text:
# Województwo nowogródzkie (II Rzeczpospolita)
Województwo nowogródzkie – jedno z 16 województw II Rzeczypospolitej w latach 1921–1939. Siedzibą władz województwa był Nowogródek. Zostało zlikwidowane przez okupacyjne władze radzieckie we wrześniu 1939 roku.

## Podział administracyjny
Powierzchnia powiatów według stanu na 1939 r., w przypadku wcześniejszego zniesienia lub zmiany przynależności wojewódzkiej powiatu na ostatni rok istnienia w ramach danego województwa. Liczba ludności na podstawie spisu powszechnego z 1931 r., w przypadku powiatów zniesionych lub przeniesionych przed tą datą, dane ze spisu powszechnego z 1921 r.
| Powiat                                      | Powierzchnia [km²] | Liczba mieszkańców | Siedziba (liczba mieszkańców) |
| ------------------------------------------- | ------------------ | ------------------ | ----------------------------- |
| baranowicki                                 | 3298               | 161 100            | Baranowicze (22 893)          |
| duniłowicki (lub duniłowiczowski) (do 1922) | 3687               | 112 717            | Duniłowicze (1386)            |
| dziśnieński (od Dzisna) (do 1922)           | 5156               | 170 342            | Głębokie (4514)               |
| lidzki                                      | 4258               | 183 500            | Lida (19 490)                 |
| nieświeski                                  | 1968               | 114 500            | Nieśwież (7357)               |
| nowogródzki                                 | 2930               | 149 500            | Nowogródek (9567)             |
| słonimski                                   | 3069               | 126 500            | Słonim (16 284)               |
| stołpecki                                   | 2371               | 99 400             | Stołpce (6569)                |
| szczuczyński (od 1929)                      | 2273               | 107 200            | Szczuczyn ([1921] 1539)       |
| wilejski (do 1922)                          | 3421               | 103 914            | Wilejka (3417)                |
| wołożyński                                  | 2799               | 115 500            | Wołożyn (6269)                |

## Wojewodowie nowogródzcy
- Władysław Raczkiewicz 10 października 1921 – 29 sierpnia 1924
- Marian Żegota-Januszajtis 29 sierpnia 1924 – 24 sierpnia 1926
- Zygmunt Beczkowicz 24 września 1926 – 20 czerwca 1931
- Wacław Kostek-Biernacki 1 lipca 1931 – 8 września 1932
- Stefan Świderski 8 września 1932 – 2 grudnia 1935 (p.o. do 1933)
- Adam Korwin-Sokołowski 17 grudnia 1935 – 17 września 1939

Wicewojewodowie
- Franciszek Zygmunt Godlewski[5]
- Marian Sochański (–1937)[6]
- Alojzy Kaczmarczyk (1937)[7]

## Ludność
Ludność województwa w 1921 roku wynosiła 822 106 osób.
Według narodowości:
- Polacy 443 701 (54%)
- Białorusini 310 152 (37,7%)
- Żydzi[9] 56 174 (6,8%)
- Litwini 9801 (1,2%)
- Rosjanie 1293 (0,2%)

Według wyznań:
- prawosławne 421 247 (51,2%)
- rzymskokatolickie 323 728 (39,4%)
- mojżeszowe 74 334 (9,0%)
- muzułmanie 1776 (0,2%)

W roku 1931 stosunki narodowościowe przedstawiały się następująco:
- Polacy – 553 859 (52,39%)
- Białorusini – 413 466 (39,11%)
- Żydzi – 77 025 (7,29%)
- inni – 12 797 (1,21%)

Według wyznań:
- prawosławne 542 333 (51,30%)
- rzymskokatolickie 424 549 (40,16%)
- mojżeszowe 82 872 (7,84%)

### Ludność województwa nowogródzkiego w 1931 r. w powiatach według deklarowanego języka ojczystego[11]
| Województwo nowogródzkie |           |                  |                  |                |                |
| Powiat                   | Łącznie   | Polacy           | Białorusini      | Żydzi          | inni           |
| baranowicki              | 161 038   | 74 916 (46,52%)  | 68 630 (42,62%)  | 15 034 (9,34%) | 2 458 (1,53%)  |
| lidzki                   | 183 485   | 145 609 (79,36%) | 19 821 (10,80%)  | 14 546 (7,93%) | 3 509 (1,91%)  |
| nieświeski               | 114 464   | 27 933 (24,40%)  | 76 286 (66,65%)  | 8 754 (7,65%)  | 1 491 (1,30%)  |
| nowogródzki              | 149 536   | 35 084 (23,46%)  | 102 932 (68,83%) | 10 326 (6,91%) | 1 194 (0,80%)  |
| słonimski                | 126 510   | 52 313 (41,35%)  | 62 434 (49,35%)  | 10 058 (7,95%) | 1 705 (1,35%)  |
| stołpecki                | 99 389    | 51 820 (52,14%)  | 40 278 (40,53%)  | 6 341 (6,38%)  | 950 (0,96%)    |
| szczuczyński             | 107 203   | 89 462 (83,45%)  | 10 369 (9,67%)   | 6 705 (6,25%)  | 667 (0,62%)    |
| wołożyński               | 115 522   | 76 722 (66,41%)  | 32 716 (28,32%)  | 5 261 (4,55%)  | 823 (0,71%)    |
| Ogółem:                  | 1 057 147 | 553 859 (52,39%) | 413 466 (39,11%) | 77 025 (7,29%) | 12 797 (1,21%) |

Główne miasta: Lida, Baranowicze, Słonim, Nieśwież, Nowogródek i Kleck.
- Lida
- Baranowicze
- Nowogródek

### Struktura demograficzna[3]
Liczba ludności (dane z 9 grudnia 1931):
|        | Ogółem    | Ogółem | Kobiety | Kobiety | Mężczyźni | Mężczyźni |
| osób   | %         | osób   | %       | osób    | %         |           |
| ------ | --------- | ------ | ------- | ------- | --------- | --------- |
| Ogółem | 1 057 145 | 100    | 543 203 | 51,38   | 513 942   | 48,62     |
| Miasto | 102 642   | 9,71   | 52 921  | 5,01    | 49 721    | 4,70      |
| Wieś   | 954 503   | 90,29  | 490 282 | 46,38   | 464 221   | 43,91     |

▶Wieś vs ▶miasto
Ogółem (▶k, ▶m)
Miasto (▶k, ▶m)
Wieś (▶k, ▶m)

## Miasta i miasteczka

### Synteza
W latach międzywojennych istniały trzy rodzaje jednostek osadniczych o charakterze topograficznie miejskim miasto, miasteczko i osada miejska. Na terenie woj. nowogródzkiego występowały dwie formy (miasta i miasteczka).
Określenie miasto miało w latach międzywojennych trojakie znaczenie. Mogło odnosić się wyłącznie do charakteru prawnego miejscowości (a więc typu jednostki administracyjnej), co nie znaczyło automatycznie że „miasto administracyjne” faktycznie posiadało prawa miejskie. Podstawą zaliczenia danej miejscowości do grupy miast było tzw. kryterium administracyjne, jako najwięcej odpowiadające rozwojowi stosunków i życia. Mimo że większość miast prawnych prawa miejskie posiadała, wiele z nich miało zaledwie prawa miasteczka a niektóre miasta (Nisko, Borysław, Tustanowice) były wręcz wsiami.
Odwrotnie wiele miasteczek, a nawet miast – a więc faktycznie posiadających prawa miasteczka bądź prawa miejskie – były wsiami w gminach wiejskich. Jednostki te w ogólnych publikacjach nie są zaliczane do miast (a więc nie wpływają na liczbę miast województwa), co jednak lekceważy fakt posiadania praw miasteczka/praw miejskich (poniższa tabela je uwzględnia z zachowaną dystynkcją).
Wreszcie, niektóre miejscowości posiadały w nazwie wyraz Miasto – pisany wielką literą – mimo braku praw miejskich (np. Pruchnik Miasto, Waręż Miasto, Tartaków Miasto). Wyraz ten stanowił integralną część nazwy miejscowości (choć nie przesądzał bynajmniej jej charakteru topograficznego) aby odróżnić ją od innej (topograficznie wiejskiej) miejscowości o identycznej nazwie w tej samej okolicy (np. Pruchnik-Wieś, Waręż-Wieś, Tartaków-Wieś).
Za II Rzeczypospolitej do poczetu miast (gmin miejskich) zaliczano różne grupy miejscowości zależnie od obszaru dawnego zaboru, w których się znajdowały. W województwach wschodnich byłego zaboru rosyjskiego (m.in. w woj. poleskim) po odzyskaniu niepodległości panowało zamieszanie co do charakteru prawnego miejscowości posiadających prawa miejskie/miasteczka. Sprawa ta została częściowo uregulowana różnymi rozporządzeniami, lecz przepisy były tylko częściowo wykonywane. Ostatecznie w woj. nowogródzkim za miasta uznano wszystkie miejscowości posiadające w 1924 roku prawa miejskie bądź te miejscowości o prawach miasteczka, które liczyły ponad 2000 mieszkańców. Jednakże Główny Urząd Statystyczny (na którego danych poniższa tabela jest utworzona) oparł wykaz nie na stanie faktycznym, lecz na obowiązujących przepisach prawno-administracyjnych. Stąd:
- Za miasta (prawne) uznano wszelkie miejscowości, które za czasów rosyjskich posiadały ustrój miejski, o ile liczą (w 1923 roku) więcej niż 4000 mieszkańców
- Za miasteczka (prawne) uznano wszelkie miejscowości o charakterze miasteczkowym z liczbą mieszkańców (w 1923 roku) od 2000 do 4000 mieszkańców
- Za miasta/miasteczka (prawne) uznano także wszelkie inne miejscowości, na które ustawa miejska (względnie tymczasowa ustawa miejska) została rozciągnięta indywidualnymi rozporządzeniami Komisarza Generalnego Ziem Wschodnich[8]

W poniższej sortowalnej tabeli umieszczono wszystkie miasta i miasteczka województwa nowogródzkiego obu typów (stan na 1923 rok) z podziałem na charakter prawny (rodzaj jednostki administracyjnej) i przywileje (prawa miejskie/miasteczka). W późniejszych latach część najmniejszych miast status miejski utraciła; w wykazie oznaczono znakiem (►) miasta, które w 1937 roku były już wsiami.
Uwaga: Lista nie obejmuje miast i miasteczek powiatów brasławskiego, duniłowickiego, dziśnieńskiego i wilejskigo, które w latach 1921–1922 wchodziły w skład województwa nowogródzkiego, po czym na mocy ustawy z 6 kwietnia 1922 zostały 13 kwietnia 1922 włączone do Ziemi Wileńskiej (przekształconej 20 stycznia 1926 w województwo wileńskie).

### Wykaz
Stan ludności: na 30 czerwca 1921 roku (niezależnie od statusu jednostki w 1921 roku)

Główne źródło: Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom VII, Część I – Województwo Nowogródzkie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923

