text:
# Ancey
Ancey – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Burgundia-Franche-Comté, w departamencie Côte-d’Or.
Według danych na rok 2018 gminę zamieszkiwały 453 osoby, a gęstość zaludnienia wynosiła 53 osób/km² (wśród 2044 gmin Burgundii Ancey plasuje się na 617. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 1016.).

## Demografia
Ludność według grup wiekowych:
| Wiek            | 2007 | %    | 2012 | %    | 2017 | %    |
| --------------- | ---- | ---- | ---- | ---- | ---- | ---- |
| 0 - 14 lat      | 84   | 22,3 | 108  | 27   | 116  | 26,2 |
| 15 - 29 lat     | 56   | 14,9 | 40   | 10   | 39   | 8,9  |
| 30 - 44 lat     | 98   | 26   | 113  | 28,1 | 121  | 27,3 |
| 45 - 59 lat     | 90   | 23,9 | 90   | 22,3 | 101  | 22,9 |
| 60 - 74 lat     | 29   | 7,7  | 37   | 9,3  | 54   | 12,2 |
| 75 lat i więcej | 20   | 5,3  | 13   | 3,3  | 11   | 2,4  |

Ludność historyczna:
| Rok  | Populacja | Rok  | Populacja |
| ---- | --------- | ---- | --------- |
| 1793 | 397       | 1906 | 405       |
| 1800 | 414       | 1911 | 359       |
| 1806 | 427       | 1921 | 295       |
| 1821 | 475       | 1926 | 351       |
| 1836 | 474       | 1931 | 371       |
| 1841 | 526       | 1936 | 335       |
| 1846 | 533       | 1946 | 298       |
| 1851 | 594       | 1954 | 284       |
| 1856 | 459       | 1962 | 246       |
| 1861 | 456       | 1968 | 244       |
| 1866 | 478       | 1975 | 217       |
| 1872 | 380       | 1982 | 254       |
| 1876 | 415       | 1990 | 297       |
| 1881 | 382       | 1999 | 345       |
| 1886 | 380       | 2007 | 377       |
| 1891 | 414       | 2012 | 402       |
| 1896 | 399       | 2017 | 442       |
| 1901 | 387       | 2018 | 453       |

## Zabytki
Gmina posiada wiele obiektów wpisanych do rejestru zabytków:
| - Dom wiejski (1) (1623) - Dom wiejski (2) (1760) - Dom wiejski (3) (1815) - Dom wiejski (4) (XVIII wiek) - Dom wiejski (5) (1790) - Dom (1) (1769) - Dom (2) (1781) - Dom (3) (XVIII wiek) - Dom (4) (XVIII wiek) - Dom (5) (XIX wiek) | - Dom (6) (XIX wiek) - Dom (7) (XVIII wiek) - Dom (8) (XIX wiek) - Dom (9) (1846) - Dom przy ulicy Rue d'Amont (XIX wiek) - Dom (10) (XVIII wiek) - Dom (11) (XIX wiek) - Dom (12) (XVIII wiek) - Dom przy ulicy Chemin de Panges (1824) - Domy i gospodarstwa (XVII – XIX wiek) |

Do rejestru wpisane są też trzy kościoły:
- Krzyż przydrożny przy ulicy Route de Mâlain (1810)[24]

- Krzyż monumentalny (XIX wiek)[25]

- Kościół parafialny Narodzenia Pańskiego (1545)[26]

Kościół zawiera wiele pozycji, które są zarejestrowane jako obiekty historyczne:
- Relikwiarz świętej Brygidy (XVI wiek)[27][28]
- Tablica pamiątkowa (1787)[29]
- Zestaw 2 Krzyży Konsekracyjnych (XVI wiek)[30]
- Freski: Pokłon Trzech Króli (XVI wiek)[31]
- Stragany, panele częściowo kryjące, stół warsztatowy, drzwi (1791)[32]
- Statuetka: Dziewica i dziecko (XVIII wiek)[33]
- Statuetka: święty Wincent (XIX wiek)[34]
- Krzyż procesyjny (XVIII wiek)[35]
- Statuetka: świętej Brygidy (XVII wiek)[36]
- 2 Obrazy: Pokłon pasterzy i pokłon Trzech Króli (1654)[37]
- Statuetka: święty biskup (XVII wiek)[38]
- Statuetka: Dziewica i dziecko (XVIII wiek)[39]
- Konfesjonał (XIX wiek)[40]
- Ambona (XVIII wiek)[41]
- Meble kościoła parafialnego Narodzenia Pańskiego[42]
- Obraz: Dziewica Wniebowzięcia (XIX wiek)[43]
- Ołtarz i tabernakulum[44]

title: Ancey

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Ancey
 |nazwa oryginalna                =
 |dopełniacz nazwy                = gminy Ancey
 |jednostka                       = miejscowość i gmina
 |zdjęcie                         =
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            = Blason de la ville de Ancey (Côte-d'Or).svg
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = Burgundia-Franche-Comté
 |1. jednostka administracyjna    =
 |2. jednostka administracyjna    = [[Côte-d’Or]]
 |3. jednostka administracyjna    = [[Okręg Dijon|Dijon]]
 |4. jednostka administracyjna    = [[Talant]]
 |5. jednostka administracyjna    = [[Ouche et Montagne]]
 |siedziba                        =
 |nazwa kodu statystycznego       = [[Institut national de la statistique et des études économiques|INSEE]]
 |kod statystyczny                = 21013
 |stanowisko zarządzającego       = Burmistrz
 |zarządzający                    = Benjamin Vasseur
 |powierzchnia                    = 8,49 km²
 |rok                             = 2018
 |liczba ludności                 = 453
 |gęstość zaludnienia             = 53 os./km²
 |numer kierunkowy                =
 |kod pocztowy                    = 21410
 |tablice rejestracyjne           =
 |strefa czasowa                  = UTC + 1
 |adres urzędu                    =
 |plan                            =
 |mapa                            =
 |nazwa mapy                      = Francji
 |kod mapy                        = Côte-d’Or
 |współrzędne                     = 47°20′N 4°50′E
 |commons                         =
 |www                             =
}}
'''Ancey''' – miejscowość i gmina we [[Francja|Francji]], w regionie [[Burgundia-Franche-Comté]], w departamencie [[Côte-d’Or]].

Według danych na rok 2018 gminę zamieszkiwały 453 osoby<ref>{{Cytuj |tytuł = Populations légales 2018 − Commune d'Ancey (21013) {{!}} Insee |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.insee.fr |url = https://www.insee.fr/fr/statistiques/5001880?geo=COM-21013}}</ref>, a gęstość zaludnienia wynosiła 53 osób/km² (wśród 2044 gmin Burgundii Ancey plasuje się na 617. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 1016.).

== Demografia ==
Ludność według grup wiekowych<ref name=":0">{{Cytuj |tytuł = Dossier complet − Commune d'Ancey (21013) {{!}} Insee |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.insee.fr |url = https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-21013}}</ref>:
{| class="wikitable"
!Wiek
!2007
!%
!2012
!%
!2017
!%
|-
|0 - 14 lat
|84
|22,3
|108
|27
|116
|26,2
|-
|15 - 29 lat
|56
|14,9
|40
|10
|39
|8,9
|-
|30 - 44 lat
|98
|26
|113
|28,1
|121
|27,3
|-
|45 - 59 lat
|90
|23,9
|90
|22,3
|101
|22,9
|-
|60 - 74 lat
|29
|7,7
|37
|9,3
|54
|12,2
|-
|75 lat i więcej
|20
|5,3
|13
|3,3
|11
|2,4
|}
Ludność historyczna<ref name=":0" /><ref>{{Cytuj |tytuł = Ancey - Notice Communale |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = cassini.ehess.fr |url = http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=709}}</ref>:
{| class="wikitable"
!Rok
!Populacja
!Rok
!Populacja
|-
|1793
|397
|1906
|405
|-
|1800
|414
|1911
|359
|-
|1806
|427
|1921
|295
|-
|1821
|475
|1926
|351
|-
|1836
|474
|1931
|371
|-
|1841
|526
|1936
|335
|-
|1846
|533
|1946
|298
|-
|1851
|594
|1954
|284
|-
|1856
|459
|1962
|246
|-
|1861
|456
|1968
|244
|-
|1866
|478
|1975
|217
|-
|1872
|380
|1982
|254
|-
|1876
|415
|1990
|297
|-
|1881
|382
|1999
|345
|-
|1886
|380
|2007
|377
|-
|1891
|414
|2012
|402
|-
|1896
|399
|2017
|442
|-
|1901
|387
|2018
|453
|}

== Zabytki ==
Gmina posiada wiele obiektów wpisanych do rejestru zabytków:
{|
| valign="top" |
* Dom '''wiejski''' (1) (1623)<ref>{{Cytuj |tytuł = Ferme 1 |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/IA00059760}}</ref>
* Dom '''wiejski''' (2) (1760)<ref>{{Cytuj |tytuł = Ferme 2 |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/IA00059761}}</ref>
* Dom '''wiejski''' (3) (1815)<ref>{{Cytuj |tytuł = Ferme 3 |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/IA00059764}}</ref>
* Dom '''wiejski''' (4) (XVIII wiek)<ref>{{Cytuj |tytuł = Ferme 4 |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/IA00059842}}</ref>
* Dom '''wiejski''' (5) (1790)<ref>{{Cytuj |tytuł = Ferme 5 |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/IA00059843}}</ref>
* '''Dom''' (1) (1769)<ref>{{Cytuj |tytuł = Maison 1 |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/IA00059762}}</ref>
* '''Dom''' (2) (1781)<ref>{{Cytuj |tytuł = Maison 2 |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/IA00059763}}</ref>
* '''Dom''' (3) (XVIII wiek)<ref>{{Cytuj |tytuł = Maison 3 |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/IA00059766}}</ref>
* '''Dom''' (4) (XVIII wiek)<ref>{{Cytuj |tytuł = Maison 4 |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/IA00059767}}</ref>
* '''Dom''' (5) (XIX wiek)<ref>{{Cytuj |tytuł = Maison 5 |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/IA00059835}}</ref>
| valign="top" |
* '''Dom''' (6) (XIX wiek)<ref>{{Cytuj |tytuł = Maison 6 |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/IA00059836}}</ref>
* '''Dom''' (7) (XVIII wiek)<ref>{{Cytuj |tytuł = Maison 7 |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/IA00059837}}</ref>
* '''Dom''' (8) (XIX wiek)<ref>{{Cytuj |tytuł = Maison 8 |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/IA00059838}}</ref>
* '''Dom''' (9) (1846)<ref>{{Cytuj |tytuł = Maison 9 |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/IA00059839}}</ref>
* '''Dom''' przy ulicy Rue d'Amont (XIX wiek)<ref>{{Cytuj |tytuł = Maison |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/IA00059765}}</ref>
* '''Dom''' (10) (XVIII wiek)<ref>{{Cytuj |tytuł = Maison 10 |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/IA00059840}}</ref>
* '''Dom''' (11) (XIX wiek)<ref>{{Cytuj |tytuł = Maison 11 |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/IA00059841}}</ref>
* '''Dom''' (12) (XVIII wiek)<ref>{{Cytuj |tytuł = Maison 12 |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/IA00059844}}</ref>
* '''Dom''' przy ulicy Chemin de Panges (1824)<ref>{{Cytuj |tytuł = Maison 13 |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/IA00059768}}</ref>
* '''Domy i gospodarstwa''' (XVII – XIX wiek)<ref>{{Cytuj |tytuł = Maisons et fermes |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/IA00059822}}</ref>
|}
Do rejestru wpisane są też trzy kościoły:

* Krzyż przydrożny przy ulicy Route de Mâlain (1810)<ref>{{Cytuj |tytuł = Croix de chemin |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/IA00059815}}</ref>

* Krzyż monumentalny (XIX wiek)<ref>{{Cytuj |tytuł = Croix monumentale |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/IA00059777}}</ref>

* Kościół parafialny Narodzenia Pańskiego (1545)<ref>{{Cytuj |tytuł = Eglise paroissiale de la Nativité |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/IA00059759}}</ref>

Kościół zawiera wiele pozycji, które są zarejestrowane jako obiekty historyczne:

* Relikwiarz świętej Brygidy (XVI wiek)<ref>{{Cytuj |tytuł = Reliquaire de sainte Brigide |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/palissy/PM21000030}}</ref><ref>{{Cytuj |tytuł = Reliquaire, de sainte Brigide |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/palissy/IM21004338}}</ref>
* Tablica pamiątkowa (1787)<ref>{{Cytuj |tytuł = Plaque commémorative |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/palissy/PM21000029}}</ref>
* Zestaw 2 Krzyży Konsekracyjnych (XVI wiek)<ref>{{Cytuj |tytuł = Ensemble de deux croix de consécration |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/palissy/IM21008602}}</ref>
* Freski: Pokłon Trzech Króli (XVI wiek)<ref>{{Cytuj |tytuł = Peinture monumentale : Adoration des Mages |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/palissy/IM21008601}}</ref>
* Stragany, panele częściowo kryjące, stół warsztatowy, drzwi (1791)<ref>{{Cytuj |tytuł = Stalles, lambris de demi-revêtement, banc d'oeuvre, porte |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/palissy/IM21007407}}</ref>
* Statuetka: Dziewica i dziecko (XVIII wiek)<ref>{{Cytuj |tytuł = Bâton de procession (statuette) : Vierge à l'Enfant |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/palissy/IM21004337}}</ref>
* Statuetka: święty Wincent (XIX wiek)<ref>{{Cytuj |tytuł = Bâton de procession (statuette) : saint Vincent, de confrérie |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/palissy/IM21004336}}</ref>
* Krzyż procesyjny (XVIII wiek)<ref>{{Cytuj |tytuł = Croix de procession |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/palissy/IM21004335}}</ref>
* Statuetka: świętej Brygidy (XVII wiek)<ref>{{Cytuj |tytuł = Bâton de procession (statuette) : sainte Brigide |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/palissy/IM21004334}}</ref>
* 2 Obrazy: Pokłon pasterzy i pokłon Trzech Króli (1654)<ref>{{Cytuj |tytuł = 2 tableaux (en pendant) : l'Adoration des bergers, l'Adoration des Mages |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/palissy/IM21004333}}</ref>
* Statuetka: święty biskup (XVII wiek)<ref>{{Cytuj |tytuł = Statue (petite nature) : saint évêque |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/palissy/IM21004332}}</ref>
* Statuetka: Dziewica i dziecko (XVIII wiek)<ref>{{Cytuj |tytuł = Statue (demi-nature) : Vierge à l'Enfant |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/palissy/IM21004331}}</ref>
* Konfesjonał (XIX wiek)<ref>{{Cytuj |tytuł = Confessionnal |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/palissy/IM21004330}}</ref>
* Ambona (XVIII wiek)<ref>{{Cytuj |tytuł = Chaire à prêcher |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/palissy/IM21004329}}</ref>
* Meble kościoła parafialnego Narodzenia Pańskiego<ref>{{Cytuj |tytuł = Le mobilier de l'église paroissiale de la Nativité |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/palissy/IM21004328}}</ref>
* Obraz: Dziewica Wniebowzięcia (XIX wiek)<ref>{{Cytuj |tytuł = Peinture murale : Vierge de l'Assomption |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/palissy/IM21004327}}</ref>
* Ołtarz i tabernakulum<ref>{{Cytuj |tytuł = Autel, retable, tabernacle (maître-autel, autel tombeau, retable architecturé) |data dostępu = 2021-04-13 |opublikowany = www.pop.culture.gouv.fr |url = https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/palissy/IM21004326}}</ref>

