text:
# Długa noc (film)
Długa noc – polski psychologiczny film wojenny z 1967 roku w reżyserii Janusza Nasfetera, na podstawie powieści Noc Wiesława Rogowskiego. Treścią filmu są dylematy mieszkańców pewnego domu w okupowanej Polsce podczas II wojny światowej, gdzie jeden z domowników zostaje zdemaskowany jako współpracownik oddziału partyzanckiego oraz jako osoba przechowująca Żyda.
Długa noc była jednym z najstarszych półkowników – filmów, których rozpowszechnianie uniemożliwiła cenzura prewencyjna w okresie rządów komunistycznych. Zrealizowany w aurze nastrojów antysemickich, film Nasfetera nie był dopuszczany do wyświetlania aż do 1989 roku.

## Fabuła
Akcja filmu toczy się w czasie niemieckiej okupacji Polski podczas II wojny światowej, w 1943 roku, w ciągu jednej doby. Właścicielka pewnego domu, Piekarczykowa, opłakuje nagłą śmierć męża, którego trumna ma niebawem zostać wyniesiona. W bólu wspiera ją córka Marta, skrycie zakochana w lokatorze Korsaku. W domu mieszka też Katarzyna, mężatka z jednym dzieckiem; jej mąż został wywieziony przez hitlerowców. Pod pretekstem pomocy regularnie odwiedza ją szwagier Józef Katjan. Niespodziewanie w miasteczku zostaje ogłoszona godzina policyjna od szóstej wieczorem do południa następnego dnia, akurat wtedy, gdy Korsak zamierza dostarczyć broń partyzantom. Podczas jazdy powozem Korsak bezskutecznie próbuje przekonać Katjana, by ominął blokady zastawione przez żandarmów, po czym wdaje się z nim w bójkę. Ostatecznie obaj zawracają do domu, a po powrocie Korsak każe skłamać Katjanowi przed resztą domowników, że poszło o Katarzynę.
Gdy Korsak wchodzi na wyższe piętro domu, Marta i Katarzyna Katjanowa odkrywają, że Korsak w swoim pokoju ukrywał Żyda. Przypadkowe odkrycie zbiega prowokuje zażartą kłótnię między mieszkańcami. Katjan i Piekarczykowa skłaniają się ku wydaniu przybysza, podczas gdy Marta i Katarzyna nie chcą do tego dopuścić. Zanim mieszkańcy dojdą do porozumienia, co zrobić z Żydem, ten wraz z Korsakiem ucieka pod osłoną nocy w głąb lasu. Wiadomość o zniknięciu niechcianego przybysza nie uspokaja jednak domowników. Piekarczykowa przeszukuje siennik, gdzie ukrywał się Żyd, w poszukiwaniu złota. Katjan z kolei dopuszcza się gwałtu na Katarzynie. Zhańbiona Katarzyna wraca do Marty i prosi ją o zgaszenie lampy. Marta, domyśliwszy się, co się stało, zanosi się płaczem.

## Obsada
Źródło: Filmpolski.pl
- Anna Ciepielewska – Katarzyna Katjanowa
- Ryszarda Hanin – Piekarczykowa
- Jolanta Wołłejko – Marta, córka Piekarczykowej
- Józef Duriasz – Zygmunt Korsak
- Ludwik Pak – Józef Katjan, szwagier Katarzyny
- Zygmunt Hobot – Żyd
- Henryk Hunko – Szymański, pracodawca Korsaka
- Zdzisław Maklakiewicz – Antoszka
- Halina Buyno-Łoza – Szymańska
- Krystyna Feldman – kobieta z zepsutym zegarkiem
- Irena Netto – Dalecka
- Ryszard Pietruski – policjant Wasiak

## Produkcja

### Prace przygotowawcze
W 1961 roku Wydawnictwo Lubelskie opublikowało debiutancką powieść Wiesława Rogowskiego pt. Noc, osadzoną na Lubelszczyźnie. Rogowski już wtedy opisywał czyny antysemickie wśród Polaków na prowincji, daleko przed książkami Jana Tomasza Grossa: „wykorzystywanie potrzebujących pomocy Żydów, ograbianie ich i bezpardonowe pozbywanie się kłopotu – wymawianie schronienia, mordowanie lub wydawanie Niemcom”. W drugiej połowie lat sześćdziesiątych XX wieku, dzięki poradzie Jerzego Niemianowskiego i Aleksandra Forda, Nocą zainteresował się reżyser Janusz Nasfeter.
Nasfeter osobiście napisał scenariusz na motywach książki Rogowskiego latem 1966 roku. Asekuracyjnie reżyser usunął wątek tułaczki Żyda Jakuba po ucieczce z getta lubelskiego, przeniósł czas akcji na zimę i ograniczył go do kilkunastu godzin. O ile Żyd stanowił centralną postać powieści, u Nasfetera stał się jedynie katalizatorem burzliwych wydarzeń w prowincjonalnym domu. Joanna Preizner twierdziła po latach, że owe zmiany były konieczne, żeby w ogóle można było myśleć o rozpoczęciu prac nad filmem:
Nasfeter doskonale zdawał sobie sprawę, że tekst, aby skierowano go do realizacji, nie może zawierać obrazów podobnych do tych, jakie opisał Rogowski. Nie chcąc zastępować ich innymi, tworzyć złagodzonej wersji losów żydowskiego uciekiniera, postanowił nie pokazywać ich w ogóle.
28 października 1966 roku Komisja Ocen Scenariuszy rozpatrzyła pozytywnie scenariusz Nasfetera, jednogłośnie decydując o skierowaniu projektu Długiej nocy do realizacji.

### Produkcja
Długa noc powstała w Zespole Filmowym „Studio” pod kierownictwem artystycznym Aleksandra Forda, w atelier Wytwórni Filmów Fabularnych we Wrocławiu. Kierownikiem produkcji filmu był Marceli Nowak. Zdjęcia do filmu zrealizował Antoni Nurzyński, który w celach dramaturgicznych posługiwał się przede wszystkim zbliżeniami na twarze postaci. Jako plener do Długiej nocy wybrano miejscowość Wyszogród pod Warszawą. Ze względu na warunki pogodowe kożuchy nosili nie tylko członkowie obsady, ale również członkowie ekipy filmowej. Krystyna Garbień w relacji z produkcji dla „Filmu” pisała, że ekipa filmowa miała „dobrą taśmę i dobry sprzęt”. Scenografię wykonał Jerzy Skrzepiński, a kostiumy uszyła Jolanta Komorowska. Montażem nagranego materiału zajął się Roman Kolski.

### Kolaudacja i zakaz rozpowszechniania
Kolaudacja Długiej nocy odbyła się kilka dni po wybuchu wojny sześciodniowej, w której państwa bloku wschodniego wsparły arabskich agresorów przeciwko wojskom Izraela. Reakcja władz PRL była narzucona przez Związek Radziecki, a w kraju wybuchły odgórnie podsycane nastroje antysemickie. Podczas kolaudacji komentatorzy byli zbulwersowani sceną, w której Katarzyna odkrywa ukrywającego się za kotarą Żyda i wykrzykuje w przerażeniu: „Żyda chowa. Śmierć na nas sprowadzi”. Wiceminister kultury i sztuki Tadeusz Zaorski, zamykając kolaudację, nie przyjął przesłania filmu i wyraził opinię, że „jest znacznie więcej tych Polaków, którzy oddali swe życie za ratowanie Żydów niż tych, którzy Żydów wydawali”. Końcowa sekwencja kulminująca w gwałcie na Katarzynie dodatkowo pogorszyła sytuację. Zaorski skomentował jej traumatyczne przeżycie jako zepchnięcie filmu „w rejon odczuć wewnętrznych”.
Choć film początkowo planowano mimo wszystko dopuścić do rozpowszechniania, zainteresowanie prasy Długą nocą stopniowo wygasało. Okazało się, że film w trakcie rządów komunistycznych nigdy nie miał zostać wyświetlony. Z kolportowanej w drugim obiegu wydawniczym listy półkowników wynikało, że Długa noc znalazła się wśród odgórnie najbardziej priorytetowo zakazanych filmów, zaraz po Diable (1972) Andrzeja Żuławskiego i Rękach do góry (1968) Jerzego Skolimowskiego. Dopiero 30 października 1989 roku, podczas transformacji ustrojowej Polski, Długa noc miała swoją premierę w Łódzkim Domu Kultury.
Nasfeter w wywiadzie dla „Gazety Wyborczej” w 1992 roku twierdził, że Długą noc uznawał za swoje najwybitniejsze dzieło, a także najbardziej osobiste w jego karierze:
We wszystkich moich filmach szukałem prawdy o ludziach. Chciałem poznać ich motywacje. W Długiej nocy, gdzie pokazałem Polaków i Żydów, nie szukałem postaw wyjątkowych. Krańcowych w swoim okrucieństwie czy dobroci. Jedni byli bohaterami, innymi powodował strach. Teraz myślę, że tak naprawdę istotą człowieczeństwa jest instynkt samozachowawczy. Są od tego wyjątki. Tak jak w matematyce. Skąd się biorą? To już sprawa Boga, a może genów…

## Znaczenie
Długa noc jest wskazywana jako drugi – po utworze Ósmy dzień tygodnia (1958) Aleksandra Forda – najdłużej przetrzymywany przez cenzurę film pełnometrażowy w historii kinematografii Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Już w 1992 roku była nazywana w prasie „ostatnim półkownikiem” okresu 1945–1989 (określenie autorstwa Katarzyny Bielas z „Gazety Wyborczej”); miano to ostatecznie przypadło filmowi Jacka Butrymowicza Kwiat paproci (1972), odnalezionemu w 2009 roku. Jak jednak zauważyli Aránzazu Calderón Puerta i Tomasz Żukowski, Długa noc nie zdobyła popularności porównywalnej z wieloma innymi polskimi półkownikami i została zapomniana zarówno przez widownię, jak i krytyków. Na ów stan rzeczy mogło wpłynąć dotknięcie wciąż drażliwego tematu antysemityzmu na ziemiach polskich: „Historia recepcji Długiej nocy i Przy torze kolejowym – a właściwie jej braku – wydaje się tym bardziej znacząca, że tak zwanym półkownikom poświęca się od początku lat dziewięćdziesiątych bardzo dużo uwagi”.
Paweł Jaskulski ocenił Długą noc jako „straconą szansę kina polskiego, a już na pewno największą straconą szansę w karierze Janusza Nasfetera”, dotąd utożsamianego wyłącznie z filmami dla młodzieży. Jaskulski dodał, że Długa noc zasługuje na przywrócenie jej „należytego miejsca w historii polskiego kina”, zwłaszcza w kontekście dużo późniejszych filmów Pokłosie (2011) Władysława Pasikowskiego i Idy (2013) Pawła Pawlikowskiego.

title: Długa noc (film)

wikitext:
{{wyróżnienie|DA}}
{{Film infobox
 |tytuł            = Długa noc
 |oryginalny tytuł =
 |grafika          =
 |opis grafiki     =
 |alt grafiki      =
 |gatunek          = [[film psychologiczny]]
[[film wojenny]]<ref name="FP" />
 |rok produkcji    = 1967
 |data premiery    = 30 października 1989
 |kraj produkcji   = [[Polska Rzeczpospolita Ludowa|Polska]]
 |język            = polski
 |czas trwania     = 78 min
 |reżyseria        = [[Janusz Nasfeter]]
 |scenariusz       = Janusz Nasfeter
(na motywach powieści [[Wiesław Rogowski|Wiesława Rogowskiego]])
 |główne role      = [[Anna Ciepielewska]]
[[Ryszarda Hanin]]
 |muzyka           =
 |zdjęcia          = [[Antoni Nurzyński]]
 |scenografia      = [[Jerzy Skrzypiński]]
 |kostiumy         = [[Jolanta Komorowska]]
 |montaż           = [[Roman Kolski]]
 |produkcja        = [[Marceli Nowak]]
(kierownik produkcji)
 |wytwórnia        = [[Zespół Filmowy Studio]]
 |dystrybucja      =
 |budżet           =
 |przychody brutto =
 |poprzednik       =
 |kontynuacja      =
 |nagrody          =
 |commons          =
 |wikicytaty       =
 |www              =
}}
'''Długa noc''' – polski [[Film psychologiczny|psychologiczny]] [[film wojenny]] z 1967 roku w reżyserii [[Janusz Nasfeter|Janusza Nasfetera]], na podstawie powieści ''Noc'' [[Wiesław Rogowski|Wiesława Rogowskiego]]. Treścią filmu są dylematy mieszkańców pewnego domu w okupowanej Polsce podczas [[II wojna światowa|II wojny światowej]], gdzie jeden z domowników zostaje zdemaskowany jako współpracownik oddziału [[Partyzant|partyzanckiego]] oraz jako osoba przechowująca [[Żydzi|Żyda]].

''Długa noc'' była jednym z najstarszych [[półkownik]]ów – filmów, których rozpowszechnianie uniemożliwiła [[cenzura]] prewencyjna w okresie [[Polska Ludowa|rządów komunistycznych]]. Zrealizowany w aurze nastrojów [[Antysemityzm|antysemickich]], film Nasfetera nie był dopuszczany do wyświetlania aż do 1989 roku.

== Fabuła ==
Akcja filmu toczy się w czasie [[Okupacja niemiecka ziem polskich (1939–1945)|niemieckiej okupacji Polski]] podczas [[II wojna światowa|II wojny światowej]], w 1943 roku, w ciągu jednej doby. Właścicielka pewnego domu, Piekarczykowa, opłakuje nagłą śmierć męża, którego trumna ma niebawem zostać wyniesiona. W bólu wspiera ją córka Marta, skrycie zakochana w lokatorze Korsaku. W domu mieszka też Katarzyna, mężatka z jednym dzieckiem; jej mąż został wywieziony przez [[Narodowy socjalizm|hitlerowców]]. Pod pretekstem pomocy regularnie odwiedza ją szwagier Józef Katjan. Niespodziewanie w miasteczku zostaje ogłoszona [[godzina policyjna]] od szóstej wieczorem do południa następnego dnia, akurat wtedy, gdy Korsak zamierza dostarczyć broń [[partyzant]]om{{odn|Kurz|2008|s=468}}. Podczas jazdy powozem Korsak bezskutecznie próbuje przekonać Katjana, by ominął blokady zastawione przez żandarmów, po czym wdaje się z nim w bójkę. Ostatecznie obaj zawracają do domu, a po powrocie Korsak każe skłamać Katjanowi przed resztą domowników, że poszło o Katarzynę<ref>{{Cytuj |autor = Janusz Nasfeter |tytuł = Długa noc |data = 2008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Agencja Artystyczna MTJ |s = 39:04-39:10 |typ nośnika = DVD |cytat = '''Korsak''': Pamiętaj, ani słowa, jakby kto pytał o co się pobiliśmy, to powiesz, że o Katarzynę}}</ref>.

