text:
# Richard Dean Anderson
Richard Dean Anderson (ur. 23 stycznia 1950 w Minneapolis) – amerykański aktor i producent telewizyjny i filmowy. Najbardziej znany z tytułowej roli jako MacGyver, a także z roli Jacka O’Neilla w serialu Gwiezdne wrota, w którym za rolę przedstawiającą USAF w dobrym świetle oraz produkcję serialu otrzymał honorowy tytuł generała brygady sił powietrznych.

## Życiorys

### Wczesne lata
Urodził się w Minneapolis w stanie Minnesota jako najstarszy z czterech synów. Jego ojciec, Stuart Jay Anderson (1923-2003), uczył angielskiego, sztuk teatralnych i pięknych w miejscowym liceum i był znanym basistą jazzowym. Jego matka Jocelyn Rhae Carter była artystką, uzdolnioną do malarstwa i rzeźby. Wraz z młodszymi braćmi, Jeffreyem Scottem, Thomasem Johnem i Jamesem Stuartem, wychował się na przedmieściach Minneapolis, w Roseville, gdzie uczęszczał do Alexander Ramsey High School i zainteresował się sportem, sztuką, muzyką i aktorstwem.
Marzył, by zostać zawodowym hokeistą. Ale kiedy miał 16 lat, w przeciągu zaledwie trzech tygodni podczas szkolnych meczów hokejowych złamał oba ramiona w kilku wypadkach. Odłożył na bok marzenia o zawodowstwie, nigdy jednak nie porzucił sportu. W wieku 17 lat odbył 5641 milową podróż na rowerze z Minnesoty przez Kanadę i Alaskę.
Studiował na wydziale teatralnym na St. Cloud State University i na Uniwersytecie Ohio, jednak studiów nie ukończył. Podróże wkrótce zaniosły go do Nowego Jorku. Spędził trochę czasu w Haight-Ashbury, dzielnicy San Francisco, podczas rewolucji kulturalnej wczesnych lat 70., zanim ostatecznie osiadł w Los Angeles. Tu pracował jako mim i żongler oraz jako śpiewak-błazen w kabarecie w renesansowym stylu. Pracował też w Marineland Pacific, gdzie wymyślał, reżyserował i grał w przedstawieniach z ssakami. Do jego obowiązków należało między innymi trzymanie ryby w zębach, a orki miały tę rybę złapać. Pojawiał się w sztukach i teatrze, otrzymał rolę w Superman in the Bones w Pilgrimage Theatre (Teatrze Pielgrzymów) w Los Angeles. W tym czasie również śpiewał i grał na gitarze w swoim własnym zespole rockowym „Ricky Dean and Dante”.

### Kariera
Zwrócił na siebie uwagę jako dr Jeff Webber w popularnej operze mydlanej ABC Szpital miejski (General Hospital, 1976-81). Po pięciu sezonach opuścił ekipę serialu, by spróbować szczęścia w telewizji w godzinach szczytu. Trafił do obsady dwóch krótkotrwałych telewizyjnych seriali CBS: Siedem narzeczonych dla siedmiu braci (Seven Brides for Seven Brothers, 1982–83) jako Adam McFadden, najstarszy z braci i Emerald Point N.A.S. (1983-84) jako pilot samolotu marynarki Simon Adams. Pojawiał się też często gościnnie w innych serialach, w tym ABC Statek miłości (The Love Boat, 1982) jako Carter Randall.
W roku 1985 został wybrany do roli MacGyvera. Został wezwany na rozmowę i poproszony o przeczytanie nieznanego mu scenariusza. Będąc dalekowidzem, zapytał, czy może włożyć okulary do czytania. Ten zwykły czyn przekonał producentów, że to właśnie ten człowiek zostanie ich bohaterem. Przez siedem sezonów na ABC występował jako sprytny i wynalazczy bohater unikający przemocy, który rozwiązywał problemy na swój własny niezwykły sposób.
W dramacie telewizyjnym ABC Zwyczajni bohaterowie (Ordinary Heroes, 1986) zagrał żołnierza Tony’ego Kaisera, który w 1971 roku zostaje wezwany do wojska i jedzie do Wietnamu, gdzie został oślepiony na trzy dni przed powrotem do domu i próbuje odbudować życie przy boku dawnej przyjaciółki (Valerie Bertinelli). W telewizyjnym dramacie CBS W oczach nieznajomego (In the Eyes of a Stranger, 1992) z Justine Bateman wystąpił w roli pozbawionego ideałów policjanta Jacka Rourke, a telewizyjnym dreszczowcu CBS Oczami mordercy (Through the Eyes of Killer, 1992) z Tippi Hedren i Joe Pantoliano zagrał psychopatę ścigającego Laurie Fisher (Marg Helgenberger). Jego mroczna gra znęcającego się męża w telewizyjnym dreszczowcu CBS W pułapce namiętności (Beyond Betrayal, 1994) z Susan Dey skłoniła tygodnik „Variety” do następującej uwagi: Richard Dean Anderson gra w tak mroczny sposób, że zakamarki duszy jego bohatera mogłyby być bestsellerami na Halloween. Z kolei w dramacie Past the Bleachers (1995) odtwarzał rolę ojca przygnębionego po śmierci syna.
Po zakończeniu serialu MacGyver, Richard i jego przyjaciel, Michael Greenburg, podpisali kontrakt z Paramount Pictures, który orzekał, że założona przez nich spółka Gekko Film Corporation będzie produkować filmy i seriale dla telewizji. Pierwszym ich projektem była kontynuacja MacGyvera, gdzie Anderson był i aktorem i producentem. Były to dwa osobne filmy, oba kręcone w Londynie, a ich premiera odbyła się w 1994, i przyjęta została przez krytykę z uznaniem. Kolejnym projektem był serial telewizyjny dla telewizji UPN Legend (1995), gdzie sportretował Enersta Pratta, pisarza krótkich opowiadań, który wchodzi w świat swojego literackiego bohatera, Nicodemusa Legenda, w lekkiej mieszance westernu i science fiction.
Następnie Anderson podpisał kontrakt z telewizją CBS i nakręcił odcinek pilotażowy nowego serialu jako telewizyjny dramat filmowy Polowanie na strażaków (Firehouse, 1997) grając postać Michaela Brooksa, jednak nikt nie był zainteresowany jego kontynuacją. Potem pojawił się w miniserialu NBC Zegar Pandory (Pandora’s Clock, 1996), która zdobyła uznanie krytyki i była ważnym sukcesem dla sieci NBC. Richard podpisał kontrakt z Metro-Goldwyn-Mayer/United Artists i telewizją Showtime, by zagrać w serialu science-fiction Stargate SG-1, który powstał na podstawie filmu z 1994 roku. Produkcja tego serialu rozpoczęła się w lutym 1997, a premiera odbyła się 27 lipca 1997. Serial był kręcony w Kolumbii Brytyjskiej w Vancouver. Pierwotnie miał być znacznie krótszy, ale okazał się tak dużym sukcesem, że kontynuowano go przez 10 lat, do 2007 roku.

## Życie prywatne
Spotykał się z Justine Bateman, Deidre Hall (1979), Selą Ward (1983-86), Teri Hatcher (1985-88), Marlee Matlin (1988), Katariną Witt (w marcu 1992), Lisą Marie (1993) i Larą Flynn Boyle (1995). W latach 1996–2002 jego partnerką życiową była Apryl Prose, z którą ma córkę Wylie Quinn Annarose (ur. 2 sierpnia 1998).

## Filmografia

### Seriale TV
- 1976–1980: Szpital miejski jako dr Jeff Webber
- 1982: Statek miłości jako Carter Randall
- 1982–1983: Seven Brides for Seven Brothers jako Adam McFadden
- 1983–1984: Emerald Point N.A.S. jako porucznik Simon Adams
- 1985–1992: MacGyver jako Angus MacGyver
- 1995: Legend jako Ernest Pratt / Nicodemus Legend
- 1996: Zegar Pandory (Doomsday Virus) jako James Holland
- 1997: Gwiezdne wrota: Dzieci bogów jako pułkownik Jack O’Neill
- 1997–2007: Stargate SG-1 jako pułkownik/generał Jack O’Neill
- 2004–2007: Gwiezdne wrota: Atlantyda jako generał Jack O’Neill
- 2006: Simpsonowie w roli samego siebie (głos)
- 2009: Saturday Night Live jako MacGyver
- 2009–2010: Gwiezdne wrota: Wszechświat (Stargate: Universe) jako generał Jack O’Neill
- 2011: Paragraf Kate jako David Smith
- 2013: Nie zadzieraj z zołzą spod 23 w roli samego siebie

### Filmy
- 1982: Zakochani młodzi lekarze jako handlarz narkotykami
- 1986: Odd Jobs jako Spud
- 1986: Zwyczajni bohaterowie (Ordinary Heroes, TV) jako Tony Kaiser
- 1992: Oczami mordercy (Through the Eyes of a Killer, TV) jako Ray Bellano
- 1992: In the Eyes of a Stranger jako Jack Rourke
- 1994: MacGyver: Zaginiony skarb Atlantydy (MacGyver: Lost Treasure of Atlantis, TV) jako Angus MacGyver
- 1994: MacGyver: Ku zagładzie świata (MacGyver: Trail to Doomsday, TV) jako Angus MacGyver
- 1994: W pułapce namiętności (Beyond betrayal, TV) jako Bradley Matthews
- 1995: Past the Bleachers (TV) jako Bill Parish
- 1997: Polowanie na strażaków (Firehouse, TV) jako porucznik Michael Brooks
- 2008: Gwiezdne wrota: Continuum (Stargate: Continuum) jako generał Jack O’Neill

### Gry komputerowe
- 1997: Fallout jako Killian Darkwater (głos)

title: Richard Dean Anderson

wikitext:
{{inne znaczenia|aktora ur. 1950|[[Richard Anderson]] (1926–2017)}}
{{Aktor infobox
 |imię i nazwisko           = Richard Dean Anderson
 |imię i nazwisko org       =
 |grafika                   = Richard Dean Anderson Photo Op GalaxyCon Raleigh 2019.jpg
 |opis grafiki              = Richard Dean Anderson (2019)
 |alt grafiki               =
 |prawdziwe imię i nazwisko =
 |data urodzenia            = 23 stycznia 1950
 |miejsce urodzenia         = [[Minneapolis]]
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |zawód                     = aktor, producent
 |współmałżonek             = Apryl A. Prose<br />(1996–2003)
 |lata aktywności           = od 1976
 |zespół artystyczny        =
 |odznaczenia               =
 |commons                   = Richard Dean Anderson
 |www                       = http://www.rdanderson.com
}}
'''Richard Dean Anderson'''<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.interfilmes.com/person_1080600_Richard.Dean.Anderson.html|tytuł=Personalidade:Richard Dean Anderson (EUA)|opublikowany=InterFilmes.com|język=pt|data dostępu=2017-03-29}}</ref> (ur. [[23 stycznia]] [[1950 w filmie|1950]] w [[Minneapolis]]) – [[Stany Zjednoczone|amerykański]] aktor i producent telewizyjny i filmowy. Najbardziej znany z tytułowej roli jako [[MacGyver (serial telewizyjny 1985)|MacGyver]]<ref>{{Cytuj stronę|url=http://starity.hu/sztarok/richard-dean-anderson/|tytuł=Richard Dean Anderson – Sztárlexikon|opublikowany=Starity.hu|język=hu|data dostępu=2017-03-29}}</ref>, a także z roli [[Jack O’Neill|Jacka O’Neilla]] w serialu ''[[Gwiezdne wrota (serial telewizyjny)|Gwiezdne wrota]]'', w którym za rolę przedstawiającą USAF w dobrym świetle oraz produkcję serialu otrzymał honorowy tytuł [[Generał|generała brygady]] sił powietrznych<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.listal.com/richard-dean-anderson|tytuł=Richard Dean Anderson|opublikowany=Listal|język=en|data dostępu=2017-03-29}}</ref>.

== Życiorys ==
=== Wczesne lata ===
Urodził się w [[Minneapolis]] w stanie [[Minnesota]] jako najstarszy z czterech synów. Jego ojciec, Stuart Jay Anderson (1923-2003)<ref>{{Cytuj stronę|url=http://gw.geneanet.org/tdowling?lang=en&p=stuart+jay&n=anderson|tytuł=Stuart Jay Anderson – Family tree Tim Dowling|opublikowany=Geneanet|język=en|data dostępu=2017-03-29}}</ref>, uczył angielskiego, sztuk teatralnych i pięknych w miejscowym [[Liceum ogólnokształcące|liceum]] i był znanym basistą jazzowym<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.filmreference.com/film/38/Richard-Dean-Anderson.html|tytuł=Richard Dean Anderson Biography (1950-)|opublikowany=Film Reference|język=en|data dostępu=2017-03-29}}</ref>. Jego matka Jocelyn Rhae Carter<ref>{{Cytuj stronę|url=http://gw.geneanet.org/tdowling?lang=en&p=jocelyn+rhae&n=carter|tytuł=Jocelyn Rhae Carter – Family tree Tim Dowling|opublikowany=Geneanet|język=en|data dostępu=2017-03-29}}</ref> była artystką, uzdolnioną do malarstwa i rzeźby<ref>{{Cytuj stronę|url=https://www.myheritage.pl/research/collection-10182/biographical-summaries-of-notable-people?itemId=1844705&action=showRecord|tytuł=Biographical Summaries of Notable People|opublikowany=[[MyHeritage]]|język=en|data dostępu=2017-03-29}}</ref>. Wraz z młodszymi braćmi, Jeffreyem Scottem, Thomasem Johnem i Jamesem Stuartem, wychował się na przedmieściach [[Minneapolis]], w [[Roseville (Minnesota)|Roseville]], gdzie uczęszczał do Alexander Ramsey High School i zainteresował się sportem, sztuką, muzyką i aktorstwem.