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Insee}}
*[https://www.pop.culture.gouv.fr/ Francuskie dziedzictwo kulturowe]

{{Okręg Dijon}}

[[Kategoria:Miejscowości w departamencie Côte-d’Or]]

title: Ancey

Państwo: Francja

Region: Burgundia-Franche-Comté

Departament: Côte-d’Or

Okręg: Dijon

Kanton: Talant

Gmina: Ouche et Montagne

Burmistrz: Benjamin Vasseur

• gęstość: 53 os./km²

Strefa czasowa: UTC + 1


text:
# Doug Anakin
Douglas Thomas Anakin (ur. 6 listopada 1930 w Chatham, zm. 25 kwietnia 2020 w Invermere) – kanadyjski bobsleista. Mistrz olimpijski z Innsbrucku.
Igrzyska w 1964 były jego jedyną olimpiadą. Wchodził w skład osady prowadzonej przez pilota Victora Emery’go  – Kanadyjczycy dość niespodziewanie triumfowali w czwórkach. Uprawiał różne sporty, na IO 64 startował także w zawodach saneczkarskich. Podczas IO 72 był szkoleniowcem kanadyjskich saneczkarzy.

wikiname: plwiki

title: Doug Anakin

in_language: pl

wikitext:
{{Zawodnik zima infobox
 | imię i nazwisko   = Doug Anakin
 | dyscyplina        = bobsleje
 | grafika           =
 | opis grafiki      =
 | data urodzenia    = 6 listopada 1930
 | miejsce urodzenia = [[Chatham-Kent|Chatham]]
 | data śmierci      = [[25 kwietnia]] [[2020]]
 | miejsce śmierci   = [[Invermere]]
 | klub              =
 | wzrost            =
 | commons           =
 | wikicytaty        =
 | www               =
 | medale            = {{Medalista infobox/reprezentacja|CAN|1957}}
{{Medalista infobox/nagłówek|IO}}
{{Medalista infobox/IO|Z|Innsbruck|1964|bobsleje|złoto|([[Bobsleje na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1964 – czwórki mężczyzn|czwórki]])}}
}}
'''Douglas Thomas Anakin''' (ur. [[6 listopada]] [[1930]] w [[Chatham-Kent|Chatham]]<ref>{{Cytuj stronę |url=http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/an/doug-anakin-1.html |tytuł=sports-reference.com |data dostępu=2009-12-27 |archiwum=https://web.archive.org/web/20130923170240/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/an/doug-anakin-1.html |zarchiwizowano=2013-09-23}}</ref>, zm. [[25 kwietnia]] [[2020]] w [[Invermere]]<ref>{{cytuj stronę | url = https://globalnews.ca/news/6890052/doug-anakin-bobsled-dies/ | tytuł = Doug Anakin, winner of Canada’s 1st Olympic gold in bobsled, dies at 89 | opublikowany = Globalnews.ca | data = 2020-04-30 | data dostępu = 2020-05-01}}</ref><ref>[https://www.olympedia.org/athletes/83585 Olympedia – Doug Anakin] {{lang|en}}</ref>) – [[Kanada|kanadyjski]] [[bobsleje|bobsleista]]. Mistrz olimpijski z Innsbrucku.

Igrzyska w 1964 były jego jedyną olimpiadą. Wchodził w skład osady prowadzonej przez pilota [[Vic Emery|Victora Emery’go]]  – Kanadyjczycy dość niespodziewanie triumfowali w czwórkach. Uprawiał różne sporty, na IO 64 startował także w zawodach saneczkarskich. Podczas IO 72 był szkoleniowcem kanadyjskich saneczkarzy.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Mistrzowie olimpijscy w bobslejach (czwórka)}}

{{SORTUJ:Anakin, Doug}}
[[Kategoria:Bobsleiści na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1964]]
[[Kategoria:Kanadyjscy bobsleiści]]
[[Kategoria:Kanadyjscy medaliści olimpijscy]]
[[Kategoria:Medaliści Zimowych Igrzysk Olimpijskich 1964]]
[[Kategoria:Saneczkarze na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1964]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1930]]
[[Kategoria:Zmarli w 2020]]

title: · Doug Anakin

Data i miejsce urodzenia: 6 listopada 1930 · Chatham

Data i miejsce śmierci: 25 kwietnia 2020 · Invermere

title: Dorobek medalowy

złoto: Innsbruck 1964 · bobsleje · (czwórki)


text:
# Peresław Zaleski
Peresław Zaleski (ros. Переславль-Залесский, Pieriesławl-Zalesskij) – miasto w Rosji, w obwodzie jarosławskim, siedziba władz regionu, końcowa stacja linii kolejowej Moskwa – Jarosław, na nitce od miasta Bieriedniejewo. Ludność: 42,9 tys. mieszkańców w 2005 roku.

## Geografia
Miasto położone w odległości 140 km od Moskwy przy szosie jarosławskiej, na brzegu jeziora Pleszczejewo. Siedziba władz Parku Narodowego „Pleszczejewo oziero”. Nazwa Zaleski oznacza, że miasto leży na ziemiach historycznej Rusi Zaleskiej i nazwano je tak, aby odróżnić od Perejasławia na Ukrainie.

## Historia
Miasto zostało założone w 1152 przez księcia Jurija Dołgorukiego i nazwano je na cześć Perejasławia, grodu na Rusi Kijowskiej (początkowo także nosił nazwę Perejasław Zaleski, później przekształconą w Peresław Zaleski). W 1220 roku urodził się w Perejasławiu książę Aleksander Newski. W latach 1276–1293 (z przerwą), syn Aleksandra Newskiego, Dymitr Aleksandrowicz, książę Perejasławia panował jako wielki książę włodzimierski, ale jego rezydencja znajdowała się w Perejasławiu (z tego powodu miasto stało się faktyczną stolicą księstw północnoruskich). W 1302, po śmierci syna Dymitra, Iwana Dymitrewicza, miasto, zgodnie z jego testamentem, przeszło pod władzę Księstwa Moskiewskiego. W 1382 i 1408 miasto padło ofiarą najazdów Ordy. Później mocno ucierpiał także w okresie wielkiej smuty. Od 1608 był okupowany przez wojska polsko-litewskie. W 1692 roku car Piotr I Wielki podjął decyzję o budowie ćwiczebnej floty wojennej na jeziorze Pleszczejewo, co było początkiem rosyjskiej marynarki wojennej. Od XVIII wieku – centrum prowincji w guberni moskiewskiej, od 1775 roku w guberni włodzimierskiej. W 1884 roku zbudowano wodociąg. W epoce ZSRR centrum rejonu peresławskiego.

## Gospodarka
W mieście znajdują się duże zakłady chemiczne „Kodak”, produkujące także syntetyczne tkaniny. Mieszczą się tutaj też zakłady maszynowe i przemysłu spożywczego oraz tytoniowego. W okolicznych Talicach znajduje się muzeum kolei wąskotorowej. Pod Peresławiem, we wsi Wieśkowo, położony jest Instytut Programowania Rosyjskiej Akademii Nauk. W mieście działa Uniwersytet Miasta Peresławia.

## Zabytki
Peresław Zaleski to miasto bardzo bogate w zabytki staroruskiej architektury. Znajduje się tutaj pięć klasztorów (Goricki Zaśnięcia Matki Bożej, Trójcy Świętej i Daniela Słupnika, św. Teodora Stratylatesa, św. Mikołaja i Nikitski), sobór Przemienienia Pańskiego z XII wieku (najstarszy zabytek architektury północno-wschodniej Rusi), cerkiew św. Piotra Moskiewskiego z 1585 roku i wiele innych cerkwi. W centrum miasta zachował się wał miejski, okrążający historyczne centrum miasta.
W odległości 2 km na północny zachód od miasta znajduje się zabytek archeologiczny „Kleszczinskij kompleks”. Centrum kompleksu stanowi miasto Kleszczin, w którym zachowały się drewniano-ziemne wały z XII wieku. Zachował się również obiekt kultu pogańskiego Słowian – „Błękitny kamień” – ogromny głaz ważący ok. 4 ton.
Miasto wchodzi w skład tzw. Złotego Pierścienia Rosji. Znajduje się tutaj kilka hoteli.
W mieście znajduje się państwowy historyczno-architektoniczny skansen (na terytorium dawnego monasteru Gorickiego), muzeum „Bucik Piotra I” (z 1803 roku, jedno z najstarszych prowincjonalnych muzeów w Rosji), inne muzea: żelazek, dzbanków, masek, kolei wąskotorowej we wsi Talicy.

## Religia
W mieście znajduje się 5 klasztorów, w tym cztery czynne – żeńskie: św. Mikołaja i św. Teodora oraz męskie:  Trójcy Świętej św. Daniela i św. Nikity. Dawny Goricki Monaster Zaśnięcia Matki Bożej mieści muzeum, znajduje się tutaj również wiele cerkwi, w tym sobór Przemienienia Pańskiego. W XVIII i XIX wieku Peresław był ośrodkiem eparchii, później w mieście pracowało Wyższe Seminarium Duchowne.

title: Peresław Zaleski

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Peresław Zaleski
 |nazwa oryginalna             = {{k|ru|Переславль-Залесский}}
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |alt zdjęcia                  =
 |herb                         = Coat of Arms of Pereslavl-Zalessky (Yaroslavl oblast).png
 |flaga                        = Flag of Pereslavl-Zalessky (Yaroslavl oblast).png
 |dopełniacz nazwy             = Peresławia Zaleskiego
 |państwo                      = obwód jarosławski
 |stanowisko zarządzającego    = mer
 |zarządzający                 = Dmitrij Ziablicki
 |powierzchnia                 = 23.01
 |wysokość                     =
 |rok                          =
 |liczba ludności              = 42 900 (2005)
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             = +48 535
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |współrzędne                  = 56°44′17″N 38°51′22″E
 |commons                      = Pereslavl-Zalessky
 |wikisłownik                  = Peresław Zaleski
 |www                          = http://www.pereslavl-zalessky.com/
}}
'''Peresław Zaleski''' ({{w języku|ru|Переславль-Залесский}}, ''Pieriesławl-Zalesskij'') – miasto w [[Rosja|Rosji]], w [[obwód jarosławski|obwodzie jarosławskim]], siedziba władz regionu, końcowa stacja linii kolejowej [[Moskwa]] – [[Jarosław (Rosja)|Jarosław]], na nitce od miasta [[Bieriedniejewo]]. Ludność: 42,9 tys. mieszkańców w 2005 roku.

== Geografia ==
Miasto położone w odległości 140 km od [[Moskwa|Moskwy]] przy szosie jarosławskiej, na brzegu jeziora Pleszczejewo. Siedziba władz [[Park Narodowy „Pleszczejewo oziero”|Parku Narodowego „Pleszczejewo oziero”]]. Nazwa ''Zaleski'' oznacza, że miasto leży na ziemiach historycznej [[Ruś Włodzimiersko-Suzdalska|Rusi Zaleskiej]] i nazwano je tak, aby odróżnić od [[Perejasław|Perejasławia na Ukrainie]].
[[Plik:Успенский собор (Переславль-Залесский).jpg|thumb|left|Monastyr Goricki]]

== Historia ==
[[Plik:Pereyaslavl-Zalessky COA (Vladimir Governorate) (1781).png|thumb|100px|Herb (1781)]]
Miasto zostało założone w 1152 przez księcia [[Jerzy Dołgoruki|Jurija Dołgorukiego]] i nazwano je na cześć [[Perejasław]]ia, grodu na [[Ruś Kijowska|Rusi Kijowskiej]] (początkowo także nosił nazwę ''Perejasław Zaleski'', później przekształconą w ''Peresław Zaleski''). W 1220 roku urodził się w Perejasławiu książę [[Aleksander Newski]]. W latach 1276–1293 (z przerwą), syn [[Aleksander Newski|Aleksandra Newskiego]], [[Dymitr Aleksandrowicz]], książę Perejasławia panował jako wielki książę włodzimierski, ale jego rezydencja znajdowała się w Perejasławiu (z tego powodu miasto stało się faktyczną stolicą księstw północnoruskich). W 1302, po śmierci syna Dymitra, Iwana Dymitrewicza, miasto, zgodnie z jego testamentem, przeszło pod władzę [[Księstwo Moskiewskie|Księstwa Moskiewskiego]]. W 1382 i 1408 miasto padło ofiarą najazdów Ordy. Później mocno ucierpiał także w okresie [[Wielka smuta|wielkiej smuty]]. Od 1608 był okupowany przez wojska polsko-litewskie. W 1692 roku car [[Piotr I Wielki]] podjął decyzję o budowie ćwiczebnej floty wojennej na jeziorze Pleszczejewo, co było początkiem rosyjskiej marynarki wojennej. Od XVIII wieku – centrum prowincji w guberni moskiewskiej, od 1775 roku w guberni włodzimierskiej. W 1884 roku zbudowano wodociąg. W epoce [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]] centrum rejonu peresławskiego.

