Anthony Quinn

wikitext:
{{Aktor infobox
 |imię i nazwisko           = Anthony Quinn
 |imię i nazwisko org       =
 |grafika                   = Anthony Quinn around the 1960s.jpg
 |opis grafiki              = Anthony Quinn (lata 60.)
 |alt grafiki               =
 |prawdziwe imię i nazwisko = Manuel Antonio Rodolfo Quinn Oaxaca
 |data urodzenia            = 21 kwietnia 1915
 |miejsce urodzenia         = [[Chihuahua (miasto)|Chihuahua]]
 |data śmierci              = 3 czerwca 2001
 |miejsce śmierci           = [[Boston]]
 |zawód                     = [[aktor]], [[reżyser filmowy]], [[scenarzysta]], [[Malarstwo|malarz]], [[Rzeźbiarstwo|rzeźbiarz]], restaurator
 |współmałżonek             = Katherine DeMille
{{small|(1937–1965; rozwód)}}
Jolanda Addolori
{{small|(1966–1997; rozwód)}}
Kathy Benvin
{{small|(1997–2001; jego śmierć)}}
 |lata aktywności           = 1936–2001
 |zespół artystyczny        =
 |odznaczenia               =
 |commons                   = Category:Anthony Quinn
 |wikicytaty                = Anthony Quinn
 |www                       =
}}
'''Anthony Quinn''', właśc. '''Manuel Antonio Rodolfo Quinn Oaxaca''' (ur. [[21 kwietnia]] [[1915]] w [[Chihuahua (miasto)|Chihuahua]], zm. [[3 czerwca]] [[2001]] w [[Boston]]ie) – [[Meksykanie|meksykańsko]]-[[Amerykanie|amerykański]] [[aktor]], [[Reżyser filmowy|reżyser]], [[scenarzysta]], [[Malarstwo|malarz]],  [[Rzeźbiarstwo|rzeźbiarz]] i restaurator. Dwukrotny laureat [[Nagroda Akademii Filmowej|Oscara]]<ref>{{cytuj stronę|url=https://www.allmovie.com/artist/anthony-quinn-an3723|tytuł=Anthony Quinn|opublikowany=[[AllMovie]]|język=en|data dostępu=2025-02-13}}</ref>. Pięciokrotnie uzyskiwał także nominację do [[Złoty Glob|Złotego Globu]]. W 1947 został obywatelem Stanów Zjednoczonych<ref name="po">{{Cytuj stronę|url=http://www.filmreference.com/Actors-and-Actresses-Po-Ro/Quinn-Anthony.html|tytuł=Actors and Actresses: Anthony Quinn|opublikowany=Film Reference|język=en|data dostępu=2025-02-13}}</ref>.

8 lutego 1960 otrzymał własną [[Gwiazdy Hollywood Walk of Fame|gwiazdę]] w [[Aleja Gwiazd w Los Angeles|Alei Gwiazd w Los Angeles]] znajdującą się przy 6251 [[Hollywood Boulevard]]<ref>{{Cytuj stronę|url=https://walkoffame.com/anthony-quinn/|tytuł=Anthony Quinn|opublikowany=Walk of Fame|język=en|data dostępu=2025-02-13}}</ref><ref>{{Cytuj|url=https://projects.latimes.com/hollywood/star-walk/anthony-quinn/|data=4 czerwca 2001|tytuł=Hollywood Star Walk: Anthony Quinn, Actor|czasopismo=[[Los Angeles Times]]|język=en|data dostępu=2025-02-13}}</ref>.

== Życiorys ==
=== Wczesne lata ===
Urodził się w [[Meksyk]]u w [[Chihuahua (miasto)|Chihuahua]]. Jego matka, Manuela „Nellie” (z domu Oaxaca y Pallares)<ref name="fr">{{Cytuj stronę|url=http://www.filmreference.com/film/58/Anthony-Quinn.html|tytuł=Anthony Quinn Biography (1915–2001)|opublikowany=Film Reference|język=en|data dostępu=2025-02-13}}</ref>, była Indianką pochodzącą z [[Aztekowie|Azteków]], a ojciec, Francisco „Frank” Quinn<ref>{{Cytuj książkę|nazwisko=Baugh|imię=Scott L.|tytuł=Latino American Cinema: An Encyclopedia of Movies, Stars, Concepts, and Trends| wydawca =Greenwood| data =2012|miejsce=Santa Barbara|strony=221| isbn =978-0-313-38036-5}}</ref><ref>{{Cytuj|url=https://www.nytimes.com/2001/06/04/movies/anthony-quinn-dies-at-86-played-earthy-tough-guys.html|autor=Anita Gates|data=4 czerwca 2001|tytuł=Anthony Quinn Dies at 86; Played Earthy Tough Guys|czasopismo=[[The New York Times]]|język=en|data dostępu=2025-02-13}}</ref>, [[Malarstwo|malarz]] i [[torreador]]<ref>{{cytuj stronę|url=https://www.allocine.fr/personne/fichepersonne-1056/biographie/|autor=Hélène Baud, Emilie Schneider|tytuł=Anthony Quinn biographie|opublikowany=[[AlloCiné]]|język=fr|data dostępu=2025-02-13}}</ref>, był pochodzenia [[Meksykanie|meksykańskiego]] i [[Irlandczycy|irlandzkiego]]<ref name="ethni">{{cytuj stronę|url=https://ethnicelebs.com/anthony-quinn|data=8 marca 2015|tytuł=Anthony Quinn What Nationality Ancestry Race|opublikowany=EthniCelebs.com|język=en|data dostępu=2025-02-13|archiwum=https://archive.is/CHBgn}}</ref>. Miał młodszą siostrę Stellę<ref name="af">{{cytuj stronę|url=https://www.angelfire.com/ri/newlaff/quinnbio.html|tytuł=Anthony Quinn Biography|opublikowany=Angelfire|język=en|data dostępu=2025-02-13|archiwum=https://archive.ph/wdXWA}}</ref>. Po [[rewolucja meksykańska|rewolucji Pancho Villi]] rodzina wyemigrowała do [[Stany Zjednoczone|Stanów Zjednoczonych]]<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=22714|tytuł=Anthony Quinn (1915–2001)|opublikowany=[[Find a Grave]]|język=en|data dostępu=2025-02-13}}</ref><ref>{{cytuj|url=https://www.nytimes.com/2000/09/07/movies/a-role-model-with-a-hefty-collection-of-roles.html|autor=Dave Kehr|data=7 września 2000|tytuł=A Role Model with a Hefty Collection of Roles|czasopismo=[[The New York Times]]|język=en|data dostępu=2025-02-13}}</ref>.

Kiedy miał sześć lat, Quinn uczęszczał do [[Kościół katolicki|kościoła katolickiego]] i nawet rozważał zostanie [[Ksiądz|księdzem]], ale w wieku 11 lat dołączył do [[pentekostalizm|zielonoświątkowców]] w [[Międzynarodowy Kościół Poczwórnej Ewangelii|Międzynarodowym Kościele Poczwórnej Ewangelii]], który został założony i prowadzony przez ewangelicką kaznodzieję [[Aimee Semple McPherson]]<ref>{{cytuj stronę|url=https://web.archive.org/web/20050802113508/http://www.adherents.com/people/pq/Anthony_Quinn.html|tytuł=The Religious Affiliation of Actor: Anthony Quinn 1915–2001|opublikowany=adherents.com|język=en|data dostępu=2025-02-13}}</ref>. Przez pewien czas Quinn grał w kościelnej kapeli<ref>Stephen M. Silverman, ''Macho Actor Anthony Quinn Made Passion His Compass'', „[[People]]”, 7 września 2000</ref>.

Dorastał najpierw w [[El Paso (Teksas)|El Paso]] w [[Teksas]]ie, a później we wschodnim [[Los Angeles]] w [[Kalifornia|Kalifornii]], gdzie jego ojciec pracował w Zelig’s Studio, opiekując się zwierzętami i szkoląc się jako [[operator filmowy]]<ref name="af"/>. Anthony Quinn uczęszczał do szkoły podstawowej Hammel Street Elementary School, Belvedere Junior High School, liceum [[Politechnika|politechnicznego]] i Belmont High School w Los Angeles z [[John Beradino|Johnem Beradino]], ale opuścił szkołę przed jej ukończeniem. W czerwcu 1987 Tucson High School w Arizonie przyznało mu honorowy dyplom ukończenia szkoły średniej<ref>{{cytuj stronę|url=https://www.newspapers.com/newspage/120996292/|tytuł=Tucson High School Awards Quinn Honorary Diploma|opublikowany=The Arizona Republic|język=en|data dostępu=2025-02-13}}</ref>.

W wieku dziewięciu lat zainteresował się sztuką i zaczął rzeźbić, a po trzech latach wziął udział w ogólnokrajowym konkursie w Kalifornii i wygrał go swoim gipsowym popiersiem [[Abraham Lincoln|Abrahama Lincolna]]<ref name="af"/>. Zaczął rysować szkice gwiazd filmowych, które widział, gdy ojciec zabierał go ze sobą do Zelig’s Studio. Wysłał jeden szkic do [[Douglas Fairbanks|Douglasa Fairbanksa]] i ku swojemu zaskoczeniu otrzymał w zamian czek na dwadzieścia pięć dolarów<ref name="af"/>. Kiedy Anthony Quinn miał 11 lat, jego ociec zginął przed ich domem we wschodnim Los Angeles pod przejeżdżającym samochodem<ref name="af"/>. Quinn obiecał wspierać swoją matkę, siostrę i babkę<ref name="af"/>. Zaczął opuszczać szkołę i pracować dorywczo, aby pomóc w utrzymaniu rodziny. Przed ukończeniem 18 lat pracował jako migrujący robotnik rolny, gazeciarz, kaznodzieja, taksówkarz, pucybut, roznosiciel gazet, rzeźnik, murarz, malarz i kucharz<ref name="stary">{{cytuj pismo|nazwisko=Modrzejewska–De Rosso|imię=Katarzyna|tytuł =Stary człowiek i marmur|czasopismo = [[Film (czasopismo)|Film]]|wolumin = nr 18/19|wydanie =2129/XLV|strony =10|data =6–13 maja 1990|wydawca = RSW „Prasa-Książka- Ruch”|miejsce = Warszawa |issn = 0137-463X|doi =}}</ref><ref name="tv">{{cytuj|url=https://www.tvguide.com/celebrities/anthony-quinn/bio/3030047690/|tytuł=Anthony Quinn Biography|czasopismo=[[TV Guide]]|język=en|data dostępu=2025-02-13| archiwum =https://archive.ph/A3Z5L| zarchiwizowano = 2025-02-13}}</ref>. Jako [[boks]]er wagi półśredniej zarabiał także od pięciu do dziesięciu dolarów za walkę<ref name="af"/>. Studiował sztukę i architekturę pod kierunkiem [[Frank Lloyd Wright|Franka Lloyda Wrighta]] w rezydencji projektanta w [[Arizona|Arizonie]] i jego studiu Taliesin w [[Spring Green (hrabstwo Sauk)|Spring Green]] w [[Wisconsin]].

=== Kariera ===
W 1935 chciał zaciągnąć się na [[statek rybacki]]; gdy pakował rybę w gazetę trafił na ogłoszenie, że [[Cecil B. DeMille]] poszukuje Indianina do westernu ''Niezwyciężony Bill'' (''The Plainsman'', 1936)<ref name="stary"/> u boku [[Gary Cooper|Gary’ego Coopera]]. Ukrył się w pociągu, którym na gapę dojechał do [[Hollywood]]<ref name="stary"/>. Dostał rolę u Cecila B. De Mille’a i pojawił się także na ekranie jako widz walki Todda w familijnej komedii sportowej [[Leo McCarey|Leona McCareya]] ''[[Mleczna droga (film 1936)|Mleczna droga]]'' (''The Milky Way'', 1936) z [[Harold Lloyd|Haroldem Lloydem]], a potem w sensacyjnych melodramatach kryminalnych – ''Parole!'' (1936) w roli Zingo Browninga, ''Zaprzysiężony wróg'' (''Sworn Enemy'', 1936) [[Edwin L. Marin|Edwina L. Marina]] jako gangster u boku [[Robert Young (aktor)|Roberta Younga]] i ''Nocna kelnerka'' (''Night Waitress'', 1936) w roli gangstera z [[Frank Faylen|Frankiem Faylenem]]. Potem poślubił adoptowaną córkę reżysera [[Cecil B. DeMille|Cecila B. De Mille’a]]<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.klatsch-tratsch.de/2011/08/07/anthony-quinn-sohn-bricht-mit-48-jahren-tot-zusammen/85655|tytuł=Anthony Quinn: Sohn bricht mit 48 Jahren tot zusammen|opublikowany=Klatsch & Tratsch|język=de|data dostępu=2017-01-23|archiwum=https://web.archive.org/web/20170108093936/http://www.klatsch-tratsch.de/2011/08/07/anthony-quinn-sohn-bricht-mit-48-jahren-tot-zusammen/85655|zarchiwizowano=2017-01-08}}</ref>, u którego zagrał epizodyczną rolę jednego z piratów Beluche w historycznym dramacie przygodowym ''[[Korsarz (film 1938)|Korsarz]]'' (''The Buccaneer'', 1938)<ref>{{cytuj pismo|nazwisko=O’Connor|imię=Edgar|tytuł =Zampano z filmu „La strada” na fotelu reżyserskim|czasopismo = [[Film (czasopismo)|Film]]|wolumin = nr 1|wydanie =474/XIII|strony =8–9|data =3 listopada 1958|wydawca = RSW „Prasa-Książka- Ruch”|miejsce = Warszawa |issn = 0137-463X|doi =}}</ref>.