Źródła uzupełniające: Dzienniki Ustaw, przedstawione w przypisach

► = status miejski utracony przed 1937 rokiem
| Herb | Miejscowość    | Charakter prawny | Przywileje | Powiat       | Gmina           | Liczba mieszk. |
| ---- | -------------- | ---------------- | ---------- | ------------ | --------------- | -------------- |
|      | Baranowicze    | miasto           | miasto     | baranowicki  | –               | 11471          |
|      | Bielica        | wieś             | miasteczko | lidzki       | Bielica         | 1506           |
|      | Bieniakonie    | wieś             | miasteczko | lidzki       | Bieniakonie     | 180            |
|      | Byteń          | wieś             | miasteczko | słonimski    | Byteń           | 1278           |
|      | Cyryn          | wieś             | miasteczko | nowogródzki  | Cyryn           | 274            |
|      | Delatycze      | wieś             | miasteczko | nowogródzki  | Lubcz           | 630            |
|      | Dereczyn       | wieś             | miasteczko | słonimski    | Dereczyn        | 2180           |
|      | Derewna        | wieś             | miasteczko | wołożyński   | Derewna         | 892            |
|      | Dokudowo       | wieś             | miasteczko | lidzki       | Dokudowo        | 502            |
|      | Dworzec        | wieś             | miasteczko | słonimski    | Dworzec         | 944            |
|      | Dziembrów      | wieś             | miasteczko | lidzki       | Dziembrów       | 199            |
|      | Ejszyszki      | miasto ►         | miasteczko | lidzki       | – (► Ejszyszki) | 2382           |
|      | Gieranony      | wieś             | miasteczko | wołożyński   | Siedlisko       | 277            |
|      | Hermaniszki    | wieś             | miasteczko | wołożyński   | Siedlisko       | 175            |
|      | Hołynka        | wieś             | miasteczko | słonimski    | Stara Wieś      | 432            |
|      | Horodyszcze    | wieś             | miasteczko | nowogródzki  | Horodyszcze     | 1021           |
|      | Horodziej      | wieś             | miasteczko | nieświeski   | Horodziej       | 1120           |
|      | Howiezna       | wieś             | miasteczko | nieświeski   | Howiezna        | 257            |
|      | Iszkołdź       | wieś             | miasteczko | baranowicki  | Połoneczka      | 691            |
|      | Iwieniec       | miasto ►         | miasteczko | stołpecki    | – (► Iwieniec)  | 2226           |
|      | Iwje           | miasto ►         | miasteczko | wołożyński   | – (► Iwje)      | 2731           |
|      | Jeremicze      | wieś             | miasteczko | nowogródzki  | Jeremicze       | 613            |
|      | Jeziernica     | wieś             | miasteczko | słonimski    | Czemery         | 528            |
|      | Juraciszki     | wieś             | miasteczko | wołożyński   | Juraciszki      | 203            |
|      | Kamień         | wieś             | miasteczko | stołpecki    | Iwieniec        | 844            |
|      | Kamionka       | wieś             | miasteczko | szczuczyński | Kamionka        | 569            |
|      | Kleck          | miasto           | miasto     | nieświeski   | –               | 5671           |
|      | Korelicze      | wieś             | miasteczko | nowogródzki  | Korelicze       | 799            |
|      | Kozłowszczyzna | wieś             | miasteczko | słonimski    | Kozłowszczyzna  | 467            |
|      | Kroszyn        | wieś             | miasteczko | baranowicki  | Stołowicze      | 411            |
|      | Lachowicze     | miasto           | miasteczko | baranowicki  | –               | 2819           |
|      | Lida           | miasto           | miasto     | lidzki       | –               | 13401          |
|      | Lipniszki      | wieś             | miasteczko | wołożyński   | Lipniszki       | 1061           |
|      | Lubcz          | wieś             | miasteczko | nowogródzki  | Lubcz           | 937            |
|      | Mikołajów      | wieś             | miasteczko | wołożyński   | Ługomowicze     | 215            |
|      | Mir            | miasto ►         | miasteczko | nieświeski   | – (► Mir)       | 3741           |
|      | Mołczadź       | wieś             | miasteczko | słonimski    | Mołczadź        | 1483           |
|      | Nacza          | wieś             | miasteczko | lidzki       | Koniawa         | 400            |
|      | Naliboki       | wieś             | miasteczko | wołożyński   | Naliboki        | 515            |
|      | Niedźwiedzica  | wieś             | miasteczko | baranowicki  | Niedźwiedzica   | 949            |
|      | Niehniewicze   | wieś             | miasteczko | nowogródzki  | Niehniewicze    | 406            |
|      | Nieśwież       | miasto           | miasto     | nieświeski   | –               | 6840           |
|      | Nowa Mysz      | wieś             | miasteczko | baranowicki  | Nowa Mysz       | 1815           |
|      | Nowogródek     | miasto           | miasto     | nowogródzki  | –               | 6367           |
|      | Nowojelnia     | wieś             | miasteczko | słonimski    | Dworzec         | 373            |
|      | Nowy Dwór      | wieś             | miasteczko | lidzki       | Nowy Dwór       | 655            |
|      | Orla           | wieś             | miasteczko | lidzki       | Orla            | 579            |
|      | Ostryna        | wieś             | miasteczko | lidzki       | Ostryna         | 1574           |
|      | Połoneczka     | wieś             | miasteczko | baranowicki  | Połoneczka      | 523            |
|      | Połonka        | wieś             | miasteczko | baranowicki  | Nowa Mysz       | 440            |
|      | Raduń          | wieś             | miasteczko | lidzki       | Raduń           | 1254           |
|      | Raków          | miasto           | miasto     | stołpecki    | –               | 3323           |
|      | Różanka        | wieś             | miasteczko | lidzki       | Różanka         | 734            |
|      | Rubieżewicze   | wieś             | miasteczko | stołpecki    | Rubieżewicze    | 1509           |
|      | Siniawka       | wieś             | miasteczko | nieświeski   | Siniawka        | 514            |
|      | Słonim         | miasto           | miasto     | słonimski    | –               | 9643           |
|      | Snów           | wieś             | miasteczko | nieświeski   | Snów            | 631            |
|      | Sobakińce      | wieś             | miasteczko | lidzki       | Sobakińce       | 276            |
|      | Stołowicze     | wieś             | miasteczko | baranowicki  | Stołowicze      | 678            |
|      | Stołpce        | miasto           | miasteczko | stołpecki    | –               | 2956           |
|      | Subotniki      | wieś             | miasteczko | wołożyński   | Subotniki       | 542            |
|      | Surwiliszki    | wieś             | miasteczko | wołożyński   | Traby           | 87             |
|      | Swojatycze     | wieś             | miasteczko | baranowicki  | Darewo          | 715            |
|      | Szczuczyn      | wieś             | miasteczko | lidzki       | Szczuczyn       | 1539           |
|      | Świerżeń Nowy  | wieś             | miasteczko | stołpecki    | Świerżeń        | 1246           |
|      | Traby          | wieś             | miasteczko | wołożyński   | Traby           | 981            |
|      | Trokiele       | wieś             | miasteczko | wołożyński   | Siedlisko       | 106            |
|      | Turzec         | wieś             | miasteczko | nowogródzki  | Jeremicze       | 1290           |
|      | Wasiliszki     | wieś             | miasteczko | lidzki       | Wasiliszki      | 1874           |
|      | Wawiórka       | wieś             | miasteczko | lidzki       | Myto            | 174            |
|      | Wiszniew       | wieś             | miasteczko | wołożyński   | Wiszniew        | 957            |
|      | Wołma          | wieś             | miasteczko | stołpecki    | Wołma           | 298            |
|      | Wołożyn        | miasto           | miasteczko | wołożyński   | –               | 2630           |
|      | Woronów        | wieś             | miasteczko | lidzki       | Bieniakonie     | 1232           |
|      | Wsielub        | wieś             | miasteczko | nowogródzki  | Wsielub         | 736            |
|      | Zabłoć         | wieś             | miasteczko | lidzki       | Zabłoć          | 258            |
|      | Zabrzeź        | wieś             | miasteczko | wołożyński   | Zabrzeź         | 306            |
|      | Zdzięcioł      | miasto           | miasto     | słonimski    | –               | 3080           |
|      | Żołudek        | wieś             | miasteczko | lidzki       | Żołudek         | 1552           |
|      | Żyrmuny        | wieś             | miasteczko | lidzki       | Żyrmuny         | 373            |
|      | Żyrowice       | wieś             | miasteczko | słonimski    | Żyrowice        | 508            |

## Charakterystyka ogólna
Jednym z problemów województwa był fatalny dostęp do fachowej opieki medycznej. Jak wskazywał prof. Antoni Cieszkowski, na 1 lekarza przypadało 17 900 mieszkańców (średnia dla kraju – 5400).

wikitext:
{{Inne znaczenia|województwa w II Rzeczypospolitej|[[województwo nowogródzkie]]}}
{{Województwo infobox
 |nazwa                      = województwo nowogródzkie
 |dopełniacz nazwy           = województwa nowogródzkiego
 |jednostka                  = [[Podział administracyjny II Rzeczypospolitej|województwo]]
 |lata istnienia             = 1921–1939
 |herb                       = POL województwo nowogródzkie II RP COA.svg
 |flaga                      =
 |wariant flagi              = 2RP
 |data powstania             = 19 lutego 1921 / 1 marca 1921<ref>{{Monitor Polski|1921|55|97}}.</ref>
 |data likwidacji            =
 |stolica                    = [[Nowogródek]]
 |wojewoda                   = [[Adam Korwin-Sokołowski]]
 |siedziba sejmiku           =
 |marszałek                  =
 |powierzchnia               = 22 966<ref>{{Cytuj książkę |nazwisko = Gawryszewski |imię = Andrzej |tytuł = Ludność Polski w XX wieku |url = https://rcin.org.pl/dlibra/show-content/publication/edition/2425?id=2425 |rok = 2005 |wydawca = [[Polska Akademia Nauk]] – Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania im. Stanisława Leszczyckiego |miejsce = Warszawa |strony = 32 |isbn = 83-87954-66-7 |seria = Monografie |issn = 1643-2312}}</ref>
 |rok powierzchni            =
 |liczba ludności            = 1 057 147<ref name="spis1931">{{Cytuj |tytuł = Drugi Powszechny Spis Ludności z dn. 9.XII 1931 r. Mieszkania i gospodarstwa domowe. Ludność |data = 1938 |miejsce = Warszawa |wydawca = Główny Urząd Statystyczny |s = 1}}</ref>
 |rok ludności               = [[Drugi Powszechny Spis Ludności|1931]]
 |gęstość zaludnienia        = 46
 |tablice rejestracyjne      =
 |adres urzędu wojewódzkiego = ul. Mickiewicza
Nowogródek
 |plan                       = Wojewodztwo nowogrodzkie (Nowogrodek Voivodeship, II Rzeczpospolita).png
 |opis planu                 =
 |liczba powiatów (M)        =
 |liczba powiatów            = 8
 |liczba gmin (M)            = 10
 |liczba gmin (MW)           =
 |liczba gmin (W)            = 87
 |mapa Polski                = Poland Voivodeships adminstrative division 1930 Nowogródek Voivodeship.svg
 |wariant mapy               =
 |współrzędne                =
 |commons                    =
}}
[[Plik:Nowogródzkie.GIF|thumb|341x341px|Woj. nowogródzkie przed przyłączeniem do Polski Litwy Środkowej]]
{{Galeria| Nazwa=Województwo nowogródzkie w szczegółowych danych statystycznych [[Pierwszy Powszechny Spis Ludności|spisu powszechnego z 30.IX.1921]] i [[Drugi Powszechny Spis Ludności|spisu powszechnego z 9. XII. 1931 r.]]|wielkość=240|pozycja=right
|Plik:Woj.nowogródzkie-Polska spis powszechny 1921.pdf|Województwo nowogródzkie - oficjalne dane [[Główny Urząd Statystyczny|GUS]] [[Pierwszy Powszechny Spis Ludności|spisu powszechnego 1921]]
|Plik:Woj.nowogrodzkie-miejscowości 1921.pdf|Skorowidz miejscowości 1921 – szczegółowe dane [[Główny Urząd Statystyczny|GUS]] [[Pierwszy Powszechny Spis Ludności|spisu powszechnego 1921]] – województwo nowogródzkie
|Plik:Woj.nowogrodzkie-Polska spis powszechny 1931.pdf|Województwo nowogródzkie - oficjalne dane [[Główny Urząd Statystyczny|GUS]] [[Drugi Powszechny Spis Ludności|spisu powszechnego 1931]]
}}
[[Plik:Urząd Wojewódzki in Navahrudak.JPG|thumb|240x240px|Urząd Wojewódzki Nowogródzki w Nowogródku – widok współczesny]]
[[Plik:Polska II RP gestosc zaludnienia.jpg|thumb|253x253px|Polska, [[gęstość zaludnienia]], [[1931]]]]
'''Województwo nowogródzkie''' – jedno z 16 województw [[II Rzeczpospolita|II Rzeczypospolitej]] w latach 1921–1939. Siedzibą władz województwa był [[Nowogródek]]<ref>Do [[15 marca]] 1921 r. siedzibą była Warszawa ({{Monitor Polski|1921|55|97}}).</ref>. Zostało zlikwidowane przez okupacyjne władze radzieckie we wrześniu 1939 roku.

== Podział administracyjny ==
Powierzchnia powiatów według stanu na 1939 r., w przypadku wcześniejszego zniesienia lub zmiany przynależności wojewódzkiej powiatu na ostatni rok istnienia w ramach danego województwa. Liczba ludności na podstawie [[Drugi Powszechny Spis Ludności|spisu powszechnego z 1931 r.]], w przypadku powiatów zniesionych lub przeniesionych przed tą datą, dane ze [[Pierwszy Powszechny Spis Ludności|spisu powszechnego z 1921 r.]]

{| class="wikitable"
! Powiat
! Powierzchnia
[km²]
! Liczba mieszkańców
! Siedziba
(liczba mieszkańców)
|-
|[[powiat baranowicki|baranowicki]]
|align=right| 3298
|align=right| 161 100
|align=center| [[Baranowicze]]
(22 893)
|-
| [[powiat duniłowicki|duniłowicki]] (''lub duniłowiczowski'') (''do 1922'')<ref name=":28" group="uwaga">13 kwietnia 1922 r. wyłączono powiaty [[Powiat duniłowicki|duniłowicki]], [[Powiat dziśnieński|dziśnieński]] oraz [[Powiat wilejski|wilejski]] i przyłączono do [[Ziemia Wileńska|Ziemi Wileńskiej]] ({{Dziennik Ustaw|1922|26|213}}).</ref>
|align=right| 3687
|align=right| 112 717
|align=center| [[Duniłowicze]]
(1386)
|-
| [[powiat dziśnieński|dziśnieński]] (od ''[[Dzisna (miasto)|Dzisna]]'') (''do 1922'')<ref name=":28" group="uwaga" />
|align=right| 5156
|align=right| 170 342
|align=center| [[Głębokie (miasto)|Głębokie]]
(4514)
|-
| [[Powiat lidzki (II Rzeczpospolita)|lidzki]]<ref name=":29" group="uwaga">21 maja 1929 r. utworzono [[Powiat szczuczyński (województwo nowogródzkie)|szczuczyński]] z części powiatu [[Powiat lidzki (II Rzeczpospolita)|lidzkiego]] i [[Powiat grodzieński (II Rzeczpospolita)|grodzieńskiego]] ({{Dziennik Ustaw|1929|33|307}}).</ref>
|align=right| 4258
|align=right| 183 500
|align=center| [[Lida]]
(19 490)
|-
| [[powiat nieświeski|nieświeski]]
|align=right| 1968
|align=right| 114 500
|align=center| [[Nieśwież]]
(7357)
|-
| [[powiat nowogródzki|nowogródzki]]
|align=right| 2930
|align=right| 149 500
|align=center| [[Nowogródek]]
(9567)
|-
| [[Powiat słonimski (II Rzeczpospolita)|słonimski]]
|align=right| 3069
|align=right| 126 500
|align=center| [[Słonim]]
(16 284)
|-
| [[powiat stołpecki|stołpecki]]
|align=right| 2371
|align=right| 99 400
|align=center| [[Stołpce]]
(6569)
|-
| [[powiat szczuczyński (województwo nowogródzkie)|szczuczyński]] (''od 1929'')<ref name=":29" group="uwaga" />
|align=right| 2273
|align=right| 107 200
|align=center| [[Szczuczyn (Białoruś)|Szczuczyn]]
([''1921''] 1539)
|-
| [[powiat wilejski|wilejski]] (''do 1922'')<ref name=":28" group="uwaga" />
|align=right| 3421
|align=right| 103 914
|align=center| [[Wilejka (miasto)|Wilejka]]
(3417)
|-
| [[powiat wołożyński|wołożyński]]
|align=right| 2799
|align=right| 115 500
|align=center| [[Wołożyn]]
(6269)
|}