[[Plik:Sv.-nik.chudotv11.JPG|thumb|Sobór św. Mikołaja]]

== Gospodarka ==
W mieście znajdują się duże zakłady chemiczne „Kodak”, produkujące także syntetyczne tkaniny. Mieszczą się tutaj też zakłady maszynowe i przemysłu spożywczego oraz tytoniowego. W okolicznych Talicach znajduje się muzeum [[kolej wąskotorowa|kolei wąskotorowej]]. Pod Peresławiem, we wsi Wieśkowo, położony jest Instytut Programowania Rosyjskiej Akademii Nauk. W mieście działa Uniwersytet Miasta Peresławia.

== Zabytki ==
Peresław Zaleski to miasto bardzo bogate w zabytki staroruskiej architektury. Znajduje się tutaj pięć klasztorów ([[Goricki Monaster Zaśnięcia Matki Bożej|Goricki Zaśnięcia Matki Bożej]], [[Monaster Trójcy Świętej Daniela Słupnika|Trójcy Świętej i Daniela Słupnika]], [[Monaster św. Teodora Stratylatesa w Peresławiu Zaleskim|św. Teodora Stratylatesa]], [[Monaster św. Mikołaja w Peresławiu Zaleskim|św. Mikołaja]] i [[Monaster św. Nikity w Peresławiu Zaleskim|Nikitski]]), sobór Przemienienia Pańskiego z XII wieku (najstarszy zabytek architektury północno-wschodniej Rusi), [[Cerkiew św. Piotra Moskiewskiego w Peresławiu Zaleskim|cerkiew św. Piotra Moskiewskiego]] z 1585 roku i wiele innych cerkwi. W centrum miasta zachował się wał miejski, okrążający historyczne centrum miasta.

W odległości 2 km na północny zachód od miasta znajduje się zabytek archeologiczny „Kleszczinskij kompleks”. Centrum kompleksu stanowi miasto Kleszczin, w którym zachowały się drewniano-ziemne wały z XII wieku. Zachował się również obiekt kultu pogańskiego [[Słowianie|Słowian]] – „Błękitny kamień” – ogromny głaz ważący ok. 4 ton.

Miasto wchodzi w skład tzw. [[Złoty Pierścień Rosji|Złotego Pierścienia Rosji]]. Znajduje się tutaj kilka hoteli.

W mieście znajduje się państwowy historyczno-architektoniczny skansen (na terytorium dawnego monasteru Gorickiego), muzeum „Bucik Piotra I” (z 1803 roku, jedno z najstarszych prowincjonalnych muzeów w Rosji), inne muzea: żelazek, dzbanków, masek, kolei wąskotorowej we wsi Talicy.

== Religia ==
W mieście znajduje się 5 klasztorów, w tym cztery czynne – żeńskie: św. Mikołaja i św. Teodora oraz męskie:  Trójcy Świętej św. Daniela i św. Nikity. Dawny Goricki Monaster Zaśnięcia Matki Bożej mieści muzeum, znajduje się tutaj również wiele cerkwi, w tym [[Sobór Przemienienia Pańskiego w Peresławiu Zaleskim|sobór Przemienienia Pańskiego]]. W XVIII i XIX wieku Peresław był ośrodkiem eparchii, później w mieście pracowało Wyższe Seminarium Duchowne.

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.pereslavl.info/ Переславль . Инфо – strona z informacjami i nowościami z miasta]
* [http://www.pereslavl-zalessky.com/ Krótki przewodnik po mieście]
* {{Cytuj stronę | url = http://www.pereslavl.ru/ | tytuł = Informacyjny portal Peresławia | opublikowany = pereslavl.ru | archiwum = https://web.archive.org/web/20060622235321/http://www.pereslavl.ru/ | zarchiwizowano = 2006-06-22}}

{{Obwód jarosławski}}
{{Złoty Pierścień}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Peresław Zaleski| ]]
[[Kategoria:Miasta w obwodzie jarosławskim]]

title: Peresław ZaleskiПереславль-Залесский

Herb: Flaga

Państwo: Rosja

Obwód: jarosławski

Mer: Dmitrij Ziablicki


text:
# Vondrozo
Vondrozo – miasto w południowo-wschodnim Madagaskarze. Miasto znajduje się w regionie Atsimo-Atsinanana w dystrykcie Vondrozo, w którym jest stolicą. Do 2007 miasto było administracyjnie w prowincji Fianarantsoa. W 2013 w miejscowości mieszkało 22 687 mieszkańców.
W miejscowości znajduje się szkoła podstawowa i średnia oraz szpital. 97% mieszkańców zajmuje się rolnictwem. Najpopularniejsze rośliny to pieprz i kawa. Pozostałe 3% mieszkańców zajmuje się usługami.

title: Vondrozo

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Vondrozo
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = MDG
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     = 437 m.
 |rok                          = 2013
 |liczba ludności              = 22 687
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |współrzędne                  = 22°49′S 47°17′E
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Vondrozo''' – miasto w południowo-wschodnim [[Madagaskar]]ze. Miasto znajduje się w regionie [[Atsimo-Atsinanana]] w [[Vondrozo (dystrykt)|dystrykcie Vondrozo]], w którym jest stolicą. Do 2007 miasto było administracyjnie w [[Prowincja Fianarantsoa|prowincji Fianarantsoa]]. W 2013 w miejscowości mieszkało 22 687 mieszkańców<ref>{{Cytuj stronę | url = http://archive.is/20130428143818/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-137 | tytuł = Populacja miast na Madagaskarze | data = 28 Marca 2013 | opublikowany = world-gazetteer.com | język = en}}</ref>.

W miejscowości znajduje się szkoła podstawowa i średnia oraz szpital. 97% mieszkańców zajmuje się rolnictwem. Najpopularniejsze rośliny to [[pieprz]] i [[kawa]]. Pozostałe 3% mieszkańców zajmuje się usługami<ref>{{Cytuj stronę | url=http://www.ilo.cornell.edu/ilo/data.html | tytuł=Dane spisu ILO | opublikowany=''Uniwersytet Cornell'' | rok=2002 | data dostępu= 2008-05-10 | język=en}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miasta na Madagaskarze]]

title: Vondrozo

Państwo: Madagaskar


text:
# Garb Wodzisławski
Garb Wodzisławski (342.24) – pas wzgórz o długości ok. 40 km i szerokości 10 km, wchodzący w skład Niecki Nidziańskiej. Od północy i wschodu ograniczają go doliny rzek: Mierzawy i Nidy. Od południowego zachodu ograniczony jest doliną Nidzicy. Wysokość wynosi od 261 m w pobliżu Doliny Nidy do 368 m na zachodzie. Nazwa Garbu pochodzi od miejscowości Wodzisław.
Garb zbudowany jest z opoki kredowej. Wschodnia część przykryta jest lessem. Występują tu liczne jary i wąwozy. W przeważającej części jest to obszar rolniczy, ale dość liczne lasy zachowały się w północno-wschodniej części Garbu.

title: Garb Wodzisławski

wikitext:
{{Region infobox
 |nazwa=Garb Wodzisławski
 |mapa=342.24 Garb Wodzisławski.png
 |megaregion=[[Pozaalpejska Europa Środkowa]]
 |prowincja=[[Wyżyny Polskie]]
 |podprowincja=[[Wyżyna Małopolska]]
 |makroregion=[[Niecka Nidziańska]]
 |mezoregion=Garb Wodzisławski
 |mikroregion=
 |jednostki=[[Polska]]:<br />[[województwo świętokrzyskie|woj. świętokrzyskie]]
}}
'''Garb Wodzisławski''' ([[Regionalizacja fizycznogeograficzna Polski|342.24]]) – pas wzgórz o długości ok. 40 km i szerokości 10 km, wchodzący w skład [[Niecka Nidziańska|Niecki Nidziańskiej]]. Od północy i wschodu ograniczają go doliny rzek: [[Mierzawa (rzeka)|Mierzawy]] i [[Nida (dopływ Wisły)|Nidy]]. Od południowego zachodu ograniczony jest doliną [[Nidzica (rzeka)|Nidzicy]]. Wysokość wynosi od 261 m w pobliżu [[Dolina Nidy|Doliny Nidy]] do 368 m na zachodzie. Nazwa Garbu pochodzi od miejscowości [[Wodzisław]].

Garb zbudowany jest z opoki [[kreda (okres)|kredowej]]. Wschodnia część przykryta jest [[less]]em. Występują tu liczne [[Jar (geografia)|jary]] i [[wąwóz|wąwozy]]. W przeważającej części jest to obszar rolniczy, ale dość liczne lasy zachowały się w północno-wschodniej części Garbu.

== Bibliografia ==
* {{Cytuj|tytuł = Słownik geograficzno-krajoznawczy Polski |data = 1998 |isbn = 83-01-12677-9 |inni = Elżbieta Bajkiewicz-Grabowska (red.); Iwona Swenson (red.); Zofia Aleksandrowicz |miejsce = Warszawa |wydawca = PWN |oclc = 830195866 }}

{{Niecka Nidziańska}}

[[Kategoria:Niecka Nidziańska]]

title: Garb Wodzisławski

Megaregion: Pozaalpejska Europa Środkowa

Prowincja: Wyżyny Polskie

Podprowincja: Wyżyna Małopolska

Makroregion: Niecka Nidziańska

Mezoregion: Garb Wodzisławski

Zajmowane · jednostki · administracyjne: Polska: · woj. świętokrzyskie


text:
# Filip Maria Visconti
Filip Maria Visconti (ur. 23 września 1392, zm. 13 sierpnia 1447) – syn księcia Mediolanu Gian Galeazzo Viscontiego i Katarzyny Visconti, ostatni książę Mediolanu z rodu Viscontich.

## Życiorys
Od dzieciństwa miał problemy zdrowotne. Jeszcze przed urodzeniem jego i jego starszego brata Giovanniego Marii, ich matka kilka razy poroniła, czego powodem mogło być bliskie pokrewieństwo między nią a mężem (ich ojcowie byli braćmi). Bojąc się, że nie będą mieli potomstwa Gian Galeazzo i Katarzyna złożyli ślub, że dzieci, które im się narodzą, zostaną ofiarowane Matce Bożej. W 1388 r. urodził się Giovanni Maria, a w 1392 r. Filippo Maria. Obydwaj otrzymali jako drugie imię Maria, jako znak podzięki dla Matki Bożej za dar, jakim byli dla rodziców. Filippo od dzieciństwa cierpiał na krzywicę, której skutki przeszkadzały mu również w wieku dojrzałym stać lub chodzić przez dłuższy czas.
W 1402 r. zmarł Gian Galeazzo, który kilka lat wcześniej, w 1395 r. uzyskał tytuł księcia Mediolanu. Tytuł ten i władza nad rozległymi posiadłościami przypadły pierworodnemu synowi, w którego imieniu miała rządzić matka jako regentka. Filip Maria został natomiast wysłany do Pawii, która zgodnie z testamentem ojca przypadła mu w udziale. Władza Giovanniego Marii charakteryzowała się niepokojami i rozgrywkami między różnymi frakcjami, które chciały mieć wpływ na władzę. Jeden z przywódców, Facino Cane, wyszedł zwycięsko z tej walki i wpłynął na młodego księcia, aby ten uwięził matkę, co też się wkrótce stało. Została uwięziona w zamku w Monzy i wkrótce zmarła, prawdopodobnie otruta. Jej losem interesował się tylko Filippo Maria, choć nic nie mógł zrobić, zamknięty praktycznie w murach Pawii. Przyglądał się bezsilnie rozkładowi państwa, który się dokonywał za sprawą rządów jego brata. Ten był coraz bardziej skłócony z arystokracją i ludem Mediolanu. Giovanni Maria nie przejmował się zbytnio bratem. Nie uważał go nawet za zagrożenie dla swoich rządów na skutek opinii o jego słabym zdrowiu. Co więcej, w 1410 r. Facino Cane zajął Pavię, a więc Filippo Maria przestał się w ogóle liczyć.
Wielką zmianę przyniósł rok 1412, kiedy to zarówno Facino Cane, jak i Giovanni Maria zmarli, jeden na skutek ciężkiej choroby, a drugi zamordowany. Filippo Maria stał się spadkobiercą obu: po pierwszym odziedziczył żonę, czterdziestodwuletnią Beatrice di Lascaris, a po drugim tytuł książęcy i władzę nad znacznym jeszcze terytorium. Państwo jednak znajdowało się w głębokim kryzysie politycznym i gospodarczym.
Filip Maria, człowiek przesądny, bez skrupułów, cyniczny i paranoiczny, wykazał jednak znaczną zdolność polityczną. Poślubił Beatrice i z wpływów ekonomicznych wniesionych przez nią w posagu zdołał częściowo uporządkować państwo. Gdy żona zaczęła się zbytnio interesować rozgrywkami politycznymi, kazał ją ściąć razem z rzekomym wspólnikiem w cudzołóstwie (1418 r.).
W 1421 podporządkował Genuę Mediolanowi.
Sam Filip Maria podejrzewany był o rozwiązłe życie. Otaczał się paziami, którzy ciągle mu towarzyszyli, a także utrzymywał związek z Agnese del Maino, córką hrabiego palatyna Ambrożego i prawdopodobnie damą dworu żony. W 1425 r. z tego związku urodziła się jedyna naturalna córka Filippo Marii – Bianka Maria.
Gdy zmarł Giorgio Ordelaffi władca Forlì, Filippo Maria, który wcześniej został ustanowiony przez niego opiekunem jego syna Tebalda, postanowił skorzystać z okazji i opanować Romanię (1423). Było to przyczyną wojny z Florencją, która zdecydowanie sprzeciwiała się ambicjom księcia Mediolanu. Na skutek działań Francesco Bussone do wojny z Mediolanem przystąpiła Wenecja (1425). Działania wojenne przeniosły się do Lombardii, a w 1426 r. Conte di Carmagnola wywołał przeciw księciu Mediolanu rewoltę w Brescii, którą on sam zdobył dla Viscontich pięć lat wcześniej. Po długim oblężeniu i zniszczeniu floty książęcej, która dostarczała żywność dla miasta, Wenecja zdobyła Brescię i wschodni brzeg Jeziora Garda. Filippo Maria na próżno prosił o pomoc Zygmunta Luksemburskiego i w 1426 r. zmuszony był przyjąć pokój na warunkach podyktowanych przez papieża Marcina V i do oddania Brescii oraz hrabiemu Carmagnola wszystkich jego wcześniejszych posiadłości w Mediolanie.
Narzucony pokój był źle przyjęty przez lud mediolański, ale także przez samego cesarza, którego reprymendy wobec księcia stały się przyczyną podjęcia przez niego nowych działań zbrojnych, które w sumie doprowadziły do klęski władcy Mediolanu. Jej bezpośrednią przyczyną była bitwa pod Maclodio (12 października 1427 r.). Ostatecznym efektem klęski militarnej była utrata przez Mediolan na rzecz Wenecji Bergamo i Brescii.
W 1431 r. papieżem został Eugeniusz IV, Wenecjanin, a więc przeciwny rodzinie Visconti. Filippo Maria oddał mu Forli i Imolę. W 1428 r., znalazłszy się w politycznym impasie próbował zrobić wszystko, co możliwe, aby sprzymierzyć się z rodem Savoia, który uprzednio znalazł się w przeciwnym obozie. Ożenił się więc z Marią Sabaudzką, córką księcia Sabaudii Amadeusza VIII.
W 1446 r., wobec pogarszającego się stanu zdrowia, Filip Maria zaczął się bardziej troszczyć o wieczne zbawienie. Polecił grupie teologów zbadać zagadnienie: Czy władca ziemski może być zbawiony? Uspokojony przez teologów, którzy wskazali mu jednak konieczność wskazania następcy, zwrócił się ku Francesco Sforzy, który już wcześniej był na jego służbie, ale przeszedł do przeciwnego obozu, a który był żonaty per procura z jego córką Biancą Marią.
Śmierć Filipa Marii w 1447 r. rozpętała wyścig po władzę. Żadnemu ze stronnictw nie udało się odnieść zwycięstwa, a w Mediolanie ustanowiono Republikę Ambrozjańską. Po jej upadku władzę przejął Franciszek I Sforza.