Do 1947 Quinn wystąpił w ponad 50 filmach i zagrał różne epizody, w tym Indian, przywódców mafii, wodzów Hawajów, filipińskich bojowników o wolność, chińskich partyzantów i arabskich szejków. W 1948 na [[Broadway (teatr)|Broadwayu]] zastąpił [[Marlon Brando|Marlona Brando]] w roli Stanleya Kowalskiego w przedstawieniu [[Tennessee Williams]]a ''[[Tramwaj zwany pożądaniem]]''<ref>{{cytuj stronę |url =https://www.ibdb.com/broadway-cast-staff/anthony-quinn-56761|tytuł = Anthony Quinn|opublikowany = [[Internet Broadway Database]] |język = en |data dostępu = 2025-02-13}}</ref>. W 1953 przyszedł długo oczekiwany sukces –  [[Nagroda Akademii Filmowej|Oscar]] za drugoplanową rolę Eufemio Zapaty, brata meksykańskiego rewolucjonisty [[Emiliano Zapata|Emiliano Zapaty]] ([[Marlon Brando]]) w biograficznym dramacie historycznym [[Elia Kazan|Elii Kazana]] ''[[Viva Zapata!]]'' (1952). Dwa lata później rozsławiła go rola brutala – jarmarcznego cyrkowca Zampanò, w którym niespodziewanie budzi się człowieczeństwo we włoskim czarno–białym [[film drogi|filmem drogi]]  [[Federico Fellini]]ego ''[[La strada]]'' (1954). Rola francuskiego malarza [[Paul Gauguin|Paula Gauguina]] w dramacie biograficznym [[Vincente Minnelli|Vincente Minnellego]] i [[George Cukor|George’a Cukora]] ''[[Pasja życia (film)|Pasja życia]]'' (''Lust for Life'', 1956) przyniosła mu drugiego Oscara. Był dwukrotnie nominowany do Oscara za role pierwszoplanowe; Gino, pasterza owiec w [[Nevada|Nevadzie]], który udaje się do Włoch, aby poślubić siostrę swojej żony, która zmarła wiele lat wcześniej w dramacie [[George Cukor|George’a Cukora]] ''[[Dziki jest wiatr]]'' (''Wild Is the Wind'', 1957) i za tytułową postać [[Grek Zorba|Greka Zorby]] w komediodramacie muzycznym [[Michalis Kakojanis|Michalisa Kakojanisa]] ''[[Grek Zorba (film)|Grek Zorba]]'' (1964), która przyniosła mu międzynarodową sławę. Przez prawie cztery lata grał Zorbę  (od 25 stycznia 1983 do 3 sierpnia 1986) również w musicalu wystawianym na [[Broadway (teatr)|Broadwayu]]<ref>{{Cytuj książkę | imię = Magdalena | nazwisko = Pawlicka | tytuł = Zacisze gwiazd | isbn = 978-83-926413-8-4 | data = 2009 | wydawca = Wydawnictwo Picaresque, Telewizja Polska SA | strony = 188}}</ref>. Rzadko grał klasycznych Amerykanów, za to często wcielał się w postaci [[Indianie|Indian]], [[Grecy|Greków]], [[Chińczycy|Chińczyków]], [[Turcy|Turków]], Meksykanów, [[Ormianie|Ormian]], Francuzów, Włochów czy Arabów<ref>{{cytuj|url=http://www.theguardian.com/news/2001/jun/05/guardianobituaries.filmnews|tytuł=Obituary: Anthony Quinn|czasopismo=[[The Guardian]]|język=en|data dostępu=2017-01-23}}</ref><ref>{{Cytuj książkę | imię = Magdalena | nazwisko = Pawlicka | tytuł = Zacisze gwiazd | isbn = 978-83-926413-8-4 | data = 2009 | wydawca = Wydawnictwo Picaresque, Telewizja Polska SA | strony = 187}}</ref>. W 1961 zdobył nominację do nagrody [[Tony Award]] za rolę króla [[Henryk II Plantagenet|Henryka II]] w spektaklu [[Jean Anouilh|Jeana Anouilha]] ''Becket''<ref>{{cytuj stronę |url =https://www.ibdb.com/broadway-cast-staff/anthony-quinn-56761#Awards|tytuł = Anthony Quinn Awards|opublikowany = [[Internet Broadway Database]] |język = en |data dostępu = 2025-02-13}}</ref>.

Największe kreacje aktorskie stworzył w filmach: ''[[Krew na piasku (film 1941)|Krew na piasku]]'', ''[[Dzwonnik z Notre Dame (film 1956)|Dzwonnik z Notre Dame]]'', ''[[Działa Navarony (film)|Działa Navarony]]'', ''[[Lawrence z Arabii (film)|Lawrence z Arabii]]'', ''[[Dzieci Sancheza (film)|Dzieci Sancheza]]'', ''[[Lew pustyni]]'' i ''[[Stary człowiek i morze (film 1990)|Stary człowiek i morze]]''<ref name="rt">{{cytuj stronę|url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/anthony_quinn/|tytuł=Anthony Quinn|opublikowany=[[Rotten Tomatoes]]|język=en|data dostępu=2025-02-13}}</ref>. Chociaż najbardziej znany jest z ról ludzi twardych i bezkompromisowych, potrafił również – w takich filmach, jak ''[[25. godzina (film 1967)|25. godzina]]'', ''[[Trzewiki rybaka]]'', ''[[Stradivarius (film)|Stradivarius]]'' – kreować nacechowane głębokim [[humanizm]]em postacie ludzi wrażliwych, z trudem radzących sobie z brutalnością otaczającego ich świata. Fanem Quinna był reżyser [[David Lean]]. Ostatni film z udziałem Quinna, ''[[Słodka zemsta (film 2002)|Słodka zemsta]]'' wszedł na ekrany już po śmierci aktora.

== Życie prywatne ==
Był trzykrotnie żonaty.
* 3 października 1937 ożenił się z Katherine DeMille, z którą miał pięcioro dzieci: dwóch synów – Christophera (ur. 27 października 1938, zm. 15 marca 1941)<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=5498|tytuł=Christopher Quinn (1938-1941)|opublikowany=Find a Grave Memorial|język=en|data dostępu=2017-01-23}}</ref> i Duncana (ur. 4 sierpnia 1945)<ref>{{IMDb|osoba|0703829|Duncan Quinn}}</ref> oraz trzy córki – Christinę (ur. 1 grudnia 1941)<ref>{{IMDb|osoba|1632821|Christina Quinn}}</ref>, Catalinę (ur. 21 listopada 1942) i Valentinę (ur. 26 grudnia 1952)<ref>{{IMDb|osoba|0704023|Valentina Quinn}}</ref>. 21 stycznia 1965 doszło do rozwodu.
* 2 stycznia 1966 poślubił projektantkę kostiumów pochodzenia włoskiego Jolandę Addolori. Mieli trzech synów: [[Francesco Quinn|Francesco]] (ur. 22 marca 1962, zm. 5 sierpnia 2011)<ref>{{NNDB|osoba|671/000346630|Francesco Quinn}}</ref>, [[Danny Quinn|Danny’ego]] (ur. 16 kwietnia 1964)<ref>{{cytuj stronę|url=http://roma.repubblica.it/cronaca/2015/04/01/news/il_ristorante_bio_fallisce_indagato_il_figlio_di_anthony_quinn-110965211/|autor=Giuseppe Scarpa (2015-04-01)|tytuł=Il ristorante bio fallisce, indagato il figlio di Anthony Quinn|opublikowany=|język=en|data dostępu=2017-01-23}}</ref> i [[Lorenzo Quinn|Lorenzo]] (ur. 7 maja 1966)<ref>{{cytuj stronę|url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/lorenzo-quinn/|tytuł=Lorenzo Quinn|opublikowany=Rotten Tomatoes|język=en|data dostępu=2017-01-23}}</ref>. 19 sierpnia 1997 rozwiódł się.
* 7 grudnia 1997 zawarł związek małżeński z Kathy Benvin, z którą miał dwójkę dzieci: córkę Antonię (ur. 23 lipca 1993) i syna Ryana Nicholasa (ur. 5 lipca 1996)<ref>{{IMDb|osoba|2939431|Ryan Quinn}}</ref>.
Miał również dwóch nieślubnych synów ze związku z Friedel Dunbar: Seana (ur. 7 lutego 1973) i Alexandra (ur. 30 grudnia 1976)<ref>{{IMDb|osoba|1092316|Alex A. Quinn}}</ref>.

Pod koniec życia wstąpił do [[pentekostalizm|zielonoświątkowej]] wspólnoty chrześcijańskiej [[Międzynarodowy Kościół Poczwórnej Ewangelii|Kościoła Poczwórnej Ewangelii]]<ref>{{cytuj stronę|url=http://archive.is/20130428025935/sueyounghistories.com/archives/2008/12/01/anthony-quinn-1915-2001/|tytuł=Anthony Quinn 1915–2001|opublikowany=Sue Young Histories|język=en|data dostępu=2017-01-23}}</ref>.

=== Śmierć ===
Zmarł w [[Boston]]ie w wyniku komplikacji oddechowych związanych z [[Nowotwór złośliwy krtani|rakiem krtani]]<ref>{{cytuj|url=http://articles.latimes.com/1995-08-06/entertainment/ca-31861_1_anthony-quinn|autor=Eric Gutierrez|data=6 sierpnia 1995|tytuł=The Revolutionary at 80 : Anthony Quinn, who plays a Mexican in 'Clouds,' dreams of being accepted in his native land|czasopismo=[[Los Angeles Times]]|język=en|data dostępu=2025-02-13}}</ref>.

== Upamiętnienie ==
[[Rząd Grecji]] podarował Anthony’emu Quinnowi zatokę na wyspie [[Rodos (wyspa)|Rodos]] w podziękowaniu za rolę w filmie ''Działa Navarony'', czym przyczynił się do promocji wyspy. Zatokę nazwano imieniem i nazwiskiem aktora. Późniejszy, demokratyczny rząd unieważnił tę decyzję, jednak nazwa zatoki przetrwała do dziś. Zamykająca cypel skała została wykorzystana w filmie ''Działa Navarony'', to w jej wnętrzu mieściły się działa.