Marzył, by zostać zawodowym [[Hokej na lodzie|hokeistą]]<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.tv.com/people/richard-dean-anderson/|tytuł=Richard Dean Anderson|opublikowany=TV.com|język=en|data dostępu=2017-03-29}}</ref>. Ale kiedy miał 16 lat, w przeciągu zaledwie trzech tygodni podczas szkolnych meczów hokejowych złamał oba ramiona w kilku wypadkach. Odłożył na bok marzenia o zawodowstwie, nigdy jednak nie porzucił sportu. W wieku 17 lat odbył 5641 milową podróż na [[rower]]ze z Minnesoty przez [[Kanada|Kanadę]] i [[Alaska|Alaskę]].

Studiował na wydziale teatralnym na St. Cloud State University i na [[Uniwersytet Ohio|Uniwersytecie Ohio]]<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.cinemagia.ro/actori/richard-dean-anderson-9460/|tytuł=Richard Dean Anderson – Actor|opublikowany=CineMagia.ro|język=ro|data dostępu=2017-03-29}}</ref>, jednak studiów nie ukończył. Podróże wkrótce zaniosły go do [[Nowy Jork|Nowego Jorku]]. Spędził trochę czasu w [[Haight-Ashbury]], dzielnicy [[San Francisco]], podczas rewolucji kulturalnej wczesnych lat 70., zanim ostatecznie osiadł w [[Los Angeles]]. Tu pracował jako [[mim]] i [[Żongler (artysta cyrkowy)|żongler]] oraz jako śpiewak-błazen w kabarecie w renesansowym stylu. Pracował też w Marineland Pacific, gdzie wymyślał, reżyserował i grał w przedstawieniach z ssakami. Do jego obowiązków należało między innymi trzymanie ryby w zębach, a orki miały tę rybę złapać. Pojawiał się w sztukach i teatrze, otrzymał rolę w ''Superman in the Bones'' w Pilgrimage Theatre (Teatrze Pielgrzymów) w [[Los Angeles]]. W tym czasie również śpiewał i grał na gitarze w swoim własnym zespole rockowym „Ricky Dean and Dante”.

=== Kariera ===
[[Plik:Richard-dean-anderson-c1985.jpg|thumb|left|240px|Richard Dean Anderson jako [[Angus MacGyver|MacGyver]] (1985)]]
Zwrócił na siebie uwagę jako dr Jeff Webber w popularnej [[Opera mydlana|operze mydlanej]] ABC ''[[Szpital miejski]]'' (''General Hospital'', 1976-81). Po pięciu sezonach opuścił ekipę serialu, by spróbować szczęścia w telewizji w godzinach szczytu. Trafił do obsady dwóch krótkotrwałych telewizyjnych seriali [[CBS]]: ''[[Siedem narzeczonych dla siedmiu braci]]'' (''Seven Brides for Seven Brothers'', 1982–83) jako Adam McFadden, najstarszy z braci i ''Emerald Point N.A.S.'' (1983-84) jako pilot samolotu marynarki Simon Adams. Pojawiał się też często gościnnie w innych serialach, w tym ABC ''[[Statek miłości]]'' (''The Love Boat'', 1982) jako Carter Randall.

W roku 1985 został wybrany do roli [[Angus MacGyver|MacGyvera]]. Został wezwany na rozmowę i poproszony o przeczytanie nieznanego mu scenariusza. Będąc dalekowidzem, zapytał, czy może włożyć okulary do czytania. Ten zwykły czyn przekonał producentów, że to właśnie ten człowiek zostanie ich bohaterem. Przez siedem sezonów na [[American Broadcasting Company|ABC]] występował jako sprytny i wynalazczy bohater unikający przemocy, który rozwiązywał problemy na swój własny niezwykły sposób.

W dramacie telewizyjnym ABC ''Zwyczajni bohaterowie'' (''Ordinary Heroes'', 1986)<ref>{{Cytuj stronę|url=http://web.archive.org/web/20170901200141/http://www.tcm.com/tcmdb/title/472267/Ordinary-Heroes/ |tytuł=Ordinary Heroes (1986) – Overview|opublikowany=TCM.com|język=en|data dostępu=2017-03-29}}</ref> zagrał żołnierza Tony’ego Kaisera, który w 1971 roku zostaje wezwany do wojska i jedzie do [[Wietnam]]u, gdzie został oślepiony na trzy dni przed powrotem do domu i próbuje odbudować życie przy boku dawnej przyjaciółki ([[Valerie Bertinelli]]). W telewizyjnym dramacie CBS ''W oczach nieznajomego'' (''In the Eyes of a Stranger'', 1992)<ref>{{Cytuj stronę|url=https://www.rottentomatoes.com/m/in_the_eyes_of_a_stranger/|tytuł=In the Eyes of a Stranger (1992)|opublikowany=[[Rotten Tomatoes]]|język=en|data dostępu=2017-03-29}}</ref> z [[Justine Bateman]] wystąpił w roli pozbawionego ideałów policjanta Jacka Rourke, a telewizyjnym dreszczowcu CBS ''Oczami mordercy'' (''Through the Eyes of Killer'', 1992)<ref>{{IMDb|tytuł|0105583|Through the Eyes of a Killer (TV Movie 1992)}}</ref> z [[Tippi Hedren]] i [[Joe Pantoliano]] zagrał psychopatę ścigającego Laurie Fisher ([[Marg Helgenberger]]). Jego mroczna gra znęcającego się męża w telewizyjnym dreszczowcu CBS ''W pułapce namiętności'' (''Beyond Betrayal'', 1994)<ref>{{Cytuj stronę|url=https://www.rottentomatoes.com/m/beyond_betrayal|tytuł=Beyond Betrayal (1994)|opublikowany=[[Rotten Tomatoes]]|język=en|data dostępu=2017-03-29}}</ref> z [[Susan Dey]] skłoniła [[tygodnik]] „[[Variety]]” do następującej uwagi: ''Richard Dean Anderson gra w tak mroczny sposób, że zakamarki duszy jego bohatera mogłyby być bestsellerami na Halloween''<ref>{{Cytuj stronę|url=http://web.archive.org/web/20170518213854/http://toulouse-game-show.fr/content/richard-dean-anderson|tytuł=Richard Dean Anderson|opublikowany=TGS – Toulouse Game Show|język=fr|data dostępu=2017-03-29}}</ref>. Z kolei w dramacie ''Past the Bleachers'' (1995) odtwarzał rolę ojca przygnębionego po śmierci syna<ref>{{Cytuj stronę|url=https://www.rottentomatoes.com/m/past_the_bleachers/|tytuł=Past the Bleachers (1995)|opublikowany=[[Rotten Tomatoes]]|język=en|data dostępu=2017-03-29}}</ref>.

Po zakończeniu serialu ''[[MacGyver (serial telewizyjny 1985)|MacGyver]]'', Richard i jego przyjaciel, [[Michael Greenburg]], podpisali kontrakt z [[Paramount Pictures]], który orzekał, że założona przez nich spółka Gekko Film Corporation będzie produkować filmy i seriale dla telewizji. Pierwszym ich projektem była kontynuacja MacGyvera, gdzie Anderson był i aktorem i producentem. Były to dwa osobne filmy, oba kręcone w [[Londyn]]ie, a ich premiera odbyła się w 1994, i przyjęta została przez krytykę z uznaniem. Kolejnym projektem był serial telewizyjny dla telewizji UPN ''Legend'' (1995)<ref>{{IMDb|tytuł|0112045|Legend (TV Series 1995)}}</ref>, gdzie sportretował Enersta Pratta, pisarza krótkich opowiadań, który wchodzi w świat swojego literackiego bohatera, Nicodemusa Legenda, w lekkiej mieszance westernu i [[Fantastyka naukowa|science fiction]].

Następnie Anderson podpisał kontrakt z telewizją CBS i nakręcił odcinek pilotażowy nowego serialu jako telewizyjny dramat filmowy ''[[Polowanie na strażaków]]'' (''Firehouse'', 1997)<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.allocine.fr/film/fichefilm_gen_cfilm=184745.html|tytuł=Firehouse – film 1997|opublikowany=[[AlloCiné]]|język=fr|data dostępu=2017-03-29}}</ref> grając postać Michaela Brooksa, jednak nikt nie był zainteresowany jego kontynuacją. Potem pojawił się w miniserialu [[NBC]] ''Zegar Pandory'' (''Pandora’s Clock'', 1996)<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.mymovies.it/dizionario/recensione.asp?id=61659|tytuł=Pandora's Clock – La Terra è in Pericolo (1996)|opublikowany=MYmovies.it|język=it|data dostępu=2017-03-29}}</ref>, która zdobyła uznanie krytyki i była ważnym sukcesem dla sieci NBC. Richard podpisał kontrakt z [[Metro-Goldwyn-Mayer]]/[[United Artists]] i telewizją [[Showtime]], by zagrać w serialu science-fiction ''[[Gwiezdne wrota (serial telewizyjny)|Stargate SG-1]]'', który powstał na podstawie filmu z 1994 roku. Produkcja tego serialu rozpoczęła się w lutym 1997, a premiera odbyła się 27 lipca 1997. Serial był kręcony w [[Kolumbia Brytyjska|Kolumbii Brytyjskiej]] w [[Vancouver]]. Pierwotnie miał być znacznie krótszy, ale okazał się tak dużym sukcesem, że kontynuowano go przez 10 lat, do 2007 roku<ref>{{IMDb|tytuł|0118480|Stargate SG-1 (TV Series 1997–2007)}}</ref>.

== Życie prywatne ==
Spotykał się z [[Justine Bateman]], [[Deidre Hall]] (1979), [[Sela Ward|Selą Ward]] (1983-86), [[Teri Hatcher]] (1985-88), [[Marlee Matlin]] (1988), [[Katarina Witt|Katariną Witt]] (w marcu 1992), [[Lisa Marie|Lisą Marie]] (1993) i [[Lara Flynn Boyle|Larą Flynn Boyle]] (1995)<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.famousfix.com/topic/richard-dean-anderson/dating|tytuł=Richard Dean Anderson Dating History|opublikowany=FamousFix|język=en|data dostępu=2017-03-29}}</ref>. W latach 1996–2002 jego partnerką życiową była Apryl Prose, z którą ma córkę Wylie Quinn Annarose (ur. 2 sierpnia 1998).

== Filmografia ==
=== Seriale TV ===
* 1976–1980: ''[[Szpital miejski]]'' jako dr Jeff Webber
* 1982: ''[[Statek miłości]]'' jako Carter Randall
* 1982–1983: ''Seven Brides for Seven Brothers'' jako Adam McFadden
* 1983–1984: ''Emerald Point N.A.S.'' jako [[porucznik]] Simon Adams
* 1985–1992: ''[[MacGyver (serial telewizyjny 1985)|MacGyver]]'' jako [[Angus MacGyver]]
* 1995: ''Legend'' jako Ernest Pratt / Nicodemus Legend
* 1996: ''Zegar Pandory'' (''Doomsday Virus'') jako James Holland
* 1997: ''[[Dzieci bogów|Gwiezdne wrota: Dzieci bogów]]'' jako pułkownik [[Jack O’Neill]]
* 1997–2007: ''[[Gwiezdne wrota (serial telewizyjny)|Stargate SG-1]]'' jako pułkownik/generał [[Jack O’Neill]]
* 2004–2007: ''[[Gwiezdne wrota: Atlantyda]]'' jako generał [[Jack O’Neill]]
* 2006: ''[[Simpsonowie]]'' w roli samego siebie (głos)
* 2009: ''[[Saturday Night Live]]'' jako MacGyver
* 2009–2010: ''[[Gwiezdne wrota: Wszechświat]]'' (''Stargate: Universe'') jako generał [[Jack O’Neill]]
* 2011: ''[[Paragraf Kate]]'' jako David Smith
* 2013: ''[[Nie zadzieraj z zołzą spod 23]]'' w roli samego siebie