title: Filip Maria Visconti

wikitext:
{{Władca infobox
 |władca            = Filip Maria Visconti
 |imiona            =
 |grafika           = Filippo Maria Visconti.jpg
 |opis grafiki      =
 |herb              =
 |opis herbu        =
 |faksymile         =
 |opis faksymile    =
 |dewiza            =
 |1. tytuł          = [[Władcy Mediolanu|książę Mediolanu]]
 |1. sukcesja       =
 |1. od             = 16 maja 1412
 |1. do             = 13 sierpnia 1447
 |1. koronacja      =
 |1. poprzednik     = [[Giovanni Maria Visconti]]
 |1. następca       = [[Republika Ambrozjańska]]
 |dynastia          = [[Visconti]]
 |data urodzenia    = 23 września 1392
 |miejsce urodzenia = [[Mediolan]]
 |data śmierci      = 13 sierpnia 1447
 |miejsce śmierci   = [[Mediolan]]
 |przyczyna śmierci =
 |miejsce spoczynku =
 |ojciec            = [[Gian Galeazzo Visconti]]
 |matka             = [[Katarzyna Visconti]]
 |rodzeństwo        = [[Giovanni Maria Visconti]]
 |1. związek        = żona
 |1. związek z      = 1. [[Beatrice di Lascaris]]
2. [[Maria Sabaudzka (zm. 1448)|Maria Sabaudzka]]
 |1. związek od     =
 |1. związek do     =
 |1. dzieci         = ''nieślubne'':
[[Bianka Maria Visconti]]
 |moneta            =
 |opis monety       =
 |odznaczenia       =
 |commons           = Category:Filippo Maria Visconti
 |wikiźródła        =
 |wikicytaty        =
}}
'''Filip Maria Visconti''' (ur. [[23 września]] [[1392]], zm. [[13 sierpnia]] [[1447]]) – syn księcia [[Mediolan]]u [[Gian Galeazzo Visconti]]ego i [[Katarzyna Visconti|Katarzyny Visconti]], ostatni [[Władcy Mediolanu|książę Mediolanu]] z rodu [[Visconti]]ch.

[[Plik:Coat of arms of the House of Visconti (1395).svg|200px|right|thumb|Herb rodziny Viscontich]]

== Życiorys ==
Od dzieciństwa miał problemy zdrowotne. Jeszcze przed urodzeniem jego i jego starszego brata [[Giovanni Maria Visconti|Giovanniego Marii]], ich matka kilka razy poroniła, czego powodem mogło być bliskie pokrewieństwo między nią a mężem (ich ojcowie byli braćmi). Bojąc się, że nie będą mieli potomstwa Gian Galeazzo i Katarzyna złożyli ślub, że dzieci, które im się narodzą, zostaną ofiarowane Matce Bożej. W 1388 r. urodził się Giovanni Maria, a w 1392 r. Filippo Maria. Obydwaj otrzymali jako drugie imię Maria, jako znak podzięki dla Matki Bożej za dar, jakim byli dla rodziców. Filippo od dzieciństwa cierpiał na krzywicę, której skutki przeszkadzały mu również w wieku dojrzałym stać lub chodzić przez dłuższy czas.

W 1402 r. zmarł Gian Galeazzo, który kilka lat wcześniej, w 1395 r. uzyskał tytuł księcia Mediolanu. Tytuł ten i władza nad rozległymi posiadłościami przypadły pierworodnemu synowi, w którego imieniu miała rządzić matka jako regentka. Filip Maria został natomiast wysłany do [[Pawia|Pawii]], która zgodnie z testamentem ojca przypadła mu w udziale. Władza Giovanniego Marii charakteryzowała się niepokojami i rozgrywkami między różnymi frakcjami, które chciały mieć wpływ na władzę. Jeden z przywódców, [[Facino Cane]], wyszedł zwycięsko z tej walki i wpłynął na młodego księcia, aby ten uwięził matkę, co też się wkrótce stało. Została uwięziona w zamku w [[Monza|Monzy]] i wkrótce zmarła, prawdopodobnie otruta. Jej losem interesował się tylko Filippo Maria, choć nic nie mógł zrobić, zamknięty praktycznie w murach Pawii. Przyglądał się bezsilnie rozkładowi państwa, który się dokonywał za sprawą rządów jego brata. Ten był coraz bardziej skłócony z arystokracją i ludem Mediolanu. Giovanni Maria nie przejmował się zbytnio bratem. Nie uważał go nawet za zagrożenie dla swoich rządów na skutek opinii o jego słabym zdrowiu. Co więcej, w 1410 r. Facino Cane zajął Pavię, a więc Filippo Maria przestał się w ogóle liczyć.

Wielką zmianę przyniósł rok 1412, kiedy to zarówno Facino Cane, jak i Giovanni Maria zmarli, jeden na skutek ciężkiej choroby, a drugi zamordowany. Filippo Maria stał się spadkobiercą obu: po pierwszym odziedziczył żonę<ref name="hw">{{cytuj książkę |nazwisko= Gierowski|imię= Józef Andrzej|autor link= Józef Andrzej Gierowski|tytuł=Historia Włoch|wydanie= |wydawca= Zakład Narodowy im. Ossolińskich|miejsce= Wrocław|rok= 1986|isbn= 83-04-01943-4|strony= 156}}</ref>, czterdziestodwuletnią [[Beatrice di Lascaris]], a po drugim tytuł książęcy i władzę nad znacznym jeszcze terytorium. Państwo jednak znajdowało się w głębokim kryzysie politycznym i gospodarczym.

Filip Maria, człowiek przesądny, bez skrupułów, cyniczny i paranoiczny, wykazał jednak znaczną zdolność polityczną. Poślubił Beatrice i z wpływów ekonomicznych wniesionych przez nią w posagu zdołał częściowo uporządkować państwo. Gdy żona zaczęła się zbytnio interesować rozgrywkami politycznymi, kazał ją ściąć razem z rzekomym wspólnikiem w cudzołóstwie (1418 r.).

W 1421<ref name="hw"/> podporządkował [[Genua|Genuę]] Mediolanowi.

Sam Filip Maria podejrzewany był o rozwiązłe życie. Otaczał się paziami, którzy ciągle mu towarzyszyli, a także utrzymywał związek z [[Agnese del Maino]], córką hrabiego palatyna Ambrożego i prawdopodobnie damą dworu żony. W 1425 r. z tego związku urodziła się jedyna naturalna córka Filippo Marii – [[Bianka Maria Visconti|Bianka Maria]].

Gdy zmarł [[Giorgio Ordelaffi]] władca [[Forlì]], Filippo Maria, który wcześniej został ustanowiony przez niego opiekunem jego syna [[Tebaldo Ordelaffi|Tebalda]], postanowił skorzystać z okazji i opanować [[Romania|Romanię]] (1423). Było to przyczyną wojny z [[Florencja|Florencją]], która zdecydowanie sprzeciwiała się ambicjom księcia Mediolanu. Na skutek działań [[Francesco Bussone]] do wojny z Mediolanem przystąpiła [[Wenecja]] (1425). Działania wojenne przeniosły się do [[Lombardia|Lombardii]], a w 1426 r. [[Francesco Bussone|Conte di Carmagnola]] wywołał przeciw księciu Mediolanu rewoltę w [[Brescia|Brescii]], którą on sam zdobył dla Viscontich pięć lat wcześniej. Po długim oblężeniu i zniszczeniu floty książęcej, która dostarczała żywność dla miasta, Wenecja zdobyła Brescię i wschodni brzeg [[Lago di Garda|Jeziora Garda]]. Filippo Maria na próżno prosił o pomoc [[Zygmunt Luksemburski|Zygmunta Luksemburskiego]] i w 1426 r. zmuszony był przyjąć pokój na warunkach podyktowanych przez papieża [[Marcin V|Marcina V]] i do oddania Brescii oraz hrabiemu Carmagnola wszystkich jego wcześniejszych posiadłości w Mediolanie.

Narzucony pokój był źle przyjęty przez lud mediolański, ale także przez samego cesarza, którego reprymendy wobec księcia stały się przyczyną podjęcia przez niego nowych działań zbrojnych, które w sumie doprowadziły do klęski władcy Mediolanu. Jej bezpośrednią przyczyną była [[bitwa pod Maclodio]] (12 października 1427 r.). Ostatecznym efektem klęski militarnej była utrata przez Mediolan na rzecz Wenecji [[Bergamo]] i Brescii.

W 1431 r. papieżem został [[Eugeniusz IV]], Wenecjanin, a więc przeciwny rodzinie Visconti. Filippo Maria oddał mu Forli i [[Imola|Imolę]]. W 1428 r., znalazłszy się w politycznym impasie próbował zrobić wszystko, co możliwe, aby sprzymierzyć się z rodem [[Dynastia sabaudzka|Savoia]], który uprzednio znalazł się w przeciwnym obozie. Ożenił się więc z [[Maria Sabaudzka (zm. 1448)|Marią Sabaudzką]], córką księcia [[Sabaudia|Sabaudii]] [[Feliks V|Amadeusza VIII]].

W 1446 r., wobec pogarszającego się stanu zdrowia, Filip Maria zaczął się bardziej troszczyć o wieczne zbawienie. Polecił grupie teologów zbadać zagadnienie: ''Czy władca ziemski może być zbawiony?'' Uspokojony przez teologów, którzy wskazali mu jednak konieczność wskazania następcy, zwrócił się ku [[Franciszek I Sforza|Francesco Sforzy]], który już wcześniej był na jego służbie, ale przeszedł do przeciwnego obozu, a który był żonaty ''per procura'' z jego córką [[Bianka Maria Visconti|Biancą Marią]].

Śmierć Filipa Marii w 1447 r. rozpętała wyścig po władzę. Żadnemu ze stronnictw nie udało się odnieść zwycięstwa, a w Mediolanie ustanowiono [[Republika Ambrozjańska|Republikę Ambrozjańską]]. Po jej upadku władzę przejął [[Franciszek I Sforza]].

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Władcy Mediolanu}}
{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Władcy Mediolanu|Visconti, Filip Maria]]
[[Kategoria:Visconti]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1392]]
[[Kategoria:Zmarli w 1447]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Mediolanie]]

title: Filip Maria Visconti

Okres: od 16 maja 1412 · do 13 sierpnia 1447

Poprzednik: Giovanni Maria Visconti

Następca: Republika Ambrozjańska

Dynastia: Visconti

Data i miejsce urodzenia: 23 września 1392 · Mediolan

Data i miejsce śmierci: 13 sierpnia 1447 · Mediolan

Ojciec: Gian Galeazzo Visconti

Matka: Katarzyna Visconti

Rodzeństwo: Giovanni Maria Visconti

Żona: 1. Beatrice di Lascaris · 2. Maria Sabaudzka

Dzieci: nieślubne: · Bianka Maria Visconti


text:
# Mykołajiwka Druha (obwód doniecki)
Mykołajiwka Druha (ukr. Миколаївка Друга) – wieś na Ukrainie, w obwodzie donieckim, w rejonie bachmuckim. W 2001 liczyła 7 mieszkańców.

title: Mykołajiwka Druha (obwód doniecki)

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Mykołajiwka Druha
 |nazwa oryginalna             = {{k|uk|Миколаївка Друга}}
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = UA-14
 |2. jednostka administracyjna = [[rejon bachmucki|bachmucki]]
 |3. jednostka administracyjna =
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2001
 |liczba ludności              = 7
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     = obwód doniecki
 |wariant mapy                 =
 |współrzędne                  =
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Mykołajiwka Druha''' ({{w języku|uk|Миколаївка Друга}}) – wieś na [[Ukraina|Ukrainie]], w [[obwód doniecki|obwodzie donieckim]], w [[rejon bachmucki|rejonie bachmuckim]]. W 2001 liczyła 7 mieszkańców<ref name=spis>{{Cytuj stronę | url = http://pop-stat.mashke.org/ukraine-census-2001-lang/donecka.htm | tytuł = Liczby ludności miejscowości obwodu donieckiego na podstawie spisu ludności wg stanu na dzień 5 grudnia 2001 | data dostępu = | język = uk}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Wsie w obwodzie donieckim]]

title: Mykołajiwka DruhaМиколаївка Друга

Państwo: Ukraina

Obwód: doniecki

Rejon: bachmucki

Populacja (2001) · • liczba ludności: · 7


text:
# Wiktor Thommée
Wiktor Thommée (ur. 30 grudnia 1881 w Święcianach, zm. 13 listopada 1962 w Warszawie) – generał brygady Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.

