text:
# Cerkiew Świętych Cyryla i Metodego w Lidzbarku Warmińskim
Cerkiew Świętych Cyryla i Metodego w Lidzbarku Warmińskim – cerkiew greckokatolicka w Lidzbarku Warmińskim. Jest to nowoczesna świątynia, przebudowana w latach 1994-1998.

## Historia
W 1993 roku Rada Miejska Lidzbarka Warmińskiego przekazała grekokatolikom dokument w sprawie przekazania budynku (dawnego magazynu nawozów) na cerkiew przy ul. Wyszyńskiego 8. W roku następnym podpisano w Urzędzie Miasta stosowny akt notarialny, sankcjonujący własność budynku na rzecz parafii. Nabożeństwa w niej są odprawiane od 1996 roku (wcześniej nabożeństwa odprawiane były w kaplicy rzymskokatolickiej przy kościele św. św. Piotra i Pawła).
W 1997 roku wstawiono ikonostas. W maju 1998 roku cerkiew została poświęcona przez metropolitę przemysko-warszawskiego abp. Jana Martyniaka. Przy cerkwi znajduje się nowo wybudowana plebania. Teren przycerkiewny został ogrodzony. W 2007 roku na 15-lecie parafii, przy cerkwi został postawiony drewniany krzyż. W 2011 roku cerkiew została ocieplona i pomalowana. Posiada jedną kopułę.

## Proboszczowie
Proboszczowie parafii:
- 1992–1995 – ks. Jarosław Moskalik
- 1995–2003 – ks. Stanisław Tarapacki
- od 2003 – ks. Bogdan Sytczyk, początkowo administrator, obecnie proboszcz

wikitext:
{{dopracować|źródła=2018-07}}
{{Świątynia chrześcijańska infobox
 |nazwa                     = Cerkiew Świętych Cyryla i Metodego w Lidzbarku Warmińskim
 |nazwa miejscowa           =
 |funkcja świątyni          = [[Cerkiew (budynek)|Cerkiew parafialna]]
 |grafika                   = Lidzbark Warm.-cerkiew.jpg
 |opis grafiki              =
 |państwo                   = Polska
 |miejscowość               = [[Lidzbark Warmiński]]
 |adres                     =
 |wyznanie                  = [[Kościół katolicki|katolickie]]
 |kościół                   = [[Kościół Greckokatolicki w Polsce|greckokatolicki]]
 |administratura nazwa      =
 |administratura typ        =
 |tytuł świątyni            =
 |data nadania              =
 |nadający tytuł            =
 |dedykacja świątyni        = [[Cyryl i Metody|Świętych Cyryla i Metodego]]
 |dzień wspomnienia         =
 |relikwie                  =
 |cudowne wizerunki         =
 |data powołania            =
 |data dekretu              =
 |dekret wydał              =
 |data rozpoczęcia budowy   =
 |data zakończenia budowy   = [[1994]]–[[1998]]
 |data konsekracji          =
 |data zamknięcia           =
 |aktualne przeznaczenie    =
 |data zniszczenia          =
 |data odbudowy             =
 |data reaktywacji          =
 |poprzednie wyznanie       =
 |fundator                  =
 |zniszczona przez          =
 |plan świątyni             =
 |opis planu                =
 |styl                      =
 |architekt                 =
 |materiał budowlany        = cegła
 |liczba wiernych           =
 |powierzchnia              =
 |wysokość                  =
 |długość                   =
 |szerokość                 =
 |liczba wież               =
 |wysokość wieży            =
 |liczba kopuł              =
 |średnica kopuły zew       =
 |wysokość kopuły zew       =
 |liczba ikonostasów        =
 |liczba ołtarzy            =
 |wezwania ołtarzy bocznych =
 |liczba naw                =
 |szerokość nawy głównej    =
 |wysokość nawy głównej     =
 |szerokość nawy bocznej    =
 |wysokość nawy bocznej     =
 |szerokość transeptu       =
 |liczba głosów             =
 |liczba manuałów           =
 |typ dzwonnicy             =
 |nazwa dzwonu              =
 |kod mapy                  = Lidzbark Warmiński
 |współrzędne               = 54°7'34.617"N, 20°35'4.733"E
 |commons                   = Category:Saints Cyril and Methodius church in Lidzbark Warmiński
 |www                       =
}}
'''Cerkiew Świętych Cyryla i Metodego w Lidzbarku Warmińskim''' – [[cerkiew (budynek)|cerkiew]] [[Kościół Greckokatolicki w Polsce|greckokatolicka]] w [[Lidzbark Warmiński|Lidzbarku Warmińskim]]. Jest to nowoczesna świątynia, przebudowana w latach 1994-1998.

== Historia ==
W 1993 roku Rada Miejska Lidzbarka Warmińskiego przekazała grekokatolikom dokument w sprawie przekazania budynku (dawnego magazynu nawozów) na cerkiew przy ul. Wyszyńskiego 8. W roku następnym podpisano w Urzędzie Miasta stosowny akt notarialny, sankcjonujący własność budynku na rzecz parafii. Nabożeństwa w niej są odprawiane od 1996 roku (wcześniej nabożeństwa odprawiane były w kaplicy rzymskokatolickiej przy kościele św. św. Piotra i Pawła).

W 1997 roku wstawiono ikonostas. W maju 1998 roku cerkiew została poświęcona przez metropolitę przemysko-warszawskiego abp. Jana Martyniaka. Przy cerkwi znajduje się nowo wybudowana plebania. Teren przycerkiewny został ogrodzony. W 2007 roku na 15-lecie parafii, przy cerkwi został postawiony drewniany krzyż. W 2011 roku cerkiew została ocieplona i pomalowana. Posiada jedną [[Kopuła (architektura)|kopułę]].

== Proboszczowie ==
Proboszczowie parafii:
* 1992–1995 – ks. Jarosław Moskalik
* 1995–2003 – ks. Stanisław Tarapacki
* od 2003 – ks. Bogdan Sytczyk, początkowo administrator, obecnie proboszcz

{{Parafie greckokatolickiego dekanatu olsztyńskiego}}
{{Kościoły greckokatolickiego dekanatu olsztyńskiego}}

{{SORTUJ:Lidzbark}}
[[Kategoria:Cerkwie eparchii olsztyńsko-gdańskiej]]
[[Kategoria:Cerkwie w Lidzbarku Warmińskim|Cyryla]]
[[Kategoria:Kościół greckokatolicki w Lidzbarku Warmińskim]]
[[Kategoria:Świątynie pod wezwaniem Świętych Cyryla i Metodego]]

Miejscowość: Lidzbark Warmiński

Wyznanie: katolickie

Kościół: greckokatolicki

Wezwanie: Świętych Cyryla i Metodego

Świątynia · • materiał bud.: · • cegła


text:
# Wskaźnik Shannona-Wienera
Wskaźnik Shannona-Wienera {\displaystyle (H')} (czasami błędnie nazywany „wskaźnikiem Shannona-Weavera”). Jest to najczęściej stosowany wskaźnik różnorodności biologicznej. Jego wartość określa prawdopodobieństwo, że dwa wylosowane z próbki osobniki będą należały do różnych gatunków. Został wyprowadzony niezależnie przez dwóch badaczy: Claude’a Shannona i Norberta Wienera.
Wskaźnik Shannona-Wienera wyraża się wzorem:
{\displaystyle H'=-\sum _{i=1}^{S}p_{i}\log _{2}p_{i},}
gdzie:
{\displaystyle S} – liczba gatunków (bogactwo gatunkowe),
{\displaystyle p_{i}} – stosunek liczby osobników danego gatunku do liczby wszystkich osobników ze wszystkich gatunków: {\displaystyle {\frac {n_{i}}{N}},}
{\displaystyle n_{i}} – liczba osobników {\displaystyle i}-tego gatunku,
{\displaystyle N} – liczba wszystkich osobników ze wszystkich gatunków.
Podstawa logarytmu zastosowana w równaniu zależy od wyboru jednostki miary informacji. Przy przyjęciu za taką bitu, podstawą jest dwa. Shannon w swoich analizach przywoływał również jako podstawy 10 oraz e. Wówczas jednostki miary informacji byłyby odpowiednio dziesiętne lub naturalne. Rozważał także stosowanie dowolnej podstawy. W naukach przyrodniczych spotyka się postać równania z logarytmem naturalnym (ln).

wikiname: plwiki

title: Wskaźnik Shannona-Wienera

in_language: pl

wikitext:
'''Wskaźnik Shannona-Wienera''' <math>(H')</math> (czasami błędnie nazywany „wskaźnikiem Shannona-Weavera”<ref>[[Charles J. Krebs]], ''Ecological Methodology'', HarperCollins, New York 1989.</ref>). Jest to najczęściej stosowany wskaźnik [[różnorodność biologiczna|różnorodności biologicznej]]. Jego wartość określa prawdopodobieństwo, że dwa wylosowane z próbki osobniki będą należały do różnych gatunków. Został wyprowadzony niezależnie przez dwóch badaczy: [[Claude E. Shannon|Claude’a Shannona]] i [[Norbert Wiener|Norberta Wienera]]<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Krebs| imię = Ch.J.| tytuł = Ekologia. Eksperymentalna analiza rozmieszczenia i liczebności| wydawca = Wydawnictwo Naukowe PWN| miejsce = Warszawa| rok = 1996| strony = 639| isbn = 83-01-12041-X}}</ref>.

Wskaźnik Shannona-Wienera wyraża się wzorem:
:: <math>H' = -\sum_{i=1}^S p_i \log_2 p_i,</math>

gdzie:
: <math>S</math> – liczba gatunków ([[bogactwo gatunkowe]]),
: <math>p_i</math> – stosunek liczby osobników danego gatunku do liczby wszystkich osobników ze wszystkich gatunków: <math>\frac{n_i}{N},</math>
: <math>n_i</math> – liczba osobników <math>i</math>-tego gatunku,
: <math>N</math> – liczba wszystkich osobników ze wszystkich gatunków.

Podstawa [[logarytm]]u zastosowana w równaniu zależy od wyboru jednostki miary informacji. Przy przyjęciu za taką [[bit]]u, podstawą jest [[2 (liczba)|dwa]]. Shannon w swoich analizach przywoływał również jako podstawy [[10 (liczba)|10]] oraz ''[[podstawa logarytmu naturalnego|e]]''. Wówczas jednostki miary informacji byłyby odpowiednio dziesiętne lub naturalne. Rozważał także stosowanie dowolnej podstawy<ref>{{Cytuj |autor = Claude A. Shannon |tytuł = A Mathematical Theory of Communication |url = http://math.harvard.edu/~ctm/home/text/others/shannon/entropy/entropy.pdf |czasopismo = The Bell System Technical Journal |wolumin = 27 |data = 1948 |s = 379–423, 623–656 |język = en |typ nośnika = pdf}}</ref>. W naukach przyrodniczych spotyka się postać równania z [[logarytm naturalny|logarytmem naturalnym]] (ln)<ref>{{Cytuj |autor = E Kathryn Morris, Tancredi Caruso, François Buscot, Markus Fischer, Christine Hancock, Tanja S Maier, Torsten Meiners, Caroline Müller, Elisabeth Obermaier, Daniel Prati, Stephanie A Socher, Ilja Sonnemann, Nicole Wäschke, Tesfaye Wubet, Susanne Wurst, Matthias C Rillig |tytuł = Choosing and using diversity indices: insights for ecological applications from the German Biodiversity Exploratories |czasopismo = Ecology and Evolution |wolumin = 4 |numer = 18 |data = 2014 |s = 3514–3524 |doi = 10.1002/ece3.1155 |pmid = 25478144 |język = en| dostęp=otwarty}}</ref>.

== Zobacz też ==
* [[entropia (teoria informacji)]]
* [[Claude E. Shannon]]
* [[Warren Weaver]]
* [[Norbert Wiener]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Ekologia]]


text:
# Felix Hamrin
Felix Teodor Hamrin (ur. 14 stycznia 1875 w Mönsterås, zm. 27 listopada 1937 w Jönköping) – szwedzki przemysłowiec i polityk.

## Kariera
W drugim rządzie Carla Gustafa Ekmana (1930–1932) pełnił funkcję ministra finansów. 6 sierpnia 1932 objął stanowisko premiera. Zrezygnował zeń (26 września 1932) po wyborach do parlamentu, w których znaczny wzrost poparcia odnotowali socjaldemokraci. Od 1936 przewodniczył Partii Ludowej.

title: Felix Hamrin

wikitext:
{{Polityk infobox
 |polityk           = Felix Hamrin
 |grafika           = Felix Hamrin - Sveriges styresmän.jpg
 |opis grafiki      =
 |data urodzenia    = [[14 stycznia]] [[1875]]
 |miejsce urodzenia = [[Mönsterås]]
 |data śmierci      = [[27 listopada]] [[1937]]
 |miejsce śmierci   = [[Jönköping]]
 |funkcja           = [[Premierzy Szwecji|Premier Szwecji]]
 |partia            =
 |od                = [[6 sierpnia]] [[1932]]
 |do                = [[24 września]] [[1932]]
 |poprzednik        = [[Carl Gustaf Ekman]]
 |następca          = [[Per Albin Hansson]]
 |odznaczenia       =
 |commons           = Category:Felix Hamrin
 |quote             =
}}
'''Felix Teodor Hamrin''' (ur. 14 stycznia 1875 w [[Mönsterås]], zm. 27 listopada 1937 w [[Jönköping]]) – [[Szwecja|szwedzki]] przemysłowiec i polityk.