== Filmografia ==
[[Plik:Maureen O'Hara Anthony Quinn.jpg|mały|[[Maureen O’Hara]] i Quinn na planie filmu ''[[Sindbad Żeglarz (film 1947)|Sindbad Żeglarz]]'' (1947)]]
[[Plik:Anthony Quinn signed.JPG|mały|Anthony Quinn (ok. 1955)]]
[[Plik:Anthony Quinn en Barrabás (1961).jpg|mały|Anthony Quinn jako [[Barabasz]] w filmie [[Barabasz (film 1961)|o tej samej nazwie]] (1961)]]
[[Plik:ANTHONY QUINN.jpg|mały|Anthony Quinn (2000)]]
* ''[[Niezwyciężony Bill]]'' (1936) jako Indianin
* ''[[Korsarz (film 1938)|Korsarz]]'' (1938) jako Beluche
* ''[[Droga do Singapuru]]'' (1940) jako Caesar
* ''[[Droga do sukcesu]]'' (1940) jako Murray Burns
* ''[[Umarli w butach]]'' (1941) jako wódz Szalony Koń
* ''[[Krew na piasku (film 1941)|Krew na piasku]]'' jako Manola de Palma
* ''[[Droga do Maroka]]'' (1942) jako Mullay Kassim
* ''[[Czarny łabędź (film 1942)|Czarny łabędź]]'' (1942) jako Wogan
* ''[[Zdarzenie w Ox-Bow]]'' (1943) jako Juan Martinez/Francisco Morez
* ''[[Powrót do Bataan]]'' (1945; znany także pod tytułem ''Powrót do piekła'') jako kpt. Andres Bonifatio
* ''[[Pod piracką banderą]]'' (1952) jako [[Roche Brasiliano|Roc Brasiliano]]
* ''[[Viva Zapata!]]'' (1952) jako Eufemio Zapata
* ''[[Płynne złoto]]'' (1953) jako "Paco" Conway
* ''[[Jedź, kowboju]]'' (1953) jako Jose Esqueda
* ''[[Miasto pod wodą]]'' (1953) jako Tony Bartlett
* ''Attila'' (1954) jako [[Attyla]]
* ''[[Ulisses (film 1954)|Ulisses]]'' (1954) jako Antoniusz
* ''[[La strada]]'' (1954) jako Zampano
* ''[[Pasja życia (film)|Pasja życia]]'' (1956) jako [[Paul Gauguin]]
* ''[[Dzwonnik z Notre Dame (film 1956)|Dzwonnik z Notre Dame]]'' (1956) jako [[Quasimodo (postać literacka)|Quasimodo]]
* ''[[Dziki jak wiatr]]'' (1957) jako Gino
* ''[[Czarna orchidea]]'' (1958) jako Frank Valente
* ''[[Dwa złote colty]]'' (1959) jako Tom Morgan
* ''[[Ostatni pociąg z Gun Hill]]'' (1959) jako Craig Belden
* ''[[Dzikie niewiniątka]]'' (1960) jako Inuk
* ''[[Piękna złośnica (film 1960)|Piękna złośnica]]'' (1960) jako Tom Healy
* ''[[Barabasz (film 1961)|Barabasz]]'' (1961) jako [[Barabasz]]
* ''[[Działa Navarony (film)|Działa Navarony]]'' (1961) jako Andrea Stavros
* ''[[Lawrence z Arabii (film)|Lawrence z Arabii]]'' (1962) jako Auda abu Tayi
* ''[[Grek Zorba (film)|Grek Zorba]]'' (1964) jako Alexis Zorba
* ''[[A oto koń siny]]'' (1964) jako Vinolas
* ''[[Wizyta starszej pani (film)|Wizyta starszej pani]]'' (1964) jako Serge Miller
* ''[[Orkan na Jamajce (film)|Orkan na Jamajce]]'' (1965) jako kpt. Chavez
* ''[[Niewiarygodne przygody Marco Polo]]'' (1965) jako Kublai Khan
* ''[[Wojna w Algierze]]'' (1966) jako Pierre Raspeguy
* ''[[25. godzina (film 1967)|25. godzina]]'' (1967) jako Johann Moritz
* ''[[Trzewiki rybaka]]'' (1968) jako Cyryl Lakota
* ''[[Mag (film)|Mag]]'' (1968) jako Maurice Conchis
* ''[[Strzelby dla San Sebastian]]'' (1968) jako Leon Alastray
* ''[[Tajemnica Santa Vittoria]]'' (1969) jako Italo Bombolini
* ''[[Spacer w wiosennym deszczu]]'' (1970) jako Will Cade
* ''[[Ostatni wojownik (film)|Ostatni wojownik]]'' (1970) jako Flapping Eagle
* ''[[110. ulica]]'' (1972) jako kpt. Mattelli
* ''[[Ojciec chrzestny nie żyje]]'' (1973) jako Don Angelo
* ''[[Marsylski kontrakt]]'' (1974) jako Steve Ventura
* ''[[Artystyczny kant]]'' (1976) jako Philip Bang
* ''[[Mesjasz (film)|Mesjasz]]'' (1976) jako Hamza
* ''[[Jezus z Nazaretu (miniserial)|Jezus z Nazaretu]]'' (1977) jako [[Józef Kajfasz]]
* ''[[Karawany]]'' (1978) jako Zulffiqar
* ''[[Grecki magnat]]'' (1978) jako Theo Tomasis
* ''[[Dzieci Sancheza (film)|Dzieci Sancheza]]'' (1978) jako Jesus Sanchez
* ''[[Przeprawa (film 1979)|Przeprawa]]'' (1979) jako Bask
* ''[[Ryzykowna gra (film 1981)|Ryzykowna gra]]'' (1981) jako Mariano
* ''[[Salamandra (film)|Salamandra]]'' (1981) jako Bruno Manzini
* ''[[Omar Mukhtar (film)|Omar Mukhtar]]'' (1981; znany także pod tytułem ''Lew pustyni'') jako [[Umar al-Muchtar|Omar Mukhtar]]
* ''[[Onassis – najbogatszy człowiek świata]]'' (1988; serial TV) jako Socrates Onassis
* ''[[Duchy tego nie robią]]'' (1989) jako Scott
* ''[[Stradivarius (film)|Stradivarius]]'' (1989) jako [[Antonio Stradivari]]
* ''[[Stary człowiek i morze (film 1990)|Stary człowiek i morze]]'' (1990) jako Santiago
* ''[[Odwet (film 1990)|Odwet]]'' (1990) jako Tiburon Mendez
* ''[[Malaria (film 1991)|Malaria]]'' (1991) jako Lou Carbone
* ''[[Gangsterzy]]'' (1991) jako [[Joe Masseria]]
* ''[[Tylko samotni]]'' (1991) jako Nick Acropolis
* ''[[Bohater ostatniej akcji]]'' (1993) jako Tony Vivaldi
* ''[[Jesienna miłość (film)|Jesienna miłość]]'' (1994) jako Michael Reyman
* ''[[Herkules (serial telewizyjny 1995)|Herkules]]'' (1995–1999; serial TV) jako [[Zeus]]
* ''[[Spacer w chmurach]]'' (1995) jako don Pedro Aragon
* ''[[Gotti (film 1996)|Gotti]]'' (1996) jako [[Aniello Dellacroce]]
* ''[[Słodka zemsta (film 2002)|Słodka zemsta]]'' (2002; film wszedł na ekrany już po śmierci Quinna) jako Angelo Allieghieri

== Nagrody i nominacje ==
{|class="wikitable" style="font-size: 92%;" border="2" cellpadding="4" background: #f9f9f9;
|- align="center"
|- align="center"
! style="background: #CCCCCC;" | Rok
! style="background: #CCCCCC;" | Nagroda
! style="background: #CCCCCC;" | Kategoria
! style="background: #CCCCCC;" | Tytuł produkcji
! style="background: #CCCCCC;" | Rezultat
|- align="center"
|-
| [[1953 w filmie|1953]]
| [[25. ceremonia wręczenia Oscarów|Oscar]]
| [[Oscar dla najlepszego aktora drugoplanowego|Najlepszy aktor drugoplanowy]]
| ''Viva Zapata!'' (1952)
| style="background: #ddffdd" | '''Wygrana'''
|-
| rowspan="2"| [[1957 w filmie|1957]]
| [[14. ceremonia wręczenia Złotych Globów|Złoty Glob]]
| [[Złoty Glob dla najlepszego aktora drugoplanowego|Najlepszy aktor drugoplanowy]]
| rowspan="2"| ''Pasja życia'' (1956)
| style="background: #ffdddd" | Nominacja
|-
| [[29. ceremonia wręczenia Oscarów|Oscar]]
| [[Oscar dla najlepszego aktora drugoplanowego|Najlepszy aktor drugoplanowy]]
| style="background: #ddffdd" | '''Wygrana'''
|-
| [[1958 w filmie|1958]]
| [[30. ceremonia wręczenia Oscarów|Oscar]]
| [[Oscar dla najlepszego aktora pierwszoplanowego|Najlepszy aktor pierwszoplanowy]]
| ''Dziki jest wiatr'' (1956)
| style="background: #ffdddd" | Nominacja
|-
| 1961
| [[Tony Award]]
| Najlepszy aktor w sztuce teatralnej
| ''Becket'' (1960)
| style="background: #ffdddd" | Nominacja
|-
| rowspan="2"| [[1963 w filmie|1963]]
| [[20. ceremonia wręczenia Złotych Globów|Złoty Glob]]
| [[Złoty Glob dla najlepszego aktora w filmie dramatycznym|Najlepszy aktor w filmie dramatycznym]]
| rowspan="2"| ''Lawrence z Arabii'' (1962)
| style="background: #ffdddd" | Nominacja
|-
| [[16. ceremonia wręczenia nagród Brytyjskiej Akademii Filmowej|Nagroda BAFTA]]
| Najlepszy aktor zagraniczny
| style="background: #ffdddd" | Nominacja
|-
| [[1964 w filmie|1964]]
| [[National Board of Review]]
| Najlepszy aktor
| rowspan="4"| ''Grek Zorba'' (1964)
| style="background: #ddffdd" | '''Wygrana'''
|-
| rowspan="2"| [[1965 w filmie|1965]]
| [[22. ceremonia wręczenia Złotych Globów|Złoty Glob]]
| [[Złoty Glob dla najlepszego aktora w filmie dramatycznym|Najlepszy aktor w filmie dramatycznym]]
| style="background: #ffdddd" | Nominacja
|-
| [[37. ceremonia wręczenia Oscarów|Oscar]]
| [[Oscar dla najlepszego aktora pierwszoplanowego|Najlepszy aktor pierwszoplanowy]]
| style="background: #ffdddd" | Nominacja
|-
| [[1966 w filmie|1966]]
| [[19. ceremonia wręczenia nagród Brytyjskiej Akademii Filmowej|Nagroda BAFTA]]
| Najlepszy aktor zagraniczny
| style="background: #ffdddd" | Nominacja
|-
| [[1970 w filmie|1970]]
| [[27. ceremonia wręczenia Złotych Globów|Złoty Glob]]
| [[Złoty Glob dla najlepszego aktora w filmie komediowym lub musicalu|Najlepszy aktor w filmie komediowym lub musicalu]]
| ''Tajemnica Santa Vittoria'' (1969)
| style="background: #ffdddd" | Nominacja
|-
| [[1987 w filmie|1987]]
| [[44. ceremonia wręczenia Złotych Globów]]
| [[Nagroda im. Cecila B. DeMille’a]]
| align="center"| –
| style="background: #ddffdd" | '''Wygrana'''
|-
| [[1988 w filmie|1988]]
| [[Nagroda Emmy]]
| Wybitny aktor drugoplanowy w miniserialm lub filmie telewizyjnym
| ''Onassis – najbogatszy człowiek świata'' (1988)
| style="background: #ffdddd" | Nominacja
|-
| [[1992 w filmie|1992]]
| [[Złota Malina]]
| [[Złota Malina dla najgorszego aktora drugoplanowego|Najgorszy aktor drugoplanowy]]
| ''Gangsterzy'' (1991)
| style="background: #ffdddd" | Nominacja
|-
| rowspan="2"| [[1997 w filmie|1997]]
| [[54. ceremonia wręczenia Złotych Globów|Złoty Glob]]
| [[Złoty Glob dla najlepszego aktora drugoplanowego w serialu, miniserialu lub filmie telewizyjnym|Najlepszy aktor drugoplanowy w serialu, miniserialu lub filmie telewizyjnym]]
| rowspan="2"| ''Gotti'' (1996)
| style="background: #ffdddd" | Nominacja
|-
| [[2. ceremonia wręczenia Satelitów|Nagroda Satelita]]
| Najlepszy aktor drugoplanowy w serialu, miniserialu lub filmie telewizyjnym
| style="background: #ffdddd" | Nominacja
|-
|}

== Zobacz też ==
* [[Lista laureatów co najmniej dwóch aktorskich Oscarów]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Publikacje ==
* {{Cytuj książkę|nazwisko=Quinn|imię=Anthony|tytuł=The Original Sin: A Self-portrait by Anthony Quinn| wydawca =Brown & Company| data =1972| miejsce =Boston, Toronto|strony=311| isbn =0-316-72898-5}}
* {{Cytuj książkę|nazwisko=Quinn|imię=Anthony|nazwisko2=Paisner|imię2=Daniel|tytuł=One Man Tango| wydawca =HarperCollinsPublishers| data =1995| miejsce =Nowy Jork|strony=388| isbn =978-0060183547}}

== Bibliografia ==
* {{cytuj pismo|nazwisko=Jurewicz|imię=Wojciech T.|tytuł =Telegwiazda: Patriarcha|czasopismo = [[Film (czasopismo)|Film]]|wolumin = nr 23|wydanie =2186/XLVI|strony =15|data =9 czerwca 1991|wydawca = RSW „Prasa-Książka- Ruch”|miejsce = Warszawa |issn = 0137-463X|doi =}}
* {{cytuj książkę | imię = Jan | nazwisko = Słodowski | imię2 = Andrzej | nazwisko2 = Roman | tytuł = Gwiazdy światowego kina. Leksykon| wydawca = Editions Spotkania| miejsce = Warszawa| rok = 1992|strony=223| isbn = 83-85195-83-1}}
* {{cytuj pismo|nazwisko=Jopkiewicz|imię=Tomasz|tytuł =Niezniszczalny|czasopismo = [[Film (czasopismo)|Film]]|wolumin = nr 1|wydanie =2328/LI|strony =98|data =styczeń 1996|wydawca = RSW „Prasa-Książka- Ruch”|miejsce = Warszawa |issn = 0137-463X|doi =}}
* {{cytuj pismo|nazwisko=Demidowicz|imię=Krzysztof|tytuł =Anthony Quinn Grek|czasopismo = [[Film (czasopismo)|Film]]|wolumin = nr 7|wydanie =2394/LVI|strony =82–83|data =lipiec 2001|wydawca = RSW „Prasa-Książka- Ruch”|miejsce = Warszawa |issn = 0137-463X|doi =}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{IMDb|osoba|0000063|Anthony Quinn (1915–2001)}}
* {{Filmweb|osoba adres|Anthony.Quinn|Anthony Quinn}}
* {{NNDB|osoba|228/000032132|Anthony Quinn}}
* {{Discogs|artysta|399184|Anthony Quinn}}

