text:
# Maksim Botin
Maksim Botin (ur. 15 lipca 1983 roku w Moskwie) – rosyjski siatkarz, grający na pozycji przyjmującego.

## Sukcesy klubowe
Mistrzostwo Rosji:
- 2006
- 2002, 2007, 2013
- 2010

Puchar Rosji:
- 2006

Superpuchar Rosji:
- 2009

Liga Mistrzów:
- 2010

Puchar Challenge:
- 2013

title: Maksim Botin

wikitext:
{{Sportowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Maksim Botin
 |imię i nazwisko org       =
 |dyscyplina                = siatkówka
 |grafika                   = Maksim Botin.jpg
 |opis grafiki              =
 |pełne imię i nazwisko     =
 |data urodzenia            = [[15 lipca]] [[1983]]
 |miejsce urodzenia         = [[Moskwa]]
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |obywatelstwo              =
 |wzrost                    = 194 cm
 |pozycja                   = [[Przyjmujący]]
 |klub                      =
 |numer w klubie            =
 |kariera juniorska         =
 |kariera seniorska         =
! 2000–2004 ! [[Bauman Moskwa]]
! 2005–2007 ! [[Dinamo Moskwa (piłka siatkowa mężczyzn)|Dinamo Moskwa]]
! 2007–2009 ! [[Dinamo-Jantar Kaliningrad]]
! 2009–2010 ! [[Dinamo Moskwa (piłka siatkowa mężczyzn)|Dinamo Moskwa]]
! 2010–2015 ! [[Ural Ufa]]
! 2015 ! [[Vero Volley Monza]]
 |kariera reprezentacyjna   =
 |kariera trenerska         =
 |medale                    =
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Maksim Botin''' (ur. [[15 lipca]] [[1983]] roku w [[Moskwa|Moskwie]]) – [[Rosja|rosyjski]] [[Piłka siatkowa|siatkarz]], grający na pozycji [[Przyjmujący|przyjmującego]].

== Sukcesy klubowe ==
'''[[Superliga rosyjska w piłce siatkowej mężczyzn|Mistrzostwo Rosji]]:'''
* {{trofeum|medal|złoty}} 2006
* {{trofeum|medal|srebrny}} 2002, [[Superliga rosyjska w piłce siatkowej mężczyzn (2006/2007)|2007]], [[Superliga rosyjska w piłce siatkowej mężczyzn (2012/2013)|2013]]
* {{trofeum|medal|brązowy}} [[Superliga rosyjska w piłce siatkowej mężczyzn (2009/2010)|2010]]
'''[[Puchar Rosji w piłce siatkowej mężczyzn|Puchar Rosji]]:'''
* {{trofeum|puchar|złoty}} 2006
'''[[Superpuchar Rosji w piłce siatkowej mężczyzn|Superpuchar Rosji]]:'''
* {{trofeum|puchar|złoty}} 2009
'''[[Liga Mistrzów w piłce siatkowej|Liga Mistrzów]]:'''
* {{trofeum|medal|srebrny}} [[Liga Mistrzów w piłce siatkowej (2009/2010)|2010]]
'''[[Puchar Challenge w piłce siatkowej mężczyzn|Puchar Challenge]]:'''
* {{trofeum|puchar|srebrny}} [[Puchar Challenge w piłce siatkowej mężczyzn (2012/2013)|2013]]

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.volleyservice.ru/index.php?option=com_volleyplayers&task=showplayer&pid=189&Itemid=61 Profil ] {{lang|ru}}

{{SORTUJ:Botin, Maksim}}
[[Kategoria:Urodzeni w 1983]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Moskwie]]
[[Kategoria:Rosyjscy siatkarze]]
[[Kategoria:Siatkarze Dinama Moskwa]]
[[Kategoria:Siatkarze Uralu Ufa]]
[[Kategoria:Siatkarze Vero Volley Monza]]

title: · Maksim Botin

Data i miejsce urodzenia: 15 lipca 1983 · Moskwa

Pozycja: Przyjmujący

title: Kariera seniorska

Lata: Klub · Wyst.

Bauman Moskwa

Dinamo Moskwa

Dinamo-Jantar Kaliningrad

Dinamo Moskwa

Ural Ufa

Vero Volley Monza


text:
# Pegasus (oprogramowanie szpiegujące)
Pegasus – oprogramowanie szpiegujące przeznaczone do instalacji na systemach iOS i Android opracowane i dystrybuowane przez izraelską firmę NSO Group.

## Metoda działania
Zainfekowanie telefonu komórkowego może odbyć się za pośrednictwem jednej z trzech metod. Najczęściej zainfekowanie urządzenia zachodzi poprzez wejście w link przesłany za pośrednictwem poczty elektronicznej. Otwarcie linku rozpoczyna komunikację urządzenia z serwerem, który infekuje urządzenie. Drugi sposób, bazujący na wykorzystaniu komunikatora internetowego, nie wymaga interakcji z linkiem. Wystarcza samo jego wyświetlenie. Trzeci sposób zainfekowania telefonu wykorzystuje połączenie telefoniczne, którego odebranie nie jest konieczne do instalacji Pegasusa (wystarcza samo przesłanie sygnału). W przypadku iOS Pegasus wykorzystywał proces jailbreakingu, jednak jak zapewnia Apple, od aktualizacji 9.3.5 iOS wykorzystywana luka w zabezpieczeniach została załatana. Po zainfekowaniu urządzenia Pegasus otrzymuje dostęp do wszystkich jego funkcji. Począwszy od lokalizacji, rejestru połączeń, zapisanych haseł, rejestrowania dźwięku (de facto umożliwiając podsłuchiwanie) kończąc na danych przesyłanych za pomocą innych aplikacji (np. Messenger).

## Pierwsze wykrycia Pegasusa
Oprogramowanie po raz pierwszy zostało wykryte w 2016 r. Ahmed Mansur – aktywista działający na rzecz ochrony praw człowieka w Zjednoczonych Emiratach Arabskich – otrzymał wiadomość SMS z linkiem, który miał zawierać informacje o przetrzymywaniu i torturach w więzieniach w ZEA. Przed otwarciem linku Mansur poprosił o jego sprawdzenie organizację Citizen Lab. Śledztwo rozpoczęte przez Citizen Lab we współpracy z Lookout – prywatną firmą zajmującą się cyberbezpieczeństwem, ujawniło, że otwarcie linku spowodowałoby zainfekowanie telefonu Mansura oprogramowaniem szpiegującym oraz wskazało jako producenta izraelską firmę NSO Group.
Innym skandalem zawierającym wątek Pegasusa było zabójstwo Dżamala Chaszukdżiego – saudyjskiego dziennikarza publikującego m.in. na łamach „The Washington Post”. Edward Snowden wykazał, że Chaszukdżi przez kilka miesięcy przed zamordowaniem był śledzony przy wykorzystaniu Pegasusa. Następne doniesienia informowały o wykorzystywaniu oprogramowania do inwigilacji indyjskich działaczy społecznych i prawników oraz jako narzędzie w rękach meksykańskich karteli narkotykowych. W 2018 r. Citizen Lab opublikowało raport z własnego śledztwa wykazujący obecność Pegasusa w 45 państwach. W lipcu 2021 r. padło podejrzenie, że prezydent Francji Emmanuel Macron, był podsłuchiwany przez marokańskie służby poprzez wykorzystanie oprogramowania Pegasus. Oprócz prezydenta na liście potencjalnych celów znalazł się były premier Édouard Philippe, 14 ministrów oraz ponad 50 tys. innych numerów telefonów z całego świata potencjalnie narażonych na inwigilację za pośrednictwem Pegasusa. Emmanuel Macron zapowiedział zwołanie specjalnego posiedzenia francuskiej Rady Bezpieczeństwa Narodowego w sprawie Pegasusa. Z 50 tys. narażonych numerów telefonów około tysiąc zostało powiązanych z dziennikarzami mediów takich jak „The Wall Street Journal”, „El País” i CNN. Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen podkreśliła, że inwigilacja dziennikarzy jest niedopuszczalna i wbrew wszelkim zasadom i wartościom Unii Europejskiej.