Gdy Korsak wchodzi na wyższe piętro domu, Marta i Katarzyna Katjanowa odkrywają, że Korsak w swoim pokoju ukrywał [[Żydzi|Żyda]]. Przypadkowe odkrycie zbiega prowokuje zażartą kłótnię między mieszkańcami{{odn|Kurz|2008|s=468}}. Katjan i Piekarczykowa skłaniają się ku wydaniu przybysza, podczas gdy Marta i Katarzyna nie chcą do tego dopuścić{{odn|Kurz|2008|s=481}}. Zanim mieszkańcy dojdą do porozumienia, co zrobić z Żydem, ten wraz z Korsakiem ucieka pod osłoną nocy w głąb lasu{{odn|Kurz|2008|s=468}}. Wiadomość o zniknięciu niechcianego przybysza nie uspokaja jednak domowników. Piekarczykowa przeszukuje siennik, gdzie ukrywał się Żyd, w poszukiwaniu złota. Katjan z kolei dopuszcza się gwałtu na Katarzynie{{odn|Kurz|2008|s=482}}. Zhańbiona Katarzyna wraca do Marty i prosi ją o zgaszenie lampy. Marta, domyśliwszy się, co się stało, zanosi się płaczem<ref>{{Cytuj |autor = Janusz Nasfeter |tytuł = Długa noc |data = 2008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Agencja Artystyczna MTJ |s = 1:16:20-1:17:50 |typ nośnika = DVD}}</ref>.

== Obsada ==
Źródło: Filmpolski.pl<ref name="FP">{{Filmpolski|tytuł|121622|Długa noc}}</ref>
* [[Anna Ciepielewska]] – Katarzyna Katjanowa
* [[Ryszarda Hanin]] – Piekarczykowa
* [[Jolanta Wołłejko]] – Marta, córka Piekarczykowej
* [[Józef Duriasz]] – Zygmunt Korsak
* [[Ludwik Pak]] – Józef Katjan, szwagier Katarzyny
* [[Zygmunt Hobot]] – Żyd
* [[Henryk Hunko]] – Szymański, pracodawca Korsaka
* [[Zdzisław Maklakiewicz]] – Antoszka
* [[Halina Buyno-Łoza]] – Szymańska
* [[Krystyna Feldman]] – kobieta z zepsutym zegarkiem
* [[Irena Netto]] – Dalecka
* [[Ryszard Pietruski]] – policjant Wasiak

== Produkcja ==
=== Prace przygotowawcze ===
W 1961 roku [[Wydawnictwo Lubelskie]] opublikowało debiutancką powieść [[Wiesław Rogowski|Wiesława Rogowskiego]] pt. ''Noc'', osadzoną na [[Lubelszczyzna|Lubelszczyźnie]]{{odn|Preizner|2012|s=182}}. Rogowski już wtedy opisywał czyny antysemickie wśród Polaków na prowincji, daleko przed książkami [[Jan Tomasz Gross|Jana Tomasza Grossa]]: „wykorzystywanie potrzebujących pomocy Żydów, ograbianie ich i bezpardonowe pozbywanie się kłopotu – wymawianie schronienia, mordowanie lub wydawanie Niemcom”{{odn|Preizner|2012|s=187}}. W drugiej połowie lat sześćdziesiątych XX wieku, dzięki poradzie Jerzego Niemianowskiego i [[Aleksander Ford|Aleksandra Forda]], ''Nocą'' zainteresował się reżyser [[Janusz Nasfeter]]{{odn|Preizner|2012|s=196}}.

Nasfeter osobiście napisał scenariusz na motywach książki Rogowskiego latem 1966 roku. Asekuracyjnie reżyser usunął wątek tułaczki Żyda Jakuba po ucieczce z [[Getto lubelskie|getta lubelskiego]], przeniósł czas akcji na zimę i ograniczył go do kilkunastu godzin. O ile Żyd stanowił centralną postać powieści, u Nasfetera stał się jedynie katalizatorem burzliwych wydarzeń w prowincjonalnym domu{{odn|Preizner|2012|s=197}}. Joanna Preizner twierdziła po latach, że owe zmiany były konieczne, żeby w ogóle można było myśleć o rozpoczęciu prac nad filmem:

Nasfeter doskonale zdawał sobie sprawę, że tekst, aby skierowano go do realizacji, nie może zawierać obrazów podobnych do tych, jakie opisał Rogowski. Nie chcąc zastępować ich innymi, tworzyć złagodzonej wersji losów żydowskiego uciekiniera, postanowił nie pokazywać ich w ogóle{{odn|Preizner|2012|s=199}}.

28 października 1966 roku Komisja Ocen Scenariuszy rozpatrzyła pozytywnie scenariusz Nasfetera, jednogłośnie decydując o skierowaniu projektu ''Długiej nocy'' do realizacji{{odn|Preizner|2012|s=200-201}}.

=== Produkcja ===
''Długa noc'' powstała w Zespole Filmowym „Studio” pod kierownictwem artystycznym Aleksandra Forda, w atelier [[Wytwórnia Filmów Fabularnych we Wrocławiu|Wytwórni Filmów Fabularnych we Wrocławiu]]<ref name="FP" />. Kierownikiem produkcji filmu był Marceli Nowak<ref name="FP" />. Zdjęcia do filmu zrealizował [[Antoni Nurzyński]], który w celach dramaturgicznych posługiwał się przede wszystkim zbliżeniami na twarze postaci{{odn|Garbień|1967|s=10-11}}{{odn|Garbień|1967|s=10-11}}. Jako plener do ''Długiej nocy'' wybrano miejscowość [[Wyszogród (województwo mazowieckie)|Wyszogród]] pod [[Warszawa|Warszawą]]{{odn|Garbień|1967|s=10-11}}. Ze względu na warunki pogodowe kożuchy nosili nie tylko członkowie obsady, ale również członkowie ekipy filmowej{{odn|Garbień|1967|s=10-11}}. Krystyna Garbień w relacji z produkcji dla „Filmu” pisała, że ekipa filmowa miała „dobrą taśmę i dobry sprzęt”{{odn|Garbień|1967|s=10-11}}. Scenografię wykonał [[Jerzy Skrzepiński]], a kostiumy uszyła Jolanta Komorowska. Montażem nagranego materiału zajął się Roman Kolski{{odn|Garbień|1967|s=10-11}}.

=== Kolaudacja i zakaz rozpowszechniania ===
Kolaudacja ''Długiej nocy'' odbyła się kilka dni po wybuchu [[Wojna sześciodniowa|wojny sześciodniowej]], w której [[Blok wschodni|państwa bloku wschodniego]] wsparły arabskich agresorów przeciwko wojskom [[Izrael]]a. Reakcja władz PRL była narzucona przez [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|Związek Radziecki]], a w kraju wybuchły odgórnie podsycane nastroje antysemickie{{odn|Kurz|2008|s=469}}. Podczas kolaudacji komentatorzy byli zbulwersowani sceną, w której Katarzyna odkrywa ukrywającego się za kotarą Żyda i wykrzykuje w przerażeniu: „Żyda chowa. Śmierć na nas sprowadzi”{{odn|Kurz|2008|s=478}}. Wiceminister kultury i sztuki [[Tadeusz Zaorski (1917–1993)|Tadeusz Zaorski]], zamykając kolaudację, nie przyjął przesłania filmu i wyraził opinię, że „jest znacznie więcej tych Polaków, którzy oddali swe życie za ratowanie Żydów niż tych, którzy Żydów wydawali”{{odn|Kurz|2008|s=480}}. Końcowa sekwencja kulminująca w gwałcie na Katarzynie dodatkowo pogorszyła sytuację. Zaorski skomentował jej traumatyczne przeżycie jako zepchnięcie filmu „w rejon odczuć wewnętrznych”{{odn|Kurz|2008|s=480}}.

Choć film początkowo planowano mimo wszystko dopuścić do rozpowszechniania, zainteresowanie prasy ''Długą nocą'' stopniowo wygasało. Okazało się, że film w trakcie rządów komunistycznych nigdy nie miał zostać wyświetlony. Z kolportowanej w [[Wydawnictwo podziemne|drugim obiegu wydawniczym]] listy [[półkownik]]ów wynikało, że ''Długa noc'' znalazła się wśród odgórnie najbardziej priorytetowo zakazanych filmów, zaraz po ''[[Diabeł (film 1972)|Diable]]'' (1972) [[Andrzej Żuławski|Andrzeja Żuławskiego]] i ''[[Ręce do góry|Rękach do góry]]'' (1968) [[Jerzy Skolimowski|Jerzego Skolimowskiego]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Czarna księga cenzury PRL |data = 1978 |data dostępu = 2023-05-31 |wydawca = Aneks |s = 61 |url = https://books.google.com/books?id=PxHqAAAAMAAJ&newbks=0 |język = pl}}</ref>{{odn|Curry|1984|s=388}}. Dopiero 30 października 1989 roku, podczas [[Transformacja systemowa w Polsce|transformacji ustrojowej Polski]], ''Długa noc'' miała swoją premierę w [[Łódzki Dom Kultury|Łódzkim Domu Kultury]]{{odn|Kurz|2008|s=469}}.

Nasfeter w wywiadzie dla „[[Gazeta Wyborcza|Gazety Wyborczej]]” w 1992 roku twierdził, że ''Długą noc'' uznawał za swoje najwybitniejsze dzieło, a także najbardziej osobiste w jego karierze:

We wszystkich moich filmach szukałem prawdy o ludziach. Chciałem poznać ich motywacje. W ''Długiej nocy'', gdzie pokazałem Polaków i Żydów, nie szukałem postaw wyjątkowych. Krańcowych w swoim okrucieństwie czy dobroci. Jedni byli bohaterami, innymi powodował strach. Teraz myślę, że tak naprawdę istotą człowieczeństwa jest instynkt samozachowawczy. Są od tego wyjątki. Tak jak w matematyce. Skąd się biorą? To już sprawa Boga, a może genów…{{odn|Preizner|2012|s=210}}

== Znaczenie ==
''Długa noc'' jest wskazywana jako drugi – po utworze ''[[Ósmy dzień tygodnia (film)|Ósmy dzień tygodnia]]'' (1958) [[Aleksander Ford|Aleksandra Forda]] – najdłużej przetrzymywany przez [[Cenzura|cenzurę]] film pełnometrażowy w historii kinematografii [[Polska Rzeczpospolita Ludowa|Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej]]{{odn|Kruk|2018|s=28}}. Już w 1992 roku była nazywana w prasie „ostatnim półkownikiem” okresu 1945–1989 (określenie autorstwa Katarzyny Bielas z „Gazety Wyborczej”){{odn|Haltof|2012|s=130, 137}}; miano to ostatecznie przypadło filmowi [[Jacek Butrymowicz|Jacka Butrymowicza]] ''[[Kwiat paproci (film)|Kwiat paproci]]'' (1972), odnalezionemu w 2009 roku{{Odn|Wiewiórski|2009|loc=akap. 1}}. Jak jednak zauważyli Aránzazu Calderón Puerta i Tomasz Żukowski, ''Długa noc'' nie zdobyła popularności porównywalnej z wieloma innymi polskimi półkownikami i została zapomniana zarówno przez widownię, jak i krytyków. Na ów stan rzeczy mogło wpłynąć dotknięcie wciąż drażliwego tematu [[antysemityzm]]u na ziemiach polskich: „Historia recepcji ''Długiej nocy'' i ''[[Przy torze kolejowym]]''<ref group="uwaga">Krótkometrażowy film Andrzeja Brzozowskiego z 1963 roku, również podejmował temat polskiego antysemityzmu na przykładzie tragicznych losów Żydówki, która uciekła z transportu do [[Auschwitz-Birkenau|Auschwitz]]. Miał premierę telewizyjną dopiero w 1992 roku; zob. {{Filmpolski|tytuł|4222178|Przy torze kolejowym}}.</ref> – a właściwie jej braku – wydaje się tym bardziej znacząca, że tak zwanym półkownikom poświęca się od początku lat dziewięćdziesiątych bardzo dużo uwagi”{{odn|Żukowski|Puerta|2014|s=253}}.

Paweł Jaskulski ocenił ''Długą noc'' jako „straconą szansę kina polskiego, a już na pewno największą straconą szansę w karierze Janusza Nasfetera”, dotąd utożsamianego wyłącznie z filmami dla młodzieży{{Odn|Jaskulski|2021|s=171}}. Jaskulski dodał, że ''Długa noc'' zasługuje na przywrócenie jej „należytego miejsca w historii polskiego kina”, zwłaszcza w kontekście dużo późniejszych filmów ''[[Pokłosie]]'' (2011) [[Władysław Pasikowski|Władysława Pasikowskiego]] i ''[[Ida (film)|Idy]]'' (2013) [[Paweł Pawlikowski|Pawła Pawlikowskiego]]{{Odn|Jaskulski|2021|s=173}}.

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj |autor = Jane Leftwich Curry |tytuł = The Black Book of Polish Censorship |data = 1984 |data dostępu = 2023-05-31 |isbn = 978-0-394-71734-0 |wydawca = Vintage Books |s = 388 |url = https://books.google.com/books?id=G70kAQAAMAAJ&newbks=0 |język = en | odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Krystyna Garbień |tytuł = Zima w Wyszogrodzie |czasopismo = Film |data = 1967 |wolumin = nr 14 |s = 10–11 | odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Marek Haltof |tytuł = Polish film and the Holocaust: politics and memory |data = 2012 |data dostępu = 2023-05-30 |isbn = 978-0-85745-356-3 |miejsce = New York |wydawca = Berghahn Books |odn = tak}}
* {{cytuj |autor = Paweł Jaskulski |tytuł = Niewygodna zagadka: twórczość Janusza Nesfetera |data = 2021 |isbn = 978-83-8017-399-6 |miejsce = Warszawa |wydawca = Dom Wydawniczy Elipsa |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Adam Kruk |tytuł = Reżyserzy na uwięzi |czasopismo = Kino |data = 2018-12 |s = 27-29 |url = https://www.proquest.com/docview/2201637324/ | odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Iwona Kurz |tytuł = Ten obraz jest trochę straszliwy”. Historia pewnego filmu, czyli naród polski twarzą w twarz z Żydem |czasopismo = Zagłada Żydów. Studia i Materiały |data = 2008-11-02 |data dostępu = 2023-05-30 |issn = 2657-3571 |numer = 4 |s = 466-483 |doi = 10.32927/ZZSiM.283 |url = https://www.zagladazydow.pl/index.php/zz/article/view/283 |język = pl | odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Joanna Preizner |tytuł = Kamienie na macewie: Holokaust w polskim kinie |data = 2012 |data dostępu = 2023-05-30 |isbn = 978-83-61978-92-3 |miejsce = Kraków Budapeszt |wydawca = Wydawnictwo Austeria |odn = tak}}
* {{cytuj |autor = Jakub Wiewiórski |tytuł = Premiera ostatniego półkownika |data = 2009-05-29 |data dostępu = 2023-09-15 |opublikowany = „Gazeta Wyborcza” |url = https://wyborcza.pl/7,75410,6662515,premiera-ostatniego-polkownika.html |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Tomasz Żukowski, Aranzazu Calderón Puerta |redaktor = Katarzyna Chmielwska, Grzegorz Wołowiec, Tomasz Żukowski |rozdział = Narracja narodowo-kombatancka versus wątek żydowski w kinie polskim lat sześćdziesiątych |tytuł = Rok 1966. PRL na zakręcie |data = 2014 |data dostępu = 2023-05-31 |miejsce = Warszawa |wydawca = Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk |s = 221-254 |url = https://rcin.org.pl/dlibra/publication/78983/edition/59299 | odn = tak}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{Filmweb|tytuł|5322|Długa noc}}
* {{Filmpolski|tytuł|121622|Długa noc}}
* {{Fototeka|film zdjęcia|D%C5%82uga%20noc|Długa noc}}

{{Janusz Nasfeter}}

[[Kategoria:Filmy kręcone w Wyszogrodzie]]
[[Kategoria:Filmy w reżyserii Janusza Nasfetera]]
[[Kategoria:Polskie adaptacje filmowe]]
[[Kategoria:Polskie filmy czarno-białe]]
[[Kategoria:Polskie filmy o Zagładzie Żydów]]
[[Kategoria:Polskie filmy psychologiczne]]
[[Kategoria:Polskie filmy z 1967 roku]]
[[Kategoria:Utwory objęte zapisem cenzury w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej]]

title: Długa noc

Gatunek: film psychologiczny · film wojenny

Data premiery: 30 października 1989

Kraj produkcji: Polska

Język: polski

Czas trwania: 78 min

Reżyseria: Janusz Nasfeter

Scenariusz: Janusz Nasfeter · (na motywach powieści Wiesława Rogowskiego)

Główne role: Anna Ciepielewska · Ryszarda Hanin

Zdjęcia: Antoni Nurzyński

Scenografia: Jerzy Skrzypiński

Kostiumy: Jolanta Komorowska

Montaż: Roman Kolski

Produkcja: Marceli Nowak · (kierownik produkcji)

Wytwórnia: Zespół Filmowy Studio


text:
# Grobowiec świetlików
Grobowiec świetlików (jap. 火垂るの墓 Hotaru no haka) – japoński pełnometrażowy film anime z 1988 roku, w reżyserii Isao Takahaty, wyprodukowany na podstawie opowiadania autorstwa Akiyukiego Nosaki, bazującego na jego wspomnieniach z czasów II wojny światowej. Historyk animacji, Ernest Rister, porównuje Grobowiec świetlików do Listy Schindlera Stevena Spielberga, dodając, że jest to najbardziej ludzka animacja, jaką widział.
Początkowo film dystrybuowany był razem z filmem Hayao Miyazakiego Mój sąsiad Totoro.