== Wojewodowie nowogródzcy ==
* [[Władysław Raczkiewicz]] 10 października 1921 – 29 sierpnia 1924
* [[Marian Januszajtis-Żegota|Marian Żegota-Januszajtis]] 29 sierpnia 1924 – 24 sierpnia 1926
* [[Zygmunt Beczkowicz]] 24 września 1926 – 20 czerwca 1931
* [[Wacław Kostek-Biernacki]] 1 lipca 1931 – 8 września 1932
* [[Stefan Świderski]] 8 września 1932 – 2 grudnia 1935 (p.o. do 1933)
* [[Adam Korwin-Sokołowski]] 17 grudnia 1935 – 17 września 1939

; Wicewojewodowie
* Franciszek Zygmunt Godlewski<ref>{{Monitor Polski|1933|110|139}}.</ref>
* [[Marian Ludwik Sochański|Marian Sochański]] (–1937)<ref>{{Cytuj pismo |tytuł = Nowy wicewojewoda stanisławowski |url = http://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/plain-content?id=40477 |czasopismo = [[Gazeta Lwowska (1810–1939)|Gazeta Lwowska]] |strony = 3 |data = nr 31 z 10 lutego 1937}}</ref>
* [[Alojzy Kaczmarczyk]] (1937)<ref>{{Cytuj pismo |tytuł = Pożegnanie wicewojewody Kaczmarczyka |url = http://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/plain-content?id=40502 |czasopismo = [[Gazeta Lwowska (1810–1939)|Gazeta Lwowska]] |strony = 3 |data = nr 44 z 25 lutego 1937}}</ref>

== Ludność ==
Ludność województwa w 1921 roku wynosiła 822 106 osób<ref name="skorowidzpoleski">''Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom VII, Część I – Województwo Nowogródzkie'', Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923.</ref>.

Według narodowości<ref name="skorowidzpoleski" />:
* [[Polacy]] 443 701 (54%)
* [[Białorusini]] 310 152 (37,7%)
* [[Żydzi]]<ref>Głównie w miastach.</ref> 56 174 (6,8%)
* [[Litwini]] 9801 (1,2%)
* [[Rosjanie]] 1293 (0,2%)

Według wyznań<ref name="skorowidzpoleski" />:
* [[Prawosławie|prawosławne]] 421 247 (51,2%)
* [[Katolicyzm|rzymskokatolickie]] 323 728 (39,4%)
* [[Judaizm|mojżeszowe]] 74 334 (9,0%)
* [[Islam|muzułmanie]] 1776 (0,2%)

W roku [[1931]] stosunki narodowościowe przedstawiały się następująco<ref>[http://statlibr.stat.gov.pl/F/QUB516VI25HFFC6IXBS2EGF5886GH11KVREXX8QKYECKB2U8AP-55928?func=full-set-set&set_number=164630&set_entry=000001&format=999 Drugi Powszechny Spis Ludności z dn. 9.XII.1931 r. mieszkania i gospodarstwa domowe, ludność, stosunki zawodowe: województwo nowogródzkie].</ref>:
* Polacy – 553 859 (52,39%)
* Białorusini – 413 466 (39,11%)
* Żydzi – 77 025 (7,29%)
* inni – 12 797 (1,21%)

Według wyznań:
* prawosławne 542 333 (51,30%)
* rzymskokatolickie 424 549 (40,16%)
* mojżeszowe 82 872 (7,84%)

=== Ludność województwa nowogródzkiego w 1931 r. w powiatach według deklarowanego języka ojczystego<ref>{{Cytuj |tytuł = Drugi Powszechny Spis Ludności z dn. 9. XII 1931 r. Mieszkania i gospodarstwa domowe, ludność, stosunki zawodowe. Województwo nowogródzkie. |data = 1936-01-01 |data dostępu = 2024-03-11 |wydawca = Główny Urząd Statystyczny |url = https://pbc.biaman.pl/dlibra/publication/1868/edition/2109/content}}</ref> ===
{| class="wikitable" style="width: 60%;"
|colspan=6 align=center bgcolor="FED66B"| '''Województwo nowogródzkie'''
|-
!style="width: 20%;"| Powiat
!style="width: 10%;"| Łącznie
!style="width: 15%;"| [[Polacy]]<ref>[[Respondent|Respondenci]] podający [[język polski]] jako ojczysty.</ref>
!style="width: 15%;"| [[Białorusini]]<ref>[[Respondent|Respondenci]] podający [[język białoruski]] jako ojczysty.</ref>
!style="width: 15%;"| [[Żydzi]]<ref>Respondenci podający [[Jidysz|jidisz]] i [[język hebrajski]] jako ojczysty.</ref>
!style="width: 15%;"| inni
|-
|baranowicki
|align=center| 161 038
|align=center| 74 916 (46,52%)
|align=center| 68 630 (42,62%)
|align=center| 15 034 (9,34%)
|align=center| 2 458 (1,53%)
|-
|lidzki
|align=center| 183 485
|align=center| 145 609 (79,36%)
|align=center| 19 821 (10,80%)
|align=center| 14 546 (7,93%)
|align=center| 3 509 (1,91%)
|-
|nieświeski
|align=center| 114 464
|align=center| 27 933 (24,40%)
|align=center| 76 286 (66,65%)
|align=center| 8 754 (7,65%)
|align=center| 1 491 (1,30%)
|-
|nowogródzki
|align=center| 149 536
|align=center| 35 084 (23,46%)
|align=center| 102 932 (68,83%)
|align=center| 10 326 (6,91%)
|align=center| 1 194 (0,80%)
|-
|słonimski
|align=center| 126 510
|align=center| 52 313 (41,35%)
|align=center| 62 434 (49,35%)
|align=center| 10 058 (7,95%)
|align=center| 1 705 (1,35%)
|-
|stołpecki
|align=center| 99 389
|align=center| 51 820 (52,14%)
|align=center| 40 278 (40,53%)
|align=center| 6 341 (6,38%)
|align=center| 950 (0,96%)
|-
|szczuczyński
|align=center| 107 203
|align=center| 89 462 (83,45%)
|align=center| 10 369 (9,67%)
|align=center| 6 705 (6,25%)
|align=center| 667 (0,62%)
|-
|wołożyński
|align=center| 115 522
|align=center| 76 722 (66,41%)
|align=center| 32 716 (28,32%)
|align=center| 5 261 (4,55%)
|align=center| 823 (0,71%)
|-
!Ogółem:
! 1 057 147
! 553 859 (52,39%)
! 413 466 (39,11%)
! 77 025 (7,29%)
! 12 797 (1,21%)
|}

Główne miasta: [[Lida]], [[Baranowicze]], [[Słonim]], [[Nieśwież]], [[Nowogródek]] i [[Kleck]].

<gallery>
Plik:Lida1.JPG|[[Lida]]
Plik:Baranavichy_pl_lenina.JPG|[[Baranowicze]]
Plik:Navahrudak 2006.jpg|[[Nowogródek]]
</gallery>

=== Struktura demograficzna<ref name="spis1931" /> ===
{{Demografia powiatu|data=9 grudnia|rok=1931|kobiety-miasto=52921|mężczyźni-miasto=49721|kobiety-wieś=490282|mężczyźni-wieś=464221}}

== Miasta i miasteczka ==
=== Synteza ===
W latach międzywojennych istniały trzy rodzaje [[jednostka osadnicza|jednostek osadniczych]] o charakterze topograficznie miejskim ''miasto'', ''miasteczko'' i ''osada miejska''. Na terenie woj. nowogródzkiego występowały dwie formy (miasta i miasteczka).

Określenie ''miasto'' miało w latach międzywojennych trojakie znaczenie. Mogło odnosić się wyłącznie do charakteru prawnego miejscowości (a więc typu jednostki administracyjnej), co nie znaczyło automatycznie że „miasto administracyjne” faktycznie posiadało [[prawa miejskie]]. Podstawą zaliczenia danej miejscowości do grupy miast było tzw. kryterium administracyjne, jako najwięcej odpowiadające rozwojowi stosunków i życia. Mimo że większość miast prawnych prawa miejskie posiadała, wiele z nich miało zaledwie [[Miasteczko (urbanizacja)|prawa miasteczka]] a niektóre miasta ([[Nisko]], [[Borysław]], [[Tustanowice]]) były wręcz [[wieś|wsiami]]<ref name="skorowidzlwowski">''Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom XIII – Województwo Lwowskie'', Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1924.</ref>.

Odwrotnie wiele miasteczek, a nawet miast – a więc faktycznie posiadających prawa miasteczka bądź prawa miejskie – były [[wieś|wsiami]] w [[gmina wiejska|gminach wiejskich]]<ref name="skorowidzlwowski" />. Jednostki te w ogólnych publikacjach nie są zaliczane do miast (a więc nie wpływają na liczbę miast województwa), co jednak lekceważy fakt posiadania praw miasteczka/praw miejskich (poniższa tabela je uwzględnia z zachowaną dystynkcją).

Wreszcie, niektóre miejscowości posiadały w nazwie wyraz ''Miasto'' – pisany wielką literą – mimo braku praw miejskich (np. [[Pruchnik|Pruchnik Miasto]], [[Waręż|Waręż Miasto]], [[Tartaków|Tartaków Miasto]]). Wyraz ten stanowił integralną część nazwy miejscowości (choć nie przesądzał bynajmniej jej charakteru topograficznego) aby odróżnić ją od innej (topograficznie wiejskiej) miejscowości o identycznej nazwie w tej samej okolicy (np. Pruchnik-Wieś, Waręż-Wieś, Tartaków-Wieś)<ref name="skorowidzlwowski" />.

Za II Rzeczypospolitej do [[Miasta w II Rzeczypospolitej|poczetu miast]] (gmin miejskich) zaliczano różne grupy miejscowości zależnie od obszaru dawnego zaboru, w których się znajdowały. W województwach wschodnich byłego [[zabór rosyjski|zaboru rosyjskiego]] (m.in. w woj. poleskim) po odzyskaniu niepodległości panowało zamieszanie co do charakteru prawnego miejscowości posiadających prawa miejskie/miasteczka. Sprawa ta została częściowo uregulowana różnymi rozporządzeniami<ref>Dziennik Urzędowy Zarządu Cywilnego Ziem Wschodnich z dnia 27 czerwca 1919, Nr. 7, poz. 460.</ref><ref>Dziennik Urzędowy Zarządu Cywilnego Ziem Wschodnich z dnia 14 sierpnia 1919, Nr. 12, poz. 99.</ref><ref>Dziennik Urzędowy Zarządu Cywilnego Ziem Wschodnich z dnia 16 sierpnia 1919, Nr. 13, poz. 112.</ref><ref>Dziennik Urzędowy Zarządu Cywilnego Ziem Wschodnich z dnia 7 listopada 1919, Nr. 32, poz. 345.</ref>, lecz przepisy były tylko częściowo wykonywane<ref>Dane z 1924 roku.</ref>. Ostatecznie w woj. nowogródzkim za miasta uznano wszystkie miejscowości posiadające w 1924 roku prawa miejskie bądź te miejscowości o prawach miasteczka, które liczyły ponad 2000 mieszkańców. Jednakże [[Główny Urząd Statystyczny]] (na którego danych poniższa tabela jest utworzona) oparł wykaz nie na stanie faktycznym, lecz na obowiązujących przepisach prawno-administracyjnych. Stąd:

* Za '''miasta (prawne)''' uznano wszelkie miejscowości, które za czasów rosyjskich posiadały ustrój miejski, o ile liczą (w 1923 roku) więcej niż 4000 mieszkańców
* Za '''miasteczka (prawne)''' uznano wszelkie miejscowości o charakterze miasteczkowym z liczbą mieszkańców (w 1923 roku) od 2000 do 4000 mieszkańców
* Za '''miasta/miasteczka (prawne)''' uznano także wszelkie inne miejscowości, na które ustawa miejska (względnie ''tymczasowa'' ustawa miejska) została rozciągnięta indywidualnymi rozporządzeniami Komisarza Generalnego Ziem Wschodnich<ref name="skorowidzpoleski" />

W poniższej sortowalnej tabeli umieszczono wszystkie miasta i miasteczka<ref name="errata">Publikacja źródłowa podaje błędnie w tabeli jednostek administracyjnych liczbę miasteczek jako 65 (w przypadku powiatu słonimskiego – 9), w sprostowaniach poprawiono tę liczbę na 64 na (w powiecie słonimskim – 8).</ref> województwa nowogródzkiego obu typów (stan na 1923 rok) z podziałem na charakter prawny (rodzaj jednostki administracyjnej) i przywileje (prawa miejskie/miasteczka). W późniejszych latach część najmniejszych miast status miejski utraciła; w wykazie oznaczono znakiem (►) miasta, które w 1937 roku były już wsiami<ref>{{Monitor Polski|1937|69|104}}.</ref>.

