text:
# Redzyńskie
Redzyńskie – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie mińskim, w gminie Latowicz. Przez miejscowość przepływa rzeczka Lelilka, nazywana tu Ścieklą.
Wieś królewska Radzyńskie położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie garwolińskim  ziemi czerskiej województwa mazowieckiego.
W latach 1526–1795 wieś należała do starostwa latowickiego. W latach 1795–1809 – pod zaborem austriackim. Od 1809 r. w Księstwie Warszawskim, guberni warszawskiej, powiecie siennickim, a od 1866 r. w powiecie mińskim (od 1868 nazwa powiatu nowomiński). W latach 1870–1954 należała do gminy Iwowe, w latach 1955-1972 – do Gromadzkiej Rady Narodowej w Iwowym, od 1973 r. należy do gminy Latowicz. W latach 1919–1939 była w granicach województwa warszawskiego, 1939-1945 w Generalnym Gubernatorstwie, 1946-1975 w województwie warszawskim, od 1975 do 1998 r. – w granicach województwa siedleckiego. Od 1999 r. znajduje się w województwie mazowieckim.
Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Świętej Trójcy w Latowiczu.

## Historia
We wsi znajduje się cmentarzysko ciałopalne z okresu wpływów rzymskich (kultura pucharów lejkowatych).
Pierwsze wzmianki o wsi pojawiły się w 1517 r. W 1560 r. we wsi było 24 gospodarstwa i karczma. W 1613 r. liczba gospodarstw wzrosła do 29.
Wieś została zniszczona podczas wojen szwedzkich i w 1660 r. liczyła 8 domów i karczmę. Z 12¼ włók gruntów rolnych zasianych było 3½.
W 1789 r. we wsi było 26 domów, w 1827 r. – 46 domów i 255 mieszkańców, a w 1880 r. – 31 domów i 229 mieszkańców.
W 1924 r. powstała szkoła podstawowa. W 1929 r. założono Ochotniczą Straż Pożarną. W 1961 r. powstało Koło Gospodyń Wiejskich.
W 1970 r. wieś liczyła 323 mieszkańców, a w 2000 r. 290 mieszkańców. Przyrost naturalny w latach 1970-2000 wyniósł -10,2%. W 1988 r. we wsi było 68 domów, w 2009 r. - 69 domów.

## Etymologia
Ludowa tradycja podaje, że miejscowość nazywano pierwotnie Łęciny (lub Łęty). Obecnie jest to obszar położony poza wsią, w pobliżu rzeczki „Ściekli”. W 1540 r. zapisano nazwę „Rądzynskye”. Nazwa późniejsza: Radzynskie i Rądzyńskie wskazuje, że została utworzona od słów: radzić – udzielać rad, rędzić – wyczesywać len, reda – oznaczającego podmokłą łąkę lub „Redlić” – oborywać kartofle.
Inne wyjaśnienie wskazuje na założyciela wioski o nazwisku Radzymił, Radzywił lub rodzinę Redzyńskich, może Radzyńskich. W kronikach parafii Latowicz przetrwała z 1757 r. wzmianka o Felicjanie Radzińskim, być może jednym z potomków rodziny, do której należała miejscowość.

## Zabytki
- Kapliczka murowana, pomalowana na niebiesko, pochodząca z drugiej połowy XX w., odnowiona w 1991 r. przez Bolesława Maślankiewicza.

title: Redzyńskie

wikitext:
{{Polska miejscowość infobox
 |nazwa                  = Redzyńskie
 |rodzaj miejscowości    = wieś
 |zdjęcie                = Redzyńskie.jpg
 |opis zdjęcia           =
 |alt zdjęcia            =
 |województwo            = mazowieckie
 |powiat                 = [[Powiat miński|miński]]
 |gmina                  = [[Latowicz (gmina)|Latowicz]]
 |sołectwo               =
 |miejscowość podstawowa =
 |wysokość               =
 |liczba ludności        = 236{{r|rap}}
 |rok                    = 2023
 |strefa numeracyjna     = 25
 |kod pocztowy           = 05-334{{r|poczta}}
 |tablice rejestracyjne  = WM
 |SIMC                   = 0677719{{r|teryt}}
 |kod mapy               = Latowicz (gmina)
 |współrzędne            = 51°59'08"N 21°48'33"E<ref name="prng">{{PRNG Miejscowości|115096|data=2023-11-05}}</ref>
 |commons                = Category:Redzyńskie
 |www                    =
}}
'''Redzyńskie''' – [[wieś]] sołecka{{r|sol}} w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo mazowieckie|województwie mazowieckim]], w [[powiat miński|powiecie mińskim]], w [[Latowicz (gmina)|gminie Latowicz]]{{r|teryt|roz}}. Przez miejscowość przepływa rzeczka [[Lelilka]], nazywana tu Ścieklą.

Wieś królewska Radzyńskie położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie garwolińskim  [[ziemia czerska|ziemi czerskiej]] [[województwo mazowieckie (I Rzeczpospolita)|województwa mazowieckiego]]<ref>Mazowsze w drugiej połowie XVI wieku ; Cz.1, Mapa, plany, Warszawa 1973, k. 4.</ref>.

W latach 1526–1795 wieś należała do starostwa latowickiego. W latach 1795–1809 – pod [[Zabór austriacki|zaborem austriackim]]. Od 1809 r. w [[Księstwo Warszawskie|Księstwie Warszawskim]], guberni warszawskiej, powiecie siennickim, a od 1866 r. w [[Powiat miński|powiecie mińskim]] (od 1868 nazwa powiatu nowomiński). W latach 1870–1954 należała do gminy Iwowe, w latach 1955-1972 – do [[Rada narodowa (Polska Ludowa)|Gromadzkiej Rady Narodowej]] w [[Iwowe|Iwowym]], od 1973 r. należy do [[Latowicz (gmina)|gminy Latowicz]]. W latach 1919–1939 była w granicach województwa warszawskiego, 1939-1945 w [[Generalne Gubernatorstwo|Generalnym Gubernatorstwie]], 1946-1975 w [[Województwo warszawskie (1944–1975)|województwie warszawskim]], od 1975 do 1998 r. – w granicach [[województwo siedleckie|województwa siedleckiego]]. Od 1999 r. znajduje się w [[województwo mazowieckie|województwie mazowieckim]].

Wierni [[Kościół łaciński|Kościoła rzymskokatolickiego]] należą do parafii [[Parafia Świętej Trójcy w Latowiczu|Świętej Trójcy w Latowiczu]]{{r|par}}.

== Historia ==
We wsi znajduje się [[Pochówek ciałopalny|cmentarzysko ciałopalne]] z okresu wpływów rzymskich ([[kultura pucharów lejkowatych]]).

Pierwsze wzmianki o wsi pojawiły się w 1517 r. W 1560 r. we wsi było 24 gospodarstwa i karczma. W 1613 r. liczba gospodarstw wzrosła do 29.

Wieś została zniszczona podczas [[Potop szwedzki|wojen szwedzkich]] i w 1660 r. liczyła 8 domów i karczmę. Z 12¼ włók gruntów rolnych zasianych było 3½.

W 1789 r. we wsi było 26 domów, w 1827 r. – 46 domów i 255 mieszkańców, a w 1880 r. – 31 domów i 229 mieszkańców.

W 1924 r. powstała szkoła podstawowa. W 1929 r. założono [[Ochotnicza straż pożarna w Polsce|Ochotniczą Straż Pożarną]]. W 1961 r. powstało [[Koło gospodyń wiejskich|Koło Gospodyń Wiejskich]].

W 1970 r. wieś liczyła 323 mieszkańców, a w 2000 r. 290 mieszkańców. Przyrost naturalny w latach 1970-2000 wyniósł -10,2%. W 1988 r. we wsi było 68 domów, w 2009 r. - 69 domów.

== Etymologia ==
Ludowa tradycja podaje, że miejscowość nazywano pierwotnie Łęciny (lub Łęty). Obecnie jest to obszar położony poza wsią, w pobliżu rzeczki „''Ściekli''”. W 1540 r. zapisano nazwę „''Rądzynskye''”. Nazwa późniejsza: Radzynskie i Rądzyńskie wskazuje, że została utworzona od słów: radzić – udzielać rad, rędzić – wyczesywać len, reda – oznaczającego podmokłą łąkę lub „Redlić” – oborywać kartofle.

Inne wyjaśnienie wskazuje na założyciela wioski o nazwisku Radzymił, Radzywił lub rodzinę Redzyńskich, może Radzyńskich. W kronikach [[Parafia Świętej Trójcy w Latowiczu|parafii Latowicz]] przetrwała z 1757 r. wzmianka o Felicjanie Radzińskim, być może jednym z potomków rodziny, do której należała miejscowość.

== Zabytki ==
* Kapliczka murowana, pomalowana na niebiesko, pochodząca z drugiej połowy XX w., odnowiona w 1991 r. przez Bolesława Maślankiewicza.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
* <ref name=rap>[https://bip.gmina-latowicz.pl/uploaded_files/serwis_files/attachments/bip/133/5271a3e1cfaf3624.pdf Raport o stanie gminy Latowicz w 2023. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2023] s. 8</ref>
* <ref name=sol>[https://www.gmina-latowicz.pl/pl/blog-artykul/27 Strona gminy, sołectwa]</ref>
* <ref name=poczta>{{Poczta Polska|2022-10|s=1091}}</ref>
* <ref name=teryt>[http://eteryt.stat.gov.pl/eTeryt/rejestr_teryt/udostepnianie_danych/baza_teryt/uzytkownicy_indywidualni/wyszukiwanie/wyszukiwanie.aspx?contrast=default GUS. Wyszukiwarka TERYT]</ref>
* <ref name=roz>''Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części'' ({{Dziennik Ustaw|2013|200}})</ref>
* <ref name=par>[https://diecezja.waw.pl/parafia/latowicz-parafia-swietej-trojcy/ Opis parafii na stronie diecezji]</ref>
}}

== Bibliografia ==
* {{SgKP|IX|588|Redzyńskie}}
* Dudrewicz L., 1880. Wycieczka archeologiczna nad rzekę Świder w roku 1878, Zbiór wiadomości do Antropologii Krajowej T.4: 18-19
* Gajowniczek. Z. 1999. Dzieje Latowicza, FPL, Latowicz
* Gieysztorowa I., 1967. Lustracja województwa Mazowieckiego 1565 roku, cześć l. Warszawa.
* Grzikiewicz M., 1954. Wybrane zagadnienia z badań nad kulturą grobów kloszowych, Wiadomości Archeologiczne T.20: 134-173.
* Liana T., 1961. Znaleziska z okresu późnolateńskiego i rzymskiego z terenów między Wisłą a dolnym Bugiem, Materiały Starożytne, T.7:215-222.
* Modrzewska H., 1953. Materiały do bibliografii archeologicznej Mazowsza, Materiały Wczesnośredniowieczne T.3: 101-134
* Niedźwiedź J. Ostas C., Opracowanie studialne wartości kulturowych Gminy Latowicz
* Sienkiewicz M., i in. 1999. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Latowicz.
* Przybowski J., 1874. Wycieczki archeologiczne nad Świder, Wiadomości Archeologiczne T.2: 25-53
* Wawrzyńczyk A., 1989. Lustracje województwa Mazowieckiego XVII wieku, T.2 (1660-1661), Warszawa.

{{Gmina Latowicz}}

[[Kategoria:Latowicz (gmina)]]
[[Kategoria:Wsie królewskie I Rzeczypospolitej (województwo mazowieckie)]]
[[Kategoria:Wsie starostwa niegrodowego latowickiego]]

title: Redzyńskie

Województwo: mazowieckie

Powiat: miński

Gmina: Latowicz

Tablice rejestracyjne: WM


text:
# Indywidualne Mistrzostwa Szwecji na Żużlu 2011
Indywidualne Mistrzostwa Szwecji na Żużlu 2011 – cykl turniejów żużlowych, mających wyłonić najlepszych żużlowców szwedzkich w sezonie 2011. Tytuł wywalczył Andreas Jonsson.

## Finał
- Målilla, 17 września 2011

| Msc. | Zawodnik            | Klub | Pkt |             | Uwagi                          |
| ---- | ------------------- | ---- | --- | ----------- | ------------------------------ |
| 1    | Andreas Jonsson     |      | 13  | (3,3,3,1,3) | I m. w finale                  |
| 2    | Fredrik Lindgren    |      | 11  | (3,3,u,2,3) | II m. w finale                 |
| 3    | Antonio Lindbäck    |      | 10  | (t,3,3,2,2) | I m. w barażu, III m. w finale |
| 4    | Jonas Davidsson     |      | 12  | (3,3,2,3,1) | IV m. w finale                 |
| 5    | Tomas H. Jonasson   |      | 9   | (2,2,2,1,2) | II m. w barażu                 |
| 6    | Peter Karlsson      |      | 10  | (3,1,3,3,0) | III m. w barażu                |
| 7    | Linus Sundström     |      | 9   | (2,1,3,0,3) | IV m. w barażu                 |
| 8    | Sebastian Aldén     |      | 7   | (1,2,1,3,w) |                                |
| 9    | Kim Nilsson         |      | 6   | (2,0,1,3,0) |                                |
| 10   | Daniel Nermark      |      | 6   | (2,2,2,d,0) |                                |
| 11   | Eric Andersson      |      | 6   | (0,1,2,2,1) |                                |
| 12   | Daniel Davidsson    |      | 5   | (1,2,1,1,u) |                                |
| 13   | Mikael Max          |      | 5   | (1,w,1,2,1) |                                |
| 14   | Anton Rosen         |      | 4   | (–,1,0,1,2) |                                |
| 15   | Peter Ljung         |      | 3   | (0,0,u,0,3) |                                |
| 16   | Ludvig Lindgren     |      | 3   | (1,0,0,d,2) |                                |
|      | rez. Pontus Aspgren |      | 0   | (w)         |                                |
|      | rez. David Ruud     |      | 0   | (d)         |                                |

## Bieg po biegu
1. F.Lindgren, Nilsson, L.Lindgren, Ljung
2. Karlsson, Jonasson, D.Davidsson (Lindbäck t), Aspgren (w/u)
3. Jonsson, Nermark, Alden, Ruud (d)
4. J.Davidsson, Sundström, Max, Andersson
5. Jonsson, Jonasson, Andersson, L.Lindgren
6. J.Davidsson, Alden, Karlsson, Nilsson
7. Lindbäck, Nermark, Sundström, Ljung
8. F.Lindgren, D.Davidsson, Rosen, Max (w/2min)
9. Karlsson, Nermark, Max, L.Lindgren
10. Sundström, Jonasson, Nilsson, Rosen
11. Jonsson, J.Davidsson, D.Davidsson, Ljung (u)
12. Lindbäck, Andersson, Alden, F.Lindgren (u)
13. J.Davidsson, Lindbäck, Rosen, L.Lindgren (d)
14. Nilsson, Andersson, D.Davidsson, Nermark (d)
15. Alden, Max, Jonasson, Ljung
16. Karlsson, F.Lindgren, Jonsson, Sundström
17. Sundström, L.Lindgren, D.Davidsson (u), Alden (w/u)
18. Jonsson, Lindbäck, Max, Nilsson
19. Ljung, Rosen, Andersson, Karlsson
20. F.Lindgren, Jonasson, J.Davidsson, Nermark
21. Baraż (miejsca 4-7, najlepszy do finału): Lindbäck, Jonasson, Karlsson, Sundström
22. Finał (miejsca 1-3 i najlepszy z barażu): Jonsson, F.Lindgren, Lindbäck, J.Davidsson

wikiname: plwiki

in_language: pl

wikitext:
'''Indywidualne Mistrzostwa Szwecji na Żużlu 2011''' – cykl turniejów [[sport żużlowy|żużlowych]], mających wyłonić najlepszych żużlowców szwedzkich w sezonie 2011. Tytuł wywalczył [[Andreas Jonsson]].