== Kariera ==
W drugim rządzie [[Carl Gustaf Ekman|Carla Gustafa Ekmana]] (1930–1932) pełnił funkcję ministra finansów. 6 sierpnia 1932 objął stanowisko premiera<ref>{{cytuj stronę| url = http://rulers.org/ruls3.html#sweden| tytuł = ''Countries Sp-Sy''| opublikowany = Rulers.org |język = en| data dostępu = 2011-08-27}}</ref>. Zrezygnował zeń (26 września 1932<ref>{{cytuj stronę| url = http://www.worldstatesmen.org/Sweden.html| tytuł = ''Sweden''| opublikowany = Worldstatesmen.org |język = en| data dostępu = 2011-08-27}}</ref>) po [[Wybory parlamentarne w Szwecji w 1932|wyborach do parlamentu]], w których znaczny wzrost poparcia odnotowali socjaldemokraci<ref>{{Cytuj książkę |nazwisko = Andersson |imię = Ingvar |tytuł = Dzieje Szwecji |data = 1967 |wydawca = Państwowe Wydawnictwo Naukowe |miejsce = Warszawa |isbn = |strony = 328}}</ref>. Od 1936 przewodniczył Partii Ludowej<ref>{{Cytuj książkę |nazwisko = Andersson |imię = Ingvar |tytuł = Dzieje Szwecji |data = 1967 |wydawca = Państwowe Wydawnictwo Naukowe |miejsce = Warszawa |isbn = |strony = 346}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Premierzy Szwecji}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Hamrin, Felix}}
[[Kategoria:Premierzy Szwecji]]
[[Kategoria:Szwedzcy ministrowie finansów]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1875]]
[[Kategoria:Zmarli w 1937]]

title: Felix Hamrin

Data i miejsce urodzenia: 14 stycznia 1875 · Mönsterås

Data i miejsce śmierci: 27 listopada 1937 · Jönköping

Okres: od 6 sierpnia 1932 · do 24 września 1932

Poprzednik: Carl Gustaf Ekman

Następca: Per Albin Hansson


text:
# Derkacze (Białoruś)
Derkacze (biał. Дзеркачы; ros. Деркачи) – wieś na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie zelwieńskim, w sielsowiecie Krzemienica.
W dwudziestoleciu międzywojennym miejscowość leżała w Polsce, w województwie białostockim, w powiecie wołkowyskim, w gminie Krzemienica. 16 października 1933 utworzyła gromadę w gminie Krzemienica. Po II wojnie światowej weszła w struktury ZSRR.

title: Derkacze (Białoruś)

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Derkacze
 |nazwa oryginalna             = Дзеркачы<br />Деркачи
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |alt zdjęcia                  =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = BY-HR
 |1. jednostka administracyjna =
 |2. jednostka administracyjna = [[rejon zelwieński|zelwieński]]
 |3. jednostka administracyjna = [[Sielsowiet Krzemienica|Krzemienica]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2009
 |liczba ludności              = 126<ref name=spis>{{Cytuj stronę | url = https://archive.is/E8h1y | tytuł = Liczby ludności miejscowości obwodu grodzieńskiego na podstawie spisu ludności wg stanu na dzień 14 października 2009 roku | data dostępu = | język = ru}}</ref>
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     = obwód grodzieński
 |współrzędne                  = 53°12'33.5"N 24°37'25.2"E
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Derkacze''' ({{w języku|be|Дзеркачы}}; {{w języku|ru|Деркачи}}) – [[wieś]] na [[Białoruś|Białorusi]], w [[obwód grodzieński|obwodzie grodzieńskim]], w [[rejon zelwieński|rejonie zelwieńskim]], w [[sielsowiet Krzemienica|sielsowiecie Krzemienica]].

W dwudziestoleciu międzywojennym miejscowość leżała w [[II Rzeczpospolita|Polsce]], w [[Województwo białostockie (II Rzeczpospolita)|województwie białostockim]], w [[Powiat wołkowyski|powiecie wołkowyskim]], w [[Krzemienica (gmina)|gminie Krzemienica]]<ref>{{Cytuj stronę |url =https://www.kami.net.pl/kresy/ |tytuł =Baza Miejscowości Kresowych |opublikowany = |data = |język =pl |data dostępu = 2020-01-02}}</ref>. 16 października 1933 utworzyła [[Gromada (podział administracyjny)|gromadę]] w gminie Krzemienica<ref>Białostocki Dziennik Wojewódzki. 1933, nr 11, poz. 49</ref>. Po II wojnie światowej weszła w struktury [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]].

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* [http://maps.mapywig.org/m/WIG_maps/series/100K_300dpi/P36_S39_WOLKOWYSK_1933_300dpi_bcuj298323-287638.jpg Derkacze na mapie WIG]

[[Kategoria:Wsie w rejonie zelwieńskim]]

title: DerkaczeДзеркачы · Деркачи

Państwo: Białoruś

Obwód: grodzieński

Rejon: zelwieński

Sielsowiet: Krzemienica


text:
# Tawkwetili
Tawkwetili (gruz. თავკვეთილი) – wygasły wulkan w Górach Samsarskich, o wysokości 2583 m n.p.m.
Wulkan znajduje się w Gruzji, w regionach Samcche-Dżawachetia i Dolna Kartlia na południu kraju. Ze względu na młody wiek (ostatnie erupcje miały miejsce ok. 10 tysięcy lat temu) stożek jest doskonale zachowany a wewnątrz znajduje się wyraźny krater. Góra jest zbudowana z law andezytowych i andezytowo-dacytowych.

title: Tawkwetili

wikitext:
{{Góra infobox
 |nazwa                 = Tawkwetili
 |nazwa oryginalna      =
 |grafika               = Mt Tavkvetili (view from Tabatskuri) 1.jpg
 |opis grafiki          = Tawkwetili widoczny od strony wioski Rabatskuri
 |państwo               = Gruzja
 |położenie             =
 |pasmo                 =
 |wysokość              = 2583
 |kod mapy              = GEO
 |wybitność             =
 |rok erupcji           =
 |typ wulkanu           =
 |aktywność             = nieaktywny
 |współrzędne           = 41°40′51″N 43°43′17″E
 |opis miejsca          = Wulkan Tavkvetili
 |commons               = Category:Tavkvetili
}}
'''Tawkwetili''' ([[język gruziński|gruz.]] თავკვეთილი) – wygasły wulkan w [[Góry Samsarskie|Górach Samsarskich]], o wysokości 2583 m n.p.m.

Wulkan znajduje się w Gruzji, w regionach [[Samcche-Dżawachetia]] i [[Dolna Kartlia]] na południu kraju. Ze względu na młody wiek (ostatnie erupcje miały miejsce ok. 10 tysięcy lat temu) stożek jest doskonale zachowany a wewnątrz znajduje się wyraźny krater. Góra jest zbudowana z law andezytowych i andezytowo-dacytowych<ref>[http://www.encyclo.co.uk/meaning-of-Tavkvetili Encyclo.co na English Encyclopedia]</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
[[Kategoria:Wulkany w Gruzji]]

title: Tawkwetili

Państwo: Gruzja

Położenie: Samcche-Dżawachetia, Dolna Kartlia

Pasmo: Góry Samsarskie

Aktywność: nieaktywny


text:
# Krzysztof Sobieszczański
Krzysztof Mikołaj Sobieszczański ps. „Krzysztof”, „Kolumb” i 111 S (ur. 3 lipca?/16 lipca 1916 w Odessie, zm. 26 sierpnia 1950 na Morzu Śródziemnym) – polski wojskowy, żołnierz Marynarki Wojennej RP i Armii Krajowej, powstaniec warszawski, więzień KL Auschwitz.

## Życiorys
Urodził się 16 lipca 1916 r. Odessie, choć jako miejsce swojego urodzenia wskazywał także Dalarö. Wychowywał się w majątku rodziców w Beyzymówce na Podolu. W trakcie wojny polsko-bolszewickiej stracił ojca, Włodzimierza, który jako rotmistrz 1 Pułku Ułanów Krechowieckich zmarł na tyfus. Wraz z matką Janiną osiadł w Warszawie. Po osiągnięciu pełnoletniości służył w stopniu starszego marynarza w Marynarce Wojennej RP, z której zdezerterował i po kradzieży jachtu w porcie gdańskim został osadzony w więzieniu. Już w 1936 był nazywany Kolumbem.
Aresztowany 1 października 1940 za śpiewanie antyniemieckich piosenek, osadzony w więzieniu na Pawiaku. W nocy z 31 stycznia na 1 lutego 1941 został przewieziony do KL Auschwitz (numer obozowy 9913), jednak po roku pracy w komandach roboczych został zwolniony za sprawą matki, która powoływała się skutecznie na koneksje z niemiecką arystokracją. W marcu 1943 wstąpił do Armii Krajowej. Został członkiem patrolu Kazimierza Jakubowskiego Oddziału Dyspozycyjnego „A” Kedywu Okręgu Warszawskiego i uczestniczył w licznych akcjach likwidacji Niemców oraz konfidentów gestapo. Jako dobrze znający język niemiecki, często używał przebrania żołnierza Wehrmachtu (zob. akcja Panienka). 25 lipca 1944 odznaczony Krzyżem Walecznych.
W pierwszych dniach powstania warszawskiego zdobywał wraz z oddziałem magazyny SS na Stawkach. Początkowo przydzielony Zgrupowaniu Radosław do oddziału dyspozycyjnego dowódcy, potem od 6 do 11 sierpnia woził rannych, sprzęt i żywność z Woli na Stare Miasto. Od 12 sierpnia w batalionie Zośka pułku Broda 53. Był dwukrotnie ranny (1 sierpnia w ataku na magazyny na Stawkach i 23/24 sierpnia). 25 sierpnia, po opuszczeniu szpitala polowego przy ul. Podwale, mimo ran przeczołgał się kanałami do Śródmieścia i został przyjęty w szpitalu polowym przy ul. Marszałkowskiej 79. 2 października 1944 r. otrzymał awans na podporucznika.
Po upadku powstania w niewyjaśnionych okolicznościach uciekł z obozu jenieckiego i trafił do Hamburga. Założył tam Polską Misję Okrętową, która w teorii zajmowała się rewindykacją polskiego mienia portowego, a w rzeczywistości spekulacją towarami deficytowymi w warunkach powojennego chaosu, nielegalnym handlem bronią oraz przemytem samochodów. Na Lazurowym Wybrzeżu założył firmę, wydobywającą ładunki z zatopionych na Morzu Śródziemnym statków i stocznię jachtową.
Zginął 26 sierpnia 1950 r. w niewyjaśnionych okolicznościach między Genuą a Cannes, wypadając za burtę jachtu.

## Upamiętnienie w literaturze
Był jednym z pierwowzorów (obok Stanisława Likiernika) postaci Stanisława Skiernika „Kolumba” w powieści Kolumbowie. Rocznik 20 (1957) Romana Bratnego, na podstawie której powstał serial Kolumbowie (1970) w reżyserii Janusza Morgensterna.
W książce Emila Marata – „Sen Kolumba” – Wydawnictwo W.A.B., Warszawa, 2018, ISBN: 978-83-280-2733-6 autor prowadzi historyczne śledztwo,  odnajduje nieznane dokumenty, korespondencję, polskie i zagraniczne archiwalia. Chce wyjaśnić kim był Krzysztof Sobieszczański, człowiek, którego pseudonim stał się imieniem powstańczego pokolenia.

## Życie prywatne
5 stycznia 1938 ożenił się ze Stefanią Grzywacz, z którą miał dwoje dzieci: córkę Elżbietę (ur. 1942) i syna Tomasza (ur. 1944). Na emigracji zmienił nazwisko na Robert Steen i związał się z austriacką Żydówką Rosą Laufer, z którą miał dwie córki: Janinę (ur. 1947) i Krystinę (ur. 1949). Jednocześnie nadal wspierał finansowo żonę pozostawioną w Polsce.

title: Krzysztof Sobieszczański

wikitext:
{{Żołnierz infobox
 |imię i nazwisko     = Krzysztof Mikołaj Sobieszczański
 |imię i nazwisko org =
 |pseudonim           = ''Krzysztof'', ''Kolumb'' i ''111 S''
 |rodzaj wojsk        = lądowe
 |zwycięstwa          =
 |grafika             = Krzysztof Sobieszczański 2.jpg
 |opis grafiki        = Zdjęcie wykonane w [[Auschwitz-Birkenau|KL Auschwitz]], 1941
 |stopień grafika     = PL Epolet ppor.svg
 |stopień             = [[podporucznik]]
 |data urodzenia      = 16 lipca 1916
 |miejsce urodzenia   = [[Odessa]]
 |data śmierci        = 26 sierpnia 1950
 |miejsce śmierci     =
 |lata służby         =
 |siły zbrojne        = {{bandera|POL|wojenna-2RP}}<br />[[Plik:Kotwica symbol.svg|20px]] [[Armia Krajowa]]
 |jednostki           = [[Zgrupowanie „Radosław”]], [[Batalion „Zośka”]]
 |stanowiska          =
 |wojny i bitwy       = [[II wojna światowa]], [[powstanie warszawskie]]
 |późniejsza praca    = handel, przemyt
 |odznaczenia         = {{order|KW|1}}
 |commons             = Category:Krzysztof Sobieszczański
 |wikiźródła          =
 |wikicytaty          =
}}
'''Krzysztof Mikołaj Sobieszczański''' ps. „Krzysztof”, „Kolumb” i ''111 S'' (ur. {{data|1916-07-16}} w [[Odessa|Odessie]], zm. [[26 sierpnia]] [[1950]] na [[Morze Śródziemne|Morzu Śródziemnym]]) – [[Polska|polski]] wojskowy, żołnierz [[Marynarka Wojenna (II RP)|Marynarki Wojennej RP]] i [[Armia Krajowa|Armii Krajowej]], [[Powstanie warszawskie|powstaniec warszawski]], więzień [[Auschwitz-Birkenau|KL Auschwitz]].