=== Filmy ===
* [[1982 w filmie|1982]]: ''[[Zakochani młodzi lekarze]]'' jako handlarz narkotykami
* [[1986 w filmie|1986]]: ''Odd Jobs'' jako Spud
* 1986: ''Zwyczajni bohaterowie'' (''Ordinary Heroes'', TV) jako Tony Kaiser
* [[1992 w filmie|1992]]: ''Oczami mordercy'' (''Through the Eyes of a Killer'', TV) jako Ray Bellano
* 1992: ''In the Eyes of a Stranger'' jako Jack Rourke
* [[1992 w filmie|1994]]: ''MacGyver: Zaginiony skarb Atlantydy'' (''MacGyver: Lost Treasure of Atlantis'', TV) jako [[Angus MacGyver]]
* 1994: ''MacGyver: Ku zagładzie świata'' (''MacGyver: Trail to Doomsday'', TV) jako [[Angus MacGyver]]
* 1994: ''W pułapce namiętności'' (''Beyond betrayal'', TV) jako Bradley Matthews
* [[1995 w filmie|1995]]: ''Past the Bleachers'' (TV) jako Bill Parish
* [[1997 w filmie|1997]]: ''[[Polowanie na strażaków]]'' (''Firehouse'', TV) jako porucznik Michael Brooks
* [[2008 w filmie|2008]]: ''[[Gwiezdne wrota: Continuum]]'' (''Stargate: Continuum'') jako generał [[Jack O’Neill]]

=== Gry komputerowe ===
* [[1997 w grach komputerowych|1997]]: ''[[Fallout]]'' jako Killian Darkwater (głos)

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{IMDb|osoba|0000760|Richard Dean Anderson}}
* {{Filmweb|osoba|44985|Richard Dean Anderson}}
* {{NNDB|osoba|034/000024959|Richard Dean Anderson}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Anderson, Richard Dean}}
[[Kategoria:Amerykanie pochodzenia norweskiego]]
[[Kategoria:Amerykanie pochodzenia szkockiego]]
[[Kategoria:Amerykanie pochodzenia szwedzkiego]]
[[Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi]]
[[Kategoria:Amerykańscy aktorzy telewizyjni]]
[[Kategoria:Amerykańscy aktorzy głosowi]]
[[Kategoria:Amerykańscy producenci telewizyjni]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Minneapolis]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1950]]
[[Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Ohio]]

title: Richard Dean Anderson

Data i miejsce urodzenia: 23 stycznia 1950 · Minneapolis

Zawód: aktor, producent

Współmałżonek: Apryl A. Prose · (1996–2003)


text:
# Charukowo
Charukowo (biał. Харукова; ros. Харуково) − wieś na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie smorgońskim, w sielsowiecie Korzenie.

## Historia
W czasach zaborów folwark w gminie Smorgonie, w powiecie oszmiańskim, w guberni wileńskiej Imperium Rosyjskiego. W 1905 roku liczył 10 mieszkańców, 27 dziesięcin, własność Żygadłowskich.
W latach 1921–1945 zaścianek leżał w Polsce, w województwie wileńskim, w powiecie oszmiańskim, w gminie Smorgonie.
W 1931 w 2 domach zamieszkiwało 10 osób.
Miejscowość podlegała pod Sąd Grodzki w Smorgoniach i Okręgowy w Wilnie; właściwy urząd pocztowy mieścił się w Smorgoniach.
Po II wojnie światowej w granicach Związku Sowieckiego. Od 1991 w niepodległej Białorusi. Do 2008 roku w sielsowiecie Białkowszczyzna.

wikiname: plwiki

title: Charukowo

in_language: pl

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Charukowo
 |nazwa oryginalna             = Харукова
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |alt zdjęcia                  =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = BY-HR
 |1. jednostka administracyjna =
 |2. jednostka administracyjna = [[rejon smorgoński|smorgoński]]
 |3. jednostka administracyjna = [[Sielsowiet Korzenie|Korzenie]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2009
 |liczba ludności              = 3
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     = obwód grodzieński # Białoruś # Polska
 |wariant mapy                 = 1939
 |współrzędne                  = 54°24'40"N 26°17'45"E
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Charukowo''' ({{w języku|be|Харукова}}; {{w języku|ru|Харуково}}) − wieś na [[Białoruś|Białorusi]], w [[Obwód grodzieński|obwodzie grodzieńskim]], w [[Rejon smorgoński|rejonie smorgońskim]], w [[Sielsowiet Korzenie|sielsowiecie Korzenie]].

== Historia ==
W czasach [[Ziemie Rzeczypospolitej pod zaborami|zaborów]] folwark w gminie Smorgonie, w powiecie oszmiańskim, w [[Gubernia wileńska|guberni wileńskiej]] [[Imperium Rosyjskie|Imperium Rosyjskiego]]. W 1905 roku liczył 10 mieszkańców, 27 dziesięcin, własność Żygadłowskich<ref>Гошкевич И. И. ''Виленская губернія: Полный списокъ населенныхъ мѣстъ со статистическими данными о каждомъ поселеніи, составленный по оффиціальнымъ свѣдѣниямъ, Вильна, 1905, s. 248''</ref>.

W latach 1921–1945 zaścianek leżał w [[II Rzeczpospolita|Polsce]], w [[Województwo wileńskie (II Rzeczpospolita)|województwie wileńskim]], w [[Powiat oszmiański|powiecie oszmiańskim]], w [[Smorgonie (gmina)|gminie Smorgonie]].

W [[Drugi Powszechny Spis Ludności|1931]] w 2 domach zamieszkiwało 10 osób<ref name=":12">{{Cytuj |autor =  |tytuł = Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej |data = 1938 |wolumin = 1 |miejsce = Warszawa |s = 36}}</ref>.

Miejscowość podlegała pod Sąd Grodzki w Smorgoniach i Okręgowy w [[Wilno|Wilnie]]; właściwy urząd pocztowy mieścił się w Smorgoniach.

Po II wojnie światowej w granicach Związku Sowieckiego. Od 1991 w niepodległej Białorusi. Do 2008 roku w sielsowiecie Białkowszczyzna<ref>Решение Гродненского областного Совета депутатов от 25 июня 2008 г. № 92 «О решении вопросов административно-территориального устройства Сморгонского района»</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Gmina Smorgonie (II Rzeczpospolita)}}
[[Kategoria:Wsie w rejonie smorgońskim]]
[[Kategoria:Zaścianki w powiecie oszmiańskim (II Rzeczpospolita)]]

title: CharukowoХарукова

Państwo: Białoruś

Obwód: grodzieński

Rejon: smorgoński

Sielsowiet: Korzenie

Populacja (2009) · • liczba ludności: · 3


text:
# Eradykacja
Eradykacja choroby (z łac. eradicatio) – całkowite zwalczenie choroby zakaźnej na całym świecie i z niewystępowaniem wywołującego ją patogenu w organizmach ludzkich, zwierzęcych i innych elementach środowiska.
Dotychczas eradykację patogenu w populacji osiągnięto w przypadku dwóch chorób: ospy prawdziwej (w populacji człowieka), którą Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) uznała za zwalczoną w 1980, oraz księgosuszu (w populacji przeżuwaczy), który Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) uznała za zwalczony w 2010. Ostatnie istniejące wirusy ospy prawdziwej są przechowywane w laboratoriach dla celów naukowych.
WHO wyznaczyło dwie następne choroby zakaźne do globalnej eradykacji:
- drakunkuloza (rezolucja WHO z 1986 r.)[2]
- Choroba Heinego-Medina (rezolucja WHO z 1988 r.)[3]

Termin eradykacja jest używany także  na określenie terapii mającej na celu usunięcie drobnoustroju z organizmu, np. bakterii Helicobacter pylori z błony śluzowej żołądka w celu leczenia i zapobiegania nawrotom choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy.
W tym celu przeważnie stosuje się leczenie przebiegające według schematu:
- lek z grupy inhibitorów pompy protonowej,
- klarytromycyna lub metronidazol,
- amoksycylina.

title: Eradykacja

wikitext:
'''Eradykacja choroby''' (z [[Łacina|łac.]] ''eradicatio'') – całkowite zwalczenie [[choroby zakaźne]]j na całym świecie i z niewystępowaniem wywołującego ją [[patogen]]u w organizmach ludzkich, zwierzęcych i innych elementach środowiska.

Dotychczas eradykację patogenu w [[populacja (biologia)|populacji]] osiągnięto w przypadku dwóch chorób: [[ospa prawdziwa|ospy prawdziwej]] (w populacji człowieka), którą [[Światowa Organizacja Zdrowia]] (WHO) uznała za zwalczoną w 1980, oraz [[księgosusz]]u (w populacji przeżuwaczy), który [[Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa]] (FAO) uznała za zwalczony w 2010<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-11542653|tytuł=Rinderpest virus has been wiped out, scientists say|autor=Pallab Ghosh|opublikowany=BBC News|język=en|data dostępu=2011-01-31}}</ref>. Ostatnie istniejące wirusy ospy prawdziwej są przechowywane w laboratoriach dla celów naukowych.

WHO wyznaczyło dwie następne choroby zakaźne do globalnej eradykacji:
* [[drakunkuloza]] (rezolucja WHO z 1986 r.)<ref>World Health Assembly. Resolution WHA39.21: elimination of dracunculiasis. Geneva: World Health Organization, 1986</ref>
* [[poliomyelitis|Choroba Heinego-Medina]] (rezolucja WHO z 1988 r.)<ref>World Health Assembly. Resolution WHA41.28: global eradication of poliomyelitis by year 2000. Geneva: World Health Organization, 1988</ref>

Termin '''eradykacja''' jest używany także  na określenie terapii mającej na celu usunięcie drobnoustroju z organizmu, np. bakterii ''[[Helicobacter pylori]]'' z błony śluzowej [[żołądek|żołądka]] w celu leczenia i zapobiegania nawrotom [[choroba wrzodowa|choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy]].

W tym celu przeważnie stosuje się leczenie przebiegające według schematu:
* lek z grupy [[Inhibitory pompy protonowej|inhibitorów pompy protonowej]],
* [[klarytromycyna]] lub [[metronidazol]],
* [[amoksycylina]].

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Zastrzeżenia|Medycyna}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Choroby zakaźne]]
[[Kategoria:Terapie]]


text:
# Kuniva
Von Carlisle, znany jako Kuniva (ur. 10 grudnia 1976) – amerykański raper oraz członek grupy D12.

## Dyskografia

### Mixtape'y
- 2010 – Retribution

### D12
- 1997 – The Underground EP
- 2001 – Devil's Night
- 2004 – D12 World

title: Kuniva

wikitext:
{{Artysta muzyczny infobox
 |nazwa                 = Kuniva
 |nazwa oryginalna      =
 |zdjęcie               =
 |opis zdjęcia          =
 |alt zdjęcia           =
 |imię i nazwisko       = Von Carlisle
 |pseudonim             = Kuniva
Rondell Beene
Hanz G
 |data urodzenia        = [[10 grudnia]] [[1976]]
 |miejsce urodzenia     = [[Detroit]], [[Michigan]]
 |data śmierci          =
 |miejsce śmierci       =
 |instrument            =
 |typ głosu             =
 |gatunek               = [[hip-hop]]
 |zawód                 = [[raper]]
 |aktywność             = Od 1992
 |wydawnictwo           = [[Shady Records]], [[Runyon Ave. Records]]
 |powiązania            = [[Kon Artis]], [[Eminem]], [[Royce da 5’9”]]
 |współpracownicy       =
 |wyróżniony instrument =
 |zespół                = [[D12]]
[[Da Brigade]]
 |odznaczenia           =
 |faksymile             =
 |opis faksymile        =
 |commons               =
 |www                   =
}}
'''Von Carlisle''', znany jako '''Kuniva''' (ur. [[10 grudnia]] [[1976]]<ref>{{cytuj stronę|url=https://archive.is/20120718084931/http://thugradio.net/d12-main.html|tytuł=D12|opublikowany=thugradio.net|język=en|data dostępu=2010-02-17}}</ref>) – [[Stany Zjednoczone|amerykański]] [[raper]] oraz członek grupy [[D12]].

== Dyskografia ==
=== Mixtape'y ===
* [[2010]] – ''Retribution''

=== [[D12]] ===
* [[1997]] – ''The Underground EP''
* [[2001]] – ''Devil's Night''
* [[2004]] – ''D12 World''

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Amerykańscy raperzy]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1976]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Detroit]]

title: Kuniva

Imię i nazwisko: Von Carlisle

Pseudonim: Kuniva · Rondell Beene · Hanz G

Data i miejsce urodzenia: 10 grudnia 1976 · Detroit, Michigan

Gatunki: hip-hop

Zawód: raper

Wydawnictwo: Shady Records, Runyon Ave. Records

Powiązania: Kon Artis, Eminem, Royce da 5’9”


text:
# Aktorzy prowincjonalni
Aktorzy prowincjonalni – polski psychologiczny film obyczajowy z 1978 roku w reżyserii Agnieszki Holland, na podstawie scenariusza napisanego wraz z Witoldem Zatorskim. Treścią filmu są obsesyjne starania młodego aktora teatralnego (Tadeusz Huk) o otrzymanie głównej roli w spektaklu Wyzwolenie Stanisława Wyspiańskiego; podczas tych starań aktor zaniedbuje swoją żonę pracującą w teatrzyku dla dzieci (Halina Łabonarska). Debiut kinowy Holland był wielokrotnie nagradzany; doceniano rolę Łabonarskiej oraz reżyserię, za którą Holland otrzymała nagrodę FIPRESCI na Festiwalu Filmowym w Cannes.