== Finał ==
* Målilla, 17 września 2011
{{Żużel/Wyniki/Indy Top| Klub|uwagi=tak}}
{{Żużel/Wyniki/Indy Wiersz| 1 | M1 | 1 | [[Andreas Jonsson]] | | 13  | (3,3,3,1,3)|uwagi='''I m. w finale'''}}
{{Żużel/Wyniki/Indy Wiersz| 2 | M2 | 2 | [[Fredrik Lindgren]] | | 11 | (3,3,u,2,3)|uwagi='''II m. w finale'''}}
{{Żużel/Wyniki/Indy Wiersz| 1 | M3 | 3 | [[Antonio Lindbäck]] | | 10 | (t,3,3,2,2)|uwagi=I m. w barażu, '''III m. w finale'''}}
{{Żużel/Wyniki/Indy Wiersz| 2 | 4 | 4 | [[Jonas Davidsson]] | | 12 | (3,3,2,3,1)|uwagi='''IV m. w finale'''}}
{{Żużel/Wyniki/Indy Wiersz| 1 | 4 | 5 | [[Tomas H. Jonasson]] | | 9 | (2,2,2,1,2)|uwagi=II m. w barażu}}
{{Żużel/Wyniki/Indy Wiersz| 2 | 4 | 6 | [[Peter Karlsson (ur. 1969)|Peter Karlsson]] | | 10 | (3,1,3,3,0)|uwagi=III m. w barażu}}
{{Żużel/Wyniki/Indy Wiersz| 1 | 4 | 7 | [[Linus Sundström]] | | 9 | (2,1,3,0,3)|uwagi=IV m. w barażu}}
{{Żużel/Wyniki/Indy Wiersz| 2 | 4 | 8 | [[Sebastian Aldén]] | | 7 | (1,2,1,3,w)}}
{{Żużel/Wyniki/Indy Wiersz| 1 | 4 | 9 | [[Kim Nilsson]] | | 6 | (2,0,1,3,0)}}
{{Żużel/Wyniki/Indy Wiersz| 2 | 4 | 10 | [[Daniel Nermark]] | | 6 | (2,2,2,d,0)}}
{{Żużel/Wyniki/Indy Wiersz| 1 | 4 | 11 | [[Eric Andersson]] | | 6 | (0,1,2,2,1)}}
{{Żużel/Wyniki/Indy Wiersz| 2 | 4 | 12 | [[Daniel Davidsson]] | | 5 | (1,2,1,1,u)}}
{{Żużel/Wyniki/Indy Wiersz| 1 | 4 | 13 | [[Mikael Max]] | | 5 | (1,w,1,2,1)}}
{{Żużel/Wyniki/Indy Wiersz| 2 | 4 | 14 | [[Anton Rosen]] | | 4 | (–,1,0,1,2)}}
{{Żużel/Wyniki/Indy Wiersz| 1 | 4 | 15 | [[Peter Ljung]] | | 3 | (0,0,u,0,3)}}
{{Żużel/Wyniki/Indy Wiersz| 2 | 4 | 16 | [[Ludvig Lindgren]] | | 3 | (1,0,0,d,2)}}
{{Żużel/Wyniki/Indy Wiersz| 1 | 4 |    | rez. [[Pontus Aspgren]] | | 0 | (w)}}
{{Żużel/Wyniki/Indy Wiersz| 2 | 4 |    | rez. [[David Ruud]] | | 0 | (d)}}
{{Żużel/Wyniki/Indy Bottom}}

== Bieg po biegu ==
# F.Lindgren, Nilsson, L.Lindgren, Ljung
# Karlsson, Jonasson, D.Davidsson (Lindbäck t), Aspgren (w/u)
# Jonsson, Nermark, Alden, Ruud (d)
# J.Davidsson, Sundström, Max, Andersson
# Jonsson, Jonasson, Andersson, L.Lindgren
# J.Davidsson, Alden, Karlsson, Nilsson
# Lindbäck, Nermark, Sundström, Ljung
# F.Lindgren, D.Davidsson, Rosen, Max (w/2min)
# Karlsson, Nermark, Max, L.Lindgren
# Sundström, Jonasson, Nilsson, Rosen
# Jonsson, J.Davidsson, D.Davidsson, Ljung (u)
# Lindbäck, Andersson, Alden, F.Lindgren (u)
# J.Davidsson, Lindbäck, Rosen, L.Lindgren (d)
# Nilsson, Andersson, D.Davidsson, Nermark (d)
# Alden, Max, Jonasson, Ljung
# Karlsson, F.Lindgren, Jonsson, Sundström
# Sundström, L.Lindgren, D.Davidsson (u), Alden (w/u)
# Jonsson, Lindbäck, Max, Nilsson
# Ljung, Rosen, Andersson, Karlsson
# F.Lindgren, Jonasson, J.Davidsson, Nermark
# '''Baraż''' (miejsca 4-7, najlepszy do finału): Lindbäck, Jonasson, Karlsson, Sundström
# '''Finał''' (miejsca 1-3 i najlepszy z barażu): Jonsson, F.Lindgren, Lindbäck, J.Davidsson

== Bibliografia ==
* [http://www.sportowefakty.pl/zuzel/239893/andreas-jonsson-mistrzem-szwecji Andreas Jonsson mistrzem Szwecji 2011]
* {{cytuj | tytuł = 2011 Swedish Final - Malilla <!-- Wywołanie szablonu cytuj wygenerowane przez bota --> |data dostępu = 2021-04-17 | opublikowany = wwosbackup.proboards.com | url = https://wwosbackup.proboards.com/thread/4441/2011-swedish-final-malilla}}

{{Indywidualne mistrzostwa Szwecji na żużlu}}

[[Kategoria:Indywidualne mistrzostwa Szwecji na żużlu|2011]]
[[Kategoria:2011 w sporcie żużlowym]]
[[Kategoria:2011 w Szwecji]]


text:
# Łozina (gromada)
Łozina (do 30 VI 1968 Skarszyn) – dawna gromada, czyli najmniejsza jednostka podziału terytorialnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w latach 1954–1972.
Gromady, z gromadzkimi radami narodowymi (GRN) jako organami władzy najniższego stopnia na wsi, funkcjonowały od reformy reorganizującej administrację wiejską przeprowadzonej jesienią 1954 do momentu ich zniesienia z dniem 1 stycznia 1973, tym samym wypierając organizację gminną w latach 1954–1972.
Gromadę Łozina z siedzibą GRN w Łozinie utworzono 1 lipca 1968 w powiecie trzebnickim w woj. wrocławskim w związku z przeniesieniem siedziby GRN gromady Skarszyn (zwiększonej tego samego dnia o wsie Siedlec, Bukowice, Godzieszowa i Pasikurowice) z Skarszyna do Łoziny i zmianą nazwy jednostki na gromada Łozina. Dla gromady ustalono 26 członków gromadzkiej rady narodowej.
31 marca 1970 z gromady Łozina wyłączono: a) wieś Kłokoczyce, włączając ją do gromady Widawa w powiecie wrocławskim w tymże województwie; b) wieś Pawłowice (bez działek nr nr 893–894, 895/1 i 896–905 stanowiących grunty Gospodarstwa Doświadczalnego WSR oraz bez obszaru lasów nadleśnictwa Kotowice), włączając ją do miasta (na prawach województwa) Wrocławia.
Gromada przetrwała do końca 1972 roku, czyli do kolejnej reformy gminnej. 1 stycznia 1973 powiecie trzebnickim utworzono gminę Łozina (zniesiono ją ponownie 1 września 1977).

title: Łozina (gromada)

wikitext:
{{Polska jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                     = Łozina
 |dopełniacz nazwy          =
 |jednostka                 = [[Gromada (podział administracyjny)|gromada]]
 |lata istnienia            = 1968–1972
 |zdjęcie                   = SM Łozina kościół Matki Boskiej Bolesnej (0) ID 599555.jpg
 |opis zdjęcia              =
 |herb                      =
 |flaga                     =
 |wariant flagi             = PRL
 |województwo               = [[województwo wrocławskie (1946–1975)|wrocławskie]]
 |powiat                    = [[powiat trzebnicki|trzebnicki]]
 |data powstania            = 1 lipca 1968
 |data likwidacji           = 1 stycznia 1972
 |siedziba                  = [[Łozina]]
 |stanowisko zarządzającego =
 |zarządzający              =
 |rok powierzchni           =
 |powierzchnia              =
 |rok ludności              =
 |liczba ludności           =
 |gęstość zaludnienia       =
 |rok podziału              = 1954
 |plan                      =
 |liczba sołectw            =
 |liczba miejscowości       =
 |rok reprezentantów        = 1969
 |nazwa reprezentantów      = członków [[Rada narodowa (PRL)|GRN]]
 |liczba reprezentantów     = 26
 |mapa województwa          =
 |mapa powiatu              =
 |wariant mapy              = 1951
 |współrzędne               =
 |commons                   =
}}
'''Łozina''' (do 30 VI 1968 ''[[Skarszyn (gromada)|Skarszyn]]'') – dawna [[gromada (podział administracyjny)|gromada]], czyli najmniejsza jednostka [[Podział administracyjny Polski (1957–1975)|podziału terytorialnego]] [[Polska Rzeczpospolita Ludowa|Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej]] w latach 1954–1972.

Gromady, z [[Rada narodowa (PRL)|gromadzkimi radami narodowymi (GRN)]] jako organami władzy najniższego stopnia na wsi, funkcjonowały od reformy reorganizującej administrację wiejską przeprowadzonej jesienią 1954<ref>{{Dziennik Ustaw|rok=1954|numer=43|pozycja=191}}</ref> do momentu ich zniesienia z dniem 1 stycznia 1973<ref>{{Dziennik Ustaw|rok=1972|numer=49|pozycja=312}}</ref>, tym samym wypierając [[gmina wiejska|organizację gminną]] w latach 1954–1972<ref name="paprlfivesix">{{cytuj książkę|tytuł=Podział administracyjny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej|wydawca=Urząd Rady Ministrów – Biuro do spraw Prezydiów Rad Narodowych|miejsce=Warszawa|rok=1956}}</ref><ref>{{cytuj książkę|tytuł=Mała Encyklopedia Powszechna PWN|wydawca=[[Wydawnictwo Naukowe PWN|Państwowe Wydawnictwo Naukowe]]|miejsce=Warszawa|rok=1959}}</ref>.

Gromadę Łozina z siedzibą GRN w [[Łozina|Łozinie]] utworzono 1 lipca 1968 w [[powiat trzebnicki|powiecie trzebnickim]] w [[województwo wrocławskie (1946–1975)|woj. wrocławskim]] w związku z przeniesieniem siedziby GRN [[Skarszyn (gromada)|gromady Skarszyn]] (zwiększonej tego samego dnia o wsie Siedlec, Bukowice, Godzieszowa i Pasikurowice) z [[Skarszyn (województwo dolnośląskie)|Skarszyna]] do Łoziny i zmianą nazwy jednostki na ''gromada Łozina''<ref>Uchwała Nr XXI/110/68 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 30 maja 1968 r. w sprawie zniesienia, łączenia i utworzenia niektórych gromad w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 sierpnia 1968 r., Nr. 6, Poz. 33)</ref>. Dla gromady ustalono 26 członków gromadzkiej rady narodowej<ref name="grn">Uchwała Nr XXVII/94/69 Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Trzebnicy z dnia 25 marca 1969 r. w sprawie ustalenia liczby członków gromadzkich rad narodowych (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 3 kwietnia 1969 r., Nr. 3, Poz. 57)</ref>.

31 marca 1970<ref>Z datą obowiązywania od 10 kwietnia 1970</ref> z gromady Łozina wyłączono: a) wieś Kłokoczyce, włączając ją do [[Widawa (gromada w powiecie wrocławskim)|gromady Widawa]] w [[powiat wrocławski|powiecie wrocławskim]] w tymże województwie<ref>{{Dziennik Ustaw|rok=1970|numer=8|pozycja=68}}</ref>; b) wieś [[Pawłowice (Wrocław)|Pawłowice]] (bez działek nr nr 893–894, 895/1 i 896–905 stanowiących grunty Gospodarstwa Doświadczalnego WSR oraz bez obszaru lasów nadleśnictwa Kotowice), włączając ją do miasta (na prawach województwa) [[Wrocław]]ia<ref>{{Dziennik Ustaw|rok=1970|numer=8|pozycja=70}}</ref>.

Gromada przetrwała do końca 1972 roku, czyli do kolejnej reformy gminnej<ref name="paprlsevenone">{{cytuj książkę|tytuł=Wykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1|wydawca=[[Główny Urząd Statystyczny]] – Biuro Spisów|miejsce=Warszawa|rok=1971}}</ref>. 1 stycznia 1973 powiecie trzebnickim utworzono [[Łozina (gmina w województwie wrocławskim)|gminę Łozina]]<ref>Uchwała Nr XIX/109/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 1972 r., Nr 8, Poz. 165)</ref> (zniesiono ją ponownie 1 września 1977<ref>{{Dziennik Ustaw|rok=1977|numer=27|pozycja=116}}</ref>).

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Powiat trzebnicki (dawny)}}

[[Kategoria:Dawne gromady w województwie wrocławskim|Lxozina]]

title: Łozina

Państwo: Polska

Województwo: wrocławskie

Powiat: trzebnicki

Data powstania: 1 lipca 1968

Data likwidacji: 1 stycznia 1972

Siedziba: Łozina

title: Liczba reprezentantów


text:
# Dmitrij Kabanow
Dmitrij Borisowicz Kabanow (ros. Дмитрий Борисович Кабанов, ur. 13 lutego 1980) – rosyjski judoka i sambista.
Brązowy medalista mistrzostw świata w 2005 w judo. Startował w Pucharze Świata w latach 2001-2005 i 2007. Mistrz Rosji w 2004; trzeci w 2001 i 2008. Trzeci na mistrzostwach Rosji w sambo w 2004 i 2005 roku.

title: Dmitrij Kabanow

wikitext:
{{Sportowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Dmitrij Kabanow
 |imię i nazwisko org       = Дмитрий Борисович Кабанов
 |dyscyplina                = judo
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |pełne imię i nazwisko     =
 |data urodzenia            = [[13 lutego]] [[1980]]<ref>{{cytuj| url = https://infosport.ru/person/dzyudo/kabanov-dmitrii-borisovich| tytuł = Дзюдо| opublikowany = Infosport.ru | data dostępu  = 2022-01-08| język = ru}}</ref>
 |miejsce urodzenia         =
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |obywatelstwo              =
 |wzrost                    =
 |pozycja                   =
 |klub                      =
 |numer w klubie            =
 |kariera juniorska         =
 |kariera seniorska         =
 |kariera reprezentacyjna   =
 |kariera trenerska         =
 |medale                    =
{{Medalista infobox/reprezentacja|RUS}}
{{medalista infobox/nagłówek|[[Mistrzostwa świata w judo|Mistrzostwa świata]]}}
{{medalista infobox/wiersz|3|[[Mistrzostwa Świata w Judo 2005|Kair 2005]]|-100 kg}}
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Dmitrij Borisowicz Kabanow''' ({{W języku|ru|Дмитрий Борисович Кабанов}}, ur. [[13 lutego]] [[1980]]) – [[Rosja|rosyjski]] [[judo]]ka i [[Sambo (sztuka walki)|sambista]].