wikiname: plwiki

title: Pegasus (oprogramowanie szpiegujące)

in_language: pl

wikitext:
{{Inne znaczenia|oprogramowania szpiegującego|[[Pegasus|inne znaczenia]]}}
'''Pegasus''' – [[oprogramowanie szpiegujące]] przeznaczone do instalacji na systemach [[iOS]] i [[Android (system operacyjny)|Android]] opracowane i dystrybuowane przez [[izrael]]ską firmę {{link-interwiki |NSO Group |Q=Q26701567}}<ref>J. Stelmach, ''[https://zbn.inp.uj.edu.pl/documents/92718966/141790378/Komentarz84-Stelmach-1/650a3c51-f86e-4eed-81e6-754bd793c1ae Pegasus – oprogramowanie inwigilacyjne w Polsce i na świecie],'' Komentarz ZBN UJ, nr 12 (84)/2021.</ref>.

== Metoda działania ==
Zainfekowanie [[Telefon komórkowy|telefonu komórkowego]] może odbyć się za pośrednictwem jednej z trzech metod. Najczęściej zainfekowanie urządzenia zachodzi poprzez wejście w link przesłany za pośrednictwem [[Poczta elektroniczna|poczty elektronicznej]]. Otwarcie linku rozpoczyna komunikację urządzenia z [[serwer]]em, który infekuje urządzenie. Drugi sposób, bazujący na wykorzystaniu [[Komunikator internetowy|komunikatora internetowego]], nie wymaga interakcji z linkiem. Wystarcza samo jego wyświetlenie. Trzeci sposób zainfekowania telefonu wykorzystuje połączenie telefoniczne, którego odebranie nie jest konieczne do instalacji Pegasusa (wystarcza samo przesłanie sygnału)<ref>{{Cytuj |autor = Jakub Krawczyński |tytuł = Pegasus – wszystko, co powinniście wiedzieć o systemie szpiegującym |data = 23 lipca 2020 |opublikowany = Dobre Programy |url = https://www.dobreprogramy.pl/pegasus-wszystko-co-powinniscie-wiedziec-o-systemie-szpiegujacym,6628701286536833a}}</ref>. W przypadku iOS Pegasus wykorzystywał proces [[Jailbreak (iOS)|jailbreakingu]], jednak jak zapewnia Apple, od aktualizacji 9.3.5 iOS wykorzystywana luka w zabezpieczeniach została załatana<ref>{{Cytuj |autor = Juli Clover |tytuł = Apple Releases iOS 9.3.5 With Fix for Three Critical Vulnerabilities Exploited by Hacking Group |data = 25 sierpnia 2016 |opublikowany = MacRumors |url = https://www.macrumors.com/2016/08/25/apple-releases-ios-9-3-5/}}</ref>. Po zainfekowaniu urządzenia Pegasus otrzymuje dostęp do wszystkich jego funkcji. Począwszy od lokalizacji, rejestru połączeń, zapisanych haseł, rejestrowania dźwięku (de facto umożliwiając podsłuchiwanie) kończąc na danych przesyłanych za pomocą innych aplikacji (np. [[Messenger (komunikator internetowy)|Messenger]])<ref>{{Cytuj |autor = Tomasz Mileszko |tytuł = Nieoficjalne: Pegasus podsłuchiwał byłego ministra Nowaka. Co wiemy o systemie inwigilacji absolutnej? |data = 23 lipca 2020 |opublikowany = Komputer Świat |url = https://www.komputerswiat.pl/artykuly/redakcyjne/jak-dziala-system-pegasus-to-totalna-inwigilacja/e4rkez2}}</ref>.

== Pierwsze wykrycia Pegasusa ==
Oprogramowanie po raz pierwszy zostało wykryte w 2016 r. [[Ahmed Mansur]] – aktywista działający na rzecz ochrony [[Prawa człowieka|praw człowieka]] w [[Zjednoczone Emiraty Arabskie|Zjednoczonych Emiratach Arabskich]] – otrzymał wiadomość SMS z linkiem, który miał zawierać informacje o przetrzymywaniu i torturach w więzieniach w [[Zjednoczone Emiraty Arabskie|ZEA]]<ref>{{Cytuj |autor = Dave Lee |tytuł = Who are the hackers who cracked the iPhone? |data = 26 sierpnia 2016 |opublikowany = BBC |url = https://www.bbc.com/news/technology-37192670}}</ref>. Przed otwarciem linku Mansur poprosił o jego sprawdzenie organizację Citizen Lab. Śledztwo rozpoczęte przez [[Citizen Lab]] we współpracy z Lookout – prywatną firmą zajmującą się [[Cyberbezpieczeństwo|cyberbezpieczeństwem]], ujawniło, że otwarcie linku spowodowałoby zainfekowanie telefonu Mansura oprogramowaniem szpiegującym oraz wskazało jako producenta izraelską firmę NSO Group<ref>{{Cytuj |autor = Amitai Ziv |tytuł = Israeli Cyberattack Firm NSO Bought Back by Founders at $1b Company Value |data = 14 lutego 2019 |opublikowany = Haaretz |url = https://www.haaretz.com/israel-news/business/.premium-israeli-cyberattack-firm-nso-bought-back-by-founders-at-1b-company-value-1.6937457}}</ref>.