{{Nagroda Akademii Filmowej (Aktor Drugoplanowy)}}
{{Nagroda im. Cecila B. DeMille’a}}
{{Nagroda National Board of Review dla najlepszego aktora}}
{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Quinn, Anthony}}

[[Kategoria:Aktorzy związani z Los Angeles]]
[[Kategoria:Amerykanie pochodzenia irlandzkiego]]
[[Kategoria:Amerykanie pochodzenia meksykańskiego]]
[[Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi]]
[[Kategoria:Amerykańscy aktorzy teatralni]]
[[Kategoria:Amerykańscy aktorzy telewizyjni]]
[[Kategoria:Konwertyci na protestantyzm]]
[[Kategoria:Laureaci Nagrody im. Cecila B. DeMille’a]]
[[Kategoria:Laureaci Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Chihuahua (mieście)]]
[[Kategoria:Ludzie związani z Echo Park (Los Angeles)]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1915]]
[[Kategoria:Zmarli w 2001]]

title: Anthony Quinn

Imię i nazwisko: Manuel Antonio Rodolfo Quinn Oaxaca

Data i miejsce urodzenia: 21 kwietnia 1915 · Chihuahua

Data i miejsce śmierci: 3 czerwca 2001 · Boston

Zawód: aktor, reżyser filmowy, scenarzysta, malarz, rzeźbiarz, restaurator

Współmałżonek: Katherine DeMille · (1937–1965; rozwód) · Jolanda Addolori · (1966–1997; rozwód) · Kathy Benvin · (1997–2001; jego śmierć)


text:
# Nondysjunkcja
Nondysjunkcja – efekt za wczesnego kurczenia się pierścienia zbudowanego z mikrofilamentów (aktynowych). Proces ten przebiega w anafazie (I lub II) mejozy. Chromosomy homologiczne nie rozdzielają się prawidłowo i do jednej z gamet wędruje cała tetrada (ta gameta będzie mieć o jeden chromosom za dużo, czyli n + 1), zaś do drugiej nie wędruje żaden chromosom z tej pary (n - 1). Przyczynia się do powstawania mutacji chromosomowych – liczbowych. Jeśli nondysjunkcja dotyczyła komórek somatycznych najczęściej dochodzi do apoptozy. Wynikiem nondysjunkcji komórek macierzystych lub gdy dochodzi do tego procesu podczas pierwszych podziałów zygoty są następujące jednostki chorobowe:
- zespół Downa
- zespół Klinefeltera
- zespół Turnera
- zespół Edwardsa
- zespół Patau

wikiname: plwiki

title: Nondysjunkcja

in_language: pl

wikitext:
{{Dopracować|źródła=2012-04}}
'''Nondysjunkcja''' – efekt za wczesnego kurczenia się pierścienia zbudowanego z [[mikrofilament]]ów (aktynowych). Proces ten przebiega w anafazie (I lub II) [[mejoza|mejozy]]. [[Chromosomy homologiczne]] nie rozdzielają się prawidłowo i do jednej z gamet wędruje cała tetrada (ta [[gameta]] będzie mieć o jeden chromosom za dużo, czyli n + 1), zaś do drugiej nie wędruje żaden chromosom z tej pary (n - 1). Przyczynia się do powstawania [[mutacja|mutacji]] chromosomowych – liczbowych. Jeśli nondysjunkcja dotyczyła komórek somatycznych najczęściej dochodzi do [[apoptoza|apoptozy]]. Wynikiem nondysjunkcji komórek macierzystych lub gdy dochodzi do tego procesu podczas pierwszych podziałów zygoty są następujące [[choroba genetyczna|jednostki chorobowe]]:

* [[zespół Downa]]
* [[zespół Klinefeltera]]
* [[zespół Turnera]]
* [[zespół Edwardsa]]
* [[zespół Patau]]

== Zobacz też ==
* [[aneuploidia]]

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Genetyka]]


text:
# Korzenie nerwowe
Korzenie nerwowe (radix nervi spinalis), potocznie określane czasem jako „korzonki nerwowe” – wiązki włókien nerwowych odchodzących od rdzenia kręgowego jako nici korzeniowe i tworzące po połączeniu pień nerwu rdzeniowego. Na wysokości każdej przestrzeni międzykręgowej od rdzenia odchodzą cztery korzenie – dwa korzenie brzuszne i dwa korzenie grzbietowe, po jednej parze z prawej i lewej strony rdzenia. Korzeń nerwowy grzbietowy zawiera włókna nerwowe czuciowe, brzuszny – włókna ruchowe.

## Dolegliwości bólowe i patologie
Uszkodzenie korzeni nerwowych może powodować niedowłady i porażenia mięśni unerwianych przez tworzony przez nie nerw rdzeniowy lub ból i zaburzenia czucia w unerwianym obszarze. Częstą przyczyną uszkodzeń korzeni nerwowych są zmiany chorobowe w obrębie kręgosłupa, np. wypadnięcie jądra miażdżystego, gruźlica kręgosłupa, nowotwory, procesy zapalne, wiąd rdzenia. Korzeniowe zespoły bólowe, określane potocznie jako zapalenie korzonków nerwowych, mają charakter rwy kulszowej.
Jedną z częstszych dolegliwości spowodowanych uszkodzeniem korzeni nerwowych jest zespół korzeniowy, potocznie nazywany „korzonkami”.
Poza dolegliwościami bólowymi, towarzyszą mu neurologiczne objawy ubytkowe. Zazwyczaj dysfunkcja wywołana jest mechanicznym uciskiem na korzeń nerwowy lub porażeniem, może dotyczyć zarówno korzeni kończyn dolnych, jak i górnych.

### Zespoły korzeniowe kończyn górnych
Pierwszym objawem schorzenia, poprzedzającym niekiedy o kilka lat wystąpienie zespołu korzeniowego, są bóle karku oraz okolicy łopatki. Zazwyczaj ból występuje jako następstwo przeziębienia lub wychłodzenia, niekiedy wywołuje go obciążenie, zła pozycja w czasie pracy lub snu, nagły ruch głową.
Zespoły korzeniowe lokalizują się najczęściej w obrębie trzech korzeni szyjnych: C5, C6, C7.
Objawy
- przymusowe odruchowe ustawienie kręgosłupa (w skłonie i lekkim skręcie w stronę przeciwną uszkodzonemu korzeniowi)
- przykurcz mięśni przykręgosłupowych
- zmniejszenie lordozy szyjnej
- liczne bolesne punkty na brzegach łopatki
- rozległe objawy podrażnienia w strefach Heada w obrębie ramienia
- ból przy skłonie głowy w tył
- ból promieniujący do górnej części klatki piersiowej i okolicy łopatki
- dodatni objaw naciągania korzenia nerwowego w kończynach górnych (nie zawsze)

Zespół korzeniowy C5
Ból lokalizuje się po stronie promieniowej przedramienia i ramienia, aż do kciuka i palca wskazującego. Osłabieniu ulega ruch pronacji kończyny oraz czucie powierzchowne. Niekiedy obserwuje się odstawanie łopatki.
Zespół korzeniowy C6
Ból promieniuje środkiem powierzchni grzbietowej ramienia i przedramienia do trzech środkowych palców ręki. Osłabieniu ulega mięsień trójgłowy ramienia. Na bolesnym obszarze obserwuje się również osłabienie czucia powierzchownego.
Zespół korzeniowy C7
Ból oraz zaburzenia czucia powierzchownego lokalizują się po stronie łokciowej kończyny, aż do 4. i 5. palca ręki. Osłabieniu ulega uścisk dłoni i zgięcie palców, niekiedy dochodzi do zaniku drobnych mięśni dłoni.
Leczenie
Leczenie należy rozpocząć możliwie wcześnie, zanim dojdzie do wzrostu napięcia mięśni, co dodatkowo nasila ból. W pierwszej kolejności zaleca się wykonanie manipulacji i trakcji, w celu odbarczenia uciśniętych korzeni.
Bywa, że zespół korzeniowy wywołany jest przepukliną jądra miażdżystego. Wówczas dobre efekty przynosi farmako-, fizyko- i kinezyterapia. Ostatecznością jest leczenie operacyjne, gdy terapia zachowawcza nie przynosi rezultatów.

### Zespoły korzeniowe kończyn dolnych
Często dotyczą jednego tylko korzenia nerwowego. Ich przyczyną jest przepuklina krążka międzykręgowego.
Pierwszym zwiastunem korzonków jest zazwyczaj lumbago. Choroba przeważnie przebiega z okresami remisji. Od wystąpienia pierwszych objawów do rozwinięcia się pełnego zespołu korzeniowego może minąć kilka miesięcy lub kilka lat. Ból narasta stopniowo, może jednak być również nagły.
Początek dolegliwości jest gwałtowny, wywołany nagłym, energicznym ruchem, niewygodną pozycją lub też wychłodzeniem. Zimno powoduje skurcz mięśni, co prowadzi do nasilenia wcześniej ukrytych objawów.
Objawy
- boczne skrzywienie kręgosłupa
- przykurcz mięśni przykręgosłupowych
- zmniejszenie lordozy lędźwiowej
- dodatni Objaw Lasègue’a

Zespół korzeniowy L4
Występuje najrzadziej ze wszystkich zespołów korzeniowych kończyn dolnych. Ból umiejscawia się na przedniej powierzchni uda i goleni, dalej promieniuje w kierunku kostki wewnętrznej, niekiedy przyśrodkowej strony palucha. Może mu towarzyszyć osłabienie czucia powierzchownego. Poza bólem niekiedy dochodzi do zaniku mięśnia czworogłowego oraz osłabienia odruchu rzepkowego. Charakterystyczny jest również dodatni odwrócony test Lasegue’a/
Zespół korzeniowy L5
Ból promieniuje po bocznej powierzchni uda i goleni w kierunku grzbietu stopy i palców 1-3. Podobnie, jak w przypadku korzonków L4 towarzyszy mu osłabienie czucia powierzchownego i osłabienie mięśni (m. prostownik długi palucha, m. piszczelowy przedni, m. prostownik krótki palców). Często dochodzi do poważnych porażeń, błędnie interpretowanych jako porażenie nerwu strzałkowego. Charakterystyczna jest trudność w stawaniu na piętach. Wszystkie odruchy są zachowane i prawidłowe.
Zespół korzeniowy S1
Ból promieniuje po tylno-bocznej powierzchni uda i podudzia do kostki bocznej, niekiedy dalej aż do palca 4. i 5. Osłabieniu ulegają mięśnie pośladkowe, mięsień strzałkowy i trójgłowy łydki oraz odruch ze ścięgna Achillesa. Chory ma problem ze staniem na palcach.
Leczenie
Leczenie zespołów korzeniowych uzależnione jest od występujących zaburzeń oraz od stadium choroby.
W fazie ostrej, w celu odblokowania korzeni nerwowych zaleca się manipulacje, trakcje oraz poizometryczną relaksację mięśni.
W przypadkach, gdy manipulacja jest niewskazana lub niemożliwa można przeprowadzić infiltrację korzenia. W przypadku bardzo nasilonych objawów bólowych zabieg ten należy przeprowadzić jako pierwszy.
Ulgę choremu przynosi również ułożenie w pozycji odbarczającej. Pomocne jest podawanie leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych.
W fazie ostrej i podostrej głównym celem jest przywrócenie prawidłowej ruchomości poprzez nie wywołującą bólu, indywidualnie dobraną kinezyterapię.
Ostatecznością jest leczenie operacyjne, stosowane, gdy inne metody nie przynoszą rezultatów.
Wyjątkiem jest sytuacja, gdy u pacjenta obserwuje się niedowłady – wtedy operację należy przeprowadzić możliwie szybko, ponieważ grozi to nieodwracalnym porażeniem mięśni.
Nową metodą leczenia przepukliny krążka, która jest bezpośrednią przyczyną zespołu korzeniowego, jest termonukleoplastyka, czyli zabieg polegający na wprowadzeniu do pierścienia włóknistego specjalnego cewnika z końcówką grzewczą. Rozgrzanie na kilkanaście minut końcówki do temperatury 65 °C powoduje zniszczenie wrażliwych na ból zakończeń nerwowych w obrębie pierścienia włóknistego, zmniejszenie objętości dysku oraz złagodzenie odczynu zapalnego towarzyszącego przewlekłemu drażnieniu.

title: Korzenie nerwowe

wikitext:
{{przekierowanie|korzonki|[[Korzonki (struga)|Korzonki]] – struga, dopływ [[Chodcza (dopływ Sanu)|Chodczy]]}}
{{wikisłownik|korzonki nerwowe}}
{{ISG|Korzonki|Korzonki}}
'''Korzenie nerwowe''' (''radix nervi spinalis''), potocznie określane czasem jako „korzonki nerwowe” – wiązki [[Akson|włókien nerwowych]] odchodzących od [[rdzeń kręgowy|rdzenia kręgowego]] jako [[nici korzeniowe]] i tworzące po połączeniu [[pień nerwu rdzeniowego]]. Na wysokości każdej [[przestrzeń międzykręgowa|przestrzeni międzykręgowej]] od rdzenia odchodzą cztery korzenie – dwa [[korzeń brzuszny|korzenie brzuszne]] i dwa [[korzeń grzbietowy|korzenie grzbietowe]], po jednej parze z prawej i lewej strony rdzenia. Korzeń nerwowy grzbietowy zawiera włókna nerwowe czuciowe, brzuszny – [[włókna ruchowe]].