Brązowy medalista [[Mistrzostwa świata w judo|mistrzostw świata]] w [[Mistrzostwa Świata w Judo 2005|2005]]<ref>{{cytuj| url = https://www.ijf.org/judoka/6142/results?results_rank_group=all| tytuł = Results | opublikowany = Ijf.org | data dostępu  = 2022-01-08|język = en}}</ref> w judo. Startował w Pucharze Świata w latach 2001-2005 i 2007<ref>{{cytuj| url = https://www.judoinside.com/judoka/15210/Dmitry_Kabanov/judo-matches| tytuł = Judoka | opublikowany = Judoinside.com | data dostępu  = 2022-01-08|język = en}}</ref>. Mistrz Rosji w 2004; trzeci w 2001 i 2008<ref>{{cytuj| url = https://www.judoinside.com/judoka/15210/Dmitry_Kabanov/judo-results| tytuł = Judoka | opublikowany = Judoinside.com | data dostępu  = 2022-01-08|język = en}}</ref>. Trzeci na mistrzostwach Rosji w sambo w 2004 i 2005 roku<ref>{{cytuj| url = http://vsambo.ru/trenery/kabanov-dmitrij/| tytuł = Результаты | opublikowany = Vsambo.ru | data dostępu  = 2022-01-08|język = ru}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{SORTUJ:Kabanow, Dmitrij}}
[[Kategoria:Rosyjscy judocy]]
[[Kategoria:Rosyjscy sambiści]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1986]]

title: · Dmitrij KabanowДмитрий Борисович Кабанов

Data urodzenia: 13 lutego 1980

title: Dorobek medalowy


text:
# Nandithrips pouzolziae
Nandithrips pouzolziae – gatunek wciornastka z rodziny wciornastkowatych i podrodziny Thripinae, jedyny z monotypowego rodzaju Nandithrips.
Rodzaj i gatunek typowy opisali po raz pierwszy w 2023 roku na łamach „ZooKeys” Remani Rajan Rachana, Bellapu Amarendra, Ramasamy Gandhi Gracy i Katasani Venkata Nagarjuna Reddy. Jako miejsce typowe wskazano Nandi Hills w okolicy Bengaluru w indyjskim stanie Karnataka. Nazwa rodzajowa pochodzi od miejsca typowego, natomiast epitet gatunkowy od rośliny żywicielskiej.
Samice osiągają około 1,2 mm, a samce około 0,85 mm długości ciała. Ubarwienie jest głównie złocistożółte, głowa, międzykrywki i zaplecze są jednak brązowe. Głowa pozbawiona jest szczecinek ocellarnych pierwszej i drugiej pary, natomiast szczecinek pozaocznych jest sześć par. Czułki buduje osiem członów, z których te od trzeciego do szóstego mają po kilka szeregów mikrowłosków, a trzeci i czwarty ponadto rozwidlone sensoria. Krótki stożek gębowy ma zaokrąglony wierzchołek. Głaszczki szczękowe zbudowane są z trzech członów. Przedplecze jest słabo rowkowane poprzecznie i ma dwie pary długich szczecinek tylnokątowych i cztery pary szczecinek tylnokrawędziowych, z których wewnętrzna jest dłuższa i grubsza niż pozostałe. Na poprzecznie rowkowanym śródpleczu szczecinki pary środkowej leżą przed szczecinkami pary submedialnej. Zaplecze ma bezładnie, poprzecznie porysowany przód, nieregularnie siateczkowany środek i podłużnie rowkowane boki. Szczecinki pary środkowej na nim leżą blisko przedniej krawędzi i są grubsze i ciemniejsze od szczecinek submedialnych. Przedpiersie ma niepodzielone ferna  i błoniaste, pozbawione szczecinek basantra. Spinasternum przedtułowia jest szerokie i poprzeczne. Na widełkach sternalnych śródtułowia obecny jest kolec, na tych zatułowia brak go natomiast. Skrzydła przednie mają siedem nasadowych i trzy odsiebne szczecinki na pierwszej żyłce, 6–9 szczecinek na drugiej żyłce, pięć żyłkowych i jedną dyskową szczecinkę na międzykrywce oraz falistą strzępinę. Odnóża zwieńczone są dwuczłonowymi stopami. Odwłok ma tergity pozbawione ktenidiów oraz zarówno tergity, jak i sternity pozbawione craspedum.
Owad orientalny, endemiczny dla Indii, znany tylko z miejsca typowego w Karnatace. Jego rośliną żywicielską jest Pouzolzia petandra subsp. wightii.

title: Nandithrips pouzolziae

wikitext:
{{Zwierzę infobox
 |nazwa zwyczajowa       =
 |nazwa łacińska         = ''Nandithrips pouzolziae''
 |TSN                    =
 |zoolog                 = [[Remani Rajan Rachana|Rachana]] ''et al''., 2023
 |okres istnienia        =
 |grafika                =
 |opis grafiki           =
 |typ                    = [[stawonogi]]
 |gromada                = [[owady]]
 |rząd                   = [[wciornastki]]
 |podrząd                = [[wciornastki pokładełkowe]]
 |rodzina                = [[wciornastkowate]]
 |podrodzina             = [[Thripinae]]
 |rodzaj                 = ''Nandithrips''
 |autor rodzaj           = Rachana ''et al''., 2023
 |gatunek                = ''Nandithrips pouzolziae''
 |synonimy               =
 |wikispecies            =
 |commons                =
}}
'''''Nandithrips pouzolziae''''' – [[gatunek (biologia)|gatunek]] [[wciornastki|wciornastka]] z [[rodzina (biologia)|rodziny]] [[wciornastkowate|wciornastkowatych]] i podrodziny [[Thripinae]], jedyny z [[takson monotypowy|monotypowego]] [[rodzaj (biologia)|rodzaju]] '''''Nandithrips'''''.

Rodzaj i gatunek typowy opisali po raz pierwszy w 2023 roku na łamach „[[ZooKeys]]” Remani Rajan Rachana, Bellapu Amarendra, Ramasamy Gandhi Gracy i Katasani Venkata Nagarjuna Reddy. Jako [[miejsce typowe]] wskazano [[Nandi Hills (Indie)|Nandi Hills]] w okolicy [[Bengaluru]] w [[Indie|indyjskim]] stanie [[Karnataka]]. Nazwa rodzajowa pochodzi od miejsca typowego, natomiast [[binominalne nazewnictwo gatunków|epitet gatunkowy]] od rośliny żywicielskiej{{r|Rachana}}.

Samice osiągają około 1,2 mm, a samce około 0,85 mm długości ciała. Ubarwienie jest głównie złocistożółte, głowa, [[Międzykrywka|międzykrywki]] i [[zaplecze (anatomia)|zaplecze]] są jednak brązowe. [[Głowa owadów|Głowa]] pozbawiona jest szczecinek ocellarnych pierwszej i drugiej pary, natomiast szczecinek pozaocznych jest sześć par. [[Czułki]] buduje osiem członów, z których te od trzeciego do szóstego mają po kilka szeregów mikrowłosków, a trzeci i czwarty ponadto rozwidlone sensoria. Krótki stożek gębowy ma zaokrąglony wierzchołek. [[Głaszczki szczękowe]] zbudowane są z trzech członów. [[Przedplecze]] jest słabo rowkowane poprzecznie i ma dwie pary długich szczecinek tylnokątowych i cztery pary szczecinek tylnokrawędziowych, z których wewnętrzna jest dłuższa i grubsza niż pozostałe. Na poprzecznie rowkowanym [[śródplecze|śródpleczu]] szczecinki pary środkowej leżą przed szczecinkami pary submedialnej. Zaplecze ma bezładnie, poprzecznie porysowany przód, nieregularnie siateczkowany środek i podłużnie rowkowane boki. Szczecinki pary środkowej na nim leżą blisko przedniej krawędzi i są grubsze i ciemniejsze od szczecinek submedialnych. [[Przedpiersie (anatomia)|Przedpiersie]] ma niepodzielone ''ferna '' i błoniaste, pozbawione szczecinek ''basantra''. [[Spinasternum]] przedtułowia jest szerokie i poprzeczne. Na [[Widełki sternalne|widełkach sternalnych]] śródtułowia obecny jest kolec, na tych zatułowia brak go natomiast. Skrzydła przednie mają siedem nasadowych i trzy odsiebne szczecinki na pierwszej żyłce, 6–9 szczecinek na drugiej żyłce, pięć żyłkowych i jedną dyskową szczecinkę na międzykrywce oraz falistą [[strzępina|strzępinę]]. [[Odnóża]] zwieńczone są dwuczłonowymi [[stopa sześcionogów|stopami]]. [[Odwłok]] ma [[tergum|tergity]] pozbawione [[Skrzela (anatomia)|ktenidiów]] oraz zarówno tergity, jak i [[sternum|sternity]] pozbawione ''[[craspedum]]''{{r|Rachana}}.

Owad [[kraina orientalna|orientalny]], [[endemit|endemiczny]] dla Indii, znany tylko z miejsca typowego w Karnatace. Jego rośliną żywicielską jest ''[[Pouzolzia petandra]]'' subsp. ''wightii''{{r|Rachana}}.

== Przypisy ==
<references>
<ref name="Rachana">{{Cytuj pismo | autor = Remani Rajan Rachana, Bellapu Amarendra, Ramasamy Gandhi Gracy, Katasani Venkata Nagarjuna Reddy | tytuł = A remarkable new genus of Thripinae (Thysanoptera, Thripidae) without anteocellar setae from India | czasopismo = ZooKeys | wolumin = 1141 | strony = 65–73 | data = 2023 | doi = 10.3897/zookeys.1141.96170}}</ref>
</references>

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Wciornastkowate]]
[[Kategoria:Wciornastki Azji]]
[[Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 2023 roku]]

Domena: eukarionty

Królestwo: zwierzęta

Typ: stawonogi

Gromada: owady

Rząd: wciornastki

Podrząd: wciornastki pokładełkowe

Rodzina: wciornastkowate

Podrodzina: Thripinae

Rodzaj: Nandithrips · Rachana et al., 2023

Gatunek: Nandithrips pouzolziae


text:
# Hoogstade
Hoogstade (vls. Oogstoade) – dzielnica (deelgemeente) gminy Alveringem w Belgii, w Regionie Flamandzkim, w prowincji Flandria Zachodnia, w okręgu Veurne. 1 stycznia 2020 roku liczyła 363 mieszkańców. Do 31 grudnia 1970 samodzielna gmina.

## Demografia
Liczba mieszkańców, stan na 1 stycznia:
| Rok                | 1930 | 1961 | 2020 |
| ------------------ | ---- | ---- | ---- |
| Liczba mieszkańców | 546  | 450  | 363  |

title: Hoogstade

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Hoogstade
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             = Hoogstade
 |państwo                      = Region Flamandzki
 |2. jednostka administracyjna = [[Flandria Zachodnia]]
 |3. jednostka administracyjna = [[Veurne (okręg)|Veurne]]
 |4. jednostka administracyjna = [[Alveringem]]
 |powierzchnia                 = 5,78
 |wysokość                     =
 |rok                          = 1 stycznia 2020
 |liczba ludności              = 363<ref>[https://statbel.fgov.be/de/open-data/bevoelkerung-nach-wohnsitz-nationalitaet-familienstand-alter-und-geschlecht-10 BUS]</ref>
 |gęstość zaludnienia          = 63
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 = 8690
 |tablice rejestracyjne        =
 |współrzędne                  = 50°59′N 2°42′E
 |kod mapy                     = Flandria Zachodnia
 |commons                      = Category:Hoogstade
 |www                          =
}}
'''Hoogstade''' ([[Dialekt zachodnioflamandzki|vls.]] ''Oogstoade'') – dzielnica ''(deelgemeente)'' gminy [[Alveringem]] w [[Belgia|Belgii]], w [[Region Flamandzki|Regionie Flamandzkim]], w prowincji [[Flandria Zachodnia]], w okręgu [[Veurne (okręg)|Veurne]]. 1 stycznia 2020 roku liczyła 363 mieszkańców. Do 31 grudnia 1970 samodzielna gmina.

== Demografia ==
Liczba mieszkańców, stan na 1 stycznia:
{| class="wikitable"
|+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"|
|-style="background: #efefef"
! style="text-align:left;" | Rok !! 1930 !! 1961 !! 2020
|-
| '''Liczba mieszkańców'''|| align="center"| 546 || align="center"| 450 || align="center"| 363
|}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Veurne (okręg)}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Veurne (okręg)]]
[[Kategoria:Miejscowości we Flandrii Zachodniej]]
[[Kategoria:Dawne gminy we Flandrii Zachodniej]]

title: Hoogstade

Państwo: Belgia

Region: Flandria

Prowincja: Flandria Zachodnia

Dystrykt: Veurne

Gmina: Alveringem

Populacja (1 stycznia 2020) · • liczba ludności · • gęstość: · 363 · 63 os./km²


text:
# PC Bruno
PC Bruno była polsko – francusko – hiszpańską stacją wywiadowczą niedaleko Paryża podczas II wojny światowej, od października 1939 do czerwca 1940. Jej zadaniem było deszyfrowanie wiadomości, w szczególności wiadomości niemieckich zaszyfrowanych na maszynie Enigma.
Stacja PC Bruno ściśle współpracowała z brytyjskim centrum kryptologicznym w Bletchley Park.