== Życiorys ==
Urodził się 16 lipca 1916 r. Odessie{{r|mp}}, choć jako miejsce swojego urodzenia wskazywał także [[Dalarö]]{{r|gw20180806}}. Wychowywał się w majątku rodziców w Beyzymówce na [[Podole|Podolu]]. W trakcie [[Wojna polsko-bolszewicka|wojny polsko-bolszewickiej]] stracił ojca, Włodzimierza{{r|mpw}}, który jako rotmistrz [[1 Pułk Ułanów Krechowieckich|1 Pułku Ułanów Krechowieckich]] zmarł na [[Dur brzuszny|tyfus]]{{r|dzieje}}. Wraz z matką Janiną{{r|mpw}} osiadł w [[Warszawa|Warszawie]]{{r|gw20180806}}. Po osiągnięciu pełnoletniości służył w stopniu starszego marynarza w Marynarce Wojennej RP{{r|mp}}, z której zdezerterował i po kradzieży jachtu w porcie gdańskim został osadzony w więzieniu<ref name="warszawa">{{Cytuj stronę | url =https://warszawa.naszemiasto.pl/kolumb-bohater-czy-rozbojnik-tajemnicze-losy-zolnierza/ar/c15-7279479| tytuł =„Kolumb” bohater czy rozbójnik? Tajemnicze losy żołnierza, przemytnika i marynarza| opublikowany =warszawa.naszemiasto.pl| data dostępu = 2024-02-23| strony =}}</ref>. Już w 1936 był nazywany ''Kolumbem''{{r|gw20180806}}<ref name="tag">{{Cytuj stronę | url =https://dzieje.pl/tag/krzysztof-sobieszczanski| tytuł =„Sen Kolumba”| opublikowany =dzieje.pl| data dostępu = 2024-02-23| strony =}}</ref>.

Aresztowany 1 października 1940 za śpiewanie antyniemieckich piosenek, osadzony w [[Pawiak|więzieniu na Pawiaku]]. W nocy z 31 stycznia na 1 lutego 1941 został przewieziony do [[Auschwitz-Birkenau|KL Auschwitz]] (numer obozowy 9913<ref>{{Cytuj stronę |url = http://www.mysl-polska.pl/522 |tytuł = ''„Kolumb” z powieści Romana Bratnego'' |opublikowany = mysl-polska.pl |data = lipiec 2015 |data dostępu = 2018-09-02}}</ref>), jednak po roku pracy w komandach roboczych został zwolniony za sprawą matki{{r|mpw}}, która powoływała się skutecznie na koneksje z niemiecką arystokracją{{r|dzieje}}<ref name="AuschwitzMuseum">{{Cytuj stronę | url =https://twitter.com/AuschwitzMuseum/status/1680563029702856704| tytuł =Auschwitz Memorial | opublikowany =twitter.com| data dostępu = 2024-02-23| strony =}}</ref>. W marcu 1943 wstąpił do Armii Krajowej{{r|mp}}. Został członkiem patrolu [[Kazimierz Jakubowski|Kazimierza Jakubowskiego]] Oddziału Dyspozycyjnego „A” [[Kedyw (wojsko)|Kedywu]] Okręgu Warszawskiego{{r|mpw}} i uczestniczył w licznych akcjach likwidacji Niemców oraz konfidentów [[gestapo]]. Jako dobrze znający język niemiecki, często używał przebrania żołnierza [[Wehrmacht]]u{{r|mp}} (zob. [[akcja Panienka]]). 25 lipca 1944 odznaczony [[Krzyż Walecznych|Krzyżem Walecznych]]{{r|mpw}}<ref name="warszawa" />.

W pierwszych dniach powstania warszawskiego zdobywał wraz z oddziałem magazyny [[Schutzstaffel|SS]] na [[Ulica Stawki w Warszawie|Stawkach]]{{r|gw20180806}}. Początkowo przydzielony [[Zgrupowanie „Radosław”|Zgrupowaniu Radosław]] do oddziału dyspozycyjnego dowódcy, potem od 6 do 11 sierpnia woził rannych, sprzęt i żywność z [[Wola (Warszawa)|Woli]] na [[Stare Miasto w Warszawie|Stare Miasto]]{{r|mpw|gw20180806}}. Od 12 sierpnia w [[Batalion „Zośka”|batalionie Zośka]] pułku [[Brygada Dywersji „Broda 53”|Broda 53]]. Był dwukrotnie ranny (1 sierpnia w ataku na magazyny na Stawkach i 23/24 sierpnia). 25 sierpnia, po opuszczeniu szpitala polowego przy [[Ulica Podwale w Warszawie|ul. Podwale]], mimo ran przeczołgał się kanałami do [[Śródmieście (Warszawa)|Śródmieścia]] i został przyjęty w szpitalu polowym przy [[Ulica Marszałkowska w Warszawie|ul. Marszałkowskiej]] 79{{r|mpw|gw20180806}}. 2 października 1944 r. otrzymał awans na [[podporucznik]]a{{r|mp}}.

Po upadku powstania w niewyjaśnionych okolicznościach uciekł z [[Obóz jeniecki|obozu jenieckiego]] i trafił do [[Hamburg]]a. Założył tam [[Polska Misja Okrętowa|Polską Misję Okrętową]], która w teorii zajmowała się rewindykacją polskiego mienia portowego, a w rzeczywistości spekulacją towarami deficytowymi w warunkach powojennego chaosu{{r|gw20180806}}, nielegalnym handlem bronią oraz [[przemyt]]em [[Samochód|samochodów]]. Na [[Lazurowe Wybrzeże|Lazurowym Wybrzeżu]] założył firmę, wydobywającą ładunki z zatopionych na [[Morze Śródziemne|Morzu Śródziemnym]] statków{{r|mp}}<ref name="warszawa" /> i [[Stocznia|stocznię]] jachtową{{r|posejdon}}.

Zginął 26 sierpnia 1950 r. w niewyjaśnionych okolicznościach między [[Genua|Genuą]] a [[Cannes]], wypadając za burtę jachtu{{r|mp}}<ref name="warszawa" />.

== Upamiętnienie w literaturze ==
Był jednym z pierwowzorów (obok [[Stanisław Likiernik|Stanisława Likiernika]]) postaci Stanisława Skiernika „Kolumba” w powieści ''[[Kolumbowie. Rocznik 20]]'' (1957) [[Roman Bratny|Romana Bratnego]], na podstawie której powstał [[Kolumbowie (serial telewizyjny)|serial ''Kolumbowie'']] (1970) w reżyserii [[Janusz Morgenstern|Janusza Morgensterna]]{{r|mp}}.

W książce [[Emil Marat|Emila Marata]] – „Sen Kolumba” – Wydawnictwo W.A.B., Warszawa, 2018, ISBN: 978-83-280-2733-6 autor prowadzi historyczne śledztwo,  odnajduje nieznane dokumenty, korespondencję, polskie i zagraniczne archiwalia. Chce wyjaśnić kim był Krzysztof Sobieszczański, człowiek, którego pseudonim stał się imieniem powstańczego pokolenia.

== Życie prywatne ==
5 stycznia 1938{{r|posejdon}} ożenił się ze Stefanią Grzywacz, z którą miał dwoje dzieci: córkę Elżbietę (ur. 1942) i syna Tomasza (ur. 1944). Na emigracji zmienił nazwisko na Robert Steen i związał się z austriacką Żydówką Rosą Laufer, z którą miał dwie córki: Janinę (ur. 1947) i Krystinę (ur. 1949). Jednocześnie nadal wspierał finansowo żonę pozostawioną w Polsce{{r|mp}}.

== Przypisy ==
<references>
<ref name="mp">{{Cytuj stronę |url = http://www.mysl-polska.pl/522 |tytuł = „Kolumb” z powieści Romana Bratnego |autor = Adam Cyra |praca = Myśl Polska, nr 27-28 (5-12.07.2015) |język = pl |data dostępu = 2018-08-08}}</ref>
<ref name="gw20180806">{{Cytuj stronę |url = http://wyborcza.pl/alehistoria/7,121681,23745756,sen-kolumba-historia-sindbada-zeglarza-z-armii-krajowej.html |tytuł = „Sen Kolumba” – historia Sindbada Żeglarza z Armii Krajowej. Polecamy książkę |autor = [[Igor Rakowski-Kłos]] |data = 2018-08-06 |praca = [[Gazeta Wyborcza]] |opublikowany = Agora SA |język = pl |data dostępu = 2018-08-08}}</ref>
<ref name="dzieje">{{Cytuj stronę |url = https://dzieje.pl/artykuly-historyczne/kolumb-z-powiesci-romana-bratnego |tytuł = „Kolumb” z powieści Romana Bratnego |autor = Adam Cyra |data = 2015-06-15 |język = pl |data dostępu = 2018-08-08}}</ref>
<ref name="mpw">{{Cytuj stronę |url = https://www.1944.pl/powstancze-biogramy/krzysztof-sobieszczanski,41296.html |tytuł = Krzysztof Mikołaj Sobieszczański |opublikowany =[[Muzeum Powstania Warszawskiego]] |język = pl |data dostępu = 2018-08-08}}</ref>
<ref name="posejdon">{{Cytuj stronę |url = http://posejdon.sos.pl/2015/kolumb/ |tytuł = Kolumb |opublikowany = posejdon.sos.pl |język = pl |data dostępu = 2018-08-08}}</ref>
</references>

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Sobieszczański, Krzysztof}}
[[Kategoria:Jeńcy polscy w niewoli niemieckiej (powstanie warszawskie)]]
[[Kategoria:Żołnierze Marynarki Wojennej II Rzeczypospolitej]]
[[Kategoria:Więźniowie Pawiaka (okupacja niemiecka)]]
[[Kategoria:Więźniowie KL Auschwitz]]
[[Kategoria:Żołnierze Kedywu AK]]
[[Kategoria:Oficerowie Armii Krajowej]]
[[Kategoria:Polscy jeńcy wojenni w niewoli niemieckiej 1939–1945]]
[[Kategoria:Pierwowzory postaci literackich]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Odessie]]
[[Kategoria:Zmarli przez utonięcie]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1916]]
[[Kategoria:Zmarli w 1950]]

title: Krzysztof Mikołaj SobieszczańskiKrzysztof, Kolumb i 111 S

Data i miejsce urodzenia: 16 lipca 1916 · Odessa

Data śmierci: 26 sierpnia 1950

Siły zbrojne: Marynarka Wojenna (II RP) · Armia Krajowa

Jednostki: Zgrupowanie „Radosław”, Batalion „Zośka”

Główne wojny i bitwy: II wojna światowa, powstanie warszawskie

Późniejsza praca: handel, przemyt


text:
# Obwód Brasław Armii Krajowej
Obwód Brasław – jednostka terytorialna Związku Walki Zbrojnej, potem Armii Krajowej. Wchodził w skład Inspektoratu B okręgu wileńskiego AK.
Swoim zasięgiem obejmował powiat brasławski. Komendantem był ppor. cz. w. Michał Białokur „Lach”, a jego zastępcą ppor. Stanisław Wołkowski „Sęk”.

## Oddziały partyzanckie
- Oddział dywersyjny nr 23 – Ignalino
- Oddział dywersyjny nr 24  ppor. Wacława Sidorkiewicza „Bema”[1] – Dukszty
- Oddział dywersyjno-partyzancki nr 25 – Brasław
- Oddział dywersyjno-partyzancki nr 26 – Widze[2]
- wiosną 1944 powstał oddział partyzancki (OL-85); dowódca – por Krauze „Wawrzecki”.

title: Obwód Brasław Armii Krajowej

wikitext:
{{Jednostka wojskowa infobox
 |nazwa                = Obwód Brasław<br> Armii Krajowej
 |nazwa oryginalna     =
 |znak                 = Kotwica symbol.svg
 |kategoria wojska     = lądowe
 |motto                =
 |grafika              = Insp wilno b.png
 |opis grafiki         =
 |państwo              = Polska
 |wariant flagi        = PPP
 |sformowanie          =
 |rozformowanie        = 1944
 |nazwa wyróżniająca   =
 |patron               =
 |święto               =
 |nadanie sztandaru    =
 |rodowód              =
 |kontynuacja          =
 |dowódca pierwszy     = ppor. Michał Białokur
 |dowódca obecny       =
 |dowódca ostatni      =
 |działania zbrojne    =
 |numer                =
 |dyslokacja           =
 |rodzaj sił zbrojnych =
 |formacja             =
 |rodzaj wojsk         =
 |podległość           = [[Inspektorat B Okręgu Wilno Armii Krajowej|Inspektorat B]]
 |skład                =
 |odznaczenia          =
 |commons              =
 |www                  =
}}
'''Obwód Brasław''' – jednostka terytorialna [[Związek Walki Zbrojnej|Związku Walki Zbrojnej]], potem [[Armia Krajowa|Armii Krajowej]]. Wchodził w skład [[Inspektorat B Okręgu Wilno Armii Krajowej|Inspektoratu B]] [[Okręg Wilno Armii Krajowej|okręgu wileńskiego AK]].