## Opis fabuły
Głównym bohaterem Aktorów prowincjonalnych jest Krzysztof Malewski, dość młody aktor, którego marzeniem jest angaż do roli Konrada w inscenizowanym właśnie Wyzwoleniu Stanisława Wyspiańskiego. Marzenia te nie spełniają się, gdyż reszta trupy aktorskiej odnosi się do przedstawienia jako typowej chałtury. Jednakże sposób postępowania Krzysztofa bynajmniej nie dowodzi jego idealizmu i czystości moralnej. Próbując osiągnąć upragniony sukces artystyczny, Krzysztof próbuje po prostu dostać się do lepszego teatru i opuścić znienawidzoną przez siebie prowincję. Tymczasem jego żona Anka, pracująca jako lalkarka w teatrze dla dzieci, czuje się odtrącona przez męża, zagubiona i osamotniona. Obsesja, z jaką Krzysztof próbuje zrealizować zamierzony cel, kończy się rozpadem związku.

## Obsada aktorska
Źródło: Internetowa Baza Filmu Polskiego

- Halina Łabonarska – Anka Malewska, żona Krzysztofa
- Tadeusz Huk – Krzysztof Malewski
- Iwona Biernacka – asystentka Rysia
- Ewa Dałkowska – Krystyna Gazda, przyjaciółka Ani z lat szkolnych
- Sława Kwaśniewska – suflerka Malina
- Kazimiera Nogajówna – aktorka Hanka
- Janina Ordężanka – matka Andrzeja
- Krystyna Wachelko-Zaleska – aktorka Daniela
- Stefan Burczyk – aktor Andrzej, przyjaciel Krzysztofa
- Andrzej Buszewicz – aktor Zygmunt Bielski
- Jan Ciecierski – Tadeusz Burski, sąsiad Anki i Krzysztofa
- Jerzy Fedorowicz – Michał Sulkiewicz, przyjaciel Krzysztofa ze szkoły teatralnej
- Adam Ferency – maszynista Adaś
- Bronisław Kassowski – stary aktor
- Jerzy Kryszak – aktor „Cynik”
- Jerzy Łapiński-Gaździński – aktor Darek
- Stanisław Michalski – aktor Antczak
- Jerzy Stuhr – recenzent Wojciech Głosowicz
- Jerzy Wasiuczyński – dyrektor teatru
- Tomasz Zygadło – reżyser Sławomir Szczepan
- Barbara Rachwalska – Stasiakowa, sąsiadka Anki i Krzysztofa
- Ryszard Kotys – brygadzista Majchrzak
- Zbigniew Bielski – maszynista Zawadzki
- Marcin Jarnuszkiewicz – scenograf
- Andrzej Rozhin – Korbut, dyrektor łódzkiego teatru

## Produkcja
Film Aktorzy prowincjonalni był debiutem kinowym reżyserki Agnieszki Holland, dotąd kręcącej filmy telewizyjne. Swój zamiar stworzenia filmu Holland objaśniała następująco: „w Aktorach prowincjonalnych mniej mi chodziło o ukazanie mechanizmu manipulacji, a bardziej o przedstawienie właśnie ludzkiego losu, w całym jego uwikłaniu i splątaniu. To znaczy starałam się bardziej wydobyć aspekt egzystencjalny niż publicystyczny”. Za produkcję filmu odpowiadał Michał Szczerbic, który musiał zmierzyć się z brakiem przychylności decydentów: „Mówiono mi, że w tym składzie ten film nie może się udać. Agnieszka zawali, ja zawalę finanse. Pomimo tych kłód, które rzucano nam pod nogi, udało się”. Zdjęcia do filmu nakręcono w Łodzi i Piątku.

## Odbiór
Premiera Aktorów prowincjonalnych odbyła się 10 sierpnia 1979 roku; na seanse filmu tłumnie przychodziła młoda publiczność, co po latach Holland odnotowywała następująco: „Film zdmuchnął wszystkich, wzbudził ogólny entuzjazm. Widownia to byli głównie młodzi ludzie. Właśnie wtedy pierwszy raz poczułam taki niebywały smak radości, że się coś zrobiło, co ludzie przyjmują z jakimś entuzjazmem, emocjami, wdzięcznością”.
Barbara Mruklik w recenzji dla czasopisma „Kino” odczytywała film Holland jako dzieło, w którym „rzecz idzie o interpretację tekstu klasycznej sztuki z wielkiego repertuaru narodowego, a w istocie o obronę podstawowych, autentycznych wartości […] Krzysztof obija się jednak tylko o szklane ściany obojętności, bezmyślności, bezwładu, marazmu, ogólnego niechcenia, niezrozumienia”.
Mariola Jankun-Dopartowa upatrywała w Aktorach prowincjonalnych ironicznych nawiązań do dylematów poruszanych w Wyzwoleniu Wyspiańskiego:
Manierę epoki zastępuje tu realistyczny obraz środowiska teatralnego z drugiej połowy lat siedemdziesiątych, z całą płycizną intelektualną, miałkością artystyczną, wulgarnością języka i trywialnością. Prywatność jest tylko przedłużeniem tego, co widzimy w teatrze; postulowane przez Wyspiańskiego stopienie się sztuki i życia w jedną całość nabiera tu ironicznego charakteru.
Marcin Maron dostrzegał w filmie Holland dwoistość znaczeniową, wynikającą z nawiązania do Wyzwolenia. Aktorów prowincjonalnych można odczytywać jako przypowieść autotematyczną, wyrażającą „problem fałszywego stosunku do kultury, czyli manipulacji, które mogą przesłonić prawdę o sensie sztuki i realiach życia”. Można też – jak zauważa Maron – traktować film Holland jako przenośnię, w której tak jak u Wyspiańskiego „chodzi o pytanie: jak można wyzwolić sztukę i życie z kłamstwa”. Barbara Hollender na łamach „Rzeczpospolitej” dowodziła ponadczasowości filmu, mówiąc, że o ile w momencie premiery filmu „środowisko prowincjonalnego teatru odczytywano jako metaforyczny obraz Polski, dzisiaj można dostrzec w tym filmie opowieść o niespełnieniach artysty, o rozmijaniu się życia i ideałów”. Tomasz Raczkowski z portalu Film.org.pl dowodził, że;
Holland dekonstruuje Polskę i Polaków, rysując przekonujący obraz relacji jednostki ze zbiorowością, sztuki z życiowym znojem, brzemienia historii ze współczesnością i polityki z prywatnym życiem. […] Aktorzy prowincjonalni są osiągnięciem nie tylko polskiego, ale i światowego kina społecznego, bezbłędnie wykorzystującym cały potencjał tego nurtu.

## Nagrody
- 1979 – Halina Łabonarska – Gdańsk (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych) – nagroda za pierwszoplanową rolę kobiecą.
- 1979 – Agnieszka Holland – Koszalin (Koszaliński Festiwal Debiutów Filmowych „Młodzi i Film”) – Grand Prix „Wielki Jantar” za szczególnie interesujące przedstawienie problemów naszej współczesności.
- 1979 – Halina Łabonarska – Koszalin (KSF „Młodzi i Film”) – nagroda aktorska w wyniku plebiscytu publiczności.
- 1980 – Agnieszka Holland – nagroda Międzynarodowej Federacji Krytyków Filmowych FIPRESCI na Festiwalu w Cannes.

title: Aktorzy prowincjonalni

wikitext:
{{Film infobox
 |tytuł            = Aktorzy prowincjonalni
 |oryginalny tytuł =
 |grafika          =
 |opis grafiki     =
 |alt grafiki      =
 |gatunek          = [[film obyczajowy|obyczajowy]]
[[film psychologiczny|psychologiczny]]
 |rok produkcji    = [[1978]]
 |data premiery    = [[10 sierpnia]] [[1979]]
 |kraj produkcji   = [[Polska Rzeczpospolita Ludowa|Polska]]
 |język            = [[język polski|polski]]
 |czas trwania     = 104 min
 |reżyseria        = [[Agnieszka Holland]]
 |scenariusz       = [[Agnieszka Holland]]
Witold Zatorski
 |główne role      = [[Jerzy Stuhr]]
[[Adam Ferency]]
[[Halina Łabonarska]]
[[Tadeusz Huk]]
[[Iwona Biernacka]]
 |muzyka           = [[Andrzej Zarycki]]
 |zdjęcia          = Jacek Petrycki
 |scenografia      = [[Bogdan Sölle]]
 |kostiumy         = Ludwika Niśkiewicz
 |montaż           = Halina Nawrocka
 |produkcja        =
 |wytwórnia        =
 |dystrybucja      =
 |budżet           =
 |przychody brutto =
 |poprzednik       =
 |kontynuacja      =
 |nagrody          =
 |commons          =
 |wikicytaty       =
 |www              =
}}
'''Aktorzy prowincjonalni''' – [[polska|polski]] [[film psychologiczny|psychologiczny]] [[film obyczajowy]] z [[1978]] roku w reżyserii [[Agnieszka Holland|Agnieszki Holland]], na podstawie scenariusza napisanego wraz z Witoldem Zatorskim. Treścią filmu są obsesyjne starania młodego aktora teatralnego ([[Tadeusz Huk]]) o otrzymanie głównej roli w spektaklu ''[[Wyzwolenie (dramat)|Wyzwolenie]]'' [[Stanisław Wyspiański|Stanisława Wyspiańskiego]]; podczas tych starań aktor zaniedbuje swoją żonę pracującą w teatrzyku dla dzieci ([[Halina Łabonarska]]). Debiut kinowy Holland był wielokrotnie nagradzany; doceniano rolę Łabonarskiej oraz reżyserię, za którą Holland otrzymała nagrodę [[Międzynarodowa Federacja Krytyków Filmowych|FIPRESCI]] na [[Festiwal Filmowy w Cannes|Festiwalu Filmowym w Cannes]].

== Opis fabuły ==
Głównym bohaterem ''Aktorów prowincjonalnych'' jest Krzysztof Malewski, dość młody aktor, którego marzeniem jest angaż do roli Konrada w inscenizowanym właśnie ''[[Wyzwolenie (dramat)|Wyzwoleniu]]'' [[Stanisław Wyspiański|Stanisława Wyspiańskiego]]. Marzenia te nie spełniają się, gdyż reszta trupy aktorskiej odnosi się do przedstawienia jako typowej chałtury. Jednakże sposób postępowania Krzysztofa bynajmniej nie dowodzi jego idealizmu i czystości moralnej. Próbując osiągnąć upragniony sukces artystyczny, Krzysztof próbuje po prostu dostać się do lepszego teatru i opuścić znienawidzoną przez siebie prowincję. Tymczasem jego żona Anka, pracująca jako lalkarka w teatrze dla dzieci, czuje się odtrącona przez męża, zagubiona i osamotniona. Obsesja, z jaką Krzysztof próbuje zrealizować zamierzony cel, kończy się rozpadem związku{{odn|Maron|2011|s=136}}.
[[Plik:Halina.Łabonarska.JPG|mały|[[Halina Łabonarska]], odtwórczyni głównej roli żeńskiej (2018)]]

== Obsada aktorska ==
''Źródło: Internetowa Baza Filmu Polskiego''<ref name=":2">{{Filmpolski|tytuł|12734|Aktorzy prowincjonalni}}</ref>
{{Układ wielokolumnowy|szerokość=300px|
* [[Halina Łabonarska]] – Anka Malewska, żona Krzysztofa
* [[Tadeusz Huk]] – Krzysztof Malewski
* [[Iwona Biernacka]] – asystentka Rysia
* [[Ewa Dałkowska]] – Krystyna Gazda, przyjaciółka Ani z lat szkolnych
* [[Sława Kwaśniewska]] – suflerka Malina
* [[Kazimiera Nogajówna]] – aktorka Hanka
* [[Janina Ordężanka]] – matka Andrzeja
* [[Krystyna Wachelko-Zaleska]] – aktorka Daniela
* [[Stefan Burczyk]] – aktor Andrzej, przyjaciel Krzysztofa
* [[Andrzej Buszewicz]] – aktor Zygmunt Bielski
* [[Jan Ciecierski (aktor)|Jan Ciecierski]] – Tadeusz Burski, sąsiad Anki i Krzysztofa
* [[Jerzy Fedorowicz]] – Michał Sulkiewicz, przyjaciel Krzysztofa ze szkoły teatralnej
* [[Adam Ferency]] – maszynista Adaś
* [[Bronisław Kassowski]] – stary aktor
* [[Jerzy Kryszak]] – aktor „Cynik”
* [[Jerzy Łapiński|Jerzy Łapiński-Gaździński]] – aktor Darek
* [[Stanisław Michalski (aktor)|Stanisław Michalski]] – aktor Antczak
* [[Jerzy Stuhr]] – recenzent Wojciech Głosowicz
* [[Jerzy Wasiuczyński]] – dyrektor teatru
* [[Tomasz Zygadło]] – reżyser Sławomir Szczepan
* [[Barbara Rachwalska]] – Stasiakowa, sąsiadka Anki i Krzysztofa
* [[Ryszard Kotys]] – brygadzista Majchrzak
* [[Zbigniew Bielski]] – maszynista Zawadzki
* [[Marcin Jarnuszkiewicz]] – scenograf
* [[Andrzej Rozhin]] – Korbut, dyrektor łódzkiego teatru
}}