== Dolegliwości bólowe i patologie ==
Uszkodzenie korzeni nerwowych może powodować [[niedowład]]y i porażenia mięśni unerwianych przez tworzony przez nie nerw rdzeniowy lub ból i zaburzenia czucia w unerwianym obszarze. Częstą przyczyną uszkodzeń korzeni nerwowych są zmiany chorobowe w obrębie kręgosłupa, np. wypadnięcie [[jądro miażdżyste|jądra miażdżystego]], [[gruźlica kręgosłupa]], [[nowotwór|nowotwory]], procesy zapalne, [[Kiła układu nerwowego|wiąd rdzenia]]. Korzeniowe zespoły bólowe, określane potocznie jako zapalenie korzonków nerwowych, mają charakter [[rwa kulszowa|rwy kulszowej]].

Jedną z częstszych dolegliwości spowodowanych uszkodzeniem korzeni nerwowych jest zespół korzeniowy, potocznie nazywany „korzonkami”.
Poza dolegliwościami bólowymi, towarzyszą mu neurologiczne objawy ubytkowe. Zazwyczaj dysfunkcja wywołana jest mechanicznym uciskiem na korzeń nerwowy lub porażeniem, może dotyczyć zarówno korzeni kończyn dolnych, jak i górnych.

=== Zespoły korzeniowe kończyn górnych ===
Pierwszym objawem schorzenia, poprzedzającym niekiedy o kilka lat wystąpienie zespołu korzeniowego, są [[ból pleców|bóle karku]] oraz okolicy łopatki. Zazwyczaj ból występuje jako następstwo przeziębienia lub wychłodzenia, niekiedy wywołuje go obciążenie, zła pozycja w czasie pracy lub snu, nagły ruch głową.
Zespoły korzeniowe lokalizują się najczęściej w obrębie trzech korzeni szyjnych: C5, C6, C7.

'''Objawy'''
* przymusowe odruchowe ustawienie kręgosłupa (w skłonie i lekkim skręcie w stronę przeciwną uszkodzonemu korzeniowi)
* przykurcz mięśni przykręgosłupowych
* zmniejszenie lordozy szyjnej
* liczne bolesne punkty na brzegach łopatki
* rozległe objawy podrażnienia w strefach Heada w obrębie ramienia
* ból przy skłonie głowy w tył
* ból promieniujący do górnej części klatki piersiowej i okolicy łopatki
* dodatni objaw naciągania korzenia nerwowego w kończynach górnych (nie zawsze)

Zespół korzeniowy C5

Ból lokalizuje się po stronie promieniowej przedramienia i ramienia, aż do kciuka i palca wskazującego. Osłabieniu ulega ruch pronacji kończyny oraz czucie powierzchowne. Niekiedy obserwuje się odstawanie łopatki.

Zespół korzeniowy C6

Ból promieniuje środkiem powierzchni grzbietowej ramienia i przedramienia do trzech środkowych palców ręki. Osłabieniu ulega mięsień trójgłowy ramienia. Na bolesnym obszarze obserwuje się również osłabienie czucia powierzchownego.

Zespół korzeniowy C7

Ból oraz zaburzenia czucia powierzchownego lokalizują się po stronie łokciowej kończyny, aż do 4. i 5. palca ręki. Osłabieniu ulega uścisk dłoni i zgięcie palców, niekiedy dochodzi do zaniku drobnych mięśni dłoni.

'''Leczenie'''

Leczenie należy rozpocząć możliwie wcześnie, zanim dojdzie do wzrostu napięcia mięśni, co dodatkowo nasila ból. W pierwszej kolejności zaleca się wykonanie manipulacji i trakcji, w celu odbarczenia uciśniętych korzeni.
Bywa, że zespół korzeniowy wywołany jest przepukliną jądra miażdżystego. Wówczas dobre efekty przynosi farmako-, fizyko- i [[kinezyterapia]]. Ostatecznością jest leczenie operacyjne, gdy terapia zachowawcza nie przynosi rezultatów.

=== Zespoły korzeniowe kończyn dolnych ===
Często dotyczą jednego tylko korzenia nerwowego. Ich przyczyną jest przepuklina krążka międzykręgowego.
Pierwszym zwiastunem korzonków jest zazwyczaj [[lumbago]]. Choroba przeważnie przebiega z okresami remisji. Od wystąpienia pierwszych objawów do rozwinięcia się pełnego zespołu korzeniowego może minąć kilka miesięcy lub kilka lat. Ból narasta stopniowo, może jednak być również nagły.
Początek dolegliwości jest gwałtowny, wywołany nagłym, energicznym ruchem, niewygodną pozycją lub też wychłodzeniem. Zimno powoduje skurcz mięśni, co prowadzi do nasilenia wcześniej ukrytych objawów.

'''Objawy'''
* boczne skrzywienie kręgosłupa
* przykurcz mięśni przykręgosłupowych
* zmniejszenie lordozy lędźwiowej
* dodatni [[Objaw Lasègue’a]]

Zespół korzeniowy L4

Występuje najrzadziej ze wszystkich zespołów korzeniowych kończyn dolnych. Ból umiejscawia się na przedniej powierzchni uda i goleni, dalej promieniuje w kierunku kostki wewnętrznej, niekiedy przyśrodkowej strony palucha. Może mu towarzyszyć osłabienie czucia powierzchownego. Poza bólem niekiedy dochodzi do zaniku mięśnia czworogłowego oraz osłabienia odruchu rzepkowego. Charakterystyczny jest również dodatni odwrócony test Lasegue’a/

Zespół korzeniowy L5

Ból promieniuje po bocznej powierzchni uda i goleni w kierunku grzbietu stopy i palców 1-3. Podobnie, jak w przypadku korzonków L4 towarzyszy mu osłabienie czucia powierzchownego i osłabienie mięśni (m. prostownik długi palucha, m. piszczelowy przedni, m. prostownik krótki palców). Często dochodzi do poważnych porażeń, błędnie interpretowanych jako porażenie nerwu strzałkowego. Charakterystyczna jest trudność w stawaniu na piętach. Wszystkie odruchy są zachowane i prawidłowe.

Zespół korzeniowy S1

Ból promieniuje po tylno-bocznej powierzchni uda i podudzia do kostki bocznej, niekiedy dalej aż do palca 4. i 5. Osłabieniu ulegają mięśnie pośladkowe, mięsień strzałkowy i trójgłowy łydki oraz odruch ze ścięgna Achillesa. Chory ma problem ze staniem na palcach.

'''Leczenie'''

Leczenie zespołów korzeniowych uzależnione jest od występujących zaburzeń oraz od stadium choroby.

W fazie ostrej, w celu odblokowania korzeni nerwowych zaleca się manipulacje, trakcje oraz poizometryczną relaksację mięśni.
W przypadkach, gdy manipulacja jest niewskazana lub niemożliwa można przeprowadzić infiltrację korzenia. W przypadku bardzo nasilonych objawów bólowych zabieg ten należy przeprowadzić jako pierwszy.

Ulgę choremu przynosi również ułożenie w pozycji odbarczającej. Pomocne jest podawanie leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych.
W fazie ostrej i podostrej głównym celem jest przywrócenie prawidłowej ruchomości poprzez nie wywołującą bólu, indywidualnie dobraną kinezyterapię.

Ostatecznością jest leczenie operacyjne, stosowane, gdy inne metody nie przynoszą rezultatów.

Wyjątkiem jest sytuacja, gdy u pacjenta obserwuje się niedowłady – wtedy operację należy przeprowadzić możliwie szybko, ponieważ grozi to nieodwracalnym porażeniem mięśni.

Nową metodą leczenia przepukliny krążka, która jest bezpośrednią przyczyną zespołu korzeniowego, jest termonukleoplastyka, czyli zabieg polegający na wprowadzeniu do pierścienia włóknistego specjalnego cewnika z końcówką grzewczą. Rozgrzanie na kilkanaście minut końcówki do temperatury 65 °C powoduje zniszczenie wrażliwych na ból zakończeń nerwowych w obrębie pierścienia włóknistego, zmniejszenie objętości dysku oraz złagodzenie odczynu zapalnego towarzyszącego przewlekłemu drażnieniu.

== Bibliografia ==
* Heinz Feneis „Ilustrowany słownik międzynarodowego mianownictwa anatomicznego” PZWL 1991

{{Zastrzeżenia|Medycyna}}

[[Kategoria:Układ nerwowy]]


text:
# Ernesto Walker
Ernesto Emanuel Walker Willis (ur. 9 lutego 1999 w mieście Panama) – panamski piłkarz występujący na pozycji środkowego pomocnika, reprezentant Panamy, od 2025 roku zawodnik Herrery.

title: Ernesto Walker

wikitext:
{{Piłkarz infobox
 |imię i nazwisko         = Ernesto Walker
 |imię i nazwisko org     =
 |grafika                 =
 |opis grafiki            =
 |pełne imię i nazwisko   = Ernesto Emanuel Walker Willis
 |data urodzenia          = 9 lutego 1999
 |miejsce urodzenia       = [[Panama (miasto)|Panama]]
 |data śmierci            =
 |miejsce śmierci         =
 |wzrost                  = 189 cm
 |pozycja                 = [[Pomocnik (piłka nożna)|pomocnik]]
 |klub                    = [[Herrera FC|Herrera]]
 |numer w klubie          = 5
 |kariera juniorska       =
 |kariera seniorska       =
! 2016–2018 ! [[Independiente La Chorrera]]
! 2018–2019 ! [[CD Plaza Amador|Plaza Amador]] ! 0 ! 0
! 2019 ! {{nowrap|→ [[Los Angeles Galaxy II]] (wyp.)}} ! 10 ! 1
! 2020–2021 ! [[Tauro FC|Tauro]] ! 13 ! 0
! 2021–2022 ! [[SC Olhanense|Olhanense]] ! 10 ! 1
! 2023 ! [[Deportivo Rayo Zuliano|Rayo Zuliano]] ! 14 ! 1
! 2024 ! [[Zamora FC|Zamora]] ! 4 ! 0
! 2025– ! [[Herrera FC|Herrera]] ! 8 ! 1
 |data seniorzy           = 11 marca 2025
 |kariera reprezentacyjna =
! 2018–2019 ! {{reprezentacja|PAN|rodzaj=U-20|pn}} ! 10 ! 3
! 2019– ! {{reprezentacja|PAN|pn}} ! 5 ! 0
 |data reprezentacja      = 11 marca 2025
 |kariera trenerska       =
 |medale                  =
 |odznaczenia             =
 |commons                 =
 |wikicytaty              =
 |www                     =
}}
'''Ernesto Emanuel Walker Willis''' (ur. [[9 lutego]] [[1999]] w mieście [[Panama (miasto)|Panama]]) – [[panama|panamski]] [[piłkarz]] występujący na pozycji środkowego [[Pomocnik (piłka nożna)|pomocnika]], [[Reprezentacja Panamy w piłce nożnej mężczyzn|reprezentant Panamy]], od 2025 roku zawodnik [[Herrera FC|Herrery]].