Swoim zasięgiem obejmował [[Powiat brasławski (II Rzeczpospolita)|powiat brasławski]]. Komendantem był ppor. cz. w. Michał Białokur „Lach”, a jego zastępcą ppor. Stanisław Wołkowski „Sęk”.

== Oddziały partyzanckie ==
* Oddział dywersyjny nr 23 – [[Ignalino]]
* Oddział dywersyjny nr 24  ppor. Wacława Sidorkiewicza „Bema”<ref>Obejmował tor kolejowy od [[Ignalino|Ignalina]] do Turmontów</ref> – Dukszty
* Oddział dywersyjno-partyzancki nr 25 – [[Brasław]]
* Oddział dywersyjno-partyzancki nr 26 – Widze<ref>„Pamiętnik Okręgu Wileńskiego AK” K. Krauze, ''Służba sanitarna AK w Obwodzie Brasław'', s. 31</ref>
* wiosną 1944 powstał oddział partyzancki (OL-85); dowódca – por Krauze „Wawrzecki”.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
*{{Cytuj książkę | nazwisko= Wołkonowski | imię=Jarosław  | nazwisko2=Łukomski | imię2=Grzegorz | tytuł= Okręg Wileński Związku Walki Zbrojnej Armii Krajowej w latach 1939-1945 | data=1996 | wydawca=Adiutor | miejsce=Warszawa | isbn=83-86100-18-4 |odn=tak}}
* „Pamiętnik Okręgu Wileńskiego AK”; K. Krauze: ''Służba sanitarna AK w Obwodzie Brasław'' Bydgoszcz 2008. {{ISSN|1429-9658}}
*{{Cytuj książkę | nazwisko= Korab-Żebryk | imię=Roman  | autor link=Roman  Korab-Żebryk |tytuł= Operacja wileńska AK | data=1985 | wydawca=Państwowe Wydawnictwo Naukowe | miejsce=Warszawa | isbn=83-01-04946-4 |odn=tak}}

{{Okręg Wilno AK}}
{{Armia Krajowa}}

[[Kategoria:Obwody Okręgu Wilno AK|Brasław]]
[[Kategoria:Brasław]]

title: · Obwód Brasław · Armii Krajowej

Państwo: Polskie Państwo Podziemne

Pierwszy: ppor. Michał Białokur

Podległość: Inspektorat B


text:
# Anisocycla
Anisocycla Baill. – rodzaj roślin z rodziny miesięcznikowatych (Menispermaceae). Obejmuje co najmniej 5 gatunków występujących naturalnie w Afryce Subsaharyjskiej oraz na Madagaskarze.

## Systematyka
Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)
Rodzaj z rodziny miesięcznikowatych (Menispermaceae).
Wykaz gatunków
- Anisocycla blepharosepala Diels
- Anisocycla cymosa Troupin
- Anisocycla grandidieri Baill.
- Anisocycla jollyana (Pierre) Diels
- Anisocycla linearis Pierre ex Diels

title: Anisocycla

wikitext:
{{Takson infobox
 |nazwa                = ''Anisocycla''
 |grafika              =
 |opis grafiki         =
 |alt grafiki          =
 |systematyka ref      = <ref name="ruggiero" /><ref name="apweb" />
 |domena               = [[eukarionty]]
 |królestwo            = [[rośliny]]
 |podkrólestwo         = [[rośliny zielone]]
 |nadgromada           = [[rośliny telomowe]]
 |gromada              = [[rośliny naczyniowe]]
 |podgromada           = [[rośliny nasienne]]
 |nadklasa             = [[okrytonasienne]]
 |klasa                = ''[[Magnoliopsida]]''
 |nadrząd              = [[Jaskrowce|jaskropodobne]]
 |rząd                 = [[jaskrowce]]
 |rodzina              = [[miesięcznikowate]]
 |rodzaj               = ''Anisocycla''
 |nazwa łacińska       = Anisocycla
 |autor                = Baill.
 |cytat                = Hist. Phys. Madagascar 28 (Atlas 1). t. 49a. Feb 1887<ref name=ing>{{cytuj stronę | url = http://botany.si.edu/ing/genusSearchTextMX.cfm | tytuł = Anisocycla | data = | autor = | praca = | opublikowany = Index Nominum Genericorum (ING) | język = en | data dostępu = 2014-09-09}}</ref>
 |typ nomenklatoryczny = ''A. grandidieri'' Baill.<ref name=ing/>
 |synonimy             =
 |wikispecies          = Anisocycla
 |commons              =
}}
'''''Anisocycla''''' Baill. – [[Rodzaj (biologia)|rodzaj]] roślin z rodziny [[Miesięcznikowate|miesięcznikowatych]] (''Menispermaceae''). Obejmuje co najmniej 5 gatunków<ref name=tpl>{{cytuj stronę | url = http://www.theplantlist.org/1.1/browse/A/Menispermaceae/Anisocycla/ | tytuł = Anisocycla | data = | autor = | praca = | opublikowany = The Plant List | język = en | data dostępu = 2014-09-09}}</ref> występujących naturalnie w [[Czarna Afryka|Afryce Subsaharyjskiej]] oraz na [[Madagaskar]]ze<ref>{{cytuj książkę | autor = Umberto Quattrocchi | autor2 = | tytuł = CRC World Dictionary of Medicinal and Poisonous Plants: Common Names, Scientific Names, Eponyms, Synonyms, and Etymology | rozdział = | wydawca = CRC Press | miejsce = | rok = 2012 | strony = 304 | isbn = 9781420080445 | url = | język = en | oclc =}}</ref>.

== Systematyka ==
; Pozycja systematyczna według [[Angiosperm Phylogeny Website|APweb]] (aktualizowany [[system APG III]] z 2009)
Rodzaj z rodziny [[Miesięcznikowate|miesięcznikowatych]] (''Menispermaceae'')<ref name=apweb/>.

; Wykaz gatunków<ref name=tpl/>:
* ''[[Anisocycla blepharosepala]]'' Diels
* ''[[Anisocycla cymosa]]'' Troupin
* ''[[Anisocycla grandidieri]]'' Baill.
* ''[[Anisocycla jollyana]]'' (Pierre) Diels
* ''[[Anisocycla linearis]]'' Pierre ex Diels

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="ruggiero">{{Ruggiero |data dostępu = 2021-03-26}}</ref>
<ref name="apweb">{{Angiosperm Phylogeny Website |data dostępu = 2013-09-29}}</ref>
}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miesięcznikowate]]

title: Anisocycla

Domena: eukarionty

Królestwo: rośliny

Podkrólestwo: rośliny zielone

Nadgromada: rośliny telomowe

Gromada: rośliny naczyniowe

Podgromada: rośliny nasienne

Nadklasa: okrytonasienne

Klasa: Magnoliopsida

Nadrząd: jaskropodobne

Rząd: jaskrowce

Rodzina: miesięcznikowate

Rodzaj: Anisocycla


text:
# Szczotecznica szarawka
Szczotecznica szarawka (Calliteara pudibunda syn. Dasychira pudibunda) – gatunek motyla z rodziny mrocznicowatych i podrodziny brudnicowatych.

## Wygląd
Imago: Rozpiętość skrzydeł 21–50 mm, samice nieco większe od samców, skrzydła szarobiałe, beżowe; tylne jaśniejsze. Czułki u samców podwójnie pierzaste, u samic delikatnie piłkowane.

Gąsienica: długości do 45 mm, zielonkawożółta lub brązowoczerwona; charakterystycznie owłosiona: na grzbietowej stronie między szczoteczkami włosków widoczne są aksamitne, czarne rowki widoczne szczególnie podczas ruchu. Na 11 segmencie pędzelek dłuższych,  czerwonych włosków.
Poczwarka: ciemnobrązowa, pokryta szarożółtymi włoskami, otoczona żółtoszarym, rzadkim oprzędem.
- brunatnoczerwona forma gąsienicy
- zielonożółta forma gąsienicy

Jaja: szarozielone w złożach po około 100 sztuk.

## Występowanie
Zasiedla Palearktykę od Zachodniej Europy po Zachodnią Syberię, Azję i Japonię, w Polsce często spotykana.

## Środowisko
Motyl lata nocą, przeważnie w lasach liściastych, parkach.

## Pożywienie
Gąsienica żeruje najczęściej na drzewach liściastych. W leśnictwie jest częstym szkodnikiem dębów i buków, żeruje także na leszczynach i rzadko na sośnie. Może występować w formie gradacyjnej, jednak gradacje nie trwają długo z uwagi na skłonność gąsienic do zachorowań na krysztalicę.

## Rozwój
Rójka motyli odbywa się nocą od maja do czerwca. Samica składa na korze pni w skupiskach, łącznie do około 400 jaj. Po dwóch, trzech tygodniach wylęgają się gąsienice. Po wylęgu jakiś czas pozostają zgromadzone w lusterku, po czym wędrują w korony drzew. Pierwsze żery polegają na szkieletyzowaniu liści, następne prowadzone do września, października są rozrzutne. Uszkodzone, nie objedzone liście opadają na ziemię. Gąsienice przebywają najczęściej wśród liści zespolonych przędzą. W trakcie masowych pojawów można zaobserwować gąsienice pełznące po ziemi, poszukujące innych drzew. Zaniepokojone, młode gąsienice zasnuwają się przędzą, starsze zwijają się w pierścień i opadają na ziemię, gdy mija zagrożenie jak najszybciej wracają do żerowania. Po zakończeniu żerowania, w październiku, schodzą pod ściółkę, gdzie się przepoczwarczają. Motyle lęgną się w maju.

title: Szczotecznica szarawka

wikitext:
{{Zwierzę infobox
 |nazwa zwyczajowa       = Szczotecznica szarawka
 |nazwa łacińska         = ''Calliteara pudibunda''
 |TSN                    =
 |zoolog                 = ([[Karol Linneusz|Linnaeus]], 1758)
 |okres istnienia        =
 |grafika                = Calliteara pudibunda.jpg
 |opis grafiki           =
 |typ                    = [[stawonogi]]
 |gromada                = [[owady]]
 |podgromada             = [[owady uskrzydlone|uskrzydlone]]
 |rząd                   = [[motyle]]
 |rodzina                = [[mrocznicowate]]
 |podrodzina             = [[brudnicowate]]
 |rodzaj                 = ''[[Calliteara]]''
 |gatunek                = szczotecznica szarawka
 |synonimy               =
 |wikispecies            =
 |commons                = Calliteara pudibunda
}}
'''Szczotecznica szarawka''' (''Calliteara pudibunda'' syn. ''Dasychira pudibunda'') – [[gatunek (biologia)|gatunek]] [[motyle|motyla]] z [[rodzina (biologia)|rodziny]] [[mrocznicowate|mrocznicowatych]] i podrodziny [[brudnicowate|brudnicowatych]].

== Wygląd ==
'''[[Imago]]:''' Rozpiętość skrzydeł 21–50 mm, samice nieco większe od samców, skrzydła szarobiałe, beżowe; tylne jaśniejsze. [[Czułki]] u samców podwójnie pierzaste, u samic delikatnie piłkowane.
<gallery mode=packed>
Calliteara pudibunda MHNT.CUT.2012.0.356.Male.Gières.jpg|♂
Calliteara pudibunda MHNT.CUT.2012.0.356 female Gières.jpg|♀
</gallery>

'''[[Gąsienica (larwa)|Gąsienica]]:''' długości do 45 mm, zielonkawożółta lub brązowoczerwona; charakterystycznie owłosiona: na grzbietowej stronie między szczoteczkami włosków widoczne są aksamitne, czarne rowki widoczne szczególnie podczas ruchu. Na 11 segmencie pędzelek dłuższych,  czerwonych włosków.
'''[[Poczwarka]]:''' ciemnobrązowa, pokryta szarożółtymi włoskami, otoczona żółtoszarym, rzadkim [[oprzęd]]em.
<gallery mode=packed>
Calliteara pudibunda 9128.jpg|brunatnoczerwona forma gąsienicy
Calliteara pudibunda caterpillar - Keila1.jpg|zielonożółta forma gąsienicy
</gallery>

'''[[Jajo (biologia)|Jaja]]:''' szarozielone w złożach po około 100 sztuk.

== Występowanie ==
Zasiedla [[Kraina palearktyczna|Palearktykę]] od [[Europa Zachodnia|Zachodniej Europy]] po Zachodnią [[Syberia|Syberię]], [[Azja|Azję]] i [[Japonia|Japonię]], w Polsce często spotykana.

== Środowisko ==
Motyl lata nocą, przeważnie w lasach liściastych, parkach.