Innym skandalem zawierającym wątek Pegasusa było zabójstwo [[Dżamal Chaszukdżi|Dżamala Chaszukdżiego]] – saudyjskiego dziennikarza publikującego m.in. na łamach „[[The Washington Post]]”. [[Edward Snowden]] wykazał, że Chaszukdżi przez kilka miesięcy przed zamordowaniem był śledzony przy wykorzystaniu Pegasusa<ref>{{Cytuj |autor = Rosie Perper |tytuł = Edward Snowden: Israeli spyware was used to track and eventually kill Jamal Khashoggi |data = 9 grudnia 2019 |opublikowany = Business Insider |url = https://www.businessinsider.com/edward-snowden-israeli-spyware-nso-group-pegasus-jamal-khashoggi-murder-2018-11?IR=T}}</ref>. Następne doniesienia informowały o wykorzystywaniu oprogramowania do inwigilacji [[Indie|indyjskich]] działaczy społecznych i prawników<ref>{{Cytuj |autor = Sukanya Shantha |tytuł = Indian Activists, Lawyers Were ‘Targeted’ Using Israeli Spyware Pegasus |data = 31 października 2019 |opublikowany = the Wire |url = https://thewire.in/tech/pegasus-spyware-bhima-koregaon-activists-warning-whatsapp}}</ref> oraz jako narzędzie w rękach meksykańskich [[kartel narkotykowy|karteli narkotykowych]]<ref>{{Cytuj |tytuł = ‘It’s a free-for-all’: how hi-tech spyware ends up in the hands of Mexico’s cartels |data = 7 listopada 2020 |opublikowany = the Guardian |url = https://www.theguardian.com/world/2020/dec/07/mexico-cartels-drugs-spying-corruption}}</ref>. W 2018 r. Citizen Lab opublikowało raport z własnego śledztwa wykazujący obecność Pegasusa w 45 państwach<ref name=":0">{{Cytuj |autor = Bill Marczak, John Scott-Railton, Sarah McKune, Bahr Abdul Razzak, Ron Deibert |tytuł = Hide and Seek Tracking NSO Group’s Pegasus Spyware to Operations in 45 Countries |czasopismo = Citizen Lab Research Report No. 113 |data = 18 września 2018 |miejsce = University of Toronto |url = https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/95391/1/Report%23113--hide%20and%20seek.pdf}}</ref>. W lipcu 2021 r. padło podejrzenie, że [[Lista prezydentów Francji|prezydent Francji]] [[Emmanuel Macron]], był podsłuchiwany przez marokańskie służby poprzez wykorzystanie oprogramowania ''Pegasus''. Oprócz prezydenta na liście potencjalnych celów znalazł się były premier [[Édouard Philippe]], 14 ministrów oraz ponad 50 tys. innych numerów telefonów z całego świata potencjalnie narażonych na inwigilację za pośrednictwem Pegasusa<ref>{{Cytuj |tytuł = Emmanuel Macron na liście celów inwigilacji Pegasusem – CyberDefence24 |data dostępu = 2021-07-22 |opublikowany = cyberdefence24.pl |url = https://www.cyberdefence24.pl/armia-i-sluzby/emmanuel-macron-na-liscie-celow-inwigilacji-pegasusem}}</ref>. Emmanuel Macron zapowiedział zwołanie specjalnego posiedzenia francuskiej Rady Bezpieczeństwa Narodowego w sprawie Pegasusa<ref>{{Cytuj |autor = Jordan Hansen |tytuł = France: Macron held the National Security Council meeting on the Pegasus deal |data = 2021-07-22 |data dostępu = 2021-07-22 |opublikowany = R&R Magazine |url = https://www.randrlife.co.uk/france-macron-held-the-national-security-council-meeting-on-the-pegasus-deal/ |język = en}}</ref>. Z 50 tys. narażonych numerów telefonów około tysiąc zostało powiązanych z dziennikarzami mediów takich jak „[[The Wall Street Journal]]”, „[[El País]]” i [[CNN]]. Przewodnicząca [[Komisja Europejska|Komisji Europejskiej]] [[Ursula von der Leyen]] podkreśliła, że inwigilacja dziennikarzy jest niedopuszczalna i wbrew wszelkim zasadom i wartościom [[Unia Europejska|Unii Europejskiej]]<ref>{{Cytuj |tytuł = 'It is completely unacceptable’: Europe responds to Pegasus spyware controversy |data dostępu = 2021-07-22 |opublikowany = newseu.cgtn.com |url = https://newseu.cgtn.com/news/2021-07-20/-Unacceptable-Europe-responds-to-Pegasus-spyware-controversy-1224X93fzP2/index.html |język = en}}</ref>.

== Pegasus w Polsce ==
{{osobny artykuł|Afera Pegasusa}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [https://www.rpo.gov.pl/sites/default/files/Odpowied%C5%BA%20ministra%20Macieja%20W%C4%85sika%2C%2027%20wrze%C5%9Bnia%202019_0.pdf Pełna odpowiedź ministra Macieja Wąsika na pytanie Rzecznika Praw Obywatelskich o zakup Pegasusa]
* [https://citizenlab.ca/2018/09/hide-and-seek-tracking-nso-groups-pegasus-spyware-to-operations-in-45-countries/ Raport Citizen Lab z 2018 roku]
* [https://www.rpo.gov.pl/sites/default/files/OSIOD%C5%81A%C4%86%20PEGAZA%20-%20jak%20powinien%20wygl%C4%85da%C4%87%20nadz%C3%B3r%20nad%20s%C5%82u%C5%BCbami.%20Raport%20ekspert%C3%B3w.pdf Raport ''Osiodłać Pegaza'']
* [https://www.nsogroup.com/ Strona NSO Group]

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Oprogramowanie łamiące zabezpieczenia]]


text:
# Helena Kitajewicz
Helena Kitajewicz, później jako Lola Rand (ur. 28 marca 1915 w Warszawie, zm. 31 grudnia 1993 w Londynie) – polska aktorka, po wojnie w Londynie, jedna z najbardziej znanych aktorek emigracyjnych.

## Życiorys
W 1936 ukończyła Państwowy Instytut Sztuki Teatralnej w Warszawie. Przed wojną występowała w teatrach warszawskich: Narodowym i Kameralnym (1937–1938) oraz w Cyruliku Warszawskim. Wystąpiła też w filmie Biały Murzyn. Po wybuchu II wojny światowej wyemigrowała z kraju. Jej ojciec i brat zginęli w getcie warszawskim.
Po zakończeniu wojny pozostała na emigracji w Wielkiej Brytanii, gdzie występowała na scenach londyńskich: Teatru Aktora, Teatru Komedii Muzycznej, Teatru Nowego oraz Teatru Polskiego ZASP.
Pod nazwiskiem Lola Rand wystąpiła w kilku brytyjskich serialach i filmach telewizyjnych.
Pochowana na Starych Powązkach w Warszawie.

title: Helena Kitajewicz

wikitext:
{{Aktor infobox
 |imię i nazwisko            = Helena Kitajewicz
 |imię i nazwisko org        =
 |grafika                    = Helena Kitajewicz.jpg
 |opis grafiki               =
 |alt grafiki                =
 |prawdziwe imię i nazwisko  =
 |data urodzenia             = [[28 marca]] [[1915]]
 |miejsce urodzenia          = [[Warszawa]]
 |data śmierci               = [[31 grudnia]] [[1993]]
 |miejsce śmierci            = [[Londyn]]
 |zawód                      = [[aktor]]ka
 |lata aktywności            =
 |zespół artystyczny         =
 |odznaczenia                =
 |commons                    = Category:Helena Kitajewicz
 |www                        =
}}
'''Helena Kitajewicz''', później jako '''Lola Rand''' (ur. [[28 marca]] [[1915]]<ref name="nitrofilm" /> w [[Warszawa|Warszawie]], zm. [[31 grudnia]] [[1993]] w [[Londyn]]ie) – polska aktorka, po wojnie w Londynie, jedna z najbardziej znanych aktorek emigracyjnych<ref name="mieszkowska" />.