## Historia
Na początku lat trzydziestych francuski wywiad wojskowy zdobył instrukcje obsługi i przykładowe wiadomości z niemieckiej maszyny szyfrującej Enigma. Oficer francuskiego wywiadu, kapitan Gustave Bertrand, dostarczył te materiały polskiemu Biuru Szyfrów, które wykorzystało je do udanej próby złamania Enigmy.
W lipcu 1939 Biuro Szyfrów przekazało wywiadowi francuskiemu i brytyjskiemu wszystkie swoje wyniki.
Kiedy Polska została okupowana przez Niemcy i Związek Radziecki, kluczowy personel Biura Szyfrów został ewakuowany do Rumunii, skąd ostatecznie przedostał się do Francji. 20 października 1939 r. Polscy kryptolodzy wznowili pracę nad łamaniem szyfrów we francuskiej bazie PC Bruno.
PC Bruno znajdowała się w Château de Vignolles w Gretz-Armainvilliers, około 40 kilometrów na południowy wschód od Paryża. Na jej czele stał major Gustave Bertrand. W jej skład wchodziło 15 Polaków, 50 Francuzów i 7 antyfaszystowskich Hiszpanów, którzy pracowali nad szyframi hiszpańskimi i włoskimi. Grupą polską dowodził ppłk. Gwido Langer, a wśród personelu znaleźli się m.in. matematycy, którzy od grudnia 1932 roku przez prawie siedem lat łamali Enigmę: Marian Rejewski, Jerzy Różycki i Henryk Zygalski. Hiszpańską drużyną ( Equipo D – Drużyna D) dowodził Faustino AV Camazón, który wiedział o użyciu Enigmy przez siły niemieckie podczas hiszpańskiej wojny domowej.
Bletchley Park i PC Bruno ściśle współpracowały przy łamaniu niemieckich szyfrogramów. W trosce o bezpieczeństwo sami korespondowali przy użyciu rzekomo „niezniszczalnego” szyfru Enigmy. Na początku 1940 roku oba centra odczytały kilka starych wiadomości Enigmy, a w marcu złamały niektóre niemieckie klucze codzienne i przeczytały niektóre wiadomości „w czasie rzeczywistym” (tj. tak szybko, jak ich zamierzeni niemieccy odbiorcy). W ciągu następnych kilku miesięcy oba ośrodki odszyfrowały kilka tysięcy wiadomości Enigmy, około połowę w każdym z nich. Niektóre depesze informowały o niemieckiej inwazji na Danię i Norwegię oraz o niemieckich inwazjach na Belgię, Holandię i Francję. Ostrzeżenia te nie zostały jednak skutecznie wykorzystane przez aliantów.
W czerwcu 1940 r. nadchodzące siły niemieckie zbliżały się do stacji PC Bruno. Tuż po północy 10 czerwca Bertrand ewakuował personel stacji z Gretz-Armainvillers. Francja poddała się 22 czerwca, a już 23 czerwca 15 Polaków i 7 Hiszpanów poleciało trzema samolotami do Algierii.
We wrześniu 1940 roku Bertrand potajemnie odesłał ich z powrotem do Francji. Założył nowe centrum deszyfrowania w Uzès na wybrzeżu Morza Śródziemnego, w niezajętej przez Niemców „wolnej strefie” Francji. Centrum to, o kryptonimie Cadix, wznowiło łamanie szyfrów. Cadix działał aż do listopada 1942, kiedy Niemcy zaczęli okupować południową Francję.

title: PC Bruno

wikitext:
'''''PC Bruno''''' była [[Polska|polsko]] – [[Francja|francusko]] – [[Hiszpania|hiszpańską]] stacją wywiadowczą niedaleko [[Paryż]]a podczas [[II wojna światowa|II wojny światowej]], od października 1939 do czerwca 1940. Jej zadaniem było [[Szyfr|deszyfrowanie]] wiadomości, w szczególności wiadomości [[III Rzesza|niemieckich]] zaszyfrowanych na [[Enigma|maszynie Enigma]].

Stacja ''PC Bruno'' ściśle współpracowała z [[Wielka Brytania|brytyjskim]] centrum [[Kryptologia|kryptologicznym]] w [[Bletchley Park]].

== Historia ==
Na początku lat trzydziestych [[Deuxieme Bureau|francuski wywiad wojskowy]] zdobył instrukcje obsługi i przykładowe wiadomości z niemieckiej maszyny szyfrującej Enigma. Oficer francuskiego wywiadu, kapitan [[Gustave Bertrand]], dostarczył te materiały [[II Rzeczpospolita|polskiemu]] [[Biuro Szyfrów|Biuru Szyfrów]]'','' które wykorzystało je do udanej próby złamania Enigmy{{odn|Kozaczuk|1986|s=57-62}}.

W lipcu 1939 Biuro Szyfrów przekazało wywiadowi francuskiemu i brytyjskiemu wszystkie swoje wyniki{{odn|Kozaczuk|1986|s=108}}.

Kiedy [[Kampania wrześniowa|Polska została okupowana przez Niemcy i Związek Radziecki]], kluczowy personel Biura Szyfrów został ewakuowany do [[Rumunia|Rumunii]], skąd ostatecznie przedostał się do Francji. 20 października 1939 r. Polscy kryptolodzy wznowili pracę nad łamaniem szyfrów we francuskiej bazie ''PC Bruno''{{odn|Kozaczuk|1986|s=134-136}}<ref name="uwaga1" group="uwaga" />.

''PC Bruno'' znajdowała się w Château de Vignolles w [[Gretz-Armainvilliers]], około 40 kilometrów na południowy wschód od [[Paryż]]a. Na jej czele stał major Gustave Bertrand. W jej skład wchodziło 15 Polaków, 50 Francuzów i 7 antyfaszystowskich Hiszpanów, którzy pracowali nad szyframi hiszpańskimi i [[Włochy|włoskimi]]<ref>{{Cytuj |autor = Dermot Turing, Jan Szkudliński |tytuł = XYZ: prawdziwa historia złamania szyfru Enigmy |data = 2019 |data dostępu = 2023-10-26 |isbn = 978-83-8062-455-9 |wydanie = Wydanie I |miejsce = Poznań |wydawca = Dom Wydawniczy Rebis |s = 164-166}}</ref>. Grupą polską dowodził ppłk. [[Gwido Langer]], a wśród personelu znaleźli się m.in. matematycy, którzy od grudnia 1932 roku przez prawie siedem lat łamali Enigmę: [[Marian Rejewski]], [[Jerzy Witold Różycki|Jerzy Różycki]] i [[Henryk Zygalski]]. Hiszpańską drużyną ( ''Equipo D'' – Drużyna D) dowodził Faustino AV Camazón, który wiedział o użyciu Enigmy przez siły niemieckie podczas [[Hiszpańska wojna domowa|hiszpańskiej wojny domowej]].

Bletchley Park i ''PC Bruno'' ściśle współpracowały przy łamaniu niemieckich [[Szyfrogram (kryptografia)|szyfrogramów]]. W trosce o bezpieczeństwo sami korespondowali przy użyciu rzekomo „niezniszczalnego” szyfru Enigmy. Na początku 1940 roku oba centra odczytały kilka starych wiadomości Enigmy, a w marcu złamały niektóre niemieckie [[Klucz (kryptografia)|klucze]] codzienne i przeczytały niektóre wiadomości „[[Czas rzeczywisty|w czasie rzeczywistym]]” (tj. tak szybko, jak ich zamierzeni niemieccy odbiorcy). W ciągu następnych kilku miesięcy oba ośrodki odszyfrowały kilka tysięcy wiadomości Enigmy, około połowę w każdym z nich. Niektóre depesze informowały o [[Operacja Weserübung|niemieckiej inwazji na Danię i Norwegię]] oraz o [[Kampania francuska 1940|niemieckich inwazjach na Belgię, Holandię i Francję]]{{odn|Kozaczuk|1986|s=143}}. Ostrzeżenia te nie zostały jednak skutecznie wykorzystane przez aliantów.

W czerwcu 1940 r. nadchodzące siły niemieckie zbliżały się do stacji ''PC Bruno''. Tuż po północy 10 czerwca Bertrand ewakuował personel stacji z Gretz-Armainvillers<ref>{{Cytuj |autor = Dermot Turing, Jan Szkudliński |tytuł = XYZ: prawdziwa historia złamania szyfru Enigmy |data = 2019 |data dostępu = 2023-10-26 |isbn = 978-83-8062-455-9 |wydanie = Wydanie I |miejsce = Poznań |wydawca = Dom Wydawniczy Rebis |s = 177}}</ref>. [[Rozejm w Compiègne (1940)|Francja poddała się 22 czerwca]], a już 23 czerwca 15 Polaków i 7 Hiszpanów poleciało trzema samolotami do [[Algieria|Algierii]]<ref>{{Cytuj |autor = Marek Grajek |tytuł = Enigma: bliżej prawdy |data = 2007 |data dostępu = 2023-10-26 |isbn = 978-83-7510-103-4 |miejsce = Poznań |wydawca = Dom Wydawniczy Rebis |s = 220-221}}</ref>.

We wrześniu 1940 roku Bertrand potajemnie odesłał ich z powrotem do Francji. Założył nowe centrum deszyfrowania w [[Uzès]] na wybrzeżu [[Morze Śródziemne|Morza Śródziemnego]], w niezajętej przez Niemców „wolnej strefie” Francji. Centrum to, o kryptonimie ''[[Cadix (centrum wywiadowcze)|Cadix]]'', wznowiło łamanie szyfrów<ref>{{Cytuj |autor = Marek Grajek |tytuł = Enigma: bliżej prawdy |data = 2007 |data dostępu = 2023-10-26 |isbn = 978-83-7510-103-4 |miejsce = Poznań |wydawca = Dom Wydawniczy Rebis |s = 302}}</ref>. ''Cadix'' działał aż do listopada 1942, kiedy Niemcy zaczęli okupować południową Francję{{odn|Kozaczuk|1986|s=232}}.

== Zobacz też ==
* ''[[Cadix (centrum wywiadowcze)|Cadix]]''
* [[Biuro Szyfrów]]

== Uwagi ==
{{Uwagi|
<ref name="uwaga1">''"PC"'' to skrót od francuskiego określenia ''Poste de Commandement'' – "stanowisko dowodzenia."</ref>
}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę| autor link=Władysław Kozaczuk|imię=Władysław|nazwisko=Kozaczuk | tytuł=W kręgu Enigmy | wydawca=Książka i Wiedza | rok=1986 | isbn=85-05-11254-3 | język=pl|odn=tak}}
* {{Cytuj książkę| autor=[[Gustave Bertrand]] | tytuł= Enigma ou la plus grande énigme de la guerre 1939–1945 („Enigma: największa zagadka wojny 1939–1945”)| wydawca= Librairie Plon | rok= 1973 |język= fr}}
* {{Cytuj książkę| autor= Stephen Budiansky | tytuł= Battle of Wits: The Complete Story of Codebreaking in World War II | wydawca=Free Press | rok= 2002 | isbn= 978-0-7432-1734-7 | język= en}}
* {{Cytuj książkę| autor= F.H. Hinsley | tytuł= British intelligence in the Second World War | wydawca= Her Majesty’s Stationery Office | rok= 1979 | isbn= 978-0-11-630933-4 | język= en}}
* {{Cytuj książkę| autor= F.H. Hinsley | tytuł= Codebreakers: The Inside Story of Bletchley Park | wydawca= Oxford University Press | rok= 2001 | isbn= 978-0-19-280132-6 | język= en}}
* D. Turing: ''XYZ. Prawdziwa historia złamania szyfrów Enigmy.'' Rebis, 2018. ISBN 978-83-8062-455-9.
* M. Grajek: ''Enigma. Bliżej prawdy.'' Rebis, 2007. ISBN 978-83-7510-103-4
* Rejewski Marian, ''Wspomnienia z mej pracy w Biurze Szyfrów Oddziału II Sztabu Głównego w latach 1930-1945'', Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu 2018, <nowiki>ISBN 978-83-2322-647-5</nowiki>.

[[Kategoria:Instytucje kryptologiczne]]
[[Kategoria:Biuro Szyfrów]]


text:
# Cloué
Cloué – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Nowa Akwitania, w departamencie Vienne.
Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 396 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 32 osób/km² (wśród 1467 gmin regionu Poitou-Charentes Cloué plasuje się na 631. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 707.).

title: Cloué

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Cloué
 |nazwa oryginalna                =
 |dopełniacz nazwy                = gminy Cloué
 |jednostka                       = miejscowość i gmina
 |zdjęcie                         =
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            =
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = Nowa Akwitania
 |1. jednostka administracyjna    =
 |2. jednostka administracyjna    = [[Vienne (departament)|Vienne]]
 |3. jednostka administracyjna    = [[Okręg Poitiers|Poitiers]]
 |siedziba                        =
 |nazwa kodu statystycznego       = [[Institut national de la statistique et des études économiques|INSEE]]
 |kod statystyczny                = 86080
 |powierzchnia                    = 12,38 km²
 |rok                             = 1990
 |liczba ludności                 = 396
 |gęstość zaludnienia             = 32 os./km²
 |numer kierunkowy                =
 |kod pocztowy                    = 86600
 |tablice rejestracyjne           =
 |adres urzędu                    =
 |plan                            =
 |mapa                            =
 |nazwa mapy                      = Francji
 |kod mapy                        = Vienne
 |współrzędne                     = 46°26′N 0°10′E
 |commons                         =
 |www                             =
}}
'''Cloué''' – miejscowość i gmina we [[Francja|Francji]], w regionie [[Nowa Akwitania]], w departamencie [[Vienne (departament)|Vienne]].

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 396 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 32 osób/km² (wśród 1467 gmin regionu [[Poitou-Charentes]] Cloué plasuje się na 631. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 707.).

== Bibliografia ==
* {{Insee}}

{{Okręg Poitiers}}

[[Kategoria:Miejscowości w departamencie Vienne]]

title: Cloué

Państwo: Francja

Region: Nowa Akwitania

Departament: Vienne

Okręg: Poitiers

• gęstość: 32 os./km²


text:
# Komiks
Komiks – sekwencyjna historia obrazkowa, z dodanym tekstem, publikowana w prasie lub w formie osobnych zeszytów, która wykształciła się jako odrębna forma wydawnicza na przełomie XIX i XX wieku z gazetowej grafiki satyrycznej.

## Nazwa
Polski wyraz „komiks” jest spolszczeniem angielskiego zwrotu comic strip, który upowszechnił się w liczbie mnogiej jako potoczny skrótowiec comics. Drugi wywód wiąże pochodzenie nazwy od satyrycznego charakteru pierwszych komiksów. Nazwa comic oznacza w języku angielskim termin komiczny czyli komediowy. Nazwa ta przyjęła się także w innych językach jednak stosowane są w nich również odrębne nazwy jak np. francuski odpowiednik bande dessinee lub włoski fumetti, czyli po polsku „dymki”.
Pojęcia the comics strip po raz pierwszy użył amerykański pisarz Gilbert Seldes w prekursorskiej książce o amerykańskiej kulturze masowej The Seven Liveely Arts wydanej w 1924 roku w USA. Angielski termin comics strip oznacza „długi, wąski pasek; seria obrazków umieszczonych w linii”. W takiej formie był bowiem reprodukowany w amerykańskich codziennych gazetach. Skrótu comics na nazwanie gatunku po raz pierwszy użyto w latach 30. XX wieku i rozpowszechnił się on później na całym świecie dopiero po II wojnie światowej. We Francji w 1914 roku komiksy nazywane były histoires en images (pol. historie obrazkowe) oraz illustrations (pol. ilustracje), a w Wielkiej Brytanii i USA początkowo nazywano je adventures (pol. przygody) oraz funnies. Na całym świecie, poza Stanami Zjednoczonymi, zarówno nazwa comics jak również terminologia z nim związana nie była obecna w większości słowników i encyklopedii przed rokiem 1950. Jeszcze w 1953 roku w jednym z anglojęzycznych słowników termin comics zakwalifikowany został jako neologizm.
W Polsce używano również rodzimych nazw na określenie gatunku. W okresie międzywojennym oraz w okresie PRL podobnie jak we Francji używano nazwy „historyjki obrazkowe” oraz „kolorowe zeszyty”.