== Pożywienie ==
Gąsienica żeruje najczęściej na drzewach liściastych. W [[Gospodarka leśna|leśnictwie]] jest częstym szkodnikiem [[dąb|dębów]] i [[buk]]ów, żeruje także na [[leszczyna]]ch i rzadko na [[sosna zwyczajna|sośnie]]. Może występować w formie [[Gradacja (biologia)|gradacyjnej]], jednak gradacje nie trwają długo z uwagi na skłonność gąsienic do zachorowań na [[Krysztalica|krysztalicę]].

== Rozwój ==
[[Rójka]] motyli odbywa się nocą od maja do czerwca. Samica składa na korze pni w skupiskach, łącznie do około 400 jaj. Po dwóch, trzech tygodniach wylęgają się gąsienice. Po wylęgu jakiś czas pozostają zgromadzone w ''lusterku'', po czym wędrują w korony drzew. Pierwsze żery polegają na szkieletyzowaniu liści, następne prowadzone do września, października są rozrzutne. Uszkodzone, nie objedzone liście opadają na ziemię. Gąsienice przebywają najczęściej wśród liści zespolonych przędzą. W trakcie masowych pojawów można zaobserwować gąsienice pełznące po ziemi, poszukujące innych drzew. Zaniepokojone, młode gąsienice zasnuwają się przędzą, starsze zwijają się w pierścień i opadają na ziemię, gdy mija zagrożenie jak najszybciej wracają do żerowania. Po zakończeniu żerowania, w październiku, schodzą pod ściółkę, gdzie się przepoczwarczają. Motyle lęgną się w maju.

== Zobacz też ==
* [[Motyle Polski]]

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.lepidoptera.eu/show.php?ID=253&country=PL Motyle Europy] - Krzysztof Jonko

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę | nazwisko= Carter | imię=David  | nazwisko2= Greenaway | imię2=Frank | inni= | tytuł= Motyle | data=1993 | wydawca=Wiedza i Życie | miejsce=Warszawa | isbn=83-85231-90-0 | strony=268}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko= Amann | imię=Gottfried | nazwisko2= | imię2= | inni= | tytuł= Owady: kieszonkowy atlas najważniejszych chrząszczy, motyli i innych owadów lasów Europy Środkowej oraz ich stadiów rozwojowych i żerowisk, zawierający opisy poszczególnych gatunków | data=1994 | wydawca="Multico” | miejsce=Warszawa | isbn=83-7073-052-3 | strony=34, 65, 170}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko= Zahradník | imię=Jiří  | nazwisko2= Garbarczyk | imię2=Małgorzata | nazwisko3= Garbarczyk | imię3=Henryk | nazwisko4= Severa | imię4=František | inni= | tytuł= Owady : przewodnik | data=1996 | wydawca=Multico | miejsce=Warszawa | isbn=83-7073-132-5 | strony=286}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko= Heintze | imię=Jerzy  | inni= | tytuł= Motyle Polski : atlas. Cz. 1 | data=1990 | wydawca=Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne | miejsce=Warszawa | id={{ISBN|83-02-03380-4}} (cz. 1) | strony=158}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko= Szujecki | imię=Andrzej  | inni= | tytuł= Entomologia leśna. T. 1 | data=1998 | wydawca=Wydawnictwo SGGW | miejsce=Warszawa | id={{ISBN|83-00-02894-3}} (t. 1) | strony=166, 326}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko= Szujecki | imię=Andrzej  | inni= | tytuł= Entomologia leśna. T. 2 | data=1998 | wydawca=Wydawnictwo SGGW | miejsce=Warszawa | id={{ISBN|83-00-02895-1}} (t. 2) | strony=66, 323, 325}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Brudnicowate]]
[[Kategoria:Motyle Azji]]
[[Kategoria:Motyle Europy]]
[[Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1758 roku]]
[[Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza]]

title: Szczotecznica szarawka

Królestwo: zwierzęta

Typ: stawonogi

Gromada: owady

Podgromada: uskrzydlone

Rząd: motyle

Rodzina: mrocznicowate

Podrodzina: brudnicowate

Rodzaj: Calliteara

Gatunek: szczotecznica szarawka


text:
# Fambach (gmina)
Fambach – miejscowość i gmina w Niemczech, w kraju związkowym Turyngia, w powiecie Schmalkalden-Meiningen.
Niektóre zadania gminy administracyjne realizowane są przez gminę Breitungen/Werra, która pełni rolę "gminy realizującej" (niem. "erfüllende Gemeinde").

title: Fambach (gmina)

wikitext:
{{inne znaczenia|gminy|[[Fambach|inne znaczenia tego słowa]]}}
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Fambach
 |nazwa oryginalna                =
 |dopełniacz nazwy                =
 |jednostka                       = gmina
 |zdjęcie                         =
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            = Wappen Fambach.png
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = DE-TH
 |1. jednostka administracyjna    =
 |2. jednostka administracyjna    =
 |3. jednostka administracyjna    = [[Powiat Schmalkalden-Meiningen|Schmalkalden-Meiningen]]
 |siedziba                        =
 |ISO 3166-2                      =
 |powierzchnia                    = 18,05 km²
 |wysokość                        = 270 m n.p.m.
 |rok                             = 31 grudnia 2009
 |liczba ludności                 = 2 255
 |gęstość zaludnienia             = 125 os./km²
 |numer kierunkowy                = 036848
 |kod pocztowy                    = 98597
 |tablice rejestracyjne           = SM
 |adres urzędu                    = Platz der Republik 6<br />98597 Fambach
 |plan                            =
 |nazwa 1. podziału               = dzielnic
 |1. podział                      =
 |mapa                            = Fambach in SM.png
 |nazwa mapy                      = powiatu
 |kod mapy                        = Turyngia
 |współrzędne                     = 50°43′N 10°22′E
 |commons                         = Category:Fambach
 |www                             = http://www.gemeinde-fambach.de
}}
'''Fambach''' – miejscowość i gmina w [[Niemcy|Niemczech]], w kraju związkowym [[Turyngia]], w powiecie [[powiat Schmalkalden-Meiningen|Schmalkalden-Meiningen]]<ref>{{cytuj stronę| url =http://www.statistik.thueringen.de/seite.asp?aktiv=dat01&startbei=datenbank/default2.asp | tytuł = Thüringer Landesamt für Statistik| data dostępu = 2011-02-17| autor = | opublikowany = | praca = Sachdaten:Gebiet, Bevölkerung| data = | język = de}}</ref>.

Niektóre zadania gminy administracyjne realizowane są przez gminę [[Breitungen/Werra]], która pełni rolę "gminy realizującej" (niem. "erfüllende Gemeinde").

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
{{Powiat Schmalkalden-Meiningen}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Powiat Schmalkalden-Meiningen]]
[[Kategoria:Gminy w Turyngii]]
[[Kategoria:Miejscowości w Turyngii]]

title: Fambach

Państwo: Niemcy

Kraj związkowy: Turyngia

Powiat: Schmalkalden-Meiningen

• gęstość: 125 os./km²

Tablice rejestracyjne: SM


text:
# Germersheim (stacja kolejowa)
Germersheim (niem.: Bahnhof Germersheim) – stacja kolejowa w Germersheim, w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat, w Niemczech. Według DB Station&Service ma kategorię 5. Węzeł kolejowy na linii Schifferstadt – Wörth i Bruchsal – Germersheim. Stacja znajduje się w obszarze sieci Karlsruher Verkehrsverbund (KVV) i należy do strefy taryfowej 575.

## Linie kolejowe
- Linia Schifferstadt – Wörth
- Linia Bruchsal – Germersheim
- Linia Germersheim – Landau

## Połączenia
| Linia | Trasa                                                                                | Takt                 |
| ----- | -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | -------------------- |
| RE 1  | Germersheim – Speyer Hbf – Ludwigshafen (Rhein) Mitte – Mannheim Hbf – Heidelberg Hbf – Eberbach – Mosbach-Neckarelz – Bad Friedrichshall Hbf – Neckarsulm – Heilbronn Hbf | jeden pociąg Pon–Pią |
| RE4   | Mainz Hbf – Worms Hbf – Frankenthal (Pfalz) Hbf – Ludwigshafen (Rhein) Hbf – Schifferstadt – Speyer Hbf – Germersheim – Graben-Neudorf – Karlsruhe Hbf                     | 120 min              |
| RB49  | Ludwigshafen (Rhein) BASF – Ludwigshafen (Rhein) Hbf – Schifferstadt – Speyer Hbf – Germersheim (– Bellheim – Rülzheim – Rheinzabern – Jockgrim – Wörth (Rhein))           | pojedyncze pociągi   |
| RB49  | Germersheim – Philippsburg (Baden) – Graben-Neudorf – Bruchsal                                                                                | pojedyncze pociągi   |
| S3    | Karlsruhe Hbf – Bruchsal – Heidelberg Hbf – Mannheim Hbf – Ludwigshafen (Rhein) Hbf – Schifferstadt – Speyer Hbf – Germersheim                                             | 60 min               |
| S33   | Bruchsal – Graben-Neudorf – Philippsburg (Baden) – Germersheim                                                                                | 60 min               |
| S4    | Bruchsal – Heidelberg Hbf – Mannheim Hbf – Ludwigshafen (Rhein) Hbf – Schifferstadt – Speyer Hbf – Germersheim                                                             | 60 min               |
| S51   | Karlsruhe Marktplatz – Karlsruhe Hbf (Vorplatz) – Karlsruhe West – Maximiliansau – Wörth (Rhein) – Jockgrim – Rheinzabern – Rülzheim – Bellheim – Germersheim              | 60 min               |
| S52   | Karlsruhe Albtalbahnhof – Europaplatz (Karlstraße) – Yorckstraße – Entenfang – Knielingen – Wörth (Rhein) – Jockgrim – Rheinzabern – Rülzheim – Bellheim – Germersheim     | 60 min               |

title: Germersheim (stacja kolejowa)

wikitext:
{{Stacja kolejowa infobox
 |nazwa                      = Germersheim
 |nazwa oryginalna           =
 |zdjęcie                    = 150319-Germersheim-03.jpg
 |opis zdjęcia               = Widok na stscję
 |państwo                    = DE-RP
 |miejscowość                = [[Germersheim]]
 |lokalizacja                = Bahnhofstr. 13{{r|bahnhofe}}
 |zarządca                   = [[DB Netz]]
 |data otwarcia              = 1864
 |data zamknięcia            =
 |poprzednie nazwy           =
 |rodzaj                     =
 |rok liczby pasażerów       =
 |liczba pasażerów           =
 |liczba peronów             = 2
 |liczba krawędzi peronowych = 4
 |kasy                       = {{Tak}}
 |linie kolejowe             =
* Linia [[Linia kolejowa Schifferstadt – Wörth|Schifferstadt – Wörth]]
* Linia [[Bruhrainbahn|Bruchsal – Germersheim]]
* Linia [[Linia kolejowa Germersheim – Landau|Germersheim – Landau]]
 |opis schematu              =
 |schemat                    =
 |współrzędne                = 49°13′N 8°22′E
 |commons                    = Category:Bahnhof Germersheim
 |www                        = https://www.bahnhof.de/bahnhof-de/Germersheim-1031284
}}
'''Germersheim''' ([[Język niemiecki|niem.]]: ''Bahnhof Germersheim'') – [[stacja kolejowa]] w [[Germersheim]], w kraju związkowym [[Nadrenia-Palatynat]], w [[Niemcy|Niemczech]]. Według [[Deutsche Bahn#DB Netze|DB Station&Service]] ma kategorię 5{{r|kategorie}}. Węzeł kolejowy na linii [[Linia kolejowa Schifferstadt – Wörth|Schifferstadt – Wörth]] i [[Bruhrainbahn|Bruchsal – Germersheim]]. Stacja znajduje się w obszarze sieci [[Karlsruher Verkehrsverbund]] (KVV) i należy do strefy taryfowej 575.