## Fabuła
Podczas nalotu na Kobe, kilkunastoletni Seita i jego młodsza siostra Setsuko starają się dostać do schronu przeciwlotniczego, w którym już znajduje się ich matka, do której mieli dołączyć później. Schron zostaje jednak zbombardowany, a matka zostaje ciężko ranna. Ojciec dzieci jest oficerem marynarki walczącym gdzieś na morzu, tak więc dzieci pozostają same. Udają się do swojej ciotki, która jednak po pewnym czasie zaczyna traktować ich jak piąte koło u wozu. Niezadowolone z tego dzieci postanawiają wyprowadzić się i zamieszkać w niewielkim bunkrze niedaleko miasta. Przyjdzie im jednak zmierzyć się tam z głodem, niewygodą i chorobami.
Film opiera się głównie na relacjach pomiędzy dwojgiem rodzeństwa, a także ich relacjach z innymi osobami.

## Film aktorski
1 listopada 2005, z okazji 60. rocznicy zakończenia II wojny światowej, japońska telewizja NTV wyemitowała aktorską wersję filmu, który podobnie jak anime, opowiada o losach dwojga dzieci w ostatnich dniach wojny, jednak nie ukazuje ich z punktu widzenia rodzeństwa, a ich ciotki. Pokazuje, jak miła pani zmienia się w potwora, na co wpływ ma trwająca w tle wojna. W rolę ciotki rodzeństwa wcieliła się znana japońska aktorka, Nanako Matsushima.

## Pierwowzór
Opowiadanie Akiyukiego Nosaki, „Grób świetlików”, na którym oparty został film, opublikowane zostało w Polsce w 1986 przez PIW w antologii „Tydzień świętego mozołu” w przekładzie Krystyny Okazaki.

wikiname: plwiki

title: Grobowiec świetlików

in_language: pl

wikitext:
{{Film infobox
 |tytuł            = Grobowiec świetlików
 |oryginalny tytuł = {{k|ja|火垂るの墓}}
 |grafika          = Hotaru no haka title.jpg
 |opis grafiki     =
 |alt grafiki      =
 |gatunek          = [[anime]], [[Dramat filmowy|dramat]], [[film wojenny|wojenny]]
 |rok produkcji    =
 |data premiery    = [[16 kwietnia]] [[1988]]
marzec 2002 (Polska)<ref>{{Cytuj |url=https://web.archive.org/web/20050428173430/http://anime.info.pl/index.php?open=g&title=grobowiec |tytuł=Grobowiec świetlików}}</ref>
 |kraj produkcji   = [[Japonia]]
 |język            = [[język japoński|japoński]]
 |czas trwania     = 93 minut
 |reżyseria        = [[Isao Takahata]]
 |scenariusz       = [[Isao Takahata]]
 |główne role      = [[Tsutomu Tatsumi]]
[[Ayano Shiraishi]]
[[Yoshiko Shinohara]]
[[Akemi Yamaguchi]]
 |muzyka           = [[Yoshio Mamiya]]
 |zdjęcia          =
 |scenografia      = [[Ryoichi Sato]]
[[Nizou Yamamoto]]
 |kostiumy         =
 |montaż           = [[Takeshi Seyama]]
 |produkcja        = [[Tohru Hara]]
 |wytwórnia        =
 |dystrybucja      = [[Studio Ghibli|Ghibli]]
 |budżet           =
 |przychody brutto =
 |poprzednik       =
 |kontynuacja      =
 |nagrody          =
 |commons          =
 |wikicytaty       =
 |www              =
}}
{{nihongo|'''Grobowiec świetlików'''|火垂るの墓|Hotaru no haka}} – [[Japonia|japoński]] pełnometrażowy [[film]] [[anime]] z [[1988]] roku, w reżyserii [[Isao Takahata|Isao Takahaty]], wyprodukowany na podstawie opowiadania autorstwa [[Akiyuki Nosaka|Akiyukiego Nosaki]], bazującego na jego wspomnieniach z czasów [[II wojna światowa|II wojny światowej]]. Historyk animacji, Ernest Rister, porównuje ''Grobowiec świetlików'' do ''[[Lista Schindlera|Listy Schindlera]]'' [[Steven Spielberg|Stevena Spielberga]], dodając, że jest to ''najbardziej ludzka animacja, jaką widział''.

Początkowo film dystrybuowany był razem z filmem [[Hayao Miyazaki]]ego ''[[Mój sąsiad Totoro]]''.

== Fabuła ==
[[Plik:American bombs falling on Kobe.jpg|mały|Bombardowanie miasta Kobe, 4 czerwca 1945]]
Podczas nalotu na [[Kobe]], kilkunastoletni Seita i jego młodsza siostra Setsuko starają się dostać do schronu przeciwlotniczego, w którym już znajduje się ich matka, do której mieli dołączyć później. Schron zostaje jednak zbombardowany, a matka zostaje ciężko ranna. Ojciec dzieci jest oficerem marynarki walczącym gdzieś na morzu, tak więc dzieci pozostają same. Udają się do swojej ciotki, która jednak po pewnym czasie zaczyna traktować ich jak piąte koło u wozu. Niezadowolone z tego dzieci postanawiają wyprowadzić się i zamieszkać w niewielkim bunkrze niedaleko miasta. Przyjdzie im jednak zmierzyć się tam z głodem, niewygodą i chorobami.

Film opiera się głównie na relacjach pomiędzy dwojgiem rodzeństwa, a także ich relacjach z innymi osobami.

== Film aktorski ==
1 listopada 2005, z okazji 60. rocznicy zakończenia II wojny światowej, [[Japonia|japońska]] telewizja [[NTV (Japonia)|NTV]] wyemitowała aktorską wersję filmu, który podobnie jak anime, opowiada o losach dwojga dzieci w ostatnich dniach wojny, jednak nie ukazuje ich z punktu widzenia rodzeństwa, a ich ciotki. Pokazuje, jak miła pani zmienia się w potwora, na co wpływ ma trwająca w tle wojna. W rolę ciotki rodzeństwa wcieliła się znana japońska aktorka, [[Nanako Matsushima]].

== Pierwowzór ==
Opowiadanie Akiyukiego Nosaki, „Grób świetlików”, na którym oparty został film, opublikowane zostało w Polsce w 1986 przez [[Państwowy Instytut Wydawniczy|PIW]] w antologii „Tydzień świętego mozołu” w przekładzie [[Krystyna Okazaki|Krystyny Okazaki]].

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{IMDb|tytuł|0095327|Grobowiec świetlików}}
* {{Filmweb|tytuł|34655|Grobowiec świetlików}}
* {{Tanuki|anime|13-grobowiec-swietlikow/rec/13|}}

{{Isao Takahata}}
{{Studio Ghibli}}
{{IDG}}

[[Kategoria:Japońskie filmy animowane z 1988 roku]]
[[Kategoria:Japońskie filmy o II wojnie światowej]]
[[Kategoria:Japońskie dramaty filmowe]]
[[Kategoria:Filmy w reżyserii Isao Takahaty]]

title: Grobowiec świetlików火垂るの墓

Gatunek: anime, dramat, wojenny

Data premiery: 16 kwietnia 1988 · marzec 2002 (Polska)

Kraj produkcji: Japonia

Język: japoński

Czas trwania: 93 minut

Reżyseria: Isao Takahata

Scenariusz: Isao Takahata

Główne role: Tsutomu Tatsumi · Ayano Shiraishi · Yoshiko Shinohara · Akemi Yamaguchi

Muzyka: Yoshio Mamiya

Scenografia: Ryoichi Sato · Nizou Yamamoto

Montaż: Takeshi Seyama

Produkcja: Tohru Hara

Dystrybucja: Ghibli


text:
# Tosŏn
Yŏgong Tosŏn (Tosŏn 도선; ur. 827, zm. 10 marca 898) – jeden z najbardziej wpływowych mistrzów sŏn w historii Korei.

## Życiorys
Urodził się w Yŏngam, obecnie w prowincji Chŏlla. Pochodził z rodziny Kim. W wieku lat 15 rozpoczął praktykę buddyjską w tradycji szkoły hwaŏm w klasztorze Hwaŏm na górze Wŏryu (znanej także jako Wŏlch'ul).
W 846 r. rozpoczął praktykę sŏn u mistrza Hyech'ŏla w jego klasztorze na górze Tongni. Od tej góry wzięła nazwę szkoła sŏn mistrza Hyech'ŏla, jedna z 9 górskich szkół sŏn. Ordynację mnisią przyjął w wieku 23 lat w klasztorze Ch'ŏndo. Tosŏn, w przeciwieństwie do innych mistrzów koreańskiego sŏnu, nigdy nie udał się do Chin po nauki. Spędził 35 lat praktykując sŏn w klasztorze Unbong. Jego nauki przyciągnęły wielu uczniów. Stał się sławny i został zaproszony na dwór króla Hŏng'ganga. Jednak porzucił po jakimś czasie dworskie splendory i powrócił do swojego klasztoru.
Zmarł 10 marca 898.
Otrzymał pośmiertny tytuł Yŏgong Sŏnsa – Mistrz Medytacji Rozumiejący Pustkę.

## Nauki i wpływy
Tosŏn wprowadził do Korei geomancję (chiń. feng shui), która wkrótce przekroczyła ramy buddyzmu i stała się integralną częścią społeczeństwa koreańskiego. Oprócz tego był znawcą teorii yin-yang i Pięciu Elementów.
Jego znajomość tych teorii jest widoczna w jego dziele Pigu czyli Tajemne Zapiski. W pracy tej stworzył teorię "pibo" ("uzupełnienia"), w której idea nagrody za cnotę zasługi była połączona z "yin i yang" oraz Pięcioma Elementami, ideami występującymi w dziele Yijing oraz teorii feng shui. Tosŏn podróżował po całym kraju i pomagał stawiać nowe klasztory w odpowiednich miejscach. Leczył również ludzi. Wkrótce jednak jego teoria została wypaczona i przesądni ludzie zaczęli go uważać a magika i dziwnego, tajemniczego mnicha. Mimo to jego teoria odegrała olbrzymią rolę w rozwoju koreańskiego buddyzmu, szczególnie w połączeniu z rodzimymi wierzeniami Koreańczyków.
Teoria Tosŏna propagowała wizję rozwoju kraju przez porównanie jego budowy z budową statku. Odrzucała ona teorię geograficzną klasyfikującą kraj na Trzy Góry i Pięć Szczytów z Kyŏngju w pozycji środkowej. Teorie Tosŏna odrzucały ideologię tradycyjnych szkół doktrynalnych koreańskiego buddyzmu.
Uważa się, że przepowiedział on upadek Silli i nową dynastię Koryŏ. Dlatego miał taki mocny wpływ na umocnienie się nowej dynastii. Silla upadła w 935 r. a Balhae już w 926 r. Oba te państwa zostały wchłonięte przez Koryŏ. Generał Wanggŏn, założyciel dynastii Koryŏ, zapowiedziany przez Tosŏna i panujący jako król T'aejo, był pod wpływem nauk mistrza i nakazał wybudowanie 3800 klasztorów i świątyń buddyjskich. Miejsca pod ich budowę, tak jak i miejsce na budowę nowej stolicy, zostały wybrane jeszcze przez Tosŏna.
Mistrz otrzymał tytuł "Kuksa" (Narodowego Nauczyciela), a buddyzm zaczął się rozwijać jako religia nowej dynastii, podobnie jak stało się w Silli.

## Linia przekazu Dharmy
- 35/8 Mazu Daoyi (707–788) szkoła hongzhou
  - 36/8 Xitang Zhizang (735–814)
    - 37/9/1 Chŏgin Hyech'ŏl (785–861) Korea, szkoła tongni
      - 38/10/2 Yŏ (bd)
        - 39/11/3 Kwangja Yunda (864–945) (także Pŏpsŏng)

      - 38/10/2 Yŏgong Tosŏn (821–989)
        - 39/11/3 Tongjin Kyŏngbo (868–948)
          - 40/12/4 Ch'ŏnt'ong (bd)
          - 40/12/4 Hyŏnga (bd)

title: Tosŏn

wikitext:
{{Buddysta infobox
 |imię              = Yŏgong Tosŏn
 |imię oryginalne   = 도선
 |grafika           = Doseon.jpg
 |opis grafiki      = Yŏgong Tosŏn
 |alt grafiki       =
 |imię i nazwisko   =
 |data urodzenia    = [[827]]
 |miejsce urodzenia = Yŏngam
 |data śmierci      = [[10 marca]] [[898]]
 |miejsce śmierci   = klasztor Unbong
 |szkoła            = [[tongni]]
 |linia Dharmy      =
 |nauczyciel        = [[Chŏgin Hyech'ŏl]]
 |następca          = [[Tongjin Kyŏngbo]]
 |zakon             = [[sŏn]]
 |tytuł             = Kuksa (Narodowy Nauczyciel); Yogong Sŏnsa (Mistrz Medytacji Rozumiejący Pustkę)
 |cytat             =
 |commons           =
}}
'''Yŏgong Tosŏn''' (Tosŏn 도선; ur. [[827]], zm. [[10 marca]] [[898]]) – jeden z najbardziej wpływowych mistrzów [[sŏn]] w historii [[Korea|Korei]].

== Życiorys ==
Urodził się w [[Yeongam|Yŏngam]], obecnie w prowincji [[Jeolla Południowa|Chŏlla]]. Pochodził z rodziny Kim. W wieku lat 15 rozpoczął praktykę buddyjską w tradycji szkoły [[hwaŏm]] w [[klasztor buddyjski|klasztorze]] [[Hwaŏm sa|Hwaŏm]] na górze Wŏryu (znanej także jako Wŏlch'ul).