'''Uwaga:''' Lista nie obejmuje miast i miasteczek powiatów [[Powiat brasławski (II Rzeczpospolita)|brasławskiego]]<ref name="rozbieżność">Istnieje rozbieżność w określaniu początkowej przynależności wojewódzkiej północno-zachodnich gmin powiatu brasławskiego (gminy Brasław, Dryświaty, Dukszty, Opsa, Plusy, Rymszany, Słobódka, Smołwy i Widze). {{Dziennik Ustaw|1922|26|213}} podaje powiat brasławski jako jeden z 5 powiatów (obok wileńskiego, oszmiańskiego, święciańskiego i trockiego) Ziemi Wileńskiej, nad którą objęto władzę państwową w 1922 roku. Natomiast Skorowidz miejscowości RP wydany przez [[Główny Urząd Statystyczny|GUS]] w 1923 roku wylicza powiat brasławski jako jeden z 4 powiatów (obok duniłowickiego, dziśnieńskiego i wilejskiego), które w 1922 roku wydzielono z woj. nowogródzkiego i wcielono do Ziemi Wileńskiej, podając równocześnie szczegółową statystykę dla omawianych gmin według danych z 30 września 1921 roku.</ref>, [[powiat duniłowicki|duniłowickiego]], [[powiat dziśnieński|dziśnieńskiego]] i [[powiat wilejski|wilejskigo]], które w latach 1921–1922 wchodziły w skład województwa nowogródzkiego, po czym na mocy ustawy z 6 kwietnia 1922<ref>Ustawy z dnia 6 kwietnia 1922 roku o objęciu władzy państwowej nad Ziemią Wileńską ({{Dziennik Ustaw|1922|26|213}}).</ref> zostały 13 kwietnia 1922 włączone do [[Ziemia Wileńska|Ziemi Wileńskiej]] (przekształconej 20 stycznia 1926 w [[województwo wileńskie (II Rzeczpospolita)|województwo wileńskie]]<ref>{{Dziennik Ustaw|1926|6|29}} – Ustawa z dnia 22 grudnia 1925 r. w sprawie utworzenia województwa wileńskiego.</ref>).

=== Wykaz ===
'''Stan ludności:''' na [[30 czerwca]] [[1921]] roku (niezależnie od statusu jednostki w 1921 roku)

'''Główne źródło:''' ''Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom VII, Część I – Województwo Nowogródzkie'', Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923

'''Źródła uzupełniające:''' [[Dziennik Ustaw|Dzienniki Ustaw]], przedstawione w przypisach