== Linie kolejowe ==
* Linia [[Linia kolejowa Schifferstadt – Wörth|Schifferstadt – Wörth]]
* Linia [[Bruhrainbahn|Bruchsal – Germersheim]]
* Linia [[Linia kolejowa Germersheim – Landau|Germersheim – Landau]]

== Połączenia ==
{| class="wikitable"
|-
! Linia
! Trasa
!width=25%| Takt
|-
| RE 1
| '''Germersheim''' – Speyer Hbf – [[Ludwigshafen (Rhein) Mitte]] – [[Mannheim Hauptbahnhof|Mannheim Hbf]] – [[Heidelberg Hauptbahnhof|Heidelberg Hbf]] – [[Eberbach (stacja kolejowa)|Eberbach]] – [[Mosbach-Neckarelz]] – [[Bad Friedrichshall Hauptbahnhof|Bad Friedrichshall Hbf]] – [[Neckarsulm (stacja kolejowa)|Neckarsulm]] – [[Heilbronn Hauptbahnhof|Heilbronn Hbf]]
| jeden pociąg Pon–Pią
|-
| RE4
| [[Mainz Hauptbahnhof|Mainz Hbf]] – Worms Hbf – Frankenthal (Pfalz) Hbf – Ludwigshafen (Rhein) Hbf – Schifferstadt – Speyer Hbf – '''Germersheim''' – [[Graben-Neudorf (stacja kolejowa)|Graben-Neudorf]] – Karlsruhe Hbf
| 120 min
|-
| RB49
| Ludwigshafen (Rhein) BASF – Ludwigshafen (Rhein) Hbf – Schifferstadt – Speyer Hbf – '''Germersheim''' (– [[Bellheim (stacja kolejowa)|Bellheim]] – [[Rülzheim (stacja kolejowa)|Rülzheim]] – [[Rheinzabern (stacja kolejowa)|Rheinzabern]] – [[Jockgrim (stacja kolejowa)|Jockgrim]] – Wörth (Rhein))
| pojedyncze pociągi
|-
| RB49
| '''Germersheim''' – [[Philippsburg (stacja kolejowa)|Philippsburg (Baden)]] – Graben-Neudorf – [[Bruchsal (stacja kolejowa)|Bruchsal]]
| pojedyncze pociągi
|-
| S3
| Karlsruhe Hbf – Bruchsal – Heidelberg Hbf – Mannheim Hbf – Ludwigshafen (Rhein) Hbf – Schifferstadt – Speyer Hbf – '''Germersheim'''
| 60 min
|-
| S33
| Bruchsal – Graben-Neudorf – Philippsburg (Baden) – '''Germersheim'''
| 60 min
|-
| S4
| Bruchsal – Heidelberg Hbf – Mannheim Hbf – Ludwigshafen (Rhein) Hbf – Schifferstadt – Speyer Hbf – '''Germersheim'''
| 60 min
|-
| S51
| [[Marktplatz (Karlsruhe)|Karlsruhe Marktplatz]] – Karlsruhe Hbf (Vorplatz) – Karlsruhe West – [[Maximiliansau (stacja kolejowa)|Maximiliansau]] – Wörth (Rhein) – Jockgrim – [[Rheinzabern (stacja kolejowa)|Rheinzabern]] – Rülzheim – [[Bellheim (stacja kolejowa)|Bellheim]] – '''Germersheim'''
| 60 min
|-
| S52
| [[Karlsruhe Albtalbahnhof]] – [[Europaplatz (Karlsruhe)|Europaplatz]] (Karlstraße) – Yorckstraße – Entenfang – [[Knielingen]] – Wörth (Rhein) – Jockgrim – Rheinzabern – Rülzheim – Bellheim – '''Germersheim'''
| 60 min
|}

== Przypisy ==
<references>
<ref name="bahnhofe">{{Cytuj stronę |url = https://www.bahnhof.de/bahnhof-de/Landstuhl-1025280 |tytuł = Germersheim |opublikowany = bahnhofe.de |język = de |data dostępu = 2018-04-11}}</ref>
<ref name="kategorie">{{Cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20150923230957/http://www.deutschebahn.com/file/de/2201914/NrI-UHqK9fKym_RWugjkm5znKvg/8136558/data/bahnhofskategorieliste_2015.pdf |tytuł = Bahnhofskategorie |opublikowany = Deutsche Bahn |język = de |data dostępu = 2018-04-11}}</ref>
</references>

== Linki zewnętrzne ==
* [https://www.bahnhof.de/bahnhof-de/Germersheim-1031284 Strona stacji na DB]

{{Stacja kolejowa/sąsiednie
|stacja        = Germersheim
|linia         = {{LK-linia|3400|Linia kolejowa Schifferstadt – Wörth}} Schifferstadt – Wörth
|kilometr      = 22,524
|typ           =
|poprzedni     = [[Lingenfeld (przystanek kolejowy)|Lingenfeld]]
|poprzedni_km  =
|następny      = [[Germersheim Mitte]]
|następny_km   =
|następny_stan =
|następny_typ  =
|inne          =

{{Stacja kolejowa/sąsiednie wiersz
|linia         = {{LK-linia|3450|Bruhrainbahn}} Bruchsal – Germersheim
|kilometr      = 3,500
|typ           =
|poprzedni     = [[Germersheim Mitte]]
|poprzedni_km  =
|następny      =
|następny_km   =
|następny_stan =
|następny_typ  =
|inne          =
}}
{{Stacja kolejowa/sąsiednie wiersz
|linia         = {{LK-linia|3450|Linia kolejowa Germersheim – Landau}} Germersheim – Landau
|kilometr      = 3,571
|typ           =
|poprzedni     =
|poprzedni_km  =
|następny      = ''[[Westheim (Pfalz)]]''
|następny_km   =
|następny_stan =
|następny_typ  =
|inne          =
}}
}}

[[Kategoria:Stacje i przystanki kolejowe w Nadrenii-Palatynacie]]

title: Germersheim

Kraj związkowy: Nadrenia-Palatynat

Miejscowość: Germersheim

Lokalizacja: Bahnhofstr. 13

Zarządca: DB Netz

Kasy: T


text:
# Blok Łytwyna
Blok Łytwyna (ukr. Блок Литвина, BL) – koalicja wyborcza ukraińskich partii politycznych powołana przez przewodniczącego Rady Najwyższej Ukrainy w latach 2002–2006 Wołodymyra Łytwyna, biorąca udział w wyborach w 2006 jako Ludowy Blok Łytwyna (ukr. Народний блок Литвина) i w przedterminowych wyborach w 2007.

## Historia

### Wybory parlamentarne 2006
Blok powstał z inicjatywy Wołodymyra Łytwyna pod koniec 2005, gdy okazało się, że nie dojdzie do wspólnego startu z silniejszymi ugrupowaniami (zwłaszcza Blokiem Nasza Ukraina). Koalicję utworzyły kierowana przez przewodniczącego parlamentu Partia Ludowa, powstała z przekształcenia partii agrarnej, a także dwa małe ugrupowania w 2004 wspierające Wiktora Janukowycza: PWOL „Sprawiedliwość” i Ukraińska Partia Chłopsko-Demokratyczna.
W pierwszej trójce kandydatów na liście wyborczej znaleźli się:
- Wołodymyr Łytwyn,
- Sofia Rotaru, piosenkarka,
- Łeonid Kadeniuk, kosmonauta i deputowany[1][2].

Na wysokich miejscach umieszczono także sporą grupę posłów-oligarchów (do 2004 wspierających Łeonida Kuczmę), m.in. partnerów biznesowych Wiktora Pinczuka. Blok w sondażach przez pewien czas uzyskiwał wyniki powyżej wynoszącego 3% progu wyborczego, jednak w wyborach otrzymał niespełna 2,5% głosów i nie wprowadził żadnych deputowanych.

### Wybory parlamentarne 2007
W sierpniu 2007 Partia Ludowa podpisała porozumienie z Partią Pracy Ukrainy, twórcy ukraińskiej konstytucji Mychajło Syroty. Koalicja przyjęła nazwę Blok Łytwyna, a czołowe miejsca objęli liderzy pierwszej z nich. Lista osiągnęła wynik wyborczy na poziomie niespełna 4%, co dało blokowi 20 deputowanych (13 z NP i 7 z TPU). Jesienią 2008 ugrupowanie weszło w skład koalicji tworzącej rząd Julii Tymoszenko, a jego lider stanął na czele parlamentu. Po wyborach prezydenckich w 2010 blok wszedł w koalicję z Partią Regionów, tworząc większość parlamentarną i rządową.

## Poparcie w wyborach
| Wybory | Poparcie (lista krajowa) | Zmiana punktów procentowych | Lista krajowa | Zmiana |
| ------ | ------------------------ | --------------------------- | ------------- | ------ |
| 2006   | 2,44%                    | –                           | 0             | –      |
| 2007   | 3,96%                    | 1,52                        | 20            | 20     |

title: Blok Łytwyna

wikitext:
'''Blok Łytwyna''' ({{ukr.|Блок Литвина}}, '''BL''') – koalicja wyborcza [[Ukraina|ukraińskich]] [[partia polityczna|partii politycznych]] powołana przez przewodniczącego [[Rada Najwyższa Ukrainy|Rady Najwyższej]] [[Ukraina|Ukrainy]] w latach 2002–2006 [[Wołodymyr Łytwyn|Wołodymyra Łytwyna]], biorąca udział w [[wybory parlamentarne na Ukrainie w 2006 roku|wyborach w 2006]] jako '''Ludowy Blok Łytwyna''' (ukr. Народний блок Литвина) i w przedterminowych [[Wybory parlamentarne na Ukrainie w 2007 roku|wyborach w 2007]].

== Historia ==
=== Wybory parlamentarne 2006 ===
Blok powstał z inicjatywy Wołodymyra Łytwyna pod koniec 2005, gdy okazało się, że nie dojdzie do wspólnego startu z silniejszymi ugrupowaniami (zwłaszcza [[Blok Nasza Ukraina|Blokiem Nasza Ukraina]]). Koalicję utworzyły kierowana przez przewodniczącego parlamentu [[Partia Ludowa (Ukraina)|Partia Ludowa]], powstała z przekształcenia partii agrarnej, a także dwa małe ugrupowania w 2004 wspierające [[Wiktor Janukowycz|Wiktora Janukowycza]]: PWOL „Sprawiedliwość” i Ukraińska Partia Chłopsko-Demokratyczna<ref name="liga"/>.

W pierwszej trójce kandydatów na liście wyborczej znaleźli się:
* [[Wołodymyr Łytwyn]],
* [[Sofia Rotaru]], piosenkarka,
* [[Łeonid Kadeniuk]], kosmonauta i deputowany<ref name="liga"/><ref name="w2006"/>.

Na wysokich miejscach umieszczono także sporą grupę posłów-oligarchów (do 2004 wspierających [[Łeonid Kuczma|Łeonida Kuczmę]]), m.in. partnerów biznesowych [[Wiktor Pinczuk|Wiktora Pinczuka]]<ref name="w2006"/>. Blok w sondażach przez pewien czas uzyskiwał wyniki powyżej wynoszącego 3% progu wyborczego, jednak w wyborach otrzymał niespełna 2,5% głosów i nie wprowadził żadnych deputowanych<ref name="w2006"/>.

=== Wybory parlamentarne 2007 ===
W sierpniu 2007 Partia Ludowa podpisała porozumienie z [[Silna Ukraina|Partią Pracy Ukrainy]], twórcy ukraińskiej konstytucji [[Mychajło Syrota|Mychajło Syroty]]. Koalicja przyjęła nazwę Blok Łytwyna<ref name="liga">{{Cytuj stronę|url=http://file.liga.net/party/2945-blok_litvina.html|tytuł=Блок Литвина|opublikowany=liga.net|data dostępu=2016-11-09|język=ru}}</ref>, a czołowe miejsca objęli liderzy pierwszej z nich. Lista osiągnęła wynik wyborczy na poziomie niespełna 4%, co dało blokowi 20 deputowanych (13 z NP i 7 z TPU)<ref name="w2007"/>. Jesienią 2008 ugrupowanie weszło w skład koalicji tworzącej [[drugi rząd Julii Tymoszenko|rząd Julii Tymoszenko]], a jego lider stanął na czele parlamentu. Po [[Wybory prezydenckie na Ukrainie w 2010 roku|wyborach prezydenckich w 2010]] blok wszedł w koalicję z Partią Regionów, tworząc większość parlamentarną i rządową<ref>{{Cytuj stronę|url=http://lb.ua/news/2010/03/02/29622_sharov_blok_litvina_opredelitsya_.html|tytuł=Шаров: Блок Литвина определится с участием в новой коалиции после встречи с Януковичем|data=2 marca 2010|opublikowany=lb.ua|data dostępu=2016-11-09|język=uk}}</ref>.

== Poparcie w wyborach ==
{| class="wikitable"
|+ '''Wyniki w wyborach parlamentarnych'''
|-
! Wybory
! Poparcie (lista krajowa)
! Zmiana punktów procentowych
! Lista krajowa
! Zmiana
|-
| style="text-align:center" |[[wybory parlamentarne na Ukrainie w 2006 roku|2006]]<ref name="w2006">{{Cytuj stronę|url=https://cvk.gov.ua/pls/vnd2006/w6p001.html|tytuł=Serwis CVK – Wybory 2006|data dostępu=2016-11-09|język=uk}}</ref>
| style="text-align:center" |2,44%
| style="text-align:center" |–
| style="text-align:center" |0
| style="text-align:center" |–
|-
| style="text-align:center" |[[wybory parlamentarne na Ukrainie w 2007 roku|2007]]<ref name="w2007">{{Cytuj stronę|url=https://cvk.gov.ua/pls/vnd2007/w6p001.html|tytuł=Serwis CVK – Wybory 2007|data dostępu=2016-11-09|język=uk}}</ref>
| style="text-align:center" |3,96%
| style="text-align:center" |[[Plik:Green Arrow Up Darker.svg|10px]]1,52
| style="text-align:center" |20
| style="text-align:center" |[[Plik:Green Arrow Up Darker.svg|10px]]20
|}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{Cytuj stronę|url=http://narodna.org.ua/|tytuł=Oficjalna strona Partii Ludowej|data dostępu=2016-11-09|język=uk}}

[[Kategoria:Partie i ugrupowania na Ukrainie]]


text:
# Stadion im. Jurija Gagarina w Czernihowie
Stadion im. Jurija Gagarina (ukr. Стадіон імені Юрія Гагаріна) – wielofunkcyjny stadion w Czernihowie na Ukrainie.
Stadion w Czernihowie został zbudowany po zakończeniu II wojny światowej. W latach 60. XX wieku otrzymał nazwę im.Jurija Gagarina - pierwszego kosmonautę Ziemi. Po rekonstrukcji stadion dostosowano do wymóg standardów UEFA i FIFA, wymieniono stare siedzenia na siedzenia z tworzywa sztucznego. Rekonstruowany stadion może pomieścić 12 060 widzów. Domowa arena klubu Desna Czernihów.

wikitext:
{{Stadion infobox
 |nazwa                 = Stadion im. Jurija Gagarina
 |nazwa oryginalna      =
 |zdjęcie               = Gagarin Stadium.jpg
 |opis zdjęcia          =
 |pełna nazwa           = Стадіон імені Юрія Гагаріна
 |przydomek             =
 |poprzednia nazwa      =
 |państwo               = UKR
 |miejscowość           =
 |adres                 = ul. Szewczenka 61,<br />[[Czernihów]], [[Ukraina]]
 |architekt             =
 |koszt budowy          =
 |data budowy           =
 |data otwarcia         = 19??
 |data przebudowy       =
 |data zamknięcia       =
 |właściciel            = własność komunalna
 |operator              =
 |klub                  = [[Desna Czernihów]]
 |inauguracja           =
 |pojemność stadionu    = 12 060
 |rekordowa frekwencja  =
 |oświetlenie           = 816 lux
 |wymiary boiska        = 105 x 68 m
 |nawierzchnia boiska   = trawa
 |długość toru          =
 |nawierzchnia toru     =
 |dodatkowe wyposażenie = [[bieżnia]]
 |kod mapy              = Czernihów
 |współrzędne           = 51°30′6″N 31°19′38″E
 |commons               = Category:Yuriy Gagarin Stadium
 |www                   =
}}
[[Plik:Chernihiv Stadium after Russian bombardment (01).jpg|thumb|left|Stadion po bombardowaniach w 2022 roku]]
'''Stadion im. Jurija Gagarina''' ([[język ukraiński|ukr.]] Стадіон імені Юрія Гагаріна) – wielofunkcyjny [[stadion]] w [[Czernihów|Czernihowie]] na [[Ukraina|Ukrainie]].