== Produkcja ==
Film ''Aktorzy prowincjonalni'' był debiutem kinowym reżyserki Agnieszki Holland, dotąd kręcącej filmy telewizyjne<ref>{{Cytuj |autor = Jerzy Armata |tytuł = Historia polskiego filmu. Reżyserzy – Agnieszka Holland |data = |data dostępu = 2020-04-11 |opublikowany = akademiapolskiegofilmu.pl |url = https://www.akademiapolskiegofilmu.pl/pl/historia-polskiego-filmu/rezyserzy/agnieszka-holland/47 |cytat = „Aktorzy prowincjonalni [...] to bez wątpienia jeden z najciekawszych debiutów w dziejach polskiej kinematografii,”}}</ref><ref>{{Cytuj |autor = Jerzy Armata |tytuł = Historia polskiego filmu. Reżyserzy – Agnieszka Holland |data = |data dostępu = 2020-04-11 |opublikowany = akademiapolskiegofilmu.pl |url = https://www.akademiapolskiegofilmu.pl/pl/historia-polskiego-filmu/rezyserzy/agnieszka-holland/47 |cytat = „Zanim nakręciła swój pierwszy pełnometrażowy film kinowy – Aktorzy prowincjonalni (1978), uczestniczyła w dwóch pracach zbiorowych, tworząc Dziewczynę i „Akwariusa” w nowelowych Obrazkach z życia (1975)”}}</ref>. Swój zamiar stworzenia filmu Holland objaśniała następująco: „w ''Aktorach prowincjonalnych'' mniej mi chodziło o ukazanie mechanizmu manipulacji, a bardziej o przedstawienie właśnie ludzkiego losu, w całym jego uwikłaniu i splątaniu. To znaczy starałam się bardziej wydobyć aspekt egzystencjalny niż publicystyczny”<ref name=":0">{{Cytuj |tytuł = „Aktorzy prowincjonalni” Agnieszki Holland |data dostępu = 2021-09-27 |opublikowany = Culture.pl |url = https://culture.pl/pl/dzielo/aktorzy-prowincjonalni-agnieszki-holland |język = pl}}</ref>. Za produkcję filmu odpowiadał [[Michał Szczerbic]], który musiał zmierzyć się z brakiem przychylności decydentów: „Mówiono mi, że w tym składzie ten film nie może się udać. Agnieszka zawali, ja zawalę finanse. Pomimo tych kłód, które rzucano nam pod nogi, udało się”<ref name=":1">{{Cytuj |tytuł = „Aktorzy prowincjonalni” po latach. Ten film zdmuchnął wszystkich |data dostępu = 2021-09-27 |opublikowany = film.interia.pl |url = https://film.interia.pl/wiadomosci/news-aktorzy-prowincjonalni-po-latach-ten-film-zdmuchnal-wszystki,nId,1895835 |język = pl}}</ref>. Zdjęcia do filmu nakręcono w [[Łódź|Łodzi]] i [[Piątek (miasto)|Piątku]]<ref name=":2" />.

== Odbiór ==
[[Plik:A.Holland1.jpg|mały|[[Agnieszka Holland]], reżyserka filmu (2017)]]
Premiera ''Aktorów prowincjonalnych'' odbyła się 10 sierpnia 1979 roku; na seanse filmu tłumnie przychodziła młoda publiczność, co po latach Holland odnotowywała następująco: „Film zdmuchnął wszystkich, wzbudził ogólny entuzjazm. Widownia to byli głównie młodzi ludzie. Właśnie wtedy pierwszy raz poczułam taki niebywały smak radości, że się coś zrobiło, co ludzie przyjmują z jakimś entuzjazmem, emocjami, wdzięcznością”<ref name=":1" />.

Barbara Mruklik w recenzji dla czasopisma „[[Kino (miesięcznik)|Kino]]” odczytywała film Holland jako dzieło, w którym „rzecz idzie o interpretację tekstu klasycznej sztuki z wielkiego repertuaru narodowego, a w istocie o obronę podstawowych, autentycznych wartości […] Krzysztof obija się jednak tylko o szklane ściany obojętności, bezmyślności, bezwładu, marazmu, ogólnego niechcenia, niezrozumienia”<ref name=":0" />.
[[Mariola Jankun-Dopartowa]] upatrywała w ''Aktorach prowincjonalnych'' ironicznych nawiązań do dylematów poruszanych w ''Wyzwoleniu'' Wyspiańskiego:

Manierę epoki zastępuje tu realistyczny obraz środowiska teatralnego z drugiej połowy lat siedemdziesiątych, z całą płycizną intelektualną, miałkością artystyczną, wulgarnością języka i trywialnością. Prywatność jest tylko przedłużeniem tego, co widzimy w teatrze; postulowane przez Wyspiańskiego stopienie się sztuki i życia w jedną całość nabiera tu ironicznego charakteru{{odn|Maron|2011|s=138}}.

[[Marcin Maron]] dostrzegał w filmie Holland dwoistość znaczeniową, wynikającą z nawiązania do ''Wyzwolenia. Aktorów prowincjonalnych'' można odczytywać jako przypowieść autotematyczną, wyrażającą „problem fałszywego stosunku do kultury, czyli manipulacji, które mogą przesłonić prawdę o sensie sztuki i realiach życia”. Można też – jak zauważa Maron – traktować film Holland jako przenośnię, w której tak jak u Wyspiańskiego „chodzi o pytanie: jak można wyzwolić sztukę i życie z kłamstwa”{{odn|Maron|2011|s=136}}. [[Barbara Hollender]] na łamach „[[Rzeczpospolita (gazeta)|Rzeczpospolitej]]” dowodziła ponadczasowości filmu, mówiąc, że o ile w momencie premiery filmu „środowisko prowincjonalnego teatru odczytywano jako metaforyczny obraz Polski, dzisiaj można dostrzec w tym filmie opowieść o niespełnieniach artysty, o rozmijaniu się życia i ideałów”<ref>{{Cytuj |autor = Barbara Hollender |tytuł = Zwyczajni ludzie w kinie Agnieszki Holland |data = 2008-08-25 |data dostępu = 2021-09-27 |opublikowany = Rzeczpospolita |url = https://www.rp.pl/film/art16070111-zwyczajni-ludzie-w-kinie-agnieszki-holland |język = pl}}</ref>. Tomasz Raczkowski z portalu Film.org.pl dowodził, że;

Holland dekonstruuje Polskę i Polaków, rysując przekonujący obraz relacji jednostki ze zbiorowością, sztuki z życiowym znojem, brzemienia historii ze współczesnością i polityki z prywatnym życiem. […] ''Aktorzy prowincjonalni'' są osiągnięciem nie tylko polskiego, ale i światowego kina społecznego, bezbłędnie wykorzystującym cały potencjał tego nurtu<ref>{{Cytuj |autor = Przemysław Mudlaff, Tomasz Raczkowski |tytuł = Agnieszka Holland. Oceniamy wszystkie filmy na dwa głosy |data = 2020-10-06 |data dostępu = 2021-09-27 |opublikowany = film.org.pl |url = https://film.org.pl/a/agnieszka-holland-oceniamy-wszystkie-filmy-na-dwa-glosy-242468 |język = pl}}</ref>.

== Nagrody ==
* 1979 – [[Halina Łabonarska]] – [[Gdańsk]] ([[Festiwal Polskich Filmów Fabularnych]]) – nagroda za pierwszoplanową rolę kobiecą.
* 1979 – [[Agnieszka Holland]] – [[Koszalin]] ([[Koszaliński Festiwal Debiutów Filmowych „Młodzi i Film”]]) – Grand Prix „Wielki Jantar” za szczególnie interesujące przedstawienie problemów naszej współczesności.
* 1979 – Halina Łabonarska – [[Koszalin]] (KSF „Młodzi i Film”) – nagroda aktorska w wyniku plebiscytu publiczności.
* 1980 – Agnieszka Holland – nagroda [[Międzynarodowa Federacja Krytyków Filmowych|Międzynarodowej Federacji Krytyków Filmowych FIPRESCI]] na [[Festiwal Filmowy w Cannes|Festiwalu w Cannes]].

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj |autor = Marcin Maron |tytuł = Głowa Meduzy, czyli realizm filmów Kina Moralnego Niepokoju |czasopismo = [[Kwartalnik Filmowy]] |data = 2011 |numer = 75−76 |s = 122−148 |odn = tak}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{IMDb|tytuł|0080342|Aktorzy prowincjonalni}}
* {{Filmweb|tytuł|3741|Aktorzy prowincjonalni}}
* {{Filmpolski|tytuł|12734|Aktorzy prowincjonalni}}
* {{Fototeka|film zdjęcia|Aktorzy%20prowincjonalni|Aktorzy prowincjonalni}}
* ''[https://www.akademiapolskiegofilmu.pl/pl/historia-polskiego-filmu/filmy/aktorzy-prowincjonalni/3 Aktorzy prowincjonalni]'' w bazie [[Akademia Polskiego Filmu]]

{{Agnieszka Holland}}

[[Kategoria:Filmy w reżyserii Agnieszki Holland]]
[[Kategoria:Polskie dramaty filmowe]]
[[Kategoria:Polskie filmy psychologiczne]]
[[Kategoria:Polskie filmy obyczajowe]]
[[Kategoria:Polskie filmy z 1979 roku]]
[[Kategoria:Filmy kręcone w Łodzi]]

title: Aktorzy prowincjonalni

Gatunek: obyczajowy · psychologiczny

Data premiery: 10 sierpnia 1979

Kraj produkcji: Polska

Język: polski

Czas trwania: 104 min

Reżyseria: Agnieszka Holland

Scenariusz: Agnieszka Holland · Witold Zatorski

Główne role: Jerzy Stuhr · Adam Ferency · Halina Łabonarska · Tadeusz Huk · Iwona Biernacka

Muzyka: Andrzej Zarycki

Zdjęcia: Jacek Petrycki

Scenografia: Bogdan Sölle

Kostiumy: Ludwika Niśkiewicz

Montaż: Halina Nawrocka


text:
# Kostrzewa pochwiasta
Kostrzewa pochwiasta (Festuca vaginata Waldst. & Kit. ex Willd.) – gatunek rośliny z rodziny wiechlinowatych. Występuje w środkowej, wschodniej i południowo-wschodniej Europie. W Polsce jest gatunkiem rzadkim; rośnie na rozproszonych stanowiskach w środkowej i zachodniej części kraju.

## Morfologia
ŁodygaŹdźbło o wysokości 20–60 cm.
LiścieGładkie, owalne na przekroju, 9–13-nerwowe, o średnicy 0,5–1 mm. Na powierzchni wewnętrznej znajduje się 3–5 trójkątnych żeber. Sklerenchyma w postaci jednolitego pierścienia.
KwiatyZebrane w kłoski o długości 4–6 mm, z szorstkimi osiami, te z kolei zebrane w zwisłą, nieco rozpierzchłą wiechę o długości 7–20 cm. Gałązki wiechy długie, proste. Plewka dolna jajowata, zaokrąglona na szczycie, bezostna (lub z bardzo krótką ością). Plewka górna z malutkim wycięciem na szczycie.
OwocZiarniak.

## Biologia i ekologia
Bylina, hemikryptofit. Kwitnie od maja do sierpnia. Rośnie na suchych murawach. Liczba chromosomów 2n = 14. Gatunek charakterystyczny śródlądowych muraw napiaskowych ze związku Koelerion glaucae.