► = status miejski utracony przed 1937 rokiem

{| class="wikitable sortable" style="width: 80%;"
!style="width: 4%;"| Herb
!style="width: 23%;"| Miejscowość
!style="width: 13%;"| Charakter prawny
!style="width: 16%;"| Przywileje
!style="width: 17%;"| Powiat
!style="width: 17%;"| Gmina
!style="width: 10%;"| Liczba mieszk.
|-
|align=center| [[Plik:Coat of arms Baranavičy.svg|20px]]
| [[Baranowicze]]<ref>Liczba mieszkańców Baranowicz dotyczy ''mieszkańców miasta właściwego'' (11.471), natomiast w skład jednostki administracyjnej Baranowicze wchodziły także baraki Urzędu Reemigracyjnego z liczbą mieszkańców 16.630 (większą niż liczba mieszkańców miasta). Tak więc totalna liczba mieszkańców Baranowicz wynosiła 28.101, czyniąc je statystycznie największym miastem woj. nowogródzkiego.</ref>
| [[gmina miejska|miasto]]
| [[prawa miejskie|miasto]]
| [[powiat baranowicki|baranowicki]]
| –
|align=right| 11471
|-
|align=center| [[Plik:BIA Bielica COA.gif|20px]]
| [[Bielica (obwód grodzieński)|Bielica]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[Powiat lidzki (II Rzeczpospolita)|lidzki]]
| [[Bielica (gmina)|Bielica]]
|align=right| 1506
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Bieniakonie]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[Powiat lidzki (II Rzeczpospolita)|lidzki]]
| [[Bieniakonie (gmina)|Bieniakonie]]
|align=right| 180
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Byteń]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[Powiat słonimski (II Rzeczpospolita)|słonimski]]
| [[Byteń (gmina)|Byteń]]
|align=right| 1278
|-
|align=center| [[Plik:BIA Cyryn COA.png|20px]]
| [[Cyryn (Białoruś)|Cyryn]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat nowogródzki|nowogródzki]]
| [[Cyryn (gmina)|Cyryn]]
|align=right| 274
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Delatycze]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat nowogródzki|nowogródzki]]
| [[Lubcz (gmina)|Lubcz]]
|align=right| 630
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Dereczyn]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[Powiat słonimski (II Rzeczpospolita)|słonimski]]
| [[Dereczyn (gmina)|Dereczyn]]
|align=right| 2180
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Derewno|Derewna]]<ref name="derewna">Nazwa zmieniona później na ''Derewno''.</ref>
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat wołożyński|wołożyński]]<ref name="stołpeckidwasześć" />
| [[Derewno (gmina)|Derewna]]<ref name="derewna" />
|align=right| 892
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Dokudowo Pierwsze|Dokudowo]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[Powiat lidzki (II Rzeczpospolita)|lidzki]]
| [[Dokudowo (gmina)|Dokudowo]]
|align=right| 502
|-
|align=center| [[Plik:BIA Dworzec COA.png|20px]]
| [[Dworzec (obwód grodzieński)|Dworzec]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[Powiat słonimski (II Rzeczpospolita)|słonimski]]<ref name="nowogródzkidwasześć">Od 22 stycznia 1926 w [[powiat nowogródzki|powiecie nowogródzkim]] ({{Dziennik Ustaw|1926|7|43}}).</ref>
| [[Dworzec (gmina)|Dworzec]]
|align=right| 944
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Dziembrów]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[Powiat lidzki (II Rzeczpospolita)|lidzki]]<ref name="szczuczyński">Od 29 maja 1929 w nowo utworzonym [[powiat szczuczyński (województwo nowogródzkie)|powiecie szczuczyńskim]] ({{Dziennik Ustaw|1929|33|307}}).</ref>
| [[Dziembrów (gmina)|Dziembrów]]<ref>Gmina Dziembrów zniesiona 21 czerwca 1929; miasteczko Dziembrów włączono do [[Kamionka (gmina w województwie nowogródzkim)|gminy Kamionka]] ({{Dziennik Ustaw|1929|43|359}}).</ref>
|align=right| 199
|-
|align=center| [[Plik:Eisiskes COA.png|20px]]
| [[Ejszyszki]]
| [[gmina miejska|miasto]] ►
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]<ref name="autonazwa1">Publikacja źródłowa podaje błędnie w wykazie ''prawa miejskie'', w sprostowaniach poprawiono na ''przywileje miasteczka''.</ref>
| [[Powiat lidzki (II Rzeczpospolita)|lidzki]]
| – (► [[gmina Ejszyszki|Ejszyszki]])
|align=right| 2382
|-
|align=center| [[Plik:BIA Gieraniony COA.png|20px]]
| [[Gieranony]]<ref>Później jako ''Gieraniony''.</ref>
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat wołożyński|wołożyński]]<ref name="lidzkidwasześć" />
| [[Siedliszcze (gmina w województwie nowogródzkim)|Siedlisko]]<ref name="siedliszcze">Nazwa zmieniona później na ''[[Siedliszcze (gmina w województwie nowogródzkim)|gmina Siedliszcze]]''.</ref><ref>Gmina Siedliszcze zniesiona 11 kwietnia 1929; miasteczko Gieranony włączono do [[Lipniszki (gmina)|gminy Lipniszki]] ({{Dziennik Ustaw|1929|22|225}}).</ref>
|align=right| 277
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Hermaniszki (rejon werenowski)|Hermaniszki]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat wołożyński|wołożyński]]<ref name="lidzkidwasześć" />
| [[Siedliszcze (gmina w województwie nowogródzkim)|Siedlisko]]<ref name="siedliszcze" /><ref>Gmina Siedliszcze zniesiona 11 kwietnia 1929; Hermaniszki włączono do [[Werenów (gmina)|Woronowo]] ({{Dziennik Ustaw|1929|22|225}}).</ref>
|align=right| 175
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Hołynka (rejon zelwieński)|Hołynka]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[Powiat słonimski (II Rzeczpospolita)|słonimski]]
| [[Stara Wieś (gmina w województwie nowogródzkim)|Stara Wieś]]
|align=right| 432
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Horodyszcze (rejon baranowicki)|Horodyszcze]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat nowogródzki|nowogródzki]]<ref name="baranowickidwasześć">Od 22 stycznia 1926 w [[powiat baranowicki|powiecie baranowickim]] ({{Dziennik Ustaw|1926|7|43}}).</ref>
| [[Horodyszcze (gmina w województwie nowogródzkim)|Horodyszcze]]
|align=right| 1021
|-
|align=center| [[Plik:BIA Horodziej COA.png|20px]]
| [[Horodziej]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat nieświeski|nieświeski]]
| [[Horodziej (gmina)|Horodziej]]
|align=right| 1120
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Wiśniowiec (obwód miński)|Howiezna]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat nieświeski|nieświeski]]
| [[Howiezna (gmina)|Howiezna]]
|align=right| 257
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Iszkołdź]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat baranowicki|baranowicki]]
| [[Połoneczka (gmina)|Połoneczka]]<ref name="połoneczka">Gminę Połoneczka zniesiono 22 stycznia 1926, a jej obszar wszedł w skład nowo utworzonej [[Wolna (gmina)|gminy Wolna]] ({{Dziennik Ustaw|1926|7|44}}).</ref>
|align=right| 691
|-
|align=center| [[Plik:BIA Iwieniec COA.png|20px]]
| [[Iwieniec]]
| [[gmina miejska|miasto]] ►
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat stołpecki|stołpecki]]<ref name="wołożyńskidwasześć">Od 22 stycznia 1926 w [[powiat wołożyński|powiecie wołożyńskim]] ({{Dziennik Ustaw|1926|7|43}}).</ref>
| – (► [[Iwieniec (gmina)|Iwieniec]])
|align=right| 2226
|-
|align=center| [[Plik:Coat of Arms of Iŭje.svg|20px]]
| [[Iwie (miasto)|Iwje]]<ref>Po reformie ortografii w 1936 jako ''Iwie''.</ref>
| [[gmina miejska|miasto]] ►
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat wołożyński|wołożyński]]<ref name="lidzkidwasześć">Od 22 stycznia 1926 w [[Powiat lidzki (II Rzeczpospolita)|powiecie lidzkim]] ({{Dziennik Ustaw|1926|7|43}}).</ref>
| – (► [[Iwie (gmina)|Iwje]])
|align=right| 2731
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Jeremicze]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat nowogródzki|nowogródzki]]<ref name="stołpeckidwasześć" />
| [[Jeremicze (gmina)|Jeremicze]]<ref name="turzec">25 października 1930 gminę Jeremicze przemianowano na ''[[Turzec (gmina)|gmina Turzec]]'' ({{Monitor Polski|1930|248|336}}).</ref>
|align=right| 613
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Jeziornica|Jeziernica]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[Powiat słonimski (II Rzeczpospolita)|słonimski]]
| [[Czemery (gmina)|Czemery]]
|align=right| 528
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Juraciszki]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat wołożyński|wołożyński]]
| [[Juraciszki (gmina)|Juraciszki]]
|align=right| 203
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Kamień (rejon wołożyński)|Kamień]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat stołpecki|stołpecki]]<ref name="wołożyńskidwasześć" />
| [[Iwieniec (gmina)|Iwieniec]]
|align=right| 844
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Kamionka (rejon szczuczyński)|Kamionka]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[Powiat szczuczyński (województwo nowogródzkie)|szczuczyński]]<ref>29 maja 1929 miejscowość wraz z całą gminą Kamionka przyłączono z [[powiat grodzieński (II Rzeczpospolita)|powiatu grodzieńskiego]] w [[Województwo białostockie (II Rzeczpospolita)|woj. białostockim]] ({{Dziennik Ustaw|1929|33|307}}).</ref>
| [[Kamionka (gmina w województwie nowogródzkim)|Kamionka]]
|align=right| 569
|-
|align=center| [[Plik:Coat of Arms of Kleck, Belarus.png|20px]]
| [[Kleck]]
| [[gmina miejska|miasto]]
| [[prawa miejskie|miasto]]
| [[powiat nieświeski|nieświeski]]
| –
|align=right| 5671
|-
|align=center| [[Plik:Coat of Arms of Kareličy, Belarus.png|20px]]
| [[Korelicze]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat nowogródzki|nowogródzki]]
| [[Korelicze (gmina)|Korelicze]]
|align=right| 799
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Kozłowszczyzna (obwód grodzieński)|Kozłowszczyzna]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[Powiat słonimski (II Rzeczpospolita)|słonimski]]
| [[Kozłowszczyzna (gmina w województwie nowogródzkim)|Kozłowszczyzna]]
|align=right| 467
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Kroszyn]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat baranowicki|baranowicki]]
| [[Stołowicze (gmina)|Stołowicze]]
|align=right| 411
|-
|align=center| [[Plik:Coat of Arms of Liachavičy, Belarus.svg|20px]]
| [[Lachowicze]]
| [[gmina miejska|miasto]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]<ref name="errata" /><ref>Prawa miejskie Lachowicze otrzymały 27 czerwca 1931 ({{Dziennik Ustaw|1931|56|448}}).</ref>
| [[powiat baranowicki|baranowicki]]
| –
|align=right| 2819
|-
|align=center| [[Plik:Coat of Arms of Lidy, Belarus.svg|20px]]
| [[Lida]]
| [[gmina miejska|miasto]]
| [[prawa miejskie|miasto]]
| [[Powiat lidzki (II Rzeczpospolita)|lidzki]]
| –
|align=right| 13401
|-
|align=center| [[Plik:BIA Lipniszki COA.png|20px]]
| [[Lipniszki (rejon iwiejski)|Lipniszki]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat wołożyński|wołożyński]]<ref name="lidzkidwasześć" />
| [[Lipniszki (gmina)|Lipniszki]]
|align=right| 1061
|-
|align=center| [[Plik:BIA Lubcz COA.png|20px]]
| [[Lubcz (osiedle typu miejskiego)|Lubcz]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat nowogródzki|nowogródzki]]
| [[Lubcz (gmina)|Lubcz]]
|align=right| 937
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Mikołajów (Białoruś)|Mikołajów]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat wołożyński|wołożyński]]
| [[Ługomowicze (gmina)|Ługomowicze]]
|align=right| 215
|-
|align=center| [[Plik:Coat of Arms of Mir, Belarus.png|20px]]
| [[Mir (osiedle typu miejskiego)|Mir]]
| [[gmina miejska|miasto]] ►
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]<ref name="errata" />
| [[powiat nieświeski|nieświeski]]<ref name="stołpeckidwasześć">Od 22 stycznia 1926 w [[powiat stołpecki|powiecie stołpeckim]] ({{Dziennik Ustaw|1926|7|43}}).</ref>
| – (► [[Mir (gmina)|Mir]])
|align=right| 3741
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Mołczadź (wieś)|Mołczadź]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[Powiat słonimski (II Rzeczpospolita)|słonimski]]<ref name="baranowickidwasześć" />
| [[Mołczadź (gmina)|Mołczadź]]<ref>Do 8 września 1921 gmina Mołczadź nosiła nazwę ''[[Łuszniewo (gmina)|gmina Łuszniewo]]'' ({{Monitor Polski|1921|204|271}}).</ref>
|align=right| 1483
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Nacza (obwód grodzieński)|Nacza]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[Powiat lidzki (II Rzeczpospolita)|lidzki]]
| [[Koniawa (gmina)|Koniawa]]<ref>Gminę Koniawa przyłączono 1 lipca 1926 do [[powiat wileńsko-trocki|powiatu wileńsko-trockiego]] w [[województwo wileńskie (II Rzeczpospolita)|woj. wileńskim]] ({{Dziennik Ustaw|1926|45|277}}). Gmina została zniesiona 3 czerwca 1930, a jej obszar włączono do [[Orany (gmina w powiecie wileńsko-trockim)|gminę Orany]] ({{Dziennik Ustaw|1930|42|365}}).</ref>
|align=right| 400
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Naliboki (obwód miński)|Naliboki]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat wołożyński|wołożyński]]<ref>Od 1 października 1930 w [[powiat stołpecki|powiecie stołpeckim]] ({{Dziennik Ustaw|1930|45|381}}).</ref>
| [[Naliboki (gmina)|Naliboki]]
|align=right| 515
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Niedźwiedzica (Białoruś)|Niedźwiedzica]]<ref>Obecna nazwa ''Niedźwiedzice''.</ref>
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat baranowicki|baranowicki]]
| [[Niedźwiedzice (gmina)|Niedźwiedzica]]
|align=right| 949
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Niehniewicze]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat nowogródzki|nowogródzki]]
| [[Niehniewicze (gmina)|Niehniewicze]]
|align=right| 406
|-
|align=center| [[Plik:Coat of Arms of Niasviž, Belarus.svg|20px]]
| [[Nieśwież]]
| [[gmina miejska|miasto]]
| [[prawa miejskie|miasto]]
| [[powiat nieświeski|nieświeski]]
| –
|align=right| 6840
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Nowa Mysz]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat baranowicki|baranowicki]]
| [[Nowa Mysz (gmina)|Nowa Mysz]]
|align=right| 1815
|-
|align=center| [[Plik:Coat of Arms of Navahrudak, Belarus.svg|20px]]
| [[Nowogródek]]
| [[gmina miejska|miasto]]
| [[prawa miejskie|miasto]]
| [[powiat nowogródzki|nowogródzki]]
| –
|align=right| 6367
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Nowojelnia]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[Powiat słonimski (II Rzeczpospolita)|słonimski]]<ref name="nowogródzkidwasześć" />
| [[Dworzec (gmina)|Dworzec]]
|align=right| 373
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Nowy Dwór (rejon szczuczyński)|Nowy Dwór]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[Powiat lidzki (II Rzeczpospolita)|lidzki]]<ref name="szczuczyński" />
| [[Nowy Dwór (gmina w województwie nowogródzkim)|Nowy Dwór]]
|align=right| 655
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Orla (obwód grodzieński)|Orla]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[Powiat lidzki (II Rzeczpospolita)|lidzki]]<ref name="szczuczyński" />
| [[Orla (gmina w województwie nowogródzkim)|Orla]]
|align=right| 579
|-
|align=center| [[Plik:BIA Ostryna COA.png|20px]]
| [[Ostryna]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[Powiat lidzki (II Rzeczpospolita)|lidzki]]<ref name="szczuczyński" />
| [[Ostryna (gmina)|Ostryna]]
|align=right| 1574
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Połoneczka]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat baranowicki|baranowicki]]
| [[Połoneczka (gmina)|Połoneczka]]<ref name="połoneczka" />
|align=right| 523
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Połonka (obwód brzeski)|Połonka]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat baranowicki|baranowicki]]
| [[Nowa Mysz (gmina)|Nowa Mysz]]
|align=right| 440
|-
|align=center| [[Plik:BIA Raduń COA.png|20px]]
| [[Raduń (rejon werenowski)|Raduń]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[Powiat lidzki (II Rzeczpospolita)|lidzki]]
| [[Raduń (gmina)|Raduń]]
|align=right| 1254
|-
|align=center| [[Plik:BIA Raków COA.png|20px]]
| [[Raków (Białoruś)|Raków]]
| [[gmina miejska|miasto]]
| [[prawa miejskie|miasto]]
| [[powiat stołpecki|stołpecki]]<ref name="mołodeczańskidwasiedem">Od 1 lipca 1927 w [[Powiat mołodecki|powiecie mołodeczańskim]] w [[Województwo wileńskie (II Rzeczpospolita)|woj. wileńskim]] ({{Dziennik Ustaw|1926|45|277}}).</ref>
| –
|align=right| 3323
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Różanka (agromiasteczko w obwodzie grodzieńskim)|Różanka]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[Powiat lidzki (II Rzeczpospolita)|lidzki]]<ref name="szczuczyński" />
| [[Różanka (gmina)|Różanka]]
|align=right| 734
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Rubieżewicze]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat stołpecki|stołpecki]]
| [[Rubieżewicze (gmina)|Rubieżewicze]]
|align=right| 1509
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Siniawka]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat nieświeski|nieświeski]]
| [[Siniawka (gmina)|Siniawka]]
|align=right| 514
|-
|align=center| [[Plik:Coat of Arms of Słonim, Belarus.svg|20px]]
| [[Słonim]]
| [[gmina miejska|miasto]]
| [[prawa miejskie|miasto]]
| [[Powiat słonimski (II Rzeczpospolita)|słonimski]]
| –
|align=right| 9643
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Snów]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat nieświeski|nieświeski]]
| [[Snów (gmina)|Snów]]
|align=right| 631
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Pierszamajsk (obwód grodzieński)|Sobakińce]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[Powiat lidzki (II Rzeczpospolita)|lidzki]]<ref name="szczuczyński" />
| [[Sobakińce (gmina)|Sobakińce]]
|align=right| 276
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Stołowicze]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat baranowicki|baranowicki]]
| [[Stołowicze (gmina)|Stołowicze]]
|align=right| 678
|-
|align=center| [[Plik:Coat of Arms of Stoŭbcy, Belarus.svg|20px]]
| [[Stołpce]]
| [[gmina miejska|miasto]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]<ref name="errata" /><ref>Prawa miejskie Stołpce otrzymały 13 lutego 1926 ({{Dziennik Ustaw|1926|16|92}}).</ref>
| [[powiat stołpecki|stołpecki]]
| –
|align=right| 2956
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Sobotniki|Subotniki]]<ref name="sobotniki">Nazwa zmieniona później na ''Sobotniki''.</ref>
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat wołożyński|wołożyński]]<ref name="lidzkidwasześć" />
| [[Sobotniki (gmina)|Subotniki]]<ref name="sobotniki" />
|align=right| 542
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Surwiliszki (obwód grodzieński)|Surwiliszki]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat wołożyński|wołożyński]]
| [[Traby (gmina)|Traby]]
|align=right| 87
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Swojatycze]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat baranowicki|baranowicki]]
| [[Darewo (gmina)|Darewo]]
|align=right| 715
|-
|align=center| [[Plik:Coat of Arms of Ščučyn, Belarus.svg|20px]]
| [[Szczuczyn (Białoruś)|Szczuczyn]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[Powiat lidzki (II Rzeczpospolita)|lidzki]]<ref name="szczuczyński" />
| [[Szczuczyn (gmina w województwie nowogródzkim)|Szczuczyn]]
|align=right| 1539
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Świerżeń Nowy]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat stołpecki|stołpecki]]
| [[Świerżeń (gmina)|Świerżeń]]<ref>Miasteczko Świerżeń stanowiło anomalię ponieważ należało administracyjnie do dwóch gmin; jej główna część (1195 mieszk.) należała do [[Świerżeń (gmina)|gminy Świerżeń]], natomiast niewielka część (51 mieszk.) leżała w [[Stołpce (gmina)|gminie Stołpce]].</ref>
|align=right| 1246
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Traby (Białoruś)|Traby]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat wołożyński|wołożyński]]
| [[Traby (gmina)|Traby]]
|align=right| 981
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Trokiele (rejon werenowski)|Trokiele]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat wołożyński|wołożyński]]<ref name="lidzkidwasześć" />
| [[Siedliszcze (gmina w województwie nowogródzkim)|Siedlisko]]<ref name="siedliszcze" /><ref>Gmina Siedliszcze zniesiona 11 kwietnia 1929; miasteczko Trokiele włączono do [[Lipniszki (gmina)|gminy Lipniszki]] ({{Dziennik Ustaw|1929|22|225}}).</ref>
|align=right| 106
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Turzec (Białoruś)|Turzec]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat nowogródzki|nowogródzki]]<ref name="stołpeckidwasześć" />
| [[Jeremicze (gmina)|Jeremicze]]<ref name="turzec" />
|align=right| 1290
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Wasiliszki]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[Powiat lidzki (II Rzeczpospolita)|lidzki]]<ref name="szczuczyński" />
| [[Wasiliszki (gmina)|Wasiliszki]]
|align=right| 1874
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Wawiórka]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[Powiat lidzki (II Rzeczpospolita)|lidzki]]
| [[Myto (gmina)|Myto]]<ref>20 sierpnia 1927 gminę Myto przemianowano na ''[[Wawiórka (gmina)|gmina Wawiórka]]'' ({{Monitor Polski|1927|171|439}}).</ref>
|align=right| 174
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Wiszniew]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat wołożyński|wołożyński]]
| [[Wiszniew (gmina w województwie nowogródzkim)|Wiszniew]]
|align=right| 957
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Wołma (rejon dzierżyński)|Wołma]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat stołpecki|stołpecki]]<ref name="wołożyńskidwasześć" />
| [[Wołma (gmina)|Wołma]]
|align=right| 298
|-
|align=center| [[Plik:Coat of Arms of Vałožyn, Belarus.svg|20px]]
| [[Wołożyn]]
| [[gmina miejska|miasto]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]<ref>Prawa miejskie Wołożyn otrzymał 21 maja 1929 ({{Dziennik Ustaw|1929|33|309}}).</ref>
| [[powiat wołożyński|wołożyński]]
| –
|align=right| 2630
|-
|align=center| [[Plik:BIA Woronów COA.svg|20px]]
| [[Werenowo|Woronów]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[Powiat lidzki (II Rzeczpospolita)|lidzki]]
| [[Bieniakonie (gmina)|Bieniakonie]]<ref>Od 11 kwietnia 1929 w nowo utworzonej [[Werenów (gmina)|gminie Woronowo]] ({{Dziennik Ustaw|1929|22|225}}), przemianowanej 11 czerwca 1929 na ''Werenów'' ({{Monitor Polski|1929|132|326}}).</ref>
|align=right| 1232
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Wsielub]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat nowogródzki|nowogródzki]]
| [[Wsielub (gmina)|Wsielub]]
|align=right| 736
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Zabłoć (rejon werenowski)|Zabłoć]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[Powiat lidzki (II Rzeczpospolita)|lidzki]]
| [[Zabłoć (gmina)|Zabłoć]]
|align=right| 258
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Zabrzezie (obwód miński)|Zabrzeź]]<ref name="zabrzezie">Nazwa zmieniona później na ''Zabrzezie''.</ref>
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[powiat wołożyński|wołożyński]]
| [[Zabrzezie (gmina)|Zabrzeź]]<ref name="zabrzezie" />
|align=right| 306
|-
|align=center| [[Plik:Coat of Arms of Dziatłava, Belarus.svg|20px]]
| [[Zdzięcioł]]
| [[gmina miejska|miasto]]
| [[prawa miejskie|miasto]]
| [[Powiat słonimski (II Rzeczpospolita)|słonimski]]<ref name="nowogródzkidwasześć" />
| –
|align=right| 3080
|-
|align=center| [[Plik:Coat of Arms of Żołudek.jpg|20px]]
| [[Żołudek]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[Powiat lidzki (II Rzeczpospolita)|lidzki]]<ref name="szczuczyński" />
| [[Żołudek (gmina)|Żołudek]]
|align=right| 1552
|-
|align=center| [[Plik:Coats of arms of None.svg|20px]]
| [[Żyrmuny (rejon werenowski)|Żyrmuny]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[Powiat lidzki (II Rzeczpospolita)|lidzki]]
| [[Żyrmuny (gmina)|Żyrmuny]]
|align=right| 373
|-
|align=center| [[Plik:BIA Żyrowice COA.png|20px]]
| [[Żyrowicze|Żyrowice]]
| [[wieś]]
| [[Miasteczko (urbanizacja)|miasteczko]]
| [[Powiat słonimski (II Rzeczpospolita)|słonimski]]
| [[Żyrowice (gmina)|Żyrowice]]
|align=right| 508
|}