== Życiorys ==
W 1936 ukończyła [[Państwowy Instytut Sztuki Teatralnej]] w Warszawie. Przed wojną występowała w teatrach warszawskich: [[Teatr Narodowy (Warszawa)|Narodowym]]<ref name="filmpolski" /> i [[Teatr Kameralny w Warszawie|Kameralnym]] (1937–1938) oraz w [[Cyrulik Warszawski (kabaret)|Cyruliku Warszawskim]]<ref name="etp" />. Wystąpiła też w filmie ''[[Biały Murzyn]]''<ref name="filmpolski" />. Po wybuchu [[II wojna światowa|II wojny światowej]] wyemigrowała z kraju. Jej ojciec i brat zginęli w [[Getto warszawskie|getcie warszawskim]]<ref name="mieszkowska" />.

Po zakończeniu wojny pozostała na emigracji w Wielkiej Brytanii, gdzie występowała na scenach londyńskich: Teatru Aktora, Teatru Komedii Muzycznej, Teatru Nowego<ref name="tn" /> oraz [[Teatr Polski ZASP|Teatru Polskiego ZASP]]<ref name="filmpolski" /><ref name="etp" />.

Pod nazwiskiem Lola Rand wystąpiła w kilku brytyjskich serialach i filmach telewizyjnych<ref name="filmpolski" /><ref name="filmweb" />.

Pochowana na Starych Powązkach w Warszawie<ref name="filmpolski" />.

== Przypisy ==
{{Przypisy
|<ref name="nitrofilm">{{Cytuj stronę | url = http://www.nitrofilm.pl/strona/lang:pl/filmy/osoby_info/621/helena,kitajewicz.html | tytuł = Helena Kitajewicz | opublikowany = nitrofilm.pl | data dostępu = 2021-01-27}}</ref>
<ref name="mieszkowska">{{Cytuj stronę | url = https://www.bu.umk.pl/Archiwum_Emigracji/gazeta/ae_15/30_Mieszkowska1.pdf | tytuł = Włada Majewska | autor = Anna Mieszkowska | opublikowany = Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu | data dostępu = 2021-01-27}}</ref>
<ref name="filmpolski">{{filmpolski|osoba|1193736|Halina Kitajewicz}}</ref>
<ref name="etp">{{EncyklopediaTeatru |o |id = 62784 |nazwa = Lola (Helena) Kitajewicz-Rand |data dostępu = 2021-01-27}}</ref>
<ref name="tn">{{Cytuj stronę | url = http://www.teatrnowylondyn.net/member/kitajewicz-helena-2/ | tytuł = Helena Kitajewicz | opublikowany = Teatr Nowy, Londyn | data dostępu = 2021-01-27}}</ref>
<ref name="filmweb">{{Filmweb|osoba|747890|Lola Rabd}}</ref>
}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Kitajewicz, Helena}}
[[Kategoria:Polskie aktorki teatralne]]
[[Kategoria:Artyści związani z Londynem]]
[[Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1915]]
[[Kategoria:Zmarli w 1993]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie]]

title: Helena Kitajewicz

Data i miejsce urodzenia: 28 marca 1915 · Warszawa

Data i miejsce śmierci: 31 grudnia 1993 · Londyn

Zawód: aktorka


text:
# Eddy Merckx
Eddy Merckx, właśc. Edouard Louis Joseph Merckx (ur. 17 czerwca 1945 w Meensel-Kiezegem) – belgijski kolarz szosowy, torowy i przełajowy, czterokrotny medalista szosowych mistrzostw świata.
W trakcie trwającej od 1965 do 1978 roku kariery był nazywany „Kanibalem” ze względu na wielką chęć wygrywania. Jako jedyny kolarz w historii wygrał w jednym roku trzy główne klasyfikacje (generalną, punktową – tzw. sprinterską – oraz górską) wyścigu Tour de France 1969. Uznawany za jednego z „kolarzy wszech czasów”, potrafił wygrywać w każdego rodzaju wyścigach – od jednodniowych klasyków poprzez jazdę indywidualną na czas po wieloetapowe „toury”. Dobrze czuł się na stromych, długich podjazdach, jak i na prostych rozstrzygających sprintach. Łącznie odniósł 525 zwycięstw w peletonie, w tym 445 zwycięstw jako zawodowiec. Dodatkowo odniósł 98 zwycięstw na torze i 2 w wyścigach przełajowych. Po zakończeniu kariery zawodowca w 1978 roku Eddy Merckx pozostał aktywny w kolarstwie poprzez udział w wielu sportowych i komercyjnych przedsięwzięciach, z których najistotniejszy to powołanie do życia firmy produkującej i projektującej rowery pod nazwą Eddy Merckx Cycles.

## Kariera
Na szosowych mistrzostwach świata w Sallanches w 1964 roku zdobył złoty medal w wyścigu ze startu wspólnego amatorów. Jeszcze w tym samym roku przeszedł na zawodowstwo. Już w 1966 roku, drugim roku jego kariery zawodowej, rozpoczął swoją serię wielkich zwycięstw. Wygrał dwa tzw. „monumenty kolarstwa” – Mediolan-San Remo i Tour des Flandres. W kolejnych latach, oprócz wielu wygranych klasyków, zdobył także trzy tytuły mistrza świata (na MŚ 1967, MŚ 1971 i MŚ 1974) oraz odniósł swoje pierwsze zwycięstwo w wyścigu wieloetapowym – Giro d’Italia (jako pierwszy Belg w historii). W 1969 roku po raz pierwszy wziął udział w Tour de France i zdominował cały wyścig w niecodzienny sposób – oprócz generalnej klasyfikacji, dzięki wygranym siedmiu etapom, jako pierwszy kolarz w historii zdobył także dwie pozostałe klasyfikacje – górską i sprinterską. Dzięki temu Belg już jako 24-latek wygrał praktycznie wszystko, co było do wygrania w świecie kolarskim. Ale „era Merckxa” dopiero się zaczynała i przypadała na jego członkostwo w zawodowych grupach Faema (1968–1970) i Molteni (1971–1975).

## „Kanibal”
Do momentu zakończenia swojej kariery w 1978 roku Kanibal, jak nazywano go z powodu jego „głodu” zwyciężania i „pożerania” innych kolarzy, wygrał więcej wyścigów niż jakikolwiek inny zawodnik w dotychczasowej historii kolarstwa. Nigdy nie umawiał się z innymi kolarzami i zawsze chciał rozstrzygnąć każdy wyścig na swoją korzyść. Merckx sam powiedział kiedyś:
Zawsze odczuwałem i nadal odczuwam specyficzną rozkosz w byciu najlepszym. Dlatego właśnie akceptuję to, a nawet jestem dumny z tego, że dali mi przydomek „Kanibal”.
Imponujące są zwłaszcza statystyki dotyczące jego udziału w Tour de France. Nosił koszulkę lidera w sumie przez 110 dni i wygrał łącznie 34 etapy. Pierwszy rekord wciąż nie został pobity, jednak 3 lipca 2024 rekord wygranych etapów pobił Mark Cavendish, wygrywając swój 35 etap. Francuska gazeta „L’Équipe” przy okazji obchodów 100-lecia Tour de France w 2013 roku okrzyknęła Merckxa największym mistrzem całego touru.