W 846 r. rozpoczął praktykę sŏn u mistrza [[Chŏgin Hyech'ŏl|Hyech'ŏla]] w jego klasztorze na górze [[Tongni]]. Od tej góry wzięła nazwę szkoła sŏn mistrza Hyech'ŏla, jedna z [[Dziewięć górskich szkół sŏn|9 górskich szkół sŏn]]. Ordynację mnisią przyjął w wieku 23 lat w klasztorze [[Ch'ŏndo sa|Ch'ŏndo]]. Tosŏn, w przeciwieństwie do innych mistrzów koreańskiego sŏnu, nigdy nie udał się do Chin po nauki. Spędził 35 lat praktykując sŏn w klasztorze [[Unbong sa|Unbong]]. Jego nauki przyciągnęły wielu uczniów. Stał się sławny i został zaproszony na dwór króla Hŏng'ganga. Jednak porzucił po jakimś czasie dworskie splendory i powrócił do swojego klasztoru.

Zmarł [[10 marca]] [[898]].

Otrzymał pośmiertny tytuł Yŏgong Sŏnsa – Mistrz Medytacji Rozumiejący Pustkę.

== Nauki i wpływy ==
Tosŏn wprowadził do Korei [[Geomancja (pseudonauka)|geomancję]] ([[Język chiński|chiń.]] [[feng shui]]), która wkrótce przekroczyła ramy buddyzmu i stała się integralną częścią społeczeństwa koreańskiego{{odn|Mu|1991|s=62}}. Oprócz tego był znawcą teorii [[Yin i yang|yin-yang]] i [[wu xing|Pięciu Elementów]].

Jego znajomość tych teorii jest widoczna w jego dziele ''Pigu'' czyli ''Tajemne Zapiski''. W pracy tej stworzył teorię "pibo" ("uzupełnienia"), w której idea nagrody za cnotę zasługi była połączona z "yin i yang" oraz Pięcioma Elementami, ideami występującymi w dziele ''[[Yijing]]'' oraz teorii feng shui. Tosŏn podróżował po całym kraju i pomagał stawiać nowe klasztory w odpowiednich miejscach. Leczył również ludzi. Wkrótce jednak jego teoria została wypaczona i przesądni ludzie zaczęli go uważać a magika i dziwnego, tajemniczego mnicha. Mimo to jego teoria odegrała olbrzymią rolę w rozwoju koreańskiego buddyzmu, szczególnie w połączeniu z rodzimymi wierzeniami Koreańczyków{{odn|Lancaster|1991|s=32}}.

Teoria Tosŏna propagowała wizję rozwoju kraju przez porównanie jego budowy z budową statku. Odrzucała ona teorię geograficzną klasyfikującą kraj na Trzy Góry i Pięć Szczytów z [[Gyeongju|Kyŏngju]] w pozycji środkowej. Teorie Tosŏna odrzucały ideologię tradycyjnych szkół doktrynalnych koreańskiego buddyzmu{{odn|Lancaster|1991|s=192, 193}}.

Uważa się, że przepowiedział on upadek Silli i nową dynastię [[Goryeo|Koryŏ]]. Dlatego miał taki mocny wpływ na umocnienie się nowej dynastii{{odn|Lancaster|1991|s=37}}. Silla upadła w 935 r. a [[Balhae]] już w 926 r. Oba te państwa zostały wchłonięte przez Koryŏ. Generał Wanggŏn, założyciel dynastii Koryŏ, zapowiedziany przez Tosŏna i panujący jako król T'aejo, był pod wpływem nauk mistrza i nakazał wybudowanie 3800 klasztorów i świątyń buddyjskich. Miejsca pod ich budowę, tak jak i miejsce na budowę nowej stolicy, zostały wybrane jeszcze przez Tosŏna.

Mistrz otrzymał tytuł "Kuksa" (Narodowego Nauczyciela), a buddyzm zaczął się rozwijać jako religia nowej dynastii, podobnie jak stało się w [[Silla|Silli]].

== Linia przekazu Dharmy ==
* 35/8 '''[[Mazu Daoyi]]''' (707–788) szkoła [[hongzhou zong|hongzhou]]
** 36/8 '''[[Xitang Zhizang]]''' (735–814)
*** 37/9/1 '''[[Chŏgin Hyech'ŏl]]''' (785–861) Korea, szkoła [[tongni]]
**** 38/10/2 '''[[Yŏ]]''' (bd)
***** 39/11/3 '''[[Kwangja Yunda]]''' (864–945) (także Pŏpsŏng)
**** 38/10/2 '''Yŏgong Tosŏn''' (821–989)
***** 39/11/3 '''[[Tongjin Kyŏngbo]]''' (868–948)
****** 40/12/4 '''[[Ch'ŏnt'ong]]''' (bd)
****** 40/12/4 '''[[Hyŏnga]]''' (bd)

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę | nazwisko = Lancaster | imię = Lewis R. | tytuł = Assimilation of Buddhism in Korea: Religious Maturity and Innovation in the Silla Dynasty | wydawca = Asian Humanities Press | data = 1991 | seria = Studies in Korean Religions and Culture | isbn = 0895818892 | inni = red. C. S. Yu | odn = tak}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko = Mu | imię = Seong Su-nim | autor = Mu Seong Su-nim | tytuł = Thousand Peaks: Korean Zen: Tradition and Teachers | wydawca = Primary Point Press | miejsce = Cumberland | data = 1991 | isbn = 0942795024 | odn = tak}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko = Shim | imię = Jae-ryong | autor = Shim Jae-ryong | tytuł = Korean Buddhism: Tradition and Transformation | wydawca = Jimoondang Publishing Company | miejsce = Seul | data = 1999 | isbn = 8988095081 | odn = }}

[[Kategoria:Koreańscy mistrzowie sŏn]]
[[Kategoria:Urodzeni w 827]]
[[Kategoria:Zmarli w 898]]

title: Yŏgong Tosŏn도선

Data i miejsce urodzenia: 827 · Yŏngam

Data i miejsce śmierci: 10 marca 898 · klasztor Unbong

Szkoła: tongni

Nauczyciel: Chŏgin Hyech'ŏl

Następca: Tongjin Kyŏngbo

Zakon: sŏn


text:
# Barre (Wisconsin)
Barre – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Wisconsin, w hrabstwie La Crosse.

title: Barre (Wisconsin)

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Barre
 |nazwa oryginalna             =
 |rodzaj miasta                = Town
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             = Barre
 |państwo                      = Stany Zjednoczone
 |1. jednostka administracyjna = {{Państwo|Wisconsin}}
 |2. jednostka administracyjna = [[Hrabstwo La Crosse|La Crosse]]
 |kod statystyczny             = [[Federal Information Processing Standard|FIPS]]: 55-04825
[[Geographic Names Information System|GNIS]] ID: 1582754
 |stanowisko zarządzającego    = Mayor
 |zarządzający                 =
 |powierzchnia                 = 53,6
 |wysokość                     = 219
 |rok                          = 2016
 |liczba ludności              =
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             = 608
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |strefa czasowa               = [[UTC-06:00]]
[[UTC-05:00]]
 |kod mapy                     = US-WI
 |współrzędne                  = 43°50′15″N 91°6′11″W
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Barre''' – miasto w [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]], w stanie [[Wisconsin]], w hrabstwie [[Hrabstwo La Crosse|La Crosse]].

[[Kategoria:Miasta w stanie Wisconsin]]

title: Barre

Państwo: Stany Zjednoczone

Stan: Wisconsin

Hrabstwo: La Crosse


text:
# Makiejewka
Makiejewka (ukr. Макіївка, Makijiwka, do 1917 Dmytrijiwka, ukr. Дмитріївка, w latach 1917–1931 Dmytryjewśkyj, Dmytrijiwśk lub Dmytrijewśkie, ukr.  Дмитріївський, Дмитріївськ, Дмитріївське) – miasto w obwodzie donieckim, we wschodniej części Ukrainy. Na skutek rosyjskiej napaści na Ukrainę, od 2014 roku znajduje się pod okupacją samozwańczej Donieckiej Republiki Ludowej.
Prawa miejskie posiada od 1925.

## Demografia
Historyczny skład narodowościowy miasta na podstawie danych ze spisów powszechnych Związku Radzieckiego i Ukrainy:
- 1926[3]

1. Rosjanie: 32 922 (64,29%)
2. Ukraińcy: 14 684 (28,68%)
3. Białorusini: 973 (1,9%)
4. Tatarzy: 903 (1,76%)
5. Ormianie: 351 (0,69%)
6. Niemcy: 331 (0,65%)
7. Grecy: 287 (0,56%)
8. Polacy: 276 (0,54%)

- 1939[4]

1. Rosjanie: 128 113 (52,96%)
2. Ukraińcy: 99 139 (40,98%)
3. Białorusini: 3103 (1,28%)
4. Żydzi: 3074 (1,27%)
5. Tatarzy: 2793 (1,15%)
6. Grecy: 1858 (0,77%)

- 2001[5]

1. Rosjanie: 218 940 (50,8%)
2. Ukraińcy: 194 057 (45,02%)
3. Tatarzy: 4837 (1,12%)
4. Białorusini: 4806 (1,12%)
5. Grecy: 1139 (0,26%)
6. Gruzini: 1109 (0,26%)

## Galeria
- Dom Kultury
- Teatr
- Ulica Teatralna

## Urodzeni w Makiejewce
- Janina Dziarnowska – polska pisarka
- Eliasz – schimnich Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, święty prawosławny
- Zachar Jefimenko – ukraiński szachista, arcymistrz
- Łeonid Klimow – ukraiński biznesmen, polityk i działacz sportowy
- Iryna Liszczynśka – ukraińska lekkoatletka, medalistka olimpijska
- Dmitrij Muserski – ukraiński i rosyjski siatkarz, reprezentant Rosji
- Serhij Popow – ukraiński piłkarz, reprezentant Ukrainy
- Rawil Safiullin – ukraiński działacz sportowy i polityk
- Jewhen Sełezniow – ukraiński piłkarz, reprezentant Ukrainy
- Fiodor Szubniakow – funkcjonariusz NKWD

title: Makiejewka

wikitext:
{{Inne znaczenia|miejscowości|[[Makiejewka (ujednoznacznienie)|inne znaczenia tego słowa]]}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Makiejewka
 |nazwa oryginalna             = {{k|uk|Макіївка}}
 |zdjęcie                      = BANK.jpg
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         = Coat of Arms of Makijivka.svg
 |flaga                        = Flag of Makiivka.svg
 |dopełniacz nazwy             = Makiejewki
 |państwo                      = UA-14
 |1. jednostka administracyjna =
 |stanowisko zarządzającego    = burmistrz
 |zarządzający                 = Oleksandr Malcew
 |powierzchnia                 = 426
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2014
 |liczba ludności              = 351 820<ref name ="ukrstat2014">{{Cytuj |url = https://ukrstat.org/uk/druk/publicat/kat_u/2014/zb/06/zb_nas_13.zip |data dostępu = 2021-11-01 |język = uk |tytuł = ЧИСЕЛЬНІСТЬ НАЯВНОГО НАСЕЛЕННЯ УКРАЇНИ на 1 січня 2014 року |opublikowany = ukrstat.org}}</ref>
 |gęstość zaludnienia          = 825,86
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     = obwód doniecki
 |współrzędne                  = 48°3′20″N 37°57′40″E
 |commons                      = Category:Makiivka
 |www                          = http://www.makeyevka.dn.ua/
}}
'''Makiejewka''' ({{w języku|uk|Макіївка}}, ''Makijiwka'', do 1917 '''Dmytrijiwka''', ukr. Дмитріївка, w latach 1917–1931 '''Dmytryjewśkyj''', '''Dmytrijiwśk''' lub '''Dmytrijewśkie''', ukr.  Дмитріївський, Дмитріївськ, Дмитріївське) – miasto w [[Obwód doniecki|obwodzie donieckim]], we wschodniej części [[Ukraina|Ukrainy]]. Na skutek rosyjskiej napaści na Ukrainę, od 2014 roku znajduje się pod okupacją samozwańczej [[Doniecka Republika Ludowa|Donieckiej Republiki Ludowej]]<ref>{{Cytuj |url = https://www.unn.com.ua/uk/news/1412190-u-makiyivtsi-pidirvali-avto-postachannya-boyovikiv-dnr-d-timchuk |data dostępu = 2021-08-19 |język = uk |opublikowany = unn.com.ua |tytuł = У Макіївці підірвали авто постачання бойовиків "ДНР" – Д.Тимчук}}</ref>.

Prawa miejskie posiada od 1925.

== Demografia ==
Historyczny skład narodowościowy miasta na podstawie danych ze spisów powszechnych [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|Związku Radzieckiego]] i Ukrainy:
* 1926<ref>{{Cytuj | url=http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_26.php?reg=2249 | tytuł=Демоскоп Weekly - Приложение. Справочник статистических показателей | opublikowany=demoscope.ru | data dostępu=2017-11-18}}</ref>

# [[Rosjanie]]: 32 922 (64,29%)
# [[Ukraińcy]]: 14 684 (28,68%)
# [[Białorusini]]: 973 (1,9%)
# [[Tatarzy]]: 903 (1,76%)
# [[Ormianie]]: 351 (0,69%)
# [[Niemcy (naród)|Niemcy]]: 331 (0,65%)
# [[Grecy]]: 287 (0,56%)
# [[Polacy]]: 276 (0,54%)

* 1939<ref>{{Cytuj | url=http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr_nac_39_ra.php?reg=417 | tytuł=Демоскоп Weekly - Приложение. Справочник статистических показателей | opublikowany=demoscope.ru | data dostępu=2017-11-18}}</ref>

# Rosjanie: 128 113 (52,96%)
# Ukraińcy: 99 139 (40,98%)
# Białorusini: 3103 (1,28%)
# Żydzi: 3074 (1,27%)
# Tatarzy: 2793 (1,15%)
# Grecy: 1858 (0,77%)

* 2001<ref>{{Cytuj | url=http://www.webcitation.org/6CURge2tu | tytuł=WebCite query result | opublikowany=www.webcitation.org | język=en | data dostępu=2017-11-18}}</ref>

# Rosjanie: 218 940 (50,8%)
# Ukraińcy: 194 057 (45,02%)
# Tatarzy: 4837 (1,12%)
# Białorusini: 4806 (1,12%)
# Grecy: 1139 (0,26%)
# Gruzini: 1109 (0,26%)

== Galeria ==
<gallery widths="135" heights="100">
Plik:DK Kirova.jpg|Dom Kultury
Plik:Makeevka 054.jpg|Teatr
Plik:Panoramio - V&A Dudush - 3 июня 2010.jpg|Ulica Teatralna
Plik:Detsk boln 2.jpg
Plik:Makeevka 112.jpg
Plik:Макіївка.Будинок готелю.JPG
Plik:Kinot.jpg
Plik:Makeevka 079.jpg
</gallery>

== Urodzeni w Makiejewce ==
* [[Janina Dziarnowska]] – polska pisarka
* [[Eliasz (Ganża)|Eliasz]] – [[wielki schimnik|schimnich]] [[Rosyjski Kościół Prawosławny|Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego]], święty prawosławny
* [[Zachar Jefimenko]] – ukraiński szachista, [[arcymistrz]]
* [[Łeonid Klimow]] – ukraiński biznesmen, polityk i działacz sportowy
* [[Iryna Liszczynśka]] – ukraińska lekkoatletka, medalistka olimpijska
* [[Dmitrij Muserski]] – ukraiński i rosyjski siatkarz, reprezentant Rosji
* [[Serhij Popow]] – ukraiński piłkarz, reprezentant Ukrainy
* [[Rawil Safiullin]] – ukraiński działacz sportowy i polityk
* [[Jewhen Sełezniow]] – ukraiński piłkarz, reprezentant Ukrainy
* [[Fiodor Szubniakow]] – funkcjonariusz [[NKWD]]

== Zobacz też ==
* [[tramwaje w Makiejewce]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Miasta obwodu donieckiego}}
{{Obwód doniecki}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Makiejewka| ]]
[[Kategoria:Miasta w obwodzie donieckim]]

title: MakiejewkaМакіївка

Herb: Flaga

Państwo: Ukraina

Obwód: doniecki

Burmistrz: Oleksandr Malcew

Powierzchnia: 426 km²

Tablice rejestracyjne: AH


text:
# Sesterc
Sesterc, sestercjusz (łac. sēstertĭŭs, lm sēstertii) – w starożytności ważna rzymska moneta rozmienna i obrachunkowa.