== Charakterystyka ogólna ==
{{Sekcja stub}}
Jednym z problemów województwa był fatalny dostęp do fachowej opieki medycznej. Jak wskazywał prof. [[Antoni Cieszkowski (stomatolog)|Antoni Cieszkowski]], na 1 lekarza przypadało 17 900 mieszkańców (średnia dla kraju – 5400)<ref>{{Cytuj książkę |nazwisko = Koper |imię = Sławomir |tytuł = Na służbie i w pracy |wydawca = Bellona / Edipresse |data = 2013 |seria = Dwudziestolecie międzywojenne |strony = 25, 33 |isbn = 9788377695456}}</ref>.

== Zobacz też ==
* [[Kresy Wschodnie]]
* [[Podział administracyjny II Rzeczypospolitej|podział administracyjny II RP]]

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [https://web.archive.org/web/20110515060016/http://pawet.net/library/history/bel_history/_books/zmi/%C5%BBmigrodzki_J._Nowogr%C3%B3dek_i_okolice.html Józef Żmigrodzki – Nowogródek i okolice, wyd.3, 1931]
* [https://polona.pl/collections/institutions/24/wojewodztwo-nowogrodzkie-ii-rzeczpospolitej-dawne-fotografie-i-pocztowki,NTU3MjMzMjkyNjA2ODM0ODUyOA/?sort=date%20asc Województwo nowogródzkie II Rzeczpospolitej na dawnych fotografiach i pocztówkach] w bibliotece [[Polona]]
* [https://mbc.cyfrowemazowsze.pl/publication/115689 Dziennik Urzędowy Województwa Nowogródzkiego]

{{województwo nowogródzkie}}
{{Podział administracyjny II Rzeczypospolitej}}

[[Kategoria:Województwo nowogródzkie (II Rzeczpospolita)| ]]

title: województwo nowogródzkie

województwo · —

Państwo: Polska

Siedziba wojewody i sejmiku: Nowogródek

Wojewoda: Adam Korwin-Sokołowski

• gęstość: 46 os./km²

title: Podział administracyjny

Podział administracyjny: Położenie na mapie II Rzeczypospolitej ·


text:
# Menchum
Departament Menchum – departament w Regionie Północno-Zachodnim w Kamerunie ze stolicą w Wum. Na powierzchni 4 469 km² żyje około 157,5 tys. mieszkańców.

wikiname: plwiki

title: Menchum

in_language: pl

wikitext:
{{dopracować|źródła=2022-05}}
[[Plik:CM-Menchum.png|right|200px]]
'''Departament Menchum''' – [[Departament (Kamerun)|departament]] w [[Region Północno-Zachodni (Kamerun)|Regionie Północno-Zachodnim]] w [[Kamerun]]ie ze stolicą w [[Wum]]. Na powierzchni 4 469 km² żyje około 157,5 tys. mieszkańców.

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Podział administracyjny Kamerunu]]


text:
# Break in Life
Break in Life – trzeci album studyjny zespołu Addiction Crew wydany w 2004 roku przez wytwórnię Earache.

## Lista utworów
1. „What About” – 2:51
2. „Shall Rise” – 3:09
3. „Callin'” – 2:56
4. „All” – 3:04
5. „Crack File” – 3:54
6. „Break In” – 3:34
7. „Higher” – 3:42
8. „Disconnect” – 3:06
9. „One Way Serial” – 3:30
10. „In A We Trust” – 3:40
11. „Damn Speaker” – 3:29
12. „Dust In The RMX” – 3:10

## Twórcy
- Yuri Bianchi – śpiew
- Marta Innocenti – śpiew
- Alex Guadagnoli – gitara, śpiew, produkcja, miksowanie
- Andrea Zanetti – gitara basowa
- Marta Innocenti – perkusja
- Cris Dellapellegrina – perkusja
- Fabio de Pretis – inżynieria dźwięku

title: Break in Life

wikitext:
{{Album muzyczny infobox
 |rodzaj albumu             = studyjny
 |tytuł                     = Break in Life
 |okładka                   =
 |wykonawca                 = [[Addiction Crew]]
 |wydany                    = [[2004]]
 |nagrywany                 =
 |gatunek                   = [[nu metal]]<br />[[rapcore]]
 |długość                   = 40:05
 |wytwórnia                 = [[Earache]]
 |producent                 =
 |oceny                     =
 |rok wydania               = 2004
 |poprzedni album           = [[Doubt the Dosage]]
 |rok poprzedniego albumu   = 2001
 |następny album            = [[Lethal]]
 |rok następnego albumu     = 2008
}}
'''Break in Life''' – trzeci album studyjny zespołu [[Addiction Crew]] wydany w 2004 roku przez wytwórnię [[Earache]].

== Lista utworów ==
# „What About” – 2:51
# „Shall Rise” – 3:09
# „Callin'” – 2:56
# „All” – 3:04
# „Crack File” – 3:54
# „Break In” – 3:34
# „Higher” – 3:42
# „Disconnect” – 3:06
# „One Way Serial” – 3:30
# „In A We Trust” – 3:40
# „Damn Speaker” – 3:29
# „Dust In The RMX” – 3:10

== Twórcy ==
* Yuri Bianchi – [[śpiew]]
* Marta Innocenti – [[śpiew]]
* Alex Guadagnoli – [[gitara]], śpiew, [[Producent muzyczny|produkcja]], [[miksowanie]]
* Andrea Zanetti – [[gitara basowa]]
* Marta Innocenti – [[perkusja]]
* Cris Dellapellegrina – perkusja
* Fabio de Pretis – [[inżynier dźwięku|inżynieria dźwięku]]

== Bibliografia ==
*{{Cytuj stronę | url = https://www.discogs.com/Addiction-Crew-Break-In-Life/release/1748443 | tytuł = Addiction Crew - Break In Life (CD, Album) at Discogs | język = en | data dostępu = 2018-02-22}}
*{{Cytuj stronę | url = https://www.allmusic.com/album/break-in-life-mw0000704387/credits | tytuł = Break in Life - Addiction Crew {{!}} Credits {{!}} AllMusic | język = en | data dostępu = 2018-02-22}}

[[Kategoria:Albumy muzyczne wydane w roku 2004]]
[[Kategoria:Albumy Addiction Crew]]

title: Break in Life

Gatunek: nu metal · rapcore

Wydawnictwo: Earache

Doubt the Dosage · (2001): Break in Life · (2004) · Lethal · (2008)


text:
# Pradolina Barucko-Głogowska
Pradolina Barucko-Głogowska – pradolina polodowcowa na Niżu Środkowoeuropejskim. Ma kształt bruzdy o orientacji równoleżnikowej o zmiennej szerokości i ostrych granicach i wyraźnie płaskim dnie.
Nazwa jest związana z miastem Baruth w Niemczech, nie zaś – jak niekiedy błędnie się uważa – od rzeki Barycz.

title: Pradolina Barucko-Głogowska

wikitext:
'''Pradolina Barucko-Głogowska''' – [[pradolina]] [[lodowiec|polodowcowa]] na [[Niż Środkowoeuropejski|Niżu Środkowoeuropejskim]]. Ma kształt bruzdy o orientacji równoleżnikowej o zmiennej szerokości i ostrych granicach i wyraźnie płaskim dnie.

Nazwa jest związana z miastem [[Baruth/Mark|Baruth]] w Niemczech, nie zaś – jak niekiedy błędnie się uważa – od rzeki [[Barycz (rzeka)|Barycz]].

== Bibliografia ==
* Dariusz Krzyszkowski, Teresa Kuszell, ''Middle and Upper Weichselian Pleniglacial fluvial erosion and sedimentation phases in Southwestern Poland, and their relationship to Scandinavian ice sheet build-up and retreat'', „[[Annales Societatis Geologorum Poloniae]]”, (2007), vol. 77: 17–38.
* Łukasz Damurski, ''Miasta Dolnego Śląska po II wojnie światowej'', praca doktorska, Wrocław 2006.

[[Kategoria:Nizina Środkowoeuropejska]]


text:
# Silwestr Todria
Silwestr Todria (gruz. სილია თოდრია, ur. 16 stycznia 1880 we wsi Ianeuli w guberni kutaiskiej, zm. 8 czerwca 1936 w Tbilisi) – gruziński polityk, działacz komunistyczny.

## Życiorys
W 1901 wstąpił do SDPRR. W 1917 był członkiem Tyfliskiego Komitetu SDPRR(b) i następnie Kaukaskiego Krajowego Komitetu SDPRR(b), a podczas radzieckiego podboju Gruzji w lutym 1921 został przewodniczącym Tyfliskiego Komitetu Rewolucyjnego. Później był ludowym komisarzem ubezpieczeń społecznych Gruzji, w 1922 ludowym komisarzem rolnictwa Gruzińskiej SRR, a 1924-1927 sekretarzem Wszechgruzińsiego Centralnego Komitetu Wykonawczego (CIK). Od 1927 do 1929 był ludowym komisarzem pracy Gruzińskiej SRR, 1929-1933 ponownie sekretarzem Wszechgruzińskiego CIK, a od 28 lutego 1933 do końca życia sekretarzem CIK Zakaukaskiej FSRR.

title: Silwestr Todria

wikitext:
{{Polityk infobox
 |imię i nazwisko       = Silwestr Todria
 |imię i nazwisko org = {{k|ka|სილია თოდრია}}
 |grafika             =
 |opis grafiki        =
 |pełne imię i nazwisko =
 |imię i nazwisko urodzenia =
 |data urodzenia      = [[16 stycznia]] [[1880]]
 |miejsce urodzenia   = [[Ianeuli]], [[gubernia kutaiska]]
 |data śmierci        = [[8 czerwca]] [[1936]]
 |miejsce śmierci     = [[Tbilisi]]
 |funkcja             = ludowy komisarz pracy [[Gruzińska Socjalistyczna Republika Radziecka|Gruzińskiej SRR]]
 |partia              = [[Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego|WKP(b)]]
 |od                  = 1927
 |do                  = 1929
 |poprzednik          =
 |następca            =
 |podpis              =
 |odznaczenia         =
 |commons             =
 |quote               =
 |www                 =
}}
'''Silwestr Todria''' ([[język gruziński|gruz.]] სილია თოდრია, ur. [[16 stycznia]] [[1880]] we wsi [[Ianeuli]] w [[gubernia kutaiska|guberni kutaiskiej]], zm. [[8 czerwca]] [[1936]] w [[Tbilisi]]) – [[Gruzja|gruziński]] polityk, działacz [[komunizm|komunistyczny]].

== Życiorys ==
W 1901 wstąpił do [[Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji|SDPRR]]. W 1917 był członkiem Tyfliskiego Komitetu [[SDPRR(b)]] i następnie Kaukaskiego Krajowego Komitetu SDPRR(b), a podczas [[radziecki podbój Gruzji|radzieckiego podboju Gruzji]] w lutym 1921 został przewodniczącym Tyfliskiego Komitetu Rewolucyjnego. Później był ludowym komisarzem ubezpieczeń społecznych Gruzji, w 1922 ludowym komisarzem rolnictwa [[Gruzińska Socjalistyczna Republika Radziecka|Gruzińskiej SRR]], a 1924-1927 sekretarzem Wszechgruzińsiego Centralnego Komitetu Wykonawczego (CIK)<ref>{{Cytuj | url=http://www.knowbysight.info/TTT/04591.asp | tytuł=04591<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=knowbysight.info | data dostępu=2024-04-25}}</ref>. Od 1927 do 1929 był ludowym komisarzem pracy Gruzińskiej SRR, 1929-1933 ponownie sekretarzem Wszechgruzińskiego CIK, a od 28 lutego 1933 do końca życia sekretarzem CIK [[Zakaukaska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka|Zakaukaskiej FSRR]].