## Wszechstronność
Pięciokrotnie zwyciężył w Giro d’Italia (rekord, razem z Faustem Coppim i Alfredem Bindą). W 1973 roku wygrał także Vuelta a España, dzięki czemu należy do grupy siedmiu kolarzy, którym udało się wygrać w trzech wielkich wyścigach wieloetapowych. Jeden raz wygrał też w innym wyścigu wielodniowym – Tour de Suisse.
Zdobył ponadto trzy tytuły zawodowego mistrza świata, co również stanowi rekord (razem z Alfredem Bindą, Rikiem van Steenbergenem, Oscarem Freire i Peterem Saganem). Duże wrażenie robi także jego lista zwycięstw w największych klasykach, tzw. pomnikach kolarstwa, które to wygrał wszystkie, i to po kilka razy. Jak dotąd wyczyn ten powtórzyli tylko Rik Van Looy i Roger De Vlaeminck:
- 7 × Mediolan-San Remo (rekord)
- 2 × Tour des Flandres
- 3 × Paryż-Roubaix
- 5 × Liège-Bastogne-Liège (rekord)
- 2 × Giro di Lombardia

Z powodzeniem występował w zimowych wyścigach halowych (tzw. wyścigach sześciodniowych, sześciodniówkach), w których wygrywał łącznie 17 razy. W 1972 zdobył także rekord w jeździe godzinnej w Meksyku. Na tradycyjnym rowerze torowym osiągnął wynik 49,431 km w 60 minut. Ten rekord był niepobity przez blisko 30 lat.

### Najważniejsze osiągnięcia (poza klasykami)
- mistrz świata w kolarstwie szosowym – 4 razy, w latach 1964, 1967, 1971, 1974 (raz jako amator)
- wygrane w Tour de France – 5 razy, w latach 1969–1972 i 1974
- wygrane w Giro d’Italia – 5 razy, w latach 1968–1974
- wygrane w Tour de France i Giro d’Italia oraz mistrzostwo świata w jednym sezonie – w 1974
- jedna wygrana we Vuelta a España – w 1973
- jedna wygrana w Tour de Suisse – w 1974
- wygrane w Paryż-Nicea – 3 razy, w latach 1969–1971
- rekord świata w jeździe godzinnej – 49,431 km – w 1972
- ogółem 525 zwycięstw w 1800 wyścigach

## Grupy zawodowe
- 1965: SOLO-SUPÉRIA
- 1966–1967: PEUGEOT-BP
- 1968–1970: FAEMA
- 1971–1976: MOLTENI
- 1977: FIAT
- 1978: C&A

## Problemy z dopingiem
W 1969 Eddy Merckx został wykluczony z Giro d’Italia z powodu podejrzeń o stosowanie dopingu. Ze łzami w oczach tłumaczył się prasie i zapewniał o swojej niewinności. Do dziś dnia utrzymuje, że został oszukany przez lekarzy przeprowadzających testy. Twierdzi, że nie było prób kontrolnych, nie wzięto pod uwagę też opinii innych biegłych, poza tym uważał, że był znienawidzony przez wielu zagranicznych kibiców. Potem mówił jeszcze, że etap, na którym rzekomo miał brać niedozwolone środki był bardzo łatwy, więc nie było nawet potrzeby stosowania „dopalaczy”. Po szybko przeprowadzonym dochodzeniu mógł jednak wystartować jeszcze w tym samym roku w Tour de France. Do dziś uważa to zwycięstwo w Tourze za jedno ze swoich najcenniejszych zwycięstw w karierze.
Merckx z zaangażowaniem potępia doping, który jest stale gorącym tematem w świecie zawodowego kolarstwa, uważa jednak, że kolarstwo jest pod tym względem niesprawiedliwie traktowane w porównaniu do innych dyscyplin sportu. Jest zdania, że istnieje sporna kwestia, właściwie nie do rozwiązania, między stale rosnącym zapotrzebowaniem na coraz lepsze wyniki a sportem wolnym od dopingu. W latach 90. stał się bliskim przyjacielem Lance’a Armstronga i wspierał go, kiedy ten był podejrzany o stosowanie środków niedozwolonych. Często powtarza, że „wierzy bardziej w to, co mówi Lance, niż w to, co pisze się w gazetach”.

## Załamanie formy i gorsze dni
Najczarniejszym dniem w jego karierze był wyścig na torze za motorami („Derny” race) pod koniec sezonu 1969, kiedy to uległ poważnemu wypadkowi, a prowadzący jego motocykl Fernand Wambst zginął na miejscu. Motor nadający tempo innemu zawodnikowi, jadącemu przed Merckxem, przewrócił się, co spowodowało, że również jadący z tyłu Merckx i jego prowadzący motocyklista ulegli wypadkowi. Merckx doznał ciężkiego wstrząsu i stracił przytomność. Jak się okazało później, miał ciężki uraz kręgosłupa i zwichniętą miednicę. Belgijski król Baudouin wysłał wojskowy samolot, aby przetransportować Merckxa do Belgii. W wywiadach kilka lat po tym mówił, że z powodu urazów jego ściganie nigdy już nie było takie samo. Często poprawiał ustawienie siodełka swojego roweru podczas jazdy, aby poprawić komfort siedzenia (choć niektórzy uważają, że robił to dla żartu, przy pomocy małego klucza francuskiego). Zawsze też odczuwał ból podczas jazdy, szczególnie podczas jazdy pod górę.
Koniec jego wielkiej kariery w Tourze przyszedł w 1975 roku. Chciał wygrać w tym roku po raz szósty, padł jednak ofiarą agresji ze strony jednego z kibiców. Wielu Francuzom było nie w smak to, że Belg może pobić rekord ustanowiony przez Jacques’a Anquetila. Merckx nosił żółtą koszulkę przez 8 dni wyścigu, czym podbił jeszcze swój rekord do 96 dni w koszulce lidera. Jednak na 14. etapie francuski widz wyskoczył z tłumu i uderzył Merckxa w brzuch, w okolice wątroby. To spowodowało, że Belg został wytrącony z rytmu i musiał w bólu jechać dalej. Na domiar złego, następnego dnia zderzył się z duńskim kolarzem, Ole Ritterem i złamał sobie szczękę. Z tego powodu nie mógł przyjmować jedzenia ani mówić, nie zrezygnował jednak z dalszej jazdy. Podczas ostatniego etapu zaatakował nawet lidera Bernarda Théveneta, został jednak wchłonięty przez peleton na ostatnich metrach. Później Merckx przyznał, że decyzja o kontynuowaniu ścigania w TdF po tym wypadku była jego największym błędem w karierze, gdyż znacznie osłabiło to jego siły w późniejszych latach.