## W mennictwie rzymskim
W czasach republiki srebrny, równy 1/4 denara (tj. 2,5 asa), później o wartości równej 4 asom. Stąd jego nazwa pochodząca od łac. semis tertius (dosł. półtrzecia = dwa i pół), a wyrażana na monecie oznaczeniem IIS (później HS).
Wraz z denarem wprowadzony jako jego podziałka w 268 r. p.n.e., w okresie drugiej wojny punickiej, o wadze początkowo 1,13 g, a od 217 p.n.e. zmniejszonej do 0,97 g. Przerwaną wtedy emisję sestercjusza podjęto znów w 82 p.n.e. Od 43 p.n.e. wprowadzono go do obiegu już jako monetę z brązu wagi 27,3 g, równą 2 dupondiusom. Od czasów Augusta, w okresie cesarstwa standardowo kursował jako moneta brązowa (właściwie mosiężna) o identycznej równowartości, aż do panowania Galiena.
W I-III wieku n.e. we wschodniej (greckojęzycznej) części imperium funkcjonowała w lokalnym (miejskim) obiegu prowincjonalnym równa sestercjuszowi moneta o nazwie tetrassarion (tj. wartości 4 assarionów, czyli asów).

### Siła nabywcza
W I wieku n.e. i na początku II stulecia siła nabywcza sestercjusza w przeliczeniu porównywalna była z 2 euro. Na podstawie badań znalezisk w Pompejach ustalono, że ich średniozamożny mieszkaniec dysponował na co dzień kwotą 2–20 sesterców, a rodzina z gotówką rzędu 1000-10 tysięcy uchodziła w takiej miejscowości za bogatą. Z innych źródeł wiadomo, że zamożny obywatel wydawał na swe codzienne potrzeby przynajmniej 55 sesterców, osobie średniozamożnej wystarczało na ich doraźne zaspokojenie około 30. Ubogie rodziny trzyosobowe zadowalały się dziennym wyżywieniem za 6 sesterców.
Cena kilograma zboża lub chleba wynosiła pół sestercjusza, talerz zupy kosztował ćwierć (1 asa), tyleż płacono za wstęp do term, za litr zwykłego wina – 1 sesterc, lepszego gatunkowo – 2 do 4, za litr oliwy – 3. Tunika kosztowała 15 sesterców, muł – 520, a niewolnik od 1200 do 2500.

### Jednostka obrachunkowa
Choć w rzymskim obiegu pieniądza zgromadzony kapitał metali szlachetnych (srebra, zwłaszcza złota) stanowił egzystencjalną rezerwę w zasobach finansowych rodu (rodziny), to rachunkowość we wcześniejszej epoce cesarstwa wciąż opierała się na brązowych sestercach. Obliczano w nich wartość osobistego majątku przy zastosowaniu skrótów: HSX = 10 sesterców (sestertii decem), HSM = 1000 (sestertii mille), "daszek" nad cyfrą/cyframi zaznaczał zwielokrotnienie o 100 tysięcy ĤS[X] = 1 000 000 (decies centena millia sestertium), a kreska nad cyfrą (np. HSX) wskazywała na jej tysięczną wielokrotność (czyli 10 tysięcy sesterców).

title: Sesterc

wikitext:
[[Plik:ArSestertiusDioscuri.jpg|thumb|240px|Srebrny sestercjusz republikański z normatywnym oznaczeniem na [[awers i rewers|awersie]]]]
{{commons|Sestertius}}
'''Sesterc''', '''sestercjusz''' ([[łacina|łac.]] ''sēstertĭŭs'', [[liczba mnoga|lm]] ''sēstertii'') – w [[starożytność|starożytności]] ważna [[starożytny Rzym|rzymska]] [[moneta]] rozmienna i obrachunkowa.

== W mennictwie rzymskim ==
W czasach [[Republika rzymska|republiki]] srebrny, równy 1/4 [[denar]]a (tj. 2,5 [[as (moneta)|asa]]), później o wartości równej 4 asom. Stąd jego nazwa pochodząca od łac. ''semis tertius'' (dosł. półtrzecia = dwa i pół), a wyrażana na monecie oznaczeniem IIS<ref>''Vademecum historyka starożytnej Grecji i Rzymu''. T. 1 (red. [[Ewa Wipszycka|E. Wipszycka]]). Warszawa: [[Wydawnictwo Naukowe PWN|Państwowe Wydawnictwo Naukowe]], 1982, s. 271, {{ISBN|83-01-00743-5}}.</ref> (później HS){{refn|grupa=uwaga|Błędnie i nagminnie używane dziś określenie „sestercja” stosowane było przez Rzymian, lecz jedynie dla oznaczenia kwoty 1000 sesterców (''Słownik łacińsko-polski'' (red. [[Kazimierz Feliks Kumaniecki|K. Kumaniecki]]). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1975, s. 458).}}.

Wraz z [[denar]]em wprowadzony jako jego podziałka w 268 r. p.n.e., w okresie [[II wojna punicka|drugiej wojny punickiej]], o wadze początkowo 1,13 g, a od 217 p.n.e. zmniejszonej do 0,97 g. Przerwaną wtedy emisję sestercjusza podjęto znów w 82 p.n.e. Od 43 p.n.e. wprowadzono go do obiegu już jako monetę z [[brązy|brązu]] wagi 27,3 g, równą 2 [[dupondius]]om. Od czasów [[Oktawian August|Augusta]], w okresie [[Cesarstwo Rzymskie|cesarstwa]] standardowo kursował jako moneta brązowa (właściwie [[mosiądz|mosiężna]]) o identycznej równowartości, aż do panowania [[Galien]]a<ref>''Mała encyklopedia kultury antycznej A–Z'' (red. Zdzisław Piszczek). Wyd. 5. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1983, s. 678, {{ISBN|83-010-3529-3}}.</ref>.

W I-III wieku n.e. we wschodniej (greckojęzycznej) części imperium funkcjonowała w lokalnym (miejskim) obiegu [[prowincje rzymskie|prowincjonalnym]] równa sestercjuszowi moneta o nazwie '''tetrassarion''' (tj. wartości 4 assarionów, czyli [[as (moneta)|asów]])<ref>Andrzej Mikołajczyk: ''Leksykon numizmatyczny''. Warszawa-Łódź: [[Wydawnictwo Naukowe PWN]], 1994, s. 268.</ref>.

=== Siła nabywcza ===
[[Plik:Sestertius Gordian I-s2385.jpg|thumb|240px|Mosiężny sesterc z późniejszego okresu cesarstwa ([[Gordian I]], 238 r.)]]
W I wieku n.e. i na początku II stulecia siła nabywcza sestercjusza w przeliczeniu porównywalna była z 2 [[euro]]<ref name=angela>Alberto Angela: ''Jeden dzień w starożytnym Rzymie. Życie powszednie, sekrety, ciekawostki''. Warszawa: [[Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”|Wydawnictwo „Czytelnik”]], 2018, s. 236-237.</ref>. Na podstawie badań znalezisk w [[Pompeje (stanowisko archeologiczne)|Pompejach]] ustalono, że ich średniozamożny mieszkaniec dysponował na co dzień kwotą 2–20 sesterców, a rodzina z gotówką rzędu 1000-10 tysięcy uchodziła w takiej miejscowości za bogatą<ref>Robert Étienne: ''Życie codzienne w Pompejach''. Warszawa: [[Państwowy Instytut Wydawniczy]], 1971, s. 165.</ref>. Z innych źródeł wiadomo, że zamożny obywatel wydawał na swe codzienne potrzeby przynajmniej 55 sesterców, osobie średniozamożnej wystarczało na ich doraźne zaspokojenie około 30. Ubogie rodziny trzyosobowe zadowalały się dziennym wyżywieniem za 6 sesterców<ref name=angela />.

Cena kilograma zboża lub chleba wynosiła pół sestercjusza, talerz zupy kosztował ćwierć (1 asa), tyleż płacono za wstęp do term, za litr zwykłego wina – 1 sesterc, lepszego gatunkowo – 2 do 4, za litr oliwy – 3. Tunika kosztowała 15 sesterców, muł – 520, a niewolnik od 1200 do 2500<ref name=angela />.

=== Jednostka obrachunkowa ===
Choć w rzymskim obiegu pieniądza zgromadzony kapitał metali szlachetnych (srebra, zwłaszcza złota) stanowił egzystencjalną rezerwę w zasobach finansowych rodu (rodziny), to rachunkowość we wcześniejszej epoce cesarstwa wciąż opierała się na brązowych sestercach<ref>Robert Étienne: ''Życie codzienne w Pompejach'', dz. cyt., s. 160.</ref>. Obliczano w nich wartość osobistego majątku przy zastosowaniu skrótów: HSX = 10 sesterców (''sestertii decem''), HSM = 1000 (''sestertii mille''), "daszek" nad cyfrą/cyframi zaznaczał zwielokrotnienie o 100 tysięcy ĤS[X] = 1 000 000 (''decies centena millia sestertium''), a kreska nad cyfrą (np. HSX) wskazywała na jej tysięczną wielokrotność (czyli 10 tysięcy sesterców)<ref>[[Lidia Winniczuk]]: ''Ludzie, zwyczaje i obyczaje starożytnej Grecji i Rzymu''. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1983, s. 161.</ref>.

== Zobacz też ==
* [[system monetarny w cesarstwie rzymskim]]
{{wikisłownik|sesterc}}
== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Monety rzymskie]]


text:
# Brzeźnica (gromada w powiecie wadowickim)
Brzeźnica – dawna gromada, czyli najmniejsza jednostka podziału terytorialnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w latach 1954–1972.
Gromady, z gromadzkimi radami narodowymi (GRN) jako organami władzy najniższego stopnia na wsi, funkcjonowały od reformy reorganizującej administrację wiejską przeprowadzonej jesienią 1954 do momentu ich zniesienia z dniem 1 stycznia 1973, tym samym wypierając organizację gminną w latach 1954–1972.
Gromadę Brzeźnica z siedzibą GRN w Brzeźnicy utworzono – jako jedną z 8759 gromad na obszarze Polski – w powiecie wadowickim w woj. krakowskim, na mocy uchwały nr 31/IV/54 WRN w Krakowie z dnia 6 października 1954. W skład jednostki weszły obszary dotychczasowych gromad Brzeźnica, Brzezinka ad Kopytówka, Kossowa, Nowe Dwory i Chrząstowice ze zniesionej gminy Brzeźnica w tymże powiecie. Dla gromady ustalono 23 członków gromadzkiej rady narodowej.
31 grudnia 1961 do gromady Brzeźnica przyłączono obszary zniesionych gromad Marcyporęba i Tłuczań.
Gromada przetrwała do końca 1972 roku, czyli do kolejnej reformy gminnej. 1 stycznia 1973 reaktywowano gminę Brzeźnica.

wikitext:
{{Polska jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                     = Brzeźnica
 |dopełniacz nazwy          =
 |jednostka                 = [[Gromada (podział administracyjny)|gromada]]
 |lata istnienia            = 1954–1973
 |zdjęcie                   =
 |opis zdjęcia              =
 |herb                      =
 |flaga                     =
 |wariant flagi             = PRL
 |województwo               = [[Województwo krakowskie (1945–1975)|krakowskie]]
 |powiat                    = [[powiat wadowicki|wadowicki]]
 |data powstania            = 6 października 1954
 |data likwidacji           = 1 stycznia 1973
 |siedziba                  = [[Brzeźnica (powiat wadowicki)|Brzeźnica]]
 |stanowisko zarządzającego =
 |zarządzający              =
 |rok powierzchni           =
 |powierzchnia              =
 |rok ludności              =
 |liczba ludności           =
 |gęstość zaludnienia       =
 |rok podziału              = 1954
 |plan                      =
 |liczba sołectw            = 5
 |liczba miejscowości       =
 |rok reprezentantów        = 1954
 |nazwa reprezentantów      = członków [[Rada narodowa (PRL)|GRN]]
 |liczba reprezentantów     = 23
 |mapa województwa          =
 |mapa powiatu              =
 |wariant mapy              = 1951
 |współrzędne               =
 |commons                   =
}}
'''Brzeźnica''' – dawna [[gromada (podział administracyjny)|gromada]], czyli najmniejsza jednostka [[Podział administracyjny Polski (1957–1975)|podziału terytorialnego]] [[Polska Rzeczpospolita Ludowa|Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej]] w latach 1954–1972.

Gromady, z [[Rada narodowa (PRL)|gromadzkimi radami narodowymi (GRN)]] jako organami władzy najniższego stopnia na wsi, funkcjonowały od reformy reorganizującej administrację wiejską przeprowadzonej jesienią 1954<ref>{{Dziennik Ustaw|rok=1954|numer=43|pozycja=191}}</ref> do momentu ich zniesienia z dniem 1 stycznia 1973<ref>{{Dziennik Ustaw|rok=1972|numer=49|pozycja=312}}</ref>, tym samym wypierając [[gmina wiejska|organizację gminną]] w latach 1954–1972<ref name="paprlfivesix">{{cytuj książkę|tytuł=Podział administracyjny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej|wydawca=Urząd Rady Ministrów – Biuro do spraw Prezydiów Rad Narodowych|miejsce=Warszawa|rok=1956}}</ref><ref>{{cytuj książkę|tytuł=Mała Encyklopedia Powszechna PWN|wydawca=[[Wydawnictwo Naukowe PWN|Państwowe Wydawnictwo Naukowe]]|miejsce=Warszawa|rok=1959}}</ref>.

Gromadę Brzeźnica z siedzibą GRN w [[Brzeźnica (powiat wadowicki)|Brzeźnicy]] utworzono – jako jedną z 8759 gromad na obszarze Polski<ref name="paprlfivesix"/> – w [[powiat wadowicki|powiecie wadowickim]] w [[Województwo krakowskie (1945–1975)|woj. krakowskim]], na mocy uchwały nr 31/IV/54 WRN w [[Kraków|Krakowie]] z dnia 6 października 1954. W skład jednostki weszły obszary dotychczasowych gromad<ref>Gromady istniały także po II wojnie światowej jako jednostka pomocnicza gmin.</ref> Brzeźnica, Brzezinka ad Kopytówka, Kossowa, Nowe Dwory i Chrząstowice ze zniesionej [[Brzeźnica (gmina w województwie małopolskim)|gminy Brzeźnica]] w tymże powiecie<ref name="main">Uchwała Nr 31/IV/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 6 października 1954 r. w sprawie podziału na gromady powiatu wadowickiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 17 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 4 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 29 listopada 1954 r., Nr. 11, Poz. 50)</ref>. Dla gromady ustalono 23 członków gromadzkiej rady narodowej<ref name="grn">Uchwała Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Wadowicach z dnia 1 października 1954 r. w sprawie ustalenia liczby członków gromadzkich rad narodowych (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 8 października 1954 r., Nr. 9, Poz. 44)</ref>.