## Definicja
Definicja pracy uznawanej za komiks nie jest jednoznaczna. Istnieje kilka równoległych teorii na ten temat, z których najbardziej popularne są zazwyczaj dwie. Pierwsza rozpowszechniona głównie w USA uznaje za komiks sekwencyjną historię obrazkową, publikowaną co najmniej w dwóch odcinkach (dzięki czemu stanowi serię) z zastosowaniem kadrów oraz charakterystycznych dymków, zawierających wewnątrz tekst.
Mniej ortodoksyjna definicja, która rozpowszechniona jest głównie w Europie za komiks uznaje opowiadanie, tworzące narrację za pomocą co najmniej dwóch kadrów z rysunkami (najczęstszą formą komiksu jest zbiór kadrów, zwany planszą). Kadry zazwyczaj zaopatrzone są w teksty narratora (po boku) i/lub wypowiedzi postaci (w dymkach). O zakwalifikowaniu danej narracji jako komiksu, decyduje m.in.: wkomponowanie tekstu w obraz, graficzne elementy upływu czasu (tzw. „rynna”), powiązanie semantyczne kadrów, ikoniczność znaków.
Rozbieżności interpretacji tego co jest komiksem, a co nim nie jest wynikają bezpośrednio z faktu, że nowoczesna forma komiksu jaką znamy obecnie wykształciła się w latach dwudziestych w USA. Rozpowszechniła się ona w XX wieku na całym świecie wraz ze wzrostem popularności amerykańskiej popkultury. Amerykanie uważają komiks za przejaw swojej rodzimej kultury narodowej i w tym duchu definiują zjawisko podczas kiedy Europejczycy szukają źródeł w znacznie dłuższej od amerykańskiej perspektywie europejskiej kultury i sztuki.
W zależności od przyjętej definicji zmienia się periodyzacja ram czasowych, w których forma komiksu się wykształciła. Badacze zjawiska, którzy przyjmują wersję ortodoksyjną uznającą za komiks jedynie formę jaka obowiązuje obecnie uznają za początek komiksu przełom XIX i XX wieku. Z kolei mniej rygorystyczne kryteria przyjęte przez badaczy, którzy szukają historycznych korzeni oraz form, z których komiks się wykształcił za protokomiksy uznają wcześniejsze artystyczne prace malarskie i rysunkowe. Wiąże się to również z aktualnymi, eksperymentalnymi formami komiksowymi. Awangardowe komiksy często w ogóle nie zawierają tekstów i prowadzą narrację jedynie za pomocą grafiki nie posiadając ani charakterystycznych dymków, ani żadnych tekstów, ani nawet osobnych, odseparowanych kadrów zawierających rysunki. Ewolucja oraz różnorodność form graficznych czasem sprawia trudności w zakwalifikowaniu danej pracy jako komiks.

## Dane techniczne
W Stanach Zjednoczonych w procesie projektowania, tworzenia oraz publikowania komiksów na duży rynek amerykański wykształciła się w specjalistycznych wydawnictwach praca zespołowa. Ze względu na zorganizowaną pracę w zespole w komercyjnych firmach wydających duże ilości serii wielu rodzajów komisów, podobnie jak w przypadku innych firm wydawniczych pracą kieruje zespół redakcyjny. W USA nastąpiła również charakterystyczna dla specyfiki komiksów specjalizacja zawodowa: projektanci – zajmujący się tworzeniem wyglądu postaci bohaterów, scenarzyści – tworzący warstwę fabularną historii, inkerzy – zajmujący się jedynie wykonaniem tzw. outline czyli czarnego rysunku tuszem, koloryści – nakładający tylko kolory oraz liternicy – rysujący jedynie dymki z tekstem oraz efekty z tym związane. Komercyjna metoda tworzenia komiksów początkowo charakterystyczna była dla USA gdzie działały korporacje medialne „przemysłowo” zajmujące się przetwarzaniem grafiki: The Walt Disney Company oraz podległego mu Marvel Comics oraz należący do koncernu Time Warner – DC Comics. Komercyjny sukces oraz globalny zasięg tych firm spowodował, że metody pracy zaadaptowali również producenci komiksów z innych krajów świata m.in. japońskich twórców Manga, a także rozwinął się on w niektórych państwach europejskich np. działająca w Polsce duńska firma Egmont.
Dla Europy jednak bardziej charakterystyczne jest zjawisko spersonalizowanych oraz indywidualnych form komiksowych. Dominuje tutaj komiks autorski gdzie komiksy tworzone są przez jednego twórcę, a najczęściej przez zespół dwóch autorów: scenarzysty oraz rysownika. Na kontynencie europejskim dzięki odmiennej metodzie tworzenia komiksów wytworzył się także komiks artystyczny oraz awangardowy, który w Stanach Zjednoczonych ma mniejsze znaczenie oraz niewielki udział na rynku komiksów.
Artyści czerpią często inspirację z książek, filmów i innych dziedzin sztuki. Od lat same stają się inspiracją nowo powstających filmów. Krótkie historie komiksowe umieszczane są w czasopismach, wydawane w formie zeszytów, albumów, czy wreszcie bibliofilskich edycji w ozdobnej oprawie.

### Formaty
- zeszyt – termin najczęściej odnosi się do amerykańskiego komiksu liczącego 24 strony i wydawanego w regularnych odstępach czasu (48 w typowym zeszycie frankofońskim). W Ameryce stosuje się na ich określenie słowo comics;
- album – najczęściej stosowane określenie jednego egzemplarza komiksu wydanego jako książka, stosowane też na określenie pojedynczego zeszytu;
  - one-shot – amerykańskie określenie dotyczące pojedynczego albumu, niebędącego częścią serii;
  - tomik – określenie stosowane dla określenia albumów mangi, czasami samo słowo manga jest używane w odniesieniu do tomiku. W Japonii stosuje się termin tankōbon[6];
  - TPB – (od ang. trade paperback) określenie zbiorcze wydania kilku zeszytów / albumów. W potocznym języku środowiskowym czasem jako „trejd”;
- powieść graficzna – komiks wydany od razu jako książka lub zbiór kilku zeszytów[7]. Część osób uważa, że ta forma komiksów posiada większe walory artystyczne; nieco mylne określenie, mające na celu odróżnianie „poważniejszych” albumów traktujących o poważniejszej tematyce niż przeciętny komiks; używane często, aby zastąpić pejoratywnie kojarzone w niektórych środowiskach określenie „komiks”;
- pasek komiksowy to krótka forma komiksowa publikowana pierwotnie w gazetach codziennych. W Ameryce stosuje się na ich określenie słowo comic strips;

## Rys historyczny
Początków komiksu niektórzy badacze doszukują się już w średniowieczu. Tworzono historie obrazkowe z krótkimi komentarzami sławiące bohaterskie czyny czy historie świętych (np. tkanina z Bayeux). Na niektórych malowidłach czy miniaturach z ust przedstawionych postaci wychodziły banderole z ich wypowiedziami. Te formy graficzne zostają upowszechnione w czasach nowożytnych, gdy wraz z rozwojem druku, pojawiają się satyryczne grafiki polityczne. Za ojca współczesnego komiksu uważa się Rodolphe'a Töpffer'a oraz jego ilustrowane opowieści.
Rozwój komiksów związany jest z rozwojem prasy XIX-wiecznej. Wówczas to zaczęto publikować w prasie codziennej krótkie historyjki obrazkowe w odcinkach. Miały one zwykle charakter komediowy, stąd też wywodzi się ich nazwa pochodząca z angielskiego słowa comic – "komiczny". Formę paska otrzymał komiks w początkach XX wieku w Stanach Zjednoczonych. Ustaliły się jego typowe cechy: krótka i zwarta budowa złożona z kilku obrazków w formie paska, dymki z tekstami. Szybko zaczęły cieszyć się taką popularnością, że zaczęto je wydawać w formie zeszytów tzw. comic book. Do połowy XX wieku komiksy drukowane w gazetach były czarno-białe. Dopiero w latach 70. w czasie wzrostu popularności komiksów na całym świecie zaczął dominować druk w kolorze.
Za pierwsze komiksy uznaje się zwykle serię Yellow Kid / Hogan's Alley publikowane w New York World oraz New York Journal.

### Komiks w Polsce
W Polsce znajdującej się wówczas pod zaborami podobnie jak w innych częściach świata komiks ma swoje korzenie w XIX wiecznej grafice gazetowej oraz publikowanych w nich satyrycznych rysunkach. Najbardziej znanym ilustrowanym czasopismem satyrycznym, w którym ukazywały się odpowiedniki zachodnich "comic strips" na przełomie XIX i XX wieku było czasopismo Mucha wydawane od 1868 roku w Warszawie.
Pierwsze próby tworzenia całkowicie odrębnych, sekwencyjnych opowieści obrazkowych pojawiły się zaraz po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. Pierwszy cykl komiksowy ukazał się w Polsce w lutym 1919 roku we Lwowie na łamach tygodnika satyryczno-politycznego „Szczutek” i nosił tytuł „Przygody Szalonego Grzesia”. Komiks, który wychodził regularnie (ukazało się w sumie 28 powiązanych ze sobą odcinków, każdy składał się z 6 różnych obrazków). Akcja komiksu osadzona była w realiach tzw. „wojen o granice” w czasie których trwały walki żołnierzy polskich z Rosjanami, Ukraińcami, Niemcami i Czechami. Autorami komiksu byli Kamil Mackiewicz oraz pochodzący ze Stanisławowa Stanisław Wasylewski. Popularność komiksu sprawiła, że „przygody Grzesia” zostały wydane w 1920 roku we Lwowie w formie zeszytowej.
Dwudziestolecie międzywojenne w Polsce przyniosło całą serię różnego rodzaju komiksów i krótkich historyjek obrazkowych, wśród najbardziej poczytnych były na przykład ilustrowana historia Koziołka Matołka (1932) autorstwa Kornela Makuszyńskiego i Mariana Walentynowicza, gdzie sekwencje obrazków prezentujących akcję były opatrzone słownym komentarzem, „przygody Froncka” o stosunkach polsko-niemieckich, „Przygody Wicka Buły w Raju” o zabarwieniu antysowieckim, „Heil Piffke” wyśmiewający politykę niemiecką względem Czech. Wśród światowych komiksów popularnością cieszyły się znane doskonale także obecnie przygody „Myszki Miki”, czy komiks Alexa Raymonda o Fleszu Gordonie (w tłumaczeniu na polski – „Błysk Gordon”).
W PRL nazwa „komiks” (jako jeden z atrybutów Zachodu) była niemile widziana przez władze komunistyczne. W mediach dyskutowano o szkodliwym wpływie komiksów na psychikę dzieci. Oficjalnie używanymi nazwami na komiksy były „historyjki obrazowe” (Tytus, Romek i A’Tomek) czy wręcz „kolorowe zeszyty” (Kapitan Żbik). Z jednej stony komiks był obiektem krytyki ze strony władzy, ale też widziała w nim poręczne narzędzie propagandowe. Czego dowodem może być komiks Kapitan Żbik, którego celem było ocieplenie wizerunku Milicji Obywatelskiej.
Marian Walentynowicz był także autorem rysunków żartobliwego komiksu „bez dymków” pt. „Walenty Pompka na wojnie” do tekstu Ryszarda Kiersnowskiego, drukowanego w 1957 r. przez ówczesny tygodnik dla młodzieży „Przygoda”.
Jedne z pierwszych peerelowskich komiksów publikował także Szymon Kobyliński. Był on autorem komiksu „Stary zegar” z 1957 roku oraz trzech zeszytów z serii „Przygody pancernych i psa Szarika” (1970–1971). Publikował również w jednym z pierwszych magazynów komiksowych wydawanych w PRL – „Relaxie”. W drugiej połowie lat 70. formy komiksowe uprawiał również polski rysownik Andrzej Mleczko. Rysował on komiksowe satyryczne komentarze do spektakli teatralnych granych przez Teatr im. Stefana Jaracza w Łodzi.
W czasopiśmie harcerskim „Świat Młodych” komiksy publikowała trójka wybitnych rysowników: Henryk Jerzy Chmielewski, Janusz Christa, Szarlota Pawel.
Rynek komiksowy w Polsce ulegał przeobrażeniom zwłaszcza po 1989 roku. Początkowo zdominowany przez tłumaczenia amerykańskich serii o superbohaterach, od początku XXI wieku stał się zróżnicowany. Rekordowy pod tym względem był 2015 rok, kiedy ukazało się po polsku blisko 900 komiksów (o 15 procent więcej niż rok wcześniej).
W 2008 roku zarządzeniem dyrekcji Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu powołano do życia Kolekcję Komiksów, która w lipcu 2017 roku została przekształcona w Pracownię Komiksu. Na początku 2020 roku w jej zbiorach znajdowało się ponad 15 tysięcy woluminów komiksów wydanych w Polsce oraz wielu innych krajach. Z wielu materiałów rzadkich należy wymienić gromadzone tam polskie ziny komiksowe, spuściznę po Henryku Derwichu oraz kolekcję komiksów Jerzego Skarżyńskiego. Biblioteka była wraz z Fundacją Centrala współorganizatorem niektórych edycji Międzynarodowego Festiwalu Sztuki Komiksowej Ligatura (2009-2012), a od roku 2017 jest głównym organizatorem Poznańskiego Festiwalu Sztuki Komiksowej.
W pierwszej dekadzie XXI wieku, oprócz tradycyjnych komiksów drukowanych powstało wiele komiksów sieciowych, ukazujących się w różnych odstępach czasu w Internecie.
W 2018 r. w Muzeum Narodowym w Krakowie odbyła się wystawa „Teraz Komiks” (kuratorzy: Wojciech Jama, Tomasz Trzaskalik, Artur Wabik), na której zaprezentowano ponad 600 obiektów z lat 1871-2017, związanych z komiksem w Polsce. W ciągu niecałych 5 miesięcy trwania wystawy, odwiedziło ją niemal 37 tysięcy osób.

## Imprezy komiksowe
W Polsce organizowane są imprezy popularyzujące sztukę komiksową. Są to:
- Bałtycki Festiwal Komiksu
- Festiwal Komiksowa Warszawa
- Festiwal Komiksów Historycznych
- Międzynarodowy Festiwal Komiksu i Gier w Łodzi
- Krakowski Festiwal Komiksu
- Poznański Festiwal Sztuki Komiksowej[27]

title: Komiks

wikitext:
[[Plik:Petit Sammy éternue.jpg|thumb|Przykład czarno-białego komiksu]]
[[Plik:AmericasBestComics2401.jpg|thumb|Okładka amerykańskiego komiksu pt. ''America's Best Comics'' nr 24 z grudnia 1946]]
[[Plik:WikedpediaRKB.jpg|thumb|Komiks „Wikedpedia”]][[Plik:Le Mort devant son juge, Maitre de Rohan.jpg|thumb|200px|Zmarły przed sądem Boskim [[Mistrz godzinek Rohan|Mistrza godzinek Rohan]] (XV wiek) – [[filakterie (sztuka)|filakterie]] zawierające wypowiedzi zmarłego i Boga wyglądają jak prototypy późniejszych komiksowych „dymków”]]
'''Komiks''' – [[sekwencja|sekwencyjna]] historia obrazkowa, z dodanym tekstem, publikowana w [[Prasa (media)|prasie]] lub w formie osobnych zeszytów, która wykształciła się jako odrębna forma wydawnicza na przełomie XIX i XX wieku z [[gazeta|gazetowej]] grafiki satyrycznej.