## Życiorys
Urodził się w Święcianach na Wileńszczyźnie w rodzinie Edwarda i Józefy z Egertów. Był starszym bratem Pawła (1888–1940), majora piechoty Wojska Polskiego, komendanta PKU Grodzisk.
Kształcił w Święcianach oraz w Lidzie i Dyneburgu. Ukończył szkołę realną w Petersburgu w 1900. W 1901 wstąpił do szkoły oficerskiej (Владимирское военное училище) w Petersburgu, którą ukończył w 1904. Będąc podporucznikiem, otrzymał przydział do 124 Woroneżskiego pułku piechoty (był młodszym oficerem 10 kompanii dowodzonej przez Polaka kpt. Leona Berbeckiego), z którym wziął udział w wojnie rosyjsko-japońskiej 1904–1905. Dwukrotnie ranny, przez dłuższy czas przebywał w szpitalu, po czym podjął studia w Wyższym Instytucie Handlowym w Charkowie, zaliczając pięć semestrów. W latach 1912–1914 był słuchaczem w Wojskowej Akademii Sztabu Generalnego w Petersburgu. Od 17 lipca 1914 dowodził najpierw 9 kompanią 276 Kupiańskiego pułku 69 dywizji piechoty (rezerwowy pułk z 124 Woroneżskiego pułku 31 dywizji piechoty), a następnie batalionem 276 Kupiańskiego pułku. W 1916 został mianowany starszym adiutantem gen. sztabu 47 Korpusu na Froncie Rumuńskim.
Od 25 września 1918 był na Kubaniu oficerem operacyjnym, a od 9 listopada – p.o. szefa sztabu Wojska Polskiego na Wschodzie. Następnie pełnił funkcję kwatermistrza, I oficera sztabu oraz p.o. szefa sztabu 4 Dywizji Strzelców Polskich dowodzonej przez gen. Lucjana Żeligowskiego.
Po powrocie do kraju z dywizją gen. Lucjana Żeligowskiego, przeformowaną na 10 Dywizję Piechoty, od czerwca 1919 był szefem sztabu tej dywizji. Od 22 sierpnia 1919 pełnił kolejno funkcje: szefa Oddziału III Sztabu Frontu Południowo-Zachodniego, Frontu Mazowieckiego i 1 Armii. 17 czerwca 1920 objął dowództwo 28 pułku Strzelców Kaniowskich, a następnie XIX i XX Brygady Piechoty. 10 sierpnia 1921 objął funkcję szefa sztabu Okręgu Generalnego Brześć Litewski. 20 października 1922 został I oficerem sztabu Inspektoratu Armii nr III w Toruniu. W 1923 ukończył kurs informacyjny dla wyższych dowódców przy Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie, a w 1924 – w Centrum Wyższych Studiów Wojskowych. 15 sierpnia 1924 powierzono mu dowodzenie 15 Dywizją Piechoty w Bydgoszczy. W 1926 został skierowany do Francji na kurs wyższych dowódców, po czym ponownie objął poprzednie stanowisko. Od 24 listopada 1934 do 16 lutego 1938 był dowódcą Okręgu Korpusu nr VIII w Toruniu, po czym do 1 września 1939 dowodził Okręgiem Korpusu nr IV w Łodzi. W czasie pobytu na Pomorzu generał zaskarbił sobie znaczną popularność społeczeństwa, pomimo apodyktycznego podejścia w stosunku do niektórych podwładnych oraz prób wpływania na kształt treści ukazujących się w lokalnych mediach.
W okresie II RP został osadnikiem wojskowym w powiecie brzeskim.
1 września 1939 objął dowództwo Grupy Operacyjnej „Piotrków”, wchodzącej w skład Armii „Łódź” (6 września przemianowana na Grupę Operacyjną gen. Thommée). 7 września objął dowództwo nad Armią „Łódź” i skierował się ku Warszawie.
Po ciężkich walkach i nieudanej próbie przebicia się do Warszawy, generał podjął decyzję o skierowaniu Armii do Twierdzy Modlin. 13 września w Ołtarzewie odniósł lekką ranę od ostrzału niemieckiej artylerii, co jednak nie przeszkodziło mu w dotarciu jeszcze tego samego dnia wraz z podległymi oddziałami do punktu docelowego, gdzie przejął zadanie obrony twierdzy. Od 18 września trwały ataki na Modlin. 29 września, w związku z wyczerpaniem zapasów żywności, wody, lekarstw i amunicji zdecydował się na kapitulację. Akt kapitulacji przewidywał, że żołnierze nie będą traktowani jako jeńcy, lecz po złożeniu broni zostaną zwolnieni do domów, czego Niemcy nie dotrzymali i zwolnili żołnierzy dopiero w połowie listopada.
Mimo honorowych warunków kapitulacji Modlina, 7 listopada 1939 został aresztowany przez Niemców. Przebywał w kilku obozach jenieckich, m.in. w Königsteinie, Hohnsteinie, Johannisbrunnie, Murnau oraz w Dössel, gdzie 27 września 1944 został ranny w wyniku zbombardowania obozu. Próbował ucieczki. Po wyzwoleniu przedostał się do Wielkiej Brytanii.
Od kwietnia 1945 służył w Polskich Siłach Zbrojnych, lecz bez przydziału. W styczniu 1947 powrócił do Polski, gdzie zamieszkał u rodziny w Toruniu. Formalnie został przyjęty do wojska i przeniesiony w stan spoczynku, lecz bez zaopatrzenia emerytalnego. Żył w nędzy w Gdyni, czasowo pracując jako dozorca domu. Dopiero po osobistym wstawiennictwie marszałka Konstantego Rokossowskiego uzyskał należytą emeryturę i przedwojenne mieszkanie w Warszawie.
Został pochowany w Alei Zasłużonych na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera A 29-półkole I-11).
Thommée był ewangelikiem. Był żonaty z Niwą z domu Bemm (Finką), mieli jedno dziecko – córkę Violantę.
W ocenie podwładnych Generał Thommée dał się poznać jako człowiek o niesłychanej energii i żołnierskim fasonie. Nie widać było po generale jakiegoś załamania się, a przeciwnie, podnosił nas wszystkich na duchu, wierząc, że sytuacja wcale nie jest beznadziejna, a kryzys wojny będzie opanowany.

## Awanse
- podporucznik – 1904
- porucznik – 1907
- sztabskapitan – 1911
- kapitan – 1915
- podpułkownik – 1916
- pułkownik – 3 maja 1922 zweryfikowany ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 70. lokatą w korpusie oficerów piechoty
- generał brygady – 31 marca 1924 ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923 i 22 lokatą
- generał dywizji – pośmiertnie ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1964[15]

## Ordery i odznaczenia
- Krzyż Komandorski Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 23[16]
- Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 15[16]
- Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 5409[16]
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (7 listopada 1925)[17][18]
- Krzyż Walecznych (czterokrotnie: 1921, 1922 po raz 1 i 2)[19][20]
- Złoty Krzyż Zasługi (17 marca 1930)[21]
- Medal Niepodległości (16 marca 1933)[22]
- Złota Odznaka Honorowa Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej I stopnia[23]

## Upamiętnienie
W Warszawie od 1979 jego imię nosi ulica w obecnej dzielnicy Bemowo. W uznaniu zasług dla Bydgoszczy, od 1990 jedna z bydgoskich ulic nosi nazwisko generała. Nazwiskiem generała nazwana jest także ulica, przy której znajduje się Port Lotniczy Warszawa-Modlin, przy Twierdzy Modlin, której obroną dowodził we wrześniu 1939.
W 2022 na budynku przy placu Inwalidów 4/6/8 w Warszawie, w którym mieszkał, odsłonięto tablicę pamiątkową.
DECYZJĄ Nr 183/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 13 grudnia 2024 r. w sprawie nadania imienia patrona oraz ustanowienia Święta 4. Brygady Logistycznej , 4.  Brygada Logistyczna otrzymała imię gen. dyw. Wiktora Thommée.

title: Wiktor Thommée

wikitext:
{{Żołnierz infobox
 |imię i nazwisko     = Wiktor Thommée
 |imię i nazwisko org =
 |pseudonim           =
 |rodzaj wojsk        = lądowe
 |zwycięstwa          =
 |grafika             = Wiktor Thommee.jpg
 |opis grafiki        =
 |stopień grafika     = PL Epolet gen bryg.svg
 |stopień             = [[generał brygady]]
 |data urodzenia      = 30 grudnia 1881
 |miejsce urodzenia   = [[Święciany]], [[gubernia wileńska]], [[Imperium Rosyjskie]]
 |data śmierci        = 13 listopada 1962
 |miejsce śmierci     = [[Warszawa]]
 |lata służby         = 1901–1947
 |siły zbrojne        = [[Plik:Lesser Coat of Arms of Russian Empire.svg|20px]] [[Armia Imperium Rosyjskiego]]
[[Plik:Orzełek II RP.svg|20px]] [[Wojsko Polskie (II RP)|Wojsko Polskie]]
[[Plik:Poland badge.jpg|40px]] [[Polskie Siły Zbrojne]]
 |formacja            =
 |jednostki           = [[15 Wielkopolska Dywizja Piechoty|15 Dywizja Piechoty]]
[[Okręg Korpusu Nr VIII]]
[[Okręg Korpusu Nr IV]]
[[Grupa Operacyjna „Piotrków”]]
 |stanowiska          = dowódca dywizji piechoty
dowódca okręgu korpusu
dowódca grupy operacyjnej
[[Armia „Łódź”|Armii „Łódź”]]
 |wojny i bitwy       = [[wojna rosyjsko-japońska]]
[[I wojna światowa]]
[[wojna polsko-bolszewicka]]
[[II wojna światowa]] ([[kampania wrześniowa]], [[Obrona Modlina (1939)|obrona Modlina]])
 |późniejsza praca    =
 |odznaczenia         = {{order|VM|KKM}} {{order|VM|KZ}} {{order|VM|KS}} {{order|OOP|KKO}} {{order|KW|4}} {{order|KZ|IIRPZ}} {{order|KN|MN}} {{order|OHLOPP}}
 |commons             = Category:Wiktor Thommeé
 |wikiźródła          =
 |wikicytaty          =
}}
[[Plik:Nagrobek wiktor thommee.JPG|mały|Grób gen. Wiktora Thommée na [[Cmentarz Wojskowy na Powązkach|Cmentarzu Wojskowym na Powązkach]] w Warszawie, 23 lipca 2008]]
[[Plik:Tablica Wiktor Thommée plac Inwalidów w Warszawie 2023.jpg|mały|Tablica pamiątkowa na budynku przy [[Plac Inwalidów w Warszawie|placu Inwalidów]] 4/6/8 w Warszawie]]
[[Plik:Toruń Dwór generała Wiktora Thomme. Generałówka.jpg|mały|[[Generałówka|Dworek, tzw. Generałówka]] w [[Toruń|Toruniu]], w której mieszkał generał Wiktor Thommée]]
'''Wiktor Thommée''' (ur. [[30 grudnia]] [[1881]] w [[Święciany|Święcianach]], zm. [[13 listopada]] [[1962]] w [[Warszawa|Warszawie]]) – [[generał brygady]] [[Wojsko Polskie (II RP)|Wojska Polskiego]], kawaler [[Order Virtuti Militari|Orderu Virtuti Militari]].

== Życiorys ==
Urodził się w Święcianach na [[Wileńszczyzna|Wileńszczyźnie]] w rodzinie Edwarda i Józefy z Egertów. Był starszym bratem Pawła (1888–1940), majora piechoty Wojska Polskiego, komendanta [[Komenda Rejonu Uzupełnień Grodzisk Mazowiecki|PKU Grodzisk]]{{odn|Księga Cmentarna Charkowa|2003|s=560}}.

Kształcił w Święcianach oraz w [[Lida|Lidzie]] i [[Dyneburg]]u. Ukończył szkołę realną w [[Petersburg]]u w 1900<ref name="grupa">{{Cytuj książkę |nazwisko = Bielski |imię = Mieczysław |tytuł = Grupa Operacyjna „Piotrków” 1939 |strony = 414}}</ref>. W 1901 wstąpił do szkoły oficerskiej (Владимирское военное училище<ref name=":0">{{Cytuj |autor = |tytuł = 2 Pułk Piechoty Legionów – Biogram żołnierza – Thommee Wiktor |data = |data dostępu = 2020-04-26 |opublikowany = 2ppleg.pl |url = http://2ppleg.pl/?page=zolnierz&id=950}}</ref>) w Petersburgu, którą ukończył w 1904. Będąc [[podporucznik]]iem, otrzymał przydział do 124 Woroneżskiego pułku piechoty (był młodszym oficerem 10 kompanii dowodzonej przez Polaka kpt. [[Leon Berbecki|Leona Berbeckiego]]), z którym wziął udział w [[wojna rosyjsko-japońska|wojnie rosyjsko-japońskiej]] 1904–1905{{odn|Kolekcja GiO|loc=s. 4}}. Dwukrotnie ranny, przez dłuższy czas przebywał w szpitalu, po czym podjął studia w Wyższym Instytucie Handlowym w [[Charków|Charkowie]], zaliczając pięć semestrów. W latach 1912–1914 był słuchaczem w Wojskowej Akademii Sztabu Generalnego w Petersburgu. Od 17 lipca 1914 dowodził najpierw 9 [[kompania|kompanią]] 276 Kupiańskiego pułku 69 dywizji piechoty (rezerwowy pułk z 124 Woroneżskiego pułku 31 dywizji piechoty), a następnie [[batalion]]em 276 Kupiańskiego pułku. W 1916 został mianowany starszym [[adiutant]]em gen. [[sztab]]u 47 Korpusu na [[Front Rumuński|Froncie Rumuńskim]].