31 grudnia 1961 do gromady Brzeźnica przyłączono obszary zniesionych gromad [[Marcyporęba (gromada)|Marcyporęba]] i [[Tłuczań (gromada)|Tłuczań]]<ref>Uchwała Nr 13/3/61 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 18 września 1961 r. w sprawie zniesienia i utworzenia niektórych gromad w województwie krakowskim; w Obwieszczeniu Prezydium WRN w Krakowie z dnia 18 grudnia 1961 r. w sprawie zniesienia i utworzenia niektórych gromad w województwie krakowskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 30 grudnia 1961 r., Nr. 16, Poz. 228)</ref>.

Gromada przetrwała do końca 1972 roku, czyli do kolejnej reformy gminnej<ref>Obwieszczenie Wydziału Organizacyjno-Prawnego Prezydium WRN w Krakowie z dnia 1 października 1970 r. o podziale administracyjnym województwa krakowskiego – stan na dzień 1 stycznia 1970 r.(Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 7 października 1970 r., Nr. 9, Poz. 99) – ''ostatni wykaz gromad w Dzienniku Urzędowym WRN w Krakowie przed reaktywowaniem gmin''</ref><ref name="paprlsevenone">{{cytuj książkę|tytuł=Wykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1|wydawca=[[Główny Urząd Statystyczny]] – Biuro Spisów|miejsce=Warszawa|rok=1971}}</ref>. 1 stycznia 1973 reaktywowano [[Brzeźnica (gmina w województwie małopolskim)|gminę Brzeźnica]]<ref>Uchwała Nr XVIII/92/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie krakowskim oraz ustalenia siedzib gminnych rad narodowych (Dz. Urz. WRN w Krakowie z 1972 r. Nr 18, Poz. 268)</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Powiat wadowicki (dawny)}}

[[Kategoria:Dawne gromady w województwie krakowskim|Brzezzxnica (powiat wadowicki)]]
[[Kategoria:Brzeźnica (powiat wadowicki)]]

title: Brzeźnica

Państwo: Polska

Województwo: krakowskie

Powiat: wadowicki

Data powstania: 6 października 1954

Data likwidacji: 1 stycznia 1973

Siedziba: Brzeźnica

title: Szczegółowy podział administracyjny (1954)

title: Liczba reprezentantów


text:
# Friedrich Merz
Friedrich Merz, właśc. Joachim-Friedrich Martin Josef Merz (ur. 11 listopada 1955 w Brilonie) – niemiecki polityk i prawnik, eurodeputowany III kadencji, poseł do Bundestagu, w latach 2000–2002 i 2022–2025 przewodniczący frakcji poselskiej CDU/CSU, od 2022 przewodniczący Unii Chrześcijańsko-Demokratycznej (CDU), od 2025 kanclerz Niemiec.

## Życiorys

### Młodość i wykształcenie
Pochodzi z Nadrenii Północnej-Westfalii. Syn Joachima i Pauli. Urodził się jako najstarszy z czwórki rodzeństwa. Jego pochodzący z Wrocławia ojciec był sędzią sądu w Arnsbergu. Dziadek od strony matki, Josef Paul Sauvigny, w latach 1917–1937 był burmistrzem Brilonu; należał do Niemieckiej Partii Centrum i do NSDAP.
W młodości Friedrich Merz sprawiał trudności wychowawcze, miał też problemy w nauce, przez co musiał powtarzać ósmą klasę i zmienić szkołę średnią. W 1975 zdał egzamin maturalny, po czym odbył służbę wojskową. W latach 1976–1982 studiował prawo na Uniwersytecie w Bonn, był stypendystą Fundacji Konrada Adenauera. W 1982 i 1985 zdał państwowe egzaminy prawnicze I oraz II stopnia. W trakcie nauki w Bonn działał w katolickim zrzeszeniu studenckim.

### Działalność zawodowa i polityczna do 2025
W latach 1985–1986 orzekał w sądzie w Saarbrücken, następnie podjął praktykę adwokacką. W drugiej połowie lat 80. pracował w organizacji przemysłowej Verband der Chemischen Industrie.
W 1972 wstąpił do Unii Chrześcijańsko-Demokratycznej, był przewodniczącym jej struktur młodzieżowych w swojej rodzinnej miejscowości. W latach 1989–1994 sprawował mandat posła do Parlamentu Europejskiego III kadencji.
W wyborach w 1994 po raz pierwszy uzyskał mandat posła do Bundestagu z powiatu Hochsauerland. Z powodzeniem ubiegał się o reelekcję w 1998, 2002 i 2005. Od listopada 1998 był wiceprzewodniczącym frakcji CDU/CSU. W lutym 2000 stanął na jej czele, zastępując Wolfganga Schäuble. Ustąpił we wrześniu 2002 na rzecz Angeli Merkel. Od października 2002 do listopada 2004 ponownie pełnił funkcję wiceprzewodniczącego frakcji CDU/CSU w Bundestagu. W 2009 zrezygnował z aktywności politycznej. Został partnerem w oddziale międzynarodowej firmy prawniczej Mayer Brown w Düsseldorfie. Powoływany także w skład organów nadzorczych i zarządzających różnych przedsiębiorstw, m.in. AXA i Commerzbanku.
30 października 2018, dzień po ogłoszeniu przez Angelę Merkel rezygnacji z ubiegania się o przywództwo w CDU na kolejną kadencję, ogłosił zamiar kandydowania na zwalniające się stanowisko w partii. W grudniu 2018 przegrał jednak w drugiej turze głosowania z Annegret Kramp-Karrenbauer. Kandydował na przewodniczącego chadeków również w kolejnych wyborach – wówczas w styczniu 2021 w drugiej turze głosowania pokonał go Armin Laschet. W tym samym roku ponownie został wybrany do Bundestagu.
W grudniu 2021 kolejny raz ubiegał się o funkcję przewodniczącego partii (w związku z zapowiedzianą przez Armina Lascheta rezygnacją); w przeprowadzonym wówczas plebiscycie wśród członków chadeków zajął pierwsze miejsce, otrzymując ponad 60% głosów. Stanowisko to objął w styczniu 2022. W lutym 2022 został wybrany na przewodniczącego frakcji poselskiej CDU/CSU w Bundestagu. Kierował nią do maja 2025, kiedy to został zastąpiony na tym stanowisku przez Jensa Spahna.
We wrześniu 2024 został oficjalnym kandydatem CDU i CSU na kanclerza w kolejnych wyborach, do których doszło w lutym 2025. Chadecy zajęli w nich pierwsze miejsce, a lider sojuszu zapewnił sobie wówczas poselską reelekcję.

### Kanclerz Niemiec
W kwietniu 2025 przedstawiono umowę koalicyjną zawartą między CDU i CSU oraz Socjaldemokratyczną Partią Niemiec, która następnie została zatwierdzona.
Friedrich Merz stał się kandydatem nowej większości na urząd kanclerza. 6 maja 2025 w pierwszym głosowaniu Bundestag nie zatwierdził jednak jego nominacji (otrzymał 310 głosów przy wymaganej większości 316 głosów). Jeszcze tego samego dnia doszło do drugiego głosowania – uzyskał wówczas poparcie niższej izby federalnego parlamentu z wynikiem 325 głosów „za” (przy 289 głosach „przeciw”, 1 wstrzymującym się i 3 nieważnych). Następnie został zaprzysiężony wraz z członkami swojego gabinetu, rozpoczynając tym samym urzędowanie.
Następnego dnia odbył pierwsze wizyty zagraniczne jako kanclerz, udając się najpierw do Francji, a następnie do Polski.

## Poglądy
Uznawany jest za przedstawiciela liberalnego gospodarczo skrzydła swojej partii. Opowiada się za deregulacjami w gospodarce. W 2003 proponował uproszczenie deklaracji podatkowych tak, by mieściły się na podstawce pod piwo. Opowiedział się za obniżaniem świadczeń socjalnych i podniesieniem wieku emerytalnego do 70 lat.
Określany również jako konserwatysta. W latach 90. głosował przeciwko wyodrębnieniu przestępstwa zgwałcenia małżeńskiego. Jako poseł do Bundestagu (w latach 1994–2009) deklarował się jako przeciwnik aborcji, dopuszczalności jej propagowania. Wypowiadał się także przeciwko diagnostyce preimplantacyjnej.
Zwolennik ograniczenia imigracji do Niemiec; już w 2000 wskazywał na problemy z przestępczością i bezrobociem wśród imigrantów. Krytykował politykę otwartych granic w trakcie kryzysu migracyjnego z 2015. Kilka miesięcy po rozpoczęciu inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 zarzucił części uchodźców z Ukrainy tzw. turystykę socjalną, za co później przeprosił. W 2024 stwierdził, że Niemcy mogą przyjmować rocznie nie więcej niż 100 tysięcy uchodźców.

## Życie prywatne
Od 1981 żonaty z Charlotte Merz, z którą ma syna i dwie córki. Jest katolikiem. Krótkofalowiec, posiada znak DK7DQ.

title: Friedrich Merz

wikitext:
{{Polityk infobox
 |imię i nazwisko   = Friedrich Merz
 |grafika           = 2025-02-23 Bundestagswahl – Wahlabend CDU by Sandro Halank–070.jpg
 |opis grafiki      = Friedrich Merz (2025)
 |data urodzenia    = 11 listopada 1955
 |miejsce urodzenia = [[Brilon]]
 |data śmierci      =
 |miejsce śmierci   =
 |funkcja           = [[Kanclerze Niemiec|Kanclerz Niemiec]]
 |partia            = [[Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna (Niemcy)|Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna]]
 |od                = 6 maja 2025
 |do                =
 |poprzednik        = [[Olaf Scholz]]
 |następca          =
 |commons           = Category:Friedrich Merz
 |quote             =
 |news              =
 |2 funkcja         = [[Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna (Niemcy)|Przewodniczący Unii Chrześcijańsko-Demokratycznej]]
 |2 partia          = [[Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna (Niemcy)|Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna]]
 |2 od              = 31 stycznia 2022
 |2 do              =
 |2 poprzednik      = [[Armin Laschet]]
 |2 następca        =
}}
[[Plik:KAS-Merz, Friedrich-Bild-26612-2.jpg|mały|Friedrich Merz (1989)]]
{{Galeria
|Nazwa            =
|wielkość         = 240
|pozycja          = right
|Plik:Prime Minister Keir Starmer visits Ukraine (54508511672).jpg|Od prawej: kanclerz Niemiec Friedrich Merz, prezydent Francji [[Emmanuel Macron]], prezydent Ukrainy [[Wołodymyr Zełenski]], premier Wielkiej Brytanii [[Keir Starmer]] i premier Polski [[Donald Tusk]] w Kijowie (2025)
|Plik:Leaders’ Retreat (54271513501).jpg|[[Roberta Metsola]], Friedrich Merz, [[Ursula von der Leyen]] i [[Manfred Weber]] (2025)
}}
'''Friedrich Merz''', właśc. '''Joachim-Friedrich Martin Josef Merz''' (ur. [[11 listopada]] [[1955]] w [[Brilon]]ie<ref name="bun">{{Cytuj |url = https://webarchiv.bundestag.de/cgi/show.php?fileToLoad=2175&id=12 |tytuł = Friedrich Merz |opublikowany = bundestag.de |data dostępu = 2025-07-05 |język = de}}</ref>) – [[Niemcy|niemiecki]] [[polityk]] i [[prawnik]], [[poseł do Parlamentu Europejskiego|eurodeputowany]] III kadencji, poseł do [[Bundestag]]u, w latach 2000–2002 i 2022–2025 przewodniczący frakcji poselskiej [[CDU/CSU]], od 2022 przewodniczący [[Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna (Niemcy)|Unii Chrześcijańsko-Demokratycznej]] (CDU), od 2025 [[Kanclerze Niemiec|kanclerz Niemiec]].

== Życiorys ==
=== Młodość i wykształcenie ===
Pochodzi z [[Nadrenia Północna-Westfalia|Nadrenii Północnej-Westfalii]]. Syn Joachima i Pauli<ref>{{Cytuj |url = https://www.vanitatis.elconfidencial.com/celebrities/2025-02-24/friedrich-merz-alemania-mujer-hijos-origen-fortuna_4071902/ |tytuł = El lado más personal de Friedrich Merz, ganador de las elecciones en Alemania: de su mujer y sus hijos al origen de su fortuna |data = 24 lutego 2025 |autor = Alexandra Benito |opublikowany = elconfidencial.com |data dostępu = 2025-03-19 |język = es}}</ref>. Urodził się jako najstarszy z czwórki rodzeństwa. Jego pochodzący z [[Wrocław]]ia ojciec był sędzią sądu w [[Arnsberg]]u<ref name="mun">{{Cytuj |tytuł = Friedrich Merz |data dostępu = 2025-06-06 |opublikowany = munzinger.de |url = https://www.munzinger.de/register/portrait/biographien/Friedrich%20Merz/00/22889 |język = de}}</ref>. Dziadek od strony matki, {{link-interwiki |Josef Paul Sauvigny |Q=Q1705434}}, w latach 1917–1937 był burmistrzem Brilonu; należał do [[Niemiecka Partia Centrum|Niemieckiej Partii Centrum]] i do [[Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotników|NSDAP]]<ref name="mun" /><ref>{{Cytuj |url = https://www.berliner-zeitung.de/archiv/ohne-eigenes-zutun-von-der-sa-reserve-in-die-nsdap-merz-verteidigt-vita-seines-grossvaters-li.723953 |tytuł = Merz verteidigt Vita seines Großvaters |autor = Tom Levine |data = 22 stycznia 2004 |opublikowany = berliner-zeitung.de |data dostępu = 2025-03-19 |język = de}}</ref>.

W młodości Friedrich Merz sprawiał trudności wychowawcze, miał też problemy w nauce, przez co musiał powtarzać ósmą klasę i zmienić szkołę średnią<ref>{{Cytuj |tytuł = Interview aus dem Jahr 2000: „Es gab auch mal einen anderen Friedrich Merz” |autor = Helmut Schümann |data = 31 października 2018 |opublikowany = tagesspiegel.de |data dostępu = 2022-12-15 |url = https://www.tagesspiegel.de/politik/es-gab-auch-mal-einen-anderen-friedrich-merz-5305378.html |język = de}}</ref>. W 1975 zdał egzamin maturalny, po czym odbył służbę wojskową. W latach 1976–1982 studiował prawo na [[Uniwersytet Fryderyka Wilhelma w Bonn|Uniwersytecie w Bonn]], był stypendystą [[Fundacja Konrada Adenauera|Fundacji Konrada Adenauera]]. W 1982 i 1985 zdał państwowe egzaminy prawnicze I oraz II stopnia<ref name="bun" />. W trakcie nauki w Bonn działał w katolickim zrzeszeniu studenckim<ref name="bun" />.

=== Działalność zawodowa i polityczna do 2025 ===
W latach 1985–1986 orzekał w sądzie w [[Saarbrücken]], następnie podjął praktykę adwokacką. W drugiej połowie lat 80. pracował w organizacji przemysłowej Verband der Chemischen Industrie<ref name="bio">{{Cytuj |archiwum = https://web.archive.org/web/20161103235610/https://www.cducsu.de/abgeordnete/friedrich-merz |tytuł = Friedrich Merz |opublikowany = cducsu.de |język = de}}</ref>.