== Nazwa ==
Polski wyraz „komiks” jest spolszczeniem angielskiego zwrotu ''comic strip'', który upowszechnił się w liczbie mnogiej jako potoczny skrótowiec ''comics''. Drugi wywód wiąże pochodzenie nazwy od satyrycznego charakteru pierwszych komiksów. Nazwa ''comic'' oznacza w [[Język angielski|języku angielskim]] termin ''komiczny'' czyli [[komedia|komediowy]]. Nazwa ta przyjęła się także w innych językach jednak stosowane są w nich również odrębne nazwy jak np. francuski odpowiednik ''bande dessinee'' lub włoski ''fumetti'', czyli po polsku „dymki”{{odn|Krzysztof Teodor Toeplitz|1985|s=7}}.

Pojęcia ''the comics strip'' po raz pierwszy użył amerykański pisarz [[Gilbert Seldes]] w prekursorskiej książce o amerykańskiej kulturze masowej ''The Seven Liveely Arts'' wydanej w 1924 roku w [[Stany Zjednoczone|USA]]. Angielski termin ''[[Pasek komiksowy|comics strip]]'' oznacza „długi, wąski pasek; seria obrazków umieszczonych w linii”{{odn|Krzysztof Teodor Toeplitz|1985|s=10}}. W takiej formie był bowiem reprodukowany w amerykańskich [[Dziennik (prasa)|codziennych gazetach]]. Skrótu ''comics'' na nazwanie gatunku po raz pierwszy użyto w latach 30. XX wieku i rozpowszechnił się on później na całym świecie dopiero po [[II wojna światowa|II wojnie światowej]]. We Francji w 1914 roku komiksy nazywane były ''histoires en images'' (pol. historie obrazkowe) oraz ''illustrations'' (pol. ilustracje), a w Wielkiej Brytanii i USA początkowo nazywano je ''adventures'' (pol. przygody) oraz ''funnies''. Na całym świecie, poza Stanami Zjednoczonymi, zarówno nazwa comics jak również terminologia z nim związana nie była obecna w większości słowników i encyklopedii przed rokiem 1950. Jeszcze w 1953 roku w jednym z anglojęzycznych słowników termin comics zakwalifikowany został jako [[neologizm]]{{odn|Krzysztof Teodor Toeplitz|1985|s=9}}.

W Polsce używano również rodzimych nazw na określenie gatunku. W okresie międzywojennym oraz w okresie PRL podobnie jak we Francji używano nazwy „historyjki obrazkowe” oraz „kolorowe zeszyty”<ref name="Adam Rusek 2001">{{Cytuj|autor = Adam Rusek |tytuł = Tarzan, Matołek i inni: Cykliczne historyjki obrazkowe w Polsce w latach 1919–1939 |data = 2001 |isbn = 83-7009-315-9 |miejsce = Warszawa |wydawca = Biblioteka Narodowa |oclc = 51101431}}</ref>.

== Definicja ==
[[Plik:Catalogue editions cornelius.jpg|mały|Zdjęcie z księgarni, z różnymi formatami komiksów, ustawionymi na półkach]]
Definicja pracy uznawanej za komiks nie jest jednoznaczna. Istnieje kilka równoległych teorii na ten temat, z których najbardziej popularne są zazwyczaj dwie. Pierwsza rozpowszechniona głównie w [[Stany Zjednoczone|USA]] uznaje za komiks sekwencyjną historię obrazkową, publikowaną co najmniej w dwóch odcinkach (dzięki czemu stanowi serię) z zastosowaniem [[kadr]]ów oraz charakterystycznych dymków, zawierających wewnątrz tekst.

Mniej [[ortodoksja|ortodoksyjna]] definicja, która rozpowszechniona jest głównie w [[Europa|Europie]] za komiks uznaje opowiadanie, tworzące [[narracja|narrację]] za pomocą co najmniej dwóch kadrów z rysunkami (najczęstszą formą komiksu jest zbiór kadrów, zwany planszą). Kadry zazwyczaj zaopatrzone są w teksty [[narrator]]a (po boku) i/lub wypowiedzi postaci (w [[dymek (komiks)|dymkach]]). O zakwalifikowaniu danej narracji jako komiksu, decyduje m.in.: wkomponowanie tekstu w obraz, graficzne elementy upływu czasu (tzw. „rynna”), powiązanie semantyczne kadrów, ikoniczność znaków<ref>{{Cytuj stronę | url = http://semiomiks.blogspot.com/search/label/definicja%20komiksu | tytuł = Seria tekstów o definicji komiksu na stronie Semiomiks | data dostępu = | nazwisko = Kowalewski | imię = Hubert | autor link = | data = | rok = | miesiąc = | praca = Semiomiks | opublikowany = | oznaczenie = | strony = | język = | id = | cytat =}}</ref>.

Rozbieżności interpretacji tego co jest komiksem, a co nim nie jest wynikają bezpośrednio z faktu, że nowoczesna forma komiksu jaką znamy obecnie wykształciła się w latach dwudziestych w USA. Rozpowszechniła się ona w XX wieku na całym świecie wraz ze wzrostem popularności amerykańskiej [[Kultura popularna|popkultury]]. Amerykanie uważają komiks za przejaw swojej rodzimej kultury narodowej i w tym duchu definiują zjawisko podczas kiedy Europejczycy szukają źródeł w znacznie dłuższej od amerykańskiej perspektywie europejskiej kultury i sztuki.

W zależności od przyjętej definicji zmienia się periodyzacja ram czasowych, w których forma komiksu się wykształciła. Badacze zjawiska, którzy przyjmują wersję ortodoksyjną uznającą za komiks jedynie formę jaka obowiązuje obecnie uznają za początek komiksu przełom XIX i XX wieku. Z kolei mniej rygorystyczne kryteria przyjęte przez badaczy, którzy szukają historycznych korzeni oraz form, z których komiks się wykształcił za protokomiksy uznają wcześniejsze artystyczne prace malarskie i rysunkowe. Wiąże się to również z aktualnymi, eksperymentalnymi formami komiksowymi. [[Awangarda (sztuka)|Awangardowe]] komiksy często w ogóle nie zawierają tekstów i prowadzą narrację jedynie za pomocą [[grafika|grafiki]] nie posiadając ani charakterystycznych dymków, ani żadnych tekstów, ani nawet osobnych, odseparowanych kadrów zawierających rysunki. Ewolucja oraz różnorodność form graficznych czasem sprawia trudności w zakwalifikowaniu danej pracy jako komiks.

== Dane techniczne ==
W Stanach Zjednoczonych w procesie projektowania, tworzenia oraz publikowania komiksów na duży rynek amerykański wykształciła się w specjalistycznych wydawnictwach [[praca zespołowa]]. Ze względu na zorganizowaną pracę w zespole w komercyjnych firmach wydających duże ilości serii wielu rodzajów komisów, podobnie jak w przypadku innych firm wydawniczych pracą kieruje [[Redakcja|zespół redakcyjny]]. W USA nastąpiła również charakterystyczna dla specyfiki komiksów specjalizacja zawodowa: projektanci – zajmujący się tworzeniem wyglądu postaci bohaterów, scenarzyści – tworzący warstwę [[fabuła|fabularną]] historii, inkerzy – zajmujący się jedynie wykonaniem tzw. ''outline'' czyli czarnego rysunku [[Tusz (farba)|tuszem]], koloryści – nakładający tylko kolory oraz [[liternictwo|liternicy]] – rysujący jedynie dymki z tekstem oraz efekty z tym związane. Komercyjna metoda tworzenia komiksów początkowo charakterystyczna była dla USA gdzie działały [[korporacja|korporacje]] medialne „przemysłowo” zajmujące się przetwarzaniem grafiki: [[The Walt Disney Company]] oraz podległego mu [[Marvel Comics]] oraz należący do koncernu [[WarnerMedia|Time Warner]] – [[DC Comics]]. Komercyjny sukces oraz globalny zasięg tych firm spowodował, że metody pracy zaadaptowali również producenci komiksów z innych krajów świata m.in. [[Japonia|japońskich]] twórców [[Manga]], a także rozwinął się on w niektórych państwach europejskich np. działająca w Polsce duńska firma [[Egmont Polska|Egmont]].

Dla Europy jednak bardziej charakterystyczne jest zjawisko spersonalizowanych oraz indywidualnych form komiksowych. Dominuje tutaj komiks autorski gdzie komiksy tworzone są przez jednego twórcę, a najczęściej przez zespół dwóch autorów: [[scenarzysta|scenarzysty]] oraz rysownika. Na kontynencie europejskim dzięki odmiennej metodzie tworzenia komiksów wytworzył się także komiks artystyczny oraz awangardowy, który w Stanach Zjednoczonych ma mniejsze znaczenie oraz niewielki udział na rynku komiksów.

Artyści czerpią często inspirację z [[książka|książek]], filmów i innych dziedzin [[sztuka|sztuki]]. Od lat same stają się inspiracją nowo powstających filmów. Krótkie historie komiksowe umieszczane są w czasopismach, wydawane w formie zeszytów, albumów, czy wreszcie bibliofilskich edycji w ozdobnej oprawie.

=== Formaty ===
* '''zeszyt''' – termin najczęściej odnosi się do amerykańskiego komiksu liczącego 24 strony i wydawanego w regularnych odstępach czasu (48 w typowym zeszycie frankofońskim). W [[Stany Zjednoczone|Ameryce]] stosuje się na ich określenie słowo '''comics''';
* '''album''' – najczęściej stosowane określenie jednego egzemplarza komiksu wydanego jako książka, stosowane też na określenie pojedynczego zeszytu;
** '''one-shot''' – amerykańskie określenie dotyczące pojedynczego albumu, niebędącego częścią serii;
** '''tomik''' – określenie stosowane dla określenia albumów [[manga|mangi]], czasami samo słowo manga jest używane w odniesieniu do tomiku. W [[Japonia|Japonii]] stosuje się termin [[tankōbon]]<ref>Koyama-Richard, Brigitte, 1000 lat historii mangi, Wydawnictwo Naukowe PWN 2008</ref>;
** '''TPB''' – (od ang. trade paperback) określenie zbiorcze wydania kilku zeszytów / albumów. W potocznym języku środowiskowym czasem jako „trejd”;
* '''[[powieść graficzna]]''' – komiks wydany od razu jako książka lub zbiór kilku zeszytów<ref name="swiat" />. Część osób uważa, że ta forma komiksów posiada większe walory artystyczne; nieco mylne określenie, mające na celu odróżnianie „poważniejszych” albumów traktujących o poważniejszej tematyce niż przeciętny komiks; używane często, aby zastąpić pejoratywnie kojarzone w niektórych środowiskach określenie „komiks”;
* '''[[pasek komiksowy]]''' to krótka forma komiksowa publikowana pierwotnie w gazetach codziennych. W [[Stany Zjednoczone|Ameryce]] stosuje się na ich określenie słowo '''comic strips''';

== Rys historyczny ==
[[Plik:The Yellow Kid Indulges In A Cockfight... A Waterloo.jpg|thumb|200px|left|''Yellow Kid'' opublikowany w ''New York Journal'' (1896)]]
[[Plik:Toepffer Cryptogame 13.png|thumb|200px|Przykład opowieści graficznej Rodolphe'a Töpffer'a (1830)]]
Początków komiksu niektórzy badacze doszukują się już w średniowieczu<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Briggs| imię = Asa| nazwisko2= Burke|imię2=Peter|tytuł = Społeczna historia mediów. Od Gutenberga do Internetu| wydawca = PWN| miejsce = Warszawa| rok = 2010| strony = 12-13|isbn= 978-83-01-16455-3}}</ref>. Tworzono historie obrazkowe z krótkimi komentarzami sławiące bohaterskie czyny czy historie świętych (np. [[tkanina z Bayeux]]). Na niektórych malowidłach czy miniaturach z ust przedstawionych postaci wychodziły [[filakterie (sztuka)|banderole]] z ich wypowiedziami. Te formy graficzne zostają upowszechnione w czasach nowożytnych, gdy wraz z rozwojem druku, pojawiają się satyryczne grafiki polityczne. Za ojca współczesnego komiksu uważa się [[Rodolphe Töpffer|Rodolphe'a Töpffer'a]] oraz jego ilustrowane opowieści{{odn|Traczyk|2016|s=15}}.

Rozwój komiksów związany jest z rozwojem prasy XIX-wiecznej. Wówczas to zaczęto publikować w prasie codziennej krótkie historyjki obrazkowe w odcinkach. Miały one zwykle charakter [[komedia|komediowy]], stąd też wywodzi się ich nazwa pochodząca z angielskiego słowa ''comic'' – ''"komiczny"''. Formę paska otrzymał komiks w początkach XX wieku w [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]]. Ustaliły się jego typowe cechy: krótka i zwarta budowa złożona z kilku obrazków w formie paska, dymki z tekstami. Szybko zaczęły cieszyć się taką popularnością, że zaczęto je wydawać w formie zeszytów tzw. ''comic book''. Do połowy XX wieku komiksy drukowane w gazetach były czarno-białe<ref name=scnp>Smithsonian Collection of Newspaper Comics (1977)</ref>. Dopiero w latach 70. w czasie wzrostu popularności komiksów na całym świecie zaczął dominować druk w kolorze.

Za pierwsze komiksy uznaje się zwykle serię ''Yellow Kid'' / ''Hogan's Alley''<ref name=swiat>Szyłak, Jerzy: Komiks:Świat przerysowany, Wydawnictwo Słowo / Obraz Terytoria, 1999</ref><ref name=scnp /> publikowane w ''New York World'' oraz ''New York Journal''{{odn|Traczyk|2016|s=19}}.

=== Komiks w Polsce ===
{{Osobny artykuł|Kategoria:Polscy autorzy komiksów|Kategoria:Polskie komiksy}}

W [[Rozbiory Polski|Polsce znajdującej się wówczas pod zaborami]] podobnie jak w innych częściach świata komiks ma swoje korzenie w XIX wiecznej grafice [[gazeta|gazetowej]] oraz publikowanych w nich satyrycznych rysunkach. Najbardziej znanym ilustrowanym czasopismem satyrycznym, w którym ukazywały się odpowiedniki zachodnich ''"comic strips"'' na przełomie XIX i XX wieku było czasopismo [[Mucha (czasopismo)|Mucha]] wydawane od 1868 roku w Warszawie.