Stadion w Czernihowie został zbudowany po zakończeniu II wojny światowej. W latach 60. XX wieku otrzymał nazwę [[Jurij Gagarin|im.Jurija Gagarina]] - pierwszego kosmonautę Ziemi. Po rekonstrukcji stadion dostosowano do wymóg standardów UEFA i FIFA, wymieniono stare siedzenia na siedzenia z tworzywa sztucznego. Rekonstruowany stadion może pomieścić 12 060 widzów. Domowa arena klubu [[Desna Czernihów]].

== Linki zewnętrzne ==
* {{Cytuj stronę | url = http://pfl.ua/teams/desna/#arena | tytuł = Informacja o stadionie na pfl.ua | opublikowany = pfl.ua | archiwum = https://web.archive.org/web/20130713054129/http://pfl.ua/teams/desna/#arena | zarchiwizowano = 2013-07-13 | język = uk}}
* {{Cytuj stronę | url = http://www.worldstadiums.com/stadium_pictures/europe/ukraine/chernihiv_gagarin.shtml | tytuł = Informacja o stadionie na worldstadiums.com | opublikowany = worldstadiums.com | archiwum = https://web.archive.org/web/20171217041311/http://www.worldstadiums.com/stadium_pictures/europe/ukraine/chernihiv_gagarin.shtml | zarchiwizowano = 2017-12-17 | język = en}}

[[Kategoria:Sport w Czernihowie]]
[[Kategoria:Stadiony lekkoatletyczne na Ukrainie]]
[[Kategoria:Stadiony piłkarskie na Ukrainie|Czernihów]]
[[Kategoria:Architektura Czernihowa]]
[[Kategoria:Obiekty zniszczone w czasie inwazji Rosji na Ukrainę]]

title: Stadion im. Jurija Gagarina

Państwo: Ukraina

Adres: ul. Szewczenka 61, · Czernihów, Ukraina

Właściciel: własność komunalna

Klub: Desna Czernihów

Oświetlenie: 816 lux

Nawierzchnia boiska: trawa

Dodatkowe wyposażenie: bieżnia


text:
# Kamienica przy ul. Marszałkowskiej 86 w Warszawie
Kamienica przy ul. Marszałkowskiej 86 – 4-piętrowa kamienica w Warszawie, położona u zbiegu ulic Marszałkowskiej i Żurawiej. Ukończona została w 1879 według projektu architekta Bronisława Muklanowicza.
Miała neorenesansową elewację. Była też bardzo podobna do zbudowanego w tym samym czasie domu przy Marszałkowskiej 99 na rogu z Nowogrodzką.

Krytyk architektury Franciszek Martynowski, odnosząc się do kamienicy, krytykował architekta Muklanowicza na łamach „Kuriera Warszawskiego” z 1892:

Muklanowicz tak się rozmachał w bieżącym sezonie budowlanym, że jednocześnie kilka domów dźwiga. (...) Parter, pierwsze i drugie piętro kamienicy przy Marszałkowskiej 86 jest jota w jotę powtórzeniem budowli spod numeru 99. Trzecie piętro jest tylko trochę inaczej skompilowane. Zjawisko to byłoby może zabawne, gdyby nie było wprost nieprzyzwoitym.

Prawdopodobnie w latach 30. XX wieku elewacja kamienicy została pozbawiona większości sztukaterii. W czasie II wojny światowej budynek uległ znaczącym zniszczeniom. Nie został odbudowany.

wikitext:
{{Budynek infobox
 |nazwa                 = Kamienica przy ul. Marszałkowskiej 86 w Warszawie
 |nazwa oryginalna      =
 |zabytek               =
 |zdjęcie               = Marszałkowska 86 (przed 1939).jpg
 |opis zdjęcia          = Zdjęcie sprzed 1939
 |alt zdjęcia           =
 |państwo               = POL
 |miejscowość           = [[Warszawa]]
 |adres                 =
 |typ budynku           = kamienica
 |styl architektoniczny = [[neorenesans]]
 |architekt             = [[Bronisław Muklanowicz]]
 |inwestor              =
 |wysokość całkowita    =
 |wysokość do dachu     =
 |kondygnacje           =
 |powierzchnia użytkowa =
 |rozpoczęcie budowy    =
 |ukończenie budowy     = 1879
 |przebudowy            =
 |zniszczono            = [[II wojna światowa]]
 |odbudowano            =
 |pierwszy właściciel   =
 |kolejni właściciele   =
 |właściciel            =
 |plan budynku          =
 |kod mapy              = Warszawa
 |współrzędne           =
 |commons               = Category:86, Marszałkowska Street in Warsaw
 |www                   =
}}
'''Kamienica przy ul. Marszałkowskiej 86''' – 4-piętrowa [[Kamienica (architektura)|kamienica]] w [[Warszawa|Warszawie]], położona u zbiegu ulic [[Ulica Marszałkowska w Warszawie|Marszałkowskiej]] i [[Ulica Żurawia w Warszawie|Żurawiej]]{{r|trzydziewiec}}. Ukończona została w 1879{{r|trzydziewiec}} według projektu architekta [[Bronisław Muklanowicz|Bronisława Muklanowicza]]{{r|wyborcza}}.

Miała [[neorenesans]]ową elewację. Była też bardzo podobna do zbudowanego w tym samym czasie [[Kamienica przy ul. Marszałkowskiej 99 w Warszawie|domu przy Marszałkowskiej 99]] na rogu z Nowogrodzką{{r|wyborcza}}.

Krytyk architektury [[Franciszek Ksawery Martynowski (1848–1896)|Franciszek Martynowski]], odnosząc się do kamienicy, krytykował architekta Muklanowicza na łamach „[[Kurier Warszawski (dziennik)|Kuriera Warszawskiego]]” z 1892{{r|wyborcza}}: {{Cytat
 |treść = Muklanowicz tak się rozmachał w bieżącym sezonie budowlanym, że jednocześnie kilka domów dźwiga. (...) Parter, pierwsze i drugie piętro kamienicy przy Marszałkowskiej 86 jest jota w jotę powtórzeniem budowli spod numeru 99. Trzecie piętro jest tylko trochę inaczej skompilowane. Zjawisko to byłoby może zabawne, gdyby nie było wprost nieprzyzwoitym{{r|wyborcza}}.
}}

Prawdopodobnie w latach 30. XX wieku elewacja kamienicy została pozbawiona większości sztukaterii{{r|trzydziewiec}}. W czasie [[II wojna światowa|II wojny światowej]] budynek uległ znaczącym zniszczeniom{{r|rodzina}}. Nie został odbudowany{{r|trzydziewiec}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="trzydziewiec">{{cytuj|url=https://www.warszawa1939.pl/obiekt/marszalkowska-86|tytuł=Marszałkowska 86 róg Żurawia 37
|opublikowany=[[warszawa1939.pl]]|język=pl|data dostępu=2018-12-28}}</ref>
<ref name="wyborcza">{{cytuj|url=http://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/1,95190,5792079,Dilerzy_z_Marszalkowskiej_86.html|tytuł=Dilerzy z Marszałkowskiej 86|opublikowany=„[[Gazeta Wyborcza]]” (strona internetowa)|język=pl|data dostępu=2018-12-28|data=9 października 2008|autor=[[Jerzy S. Majewski]]}}</ref>
<ref name="rodzina">{{cytuj|url=http://www.polskokatolicki.pl/RODZINA/Archiwum/pdf/1981/Rodzina_1981_02.pdf|tytuł= W 36 rocznicę wyzwolenia Warszawy|opublikowany=„[[Rodzina (miesięcznik)|Rodzina]]” |język=pl|data dostępu=2018-12-29|data=11 stycznia 1981|autor=Małgorzata Kąpińska}}</ref>
}}

{{Ulica Marszałkowska w Warszawie (1939)}}
[[Kategoria:Architektura neorenesansowa w Warszawie]]
[[Kategoria:Budynki przy ulicy Marszałkowskiej w Warszawie]]
[[Kategoria:Budynki w Polsce oddane do użytku w 1879|Warszawa]]
[[Kategoria:Nieistniejące kamienice w Śródmieściu Południowym|Marszałkowska 88]]
[[Kategoria:Zniszczone obiekty budowlane w Warszawie (1939–1945)]]

Państwo: Polska

Miejscowość: Warszawa

Typ budynku: kamienica

Styl architektoniczny: neorenesans

Architekt: Bronisław Muklanowicz

Zniszczono: II wojna światowa


text:
# Podhale
Podhale – region kulturowy góralski w południowej Polsce u północnego podnóża Tatr, w dorzeczu górnego Dunajca z wyłączeniem obszarów leżących na prawym brzegu Białki i prawym brzegu Dunajca, poniżej ujścia Białki. Stanowi część Małopolski.
Podhale zajmuje środkową część Kotliny Podhala, na południu wkracza w Tatry.
Nazwa Podhale upowszechniła się dopiero w XIX wieku i pochodzi od określenia „hale” – wysoko położone górskie pastwiska, z którymi utożsamiano wówczas Tatry. Oznacza tereny, położone u stóp masywu Tatr, czyli „pod halami”. Eugeniusz Janota, tłumacząc w 1860 r. w swym Przewodniku w wycieczkach na Babią Górę, do Tatr i Pienin pojęcie „hal” podawał, iż stąd ...wyżyna nowotarska przypierająca do Tatr nazywa się „Podhalem”, a zamieszkujący ją górale zowią się „Podhalanami”.

## Położenie
Północną granicę Podhala stanowią Gorce. W krajobrazie Podhala występują rozległe torfowiska i stożki napływowe.
Południową część Podhala nazywa się czasem „Skalnym Podhalem” – obejmuje ono obszar od Brzegów i Bukowiny po Zakopane, Kościelisko i Witów. Pozostałą część nazywa się „Niżnym Podhalem”.
Największe miejscowości: Nowy Targ (historyczna stolica Podhala), Czarny Dunajec, Ludźmierz, Zakopane, Biały Dunajec, Szaflary, Białka Tatrzańska, Bukowina Tatrzańska, Poronin, Chochołów, Witów, Gronków i inne.
Gminy Podhala:
- gmina Biały Dunajec;
- gmina Bukowina Tatrzańska;
- gmina Czarny Dunajec;
- gmina Czorsztyn;
- Jordanów (gmina wiejska);
- gmina Kościelisko;
- Nowy Targ;
- gmina Nowy Targ;
- gmina Poronin;
- gmina Raba Wyżna;
- Rabka-Zdrój[3];
- gmina Szaflary;
- gmina Spytkowice;
- Zakopane.

Zgodnie ze Wskazaniami Władysława Orkana, Podhalem określić można także Mszanę Dolną wraz z gminą oraz rodzinne strony poety - sąsiednią Gminę Niedźwiedź. Nomenklatura ta jednak jest współcześnie uważana za przestarzałą. Wyżej wspomniane okolice określane i promowane w ramach lokalnej marki są aktualnie jako Zagórzańskie Dziedziny.

## Kultura
Bogata kultura ludowa rozwinęła się wśród wolnej od dawna od powinności pańszczyźnianych ludności góralskiej. Podobnie jak w przypadku ludności kurpiowskiej i łowickiej, miało to związek z jej znaczną swobodą.