## Zagrożenia i ochrona
Roślina umieszczona na polskiej czerwonej liście w kategorii DD (stopień zagrożenia nie może być określony). Znajduje się także w czerwonej księdze Bułgarii.

title: Kostrzewa pochwiasta

wikitext:
{{Takson infobox
 |nazwa                = Kostrzewa pochwiasta
 |grafika              =
 |opis grafiki         =
 |alt grafiki          =
 |systematyka ref      = <ref name="ruggiero" /><ref name="apweb" />
 |domena               = [[eukarionty]]
 |królestwo            = [[rośliny]]
 |podkrólestwo         = [[rośliny zielone]]
 |nadgromada           = [[rośliny telomowe]]
 |gromada              = [[rośliny naczyniowe]]
 |podgromada           = [[rośliny nasienne]]
 |nadklasa             = [[okrytonasienne]]
 |klasa                = ''[[Magnoliopsida]]''
 |nadrząd              = [[liliopodobne]] <small>(≡ [[jednoliścienne]])</small>
 |rząd                 = [[wiechlinowce]]
 |rodzina              = [[wiechlinowate]]
 |rodzaj               = [[kostrzewa]]
 |gatunek              = kostrzewa pochwiasta
 |nazwa łacińska       = Festuca vaginata
 |autor                = Waldst. & Kit. ex Willd.
 |cytat                = Enum. Pl. Hort. Berol.: 116 (1809)<ref name="powo">{{Cytuj | tytuł = Festuca vaginata Waldst. & Kit. ex Willd. | url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:403691-1 | opublikowany = Royal Botanic Gardens, Kew | data dostępu = 2024-04-19 | praca = Plants of the World Online}}</ref>
 |synonimy             =
 |wikispecies          = Festuca vaginata
 |commons              = Category:Festuca vaginata
}}
'''Kostrzewa pochwiasta''' (''Festuca vaginata'' Waldst. & Kit. ex Willd.) – [[gatunek (biologia)|gatunek]] rośliny z rodziny [[wiechlinowate|wiechlinowatych]]. Występuje w środkowej, wschodniej i południowo-wschodniej Europie<ref>{{Cytuj stronę | url =http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:403691-1 | tytuł =Festuca vaginata na Plants of the World| autor = | opublikowany = | data = | język =en | data dostępu = 2017-12-06}}</ref><ref name=powo/>. W Polsce jest gatunkiem rzadkim; rośnie na rozproszonych stanowiskach w środkowej i zachodniej części kraju<ref>{{cytuj książkę |autor = Zając A., Zając M. |tytuł=Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce |rok=2001|wydawca=Pracownia Chorologii Komputerowej, Instytut Botaniki, Uniwersytet Jagielloński |strony=238 |miejsce=Kraków |isbn = 978-83-61191-72-8}}</ref>.

== Morfologia ==
[[Plik:Festuca vaginata sl20.jpg|thumb|left|180px|Fragment kwiatostanu]]
[[Plik:Festuca vaginata sl18.jpg|thumb|left|180px|Pochwa liściowa]]
[[Plik:Festuca vaginata sl31.jpg|thumb|left|180px|Przekrój liścia]]
; [[Łodyga]] : [[Źdźbło]] o wysokości 20–60 cm<ref name="klucz"/>.
; [[Liść|Liście]] : Gładkie, owalne na przekroju, 9–13-nerwowe, o średnicy 0,5–1 mm. Na powierzchni wewnętrznej znajduje się 3–5 trójkątnych żeber. [[Sklerenchyma]] w postaci jednolitego pierścienia<ref name="klucz"/>.
; [[Kwiat]]y : Zebrane w [[kłosek|kłoski]] o długości 4–6 mm, z szorstkimi osiami, te z kolei zebrane w zwisłą, nieco rozpierzchłą [[wiecha|wiechę]] o długości 7–20 cm. Gałązki wiechy długie, proste. [[Plewka]] dolna jajowata, zaokrąglona na szczycie, bezostna (lub z bardzo krótką ością). Plewka górna z malutkim wycięciem na szczycie<ref name="klucz"/>.
; [[Owoc]] : [[Ziarniak]]<ref name="klucz">{{Cytuj książkę |autor=Rutkowski Lucjan |tytuł= Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej |rok=2006 |wydawca= Wyd. Naukowe PWN |miejsce= Warszawa |isbn= 83-01-14342-8}}</ref>.

== Biologia i ekologia ==
[[Bylina (botanika)|Bylina]], [[hemikryptofity|hemikryptofit]]. Kwitnie od maja do sierpnia. Rośnie na suchych murawach. Liczba chromosomów [[Diploid|2n]] = 14<ref name=klucz/>. [[Gatunek charakterystyczny]] śródlądowych muraw napiaskowych ze związku ''Koelerion glaucae''<ref>{{Cytuj książkę | autor =Matuszkiewicz Władysław | tytuł =Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski | wydawca =PWN | miejsce =Warszawa | rok =2001 | strony = | isbn =83-01-13520-4 }}</ref>.

== Zagrożenia i ochrona ==
Roślina umieszczona na polskiej czerwonej liście w kategorii '''DD''' (stopień zagrożenia nie może być określony)<ref>{{Cytuj książkę | autor =Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.| tytuł =Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants | wydawca =Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk | miejsce =Kraków | rok =2016 | strony = | isbn =978-83-61191-88-9 }}</ref>. Znajduje się także w czerwonej księdze Bułgarii<ref>{{Cytuj stronę | url =http://e-ecodb.bas.bg/rdb/en/vol1/Fesvagin.html | tytuł =Digital edition of Red Data Book of Republic of Bulgaria | autor =Biserkov, V. et. al. (ed.) | opublikowany = | data = | język =en | data dostępu = 2017-12-06}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="ruggiero">{{Ruggiero |data dostępu = 2020-02-20}}</ref>
<ref name="apweb">{{Angiosperm Phylogeny Website |data dostępu = 2017-12-06}}</ref>
}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Wiechlinowate]]

title: Kostrzewa pochwiasta

Domena: eukarionty

Królestwo: rośliny

Podkrólestwo: rośliny zielone

Nadgromada: rośliny telomowe

Gromada: rośliny naczyniowe

Podgromada: rośliny nasienne

Nadklasa: okrytonasienne

Klasa: Magnoliopsida

Nadrząd: liliopodobne (≡ jednoliścienne)

Rząd: wiechlinowce

Rodzina: wiechlinowate

Rodzaj: kostrzewa

Gatunek: kostrzewa pochwiasta


text:
# Przewodniczący Rady Państwa NRD
Przewodniczący Rady Państwa NRD (niem. Vorsitzender des Staatsrats der DDR lub Staatsratsvorsitzender der DDR) – przewodniczący kolegialnego organu naczelnej władzy państwowej Niemieckiej Republiki Demokratycznej – Rady Państwa NRD (niem. Staatsrat der DDR), istniejącej w latach 1960–1990, która zastąpiła urząd Prezydenta NRD (pełnił go od 1949 r. Wilhelm Pieck).
Zgodnie z art. 67 Konstytucji NRD przewodniczący, zastępcy przewodniczącego, członkowie oraz sekretarz Rady Państwa NRD wybierani byli przez Izbę Ludową (niem. Volkskammer), na jej pierwszym powyborczym posiedzeniu, na czteroletnią (od 1974 r. pięcioletnią) kadencję.
Po wyborach w 1990 r. Sabine Bergmann-Pohl, jako przewodnicząca Izby Ludowej, na podstawie zmian dokonanych w Konstytucji NRD przejęła obowiązki i uprawnienia przysługujące dotychczas Przewodniczącemu Rady Państwa NRD do czasu wyboru Prezydenta NRD. Wybory jednakże nie odbyły się, ponieważ 3 października 1990 r. doszło do zjednoczenia Niemiec.

## Przewodniczący Rady Państwa NRD
| Imię i nazwisko | Data rozpoczęcie kadencji | Data zakończenia kadencji | Partia | Zdjęcie |
| --------------- | ------------------------- | ------------------------- | ------ | ------- |
| Walter Ulbricht | 12 września 1960          | 1 sierpnia 1973           | SPJN   |         |
| Willi Stoph     | 3 października 1973       | 29 października 1976      | SPJN   |         |
| Erich Honecker  | 29 października 1976      | 24 października 1989      | SPJN   |         |
| Egon Krenz      | 24 października 1989      | 6 grudnia 1989            | SPJN   |         |
| Manfred Gerlach | 6 grudnia 1989            | 5 kwietnia 1990           | LDPN   |         |

title: Przewodniczący Rady Państwa NRD

wikitext:
[[Plik:Flag of the Chairman of the State Council of East Germany.svg|thumb|upright|Proporzec Przewodniczącego Rady Państwa NRD]]
'''Przewodniczący Rady Państwa NRD''' ([[język niemiecki|niem.]] ''Vorsitzender des Staatsrats der DDR'' lub ''Staatsratsvorsitzender der DDR'') – przewodniczący kolegialnego organu naczelnej władzy państwowej [[Niemiecka Republika Demokratyczna|Niemieckiej Republiki Demokratycznej]] – [[Rada Państwa NRD|Rady Państwa NRD]] (niem. ''Staatsrat der DDR''), istniejącej w latach 1960–1990, która zastąpiła urząd [[Prezydent NRD|Prezydenta NRD]] (pełnił go od 1949 r. [[Wilhelm Pieck]]).

Zgodnie z art. 67 Konstytucji NRD przewodniczący, zastępcy przewodniczącego, członkowie oraz sekretarz Rady Państwa NRD wybierani byli przez [[Volkskammer|Izbę Ludową]] (niem. Volkskammer), na jej pierwszym powyborczym posiedzeniu, na czteroletnią (od 1974 r. pięcioletnią) kadencję.

Po wyborach w 1990 r. [[Sabine Bergmann-Pohl]], jako przewodnicząca Izby Ludowej, na podstawie zmian dokonanych w Konstytucji NRD przejęła obowiązki i uprawnienia przysługujące dotychczas Przewodniczącemu Rady Państwa NRD do czasu wyboru Prezydenta NRD. Wybory jednakże nie odbyły się, ponieważ 3 października 1990 r. doszło do [[ponowne zjednoczenie Niemiec|zjednoczenia Niemiec]].

== Przewodniczący Rady Państwa NRD ==
{| class="wikitable"
|-
! Imię i nazwisko
! Data rozpoczęcie kadencji
! Data zakończenia kadencji
! Partia
! Zdjęcie
|-
| [[Walter Ulbricht]]
| 12 września 1960
| 1 sierpnia 1973
| [[Socjalistyczna Partia Jedności Niemiec|SPJN]]
| [[Plik:Bundesarchiv Bild 183-J1231-1002-002 Walter Ulbricht, Neujahrsansprache.jpg|100px]]
|-
| [[Willi Stoph]]
| 3 października 1973
| 29 października 1976
| SPJN
| [[Plik:Bundesarchiv Bild 183-R0430-0305A, Willi Stoph.jpg|100px]]
|-
| [[Erich Honecker]]
| 29 października 1976
| 24 października 1989
| SPJN
| [[Plik:Bundesarchiv Bild 183-R0518-182, Erich Honecker.jpg|100px]]
|-
| [[Egon Krenz]]
| 24 października 1989
| 6 grudnia 1989
| SPJN
| [[Plik:Bundesarchiv Bild 183-1984-0704-400, Egon Krenz.jpg|100px]]
|-
| [[Manfred Gerlach]]
| 6 grudnia 1989
| 5 kwietnia 1990
| [[Liberalno-Demokratyczna Partia Niemiec|LDPN]]
| [[Plik:Bundesarchiv Bild 183-1986-0617-034, Prof. Dr. Manfred Gerlach.jpg|100px]]
|}

[[Kategoria:Polityka NRD]]


text:
# Pośladek
Pośladek – parzysta, topograficzna część ciała człowieka. Okolicę pośladkową (łac. regio glutaea) stanowią przede wszystkim mięśnie, głównie mięsień pośladkowy wielki (poza tym mięsień pośladkowy średni i mięsień pośladkowy mały).
Pośladek ograniczony jest od góry w części przyśrodkowej grzebieniem biodrowym (łac. crista iliaca), a następnie linią łączącą szczyt kości krzyżowej i kolec biodrowy górny przedni. Z boku widoczną linię graniczną stanowi boczna krawędź brzuśca mięśnia wielkiego, a na dole bruzda pośladkowa (łac. sulcus glutealis). W części przyśrodkowej granicą jest karb odbytu (łac. crena ani). Od góry pośladek graniczy z okolicą lędźwiową (łac. regio lumbalis) (tylko w najwyższym punkcie) i okolicą biodrową (łac. regio coxae), na boku z okolicą krętarzową (łac. regio trocheantica). Od dołu graniczy on z okolicą udową tylną (łac. regio femoralis posterior), a w najniższym (bocznym) punkcie z okolicą udową boczną (łac. regio femoralis lateralis). Między prawym a lewym pośladkiem znajduje się u góry okolica krzyżowa (łac. regio sacralis), a pod nią okolica odbytowa (łac. regio analis).
Pośladki stanowią jedną ze stref erogennych. Z reguły są symetryczne.

title: Pośladek

wikitext:
{{Anatomia infobox
 |nazwa             = Pośladek
 |nazwa angielska   = buttock
 |nazwa łacińska    = regio glutaea
 |grafika           = Male human buttocks.jpg
 |opis grafiki      = Pośladki człowieka (męskie)
 |2. grafika        = 1ssfele.png
 |opis 2. grafiki   = Pośladki człowieka (żeńskie)
 |narządy           =
 |tętnice           =
 |żyły              =
 |nerwy             =
 |układ limfatyczny =
 |prekursor         =
 |commons           = Buttocks
}}
{{Wikicytaty|dopełniacz=z Okolica pośladkowa}}
'''Pośladek''' – parzysta, topograficzna część ciała człowieka. Okolicę pośladkową ([[łacina|łac.]] ''regio glutaea'') stanowią przede wszystkim mięśnie, głównie [[mięsień pośladkowy wielki]] (poza tym [[mięsień pośladkowy średni]] i [[mięsień pośladkowy mały]]).