Pierwsze próby tworzenia całkowicie odrębnych, sekwencyjnych opowieści obrazkowych pojawiły się zaraz po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. Pierwszy cykl komiksowy ukazał się w Polsce w lutym 1919 roku we [[Lwów|Lwowie]] na łamach tygodnika satyryczno-politycznego „[[Szczutek]]” i nosił tytuł „[[Przygody Szalonego Grzesia]]”<ref>[https://teleshow.wp.pl/jak-zaczynal-polski-komiks-6021930640118401a "Jak zaczynał polski komiks"] wywiad z [[Adam Rusek|Adamem Ruskiem]] autorem książki "Tarzan, Matołek i inni. Cykliczne historyjki obrazkowe w Polsce w latach 1919-1939" na stronach portalu komiksomania.</ref><ref>Marek Misiora, "Bibliografia komiksów wydanych w Polsce", Centrala, Poznań 2010, {{ISBN|978-83-930146-2-0}}</ref>. Komiks, który wychodził regularnie (ukazało się w sumie 28 powiązanych ze sobą odcinków, każdy składał się z 6 różnych obrazków). Akcja komiksu osadzona była w realiach tzw. „wojen o granice” w czasie których trwały walki żołnierzy polskich z [[Rosjanie|Rosjanami]], [[Ukraińcy|Ukraińcami]], [[Niemcy|Niemcami]] i [[Czesi|Czechami]]. Autorami komiksu byli [[Kamil Mackiewicz]] oraz pochodzący ze [[Iwano-Frankiwsk|Stanisławowa]] [[Stanisław Wasylewski]]. Popularność komiksu sprawiła, że „przygody Grzesia” zostały wydane w 1920 roku we Lwowie w formie zeszytowej<ref>Kamil Mackiewicz, Stanisław Wasylewski, „Przygody Szalonego Grzesia”, Lwów 1920.</ref>.

[[Historia Polski (1918–1939)|Dwudziestolecie międzywojenne w Polsce]] przyniosło całą serię różnego rodzaju komiksów i krótkich historyjek obrazkowych, wśród najbardziej poczytnych były na przykład ilustrowana historia [[Koziołek Matołek|Koziołka Matołka]] (1932) autorstwa [[Kornel Makuszyński|Kornela Makuszyńskiego]] i [[Marian Walentynowicz|Mariana Walentynowicza]], gdzie sekwencje obrazków prezentujących akcję były opatrzone słownym komentarzem<ref>Kornel Makuszyński, Marian Walentynowicz, "120 Przygód Koziołka Matołka", Gebethner i Wolff, Warszawa 1932</ref>, „przygody Froncka” o stosunkach polsko-niemieckich, „Przygody Wicka Buły w Raju” o zabarwieniu antysowieckim, „Heil Piffke” wyśmiewający politykę niemiecką względem Czech. Wśród światowych komiksów popularnością cieszyły się znane doskonale także obecnie przygody „[[Myszka Miki|Myszki Miki]]”, czy komiks {{link-interwiki|Alex Raymond|tekst=Alexa Raymonda|Q=Q919115}} o Fleszu Gordonie (w tłumaczeniu na polski – „Błysk Gordon”)<ref name="Adam Rusek 2001" />.

W [[Polska Rzeczpospolita Ludowa|PRL]] nazwa „komiks” (jako jeden z atrybutów ''Zachodu'') była niemile widziana przez władze [[komunizm|komunistyczne]]. W mediach dyskutowano o szkodliwym wpływie komiksów na psychikę dzieci<ref>{{Cytuj |autor = Grzegorz Rosiński |tytuł = Malowałem tyłem do obrazu |wydawca = Warszawskie Wydawnictwo Prasowe RSW "Prasa-Książka_Ruch" |czasopismo = Komiks – Fantastyka |issn = 0806-6072 |data=1988 |s = 0-2 | numer=3/4}}</ref>. Oficjalnie używanymi nazwami na komiksy były „historyjki obrazowe” (''[[Tytus, Romek i A’Tomek]]'') czy wręcz „kolorowe zeszyty” (''[[Kapitan Żbik]]'')<ref name="kwp">{{Cytuj stronę | url = https://www.astrouw.edu.pl/~soszynsk/kpt_zbik.html | tytuł = Komiks w Polsce: Kapitan Żbik | autor = Igor Soszyński | praca = Komiks w Polsce | data dostępu = 2021-12-10}}</ref>. Z jednej stony komiks był obiektem krytyki ze strony władzy, ale też widziała w nim poręczne narzędzie propagandowe{{odn|Birek|2024|s=72}}. Czego dowodem może być komiks Kapitan Żbik, którego celem było ocieplenie wizerunku [[Milicja Obywatelska|Milicji Obywatelskiej]]{{odn|Birek|2024|s=48}}.

Marian Walentynowicz był także autorem rysunków żartobliwego komiksu „bez dymków” pt. „Walenty Pompka na wojnie” do tekstu [[Ryszard Kiersnowski|Ryszarda Kiersnowskiego]], drukowanego w 1957 r. przez ówczesny [[tygodnik]] dla młodzieży „Przygoda”.
Jedne z pierwszych peerelowskich komiksów publikował także [[Szymon Kobyliński]]. Był on autorem komiksu „Stary zegar” z 1957 roku<ref>"Stary zegar" Biuro Wydawniczo-Propagandowe "RUCH", Warszawa 1957</ref> oraz trzech zeszytów z serii „Przygody pancernych i psa Szarika” (1970–1971). Publikował również w jednym z pierwszych magazynów komiksowych wydawanych w PRL – „[[Relax (magazyn komiksowy)|Relaxie]]”<ref>[https://artakademia.com/blog/historia-z-usmiechem-komiksy-szymona-kobylinskiego Relax w internecie]</ref>. W drugiej połowie lat 70. formy komiksowe uprawiał również polski rysownik [[Andrzej Mleczko]]. Rysował on komiksowe satyryczne komentarze do spektakli teatralnych granych przez [[Teatr im. Stefana Jaracza w Łodzi]]<ref>[[Andrzej Mleczko]], "100 premier w rysunkach Andrzeja Mleczki", Teatr im. Jaracza w Łodzi, Łódź 1989, str.5.</ref>.

W czasopiśmie harcerskim „[[Świat Młodych]]” komiksy publikowała trójka wybitnych rysowników: [[Henryk Jerzy Chmielewski]], [[Janusz Christa]], [[Szarlota Pawel]].

Rynek komiksowy w Polsce ulegał przeobrażeniom zwłaszcza po 1989 roku. Początkowo zdominowany przez tłumaczenia amerykańskich serii o superbohaterach, od początku XXI wieku stał się zróżnicowany. Rekordowy pod tym względem był 2015 rok, kiedy ukazało się po polsku blisko 900 komiksów (o 15 procent więcej niż rok wcześniej)<ref>{{Cytuj|url = http://culture.pl/pl/artykul/komiks-w-2015-wlasne-zycie-jako-temat-na-album|tytuł = Komiks w 2015: własne życie jako temat na album {{!}} Artykuł {{!}} Culture.pl|opublikowany = Culture.pl|data dostępu = 2016-01-03}}</ref>.

W 2008 roku zarządzeniem dyrekcji [[Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu|Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu]] powołano do życia Kolekcję Komiksów, która w lipcu 2017 roku została przekształcona w Pracownię Komiksu. Na początku 2020 roku w jej zbiorach znajdowało się ponad 15 tysięcy woluminów komiksów wydanych w Polsce oraz wielu innych krajach. Z wielu materiałów rzadkich należy wymienić gromadzone tam polskie ziny komiksowe, spuściznę po [[Henryk Derwich|Henryku Derwichu]] oraz kolekcję komiksów [[Jerzy Skarżyński|Jerzego Skarżyńskiego]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Pracownia Komiksu Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu |data dostępu = 2020-02-04 |opublikowany = BIBLIOTEKA UNIWERSYTECKA |url = http://lib.amu.edu.pl/pracownia_komiksu/ |język = pl}}</ref>. Biblioteka była wraz z Fundacją Centrala współorganizatorem niektórych edycji Międzynarodowego Festiwalu Sztuki Komiksowej Ligatura (2009-2012), a od roku 2017 jest głównym organizatorem Poznańskiego Festiwalu Sztuki Komiksowej.

W pierwszej dekadzie XXI wieku, oprócz tradycyjnych komiksów drukowanych powstało wiele [[komiks internetowy|komiksów sieciowych]], ukazujących się w różnych odstępach czasu w [[Internet|Internecie]].

W 2018 r. w [[Muzeum Narodowe w Krakowie|Muzeum Narodowym w Krakowie]] odbyła się wystawa „Teraz Komiks” (kuratorzy: Wojciech Jama, Tomasz Trzaskalik, [[Artur Wabik]]), na której zaprezentowano ponad 600 obiektów z lat 1871-2017, związanych z komiksem w Polsce<ref>{{Cytuj |tytuł = Teraz komiks! – Muzeum Narodowe w Krakowie |data dostępu = 2019-01-06 |opublikowany = mnk.pl |url = http://mnk.pl/wystawy/teraz-komiks}}</ref>. W ciągu niecałych 5 miesięcy trwania wystawy, odwiedziło ją niemal 37 tysięcy osób<ref>{{Cytuj |tytuł = Moore, Wajda, Pierwsza Grupa Krakowska – plany Muzeum Narodowego w Krakowie |data dostępu = 2019-01-06 |opublikowany = dzieje.pl |url = https://dzieje.pl/kultura-i-sztuka/moore-wajda-pierwsza-grupa-krakowska-plany-muzeum-narodowego-w-krakowie |język = pl}}</ref>.

== Imprezy komiksowe ==
W Polsce organizowane są imprezy popularyzujące sztukę komiksową. Są to:

* [[Bałtycki Festiwal Komiksu]]
* [[Festiwal Komiksowa Warszawa]]
* Festiwal Komiksów Historycznych
* [[Międzynarodowy Festiwal Komiksu i Gier w Łodzi]]
* Krakowski Festiwal Komiksu
* Poznański Festiwal Sztuki Komiksowej<ref>{{Cytuj |tytuł = Poznański Festiwal Sztuki Komiksowej – strona festiwalowa |data dostępu = 2020-02-04 |opublikowany = Poznański Festiwal Sztuki Komiksowej |url = http://komiksy-poznan.pl/ |język = pl}}</ref>

== Zobacz też ==
{{Siostrzane projekty
 |commons = Comics
 |słownik = komiks
 |cytaty = Komiks
}}
* [[manga]] – komiks japoński
* [[manhua]] – komiks chiński
* [[manhwa]] – komiks koreański
* [[Zeszyty Komiksowe]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę |nazwisko = Toeplitz | imię = Krzysztof Teodor | tytuł = Sztuka komiksu. Próba definicji nowego gatunku artystycznego | wydawca = Czytelnik | miejsce = Warszawa | rok = 1985 | strony = | isbn = 83-07-01080-2 |odn= {{odn/id|Krzysztof Teodor Toeplitz|1985}}}}
* {{Cytuj|autor = Adam Rusek |tytuł = Tarzan, Matołek i inni: Cykliczne historyjki obrazkowe w Polsce w latach 1919–1939 |data = 2001 |isbn = 83-7009-315-9 |miejsce = Warszawa |wydawca = Biblioteka Narodowa |oclc = 51101431}}
* Marek Misiora, ''Bibliografia komiksów wydanych w Polsce'', Poznań: Centrala 2010, {{ISBN|978-83-930146-2-0}}
* {{Cytuj książkę|tytuł=Komiks na świecie i w Polsce|imię=Michał|nazwisko=Traczyk|isbn=9788378870678|rok=2016|wydawca=Dragon|odn=tak}}
* {{Cytuj książkę |tytuł = Grzegorz Rosiński w Ilustracjach |imię = Wojciech |nazwisko = Birek |autor link = Wojciech Birek |rok = 2024 |isbn = 9788396358868 |odn=tak}}
{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Gatunki artystyczne]]
[[Kategoria:Gatunki literackie]]
[[Kategoria:Komiksy| ]]


text:
# Horacy Farnese
Horacy Farnese właśc. Orazio Farnese (ur. w 1532, zm. 19 lipca 1553) – władca księstwa Castro w latach 1547-1553. Wnuk papieża Pawła III.

## Życiorys
Orazio Farnese był synem Piotra Alojzego Farnese i Girolamy Orsini, a jego braćmi byli Alessandro, Ranuccio i Ottavio. Początkowo miał być przeznaczony do kariery wojskowej, lecz ponieważ planem Pawła III było obsadzenie swoich krewnych na wysokich stanowiskach państwowych, Orazio miał zostać wżeniony do rodziny króla Francji, Henryka II Walezjusza. 29 sierpnia 1545 bullą papieską został mianowany prefektem Rzymu. 3 miesiące po śmierci swojego ojca, 4 listopada 1547, otrzymał we władanie księstwo Castro. Ponieważ sympatyzował on ze stroną francuską, Henryk II naciskał, by oddać mu we władanie Parmę, na co papież nie chciał przystać. Jednak w marcu 1548, Paweł zmienił zdanie i chciał odebrać władzę w Parmie Ottaviowi i przekazać ją Oraziowi. Po śmierci Pawła III, w czasie sede vacante, Orazio został tymczasowo mianowany dowódcą wojska papieskich. Po elekcji nowego papieża, Juliusz III potwierdził władzę Orazio w Castro. Wkrótce potem jednak, wybuchł otwarty konflikt pomiędzy papieżem a Ottaviem Farnese. Doszło wówczas do sporu pomiędzy braćmi, Alessandro stanął po stronie Ottavia, natomiast Ranuccio poparł Orazio. Kardynał Ranuccio Farnese obawiał się bowiem, że Ottavio, za namową Alessandra, odbierze księstwo Castro od Orazio.
14 lutego 1553 poślubił córkę Henryka II, Dianę d'Angouleme. Pięć miesięcy później w trakcie obrony twierdzy w Hesdin, przed Emanuelem Filibertem, został poważnie ranny. Zmarł bezpotomnie, następnego dnia po bitwie, 19 lipca 1553.

title: Horacy Farnese

wikitext:
{{Władca infobox
 |władca            = Horacy Farnese
 |imiona            =
 |grafika           = Italian (Parmesan) School - Orazio Farnese (1531–1553), Duke of Castro - 446821 - National Trust.jpg
 |opis grafiki      =
 |herb              =
 |opis herbu        =
 |faksymile         =
 |opis faksymile    =
 |dewiza            =
 |1. tytuł          = [[księstwo Castro|książę Castro]]
 |1. sukcesja       =
 |1. od             = [[1547]]
 |1. do             = [[1553]]
 |1. koronacja      =
 |1. poprzednik     =
 |1. następca       =
 |dynastia          =
 |data urodzenia    = [[1532]]
 |miejsce urodzenia =
 |data śmierci      = [[1553]]
 |miejsce śmierci   =
 |przyczyna śmierci =
 |miejsce spoczynku =
 |ojciec            = [[Piotr Alojzy Farnese]]
 |matka             = [[Gerolama Orsini]]
 |rodzeństwo        =
 |1. związek        = żona
 |1. związek z      = Diana d'Angouleme
 |1. związek od     =
 |1. związek do     =
 |1. dzieci         =
 |moneta            =
 |opis monety       =
 |odznaczenia       =
 |commons           =
 |wikiźródła        =
 |wikicytaty        =
}}
'''Horacy Farnese''' właśc. '''Orazio Farnese''' (ur. w [[1532]], zm. [[19 lipca]] [[1553]]) – władca [[księstwo Castro|księstwa Castro]] w latach 1547-1553{{r|treccani}}. Wnuk papieża [[Paweł III (papież)|Pawła III]].