## Historia
Zapisy o początkach osadnictwa historycznego sięgają początku XIII w. Znany jest transumpt z 1251 przywileju księcia Henryka Brodatego z 1234, który zezwala Teodorowi Gryficie, wojewodzie krakowskiemu, osiedlać kolonistów niemieckich „in silva circa fluvios Ostrowsko, Dunaiecz et Dunaiecz niger, Rogoźnik, Lipietnicza, Słona, Ratainicha, Nedelsc, Stradoma, quantum est de sylva ipsius, dantes eciam sil his pactis et his condicionibus uti, quibus Theutonici Sleser ses in sylvis locati utuntur”, tj. książę zezwala, na osadzanie osadników niemieckich (teutońskich Ślązaków) w lasach położonych koło rzek Ostrowsko, Dunajec i Czarny Dunajec, Rogoźnik (prawostronny dopływ Czarnego Dunajca), Lepietnica (lewostronny dopływ Czarnego Dunajca) oraz Słona, Ratajnica, Niedzielsko i Stradomka na Beskidzie.
W XVII w. na Podhalu miał miejsce szereg buntów chłopskich: powstanie chłopskie na Podhalu (1630–1633), powstanie chłopskie pod wodzą Kostki-Napierskiego (1651), powstanie chłopskie na Podhalu (1669–1670).

## Słynne postacie z historii Podhala
- Jan Kanty Andrusikiewicz
- Klimek Bachleda
- Tytus Chałubiński
- Stanisław Dziwisz
- Andrzej Galica
- Seweryn Goszczyński
- Władysław Hasior
- Mieczysław Karłowicz
- Józef Leopold Kmietowicz
- Jan Krzeptowski (Sabała)
- Piotr Kułach
- Wojciech Kułach
- Józef Maciasz
- Kornel Makuszyński
- Stanisław Marusarz
- Helena Marusarzówna
- Władysław Orkan
- Jan Gwalbert Pawlikowski
- Kazimierz Przerwa-Tetmajer
- Antoni Rząsa
- Józef Stolarczyk
- Augustyn Suski
- Karol Szymanowski
- Józef Tischner
- Stanisław Witkiewicz
- Mariusz Zaruski
- Wacław Krzeptowski
- Kamil Stoch

title: Podhale

wikitext:
{{ISG|Podhale|Podhale}}
{{inne znaczenia|regionu kulturowego|[[Podhale (ujednoznacznienie)|inne znaczenia tego słowa]]}}
[[Plik:Tatry widok z Tarasowek.jpg|mały|Podhale, widok z polany ''Tarasówka'' ([[Małe Ciche]])]]

'''Podhale''' – [[region kulturowy]] [[Górale|góralski]] w południowej Polsce u północnego podnóża [[Tatry|Tatr]], w dorzeczu górnego [[Dunajec|Dunajca]] z wyłączeniem obszarów leżących na prawym brzegu [[Białka (dopływ Dunajca)|Białki]] i prawym brzegu Dunajca, poniżej ujścia Białki. Stanowi część [[Małopolska|Małopolski]].

Podhale zajmuje środkową część [[Kotlina Nowotarska|Kotliny Podhala]], na południu wkracza w Tatry<ref name="autonazwa1">{{Cytuj |url = http://www.wgorach.com/?id=36466&location=f&msg=1&lang_id=P |tytuł = Kwartalnik turystyczny „W Górach” |opublikowany = www.wgorach.com |data dostępu = 2017-11-26}}</ref>.

Nazwa ''Podhale'' upowszechniła się dopiero w XIX wieku i pochodzi od określenia [[Hala (pasterstwo)|„hale”]] – wysoko położone górskie pastwiska, z którymi utożsamiano wówczas Tatry. Oznacza tereny, położone u stóp masywu Tatr, czyli „pod halami”. [[Eugeniusz Janota]], tłumacząc w 1860 r. w swym [[Przewodnik w wycieczkach na Babią Górę, do Tatr i Pienin|Przewodniku w wycieczkach na Babią Górę, do Tatr i Pienin]] pojęcie „hal” podawał, iż stąd ...''wyżyna nowotarska przypierająca do Tatr nazywa się „Podhalem”, a zamieszkujący ją górale zowią się „Podhalanami”''<ref>{{Cytuj książkę|nazwisko=Janota|imię=Eugeniusz|tytuł=Przewodnik w wycieczkach na Babią Górę, do Tatr i Pienin|wydawca=Nakładem Juliusza Wildta|miejsce=Kraków|data=|strony=16|rok=1860}}</ref>.

== Położenie ==
[[Plik:Granice Podhala (według różnych kryteriów).png|mały|Mapa Podhala (różne kryteria)]]
[[Plik:Zakopane WIG 1-100000 (1934).jpg|mały|Podhale na przedwojennej mapie WIG]]
Północną granicę Podhala stanowią [[Gorce]]. W krajobrazie Podhala występują rozległe torfowiska i stożki napływowe.

Południową część Podhala nazywa się czasem „[[Skalne Podhale|Skalnym Podhalem]]” – obejmuje ono obszar od [[Brzegi (powiat tatrzański)|Brzegów]] i [[Bukowina Tatrzańska|Bukowiny]] po [[Zakopane]], [[Kościelisko]] i [[Witów (powiat tatrzański)|Witów]]. Pozostałą część nazywa się „[[Niżne Podhale|Niżnym Podhalem]]”<ref name="autonazwa1" />.

Największe miejscowości: [[Nowy Targ]] (historyczna stolica Podhala), [[Czarny Dunajec (miasto)|Czarny Dunajec]], [[Ludźmierz]], [[Zakopane]], [[Biały Dunajec (wieś)|Biały Dunajec]], [[Szaflary]], [[Białka Tatrzańska]], [[Bukowina Tatrzańska]], [[Poronin]], [[Chochołów (województwo małopolskie)|Chochołów]], [[Witów (powiat tatrzański)|Witów]], [[Gronków]] i inne.

Gminy Podhala:
* [[Biały Dunajec (gmina)|gmina Biały Dunajec]];
* [[Bukowina Tatrzańska (gmina)|gmina Bukowina Tatrzańska]];
* [[Czarny Dunajec (gmina)|gmina Czarny Dunajec]];
* [[Czorsztyn (gmina)|gmina Czorsztyn]];
* [[Jordanów (gmina wiejska)]];
* [[Kościelisko (gmina)|gmina Kościelisko]];
* [[Nowy Targ]];
* [[Nowy Targ (gmina wiejska)|gmina Nowy Targ]];
* [[Poronin (gmina)|gmina Poronin]];
* [[Raba Wyżna (gmina)|gmina Raba Wyżna]];
* [[Rabka-Zdrój]]<ref>{{Cytuj |url = https://zwiazek-podhalan.com/gorale-polscy/podhalanie/ |tytuł = Podhalanie |opublikowany = Związek Podhalan |data dostępu = 2021-03-09}}</ref>;
* [[Szaflary (gmina)|gmina Szaflary]];
* [[Spytkowice (gmina w powiecie nowotarskim)|gmina Spytkowice]];
* [[Zakopane]].

Zgodnie ze ''Wskazaniami'' [[Władysław Orkan|Władysława Orkana]], Podhalem określić można także [[Mszana Dolna|Mszanę Dolną]] wraz z [[Mszana Dolna (gmina wiejska)|gminą]] oraz rodzinne strony poety - sąsiednią [[Niedźwiedź (gmina)|Gminę Niedźwiedź]]. Nomenklatura ta jednak jest współcześnie uważana za przestarzałą. Wyżej wspomniane okolice określane i promowane w ramach lokalnej marki są aktualnie jako [[Zagórzanie|Zagórzańskie Dziedziny]]<ref>{{Cytuj |autor = Władysław (1875-1930) Orkan |tytuł = Wskazania |data = 1930 |data dostępu = 2025-06-17 |wydawca = Nasza Księgarnia |url = https://pbc.biaman.pl/dlibra/docmetadata?id=38394}}</ref>.

== Kultura ==
{{Osobny artykuł|Podhalanie}}

Bogata kultura ludowa rozwinęła się wśród wolnej od dawna od powinności pańszczyźnianych ludności góralskiej. Podobnie jak w przypadku ludności kurpiowskiej i łowickiej, miało to związek z jej znaczną swobodą.

== Historia ==
Zapisy o początkach osadnictwa historycznego sięgają początku XIII w. Znany jest transumpt z 1251 przywileju księcia [[Henryk I Brodaty|Henryka Brodatego]] z 1234, który zezwala [[Teodor Gryfita|Teodorowi Gryficie]], wojewodzie krakowskiemu, osiedlać kolonistów niemieckich ''„in silva circa fluvios Ostrowsko, Dunaiecz et Dunaiecz niger, Rogoźnik, Lipietnicza, Słona, Ratainicha, Nedelsc, Stradoma, quantum est de sylva ipsius, dantes eciam sil his pactis et his condicionibus uti, quibus Theutonici Sleser ses in sylvis locati utuntur”''<ref>[[Kodeks Dyplomatyczny Małopolski]], I 21.</ref>, tj. książę zezwala, na osadzanie osadników niemieckich (''teutońskich Ślązaków'') w lasach położonych koło rzek Ostrowsko, [[Dunajec]] i [[Czarny Dunajec (rzeka)|Czarny Dunajec]], [[Wielki Rogoźnik|Rogoźnik]] (prawostronny dopływ Czarnego Dunajca), [[Lepietnica (dopływ Czarnego Dunajca)|Lepietnica]] (lewostronny dopływ Czarnego Dunajca) oraz Słona, Ratajnica, Niedzielsko i [[Stradomka (dopływ Raby)|Stradomka]] na Beskidzie<ref>Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. t. IX. 684. WAiF. 1975-1977, Urkunden und erzählende Quellen zur deutschen Ostsiedlung im Mittelalter. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, 1970. cz. 2. s. 316.</ref><ref>Karl Rudolf Kötzschke. Quellensammlung zur deutschen Geschichte. t. IX. 1902. s. 94, Lud. t. 25-29, Nakładem Towarzystwa Ludoznawczego, 1926. s. 20.</ref><ref>[[Kazimierz Tymieniecki]], Zygmunt Wojciechowski, Roczniki historyczne.t. 26-28, 1960.</ref>.

W XVII w. na Podhalu miał miejsce szereg buntów chłopskich: [[powstanie chłopskie na Podhalu (1630–1633)]]<ref>{{Cytuj |autor = Adam Jaszczołt |tytuł = Walka ludu podhalańskiego z uciskiem feudalnym 1625-1633 |data = 1959 |data dostępu = 2021-09-13 |wydawca = Wyd. Ministerstwa Obrony Narodowej |url = https://books.google.co.kr/books?id=9Y8cAAAAMAAJ&q=Podhale+1629+1633&dq=Podhale+1629+1633&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiUzsL-_vryAhUSaN4KHYpVDQAQ6AF6BAgEEAI |język = pl}}</ref>, [[powstanie chłopskie pod wodzą Kostki-Napierskiego]] (1651), [[powstanie chłopskie na Podhalu (1669–1670)]]<ref>Przyboś Adam, Ruchy chłopskie na Podhalu w XVII w., „Wierchy” R. 21/1952.</ref>.

== Słynne postacie z historii Podhala ==
{{układ wielokolumnowy|szerokość=300px|
* [[Jan Kanty Andrusikiewicz]]
* [[Klemens Bachleda|Klimek Bachleda]]
* [[Tytus Chałubiński]]
* [[Stanisław Dziwisz]]
* [[Andrzej Galica]]
* [[Seweryn Goszczyński]]
* [[Władysław Hasior]]
* [[Mieczysław Karłowicz]]
* [[Józef Leopold Kmietowicz]]
* [[Sabała|Jan Krzeptowski]] (Sabała)
* [[Piotr Kułach]]
* [[Wojciech Kułach]]
* [[Józef Maciasz]]
* [[Kornel Makuszyński]]
* [[Stanisław Marusarz]]
* [[Helena Marusarzówna]]
* [[Władysław Orkan]]
* [[Jan Gwalbert Pawlikowski]]
* [[Kazimierz Przerwa-Tetmajer]]
* [[Antoni Rząsa]]
* [[Józef Stolarczyk (ksiądz)|Józef Stolarczyk]]
* [[Augustyn Suski]]
* [[Karol Szymanowski]]
* [[Józef Tischner]]
* [[Stanisław Witkiewicz]]
* [[Mariusz Zaruski]]
* [[Wacław Krzeptowski]]
* [[Kamil Stoch]]
}}

== Zobacz też ==
{{Wikicytaty|dopełniacz=na temat Podhala}}
{{Commonscat|Podhale}}
{{wikisłownik|Podhale}}
* [[Podhalanie#Pożywienie|regionalna kuchnia podhalańska]]
* [[Gotyckie kościoły drewniane na Podhalu|kościoły podhalańskie]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://z-ne.pl/s,menu,1350,folklor_podhalanski.html Folklor podhalański]
* {{Cytuj stronę |url = http://etnosystem.pl/podroze/gorskie-szlaki/5065-tatry-rysy?showall=&start=1 |tytuł = Etnografia Podhala |opublikowany = etnosystem.pl |archiwum = https://web.archive.org/web/20170410214301/http://etnosystem.pl/podroze/gorskie-szlaki/5065-tatry-rysy?showall=&start=1 |zarchiwizowano = 2017-04-10}}
* {{SgKP|VIII|389| Podhale}}

{{Regiony etnograficzne Polski}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Podhale| ]]