Od 25 września 1918 był na [[Kubań|Kubaniu]] oficerem operacyjnym, a od 9 listopada – p.o. [[szef sztabu|szefa sztabu]] [[Wojsko Polskie na Wschodzie (1914–1920)|Wojska Polskiego na Wschodzie]]. Następnie pełnił funkcję [[kwatermistrz]]a, I oficera sztabu oraz p.o. szefa sztabu [[4 Dywizja Strzelców Polskich (WP na Wschodzie)|4 Dywizji Strzelców Polskich]] dowodzonej przez gen. [[Lucjan Żeligowski|Lucjana Żeligowskiego]]{{odn|Kolekcja GiO|loc=s. 4}}.

Po powrocie do kraju z [[dywizja|dywizją]] gen. [[Lucjan Żeligowski|Lucjana Żeligowskiego]], przeformowaną na [[10 Dywizja Piechoty (II RP)|10 Dywizję Piechoty]], od czerwca 1919 był szefem sztabu tej dywizji{{odn|Kolekcja GiO|loc=s. 4}}. Od 22 sierpnia 1919 pełnił kolejno funkcje: szefa Oddziału III Sztabu [[Front Południowo-Zachodni (II RP)|Frontu Południowo-Zachodniego]], [[Front Mazowiecki|Frontu Mazowieckiego]] i [[1 Armia (II RP)|1 Armii]]. 17 czerwca 1920 objął dowództwo [[28 Pułk Strzelców Kaniowskich|28 pułku Strzelców Kaniowskich]], a następnie [[XIX Brygada Piechoty (II RP)|XIX]] i [[XX Brygada Piechoty (II RP)|XX Brygady Piechoty]]{{odn|Kolekcja GiO|loc=s. 4}}. 10 sierpnia 1921 objął funkcję szefa sztabu [[Dowództwo Okręgu Korpusu Nr IX|Okręgu Generalnego Brześć Litewski]]{{odn|Dz. Pers. MSWojsk.|loc=Nr 35 z 3 września 1921 roku, s. 1339, jako Wiktor Tomme}}. 20 października 1922 został I oficerem sztabu Inspektoratu Armii nr III w [[Toruń|Toruniu]]<ref>{{Cytuj książkę |tytuł = Rocznik Oficerski 1923 |url = http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/docmetadata?id=119157 |wydawca = [[Ministerstwo Spraw Wojskowych]] |miejsce = Warszawa |data = 1923 |strony = 72}}</ref>. W 1923 ukończył kurs informacyjny dla wyższych dowódców przy [[Wyższa Szkoła Wojenna|Wyższej Szkole Wojennej]] w [[Warszawa|Warszawie]], a w 1924 – w [[Centrum Wyższych Studiów Wojskowych]]. 15 sierpnia 1924 powierzono mu dowodzenie [[15 Wielkopolska Dywizja Piechoty|15 Dywizją Piechoty]] w Bydgoszczy. W 1926 został skierowany do [[Francja|Francji]] na kurs wyższych dowódców, po czym ponownie objął poprzednie stanowisko. Od 24 listopada 1934 do 16 lutego 1938 był [[Dowództwo Okręgu Korpusu Nr VIII|dowódcą]] [[Okręg Korpusu Nr VIII|Okręgu Korpusu nr VIII]] w Toruniu, po czym do 1 września 1939 [[Dowództwo Okręgu Korpusu Nr IV|dowodził]] [[Okręg Korpusu Nr IV|Okręgiem Korpusu nr IV]] w [[Łódź|Łodzi]]. W czasie pobytu na [[Pomorze|Pomorzu]] generał zaskarbił sobie znaczną popularność społeczeństwa, pomimo apodyktycznego podejścia w stosunku do niektórych podwładnych oraz prób wpływania na kształt treści ukazujących się w lokalnych mediach<ref>{{Cytuj stronę |url = http://bydgoszcz.wyborcza.pl/bydgoszcz/7,48722,23149221,wezcie-stryczek-i-sie-powiescie.html |tytuł = Generał Thommée do oficera: „Weźcie stryczek i się powieście” |nazwisko = Drozdowski |imię = Krzysztof |data = 2018-03-18 |autor = |opublikowany = |język = |data dostępu = 2019-01-08}}</ref>.

W okresie II RP został [[Osadnictwo wojskowe|osadnikiem wojskowym]] w [[Powiat brzeski (województwo poleskie)|powiecie brzeskim]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/osadnicy_wojskowi.pdf |tytuł = Osadnicy wojskowi – lista kompletna |opublikowany = kresy.genealodzy.pl |strony = 208 |data dostępu = 2015-04-10}}</ref>.

1 września 1939 objął dowództwo [[Grupa Operacyjna „Piotrków”|Grupy Operacyjnej „Piotrków”]], wchodzącej w skład [[Armia „Łódź”|Armii „Łódź”]] (6 września przemianowana na Grupę Operacyjną gen. Thommée). 7 września objął dowództwo nad Armią „Łódź” i skierował się ku [[Warszawa|Warszawie]].

Po ciężkich walkach i nieudanej próbie przebicia się do Warszawy, generał podjął decyzję o skierowaniu Armii do [[Twierdza Modlin|Twierdzy Modlin]]. 13 września w [[Ołtarzew]]ie odniósł lekką ranę od ostrzału niemieckiej artylerii, co jednak nie przeszkodziło mu w dotarciu jeszcze tego samego dnia wraz z podległymi oddziałami do punktu docelowego, gdzie przejął zadanie obrony [[Twierdza Modlin|twierdzy]]. Od 18 września trwały ataki na Modlin. 29 września, w związku z wyczerpaniem zapasów żywności, wody, lekarstw i amunicji zdecydował się na kapitulację. Akt kapitulacji przewidywał, że [[żołnierz]]e nie będą traktowani jako [[Jeniec wojenny|jeńcy]], lecz po złożeniu broni zostaną zwolnieni do domów, czego Niemcy nie dotrzymali i zwolnili żołnierzy dopiero w połowie listopada.

Mimo honorowych warunków kapitulacji Modlina, 7 listopada 1939 został aresztowany przez Niemców. Przebywał w kilku obozach jenieckich, m.in. w [[Oflag IV B Königstein|Königsteinie]], [[Oflag IV A Hohnstein|Hohnsteinie]], [[Oflag VIII E Johannisbrunn|Johannisbrunnie]], [[Oflag VII A Murnau|Murnau]] oraz w [[Oflag VI B Dössel|Dössel]], gdzie 27 września 1944 został ranny w wyniku zbombardowania obozu. Próbował ucieczki. Po wyzwoleniu przedostał się do [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]].

Od kwietnia 1945 służył w [[Polskie Siły Zbrojne|Polskich Siłach Zbrojnych]], lecz bez przydziału. W styczniu 1947 powrócił do [[Polska|Polski]], gdzie zamieszkał u rodziny w [[Toruń|Toruniu]]. Formalnie został przyjęty do wojska i przeniesiony w [[stan spoczynku]], lecz bez zaopatrzenia emerytalnego. Żył w nędzy w [[Gdynia|Gdyni]], czasowo pracując jako dozorca domu. Dopiero po osobistym wstawiennictwie [[Konstanty Rokossowski|marszałka Konstantego Rokossowskiego]] uzyskał należytą emeryturę i przedwojenne mieszkanie w Warszawie<ref>{{Cytuj |url = http://sspk2ws.org.pl/wizyta-wnuka-marszalka-konstantego-rokossowskiego-2013/ |tytuł = Stowarzyszenie Spadkobierców Polskich Kombatantów II Wojny Światowej » Blog Archive Wizyta Wnuka Marszałka Konstantego Rokossowskiego (2013) – Stowarzyszenie Spadkobierców Pol... |opublikowany = sspk2ws.org.pl |język = pl |data dostępu = 2017-11-27}}</ref><ref>W. Białkowski, ''Rokossowski na ile Polak?'', {{ISBN|83-7001-755-X}}, s. 229/230.</ref>.

Został pochowany w Alei Zasłużonych na [[Cmentarz Wojskowy na Powązkach|cmentarzu Wojskowym na Powązkach]] (kwatera A 29-półkole I-11)<ref>{{Cytuj stronę |url = http://mapa.um.warszawa.pl/mapaApp1/mapa?service=cmentarze |tytuł = Miasto st. Warszawa – Cmentarze |opublikowany = mapa.um.warszawa.pl |archiwum = https://web.archive.org/web/20191229133007/http://mapa.um.warszawa.pl/mapaApp1/mapa?service=cmentarze |zarchiwizowano = 2019-12-29}} – wyszukiwarka [dostęp 2020-04-26].</ref>.

Thommée był [[Kościół ewangelicko-augsburski|ewangelikiem]]<ref>[http://www.poznan.luteranie.pl/index.php?D=57 Parafia Ewangelicko-Augsburska w Poznaniu – ''znani ewangelicy''].</ref>. Był żonaty z Niwą z domu Bemm (Finką), mieli jedno dziecko – córkę Violantę{{odn|Kolekcja GiO|loc=s. 2}}<ref name=":0" />.

W ocenie podwładnych ''Generał Thommée dał się poznać jako człowiek o niesłychanej energii i żołnierskim fasonie. Nie widać było po generale jakiegoś załamania się, a przeciwnie, podnosił nas wszystkich na duchu, wierząc, że sytuacja wcale nie jest beznadziejna, a kryzys wojny będzie opanowany''<ref>Z relacji p.o. szefa sztabu 28 DP mjra Władysława Naprawy, za „Komentarze do historii polskich działań obronnych 1939 roku”, t. 2, Wyd. Czytelnik, Warszawa 1983, s. 310.</ref>.

== Awanse ==
* [[podporucznik]] – 1904
* [[porucznik]] – 1907
* [[sztabskapitan]] – 1911
* [[Kapitan (ranga)|kapitan]] – 1915
* [[podpułkownik]] – 1916
* [[pułkownik]] – 3 maja 1922 zweryfikowany ze [[Starszeństwo oficerów|starszeństwem]] z dniem 1 czerwca 1919 i 70. lokatą w korpusie oficerów piechoty
* [[generał brygady]] – 31 marca 1924 ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923 i 22 lokatą
* [[generał dywizji]] – pośmiertnie ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1964{{odn|Kryska-Karski|Żurakowski|1991|s=64}}

== Ordery i odznaczenia ==
* Krzyż Komandorski [[Order Virtuti Militari|Orderu Wojennego Virtuti Militari]] nr 23<ref name=":1">{{Cytuj |tytuł = gen. bryg. Wiktor Thommée |data dostępu = 2020-04-26 |opublikowany = dowodcy1939.wp.mil.pl |url = http://www.dowodcy1939.wp.mil.pl/thommee.html |archiwum = https://web.archive.org/web/20090903135038/http://www.dowodcy1939.wp.mil.pl/thommee.html |zarchiwizowano = 2009-09-03}}</ref>
* Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 15<ref name=":1" />
* Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 5409<ref name=":1" />
* Krzyż Komandorski [[Order Odrodzenia Polski|Orderu Odrodzenia Polski]] (7 listopada 1925)<ref>[https://monitorpolski.gov.pl/M1925262108201.pdf M.P. z 1925 r. nr 262, poz. 1082] „za wybitne zasługi, położone na polu organizacji armji oraz w dziedzinie organizacji władz i urzędów państwowych”.</ref><ref>''Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych nr 123 z 20 listopada 1925''.</ref>
* [[Krzyż Walecznych]] (czterokrotnie: 1921, 1922 po raz 1 i 2)<ref>„W zamian za otrzymane wstążeczki biało-amarantowe b. armii gen. Hallera”, Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 2097 z 1921 r. [http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/docmetadata?id=64442 (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 42, s. 1666)].</ref><ref>Rozporządzenie Kierownika MSWojsk. L. 4597/22 [http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/docmetadata?id=64666 (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 9, s. 315)].</ref>
* Złoty [[Krzyż Zasługi]] (17 marca 1930)<ref>{{Monitor Polski|1930|98|143}} „za zasługi na polu organizacji i wyszkolenia wojska”.</ref>
* [[Krzyż i Medal Niepodległości|Medal Niepodległości]] (16 marca 1933)<ref>{{Monitor Polski|1933|63|81}} „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.</ref>
* Złota [[Odznaka Honorowa Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej]] I stopnia<ref>{{Cytuj książkę |tytuł = Piętnastolecie L. O. P. P. |url = https://obc.opole.pl/dlibra/publication/edition/6661?id=6661 |wydawca = Wydawnictwo Zarządu Głównego Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej |miejsce = Warszawa |data = 1938 |strony = 290}}</ref>

== Upamiętnienie ==
W Warszawie od 1979 jego imię nosi ulica w obecnej dzielnicy [[Bemowo]]<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Handke |imię = Kwiryna |tytuł = Słownik nazewnictwa Warszawy |wydawca = Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy |miejsce = Warszawa |data = 1998 |strony = 351 |isbn = 83-86619-97X}}</ref>. W uznaniu zasług dla [[Bydgoszcz]]y, od 1990 jedna z bydgoskich ulic nosi nazwisko generała. Nazwiskiem generała nazwana jest także ulica, przy której znajduje się [[Port lotniczy Warszawa-Modlin|Port Lotniczy Warszawa-Modlin]], przy [[Twierdza Modlin|Twierdzy Modlin]], której obroną dowodził we wrześniu 1939.

W 2022 na budynku przy [[Plac Inwalidów w Warszawie|placu Inwalidów]] 4/6/8 w Warszawie, w którym mieszkał, odsłonięto tablicę pamiątkową<ref>{{Cytuj stronę | url = https://zoliborz.przeglad.waw.pl/odsloniecie-tablicy-gen-bryg-wiktora-thommee/ | tytuł = Odsłonięcie tablicy gen. bryg. Wiktora Thommée | nazwisko = Pawlik | imię = Michał | data = 10 listopada 2022 | praca = Przegląd Żoliborski | data dostępu = 2024-02-25}}</ref>.