## Pozasportowe osiągnięcia
Trzykrotnie był posiadaczem tytułu Sportowca Roku na świecie (1969, 1971, 1974), a w Belgii został uznany za Największego Sportowca XX w. Siedmiokrotnie (1969–1975) zdobywał nagrodę Super Prestige Pernod, co było odpowiednikiem późniejszego Pucharu Świata i dzisiejszej klasyfikacji ProTour. UCI nadało mu tytuł Najlepszego kolarza 20. stulecia.
W roku 2000 belgijski magazyn Knack uznał go za „Belga Stulecia”, a cztery lata później, czasopismo Humo nazwało go „Największym Belgiem”.
1 grudnia 2005 w belgijskiej telewizji odbyło się głosowanie na największego Belga wszech czasów. Merckx zdobył w tym plebiscycie 3. miejsce, będąc jednocześnie najwyżej sklasyfikowanym żyjącym kandydatem.

## Życie prywatne po skończonej karierze
Dziś Eddy Merckx swoim nazwiskiem firmuje markę rowerów szosowych. Był w latach 90. trenerem belgijskiej kolarskiej drużyny narodowej, jest członkiem Belgijskiego Komitetu Olimpijskiego. Ponadto bierze udział w wielu wyścigach w roli organizatora lub komentatora. Po schudnięciu kilkunastu kilogramów, w wyniku przebytej w 2004 roku operacji przełyku, zdecydował się powrócić do kolarstwa i aktywnie uprawia ten sport amatorsko i rekreacyjnie.
W 1967 poślubił Claudine Acou, ceremonia odbyła się w języku francuskim. Zadecydowała o tym matka kolarza, która poprosiła duchownego udzielającego ślubu, aby dokonał tego po francusku. Nie wiedziała wtedy, że jest to kwestia sporna w Belgii, w której wielu ludzi identyfikuje się nawzajem według języka, którym mówi (język francuski jest w użyciu w Walonii i w Brukseli, a język flamandzki we Flandrii i w Brukseli). Mimo to Merckx zyskał sympatię wszystkich Belgów, bez względu na pochodzenie. W 1996 roku król Belgów Albert II Koburg nadał mu dożywotnio tytuł barona.
Merckx jest znany jako cicha i skromna osoba, człowiek raczej czynu niż wielkich słów. Jego cechą jest lojalność, której przykładem może być fakt, że wielu jego pomocników z czasów kolarskich znalazło pracę w fabryce Merckxa, oraz towarzyszą „Kanibalowi” w jego rekreacyjnych wycieczkach rowerowych.
Jego syn Axel Merckx jeździł z powodzeniem dla belgijskiej drużyny kolarskiej Davitamon-Lotto i zdobył na igrzyskach w Atenach brązowy medal. On oraz jego siostra Sabrina dali swojemu ojcu już kilkoro wnuków.

## Upamiętnienie i obecność w kulturze
- Oprócz przydomka Kanibal, nadawano Merckxowi inne miana. Najbardziej znane to Einstein dwóch kółek oraz nadany mu przez Jacques’a Goddeta Le Géant (Gigant).
- W połowie lat 70. był krytykowany za udział w telewizyjnej reklamie papierosów[4].
- Kiedy amerykańska sekretarz stanu Condoleezza Rice podczas podróży służbowej po Europie w 2005 odwiedziła Belgię, jej ekipa ustalała spotkania z ikonami popkultury w danym kraju, tak aby spotkanie to miało szeroki wydźwięk w lokalnych mediach. W Belgii zaaranżowano spotkanie właśnie z Merckxem[5].
- W Brukseli otwarto 15 września 2003 roku stację metra, którą nazwano imieniem Eddy’ego Merckxa.
- Eddy Merckx wystąpił jako epizodyczna postać (cameo) w komiksie „Asteriks u Belgów”, gdzie na jednym z obrazków jest ukazany jako ubrany w pomarańczową koszulkę „szybki posłaniec”, w pozie przypominającej kolarza.
- We francuskiej komedii „Przygody Rabina Jakuba” (1973) z Louisem de Funèsem postać grana przez tego aktora podsłuchuje rozmowę między porywaczem i jego ofiarą – rewolucjonistą. Kiedy rewolucjonista grany przez de Funèsa  wypowiada zdanie: „Rewolucja jest jak rower, może upaść, ale może znowu powstać”, odnosi się do Eddy’ego Merckxa.
- Wystąpił również w amerykańskim filmie z 1985 roku pt. Kolarze (American Flyers) z Kevinem Costnerem w roli głównej. Zagrał tam w epizodzie samego siebie[6].

title: Eddy Merckx

wikitext:
{{Sportowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Eddy Merckx
 |imię i nazwisko org       =
 |dyscyplina                = kolarstwo szosowe
 |grafika                   = Eddy Merckx Molteni 1973.jpg
 |opis grafiki              = Eddy Merckx (1973)
 |pełne imię i nazwisko     =
 |data urodzenia            = 17 czerwca 1945
 |miejsce urodzenia         = [[Meensel-Kiezegem]]
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |obywatelstwo              =
 |wzrost                    = 182 cm
 |pozycja                   =
 |klub                      =
 |numer w klubie            =
 |kariera juniorska         =
 |kariera seniorska         =
! 1965 ! SOLO-SUPÉRIA
! 1966–1967 ! PEUGEOT-BP
! 1968–1970 ! FAEMA
! 1971–1976 ! MOLTENI
! 1977 ! FIAT
! 1978 ! C & A
 |kariera reprezentacyjna   =
 |kariera trenerska         =
 |medale                    =
{{Medalista infobox/reprezentacja|BEL}}
{{Medalista infobox/nagłówek|[[Mistrzostwa świata w kolarstwie szosowym]]}}
{{Medalista infobox/MŚ|KS|Sallanches|1964|złoto|Start wspólny (A)}}
{{Medalista infobox/MŚ|KS|Heerlen|1967|złoto|Start wspólny}}
{{Medalista infobox/MŚ|KS|Mendrisio|1971|złoto|Start wspólny}}
{{Medalista infobox/MŚ|KS|Montreal|1974|złoto|Start wspólny}}
 |odznaczenia               =
 |commons                   = Category:Eddy Merckx
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Eddy Merckx''', właśc. '''Edouard Louis Joseph Merckx''' (ur. [[17 czerwca]] [[1945]] w [[Meensel-Kiezegem]]) – [[Belgia|belgijski]] [[kolarstwo szosowe|kolarz szosowy]], [[kolarstwo torowe|torowy]] i [[kolarstwo przełajowe|przełajowy]], czterokrotny medalista szosowych mistrzostw świata.