== Bibliografia ==
* {{NFT|p|73341}}
* {{transfermarkt|p|id=629211|nazwa=Ernesto Walker|data dostępu=2023-06-30}}
* {{soccerway|p|id=490434|nazwa=E. Walker|data dostępu=2023-06-30}}

{{Grupa szablonów
|tytuł=Składy reprezentacji Panamy
|lista=
{{Panama U-20 2019}}
{{Panama 2019}}
}}

{{SORTUJ:Walker, Ernesto}}
[[Kategoria:Reprezentanci Panamy w piłce nożnej]]
[[Kategoria:Piłkarze Independiente La Chorrera]]
[[Kategoria:Piłkarze CD Plaza Amador]]
[[Kategoria:Piłkarze Tauro FC]]
[[Kategoria:Piłkarze SC Olhanense]]
[[Kategoria:Piłkarze Zamora FC]]
[[Kategoria:Piłkarze Herrera FC]]
[[Kategoria:Uczestnicy Złotego Pucharu CONCACAF 2019]]
[[Kategoria:Uczestnicy Mistrzostw Świata U-20 w Piłce Nożnej 2019]]
[[Kategoria:Uczestnicy Mistrzostw CONCACAF U-20 w Piłce Nożnej 2018]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Panamie (mieście)]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1999]]

title: · Ernesto Walker

Pełne imię i nazwisko: Ernesto Emanuel Walker Willis

Data i miejsce urodzenia: 9 lutego 1999 · Panama

Pozycja: pomocnik

Klub: Herrera

title: Kariera seniorska

Lata: Klub · Wyst. · Gole

Independiente La Chorrera

Plaza Amador · 0 · (0)

→ Los Angeles Galaxy II (wyp.) · 10 · (1)

Tauro · 13 · (0)

Olhanense · 10 · (1)

Rayo Zuliano · 14 · (1)

Zamora · 4 · (0)

Herrera · 8 · (1)

title: Kariera reprezentacyjna

Lata: Reprezentacja · Wyst. · Gole

Panama U-20 · 10 · (3)

Panama · 5 · (0)


text:
# Linor Abargil
Linor Abargil (ur. 17 lutego 1980 w Netanii) – izraelska modelka, Miss Świata w 1998, prawniczka i działaczka na rzecz ofiar przemocy seksualnej.
W 2006 roku wyszła za mąż za litewskiego koszykarza Šarūnasa Jasikevičiusa, z którym rozwiodła się w 2008 roku. W 2010 roku wróciła do życia religijnego i jako ortodoksyjna żydówka poślubiła managera Orena Halfona.
W 2013 roku miał premierę film dokumentalny Brave Miss World o gwałcie, którego padła ofiarą w Mediolanie kilka tygodni przed wyborem na Miss Świata w 1998 roku. Sprawcą przestępstwa był Uri Shlomo, agent Abargil. Początkowo zwolniony przez władze włoskie z powodu braku dowodów, następnie poszukiwany międzynarodowym listem gończym przez władze izraelskie, zwabiony podstępem do Izraela został aresztowany i skazany na 16 lat więzienia za gwałt ze szczególnym okrucieństwem na Abargil w oparciu o dowód z materiału genetycznego znalezionego w jego samochodzie.

title: Linor Abargil

wikitext:
{{Dopracować|źródła=2014-04}}
{{Modelka infobox
 | Imię i nazwisko      = Linor Abargil
 | Grafika              = Linor Abargil 2021-09-05.png
 | Podpis               = Linor Abargil (2021)
 | Prawdziwe nazwisko   =
 | Pseudonimy           =
 | Data urodzenia       = [[17 lutego]] [[1980]]
 | Miejsce urodzenia    = [[Netanja]]
 | Data śmierci         =
 | Miejsce śmierci      =
 | Narodowość           =
 | Miejsce zamieszkania =
 | Agencja              =
 | Sesje                =
 | Nagrody              =
 | Tytuły               = [[Miss World]] [[Miss World 1998|1998]]
 | Wymiary              =
 | Wzrost               =
 | Waga                 =
 | Rozmiar ubrania      =
 | Rozmiar biustu       =
 | Rozmiar stopy        =
 | Kolor włosów         =
 | Kolor oczu           =
 | Kolor skóry          =
 | www                  =
 | commons              = Category:Linor Abargil
}}
'''Linor Abargil''' (ur. 17 lutego 1980 w [[Netanja|Netanii]]) – [[izrael]]ska [[Model (zawód)|modelka]], [[Miss World|Miss Świata]] w 1998, prawniczka i działaczka na rzecz ofiar przemocy seksualnej.

W 2006 roku wyszła za mąż za litewskiego koszykarza [[Šarūnas Jasikevičius|Šarūnasa Jasikevičiusa]], z którym rozwiodła się w 2008 roku. W 2010 roku wróciła do życia religijnego i jako ortodoksyjna żydówka poślubiła managera Orena Halfona.

W 2013 roku miał premierę film dokumentalny ''Brave Miss World'' o gwałcie, którego padła ofiarą w Mediolanie kilka tygodni przed wyborem na Miss Świata w 1998 roku. Sprawcą przestępstwa był Uri Shlomo, agent Abargil. Początkowo zwolniony przez władze włoskie z powodu braku dowodów, następnie poszukiwany międzynarodowym listem gończym przez władze izraelskie, zwabiony podstępem do Izraela został aresztowany i skazany na 16 lat więzienia za gwałt ze szczególnym okrucieństwem na Abargil w oparciu o dowód z materiału genetycznego znalezionego w jego samochodzie.

{{Zwyciężczynie konkursu Miss World}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Abargil, Linor}}

[[Kategoria:Finalistki Miss World]]
[[Kategoria:Izraelskie modelki]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1980]]

title: Linor Abargil

Data i miejsce urodzenia: 17 lutego 1980 · Netanja

Tytuły: Miss World 1998


text:
# Bujnowicze
Bujnowicze (biał. Буйнавічы, Bujnawiczy; ros. Буйновичи, Bujnowiczi) – agromiasteczko na Białorusi, w obwodzie homelskim, w rejonie lelczyckim, w sielsowiecie Bujnowicze, przy drodze republikańskiej R36.

## Historia
W XIX i w początkach XX w. położone były w Rosji, w guberni mińskiej, w powiecie mozyrskim. Były wówczas siedzibą zarządu gminy Bujnowicze, znajdował się tu także majątek ziemski. W II poł. XIX w. opisywane jako leżące śród puszcz dziewiczych i błót strasznych.
Po I wojnie światowej pod administracją polską, w Zarządzie Cywilnym Ziem Wschodnich, w okręgu brzeskim, w powiecie mozyrskim, w gminie Bujnowicze. Podczas wojny polsko-bolszewickiej walczyły tu z sowietami 22 Pułk Piechoty oraz 22 Pułk Artylerii Lekkiej. 30 września 1919 poległ tu pchor. Henryk Bachrach, natomiast 20 października 1919 ppor. Michał Perzanowski.
W wyniku postanowień traktatu ryskiego znalazły się w granicach Związku Sowieckiego. Od 1991 w niepodległej Białorusi.

title: Bujnowicze

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Bujnowicze
 |nazwa oryginalna             = {{k|be|Буйнавічы}}<br />{{k|ru|Буйновичи}}
 |zdjęcie                      = Буйнавічы. Будынак лагера 01.jpg
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = BY-HO
 |2. jednostka administracyjna = [[rejon lelczycki|lelczycki]]
 |3. jednostka administracyjna = [[Sielsowiet Bujnowicze|Bujnowicze]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2019
 |liczba ludności              = 561<ref name=spis>{{Cytuj stronę |url = http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/homielskaja.htm |tytuł = Liczby ludności miejscowości obwodu homelskiego na podstawie spisu ludności wg stanu na dzień 4 października 2019 roku |język = |data dostępu =}}</ref>
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     =
 |wariant mapy                 =
 |współrzędne                  = 51°52′00″N 28°32′52″E
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Bujnowicze''' ({{w języku|be|Буйнавічы}}, ''Bujnawiczy''; {{w języku|ru|Буйновичи}}, ''Bujnowiczi'') – [[agromiasteczko]] na [[Białoruś|Białorusi]], w [[obwód homelski|obwodzie homelskim]], w [[rejon lelczycki|rejonie lelczyckim]], w [[sielsowiet Bujnowicze|sielsowiecie Bujnowicze]], przy drodze republikańskiej [[Droga R36 (Białoruś)|R36]].

== Historia ==
W XIX i w początkach XX w. położone były w [[Imperium Rosyjskie|Rosji]], w [[Gubernia mińska|guberni mińskiej]], w [[Powiat mozyrski|powiecie mozyrskim]]. Były wówczas siedzibą zarządu [[Bujnowicze (gmina)|gminy Bujnowicze]], znajdował się tu także [[majątek ziemski]]. W II poł. XIX w. opisywane jako leżące ''śród puszcz dziewiczych i błót strasznych''.

Po I wojnie światowej pod administracją polską, w [[Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich|Zarządzie Cywilnym Ziem Wschodnich]], w [[Okręg brzeski|okręgu brzeskim]], w [[Powiat mozyrski|powiecie mozyrskim]], w [[Bujnowicze (gmina)|gminie Bujnowicze]]. Podczas [[Wojna polsko-bolszewicka|wojny polsko-bolszewickiej]] walczyły tu z sowietami [[22 Pułk Piechoty (II RP)|22 Pułk Piechoty]] oraz [[22 Pułk Artylerii Lekkiej (II RP)|22 Pułk Artylerii Lekkiej]]. 30 września 1919 poległ tu pchor. Henryk Bachrach, natomiast 20 października 1919 ppor. Michał Perzanowski.

W wyniku postanowień [[Traktat ryski (1921)|traktatu ryskiego]] znalazły się w granicach [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|Związku Sowieckiego]]. Od 1991 w niepodległej Białorusi.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{SgKP|I|454|Bujnowicze (2), pow. mozyrski}}
* {{Cytuj stronę |url =http://maps.mapywig.org/m/WIG_maps/series/100K_300dpi/P41_S46_LELCZYCE_1937_300dpi_(2).jpg |tytuł = Mapa WIG ''Lelczyce'' |opublikowany = |data = |język = pl |data dostępu = 2023-09-15}}
* {{Cytuj stronę |url =https://map.nca.by/ |tytuł = Publiczna Mapa Katastralna Republiki Białorusi |opublikowany = |data = |język = ru be |data dostępu = 2023-09-15}}

[[Kategoria:Wsie w rejonie lelczyckim]]

title: BujnowiczeБуйнавічы · Буйновичи

Państwo: Białoruś

Obwód: homelski

Rejon: lelczycki

Sielsowiet: Bujnowicze


text:
# Grzegorz Roszak
Grzegorz Michał Roszak (ur. 22 grudnia 1955 w Markowicach) – polski polityk, nauczyciel, samorządowiec, poseł na Sejm VI kadencji.

## Życiorys
Ukończył studia historyczne na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Początkowo pracował w szkole jako nauczyciel historii. Następnie był pracownikiem kuratorium oświaty w Bydgoszczy i starostwa powiatowego. Przed objęciem funkcji posła zajmował stanowisko dyrektora I Liceum Ogólnokształcącego im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu. Jest autorem podręczników do nauczania historii.
W 2006 z ramienia Platformy Obywatelskiej został wybrany na radnego sejmiku kujawsko-pomorskiego, w którym był przewodniczącym komisji rewizyjnej. W wyborach parlamentarnych w 2007 uzyskał mandat poselski z listy PO. Kandydując w okręgu bydgoskim, otrzymał 6217 głosów. W wyborach w 2011 nie uzyskał reelekcji (otrzymał 2625 głosów). Powrócił do pracy w zawodzie nauczyciela historii. W kwietniu 2012 wystąpił z PO. W 2013 został pełnomocnikiem projektu posła Jarosława Gowina „Godzina dla Polski”, a następnie partii Polska Razem, na miasto i powiat inowrocławski. W 2014 już jako bezpartyjny kandydował bezskutecznie z ramienia Prawa i Sprawiedliwości (przy poparciu Polski Razem) na prezydenta Inowrocławia (zajął 3. miejsce na 4 kandydatów). W 2014 i 2018 ubiegał się też o mandat radnego powiatu inowrocławskiego.
Przewodniczy radzie społecznej Wojewódzkiego Centrum Reumatologii i Rehabilitacji w Bydgoszczy, jest też prezesem Towarzystwa Miłośników Miasta Inowrocławia. Jest żonaty (żona Maria), ma córkę Joannę.

title: Grzegorz Roszak

wikitext:
{{Polityk infobox
 |polityk = Grzegorz Roszak
 |data urodzenia = 22 grudnia 1955
 |miejsce urodzenia = [[Markowice (województwo kujawsko-pomorskie)|Markowice]]
 |grafika = Roszak.JPG
 |funkcja = [[Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej VI kadencji|Poseł VI kadencji Sejmu]]
 |partia = [[Platforma Obywatelska]]
 |od = 5 listopada 2007
 |do = 7 listopada 2011
}}
'''Grzegorz Michał Roszak''' (ur. [[22 grudnia]] [[1955]] w [[Markowice (województwo kujawsko-pomorskie)|Markowicach]]) – [[Polska|polski]] polityk, nauczyciel, samorządowiec, poseł na [[Sejm Rzeczypospolitej Polskiej|Sejm]] VI kadencji.