'''DECYZJĄ Nr 183/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ''' z dnia 13 grudnia 2024 r. '''w sprawie nadania imienia patrona oraz ustanowienia''' '''Święta 4. Brygady Logistycznej ,''' 4.  Brygada Logistyczna otrzymała imię gen. dyw. Wiktora Thommée<ref>https://www.dz.urz.mon.gov.pl/dziennik/pozycja/decyzja-222-decyzja-nr-183mon-z-dnia-13-grudnia-2024-r-w-sprawie-nadania-imienia-patrona-oraz-ustanowienia-swieta-4-brygady-logistycznej</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj stronę |url = https://wbh.wp.mil.pl/pdfviewer/?f=/c/scans/KGiO/I_480_618.pdf |tytuł = Thommee Wiktor |praca = Kolekcja Generałów i Osobistości sygn. I.480.618 |opublikowany = Wojskowe Biuro Historyczne |data dostępu = 2023-09-22 |odn ={{odn/id|Kolekcja GiO|loc=}} }}
* {{Cytuj książkę |nazwisko = |imię = |autor = Zbigniew Mierzwiński |tytuł = Generałowie II Rzeczypospolitej |wydawca = Wydawnictwo Polonia |miejsce = Warszawa 1990 |isbn = 83-7021-096-1 |strony = 315–322}}
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Jurga |imię = Tadeusz |tytuł = Obrona Polski 1939 |rozdział = Życiorysy dowódców jednostek polskich w wojnie obronnej 1939 r. |nazwisko r = Strzałkowski |imię r = Waldemar |wydawca = Instytut Wydawniczy PAX |miejsce = Warszawa |data = 1990 |isbn = 8321110967 |odn = tak}}
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Bielski |imię = Mieczysław |tytuł = Grupa Operacyjna „Piotrków” 1939 |data = 1991 |wydawca = Wydawnictwo Bellona |miejsce = Warszawa |isbn = 83-11-07836-X |strony = 414–415}}
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Kryska-Karski |imię = Tadeusz |autor link = Tadeusz Kryska-Karski |nazwisko2 = Żurakowski |imię2 = Stanisław |autor link2 = Stanisław Żurakowski (podpułkownik) |tytuł = Generałowie Polski niepodległej |wydawca = Editions Spotkania |miejsce = Warszawa |data = 1991 |odn = tak}}
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Stawecki |imię = Piotr |autor link = Piotr Stawecki |tytuł = Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918–1939 |wydawca = Wydawnictwo Bellona |miejsce = Warszawa |data = 1994 |isbn = 8311082626 |odn = tak}}
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Ciesielski |imię = Jerzy |nazwisko2 = Gajowniczek |imię2 = Zuzanna |nazwisko3 = Przytulska |imię3 = Grażyna |nazwisko4 = Roman |imię4 = Wanda Krystyna |nazwisko5 = Sawicki |imię5 = Zdzisław |nazwisko6 = Szczerkowski |imię6 = Robert |nazwisko7 = Szumińska |imię7 = Wanda |tytuł = Charków. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego |inni = [[Jędrzej Tucholski]] (red.) |rok = 2003 |miejsce = Warszawa |wydawca = Oficyna Wydawnicza RYTM |isbn = 8391666352 |odn = {{odn/id|Księga Cmentarna Charkowa|2003}}}}
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Wyruch |imię = Władysław |tytuł = Generał Wiktor Thommée. Życie i walka |rok = 2010 |wydawca = Stowarzyszenie Przyjaciół Muzeum Kampanii Wrześniowej i Twierdzy Modlin |miejsce = Modlin |strony = |isbn = 8311082626}}
* {{Cytuj stronę |url = http://www.wbc.poznan.pl/publication/47164 |tytuł = Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych |data dostępu = 2022-01-19 |odn = {{odn/id|Dz. Pers. MSWojsk.|loc=nr}}}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Thommée, Wiktor}}
[[Kategoria:Dowódcy 15 Wielkopolskiej Dywizji Piechoty]]
[[Kategoria:Dowódcy 28 Pułku Strzelców Kaniowskich]]
[[Kategoria:Dowódcy 29 Pułku Strzelców Kaniowskich]]
[[Kategoria:Generałowie brygady II Rzeczypospolitej]]
[[Kategoria:Generałowie brygady Polskich Sił Zbrojnych]]
[[Kategoria:Generałowie dywizji mianowani przez władze RP na uchodźstwie po 1947]]
[[Kategoria:Jeńcy Oflagu VI B Dössel]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Święcianach]]
[[Kategoria:Ludzie związani z Lidą]]
[[Kategoria:Obrońcy Modlina (1939)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari]]
[[Kategoria:Odznaczeni Medalem Niepodległości]]
[[Kategoria:Odznaczeni Złotą Odznaką Honorową Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej I stopnia]]
[[Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita)]]
[[Kategoria:Oficerowie Armii Polskiej we Francji 1917–1919]]
[[Kategoria:Oficerowie dowództwa 1 Armii (II RP)]]
[[Kategoria:Oficerowie dyplomowani II Rzeczypospolitej]]
[[Kategoria:Oficerowie piechoty II Rzeczypospolitej przeniesieni do korpusu generałów]]
[[Kategoria:Osadnicy wojskowi II Rzeczypospolitej]]
[[Kategoria:Osoby przedstawione na znaczkach pocztowych]]
[[Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie]]
[[Kategoria:Polacy – oficerowie Imperium Rosyjskiego]]
[[Kategoria:Polacy pochodzenia francuskiego]]
[[Kategoria:Polacy w wojnie rosyjsko-japońskiej]]
[[Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Imperium Rosyjskiego w I wojnie światowej]]
[[Kategoria:Polscy jeńcy niemieckich obozów jenieckich]]
[[Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska)]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1881]]
[[Kategoria:Zmarli w 1962]]

title: Wiktor Thommée

Data i miejsce urodzenia: 30 grudnia 1881 · Święciany, gubernia wileńska, Imperium Rosyjskie

Data i miejsce śmierci: 13 listopada 1962 · Warszawa

Siły zbrojne: Armia Imperium Rosyjskiego · Wojsko Polskie · Polskie Siły Zbrojne

Jednostki: 15 Dywizja Piechoty · Okręg Korpusu Nr VIII · Okręg Korpusu Nr IV · Grupa Operacyjna „Piotrków”

Stanowiska: dowódca dywizji piechoty · dowódca okręgu korpusu · dowódca grupy operacyjnej · Armii „Łódź”

Główne wojny i bitwy: wojna rosyjsko-japońska · I wojna światowa · wojna polsko-bolszewicka · II wojna światowa (kampania wrześniowa, obrona Modlina)


text:
# (15273) Ruhmkorff
(15273) Ruhmkorff (1991 GQ3) – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 4,19 lat w średniej odległości 2,6 j.a. Odkryta 8 kwietnia 1991 roku.

title: (15273) Ruhmkorff

wikitext:
{{Planetoida infobox
 |       numer = 15273
 |       nazwa = Ruhmkorff
 |  oznaczenie =
 |     zdjęcie =
 |        opis =
 |    odkrywca = [[Eric Walter Elst|Eric Elst]]
 |       dzień = 8 kwietnia
 |         rok = 1991
 |występowanie =
 |       epoka =
 |wielka_półoś = 2,5991
 |    mimośród = 0,1496
 |  peryhelium = 2,2102
 |    aphelium = 2,9881
 |         lat = 4
 |         dni = 70
 |      godzin = 13
 |    prędkość = 18,47
 |  nachylenie = 12,08
 |    średnica =
 |        masa =
 |     gęstość =
 |okres_obrotu =
 |      albedo =
 |     jasność = 13,2
 |         typ =
 | temperatura =
 |    satelity =
}}
'''(15273) Ruhmkorff (1991 GQ3)''' – [[planetoida]] z [[pas planetoid|pasa głównego asteroid]] okrążająca [[Słońce]] w ciągu 4,19 lat w średniej odległości 2,6 [[jednostka astronomiczna|j.a.]] Odkryta [[8 kwietnia]] [[1991]] roku.

== Zobacz też ==
* [[lista planetoid 15001–16000]]
* [[lista planetoid]]

== Linki zewnętrzne ==
* {{JPL|15273}}
* {{JPLorb|15273}}
* {{MPC|15273}}

{{SORTUJ:Ruhmkorff}}
[[Kategoria:Planetoidy pasa głównego]]
[[Kategoria:Nazwane planetoidy]]
[[Kategoria:Obiekty astronomiczne odkryte w 1991]]

title: (15273) Ruhmkorff

Odkrywca: Eric Elst

Data odkrycia: 8 kwietnia 1991

Okres obiegu · wokół Słońca: 4 lata 70 dni 13 godzin


text:
# Juan Martínez Silíceo
Juan Martínez Silíceo (ur. w 1486 w Villagarcía de la Torre, zm. 31 maja 1557 w Toledo) – hiszpański kardynał.

## Życiorys
Urodził się w 1486 roku w Villagarcía de la Torre, jako syn Juana Martíneza Guijena i Juany Muñoz. Studiował w Sewilli i Paryżu, a po powrocie do ojczyzny został profesorem filozofii moralnej i teologii w Salamance. Po przyjęciu święceń kapłańskich został kanonikiem kapituły w Corii oraz jałmużnikiem i spowiednikiem Filipa II. 23 lutego 1541 roku został wybrany biskup Kartageny i w tym samym roku przyjął sakrę. Władzę nad diecezją przejął dopiero po trzech latach. W 1546 roku został przeniesiony do archidiecezji Toledo. 20 grudnia 1555 roku został kreowany kardynałem prezbiterem i otrzymał kościół tytularny SS. Nereo e Achilleo. Zmarł 31 maja 1557 roku w Toledo.

title: Juan Martínez Silíceo

wikitext:
{{Duchowny infobox
 |imię i nazwisko         = Juan Martínez Silíceo
 |imię i nazwisko org     =
 |tytuł                   = Kardynał prezbiter
 |grafika                 = Juan Martínez Silíceo (cropped).JPG
 |opis grafiki            =
 |alt grafiki             =
 |herb                    = Escudo de Juan Martínez Guijarro.svg
 |dewiza                  = Eximunt tangentia ignem
 |dewiza - j. polski      =
 |kraj działania          = [[Hiszpania]]
 |data urodzenia          = 1486
 |miejsce urodzenia       = [[Villagarcía de la Torre]]
 |data śmierci            = 31 maja 1557
 |miejsce śmierci         = [[Toledo (Hiszpania)|Toledo]]
 |miejsce pochówku        =
 |1. funkcja              = Arcybiskup Toledo
 |1. funkcja - okres      = 1546–1557
 |2. funkcja              =
 |2. funkcja - okres      =
 |wyznanie                = [[katolicyzm]]
 |kościół                 = [[Kościół łaciński|rzymskokatolicki]]
 |inkardynacja            =
 |data ślubów zakonnych   =
 |data diakonatu          =
 |data ordynacji          =
 |data święceń            =
 |data nominacji          =
 |data sakry              = 1541
 |data patriarchatu       =
 |data kreacji            = 20 grudnia 1555
 |papież kreujący         = [[Paweł IV (papież)|Paweł IV]]
 |kościół tytularny       = [[Kościół świętych Nereusza i Achillesa w Rzymie|SS. Nereo e Achilleo]]
 |faksymile               =
 |opis faksymile          =
 |odznaczenia             =
 |commons                 = Category:Juan Martínez Guijarro
 |wikiźródła              =
 |wikicytaty              =
 |wikinews                =
 |www                     =
}}{{Sukcesja apostolska infobox
 |tytuł                     = kardynał
 |data konsekracji          = 1541
 |miejscowość konsekracji   =
 |miejsce konsekracji       =
 |konsekrator               = nieznany
 |współkonsekratorzy        =
 |biskupi konsekrowani      ={{Sukcesja apostolska infobox/wiersz|[[Juan de los Barrios]]|1547}}
 |biskupi współkonsekrowani =
}}
'''Juan Martínez Silíceo''' (ur. w [[1486]] w [[Villagarcía de la Torre]], zm. [[31 maja]] [[1557]] w [[Toledo (Hiszpania)|Toledo]]) – hiszpański [[kardynał]].