W trakcie trwającej od 1965 do 1978 roku kariery był nazywany „Kanibalem” ze względu na wielką chęć wygrywania. Jako jedyny kolarz w historii wygrał w jednym roku trzy główne klasyfikacje (generalną, punktową – tzw. sprinterską – oraz górską) wyścigu [[Tour de France 1969]]. Uznawany za jednego z „kolarzy wszech czasów”, potrafił wygrywać w każdego rodzaju wyścigach – od jednodniowych [[klasyk (kolarstwo)|klasyków]] poprzez [[Jazda indywidualna na czas|jazdę indywidualną na czas]] po wieloetapowe „toury”. Dobrze czuł się na stromych, długich podjazdach, jak i na prostych rozstrzygających sprintach. Łącznie odniósł 525 zwycięstw w peletonie, w tym 445 zwycięstw jako zawodowiec<ref>{{Cytuj stronę | url = http://france-cyclisme.com/merckx1.htm | tytuł = statystyki na ''france-cyclisme.com'' | opublikowany = france-cyclisme.com | archiwum = https://web.archive.org/web/20071013185003/http://france-cyclisme.com/merckx1.htm | zarchiwizowano = 2007-10-13}}.</ref>. Dodatkowo odniósł 98 zwycięstw na torze i 2 w [[kolarstwo przełajowe|wyścigach przełajowych]]<ref>[http://www.memoire-du-cyclisme.eu/palmares/merckx_eddy.php Lista na portalu ''memoire-du-cyclisme.net''].</ref>. Po zakończeniu kariery zawodowca w 1978 roku Eddy Merckx pozostał aktywny w kolarstwie poprzez udział w wielu sportowych i komercyjnych przedsięwzięciach, z których najistotniejszy to powołanie do życia firmy produkującej i projektującej rowery pod nazwą Eddy Merckx Cycles.

== Kariera ==
Na [[Mistrzostwa Świata w Kolarstwie Szosowym 1964|szosowych mistrzostwach świata w Sallanches]] w 1964 roku zdobył złoty medal w wyścigu ze startu wspólnego amatorów. Jeszcze w tym samym roku przeszedł na zawodowstwo. Już w 1966 roku, drugim roku jego kariery zawodowej, rozpoczął swoją serię wielkich zwycięstw. Wygrał dwa tzw. „monumenty kolarstwa” – [[Mediolan-San Remo]] i [[Ronde van Vlaanderen|Tour des Flandres]]. W kolejnych latach, oprócz wielu wygranych klasyków, zdobył także trzy tytuły mistrza świata (na [[Mistrzostwa Świata w Kolarstwie Szosowym 1967|MŚ 1967]], [[Mistrzostwa Świata w Kolarstwie Szosowym 1971|MŚ 1971]] i [[Mistrzostwa Świata w Kolarstwie Szosowym 1974|MŚ 1974]]) oraz odniósł swoje pierwsze zwycięstwo w wyścigu wieloetapowym – [[Giro d’Italia]] (jako pierwszy Belg w historii). W 1969 roku po raz pierwszy wziął udział w Tour de France i zdominował cały wyścig w niecodzienny sposób – oprócz generalnej klasyfikacji, dzięki wygranym siedmiu etapom, jako pierwszy kolarz w historii zdobył także dwie pozostałe klasyfikacje – [[Lider klasyfikacji górskiej|górską]] i [[Zielona koszulka najlepszego sprintera Tour de France|sprinterską]]. Dzięki temu Belg już jako 24-latek wygrał praktycznie wszystko, co było do wygrania w świecie kolarskim. Ale „era Merckxa” dopiero się zaczynała i przypadała na jego członkostwo w zawodowych grupach [[Faema]] (1968–1970) i [[Molteni]] (1971–1975).

== „Kanibal” ==
Do momentu zakończenia swojej kariery w 1978 roku ''Kanibal'', jak nazywano go z powodu jego „głodu” zwyciężania i „pożerania” innych kolarzy, wygrał więcej wyścigów niż jakikolwiek inny zawodnik w dotychczasowej historii kolarstwa. Nigdy nie umawiał się z innymi kolarzami i zawsze chciał rozstrzygnąć każdy wyścig na swoją korzyść. Merckx sam powiedział kiedyś:
: ''Zawsze odczuwałem i nadal odczuwam specyficzną rozkosz w byciu najlepszym. Dlatego właśnie akceptuję to, a nawet jestem dumny z tego, że dali mi przydomek „Kanibal”. ''
Imponujące są zwłaszcza statystyki dotyczące jego udziału w Tour de France. Nosił [[Żółta koszulka lidera Tour de France|koszulkę lidera]] w sumie przez 110 dni i wygrał łącznie 34 etapy. Pierwszy rekord wciąż nie został pobity, jednak 3 lipca 2024 rekord wygranych etapów pobił [[Mark Cavendish]], wygrywając swój 35 etap<ref>{{Cytuj |autor = Telewizja Polska S.A |tytuł = Rekord Tour de France pobity! Najlepszy wynik w historii [WIDEO] |data = 2024-07-03 |data dostępu = 2024-07-04 |opublikowany = sport.tvp.pl |url = https://sport.tvp.pl/79112074/rekord-tour-de-france-pobity-najlepszy-wynik-w-historii |język = pl}}</ref>. Francuska gazeta „[[L’Équipe]]” przy okazji obchodów 100-lecia Tour de France w 2013 roku okrzyknęła Merckxa największym mistrzem całego touru.

== Wszechstronność ==
Pięciokrotnie zwyciężył w [[Giro d’Italia]] (rekord, razem z [[Fausto Coppi|Faustem Coppim]] i [[Alfredo Binda|Alfredem Bindą]]). W 1973 roku wygrał także [[Vuelta a España]], dzięki czemu należy do grupy siedmiu kolarzy, którym udało się wygrać w trzech wielkich wyścigach wieloetapowych. Jeden raz wygrał też w innym wyścigu wielodniowym – [[Tour de Suisse]].

Zdobył ponadto trzy tytuły zawodowego mistrza świata, co również stanowi rekord (razem z [[Alfredo Binda|Alfredem Bindą]], [[Rik Van Steenbergen|Rikiem van Steenbergenem]], [[Óscar Freire|Oscarem Freire]] i [[Peter Sagan|Peterem Saganem]]). Duże wrażenie robi także jego lista zwycięstw w największych klasykach, tzw. pomnikach kolarstwa, które to wygrał wszystkie, i to po kilka razy. Jak dotąd wyczyn ten powtórzyli tylko [[Rik Van Looy]] i [[Roger De Vlaeminck]]:
* 7 × [[Mediolan-San Remo]] (rekord)
* 2 × [[Ronde van Vlaanderen|Tour des Flandres]]
* 3 × [[Paryż-Roubaix]]
* 5 × [[Liège-Bastogne-Liège]] (rekord)
* 2 × [[Giro di Lombardia]]

Z powodzeniem występował w zimowych wyścigach halowych (tzw. wyścigach sześciodniowych, sześciodniówkach), w których wygrywał łącznie 17 razy. W 1972 zdobył także [[Kolarski rekord świata w jeździe godzinnej|rekord w jeździe godzinnej]] w [[Meksyk]]u. Na tradycyjnym rowerze torowym osiągnął wynik 49,431 km w 60 minut. Ten rekord był niepobity przez blisko 30 lat.