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{SORTUJ:Todria, Silwestr}}
[[Kategoria:Bolszewicy]]
[[Kategoria:Gruzińscy komuniści]]
[[Kategoria:Radzieccy politycy]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1880]]
[[Kategoria:Zmarli w 1936]]

title: Silwestr Todriaსილია თოდრია

Data i miejsce urodzenia: 16 stycznia 1880 · Ianeuli, gubernia kutaiska

Data i miejsce śmierci: 8 czerwca 1936 · Tbilisi

Przynależność polityczna: WKP(b)


text:
# Rebedajliwka
Rebedajliwka (ukr. Ребедайлівка) – wieś na Ukrainie, w obwodzie czerkaskim, w rejonie czerkaskim, w hromadzie Mychajliwka. W 2001 liczyła 1083 mieszkańców, spośród których 1062 wskazało jako ojczysty język ukraiński, a 21 rosyjski.

title: Rebedajliwka

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Rebedajliwka
 |nazwa oryginalna             = {{k|uk|Ребедайлівка}}
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = UA-71
 |2. jednostka administracyjna = [[rejon czerkaski|czerkaski]]
 |3. jednostka administracyjna = [[Mychajliwka (hromada w obwodzie czerkaskim)|Mychajliwka]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2001
 |liczba ludności              = 1083
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     = obwód czerkaski
 |wariant mapy                 =
 |współrzędne                  =
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Rebedajliwka''' ({{w języku|uk|Ребедайлівка}}) – wieś na [[Ukraina|Ukrainie]], w [[obwód czerkaski|obwodzie czerkaskim]], w [[rejon czerkaski|rejonie czerkaskim]], w [[Mychajliwka (hromada w obwodzie czerkaskim)|hromadzie Mychajliwka]]. W 2001 liczyła 1083 mieszkańców, spośród których 1062 wskazało jako ojczysty język ukraiński, a 21 rosyjski<ref name=spis>{{Cytuj stronę | url = http://pop-stat.mashke.org/ukraine-census-2001-lang/cerkaska.htm | tytuł = Liczby ludności miejscowości obwodu czerkaskiego na podstawie spisu ludności wg stanu na dzień 5 grudnia 2001 | data dostępu = | język = uk}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Wsie w obwodzie czerkaskim]]

title: RebedajliwkaРебедайлівка

Państwo: Ukraina

Obwód: czerkaski

Rejon: czerkaski

Hromada: Mychajliwka


text:
# (968) Petunia
(968) Petunia – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 4 lat i 315 dni w średniej odległości 2,87 au. Została odkryta 24 listopada 1921 roku w Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl w Heidelbergu przez Karla Reinmutha. Nazwa pochodzi od petunii, rośliny ozdobnej z rodziny psiankowatych. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (968) 1921 KW.

title: (968) Petunia

wikitext:
{{Planetoida infobox
 |       numer = 968
 |       nazwa = Petunia
 |  oznaczenie = 1921 KW
 |     zdjęcie =
 |        opis =
 |    odkrywca = [[Karl Wilhelm Reinmuth|Karl Reinmuth]]
 |       dzień = 24 listopada
 |         rok = 1921
 |występowanie = [[Pas planetoid|Pas główny]]
 |wielka_półoś = 2,8691
 |    mimośród = 0,1349
 |  peryhelium = 2,4818
 |    aphelium = 3,2562
 |         lat = 4
 |         dni = 315
 |      godzin = 1
 |    prędkość = 17,58
 |  nachylenie = 11,59
 |    średnica = 27,77
 |        masa =
 |     gęstość =
 |okres_obrotu =
 |      albedo = 0,18
 |     jasność = 10,26
 |         typ =
 | temperatura =
 |    satelity =
}}
'''(968) Petunia''' – [[planetoida]] z [[pas planetoid|pasa głównego asteroid]] okrążająca [[Słońce]] w ciągu 4 lat i 315 dni w średniej odległości 2,87 [[jednostka astronomiczna|au]]. Została odkryta 24 listopada 1921 roku w [[Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl]] w [[Heidelberg]]u przez [[Karl Wilhelm Reinmuth|Karla Reinmutha]]. Nazwa pochodzi od [[Petunia ogrodowa|petunii]], rośliny ozdobnej z rodziny [[psiankowate|psiankowatych]]. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe '''(968) 1921 KW'''.

== Zobacz też ==
* [[lista planetoid 1–1000]]
* [[lista ponumerowanych planetoid]]

== Bibliografia ==
* {{JPL|968}}
* {{MPC|968}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{JPLorb|968}}

{{SORTUJ:Petunia}}
[[Kategoria:Planetoidy pasa głównego]]
[[Kategoria:Nazwane planetoidy]]
[[Kategoria:Obiekty astronomiczne odkryte w 1921]]

title: (968) Petunia

Odkrywca: Karl Reinmuth

Data odkrycia: 24 listopada 1921

Przynależność · obiektu: Pas główny

Okres obiegu · wokół Słońca: 4 lata 315 dni 1 godzina


text:
# Ołeksandra Czek
Ołeksandra Ołehiwna Czek (ukr. Олександра Олегівна Чек; ur. 17 listopada 1993 w Charkowie) – ukraińska koszykarka, występująca na pozycji środkowej, reprezentantka kraju.

## Osiągnięcia
Stan na 22 marca 2023, na podstawie, o ile nie zaznaczono inaczej.

### Drużynowe
- Mistrzyni Ukrainy (2014)
- Wicemistrzyni Ukrainy (2012, 2019)
- Finalistka Pucharu Ukrainy (2019)

### Indywidualne
(* – nagrody przyznane przez portal eurobasket.com)
- Zaliczona do II składu ligi ukraińskiej (2012, 2018)*
- MVP kolejki ligi ukraińskiej (18 – 2017/2018)*

### Reprezentacja

#### Seniorek
- Uczestniczka:
  - mistrzostw Europy (2015 – 16. miejsce)
  - kwalifikacji do Eurobasketu (2017)

#### Młodzieżowe
- Uczestniczka kwalifikacji do mistrzostw Europy:
  - U–20 (2011 – 6. miejsce, 2012 – 7. miejsce, 2013 – 11. miejsce)
  - U–18 (2010 – 7. miejsce, 2011 – 15. miejsce)
  - U–16 (2008 – 16. miejsce)
  - U–16 dywizji B (2009 – 16. miejsce)

title: Ołeksandra Czek

wikitext:
{{Koszykarz infobox
 |imię i nazwisko         = Ołeksandra Czek
 |imię i nazwisko org     = Олександра Олегівна Чек
 |grafika                 =
 |opis grafiki            =
 |numer                   =
 |klub                    =
 |pozycja                 = [[Środkowy (koszykówka)|środkowa]]
 |pełne imię i nazwisko   =
 |pseudonim               =
 |data urodzenia          = 17 listopada 1993
 |miejsce urodzenia       = [[Charków]]
 |data śmierci            =
 |miejsce śmierci         =
 |obywatelstwo            =
 |wzrost                  = 190
 |masa ciała              =
 |aktywność               = od 2011
 |szkoła średnia          =
 |college                 =
 |draft                   = WNBA 2015
 |numer draftu            = -
 |zespół draftu           = niewybrana
 |kariera klubowa         = {{Koszykarz infobox/lata|2011–2012|Rehina-Basket-Bar Bar (Ukraina)|}}
{{Koszykarz infobox/lata|2012–2013|KSC Szekszárd (Węgry)|}}
{{Koszykarz infobox/lata|2013–2014|Jełysawet-Basket Kirowohrad (Ukraina)|}}
{{Koszykarz infobox/lata|2014–2016|Leon Tregor Basket 29 (Francja)|}}
{{Koszykarz infobox/lata|2017–2018|HAI Charków (Ukraina)|}}
{{Koszykarz infobox/lata|2018–2019|Kyjiw-Basket Kijów (Ukraina)|}}
{{Koszykarz infobox/lata|2021–2022|HAI Charków|}}
 |data1                   =
 |kariera reprezentacyjna = {{Koszykarz infobox/lata|2008–2009|{{reprezentacja|UKR|kk|rodzaj=U–16}}}}
{{Koszykarz infobox/lata|2010–2011|{{reprezentacja|UKR|kk|rodzaj=U–18}}}}
{{Koszykarz infobox/lata|2011–2013|{{reprezentacja|UKR|kk|rodzaj=U–20}}}}
{{Koszykarz infobox/lata|2015–2017|{{reprezentacja|UKR|kk}}}}
 |data2                   =
 |kariera trenerska       =
 |medale                  =
 |commons                 =
 |www                     =
}}
'''Ołeksandra Ołehiwna Czek''' ([[Język ukraiński|ukr]]. Олександра Олегівна Чек; ur. [[17 listopada]] [[1993]] w [[Charków|Charkowie]]) – [[Ukraina|ukraińska]] [[koszykówka|koszykarka]], występująca na pozycji środkowej, [[Reprezentacja Ukrainy w koszykówce kobiet|reprezentantka kraju]].

== Osiągnięcia ==
Stan na 22 marca 2023, na podstawie<ref>{{cytuj stronę|url = https://basketball.eurobasket.com/player/Oleksandra-Chek/156981 |tytuł = Profil na eurobasket.com | opublikowany = eurobasket.com | język = en |data dostępu = 2023-03-21}}</ref><ref>{{cytuj stronę|url = https://archive.fiba.com/pages/eng/fa/p/rpp//q//pid/69015/_//players.html |tytuł = Profil na archive.fiba.com | opublikowany = archive.fiba.com | język = en |data dostępu = 2023-03-21}}</ref>, o ile nie zaznaczono inaczej.
=== Drużynowe ===
* Mistrzyni [[Ukraińska Superliha Koszykarska Kobiet|Ukrainy]] (2014)
* Wicemistrzyni Ukrainy (2012, 2019)
* Finalistka Pucharu Ukrainy (2019)

=== Indywidualne ===
(* – nagrody przyznane przez portal eurobasket.com)
* Zaliczona do II składu ligi ukraińskiej (2012, 2018)*
* [[Most valuable player|MVP]] kolejki ligi ukraińskiej (18 – 2017/2018)*

=== Reprezentacja ===
==== Seniorek ====
* Uczestniczka:
** [[Mistrzostwa Europy w koszykówce kobiet|mistrzostw Europy]] (2015 – 16. miejsce)
** kwalifikacji do Eurobasketu (2017)

==== Młodzieżowe ====
* Uczestniczka kwalifikacji do mistrzostw Europy:
** [[Mistrzostwa Europy U-20 w koszykówce kobiet|U–20]] (2011 – 6. miejsce, 2012 – 7. miejsce, 2013 – 11. miejsce)
** [[Mistrzostwa Europy U-18 w koszykówce kobiet|U–18]] (2010 – 7. miejsce, 2011 – 15. miejsce)
** [[Mistrzostwa Europy U-16 w koszykówce kobiet|U–16]] (2008 – 16. miejsce)
** [[Mistrzostwa Europy U-16 w koszykówce kobiet#Dywizja B|U–16 dywizji B]] (2009 – 16. miejsce)

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Reprezentacja Ukrainy w koszykówce kobiet na ME w 2015}}
{{Liderki w punktach ligi ukraińskiej}}

{{SORTUJ:Czek, Ołeksandra}}
[[Kategoria:Reprezentantki Ukrainy w koszykówce]]
[[Kategoria:Koszykarki Jełysawet-Basket Kirowohrad]]
[[Kategoria:Koszykarki Rehina-Basket-Bar Bar]]
[[Kategoria:Koszykarki Kyjiw-Basket Kijów]]
[[Kategoria:Koszykarki Atomeromu KSC Szekszárd]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Charkowie]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1993]]

title: · Ołeksandra CzekОлександра Олегівна Чек

Data i miejsce urodzenia: 17 listopada 1993 · Charków

Draft: WNBA 2015, numer: - · niewybrana

Lata:
Kluby · Wyst.
Reprezentacja · Wyst.

Rehina-Basket-Bar Bar (Ukraina)

KSC Szekszárd (Węgry)

Jełysawet-Basket Kirowohrad (Ukraina)

Leon Tregor Basket 29 (Francja)

HAI Charków (Ukraina)

Kyjiw-Basket Kijów (Ukraina)

HAI Charków

Ukraina U–16

Ukraina U–18

Ukraina U–20

Ukraina


text:
# Tintinnabuli
Tintinnabuli – nurt w muzyce współczesnej stworzony przez estońskiego kompozytora Arvo Pärta.
Nazwa tintinnabuli (łac. mały dzwonek) powstała przez podobieństwo sekwencji muzycznej do grających dzwonków lub gongów. W muzyce napisanej w tym stylu znajdziemy: spokój, kontemplację, harmonię, wewnętrzne wyciszenie, a także nawiązania do chorału gregoriańskiego i polifonii renesansowej. Utwory Arvo Pärta nie należą do nurtu zwanego minimalizmem, choć w warstwie estetycznej bliskie są założeniom koncepcji minimalistycznych.
Nurt nawiązuje  do hesychii (z gr. uciszenie), praktyk medytacyjno-ascetycznych mnichów ze Świętej Góry Athos. Teksty zamieszczone w kompozycjach, często nawiązują do religii rzymskokatolickiej.