W 1972 wstąpił do [[Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna (Niemcy)|Unii Chrześcijańsko-Demokratycznej]], był przewodniczącym jej struktur młodzieżowych w swojej rodzinnej miejscowości. W latach 1989–1994 sprawował mandat posła do [[Parlament Europejski|Parlamentu Europejskiego]] III kadencji<ref>{{Cytuj |url = http://www.europarl.europa.eu/meps/pl/1077/FRIEDRICH_MERZ/home |tytuł = Friedrich Merz |opublikowany = europarl.europa.eu |data dostępu = 2016-11-01}}</ref>.

W [[Wybory parlamentarne w Niemczech w 1994 roku|wyborach w 1994]] po raz pierwszy uzyskał mandat posła do Bundestagu z [[Hochsauerlandkreis|powiatu Hochsauerland]]. Z powodzeniem ubiegał się o reelekcję w 1998, 2002 i 2005<ref name="bio" /><ref name="bun" />. Od listopada 1998 był wiceprzewodniczącym frakcji CDU/CSU. W lutym 2000 stanął na jej czele, zastępując [[Wolfgang Schäuble|Wolfganga Schäuble]]. Ustąpił we wrześniu 2002 na rzecz [[Angela Merkel|Angeli Merkel]]. Od października 2002 do listopada 2004 ponownie pełnił funkcję wiceprzewodniczącego frakcji CDU/CSU w Bundestagu<ref name="bun" />. W 2009 zrezygnował z aktywności politycznej. Został partnerem w oddziale międzynarodowej firmy prawniczej Mayer Brown w [[Düsseldorf]]ie<ref>{{Cytuj |archiwum = https://web.archive.org/web/20161103234033/https://www.mayerbrown.com/people/friedrich-merz/ |tytuł = Friedrich Merz |opublikowany = mayerbrown.com |język = en}}</ref>. Powoływany także w skład organów nadzorczych i zarządzających różnych przedsiębiorstw, m.in. [[Axa|AXA]] i [[Commerzbank]]u<ref name="bun" />.

30 października 2018, dzień po ogłoszeniu przez Angelę Merkel rezygnacji z ubiegania się o przywództwo w CDU na kolejną kadencję<ref>{{Cytuj |tytuł = Angela Merkel nie chce ubiegać się o przywództwo w CDU. Gwałtowna reakcja euro |opublikowany = businessinsider.com.pl |data = 29 października 2018 |archiwum = https://web.archive.org/web/20181030205847/https://businessinsider.com.pl/waluty/kurs-euro-angela-merkel-nie-chce-ubiegac-sie-o-przywodztwo-cdu/rxd9212}}</ref>, ogłosił zamiar kandydowania na zwalniające się stanowisko w partii<ref>{{Cytuj |tytuł = Niemcy: Friedrich Merz ogłosił, że będzie kandydował na szefa CDU |data = 30 października 2018 |opublikowany = polsatnews.pl |data dostępu = 2018-10-30 |url = http://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2018-10-30/niemcy-friedrich-merz-oglosil-ze-bedzie-kandydowal-na-szefa-cdu/}}</ref>. W grudniu 2018 przegrał jednak w drugiej turze głosowania z [[Annegret Kramp-Karrenbauer]]<ref>{{Cytuj |url = https://www.faz.net/aktuell/politik/liveblog-die-cdu-waehlt-einen-neuen-vorsitzenden-15929379.html |tytuł = Annegret Kramp-Karrenbauer ist neue Vorsitzende der CDU |data = 7 grudnia 2018 |opublikowany = faz.net |data dostępu = 2018-12-07 |język = de}}</ref>. Kandydował na przewodniczącego chadeków również w kolejnych wyborach – wówczas w styczniu 2021 w drugiej turze głosowania pokonał go [[Armin Laschet]]<ref>{{Cytuj |url = https://www.spiegel.de/politik/deutschland/cdu-friedrich-merz-armin-laschet-oder-norbert-roettgen-der-parteitag-im-newsblog-a-5376b59b-66e6-48dc-8d83-22bf7bd75b0e |tytuł = 521 zu 466 – Laschet holt nach knappem ersten Wahlgang deutlichen Sieg |data = 16 stycznia 2021 |opublikowany = spiegel.de |data dostępu = 2021-01-16 |język = de}}</ref>. W tym samym roku ponownie został wybrany do Bundestagu<ref>{{Cytuj |url = https://www.bundeswahlleiter.de/bundestagswahlen/2021/gewaehlte.html |tytuł = Bundestagswahl 2021: Gewählte in Landeslisten und Wahlkreisen |opublikowany = bundeswahlleiter.de |język = de |data dostępu = 2021-09-29}}</ref>.

W grudniu 2021 kolejny raz ubiegał się o funkcję przewodniczącego partii (w związku z zapowiedzianą przez Armina Lascheta rezygnacją); w przeprowadzonym wówczas plebiscycie wśród członków chadeków zajął pierwsze miejsce, otrzymując ponad 60% głosów<ref>{{Cytuj |url = https://www.dw.com/pl/plebiscyt-w-cdu-friedrich-merz-zwyci%C4%99%C5%BCa-g%C5%82osowanie-na-szefa-partii/a-60173428 |tytuł = Plebiscyt w CDU. Friedrich Merz zwycięża głosowanie na szefa partii |data = 17 grudnia 2021 |opublikowany = dw.com |data dostępu = 2021-12-18}}</ref>. Stanowisko to objął w styczniu 2022<ref>{{Cytuj |url = https://www.dw.com/pl/niemiecka-cdu-ma-nowego-szefa-kim-jest-friedrich-merz/a-60523162 |tytuł = Niemiecka CDU ma nowego szefa. Kim jest Friedrich Merz |data = 22 stycznia 2022 |opublikowany = dw.com |data dostępu = 2022-01-22 |autor = Christoph Strack}}</ref>. W lutym 2022 został wybrany na przewodniczącego frakcji poselskiej [[CDU/CSU]] w Bundestagu<ref>{{Cytuj |tytuł = Friedrich Merz ist neuer Vorsitzender der CDU/CSU-Bundestagsfraktion |data dostępu = 2023-03-12 |opublikowany = cducsu.de |data = 15 lutego 2022 |język = de |url = http://www.cducsu.de/presse/pressemitteilungen/friedrich-merz-ist-neuer-vorsitzender-der-cducsu-bundestagsfraktion}}</ref>. Kierował nią do maja 2025, kiedy to został zastąpiony na tym stanowisku przez [[Jens Spahn|Jensa Spahna]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Spahn zum neuen Fraktionsvorsitzenden der Union gewählt |data = 2025-05-05 |data dostępu = 2025-05-06 |opublikowany = deutschlandfunk.de |url = https://www.deutschlandfunk.de/spahn-zum-neuen-fraktionsvorsitzenden-der-union-gewaehlt-102.html |język = de}}</ref>.

We wrześniu 2024 został oficjalnym kandydatem CDU i CSU na kanclerza w kolejnych [[wybory parlamentarne w Niemczech w 2025 roku|wyborach]]<ref>{{Cytuj |url = https://www.tagesschau.de/inland/merz-union-kanzlerkandidat-100.html |tytuł = Merz ist nun offiziell Kanzlerkandidat der Union |data = 23 września 2024 |data dostępu = 2025-02-24 |opublikowany = tagesschau.de |język = de}}</ref>, do których doszło w lutym 2025. Chadecy zajęli w nich pierwsze miejsce, a lider sojuszu zapewnił sobie wówczas poselską reelekcję<ref>{{Cytuj |url = https://www.bundeswahlleiterin.de/bundestagswahlen/2025/gewaehlte.html |tytuł = Bundestagswahl 2025: Gewählte Abgeordnete |opublikowany = bundeswahlleiterin.de |język = de |data dostępu = 2025-02-24}}</ref>.

=== Kanclerz Niemiec ===
W kwietniu 2025 przedstawiono umowę koalicyjną zawartą między CDU i CSU oraz [[Socjaldemokratyczna Partia Niemiec|Socjaldemokratyczną Partią Niemiec]]<ref>{{Cytuj |url = https://www.tagesschau.de/inland/bundestagswahl-koalition-minister-100.html |tytuł = Was bei der Ressortverteilung überrascht |autor = Moritz Rödle |data = 10 kwietnia 2025 |opublikowany = tagesschau.de |język = de |data dostępu = 2025-05-06}}</ref>, która następnie została zatwierdzona.

Friedrich Merz stał się kandydatem nowej większości na urząd kanclerza. 6 maja 2025 w pierwszym głosowaniu Bundestag nie zatwierdził jednak jego nominacji (otrzymał 310 głosów przy wymaganej większości 316 głosów)<ref name="b25">{{Cytuj |tytuł = Friedrich Merz mit 325 Stimmen zum Bundeskanzler gewählt |data dostępu = 2025-05-06 |data = 2025-05-06 |opublikowany = bundestag.de |url = https://www.bundestag.de/dokumente/textarchiv/2025/kw19-de-kanzlerwahl-1062470 |język = de}}</ref>. Jeszcze tego samego dnia doszło do drugiego głosowania – uzyskał wówczas poparcie niższej izby federalnego parlamentu z wynikiem 325 głosów „za” (przy 289 głosach „przeciw”, 1 wstrzymującym się i 3 nieważnych)<ref name="b25" />. Następnie został zaprzysiężony wraz z członkami [[Rząd Friedricha Merza|swojego gabinetu]], rozpoczynając tym samym urzędowanie<ref>{{Cytuj |url = https://www.bundestag.de/dokumente/textarchiv/2025/kw19-de-kanzlerwahl-bundesregierung-1063886 |tytuł = So setzt sich die neue Bundesregierung zusammen |data = 6 maja 2025 |data dostępu = 2025-05-06 |opublikowany = bundestag.de |język = de}}</ref>.

Następnego dnia odbył pierwsze wizyty zagraniczne jako kanclerz, udając się najpierw do Francji, a następnie do Polski<ref>{{Cytuj |tytuł = Friedrich Merz w Warszawie. „Niemcy nie zapomną o milionach polskich ofiar” |data = 2025-05-08 |data dostępu = 2025-07-05 |opublikowany = onet.pl |url = https://wiadomosci.onet.pl/swiat/friedrich-merz-o-ii-wojnie-swiatowej-mowil-o-winie-i-odpowiedzialnosci-niemiec/4f7te13}}</ref>.

== Poglądy ==
Uznawany jest za przedstawiciela [[Liberalizm gospodarczy|liberalnego gospodarczo]] skrzydła swojej partii. Opowiada się za deregulacjami w gospodarce. W 2003 proponował uproszczenie deklaracji podatkowych tak, by mieściły się na [[Podstawka (piwo)|podstawce pod piwo]]<ref>{{Cytuj |url = https://www.dw.com/pl/niemiecka-cdu-ma-nowego-szefa-kim-jest-friedrich-merz/a-60523162 |tytuł = Niemiecka CDU ma nowego szefa. Kim jest Friedrich Merz |autor = Christoph Strack |data = 22 stycznia 2022 |opublikowany = dw.com |data dostępu = 2022-12-15}}</ref>. Opowiedział się za obniżaniem świadczeń socjalnych<ref>{{Cytuj |archiwum = https://web.archive.org/web/20100414131201/http://www.netzeitung.de/politik/deutschland/1151738.html |tytuł = Merz hält weniger Geld für mehr |data = 12 września 2008 |opublikowany = netzeitung.de |język = de}}</ref> i podniesieniem wieku emerytalnego do 70 lat<ref name="tg" />.

Określany również jako konserwatysta<ref name="df">{{Cytuj |url = https://www.deutschlandfunk.de/moeglicher-kandidat-fuer-cdu-vorsitz-friedrich-merz-100.html |tytuł = Friedrich Merz: Konservativer Hoffnungsträger, Merkel-Kritiker |data = 29 października 2018 |autor = Moritz Küpper |opublikowany = deutschlandfunk.de |data dostępu = 2022-12-15 |język = de}}</ref>. W latach 90. głosował przeciwko wyodrębnieniu przestępstwa zgwałcenia małżeńskiego<ref name="tg">{{Cytuj |url = https://www.tagesspiegel.de/politik/was-friedrich-merz-fruher-forderte-und-wie-er-abstimmte-6603298.html |tytuł = Altlasten des CDU-Politikers: Was Friedrich Merz früher forderte – und wie er abstimmte |data = 18 lutego 2020 |autor = Maria Fiedler |opublikowany = tagesspiegel.de |data dostępu = 2022-12-15 |język = de}}</ref>. Jako poseł do Bundestagu (w latach 1994–2009) deklarował się jako przeciwnik [[Aborcja|aborcji]], dopuszczalności jej propagowania. Wypowiadał się także przeciwko [[Diagnostyka preimplantacyjna|diagnostyce preimplantacyjnej]]<ref name="k">{{Cytuj |tytuł = So katholisch sind Kramp-Karrenbauer, Merz und Spahn |data dostępu = 2025-07-05 |opublikowany = katholisch.de |url = https://www.katholisch.de/artikel/19851-so-katholisch-sind-kramp-karrenbauer-merz-und-spahn |język = de|data=7 grudnia 2018}}</ref>.

Zwolennik ograniczenia imigracji do Niemiec; już w 2000 wskazywał na problemy z przestępczością i bezrobociem wśród imigrantów<ref>{{Cytuj |tytuł = „Bild” für Friedrich Merz: Es kann nur einen CDU-Parteichef geben |opublikowany = tagesspiegel.de |data dostępu = 2022-12-15 |url = https://www.tagesspiegel.de/gesellschaft/medien/es-kann-nur-einen-cdu-parteichef-geben-5306023.html |język = de |data = 6 listopada 2018}}</ref>. Krytykował politykę otwartych granic w trakcie [[Kryzys migracyjny w Europie|kryzysu migracyjnego z 2015]]<ref>{{Cytuj |url = https://www.welt.de/politik/deutschland/article170871444/Friedrich-Merz-fordert-Abkehr-von-Merkels-Politik.html |tytuł = Friedrich Merz fordert Abkehr von Merkels Politik |data = 23 listopada 2017 |opublikowany = welt.de |data dostępu = 2022-12-15 |język = de}}</ref>. Kilka miesięcy po rozpoczęciu [[Inwazja Rosji na Ukrainę|inwazji Rosji na Ukrainę w 2022]] zarzucił części uchodźców z Ukrainy tzw. turystykę socjalną, za co później przeprosił<ref>{{Cytuj |tytuł = Merz bedauert „Sozialtourismus” – Vorwurf gegen Ukrainer |data dostępu = 2022-12-15 |opublikowany = sueddeutsche.de |url = https://www.sueddeutsche.de/politik/konflikte-merz-bedauert-sozialtourismus-vorwurf-gegen-ukrainer-dpa.urn-newsml-dpa-com-20090101-220927-99-909220 |język = de |data = 27 września 2022}}</ref>. W 2024 stwierdził, że Niemcy mogą przyjmować rocznie nie więcej niż 100 tysięcy uchodźców<ref>{{Cytuj |tytuł = Merz für Aufnahme von höchstens 100.000 Flüchtlingen pro Jahr |data dostępu = 2025-07-05 |opublikowany = tagesschau.de |url = https://www.tagesschau.de/inland/innenpolitik/merz-fluechtlingszahlen-100.html |język = de|data=16 marca 2024}}</ref>.