Pośladek ograniczony jest od góry w części przyśrodkowej grzebieniem biodrowym (łac. ''crista iliaca''), a następnie linią łączącą szczyt [[kość krzyżowa|kości krzyżowej]] i kolec biodrowy górny przedni. Z boku widoczną linię graniczną stanowi boczna krawędź brzuśca mięśnia wielkiego, a na dole bruzda pośladkowa (łac. ''sulcus glutealis''). W części przyśrodkowej granicą jest karb odbytu (łac. ''crena ani''). Od góry pośladek graniczy z okolicą lędźwiową (łac. ''regio lumbalis'') (tylko w najwyższym punkcie) i okolicą biodrową (łac. ''regio coxae''), na boku z okolicą krętarzową (łac. ''regio trocheantica''). Od dołu graniczy on z okolicą udową tylną (łac. ''regio femoralis posterior''), a w najniższym (bocznym) punkcie z okolicą udową boczną (łac. ''regio femoralis lateralis''). Między prawym a lewym pośladkiem znajduje się u góry okolica krzyżowa (łac. ''regio sacralis''), a pod nią okolica odbytowa (łac. ''regio analis'').

Pośladki stanowią jedną ze [[Strefy erogenne|stref erogennych]]. Z reguły są symetryczne.

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Reicher |imię = Michał |tytuł = Anatomia człowieka |inni = Współautorzy: Tadeusz Bilikiewicz, [[Stanisław Hiller]], [[Eugenia Stołyhwo]]; Przerobili i uzupełnili: E. Sieńkowski, [[Tadeusz Dzierżykray-Rogalski|T. Dzierżykray-Rogalski]], W. Łasiński, S. Zawistowski, Z. Zegarska; Pod redakcją [[Wiesław Łasiński|Wiesława Łasińskiego]] |tom = I (Anatomia ogólna. Kości, stawy i więzadła. Mięśnie.) |wydawca = Wydawnictwo Lekarskie PZWL |miejsce = Warszawa |wydanie = XI (VII) |isbn = 8320021103 |strony = 180}}

{{Zastrzeżenia|Medycyna}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Okolice ciała]]


text:
# Maria Szczurowska
Maria Szczurowska pseud.: Danka, Danusia, Katarzyna (ur. w 1901, zm. we wrześniu 1944 w Warszawie) – kapitan Armii Krajowej, kierowniczka Referatu Ewakuacji Personalnej „Ewa-Pers” Wydziału Odbioru Zrzutów Oddziału V Łączności Komendy Głównej AK, opiekunka cichociemnych w latach 1942–1943, później prowadząca sekretariat Oddziału II Informacyjno-Wywiadowczego KG AK (w latach 1943–1944).

## Życiorys
Przed II wojną światową była instruktorką Przysposobienia Wojskowego Kobiet.
Już w pierwszych miesiącach okupacji zaangażowała się w działalność konspiracyjną. Pracowała w SZP, ZWZ. Współorganizowała „odbiorczą komórkę transportu lotniczego”, przemianowaną na „Wydział Zrzutów Powietrznych”, działający pod kryptonimem „Syrena” (również „Import”, „M II Grad”). Na początku 1942 roku przejęła kierownictwo Wydziału od Oksany Korwin Pawłowskiej. Wtedy też Komórka Zrzutów została przeorganizowana w Wydział Odbioru Zrzutów V-S w Oddziale V Łączności Komendy Głównej AK. Była tzw. „ciotką” cichociemnych. W 1943 roku – przekazując stanowisko kierownika Wydziału Michalinie Wieszeniewskiej – przeszła na stanowisko kierowniczki łączności i sekretarki szefa Oddziału II Informacyjno-Wywiadowczego KG AK. W styczniu 1944 roku objęła funkcję kierowniczki sekretariatu szefa Oddziału II. Do zadań sekretariatu należały: odbiór, przygotowanie, rozdział i ekspedycja poczty bieżącej, powielanie i ekspedycja meldunków wywiadowczych oraz miesięcznych, a także prowadzenie archiwum, obsługa lokali szefa oddziału oraz ewidencja i kontrola dotrzymywania terminów przez poszczególne wydziały.
Walczyła w powstaniu warszawskim  na Mokotowie. Została zastrzelona przez Niemców na działkach Pola Mokotowskiego, gdy niosła stąd jarzyny i owoce dla chorych i rannych powstańców. Została pochowana na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 150-4-31).
Została pośmiertnie odznaczona:
- Krzyżem Walecznych i
- Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami.

title: Maria Szczurowska

wikitext:
{{Żołnierz infobox
 |imię i nazwisko     = Maria Szczurowska
 |imię i nazwisko org =
 |pseudonim           = Danka, Danusia, Katarzyna
 |rodzaj wojsk        = lądowe
 |zwycięstwa          =
 |grafika             =
 |opis grafiki        =
 |stopień grafika     = PL Epolet kpt.svg
 |stopień             = kapitan
 |data urodzenia      = [[1901]]
 |miejsce urodzenia   =
 |data śmierci        = [[wrzesień]] [[1944]]
 |miejsce śmierci     = [[Warszawa]]
 |lata służby         = 1939–1944
 |siły zbrojne        = [[Plik:Kotwica symbol.svg|20px]] [[Służba Zwycięstwu Polski|SZP]]-[[Związek Walki Zbrojnej|ZWZ]]-[[Armia Krajowa|AK]]
 |formacja            =
 |jednostki           = [[Referat Ewakuacji Personalnej KG Armii Krajowej|Referat Ewakuacji Personalnej KG AK]],
[[Oddział II Informacyjno-Wywiadowczy|Oddział II Informacyjno-Wywiadowczy KG AK]]
 |stanowiska          = kierowniczka Referatu Ewakuacji Personalnej KG AK,
sekretariat Oddziału II Informacyjno-Wywiadowczego KG AK
 |wojny i bitwy       = [[II wojna światowa]]
[[powstanie warszawskie]]
 |późniejsza praca    =
 |odznaczenia         = {{order|KW|1}} {{order|KZM|Z}}
 |commons             =
 |wikiźródła          =
 |wikicytaty          =
}}
'''Maria Szczurowska''' [[Pseudonim|pseud.]]: ''Danka, Danusia, Katarzyna'' (ur. w [[1901]], zm. we wrześniu [[1944]] w [[Warszawa|Warszawie]]) – [[Kapitan (ranga)|kapitan]] [[Armia Krajowa|Armii Krajowej]], kierowniczka [[Referat Ewakuacji Personalnej KG Armii Krajowej|Referatu Ewakuacji Personalnej „Ewa-Pers” Wydziału Odbioru Zrzutów]] [[Oddział V Łączności|Oddziału V Łączności]]{{r|S}} [[Komenda Główna Armii Krajowej|Komendy Głównej AK]], opiekunka [[Cichociemni|cichociemnych]] w latach 1942–1943, później prowadząca sekretariat [[Oddział II Informacyjno-Wywiadowczy|Oddziału II Informacyjno-Wywiadowczego KG AK]] (w latach 1943–1944).

== Życiorys ==
Przed [[II wojna światowa|II wojną światową]] była instruktorką [[Przysposobienie Wojskowe Kobiet|Przysposobienia Wojskowego Kobiet]]{{r|AJ}}.

Już w pierwszych miesiącach [[Okupacja niemiecka ziem polskich (1939–1945)|okupacji]] zaangażowała się w działalność konspiracyjną. Pracowała w [[Służba Zwycięstwu Polski|SZP]], [[Związek Walki Zbrojnej|ZWZ]]. Współorganizowała „odbiorczą komórkę transportu lotniczego”, przemianowaną na „Wydział Zrzutów Powietrznych”, działający pod kryptonimem „Syrena” (również „Import”, „M II Grad”). Na początku 1942 roku przejęła kierownictwo Wydziału od [[Oksana Korwin-Pawłowska|Oksany Korwin Pawłowskiej]]{{odn|Tucholski|1984|s=113}}. Wtedy też Komórka Zrzutów została przeorganizowana w Wydział Odbioru Zrzutów V-S w Oddziale V Łączności Komendy Głównej AK. Była tzw. „ciotką” cichociemnych{{odn|Tucholski|1984|s=181–186}}. W 1943 roku – przekazując stanowisko kierownika Wydziału [[Michalina Wieszeniewska|Michalinie Wieszeniewskiej]] – przeszła na stanowisko kierowniczki łączności i sekretarki szefa Oddziału II Informacyjno-Wywiadowczego KG AK. W styczniu 1944 roku objęła funkcję kierowniczki sekretariatu szefa Oddziału II. Do zadań sekretariatu należały: odbiór, przygotowanie, rozdział i ekspedycja poczty bieżącej, powielanie i ekspedycja meldunków wywiadowczych oraz miesięcznych, a także prowadzenie archiwum, obsługa lokali szefa oddziału oraz ewidencja i kontrola dotrzymywania terminów przez poszczególne wydziały{{r|MZ}}.

Walczyła w [[Powstanie warszawskie|powstaniu warszawskim]]  na [[Mokotów|Mokotowie]]{{r|PW44}}. Została zastrzelona przez Niemców na działkach [[Pole Mokotowskie|Pola Mokotowskiego]], gdy niosła stąd jarzyny i owoce dla chorych i rannych powstańców{{r|AJ}}. Została pochowana na [[Cmentarz Powązkowski w Warszawie|cmentarzu Powązkowskim]] (kwatera 150-4-31)<ref>{{Cmentarze Warszawa|id=44049|cmentarz=Cmentarz Stare Powązki|osoba=MARIA SZCZUROWSKA|data dostępu=2020-02-22}}</ref>.

Została pośmiertnie odznaczona:
* [[Krzyż Walecznych|Krzyżem Walecznych]] i
* [[Krzyż Zasługi z Mieczami|Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami]].
[[Plik:Pro Memoria - Ciotki.JPG|left|thumb|Tablica poświęcona „ciotkom” cichociemnych na [[Cmentarz Wojskowy na Powązkach|warszawskim cmentarzu wojskowym]]]]

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name=S>{{Cytuj stronę |url = http://www.dws-xip.pl/PW/formacje/pw98.html |tytuł = Struktura Komendy Głównej ZWZ-AK – część druga – Pion Kwatermistrzowski| data dostępu = 2019-12-29}}</ref>
<ref name=PW44>{{Cytuj |url = https://www.1944.pl/powstancze-biogramy/maria-szczurowska,43789.html |tytuł = Maria Szczurowska |opublikowany = Powstańcze biogramy (www.1944.pl) |data dostępu = 2019-12-29}}</ref>
<ref name=AJ>{{Cytuj | tytuł = Słownik uczestniczek walki o niepodległość Polski 1939–1945. Poległe i zmarłe w okresie okupacji niemieckiej | miejsce = Warszawa | data = 1988 | wydawca = [[Państwowy Instytut Wydawniczy]] |isbn = 8306011953 | redaktor = Hanna Michalska}}</ref>
<ref name=MZ>{{Cytuj | tytuł = Służba Kobiet w strukturach wojskowych Polskiego Państwa Podziemnego na przykładzie Dowództwa Głównego Służby Zwycięstwu Polski i Komendy Głównej Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej | autor = Maciej Żuczkowski | s = 75–114 | czasopismo =Pamięć i Sprawiedliwość. Pismo Instytutu Pamięci Narodowej | wydawca = [[Instytut Pamięci Narodowej]]| issn = 1427-7476 | wolumin = 2 (26) | data = 2015 | url = https://ipn.gov.pl/download/1/58407/PiS26.pdf | miejsce = Warszawa | data dostępu = 2019-12-29}}</ref>
}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj |odn = tak |autor = [[Jędrzej Tucholski]] |tytuł = Cichociemni |rozdział = „Ciotki” |wydawca = [[Instytut Wydawniczy „Pax”]] |miejsce = Warszawa |data = 1984 |isbn = 8321105378}}

{{SORTUJ:Szczurowska, Maria}}
[[Kategoria:Ciotki cichociemnych]]
[[Kategoria:Kierownicy Referatów Wydziałów Oddziałów Komendy Głównej AK]]
[[Kategoria:Kobiety – powstańcy warszawscy]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych]]
[[Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami]]
[[Kategoria:Oficerowie Armii Krajowej]]
[[Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1902]]
[[Kategoria:Zmarli w 1968]]

title: Maria SzczurowskaDanka, Danusia, Katarzyna

Data i miejsce śmierci: wrzesień 1944 · Warszawa

Siły zbrojne: SZP-ZWZ-AK

Jednostki: Referat Ewakuacji Personalnej KG AK, · Oddział II Informacyjno-Wywiadowczy KG AK

Stanowiska: kierowniczka Referatu Ewakuacji Personalnej KG AK, · sekretariat Oddziału II Informacyjno-Wywiadowczego KG AK

Główne wojny i bitwy: II wojna światowa · powstanie warszawskie


text:
# Bahman Group
Bahman Group – irański producent samochodów z siedzibą w Teheranie. Przedsiębiorstwo założone zostało w 1952 roku.
Obecnie przedsiębiorstwo produkuje na licencji wybrane modele Mazda, Isuzu, Mitsubishi, FAW i Dongfeng.

title: Bahman Group

wikitext:
{{Przedsiębiorstwo infobox
 |nazwa             = Bahman Group
 |nazwa oryginalna  =
 |grafika           = Bahman Group Logo.png
 |opis grafiki      = Logo Grupy Bahman
 |państwo           = Iran
 |siedziba          = [[Teheran]]
 |adres             =
 |data założenia    = 1952
 |data likwidacji   =
 |forma prawna      =
 |prezes            =
 |dyrektor          =
 |przewodniczący RN =
 |udziałowcy        =
 |rejestr           =
 |numer rejestru    =
 |zatrudnienie      =
 |giełda            =
 |ISIN              =
 |symbol akcji      =
 |rok               =
 |przychody         =
 |wynik operacyjny  =
 |wynik netto       =
 |aktywa            =
 |kapitał własny    =
 |kapitał zakładowy =
 |współrzędne       =
 |commons           =
 |www               = http://www.bahmangroup.com/en/
}}
'''Bahman Group''' – [[Iran|irański]] producent samochodów z siedzibą w [[Teheran]]ie. Przedsiębiorstwo założone zostało w 1952 roku.