== Życiorys ==
Ukończył studia historyczne na Wydziale Humanistycznym [[Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu|Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu]]. Początkowo pracował w szkole jako nauczyciel historii. Następnie był pracownikiem kuratorium oświaty w [[Bydgoszcz]]y i starostwa powiatowego. Przed objęciem funkcji posła zajmował stanowisko dyrektora [[I Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu|I Liceum Ogólnokształcącego im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu]]. Jest autorem podręczników do nauczania historii.

W [[wybory samorządowe w Polsce w 2006 roku|2006]] z ramienia [[Platforma Obywatelska|Platformy Obywatelskiej]] został wybrany na radnego [[Sejmik Województwa Kujawsko-Pomorskiego|sejmiku kujawsko-pomorskiego]]<ref>{{Cytuj stronę|url=http://wybory2006.pkw.gov.pl/kbw/wynikiSejmik2099.html?jdn=040000|tytuł=Serwis PKW – Wybory 2006|data dostępu=2012-06-06}}</ref>, w którym był przewodniczącym komisji rewizyjnej. W [[Wybory parlamentarne w Polsce w 2007 roku|wyborach parlamentarnych w 2007]] uzyskał mandat poselski z listy PO. Kandydując w [[Okręg wyborczy nr 4 do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej|okręgu bydgoskim]], otrzymał 6217 głosów<ref>{{Cytuj stronę|url=https://wybory2007.pkw.gov.pl/SJM/PL/WYN/W5/4.htm|tytuł=Serwis PKW – Wybory 2007|data dostępu=2012-06-06}}</ref>. W [[Wybory parlamentarne w Polsce w 2011 roku|wyborach w 2011]] nie uzyskał reelekcji (otrzymał 2625 głosów)<ref>{{Cytuj stronę|url=https://wybory2011.pkw.gov.pl/wyn/040000/pl/okr-4.html?tab=2#tabs-1|tytuł=Serwis PKW – Wybory 2011|data dostępu=2012-06-06}}</ref>. Powrócił do pracy w zawodzie nauczyciela historii. W kwietniu 2012 wystąpił z PO<ref>{{Cytuj stronę|url=https://web.archive.org/web/20131203061135/http://www.nowosci.com.pl/look/article.tpl?IdLanguage=17&IdPublication=2&NrIssue=2113&NrSection=200&NrArticle=223814&IdTag=18|tytuł=Były inowrocławski poseł odchodzi z PO|opublikowany=nowosci.com.pl|data=18 kwietnia 2012|data dostępu=2012-06-06}}</ref>. W 2013 został pełnomocnikiem projektu posła [[Jarosław Gowin|Jarosława Gowina]] „Godzina dla Polski”, a następnie partii [[Polska Razem]], na miasto i powiat inowrocławski. W 2014 już jako bezpartyjny kandydował bezskutecznie z ramienia [[Prawo i Sprawiedliwość|Prawa i Sprawiedliwości]] (przy poparciu Polski Razem) na prezydenta [[Inowrocław]]ia (zajął 3. miejsce na 4 kandydatów). W 2014 i 2018<ref>{{Cytuj stronę|url=https://wybory2018.pkw.gov.pl/pl/geografia/040700#results_elect_council|tytuł=Serwis PKW – Wybory 2018|data dostępu=2018-10-24}}</ref> ubiegał się też o mandat radnego [[powiat inowrocławski|powiatu inowrocławskiego]].

Przewodniczy radzie społecznej Wojewódzkiego Centrum Reumatologii i Rehabilitacji w [[Bydgoszcz]]y, jest też prezesem Towarzystwa Miłośników Miasta Inowrocławia. Jest żonaty (żona Maria), ma córkę Joannę.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj stronę|url=http://orka.sejm.gov.pl/ArchAll2.nsf/6RP/322|tytuł=Strona sejmowa posła VI kadencji|data dostępu=2012-06-06}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Roszak, Grzegorz}}
[[Kategoria:Absolwenci Wydziału Nauk Historycznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika]]
[[Kategoria:Ludzie związani z Inowrocławiem]]
[[Kategoria:Politycy Platformy Obywatelskiej]]
[[Kategoria:Politycy Polski Razem]]
[[Kategoria:Politycy Prawa i Sprawiedliwości]]
[[Kategoria:Polscy nauczyciele historii]]
[[Kategoria:Posłowie z okręgu Bydgoszcz]]
[[Kategoria:Radni sejmiku województwa kujawsko-pomorskiego]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1955]]
[[Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej VI kadencji]]

title: Grzegorz Roszak

Data i miejsce urodzenia: 22 grudnia 1955 · Markowice

Okres: od 5 listopada 2007 · do 7 listopada 2011

Przynależność polityczna: Platforma Obywatelska


text:
# Teresa Żarnowerówna
Teresa Żarnower (Żarnowerówna) (ur. 16 grudnia 1897 w Warszawie, zm. 30 kwietnia 1949 w Nowym Jorku) – polska rzeźbiarka, graficzka, scenografka i architektka.

## Życiorys
W latach 1915–1920 studiowała w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych w pracowni Edwarda Wittiga. Współpracowała z Mieczysławem Szczuką. Wystawiali razem w 1923 w Wilnie na Wystawie Nowej Sztuki i w Berlinie w galerii „Der Sturm”. Była współzałożycielką grupy Blok i należała do komitetu redakcyjnego czasopisma Blok. W 1926 uczestniczyła w Międzynarodowej Wystawie Sztuki Nowoczesnej w Bukareszcie oraz w I Międzynarodowej Wystawie Architektury w Warszawie. Po śmierci Mieczysława Szczuki wydawała założone przez niego czasopismo „Dźwignia”.
W końcu 1937 wyjechała z Polski, najpierw do Paryża. Tu żyło jej się trudno z braku środków. Mało tworzyła. Wybuch II wojny światowej stał się impulsem do nowego działania. Zaangażowała się w prace Biura Informacji i Dokumentacji Ministerstwa Propagandy Rządu Polskiego na Uchodźstwie. Wykonywała dla niego plakaty propagandowe, z których żaden się nie zachował. Opuściła Francję wraz z falą polskiego uchodźstwa po jej kapitulacji. Przedostała się do Hiszpanii, potem do Portugalii. Po 14 miesiącach otrzymała wizę do USA, gdzie znalazła się w 1941 r. ale władze amerykańskie odmówiły jej prawa pobytu i następne 17 miesięcy spędziła w Kanadzie. Tu zajęła się artystycznym fotomontażem. Ostatnie lata życia spędziła w USA. Prawdopodobnie popełniła samobójstwo z powodu trudnych warunków bytowania.
Jej twórczość powstawała pod wpływem konstruktywizmu. Tworzyła rzeźby, grafikę, fotomontaże, plakaty.

title: Teresa Żarnowerówna

wikitext:
{{Artysta infobox
 |imię i nazwisko       = Teresa Żarnowerówna
 |imię i nazwisko org   =
 |pseudonim             =
 |grafika               =
 |opis grafiki          =
 |pełne imię i nazwisko =
 |data urodzenia        = [[16 grudnia]] [[1897]]
 |miejsce urodzenia     = [[Warszawa]]
 |data śmierci          = [[30 kwietnia]] [[1949]]
 |miejsce śmierci       = [[Nowy Jork]]
 |narodowość            = polska
 |język                 =
 |Alma Mater            =
 |dziedzina sztuki      = [[rzeźbiarstwo]]<br />[[grafika]]
 |epoka                 =
 |muzeum artysty        =
 |ważne dzieła          =
 |faksymile             =
 |opis faksymile        =
 |odznaczenia           =
 |nagrody               =
 |commons               = Category:Teresa Żarnowerówna
 |wikiźródła            =
 |wikicytaty            = Teresa Żarnower
 |www                   =
}}
'''Teresa Żarnower (Żarnowerówna)''' (ur. 16 grudnia [[1897]] w [[Warszawa|Warszawie]], zm. 30 kwietnia [[1949]] w [[Nowy Jork|Nowym Jorku]])<ref>{{Cytuj książkę |tytuł = Teresa Żarnower 1897-1949. Artystka końca utopii |inni = A. Turowski, M. Ślizińska (red.) |miejsce = Muzeum Sztuki w Łodzi |data = 2014}}</ref> – polska rzeźbiarka, graficzka, scenografka i architektka.

[[Plik:Żarnowerówna - Expectation 1946.jpg|thumb|250px|Grafika z 1946]]

== Życiorys ==
W latach 1915–1920 studiowała w warszawskiej [[Szkoła Sztuk Pięknych w Warszawie|Szkole Sztuk Pięknych]] w pracowni [[Edward Wittig|Edwarda Wittiga]]. Współpracowała z [[Mieczysław Szczuka|Mieczysławem Szczuką]]. Wystawiali razem w 1923 w [[Wilno|Wilnie]] na Wystawie Nowej Sztuki i w [[Berlin]]ie w galerii „[[Der Sturm (grupa)|Der Sturm]]”. Była współzałożycielką grupy [[Blok (ugrupowanie)|Blok]] i należała do komitetu redakcyjnego czasopisma [[Blok (pismo)|Blok]]. W 1926 uczestniczyła w Międzynarodowej Wystawie Sztuki Nowoczesnej w [[Bukareszt|Bukareszcie]] oraz w I Międzynarodowej Wystawie Architektury w Warszawie. Po śmierci Mieczysława Szczuki wydawała założone przez niego czasopismo „[[Dźwignia (miesięcznik)|Dźwignia]]”.

W końcu 1937 wyjechała z Polski, najpierw do Paryża. Tu żyło jej się trudno z braku środków. Mało tworzyła. Wybuch [[II wojna światowa|II wojny światowej]] stał się impulsem do nowego działania. Zaangażowała się w prace Biura Informacji i Dokumentacji Ministerstwa Propagandy Rządu Polskiego na Uchodźstwie. Wykonywała dla niego plakaty propagandowe, z których żaden się nie zachował. Opuściła Francję wraz z falą polskiego uchodźstwa po jej kapitulacji. Przedostała się do Hiszpanii, potem do Portugalii. Po 14 miesiącach otrzymała wizę do USA, gdzie znalazła się w 1941 r. ale władze amerykańskie odmówiły jej prawa pobytu i następne 17 miesięcy spędziła w [[Kanada|Kanadzie]]. Tu zajęła się artystycznym fotomontażem. Ostatnie lata życia spędziła w [[Stany Zjednoczone|USA]]. Prawdopodobnie popełniła samobójstwo z powodu trudnych warunków bytowania<ref>Romanowski Gustaw, ''Teresa Żarnower w Łodzi. Artystka awangardy, czyli końca utopii''; [w:] „Kronika Miasta Łodzi”, 2014, nr 3, s. 57–65.</ref>.

Jej twórczość powstawała pod wpływem [[Konstruktywizm (sztuka)|konstruktywizmu]]. Tworzyła rzeźby, grafikę, fotomontaże, plakaty.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj|autor = Zofia Baranowicz |tytuł = Polska awangarda artystyczna 1918–1939 |data = 1979 |isbn = 83-221-0074-4 |miejsce = Warszawa |wydawca = Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe |oclc = 749529098}}
* [[Andrzej Turowski]], ''Budowniczowie świata'', Kraków 2000.
* Andrzej Turowski, Milada Ślizińska, ''Teresa Żarnowerówna (1897–1949). Artystka końca utopii'' [katalog wystawy monograficznej], [[Muzeum Sztuki w Łodzi]], Łódź 2014 {{ISBN|978-83-63820-20-6}}.
* Romanowski Gustaw, ''Teresa Żarnower w Łodzi. Artystka awangardy, czyli końca utopii''; [w:] „Kronika Miasta Łodzi”, 2014, nr 3, s. 57–65.

== Linki zewnętrzne ==
* Ewa Gorządek: [http://www.culture.pl/baza-sztuki-pelna-tresc/-/eo_event_asset_publisher/eAN5/content/teresa-zarnower-zarnowerowna ''Teresa Żarnower (Żarnowerówna)''], artykuł w serwisie [[Culture.pl]]
* [http://culture.pl/pl/artykul/zarnowerowna-w-muzeum-sztuki-w-lodzi Teresa Żarnowerówna (1897–1949). Artystka końca utopii] na [[Culture.pl]]
* Milada Ślizinska: [http://msl.org.pl/static/upload/teresa-zarnower.pdf Teresa Żarnower. Artystka w świecie, który rozpadł się na jej oczach].
*[https://zasoby.msl.org.pl/martists/view/518 Teresa Żarnower w zasobach Muzeum Sztuki w Łodzi]

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Żarnowerówna, Teresa}}
[[Kategoria:Polscy malarze]]
[[Kategoria:Polscy rzeźbiarze]]
[[Kategoria:Polscy graficy]]
[[Kategoria:Polscy scenografowie]]
[[Kategoria:Polscy architekci]]
[[Kategoria:Polscy Żydzi]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1895]]
[[Kategoria:Zmarli w 1949]]
[[Kategoria:Polscy plakaciści]]
[[Kategoria:Absolwenci Szkoły Sztuk Pięknych w Warszawie]]

title: Teresa Żarnowerówna

Data i miejsce urodzenia: 16 grudnia 1897 · Warszawa

Data i miejsce śmierci: 30 kwietnia 1949 · Nowy Jork

Narodowość: polska

Dziedzina sztuki: rzeźbiarstwo · grafika


text:
# Wielka korona cesarska Rosji
Wielka Korona Cesarska Rosji, Wielka Korona Imperialna Rosji, Korona cesarska Katarzyny II – najważniejsze insygnium koronacyjne dynastii Romanowów.