== Życie prywatne ==
Od 1981 żonaty z Charlotte Merz, z którą ma syna i dwie córki<ref>{{Cytuj |url = https://www.stern.de/lifestyle/leben/friedrich-merz-privat--seine-frau--seine-kinder--seine-hobbys-31432826.html |tytuł = Friedrich Merz: Seine Familie, seine Hobbys – der neue CDU-Chef privat |data = 17 grudnia 2021 |opublikowany = stern.de |data dostępu = 2025-03-19 |język = de}}</ref>. Jest katolikiem<ref name=":0">{{Cytuj |autor = Eckart Lohse |tytuł = Friedrich Merz: Partei verbindet Hoffnung mit dem Kandidaten |data = 2018-10-31 |data dostępu = 2025-03-19 |opublikowany = faz.net |url = https://www.faz.net/aktuell/politik/merkels-erbe/friedrich-merz-partei-verbindet-hoffnung-mit-dem-kandidaten-15867546.html |język = de}}</ref>. Krótkofalowiec, posiada znak DK7DQ<ref>{{cytuj |url = https://gdxf.de/journals/files/GDXF-Journal-14S.pdf |tytuł = Prominenz im Amateurfunk: Friedrich Merz, MdB |autor=Lutz D. Schmadel |opublikowany = gdxf.de|data = 2004 |język = de |data dostępu = 2025-05-11}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kanclerze Niemiec}}
{{Rząd Friedricha Merza}}
{{Przewodniczący CDU}}
{{Szefowie państw i rządów Europy}}
{{Rada Europejska}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Merz, Friedrich}}
[[Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Bonn]]
[[Kategoria:Politycy CDU]]
[[Kategoria:Deputowani Bundestagu]]
[[Kategoria:Kanclerze Niemiec]]
[[Kategoria:Niemieccy posłowie do Parlamentu Europejskiego]]
[[Kategoria:Niemieccy prawnicy]]
[[Kategoria:Ludzie związani z bankowością w Niemczech]]
[[Kategoria:Radioamatorzy]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1955]]

title: Friedrich Merz

Data i miejsce urodzenia: 11 listopada 1955 · Brilon

Okres:
od 6 maja 2025
od 31 stycznia 2022

Przynależność polityczna: Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna

Poprzednik:
Olaf Scholz
Armin Laschet


text:
# Sokker Manager
Sokker Manager (Sokker.org) – darmowa polska gra przeglądarkowa z rodzaju managerów piłkarskich. Jej właścicielem jest spółka cywilna o tej samej nazwie, będąca pod kierownictwem Damiana Zaprzałka i zlokalizowana w Warszawie.
Została uruchomiona w 2004 roku, jako jedna z pierwszych gier udostępniających możliwość oglądania wizualizacji meczów w Adobe Flash Player. Ta promocja zagwarantowała grze szybką popularność. Początkowo Sokker Manager oferowany był tylko w języku polskim, następnie został przetłumaczony na anglojęzyczne wersje, później inne. W marcu 2009 roku liczba kont użytkowników przekroczyła 65 000, a platforma rozprzestrzeniła się do 36 języków.

## Opis strony
Użytkownik ma za zadanie operować swoim klubem piłkarskim wykorzystując do tego trenowanie zawodników, selekcjonowanie, edytor taktyk, przeprowadzanie transferów oraz utrzymywanie stadionu. Klub może posiadać także swoją szkółkę młodzików. Kiedy użytkownicy usuwają konto, ich drużyna staje się botem.
System ligowy każdego kraju składa się z dywizji. Liczba lig jest zależna od jej poziomu. Gra jest najpopularniejsza wśród polskiej społeczności. Polska dywizja jest największa i reprezentuje: A klasę, VI, V, IV, III, II ligę oraz Ekstraklasę. Drużyna, w momencie założenia konta przez użytkownika lokowana jest w klubie reprezentowanym wcześniej przez bota, zazwyczaj w najniższej lidze. Ze względu na to, że w polskiej dywizji w chwili obecnej aktywnych jest wiele botów, od wielu lat dywizja nie jest zwiększana.
Oprócz ligowych klubów piłkarskich w sokkerze jest też 98 reprezentacji narodowych.
Gracze posiadają możliwość korespondowania ze sobą poprzez wysyłanie wiadomości. Na portalu udostępnione jest także wielojęzyczne forum dla użytkowników.
Gracze wykupujący abonament Plus korzystają z serwisu na preferencyjnych warunkach. Wygodniejszą grę mogą oferować również niektóre darmowe programy programy takie jak np.: OSokker, SokkerViewer, Sokker 1 v 2.
W 2007 roku gra została udostępniona niezależnie pod domeną Sokker.cz. Pod tym adresem jest niezależnie rozwijana i kierowana szczególnie do Czecho-słowackiej społeczności. Użytkownicy często korzystają z tego serwera, aby zainstalować aplikację OSokker, której się nie da się bezpośrednio pobrać w standardowej wersji.

title: Sokker Manager

wikitext:
{{dopracować|źródła=2013-04}}
'''Sokker Manager''' (''Sokker.org'') – darmowa polska gra przeglądarkowa z rodzaju managerów piłkarskich. Jej właścicielem jest spółka cywilna o tej samej nazwie, będąca pod kierownictwem Damiana Zaprzałka i zlokalizowana w Warszawie<ref>{{Cytuj| url=http://website.informer.com/Damian+Zaprzalek+Sokker+Manager+s.c..html | tytuł=Damian Zaprzalek Sokker Manager s.c. at Website Informer<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=website.informer.com | język=en | data dostępu=2017-11-15}}</ref>.

Została uruchomiona w 2004 roku, jako jedna z pierwszych gier udostępniających możliwość oglądania wizualizacji meczów w [[Adobe Flash Player]]. Ta promocja zagwarantowała grze szybką popularność<ref name=autonazwa1>{{Cytuj stronę |url=http://sokker.net.pl/ogrze.html |tytuł=Kompendium sokker - O grze<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> |data dostępu=2012-09-22 |archiwum=https://web.archive.org/web/20120321223710/http://sokker.net.pl/ogrze.html |zarchiwizowano=2012-03-21 }}</ref>. Początkowo Sokker Manager oferowany był tylko w języku polskim, następnie został przetłumaczony na anglojęzyczne wersje, później inne<ref>{{Cytuj | url=http://mmorpg24.net/readarticle.php?article_id=49 | tytuł=Sokker ManagerGry MMORPG - Codziennie, na bieżąco!<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=mmorpg24.net | data dostępu=2017-11-26 | archiwum=https://web.archive.org/web/20180126053818/http://mmorpg24.net/readarticle.php?article_id=49 | zarchiwizowano=2018-01-26 }}</ref>. W marcu 2009 roku liczba kont użytkowników przekroczyła 65 000, a platforma rozprzestrzeniła się do 36 języków<ref name=autonazwa1 />.

== Opis strony ==
Użytkownik ma za zadanie operować swoim klubem piłkarskim wykorzystując do tego trenowanie zawodników, selekcjonowanie, edytor taktyk, przeprowadzanie transferów oraz utrzymywanie stadionu. Klub może posiadać także swoją szkółkę młodzików. Kiedy użytkownicy usuwają konto, ich drużyna staje się botem.

System ligowy każdego kraju składa się z dywizji. Liczba lig jest zależna od jej poziomu. Gra jest najpopularniejsza wśród polskiej społeczności. Polska dywizja jest największa i reprezentuje: A klasę, VI, V, IV, III, II ligę oraz Ekstraklasę. Drużyna, w momencie założenia konta przez użytkownika lokowana jest w klubie reprezentowanym wcześniej przez bota, zazwyczaj w najniższej lidze. Ze względu na to, że w polskiej dywizji w chwili obecnej aktywnych jest wiele botów, od wielu lat dywizja nie jest zwiększana.

Oprócz ligowych [[Klub piłkarski|klubów piłkarskich]] w sokkerze jest też 98 reprezentacji narodowych.

Gracze posiadają możliwość korespondowania ze sobą poprzez wysyłanie wiadomości. Na portalu udostępnione jest także wielojęzyczne forum dla użytkowników.

Gracze wykupujący abonament [[Plus (sieć telefonii komórkowej)|Plus]] korzystają z serwisu na preferencyjnych warunkach. Wygodniejszą grę mogą oferować również niektóre darmowe programy [[Program komputerowy|programy]] takie jak np.: OSokker, SokkerViewer, Sokker 1 v 2.

W 2007 roku gra została udostępniona niezależnie pod domeną Sokker.cz. Pod tym adresem jest niezależnie rozwijana i kierowana szczególnie do Czecho-słowackiej społeczności. Użytkownicy często korzystają z tego serwera, aby zainstalować aplikację OSokker, której się nie da się bezpośrednio pobrać w standardowej wersji<ref>{{Cytuj | url=https://archive.ph/20120912025619/http://www.sokker.cz/cs/osokker?pg=15 | tytuł=Sokker.cz - oSokker<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=www.sokker.cz | data dostępu=2018-09-09}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://Sokker.org Oficjalna strona gry]

[[Kategoria:MMORPG]]
[[Kategoria:Gry internetowe korzystające z przeglądarek]]


text:
# Moyale
Moyale (poprawnie: Mojalie, fr. Moyalē) – targowe miasto na granicy Kenii z Etiopią. Wg kenijskiego spisu z 2019 liczy 47,8 tys.  mieszkańców.

title: Moyale

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Moyale
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             = Moyale
 |państwo                      = KEN
 |1. jednostka administracyjna = [[Marsabit (hrabstwo)|Marsabit]]
 |2. jednostka administracyjna =
 |3. jednostka administracyjna =
 |4. jednostka administracyjna =
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     = 1100
 |rok                          = 2019
 |liczba ludności              = 47 850
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |współrzędne                  = 3°32′N 39°3′E
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Moyale''' (poprawnie: Mojalie, fr. Moyalē) – targowe miasto na granicy [[Kenia|Kenii]] z [[Etiopia|Etiopią]]. Wg kenijskiego spisu z 2019 liczy 47,8 tys.  mieszkańców.

== Zobacz też ==
* [[Moyale (Etiopia)]]

[[Kategoria:Miasta w Kenii]]

title: Moyale

Państwo: Kenia

Hrabstwo: Marsabit


text:
# Władysław Chodaczek
Władysław Wojciech Chodaczek (ur. 18 stycznia 1884 w Krysowicach, zm. 1944) – polski filolog klasyczny.

## Życiorys
Urodził się 18 stycznia 1884 w Krysowicach, pow. Mościska, w rodzinie Wojciecha i Joanny z Marków. W 1905 ukończył gimnazjum w Przemyślu. W czasach gimnazjalnych był członkiem tajnej organizacji „Orle Gniazdo”. W latach 1905–1906 odbył jednoroczną służbę w wojsku austriackim. Studia uniwersyteckie odbył na wydziale filologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, gdzie był uczniem m.in. Kazimierza Morawskiego i Leona Sternbacha. W 1913 uzyskał dyplom doktora.
Podczas I wojny światowej, w stopniu podporucznika, później porucznika armii austriackiej, walczył na froncie rosyjskim. W latach 1919–1920 w Wojsku Polskim (kapitan rezerwy). Po wojnie pracował jako nauczyciel Gimnazjum IX we Lwowie. Był także wieloletnim lektorem greki na Uniwersytecie Jana Kazimierza. Od 1921 na łamach periodyku „Eos” zamieszczał liczne przyczynki egzegetyczne i krytyczne do dzieł takich autorów, jak Warron, Lukrecjusz i Apulejusz. Od 1934 był dyrektorem Gimnazjum VI im. Stanisława Staszica we Lwowie.
Był także członkiem przybranym Towarzystwa Naukowego we Lwowie (od 9 lutego 1925), współpracownikiem komisji filologicznej Polskiej Akademii Umiejętności, sekretarzem Polskiego Towarzystwa Filologicznego, członkiem zarządu okręgowego Towarzystwa Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych.
Był mężem Stefanii Jadwigi z Kołowiczów.

title: Władysław Chodaczek

wikitext:
'''Władysław Wojciech Chodaczek''' (ur. [[18 stycznia]] [[1884]] w [[Krysowice|Krysowicach]], zm. [[1944]]) – polski [[filologia klasyczna|filolog klasyczny]].

== Życiorys ==
Urodził się 18 stycznia 1884 w Krysowicach, pow. [[Mościska]], w rodzinie Wojciecha i Joanny z Marków<ref name=":0">{{Cytuj książkę|tytuł=Czy wiesz kto to jest? Uzupełnienia i sprostowania|rok=1939|wydawca=Wydawnictwo Głównej Księgarni Wojskowej|miejsce=Warszawa|strony=39|autor=[[Stanisław Łoza]] (red.)|url=https://polona.pl/item/czy-wiesz-kto-to-jest-uzupelnienia-i-sprostowania,ODQ1NjUxOA/48/#info:metadata|data dostępu=2021-07-05}}</ref>. W 1905 ukończył gimnazjum w [[Przemyśl|Przemyślu]]. W czasach gimnazjalnych był członkiem tajnej organizacji „Orle Gniazdo”. W latach 1905–1906 odbył jednoroczną służbę w [[Armia Austro-Węgier|wojsku austriackim]]. Studia uniwersyteckie odbył na wydziale filologicznym [[Uniwersytet Jagielloński|Uniwersytetu Jagiellońskiego]] w [[Kraków|Krakowie]], gdzie był uczniem m.in. [[Kazimierz Morawski (filolog)|Kazimierza Morawskiego]] i [[Leon Sternbach (filolog)|Leona Sternbacha]]. W 1913 uzyskał dyplom doktora.

Podczas [[I wojna światowa|I wojny światowej]], w stopniu podporucznika, później porucznika armii austriackiej, walczył na froncie rosyjskim. W latach 1919–1920 w [[Wojsko Polskie (II RP)|Wojsku Polskim]] (kapitan rezerwy). Po wojnie pracował jako nauczyciel Gimnazjum IX we [[Lwów|Lwowie]]. Był także wieloletnim lektorem [[język grecki klasyczny|greki]] na [[Uniwersytet Lwowski|Uniwersytecie Jana Kazimierza]]. Od 1921 na łamach periodyku „Eos” zamieszczał liczne przyczynki egzegetyczne i krytyczne do dzieł takich autorów, jak [[Marek Terencjusz Warron|Warron]], [[Lukrecjusz]] i [[Apulejusz (pisarz)|Apulejusz]]. Od 1934 był dyrektorem Gimnazjum VI im. Stanisława Staszica we Lwowie.<br />Był także członkiem przybranym [[Towarzystwo Naukowe we Lwowie|Towarzystwa Naukowego we Lwowie]] (od 9 lutego 1925)<ref>{{Cytuj |tytuł = Towarzystwo Naukowe we Lwowie |data dostępu = 2021-07-05 |opublikowany = www.lwow.com.pl |url = https://www.lwow.com.pl/tnwelwowie/sklad1937.html}}</ref>, współpracownikiem komisji filologicznej [[Polska Akademia Umiejętności|Polskiej Akademii Umiejętności]], sekretarzem [[Polskie Towarzystwo Filologiczne|Polskiego Towarzystwa Filologicznego]], członkiem zarządu okręgowego [[Towarzystwo Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych|Towarzystwa Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych]]<ref name=":0" />.

Był mężem Stefanii Jadwigi z Kołowiczów<ref name=":0" />.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* [[Seweryn Hammer]], ''Historia filologii klasycznej w Polsce'', [[Polska Akademia Umiejętności]], Kraków 1947, s. 68.

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Chodaczek, Władysław}}
[[Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego]]
[[Kategoria:Członkowie Towarzystwa Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych]]
[[Kategoria:Członkowie Towarzystwa Naukowego we Lwowie]]
[[Kategoria:Nauczyciele II Rzeczypospolitej]]
[[Kategoria:Polscy filolodzy klasyczni]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1884]]
[[Kategoria:Wykładowcy Uniwersytetu Lwowskiego]]
[[Kategoria:Zmarli w 1944]]