== Życiorys ==
Urodził się w 1486 roku w Villagarcía de la Torre, jako syn Juana Martíneza Guijena i Juany Muñoz{{r|FIU}}. Studiował w [[Sewilla|Sewilli]] i [[Paryż]]u, a po powrocie do ojczyzny został profesorem filozofii moralnej i teologii w [[Salamanka|Salamance]]{{r|FIU}}. Po przyjęciu [[sakrament święceń|święceń kapłańskich]] został kanonikiem kapituły w Corii oraz jałmużnikiem i spowiednikiem [[Filip II Habsburg|Filipa II]]{{r|FIU}}. 23 lutego 1541 roku został wybrany [[biskup]] [[Kartagena|Kartageny]] i w tym samym roku przyjął [[sakra|sakrę]]{{r|FIU}}. Władzę nad diecezją przejął dopiero po trzech latach{{r|FIU}}. W 1546 roku został przeniesiony do archidiecezji Toledo{{r|hierarchy}}. 20 grudnia 1555 roku został kreowany [[Stopnie kardynalskie#Kardynałowie prezbiterzy|kardynałem prezbiterem]] i otrzymał [[kościół tytularny]] [[Kościół świętych Nereusza i Achillesa w Rzymie|SS. Nereo e Achilleo]]{{r|hierarchy}}. Zmarł 31 maja 1557 roku w Toledo{{r|hierarchy}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="FIU">{{cytuj stronę|url=http://cardinals.fiu.edu/bios1555-ii.htm#Martinez|tytuł=Juan Martínez Silíceo|opublikowany=The Cardinals of the Holy Roman Church|język=en|data dostępu=2019-02-14}}</ref>
<ref name="hierarchy">{{cytuj stronę|url=http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bmarsi.html|tytuł=Juan Martínez Silíceo|opublikowany=catholic-hierarchy.org|język=en|data dostępu=2019-02-14}}</ref>
}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Martínez Silíceo, Juan}}
[[Kategoria:Urodzeni w 1486]]
[[Kategoria:Zmarli w 1557]]
[[Kategoria:Hiszpańscy kardynałowie]]
[[Kategoria:Kardynałowie z nominacji Pawła IV]]

title: Juan Martínez Silíceo

Herb duchownego: Eximunt tangentia ignem

Kraj działania: Hiszpania

Data i miejsce urodzenia: 1486 · Villagarcía de la Torre

Data i miejsce śmierci: 31 maja 1557 · Toledo

Miejsce pochówku: Toledo

Wyznanie: katolicyzm

Kościół: rzymskokatolicki

Kreacja kardynalska: 20 grudnia 1555 · Paweł IV

Kościół tytularny: SS. Nereo e Achilleo

title: Sukcesja apostolska

Konsekrator: nieznany


text:
# Ubá
Ubá – miasto i gmina w Brazylii, w stanie Minas Gerais. Znajduje się w mezoregionie Zona da Mata i mikroregionie Ubá.
W mieście ma siedzibę klub piłkarski SC Aymorés.

title: Ubá

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Ubá
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         = Brasao Uba.jpg
 |flaga                        = Bandeira Uba.jpg
 |dopełniacz nazwy             = Ubá
 |państwo                      = BR-MG
 |data założenia               = 1857
 |powierzchnia                 = 407,699
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2010
 |liczba ludności              = 101 466<ref>[http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/censo2010/tabelas_pdf/total_populacao_minas_gerais.pdf Censo Populacional 2010]</ref>
 |gęstość zaludnienia          = 248,87
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |współrzędne                  = 21°7′12″S 42°56′34″W
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Ubá''' – miasto i gmina w [[Brazylia|Brazylii]], w stanie [[Minas Gerais]]. Znajduje się w [[Mezoregion Zona da Mata|mezoregionie Zona da Mata]] i [[Mikroregion Ubá|mikroregionie Ubá]].

W mieście ma siedzibę klub piłkarski [[SC Aymorés]].

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miasta w stanie Minas Gerais]]

title: Ubá

Państwo: Brazylia

Stan: Minas Gerais


text:
# Prior Lake
Prior Lake – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Minnesota, w hrabstwie Scott.

title: Prior Lake

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Prior Lake
 |nazwa oryginalna             =
 |rodzaj miasta                = City
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             = Prior Lake
 |państwo                      = Stany Zjednoczone
 |1. jednostka administracyjna = {{Państwo|Minnesota}}
 |2. jednostka administracyjna = [[Hrabstwo Scott (Minnesota)|Scott]]
 |kod statystyczny             = [[Federal Information Processing Standard|FIPS]]: 27-52594<br />[[Geographic Names Information System|GNIS]] ID: 0649740
 |stanowisko zarządzającego    = Burmistrz
 |zarządzający                 = Frank Boyles
 |powierzchnia                 = 41,33
 |wysokość                     = 289
 |rok                          = 2010
 |liczba ludności              =
 |gęstość zaludnienia          = 554,3
 |numer kierunkowy             = 952
 |kod pocztowy                 = 55372
 |tablice rejestracyjne        =
 |strefa czasowa               = [[UTC-06:00]]
 |kod mapy                     = US-MN
 |współrzędne                  = 44°42′48″N 93°25′22″W
 |commons                      =
 |www                          = http://www.cityofpriorlake.com
}}
'''Prior Lake''' – miasto w [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]], w stanie [[Minnesota]], w hrabstwie [[Hrabstwo Scott (Minnesota)|Scott]].

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miasta w stanie Minnesota]]

title: Prior Lake

Państwo: Stany Zjednoczone

Stan: Minnesota

Hrabstwo: Scott

Burmistrz: Frank Boyles


text:
# Jiršovci
Jiršovci – wieś w Słowenii, w gminie Destrnik. W 2018 roku liczyła 249 mieszkańców.

title: Jiršovci

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Jiršovci
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |godło                        =
 |pieczęć                      =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = Słowenia
 |2. jednostka administracyjna = [[Gmina Destrnik|Destrnik]]

 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2018
 |liczba ludności              = 249{{r|stat}}
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     = Gmina Destrnik
 |współrzędne                  =
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Jiršovci''' – [[wieś]] w [[Słowenia|Słowenii]], w [[Gmina Destrnik|gminie Destrnik]]. W 2018 roku liczyła 249 mieszkańców{{r|stat}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="stat">{{cytuj stronę|url=https://www.stat.si/StatWeb/File/NewsAttachment/2521|tytuł=Prebivalci po spolu, občine in naselja, Slovenija, 1. januar 2018|opublikowany=Statistični urad Republike Slovenije|język=sl|data dostępu=2019-03-20}}</ref>
}}

{{Gmina Destrnik}}

{{kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miejscowości w gminie Destrnik]]

title: Jiršovci

Państwo: Słowenia

Gmina: Destrnik


text:
# Cmentarz żydowski w Kole
Cmentarz żydowski w Kole – niezachowany do dzisiaj cmentarz żydowski w Kole. Znajdował się między ulicą 3 Maja a rzeką Wartą, na terenie osiedla Płaszczyzna. Teraz to teren ogrodzony – z tyłu Miejskiego Domu Kultury, aż do ulicy Słowackiego i Placu Narutowicza.

## Historia
Cmentarz został założony około 1550 roku. Ostatni pochówek miał miejsce w 1939 roku, po zajęciu miasta okupanci zakazali chować na nim zmarłych.
Zniszczenia cmentarza dokonali niemieccy okupanci w czasie II wojny światowej. Następnie kirkut stał się zaniedbaną ruiną, ponieważ nikt się nim nie zajmował. W 1970 roku administrację nad cmentarzem przejęły władze powiatowe.
W latach 70. XX wieku na terenie cmentarza próbowano otworzyć odkryty basen. Wskutek działań Eliasza Zajde wykopane przez budowlańców kości zebrano i przewieziono na cmentarz żydowski w Szczecinie. Z powodu protestów środowisk żydowskich oraz braku funduszy budowy basenu nie ukończono.
Tablica pamiątkowa została później zniszczona przez wandali. Przeprowadzono jednak jej rekonstrukcję i znajduje się ona w MDK-u.

## Cmentarz dziś
Od strony parku im. Juliusza Słowackiego znajduje się tablica informacyjna z gwiazdą Dawida i napisem: ,,Cmentarz żydowski. Teren prawnie chroniony. Uszanuj miejsce spoczynku zmarłych”.
Od strony MDK-u usytuowany jest pomnik – mur z cegieł z gwiazdą Dawida. Jest tam także napis: ,,Cmentarz zlikwidowali hitlerowcy w 1940-1943 oraz władze miasta w 1945-1970. Zarząd Miasta Koła. Ziomkostwo Żydów z Izraela.’’ Pomnik ten projektowała Marianna Grabowska (magister sztuki z Koła). Napis został wykonany w języku polskim i hebrajskim. Odsłonięcie pomnika miało miejsce 26 czerwca 1993 roku. Brało w tym udział zarówno duchowieństwo katolickie jak i ówczesne władze miasta.

title: Cmentarz żydowski w Kole

wikitext:
{{Cmentarz infobox
 |nazwa                    = Cmentarz żydowski w Kole
 |nazwa oryginalna         =
 |zabytek                  =
 |zdjęcie                  = Koło - cmentarz żydowski.jpg
 |opis zdjęcia             = Pomnik na terenie cmentarza
 |nazwa pełna              =
 |poprzednie nazwy         =
 |państwo                  = wielkopolskie
 |miejscowość              = [[Koło (województwo wielkopolskie)|Koło]]
 |adres                    = ul. Słowackiego
 |typ cmentarza            = wyznaniowy
 |wyznanie                 = [[judaizm]]
 |stan cmentarza           = nieczynny
 |powierzchnia cmentarza   =
 |liczba pochówków         =
 |liczba grobów            =
 |liczba kwater            =
 |data otwarcia            = ok. 1550
 |data ostatniego pochówku = 1939
 |data likwidacji          = 1940
 |zarządca                 =
 |architekt                =
 |mapa cmentarza           =
 |kod mapy                 = Koło
 |współrzędne              = 52°11'46.5"N 18°38'26.8"E
 |commons                  = category:Jewish cemetery in Koło
 |www                      =
}}
'''Cmentarz żydowski w Kole''' – niezachowany do dzisiaj cmentarz [[Judaizm|żydowski]] w [[Koło (miasto)|Kole]]. Znajdował się między ulicą 3 Maja a rzeką [[Warta|Wartą]], na terenie [[Osiedle Płaszczyzna (Koło)|osiedla Płaszczyzna]]. Teraz to teren ogrodzony – z tyłu Miejskiego Domu Kultury, aż do ulicy Słowackiego i Placu Narutowicza.

== Historia ==
Cmentarz został założony około 1550 roku<ref>{{Cytuj |tytuł = Cmentarz żydowski w Kole |data dostępu = 2022-01-18 |opublikowany = sztetl.org.pl |url = https://sztetl.org.pl/pl/miejscowosci/k/600-kolo/114-cmentarze/16480-cmentarz-zydowski-w-kole}}</ref>. Ostatni pochówek miał miejsce w 1939 roku, po zajęciu miasta okupanci zakazali chować na nim zmarłych<ref>{{Cytuj |tytuł = Z dziejów Żydów kolskich – w 70. rocznicę Zagłady w obozie zagłady Kulmhof |s = 55}}</ref>.

Zniszczenia cmentarza dokonali [[Okupacja niemiecka ziem polskich (1939–1945)|niemieccy okupanci]] w czasie [[II wojna światowa|II wojny światowej]]. Następnie kirkut stał się zaniedbaną ruiną, ponieważ nikt się nim nie zajmował. W 1970 roku administrację nad cmentarzem przejęły władze [[powiat kolski|powiatowe]].

W latach 70. XX wieku na terenie cmentarza próbowano otworzyć odkryty [[Pływalnia|basen]]<ref name=":0">{{Cytuj |autor = Krzysztof Witkowski |tytuł = Jak to z kolskim basenem było... |data = 2018-07-30 |data dostępu = 2022-12-06 |opublikowany = e-kolo.pl |url = https://www.e-kolo.pl/wiadomosci,13903,jak-to-z-kolskim-basenem-bylo |język = pl}}</ref>. Wskutek działań [[Eliasz Zajde|Eliasza Zajde]] wykopane przez budowlańców kości zebrano i przewieziono na [[Cmentarze żydowskie w Szczecinie|cmentarz żydowski w Szczecinie]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Z dziejów Żydów kolskich – w 70. rocznicę Zagłady w obozie zagłady Kulmhof |s = 30}}</ref>. Z powodu protestów środowisk żydowskich oraz braku funduszy budowy basenu nie ukończono<ref name=":0" />.

Tablica pamiątkowa została później zniszczona przez wandali. Przeprowadzono jednak jej rekonstrukcję i znajduje się ona w MDK-u.

== Cmentarz dziś ==
Od strony parku im. Juliusza Słowackiego znajduje się tablica informacyjna z gwiazdą Dawida i napisem: '',,Cmentarz żydowski. Teren prawnie chroniony. Uszanuj miejsce spoczynku zmarłych”''.

Od strony MDK-u usytuowany jest pomnik – mur z cegieł z [[gwiazda Dawida|gwiazdą Dawida]]. Jest tam także napis: '',,Cmentarz zlikwidowali hitlerowcy w 1940-1943 oraz władze miasta w 1945-1970. Zarząd Miasta Koła. Ziomkostwo [[Żydzi|Żydów]] z [[Izrael]]a.’’'' Pomnik ten projektowała Marianna Grabowska (magister sztuki z Koła). Napis został wykonany w [[język polski|języku polskim]] i [[język hebrajski|hebrajskim]]. Odsłonięcie pomnika miało miejsce 26 czerwca 1993 roku. Brało w tym udział zarówno duchowieństwo katolickie jak i ówczesne władze miasta<ref>{{Cytuj |rozdział = Wspomnienia o Eliaszu Zajde |tytuł = Z dziejów Żydów kolskich – w 70. rocznicę Zagłady w obozie zagłady Kulmhof |data = 1912 |miejsce = Koło |s = 29-34 |url = http://www.muzeum-kolo.pl/pl/images/stories/wydawnictwa-online/z-dziejow-zydow-kolskich.pdf}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* Józef Burszta, ''600 lat miasta Koła'', Poznań 1963
* {{Cytuj książkę | nazwisko= Mujta | imię=Józef Stanisław | tytuł= 635 lat miasta Koła | data=1997 | wydawca=Muzeum Technik Ceramicznych : Kolskie Towarzystwo Kulturalne | miejsce=Koło | isbn=83-86139-34-X}}
* {{Cytuj |redaktor = Krzysztof Witkowski |tytuł = Z dziejów Żydów kolskich – w 70. rocznicę Zagłady w obozie zagłady Kulmhof |data = 2012 |isbn = 9788362485666 |miejsce = Koło |wydawca = Urząd Miejski w Kole}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko=Kasperkiewicz | imię=Kazimierz | autor= | tytuł=
Miejsca i obiekty walki i pamięci z lat wojny i okupacji 1939-1945 w Kole i powiecie kolskim | data=2004 | wydawca=Towarzystwo Przyjaciół Miasta Koła | miejsce=Koło | isbn=8390903091 }}

== Linki zewnętrzne ==
* [https://archive.is/20121221112746/http://www.sztetl.org.pl/pl/article/kolo/12,cmentarze/1993,/ Cmentarz żydowski w Kole] na portalu Wirtualny Sztetl

{{zabytki Koła}}

[[Kategoria:Cmentarze w Kole]]
[[Kategoria:Cmentarze żydowskie w województwie wielkopolskim|Koło]]

title: Cmentarz żydowski w Kole

Państwo: Polska

Województwo: wielkopolskie

Miejscowość: Koło

Adres: ul. Słowackiego

Typ cmentarza: wyznaniowy

Wyznanie: judaizm

Stan cmentarza: nieczynny