Obecnie przedsiębiorstwo produkuje na licencji wybrane modele [[Mazda]], [[Isuzu]], [[Mitsubishi]], [[FAW Group|FAW]] i [[Dongfeng Motor|Dongfeng]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.bahmangroup.com/en/index.php/about-us/history | tytuł = Historia Bahman Group | opublikowany = bahmangroup.com | archiwum = https://web.archive.org/web/20160906144329/http://www.bahmangroup.com/en/index.php/about-us/history | zarchiwizowano = 2016-09-06}}.</ref><ref>[http://web.archive.org/web/20170202114535if_/https://www.emis.com/php/company-profile/NM/Bahman_Group_Company_Public_Shareholding_Company__%D9%85%D8%AC%D9%85%D9%88%D8%B9%D8%A9_%D8%A8%D9%87%D9%85%D9%86___2586917.html B. Grupa e Emis].</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Irańscy producenci samochodów]]
[[Kategoria:Marki samochodów]]
[[Kategoria:Samochody Bahman| ]]

title: Bahman Group

Państwo: Iran

Siedziba: Teheran

title: brak współrzędnych

brak współrzędnych: Strona internetowa


text:
# Gjáin
Malownicza dolina Gjáin (isl. Jar) wraz z jej licznymi wodospadami położona jest na południu Islandii.
Można się do niej dostać po około półgodzinnej wędrówce od leżącego w pobliżu dworku Stöng. Na końcu jaru znajduje się wodospad Gjárfoss
Wyraźnie rzuca się w oczy wulkaniczne pochodzenie okolicy. Widać bazaltowe słupy oraz ślady eksplozji po spotkaniu ognia i wody, wynikiem której są formacje skalne przypominające zniszczony zamek.
Drodze ze Stöng do Gjáin towarzyszy prawie nieprzerwanie widok na wulkan Hekla.
Chętni na dłuższą wędrówkę (5-6 godzin) mogą wybrać się do Háifoss - drugiego co do wysokości wodospadu Islandii.

title: Gjáin

wikitext:
[[Plik:Gjarfoss.jpg|thumb|200px|Wodospad Gjárfoss]]
Malownicza [[dolina]] '''Gjáin''' ''(isl. [[Jar (geografia)|Jar]])'' wraz z jej licznymi [[wodospad]]ami położona jest na południu [[Islandia|Islandii]].
Można się do niej dostać po około półgodzinnej wędrówce od leżącego w pobliżu [[dwór|dworku]] [[Stöng]]. Na końcu [[Jar (geografia)|jaru]] znajduje się [[wodospad]] [[Gjárfoss]]

Wyraźnie rzuca się w oczy wulkaniczne pochodzenie okolicy. Widać [[bazalt]]owe słupy oraz ślady [[eksplozja|eksplozji]] po spotkaniu [[ogień|ognia]] i [[woda|wody]], wynikiem której są formacje skalne przypominające zniszczony [[zamek]].

Drodze ze Stöng do '''Gjáin''' towarzyszy prawie nieprzerwanie widok na [[wulkan]] [[Hekla]].

Chętni na dłuższą [[wędrówka|wędrówkę]] (5-6 godzin) mogą wybrać się do [[Háifoss]] - drugiego co do wysokości [[wodospad]]u [[Islandia|Islandii]].

[[Kategoria:Wodospady w Islandii]]


text:
# Klonowate
Klonowate (Aceraceae Juss.) – rodzina roślin wyróżniana w niektórych (zwłaszcza dawniejszych) systemach klasyfikacyjnych w obrębie rzędu mydleńcowców (Sapindales). Zgodnie ze współczesną wiedzą wyodrębnienie zaliczanych tu dwóch rodzajów (klon Acer i Dipteronia) w randze rodziny, zmienia mydleńcowate w takson parafiletyczny. Dlatego w nowszych systemach rodzina klonowatych nie jest wyróżniana.

## Systematyka
Nowsze systemy klasyfikacyjne roślin okrytonasiennych nie wyróżniają tej rodziny (np. APG I, APG II, APG III, APweb, system Reveala z 2007). Rodzina była umieszczona w systemie Takhtajana (1997), Cronquista (1981) i Dahlgrena (1989)).
Rodzaje klon (Acer) i Dipteronia stanowią klad w obrębie podrodziny Hippocastanoideae Burnett (siostrzany dla rodzajów wyodrębnianych dawniej jako rodzina kasztanowcowatych Hippocastanaceae) wchodzącej w skład mydleńcowatych Sapindaceae.
Pozycja w systemie Reveala (1993–1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Rutanae Takht., rząd mydleńcowce (Sapindales Dumort.), rodzina klonowate (Aceraceae Juss.).
Do rodziny zaliczano dwa rodzaje:
- rodzaj: Acer L. – klon
- rodzaj: Dipteronia Oliv.

title: Klonowate

wikitext:
{{Takson infobox
 |nazwa                = Klonowate
 |grafika              = Ahornbluete.jpg
 |opis grafiki         = Kwitnący pęd [[klon zwyczajny|klonu zwyczajnego]]
 |alt grafiki          =
 |systematyka ref      = <ref>[[System Reveala]]</ref>
 |domena               = [[eukarionty]]
 |królestwo            = [[rośliny]]
 |podkrólestwo         = [[rośliny naczyniowe|naczyniowe]]
 |nadgromada           = [[rośliny nasienne|nasienne]]
 |gromada              = [[okrytonasienne]]
 |klasa                = ''[[Rosopsida]]''
 |rząd                 = [[mydleńcowce]]
 |rodzina              = klonowate
 |nazwa łacińska       = Aceraceae
 |autor                = Juss.
 |cytat                =
 |synonimy             =
 |mapa zasięgu         = Map-Acoraceae.PNG
 |opis mapy zasięgu    =
 |wikispecies          =
 |commons              =
}}
'''Klonowate''' (''Aceraceae'' Juss.) – [[rodzina (biologia)|rodzina]] roślin wyróżniana w niektórych (zwłaszcza dawniejszych) systemach klasyfikacyjnych w obrębie rzędu [[mydleńcowce|mydleńcowców]] (''Sapindales''). Zgodnie ze współczesną wiedzą wyodrębnienie zaliczanych tu dwóch rodzajów ([[klon (roślina)|klon]] ''Acer'' i ''[[Dipteronia]]'') w randze rodziny, zmienia [[mydleńcowate]] w [[takson parafiletyczny]]<ref>{{cytuj pismo |autor =Harrington, Mark G.; Karen J. Edwards, Sheila A. Johnson, Mark W. Chase & Paul A. Gadek |tytuł =Phylogenetic inference in Sapindaceae sensu lato using plastid matK and rbcL DNA sequences |czasopismo =Systematic Botany |wolumin =30 (2) |wydanie = |strony =366–382 |data =2005 |wydawca = |miejsce = |issn = |doi =10.1600/0363644054223549}}</ref><ref name=apweb>{{Angiosperm Phylogeny Website |data dostępu = 2010-02-02}}</ref>. Dlatego w nowszych systemach rodzina klonowatych nie jest wyróżniana.

== Systematyka ==
Nowsze systemy klasyfikacyjne roślin okrytonasiennych nie wyróżniają tej rodziny (np. [[system APG I|APG I]], [[system APG II|APG II]], [[system APG III|APG III]], [[Angiosperm Phylogeny Website|APweb]], [[system Reveala]] z 2007). Rodzina była umieszczona w [[System Takhtajana|systemie Takhtajana]] (1997), [[system Cronquista|Cronquista]] (1981) i [[system Dahlgrena|Dahlgrena]] (1989)<ref>{{cytuj stronę |url=http://www.plantsystematics.org/reveal/pbio/usda/usdaa.html |tytuł=USDA - APHIS -- Concordance of Family Names |autor=Reveal J. L. |opublikowany= | data dostępu=2013-08-29 |język=en}}</ref>).

Rodzaje [[Klon (roślina)|klon]] (''Acer'') i ''[[Dipteronia]]'' stanowią [[klad]] w obrębie podrodziny ''Hippocastanoideae'' Burnett ([[grupa siostrzana|siostrzany]] dla rodzajów wyodrębnianych dawniej jako rodzina [[kasztanowcowate|kasztanowcowatych]] ''Hippocastanaceae'') wchodzącej w skład [[mydleńcowate|mydleńcowatych]] ''Sapindaceae''.

; Pozycja w [[system Reveala|systemie Reveala]] (1993–1999):
Gromada [[okrytonasienne]] (''Magnoliophyta'' Cronquist), podgromada ''Magnoliophytina'' Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa ''[[Rosopsida]]'' Batsch, podklasa [[różowe]] (''Rosidae'' Takht.), nadrząd ''Rutanae'' Takht., rząd [[mydleńcowce]] (''Sapindales'' Dumort.), rodzina klonowate (''Aceraceae'' Juss.)<ref>{{cytuj stronę |url=http://web.archive.org/web/20040602071052/http://www.crescentbloom.com/Plants/Familia/A/Aceraceae.htm |rok= |tytuł=Aceraceae | autor=Crescent Bloom |opublikowany=The Compleat Botanica | data dostępu=2010-02-02 |język=en}}</ref>.

Do rodziny zaliczano dwa rodzaje<ref>W bazie Crescent Bloom stosującej system Reveala z lat 1993–1999 wymieniony jest z tej rodziny także nieopisany rodzaj ''Nelumbium'', najwyraźniej błędnie, ponieważ nazwa ta w nomenklaturze botanicznej znana jest jako wariant ortograficzny nazwy naukowej rodzaju [[lotos]] ''Nelumbo'' (Index Nominum Genericorum).</ref>:
* rodzaj: ''Acer'' L. – [[Klon (roślina)|klon]]
* rodzaj: ''[[Dipteronia]]'' Oliv.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Mydleńcowate| ]]

title: Klonowate

Podkrólestwo: naczyniowe

Nadgromada: nasienne

Gromada: okrytonasienne

Klasa: Rosopsida

Rząd: mydleńcowce

Rodzina: klonowate


text:
# Port lotniczy Wairoa
Port lotniczy Wairoa (IATA: WIR, ICAO: NZWO) – mały port lotniczy położony w mieście Wairoa, w regionie Hawke’s Bay, w Nowej Zelandii.

title: Port lotniczy Wairoa

wikitext:
{{Lotnisko infobox
 |nazwa                = Wairoa Aerodrome<br />Port lotniczy Wairoa
 |nazwa oryginalna     =
 |zdjęcie              =
 |opis zdjęcia         =
 |alt zdjęcia          =
 |państwo              = NZL
 |miejscowość          = [[Wairoa]]
 |typ                  = cywilne
 |właściciel           =
 |zarządca             =
 |data otwarcia        =
 |data zamknięcia      =
 |IATA                 = WIR
 |ICAO                 = NZWO
 |strefa czasowa       = +12
 |wysokość             = 13 m n.p.m.
 |statystyki rok       =
 |liczba pasażerów     =
 |cargo                =
 |liczba operacji      =
 |1. pas: kierunek     = 16/34
 |1. pas: nawierzchnia = [[asfalt]]/[[trawa]]
 |1. pas: długość      = 1371 m
 |współrzędne          = 39°0′25″S 177°24′54″E
 |commons              =
 |www                  =
}}
'''Port lotniczy Wairoa''' ([[Kod lotniska IATA|IATA]]: '''WIR''', [[Kod lotniska ICAO|ICAO]]: '''NZWO''') – mały port lotniczy położony w mieście [[Wairoa]], w regionie [[Hawke’s Bay]], w [[Nowa Zelandia|Nowej Zelandii]].

== Linki zewnętrzne ==
* [https://archive.is/20140212112027/http://worldaerodata.com/wad.cgi?id=NZ54165&sch=NzwO Informacje na stronie World Aero Data]

{{Nowozelandzkie porty lotnicze}}

[[Kategoria:Porty lotnicze w Nowej Zelandii|Wairoa]]

title: Wairoa Aerodrome · Port lotniczy Wairoa

Państwo: Nowa Zelandia

Miejscowość: Wairoa

Typ: cywilne

Kod IATA: WIR

Kod ICAO: NZWO

Strefa czasowa: UTC +12

title: Drogi startowe

Kierunek 16/34: asfalt/trawa, 1371 m