== Życiorys ==
Orazio Farnese był synem [[Piotr Alojzy Farnese|Piotra Alojzego Farnese]] i [[Gerolama Orsini|Girolamy Orsini]], a jego braćmi byli [[Alessandro Farnese (1520–1589)|Alessandro]], [[Ranuccio Farnese|Ranuccio]] i [[Oktawiusz Farnese|Ottavio]]{{r|treccani}}. Początkowo miał być przeznaczony do kariery wojskowej, lecz ponieważ planem Pawła III było obsadzenie swoich krewnych na wysokich stanowiskach państwowych, Orazio miał zostać wżeniony do rodziny króla Francji, [[Henryk II Walezjusz|Henryka II Walezjusza]]{{r|treccani}}. 29 sierpnia 1545 [[bulla|bullą]] papieską został mianowany prefektem [[Rzym]]u{{r|Pastor}}. 3 miesiące po śmierci swojego ojca, 4 listopada 1547, otrzymał we władanie księstwo Castro{{r|treccani}}. Ponieważ sympatyzował on ze stroną francuską, Henryk II naciskał, by oddać mu we władanie [[Parma|Parmę]], na co [[papież]] nie chciał przystać{{r|Pastor2}}. Jednak w marcu 1548, Paweł zmienił zdanie i chciał odebrać władzę w Parmie Ottaviowi i przekazać ją Oraziowi{{r|Pastor3}}. Po śmierci Pawła III, w czasie [[sede vacante]], Orazio został tymczasowo mianowany dowódcą wojska papieskich{{r|treccani}}. Po elekcji nowego papieża, [[Juliusz III]] potwierdził władzę Orazio w Castro{{r|treccani}}. Wkrótce potem jednak, wybuchł otwarty konflikt pomiędzy papieżem a Ottaviem Farnese{{r|Pastor4}}. Doszło wówczas do sporu pomiędzy braćmi, Alessandro stanął po stronie Ottavia, natomiast Ranuccio poparł Orazio{{r|Pastor4}}. [[Kardynał]] Ranuccio Farnese obawiał się bowiem, że Ottavio, za namową Alessandra, odbierze księstwo Castro od Orazio{{r|Pastor4}}.

14 lutego 1553 poślubił córkę Henryka II, Dianę d'Angouleme{{r|treccani}}. Pięć miesięcy później w trakcie obrony twierdzy w [[Hesdin]], przed [[Emanuel Filibert|Emanuelem Filibertem]], został poważnie ranny{{r|treccani}}. Zmarł bezpotomnie, następnego dnia po bitwie, 19 lipca 1553{{r|treccani}}.

== Przypisy ==
<references responsive>
<ref name="Pastor">{{cytuj książkę | autor = [[Ludwig von Pastor]] | tytuł = The history of the popes, from the close of the middle ages | wydawca = Kegan Paul, Trench, Trubner, Co & Ltd. | miejsce = Londyn | data = 1912 | strony = 232 | tom = XI | url = http://archive.org/details/historyofpopesf11past}}</ref>
<ref name="Pastor2">{{cytuj książkę | autor = [[Ludwig von Pastor]] | tytuł = The history of the popes, from the close of the middle ages | wydawca = Kegan Paul, Trench, Trubner, Co & Ltd. | miejsce = Londyn | data = 1912 | strony = 435 | tom = XI | url = http://archive.org/details/historyofpopesf11past}}</ref>
<ref name="Pastor3">{{cytuj książkę | autor = [[Ludwig von Pastor]] | tytuł = The history of the popes, from the close of the middle ages | wydawca = Kegan Paul, Trench, Trubner, Co & Ltd. | miejsce = Londyn | data = 1912 | strony = 449 | tom = XI | url = http://archive.org/details/historyofpopesf11past}}</ref>
<ref name="Pastor4">{{cytuj książkę | autor = [[Ludwig von Pastor]] | tytuł = The history of the popes, from the close of the middle ages | wydawca = Kegan Paul, Trench, Trubner, Co & Ltd. | miejsce = Londyn | data = 1924 | strony = 37-38 | tom = XIII | url = http://archive.org/details/historyofpopesf13past}}</ref>
<ref name="treccani">{{cytuj stronę | url = http://www.treccani.it/enciclopedia/orazio-farnese_%28Dizionario-Biografico%29/ | tytuł = Farnese, Orazio | opublikowany = l'Enciclopedia Italiana | język = it | data dostępu = 2013-07-02}}</ref>
</references>

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Farnese, Orazio}}
[[Kategoria:Urodzeni w 1532]]
[[Kategoria:Zmarli w 1553]]
[[Kategoria:Farnese (ród)]]
[[Kategoria:Władcy włoscy]]

title: Horacy Farnese

Ojciec: Piotr Alojzy Farnese

Matka: Gerolama Orsini

Żona: Diana d'Angouleme


text:
# Roop Singh
Roop Singh Bais (ur. 8 września 1910 w Jabalpurze, zm. 16 grudnia 1977 w Gwalijarze)  – indyjski hokeista na trawie. Dwukrotny złoty medalista olimpijski.
Jego starszy brat Dhyan Chand jest uważany za najlepszego hokeistę w historii. Z reprezentacją Indii brał udział w dwóch igrzyskach (IO 32, IO 36) na obu zdobywając złote medale. Na olimpiadach wystąpił w 7 meczach, strzelając 22 gole.

title: Roop Singh

wikitext:
{{Sportowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Roop Singh
 |imię i nazwisko org       =
 |dyscyplina                = hokej na trawie
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |pełne imię i nazwisko     =
 |data urodzenia            = 8 września 1910
 |miejsce urodzenia         = [[Jabalpur]]
 |data śmierci              = 3 grudnia 1979
 |miejsce śmierci           = [[Gwalijar]]
 |obywatelstwo              =
 |wzrost                    = 170 cm
 |pozycja                   =
 |klub                      =
 |numer w klubie            =
 |kariera juniorska         =
 |kariera seniorska         =
 |kariera reprezentacyjna   =
 |kariera trenerska         =
 |medale                    =
{{Medalista infobox/reprezentacja|IND|brytyjskie}}
{{Medalista infobox/nagłówek|IO}}
{{Medalista infobox/IO|L|Los Angeles|1932|hokej na trawie|złoto|(drużyna)}}
{{Medalista infobox/IO|L|Berlin|1936|hokej na trawie|złoto|(drużyna)}}
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Roop Singh Bais''' (ur. [[8 września]] [[1910]] w [[Jabalpur]]ze, zm. [[16 grudnia]] [[1977]] w [[Gwalijar]]ze<ref>{{Cytuj | url = http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/si/roop-singh-1.html | tytuł = Roop Singh Biography and Olympic Results | opublikowany = Sports-Reference.com | język = en | data dostępu = 2011-08-13 | archiwum = https://web.archive.org/web/20090811045544/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/si/roop-singh-1.html | zarchiwizowano = 11 sierpnia 2009 }}</ref>)  – [[Indie|indyjski]] [[hokej na trawie|hokeista na trawie]]. Dwukrotny złoty medalista olimpijski.

Jego starszy brat [[Dhyan Chand]] jest uważany za najlepszego hokeistę w historii{{Fakt|data = 2015-03}}. Z [[Reprezentacja Indii w hokeju na trawie mężczyzn|reprezentacją Indii]] brał udział w dwóch igrzyskach ([[Letnie Igrzyska Olimpijskie 1932|IO 32]], [[Letnie Igrzyska Olimpijskie 1936|IO 36]]) na obu zdobywając złote medale. Na olimpiadach wystąpił w 7 meczach, strzelając 22 gole.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{SORTUJ:Singh, Roop}}
[[Kategoria:Indyjscy olimpijczycy (Los Angeles 1932)]]
[[Kategoria:Indyjscy olimpijczycy (Berlin 1936)]]
[[Kategoria:Hokeiści na trawie na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1932]]
[[Kategoria:Hokeiści na trawie na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1936]]
[[Kategoria:Indyjscy hokeiści na trawie]]
[[Kategoria:Indyjscy medaliści olimpijscy]]
[[Kategoria:Medaliści Letnich Igrzysk Olimpijskich 1932]]
[[Kategoria:Medaliści Letnich Igrzysk Olimpijskich 1936]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1910]]
[[Kategoria:Zmarli w 1977]]

title: · Roop Singh

Data i miejsce urodzenia: 8 września 1910 · Jabalpur

Data i miejsce śmierci: 3 grudnia 1979 · Gwalijar

title: Dorobek medalowy

złoto: Los Angeles 1932 · hokej na trawie · (drużyna)

złoto: Berlin 1936 · hokej na trawie · (drużyna)


text:
# Juan José Torres
Juan José Torres Gonzalez (ur. 5 marca 1920, zm. 2 czerwca 1976) – boliwijski generał i polityk socjalistyczny.

## Życiorys
Zanim doszedł do władzy pełnił funkcję attaché wojskowego w Brazylii i ambasadora w Urugwaju, w 1969 został zaś naczelnym dowódcą sił zbrojnych Boliwii. Był nim do czasu, kiedy po wojskowym przewrocie objął urząd prezydenta kraju. Podczas swej kadencji realizował radykalne lewicowe reformy społeczne i polityczne, m.in. znacjonalizował dobra amerykańskiej firmy Golf Oil oraz kopalnie, a także nawiązał stosunki dyplomatyczne ze Związkiem Radzieckim. Po kolejnym przewrocie został obalony i uciekł z kraju, gdy w sierpniu 1971 władzę objął Hugo Banzer Suárez.
Został zamordowany w zamachu; na poboczu drogi w pobliżu Buenos Aires odnaleziono podziurawione kulami zwłoki Torresa, któremu wcześniej zawiązano oczy. Zarówno władze argentyńskie, jak i boliwijskie, wyparły się udziału w tym zabójstwie. Rząd Hugo Banzera Suareza usiłował zrzucić odpowiedzialność za zbrodnię na Międzynarodową Brygadę Che Guevary, jednak działania te spotkały się z podejrzeniami o próbę odwrócenia uwagi od prawdziwych sprawców. Wdowa po Torresie uważała z kolei, że likwidację jej męża rozkazał sam Hugo Banzer Suarez; oświadczyła publicznie, że władze Argentyny i Boliwii razem zaplanowały w tajemnicy zabójstwo Torresa, oskarżyła także boliwijskiego pułkownika Raula Tejerinę, który miał grozić zabitemu generałowi. Aby uczcić pamięć po Torresie boliwijscy górnicy na ogłosili na znak żałoby solidarnościowy strajk, do którego dołączyli również studenci i lewicowi działacze i robotnicy kilku większych miast w Boliwii. Bunt ten wymusił reakcję czynników oficjalnych, lecz pomysł urządzenia Torresowi uroczystego pogrzebu państwowego spotkała się z dezaprobatą wdowy po nim.

title: Juan José Torres

wikitext:
{{Polityk infobox
 | polityk           = Juan Jose Torres
 | grafika           =
 | opis grafiki      =
 | data urodzenia    =
 | miejsce urodzenia =
 | data śmierci      =
 | miejsce śmierci   =
 | funkcja           = [[Prezydenci Boliwii|Prezydent Boliwii]]
 | partia            =
 | od                = [[7 października]] [[1970]]
 | do                = [[21 sierpnia]] [[1971]]
 | poprzednik        = [[Alfredo Ovando Candía]]
 | następca          = [[Hugo Banzer]]
 | odznaczenia       =
 | commons           =
 | quote             =
}}
'''Juan José Torres Gonzalez''' (ur. [[5 marca]] [[1920]], zm. [[2 czerwca]] [[1976]]) – boliwijski generał i polityk socjalistyczny.

== Życiorys ==
Zanim doszedł do władzy pełnił funkcję attaché wojskowego w Brazylii i ambasadora w Urugwaju, w 1969 został zaś naczelnym dowódcą sił zbrojnych Boliwii. Był nim do czasu, kiedy po wojskowym przewrocie objął urząd prezydenta kraju. Podczas swej kadencji realizował radykalne lewicowe reformy społeczne i polityczne, m.in. znacjonalizował dobra amerykańskiej firmy Golf Oil oraz kopalnie, a także nawiązał stosunki dyplomatyczne ze [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|Związkiem Radzieckim]]. Po kolejnym przewrocie został obalony i uciekł z kraju, gdy w sierpniu 1971 władzę objął [[Hugo Banzer Suárez]]<ref name="PAU">Paul Elliott, ''Krwawa historia morderstw i zamachów politycznych'', Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa 2001, {{ISBN|8311091005}}, tłum. Grzegorz Siwek, s. 139.</ref>.

Został zamordowany w zamachu; na poboczu drogi w pobliżu [[Buenos Aires]] odnaleziono podziurawione kulami zwłoki Torresa, któremu wcześniej zawiązano oczy. Zarówno władze argentyńskie, jak i boliwijskie, wyparły się udziału w tym zabójstwie. Rząd Hugo Banzera Suareza usiłował zrzucić odpowiedzialność za zbrodnię na Międzynarodową Brygadę Che Guevary, jednak działania te spotkały się z podejrzeniami o próbę odwrócenia uwagi od prawdziwych sprawców. Wdowa po Torresie uważała z kolei, że likwidację jej męża rozkazał sam Hugo Banzer Suarez; oświadczyła publicznie, że władze Argentyny i Boliwii razem zaplanowały w tajemnicy zabójstwo Torresa, oskarżyła także boliwijskiego pułkownika Raula Tejerinę, który miał grozić zabitemu generałowi. Aby uczcić pamięć po Torresie boliwijscy górnicy na ogłosili na znak żałoby solidarnościowy strajk, do którego dołączyli również studenci i lewicowi działacze i robotnicy kilku większych miast w Boliwii. Bunt ten wymusił reakcję czynników oficjalnych, lecz pomysł urządzenia Torresowi uroczystego pogrzebu państwowego spotkała się z dezaprobatą wdowy po nim<ref name="PAU" />.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.jjtorres.com/nucleo/index.php Oficjalna strona prezydenta]

{{Kontrola autorytatywna}}

{{DEFAULTSORT:Torres, Juan Jose}}
[[Kategoria:Boliwijscy generałowie]]
[[Kategoria:Prezydenci Boliwii]]
[[Kategoria:Socjaliści]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1920]]
[[Kategoria:Zmarli w 1976]]
[[Kategoria:Ofiary zabójstw w Boliwii]]

title: Juan Jose Torres

Data urodzenia: 5 marca 1920

Data śmierci: 2 czerwca 1976

Okres: od 7 października 1970 · do 21 sierpnia 1971

Poprzednik: Alfredo Ovando Candía

Następca: Hugo Banzer