## Powstanie
Na początku Arvo Pärt pisał w nurcie neoklasycystycznym. Eksperymentował z awangardą i agresywnymi dysonansami, które przynosiły mu uznanie na zachodzie (np. jest to Pierwsza i Druga symfonia). W 1964 r., znużony rygoryzmem uprawianego stylu, rozpoczął pracę nad kompozycjami kolażowymi, w których pojawia się struktura dwunastotonowa i aleatoryczna. Ocena jego kompozycji wahała się od skrajności do skrajności. Cenzura w ówczesnej, komunistycznej Estonii również warunkowała twórczość muzyczną. Kryzys nadszedł w 1968 roku.
Tak Pärt mówi o sobie w jednym z wywiadów: „Czułem, że znajduję się w martwym punkcie. Właściwie miałem dwa uczucia. Pierwsze, że nie mogłem przekazać tego, co chciałem tymi samymi środkami, którymi dysponowała współczesna muzyka.[...] Wtedy odkryłem, że elementarne prawdy ziemi i nieba, ludzkiej kultury, miały już te sposoby wypowiedzi których szukałem i okazały się o wiele łatwiejsze i czystsze, niż to, czego my używaliśmy”.
Minęło około osiem lat, które Estończyk poświęcił na studiowanie muzyki chorału gregoriańskiego i wczesnej polifonii z XIV-XVI w., dzieł takich mistrzów francuskich i flamandzkich jak Guillaume de Machaut, Johannes Ockeghem, Jacob Obrecht czy Josquin des Prés. Obok artystycznej, dokonywała się również reorientacja w jego życiu osobistym– będąc luteraninem zdecydował się na konwersję do cerkwi prawosławnej. W ciągu tych lat nie powstał prawie żaden utwór (jednym z nielicznych jest Trzecia symfonia).
Pierwszym utworem napisanym w nowym stylu "małych dzwoneczków" tak zwanym "tintinnabuli" jest miniatura fortepianowa Für Alina. Ascetyczna prostota oraz rygory, którym są podporządkowane nowe utwory, tworzą całkiem inny charakter, a także tonalność, która łączy cechy dawne i współczesne. Jego muzyka łączy i jest miejscem spotkania ludzi o różnych poglądach i z różnych kultur. W 2003 roku otrzymał tytuł "Człowieka Pogranicza".

## Wybrane kompozycje napisane w nurcie tintinnabuli
- Veni Creator (Creator Spiritus)
- My Heart's in the Highlands
- De Profundis
- Spiegel im Spiegel
- Silencio
- Sueño de Angel
- An den Wassern zu Babel
- Tabula rasa[1]
- Trivium
- Salve Regina
- Silouan's Song
- Fur Alina
- Symphony No. 4 'Los Angeles'
- Fratres
- Pasja według św. Jana (Passio Domini Nostri Jesu Christi Secundum Joannem, 1982)
- Kanon Pokajanen
- Mirror in the mirror
- Nunc dimittis

title: Tintinnabuli

wikitext:
'''Tintinnabuli''' – nurt w [[Muzyka współczesna|muzyce współczesnej]] stworzony przez estońskiego kompozytora [[Arvo Pärt]]a.

Nazwa ''tintinnabuli'' (łac. mały dzwonek) powstała przez podobieństwo sekwencji muzycznej do grających dzwonków lub gongów{{r|NGP}}. W muzyce napisanej w tym stylu znajdziemy: spokój, kontemplację, harmonię, wewnętrzne wyciszenie, a także nawiązania do chorału gregoriańskiego i polifonii renesansowej. Utwory Arvo Pärta nie należą do nurtu zwanego [[Minimalizm (muzyka)|minimalizmem]], choć w warstwie estetycznej bliskie są założeniom koncepcji minimalistycznych.

Nurt nawiązuje  do [[Hezychazm|hesychii]] (z gr. uciszenie), praktyk medytacyjno-ascetycznych mnichów ze Świętej Góry Athos. Teksty zamieszczone w kompozycjach, często nawiązują do religii rzymskokatolickiej.

== Powstanie ==
Na początku Arvo Pärt pisał w nurcie [[Neoklasycyzm w muzyce|neoklasycystycznym]]. Eksperymentował z [[Druga awangarda (muzyka)|awangardą]] i agresywnymi dysonansami, które przynosiły mu uznanie na zachodzie (np. jest to Pierwsza i Druga symfonia). W 1964 r., znużony rygoryzmem uprawianego stylu, rozpoczął pracę nad kompozycjami kolażowymi, w których pojawia się struktura dwunastotonowa i [[Aleatoryzm|aleatoryczna]]. Ocena jego kompozycji wahała się od skrajności do skrajności. Cenzura w ówczesnej, komunistycznej Estonii również warunkowała twórczość muzyczną. Kryzys nadszedł w 1968 roku.

Tak Pärt mówi o sobie w jednym z wywiadów: „Czułem, że znajduję się w martwym punkcie. Właściwie miałem dwa uczucia. Pierwsze, że nie mogłem przekazać tego, co chciałem tymi samymi środkami, którymi dysponowała współczesna muzyka.[...] Wtedy odkryłem, że elementarne prawdy ziemi i nieba, ludzkiej kultury, miały już te sposoby wypowiedzi których szukałem i okazały się o wiele łatwiejsze i czystsze, niż to, czego my używaliśmy”.

Minęło około osiem lat, które Estończyk poświęcił na studiowanie muzyki chorału gregoriańskiego i wczesnej polifonii z XIV-XVI w., dzieł takich mistrzów francuskich i flamandzkich jak [[Guillaume de Machaut]], [[Johannes Ockeghem]], [[Jacob Obrecht]] czy [[Josquin des Prés]]. Obok artystycznej, dokonywała się również reorientacja w jego życiu osobistym– będąc luteraninem zdecydował się na konwersję do cerkwi prawosławnej. W ciągu tych lat nie powstał prawie żaden utwór (jednym z nielicznych jest Trzecia symfonia).

Pierwszym utworem napisanym w nowym stylu "małych dzwoneczków" tak zwanym "tintinnabuli" jest miniatura fortepianowa Für Alina. Ascetyczna prostota oraz rygory, którym są podporządkowane nowe utwory, tworzą całkiem inny charakter, a także tonalność, która łączy cechy dawne i współczesne. Jego muzyka łączy i jest miejscem spotkania ludzi o różnych poglądach i z różnych kultur. W 2003 roku otrzymał tytuł "Człowieka Pogranicza".

== Wybrane kompozycje napisane w nurcie tintinnabuli ==
* Veni Creator (Creator Spiritus)
* My Heart's in the Highlands
* De Profundis
* Spiegel im Spiegel
* Silencio
* Sueño de Angel
* An den Wassern zu Babel
* Tabula rasa{{r|NGP}}
* Trivium
* Salve Regina
* Silouan's Song
* Fur Alina
* Symphony No. 4 'Los Angeles'
* Fratres
* Pasja według św. Jana (Passio Domini Nostri Jesu Christi Secundum Joannem, 1982)
* Kanon Pokajanen
* Mirror in the mirror
* Nunc dimittis

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="NGP">{{Cytuj stronę | url = http://polonica.se/onewebmedia/393.pdf | tytuł = Tabula rasa Arvo Pärta | autor = Zygmunt Barczyk | data = 2017-04-30 | praca = Nowa Gazeta Polska 9/2017 (393) | język = pl | data dostępu = 2017-05-18}}</ref>
}}

== Bibliografia ==
* [http://pogranicze.sejny.pl/arvo_paert___czlowiek_pogranicza_2003,339.html Archipelag pogranicza- człowiek pogranicza 2003]
* [http://www.theguardian.com/music/tomserviceblog/2012/jun/18/arvo-part-contemporary-music-guide A guide to Arvo Pärt's music]

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.arvopart.ee/en/ Arvo Pärt Centre]
* [http://pogranicze.sejny.pl/arvo_paert_przelamywanie_tabu_granicy,339-1,14873.html Archipelag pogranicza- przełamywanie tabu granicy]
* [http://www.polskieradio.pl/Arvo-P%C3%A4rt/Tag171443 Arvo Pärt w Polskim Radiu]

[[Kategoria:Techniki kompozytorskie]]
[[Kategoria:Muzyka współczesna]]


text:
# Błękitny grom
Błękitny grom (tytuł oryginalny Blue Thunder) – sensacyjny film fabularny z 1983 roku. W roku 2006 został ulepszony, poprawiony i w udoskonalonej wersji wydany przez Warner Bros. na płytach DVD.

## Opis fabuły
Tytułowy „Blue Thunder” to nowoczesny helikopter policyjny. Pilotujący go Frank Murphy zaczyna jednak snuć podejrzenia co do faktycznych celów, dla których go stworzono.

## Obsada
- Roy Scheider – Frank Murphy
- Malcolm McDowell – Cochrane
- Warren Oates – kpt. Jack Braddock
- Candy Clark – Kate
- Daniel Stern – Richard Lymangood
- James Read – policjant

## Nagrody i nominacje
Oscary za rok 1983
- Najlepszy montaż - Edward M. Abroms, Frank Morriss (nominacja)

Nagrody Saturn 1983
- Najlepsza aktorka drugoplanowa - Candy Clark
- Najlepszy film SF (nominacja)
- Najlepszy aktor - Roy Scheider (nominacja)

title: Błękitny grom

wikitext:
{{Dopracować|przypisy=2022-05}}
{{Film infobox
 |tytuł            = Błękitny Grom
 |oryginalny tytuł = Blue Thunder
 |grafika          =
 |opis grafiki     =
 |alt grafiki      =
 |gatunek          = [[film sensacyjny]]
 |rok produkcji    =
 |data premiery    = 5 lutego [[1983 w filmie|1983]]
 |kraj produkcji   = [[Stany Zjednoczone]]
 |język            =
 |czas trwania     = 108 min
 |reżyseria        = [[John Badham]]
 |scenariusz       = [[Don Jakoby]]
[[Dan O’Bannon]]
 |główne role      = [[Roy Scheider]]
[[Warren Oates]]
[[Malcolm McDowell]]
 |muzyka           = [[Arthur B. Rubinstein]]
 |zdjęcia          = John A. Alonzo
 |scenografia      =
 |kostiumy         =
 |montaż           = Edward M. Abroms
Frank Morriss
 |produkcja        = Gordon Carroll
 |wytwórnia        = [[Columbia Pictures]]
[[Rastar Pictures]]
 |dystrybucja      =
 |budżet           =
 |przychody brutto =
 |poprzednik       =
 |kontynuacja      =
 |nagrody          =
 |commons          =
 |wikicytaty       =
 |www              =
}}
[[Plik:Blue Thunder 1999 Left View.jpg|thumb|240px|Błękitny Grom – [[Kokpit (lotnictwo)|kokpit]] helikoptera – [[rekwizyt]] wykorzystany w filmie]]
'''Błękitny grom''' (tytuł oryginalny ''Blue Thunder'') – sensacyjny [[film fabularny]] z [[1983 w filmie|1983]] roku. W roku [[2006 w filmie|2006]] został ulepszony, poprawiony i w udoskonalonej wersji wydany przez [[Warner Bros.]] na płytach [[DVD]].

== Opis fabuły ==
Tytułowy „Blue Thunder” to nowoczesny [[śmigłowiec|helikopter]] policyjny. Pilotujący go Frank Murphy zaczyna jednak snuć podejrzenia co do faktycznych celów, dla których go stworzono.

== Obsada ==
* [[Roy Scheider]] – Frank Murphy
* [[Malcolm McDowell]] – Cochrane
* [[Warren Oates]] – kpt. Jack Braddock
* [[Candy Clark]] – Kate
* [[Daniel Stern (aktor)|Daniel Stern]] – Richard Lymangood
* [[James Read]] – policjant

== Nagrody i nominacje ==
; [[56. ceremonia wręczenia Oscarów|Oscary za rok 1983]]
* Najlepszy montaż - [[Edward M. Abroms]], [[Frank Morriss]] {{small|'''(nominacja)'''}}

; [[Nagrody Saturn 1983]]
* Najlepsza aktorka drugoplanowa - [[Candy Clark]]
* Najlepszy film SF {{small|'''(nominacja)'''}}
* Najlepszy aktor - [[Roy Scheider]] {{small|'''(nominacja)'''}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://upload.wikimedia.org/wikipedia/en/f/f3/Blue_Thunder.jpg Plakat]
* {{IMDb|tytuł|0085255|Błękitny Grom}}
* [http://airwing.uplink.com.au/bluethunder/ Strona fanowska]

{{John Badham}}

[[Kategoria:Amerykańskie filmy z 1983 roku]]
[[Kategoria:Amerykańskie filmy sensacyjne]]
[[Kategoria:Amerykańskie filmy o tematyce lotniczej]]
[[Kategoria:Filmy w reżyserii Johna Badhama]]
[[Kategoria:Filmy wytwórni Columbia Pictures]]
[[Kategoria:Filmy, których akcja toczy się w Los Angeles]]
[[Kategoria:Filmy kręcone w Los Angeles]]

title: Błękitny GromBlue Thunder

Gatunek: film sensacyjny

Data premiery: 5 lutego 1983

Kraj produkcji: Stany Zjednoczone

Czas trwania: 108 min

Reżyseria: John Badham

Scenariusz: Don Jakoby · Dan O’Bannon

Główne role: Roy Scheider · Warren Oates · Malcolm McDowell

Muzyka: Arthur B. Rubinstein

Zdjęcia: John A. Alonzo

Montaż: Edward M. Abroms · Frank Morriss

Produkcja: Gordon Carroll

Wytwórnia: Columbia Pictures · Rastar Pictures