## Historia
Wielka Korona cesarska Rosji została wykonana przez petersburskich jubilerów, Jeremiasza Pauzié, Iwana Liebmanna i Iwana Jewstifiejewa, na moskiewską koronację Katarzyny II. Zastąpiła ona poprzednie korony rosyjskie, z których korzystały cesarzowe: Katarzyna I, Anna, Elżbieta i imperator Piotr II. Od 1762 do końca XIX wieku była używana podczas uroczystości intronizacyjnych kolejnych carów, a także podczas najważniejszych uroczystości państwowych w Cesarstwie Rosyjskim.
Obecnie przechowywana w Diamentowym Funduszu na Kremlu w Moskwie.

## Opis
Korona ma formę mitry złożonej ze stylizowanych gałązek i liści laurowych układających się na kształt dwóch srebrnych półkul. Pomiędzy półsferami koronę zamyka kabłąk ułożony w kształcie gałązek i liści dębowych. W obręczy korony u podstawy kabłąka umieszczony jest 56-karatowy brylant, który caryca Elżbieta Piotrowna otrzymała w 1754 roku w prezencie od cechu kupców w podzięce za przywileje podatkowe.
Całość wieńczy krzyżyk brylantowy osadzony na wielkim spinelu o masie 398,72 karatów. Kamień pochodzi z Chin. Został przywieziony do Rosji w 1678 roku przez poselstwo Mikołaja Milescu jako dar cesarza Kangxi.
Insygnium jest zdobione łącznie przez 4936 brylantów o łącznej masie 2858 karatów oraz 75 pereł ułożonych w dwa rzędy dekoracyjne półsfer korony.

## Władcy Rosji koronowani Wielką Koroną Cesarską Rosji
- 1762 Katarzyna II Wielka
- 1797 Paweł I
- 1801 Aleksander I
- 1826 Mikołaj I
- 1855 Aleksander II
- 1883 Aleksander III
- 1896 Mikołaj II

title: Wielka korona cesarska Rosji

wikitext:
[[Plik:Russian Crown Jewel Replica.jpg|mały|Replika korony cesarskiej]]
[[Plik:Russian Imperial Crown.svg|thumb|200px|Wielka korona cesarska Rosji jako element herbów]]
[[Plik:RussianRegalia.jpg|thumb|200px|Insygnia imperatorów rosyjskich]]
'''Wielka Korona Cesarska Rosji, Wielka Korona Imperialna Rosji, Korona cesarska Katarzyny II''' – najważniejsze insygnium koronacyjne dynastii [[Romanowowie|Romanowów]].

== Historia ==
Wielka Korona cesarska Rosji została wykonana przez [[Petersburg|petersburskich]] [[Złotnictwo|jubilerów]], Jeremiasza Pauzié, Iwana Liebmanna i Iwana Jewstifiejewa, na moskiewską koronację [[Katarzyna II Wielka|Katarzyny II]]. Zastąpiła ona poprzednie korony rosyjskie, z których korzystały cesarzowe: [[Katarzyna I]], [[Anna Romanowa|Anna]], [[Elżbieta Romanowa|Elżbieta]] i imperator [[Piotr II Romanow|Piotr II]]. Od 1762 do końca XIX wieku była używana podczas uroczystości intronizacyjnych kolejnych [[car]]ów, a także podczas najważniejszych uroczystości państwowych w [[Imperium Rosyjskie|Cesarstwie Rosyjskim]].
Obecnie przechowywana w Diamentowym Funduszu na [[Kreml moskiewski|Kremlu]] w [[Moskwa|Moskwie]].

== Opis ==
Korona ma formę [[mitra|mitry]] złożonej ze stylizowanych gałązek i [[Liść laurowy|liści laurowych]] układających się na kształt dwóch srebrnych półkul. Pomiędzy półsferami koronę zamyka kabłąk ułożony w kształcie gałązek i liści dębowych. W obręczy korony u podstawy kabłąka umieszczony jest 56-[[karat]]owy brylant, który caryca [[Elżbieta Romanowa|Elżbieta Piotrowna]] otrzymała w 1754 roku w prezencie od cechu kupców w podzięce za przywileje podatkowe.

Całość wieńczy krzyżyk brylantowy osadzony na wielkim [[spinel]]u o masie 398,72 karatów. Kamień pochodzi z [[Chiny|Chin]]. Został przywieziony do Rosji w 1678 roku przez poselstwo [[Mikołaj Milescu|Mikołaja Milescu]] jako dar cesarza [[Kangxi]].

Insygnium jest zdobione łącznie przez 4936 [[brylant]]ów o łącznej masie 2858 karatów oraz 75 [[Perły naturalne|pereł]] ułożonych w dwa rzędy dekoracyjne półsfer korony.

== Władcy Rosji koronowani Wielką Koroną Cesarską Rosji ==
[[Plik:Borovikovskiy PtPavla1GRM.jpg|thumb|200px|Car [[Paweł I Romanow]] w stroju koronacyjnym]]
* [[1762]] [[Katarzyna II Wielka]]
* [[1797]] [[Paweł I Romanow|Paweł I]]
* [[1801]] [[Aleksander I Romanow|Aleksander I]]
* [[1826]] [[Mikołaj I Romanow|Mikołaj I]]
* [[1855]] [[Aleksander II Romanow|Aleksander II]]
* [[1883]] [[Aleksander III Romanow|Aleksander III]]
* [[1896]] [[Mikołaj II Romanow|Mikołaj II]]

== Zobacz też ==
* [[Insygnia]]
* [[Czapka Kazańska]]
* [[Czapka Monomacha]]
* [[Korona cesarska Katarzyny I]]
* [[Korona cesarska Anny Iwanowny]]

== Linki zewnętrzne ==
* {{Cytuj stronę | url = http://www.rodaun.info/allekronen/krone-180.html | tytuł = Die russische Kaiserkrone (de) | opublikowany = rodaun.info | archiwum = https://web.archive.org/web/20071004201119/http://www.rodaun.info/allekronen/krone-180.html | zarchiwizowano = 2007-10-04}}
* [http://famousdiamonds.tripod.com/russiancrownjewels.html The Russian Crown Jewels (en)]

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Korony|Wielka Korona Cesarska Rosji]]
[[Kategoria:Imperium Rosyjskie]]


text:
# Nattefrost
Nattefrost – norweski zespół muzyczny powstały w 2003 roku z inicjatywy wokalisty i kompozytora Rogera Nattefrosta znanego z grupy Carpathian Forest. Muzyka projektu zaliczana jest do gatunku black metal. Pierwsze wydawnictwo zatytułowane Blood & Vomit ukazało się w 2004 roku. Większość materiału skomponował i wykonał Roger Nattefrost z gościnnym udziałem takich muzyków jak Vrangsinn, Nordavind czy Evind Kulde.
W 2005 roku ukazał się drugi album zespołu, zatytułowany Terrorist, podczas gdy poprzedni album był prawie w całości autorstwa Rogera Nattefrosta, nowy album zarejestrowano z gościnnym udziałem jedenastu muzyków.

## Muzycy
Obecny skład zespołu
- Roger "Nattefrost" Rasmussen - gitara elektryczna, gitara basowa, perkusja, śpiew

oraz
- Daniel "Vrangsinn" Salte - gitara basowa
- Alf Morten "Taaken" Bjřrnsen - perkusja

Byli muzycy koncertowi
- Dr. Amoque von Berlevaag - gitara
- Ørjan "Hoest" Stedjeberg - gitara
- Deathanie Cunt - gitara basowa
- Carl-Michael "Aggressor" Eide - perkusja
- Bård "Faust" Eithun - perkusja
- Per "Dirge Rep" Husebø - perkusja
- Erik "Aiwarikiar" Lancelot - perkusja

## Dyskografia
Albumy studyjne
- Blood & Vomit (2004, Season of Mist)
- Terrorist (2005, Season of Mist)

Inne
- Drunk and Pisseskev at Ringnes 2004 (EP, 2006, Fiskegrateng Rekordz)
- Hell Noise and Live Terrorism (kompilacja, 2008, Fiskegrateng)
- Engangsgrill (split z Fenriz' Red Planet, 2009, Indie Recordings)

title: Nattefrost

wikitext:
{{Zespół muzyczny infobox
 |nazwa            = Nattefrost
 |nazwa oryginalna =
 |zdjęcie          =
 |opis zdjęcia     =
 |alt zdjęcia      =
 |inne nazwy       =
 |rok założenia    = [[2003]]
 |rok rozwiązania  =
 |pochodzenie      = [[Norwegia]]
 |gatunek          = [[black metal]]<ref>[http://www.metal-archives.com/band.php?id=11288 Encyclopaedia Metallum - Nattefrost]</ref>
 |aktywność        =
 |wydawnictwo      = [[Season of Mist]], [[Fiskegrateng Rekordz]], [[Fiskegrateng]], [[Indie Recordings]]
 |powiązania       = [[Ulver]], [[Valhall]], [[Carpathian Forest]], [[Aura Noir]], [[World Destroyer]], [[Hatepulse]], [[A Waste Of Talent]]
 |skład            =
 |byli członkowie  =
 |współpracownicy  =
 |instrumentarium  =
 |commons          =
 |www              = http://www.season-of-mist.com/light/index.php?action=bands&groupe=Nattefrost
}}
'''Nattefrost''' – [[Norwegia|norweski]] zespół muzyczny powstały w 2003 roku z inicjatywy [[śpiew|wokalisty]] i [[kompozytor]]a Rogera Nattefrosta znanego z grupy [[Carpathian Forest]]. [[Muzyka]] projektu zaliczana jest do gatunku [[black metal]]. Pierwsze wydawnictwo zatytułowane ''[[Blood & Vomit]]'' ukazało się w 2004 roku. Większość materiału skomponował i wykonał Roger Nattefrost z gościnnym udziałem takich muzyków jak [[Vrangsinn]], [[Nordavind]] czy [[Evind Kulde]].

W 2005 roku ukazał się drugi [[album (wydawnictwo muzyczne)|album]] zespołu, zatytułowany ''[[Terrorist (album)|Terrorist]]'', podczas gdy poprzedni album był prawie w całości autorstwa Rogera Nattefrosta, nowy album zarejestrowano z gościnnym udziałem jedenastu muzyków.

== Muzycy ==
; Obecny skład zespołu
* [[Roger Rasmussen|Roger "Nattefrost" Rasmussen]] - [[gitara elektryczna]], [[gitara basowa]], [[perkusja]], [[śpiew]]

; oraz
* [[Daniel Vrangsinn Salte|Daniel "Vrangsinn" Salte]] - gitara basowa
* Alf Morten "Taaken" Bjřrnsen - perkusja

; Byli muzycy koncertowi
* Dr. Amoque von Berlevaag - gitara
* Ørjan "Hoest" Stedjeberg - gitara
* Deathanie Cunt - gitara basowa
* [[Carl-Michael Eide|Carl-Michael "Aggressor" Eide]] - perkusja
* [[Bård Eithun|Bård "Faust" Eithun]] - perkusja
* [[Per Husebø|Per "Dirge Rep" Husebø]] - perkusja
* Erik "Aiwarikiar" Lancelot - perkusja

== Dyskografia ==
; Albumy studyjne
* ''[[Blood & Vomit]]'' (2004, Season of Mist)
* ''[[Terrorist (album)|Terrorist]]'' (2005, Season of Mist)
; Inne
* ''[[Drunk and Pisseskev at Ringnes 2004]]'' (EP, 2006, Fiskegrateng Rekordz)
* ''[[Hell Noise and Live Terrorism]]'' (kompilacja, 2008, Fiskegrateng)
* ''[[Engangsgrill]]'' (split z Fenriz' Red Planet, 2009, Indie Recordings)

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Norweskie zespoły blackmetalowe]]
[[Kategoria:Projekty muzyczne]]

title: Nattefrost

Pochodzenie: Norwegia

Gatunek: black metal

Wydawnictwo: Season of Mist, Fiskegrateng Rekordz, Fiskegrateng, Indie Recordings

Powiązania: Ulver, Valhall, Carpathian Forest, Aura Noir, World Destroyer, Hatepulse, A Waste Of Talent