=== Najważniejsze osiągnięcia (poza klasykami) ===
[[Plik:Eddy Merckx Canada 1974 WK.jpg|thumb|300px|Podczas mistrzostw świata w Montrealu w 1974 roku]]
* mistrz świata w kolarstwie szosowym – 4 razy, w latach 1964, 1967, 1971, 1974 (raz jako amator)
* wygrane w Tour de France – 5 razy, w latach 1969–1972 i 1974
* wygrane w [[Giro d’Italia]] – 5 razy, w latach 1968–1974
* wygrane w Tour de France i Giro d’Italia oraz mistrzostwo świata w jednym sezonie – w 1974
* jedna wygrana we [[Vuelta a España]] – w 1973
* jedna wygrana w [[Tour de Suisse]] – w 1974
* wygrane w [[Paryż-Nicea]] – 3 razy, w latach 1969–1971
* [[Kolarski rekord świata w jeździe godzinnej|rekord świata w jeździe godzinnej]] – 49,431 km – w 1972
* ogółem 525 zwycięstw w 1800 wyścigach

== Grupy zawodowe ==
* '''1965''': SOLO-SUPÉRIA
* '''1966–1967''': PEUGEOT-BP
* '''1968–1970''': FAEMA
* '''1971–1976''': MOLTENI
* '''1977''': FIAT
* '''1978''': C&A

== Problemy z dopingiem ==
W 1969 Eddy Merckx został wykluczony z Giro d’Italia z powodu podejrzeń o stosowanie dopingu. Ze łzami w oczach tłumaczył się prasie i zapewniał o swojej niewinności. Do dziś dnia utrzymuje, że został oszukany przez lekarzy przeprowadzających testy. Twierdzi, że nie było prób kontrolnych, nie wzięto pod uwagę też opinii innych biegłych, poza tym uważał, że był znienawidzony przez wielu zagranicznych kibiców. Potem mówił jeszcze, że etap, na którym rzekomo miał brać niedozwolone środki był bardzo łatwy, więc nie było nawet potrzeby stosowania „dopalaczy”. Po szybko przeprowadzonym dochodzeniu mógł jednak wystartować jeszcze w tym samym roku w Tour de France. Do dziś uważa to zwycięstwo w Tourze za jedno ze swoich najcenniejszych zwycięstw w karierze.

Merckx z zaangażowaniem potępia doping, który jest stale gorącym tematem w świecie zawodowego kolarstwa, uważa jednak, że kolarstwo jest pod tym względem niesprawiedliwie traktowane w porównaniu do innych dyscyplin sportu. Jest zdania, że istnieje sporna kwestia, właściwie nie do rozwiązania, między stale rosnącym zapotrzebowaniem na coraz lepsze wyniki a sportem wolnym od dopingu. W latach 90. stał się bliskim przyjacielem [[Lance Armstrong|Lance’a Armstronga]] i wspierał go, kiedy ten był podejrzany o stosowanie środków niedozwolonych. Często powtarza, że „wierzy bardziej w to, co mówi Lance, niż w to, co pisze się w gazetach”.

== Załamanie formy i gorsze dni ==
Najczarniejszym dniem w jego karierze był wyścig na torze za motorami („Derny” race) pod koniec sezonu 1969, kiedy to uległ poważnemu wypadkowi, a prowadzący jego motocykl Fernand Wambst zginął na miejscu. Motor nadający tempo innemu zawodnikowi, jadącemu przed Merckxem, przewrócił się, co spowodowało, że również jadący z tyłu Merckx i jego prowadzący motocyklista ulegli wypadkowi. Merckx doznał ciężkiego wstrząsu i stracił przytomność. Jak się okazało później, miał ciężki uraz kręgosłupa i zwichniętą miednicę. Belgijski król [[Baldwin I Koburg|Baudouin]] wysłał wojskowy samolot, aby przetransportować Merckxa do Belgii. W wywiadach kilka lat po tym mówił, że z powodu urazów jego ściganie nigdy już nie było takie samo. Często poprawiał ustawienie siodełka swojego roweru podczas jazdy, aby poprawić komfort siedzenia (choć niektórzy uważają, że robił to dla żartu, przy pomocy małego klucza francuskiego). Zawsze też odczuwał ból podczas jazdy, szczególnie podczas jazdy pod górę.

Koniec jego wielkiej kariery w Tourze przyszedł w 1975 roku. Chciał wygrać w tym roku po raz szósty, padł jednak ofiarą agresji ze strony jednego z kibiców. Wielu Francuzom było nie w smak to, że Belg może pobić rekord ustanowiony przez [[Jacques Anquetil|Jacques’a Anquetila]]. Merckx nosił żółtą koszulkę przez 8 dni wyścigu, czym podbił jeszcze swój rekord do 96 dni w koszulce lidera. Jednak na 14. etapie francuski widz wyskoczył z tłumu i uderzył Merckxa w brzuch, w okolice wątroby. To spowodowało, że Belg został wytrącony z rytmu i musiał w bólu jechać dalej. Na domiar złego, następnego dnia zderzył się z duńskim kolarzem, Ole Ritterem i złamał sobie szczękę. Z tego powodu nie mógł przyjmować jedzenia ani mówić, nie zrezygnował jednak z dalszej jazdy. Podczas ostatniego etapu zaatakował nawet lidera [[Bernard Thévenet|Bernarda Théveneta]], został jednak wchłonięty przez peleton na ostatnich metrach. Później Merckx przyznał, że decyzja o kontynuowaniu ścigania w TdF po tym wypadku była jego największym błędem w karierze, gdyż znacznie osłabiło to jego siły w późniejszych latach.

== Pozasportowe osiągnięcia ==
Trzykrotnie był posiadaczem tytułu Sportowca Roku na świecie (1969, 1971, 1974), a w Belgii został uznany za Największego Sportowca XX w. Siedmiokrotnie (1969–1975) zdobywał nagrodę Super Prestige Pernod, co było odpowiednikiem późniejszego [[Puchar Świata w kolarstwie szosowym|Pucharu Świata]] i dzisiejszej klasyfikacji [[UCI ProTour|ProTour]]. [[Międzynarodowa Unia Kolarska|UCI]] nadało mu tytuł Najlepszego kolarza 20. stulecia.

W roku 2000 belgijski magazyn ''Knack'' uznał go za „Belga Stulecia”, a cztery lata później, czasopismo ''Humo'' nazwało go „Największym Belgiem”.

1 grudnia 2005 w belgijskiej telewizji odbyło się głosowanie na największego Belga wszech czasów. Merckx zdobył w tym plebiscycie 3. miejsce, będąc jednocześnie najwyżej sklasyfikowanym żyjącym kandydatem.

== Życie prywatne po skończonej karierze ==
[[Plik:EddyMerckxFactoryInMeise.jpg|thumb|230px|Fabryka rowerów ''Eddy Merckx'' w [[Meise (Belgia)|Meise]]]]
Dziś Eddy Merckx swoim nazwiskiem firmuje markę rowerów szosowych. Był w latach 90. trenerem belgijskiej kolarskiej drużyny narodowej, jest członkiem Belgijskiego Komitetu Olimpijskiego. Ponadto bierze udział w wielu wyścigach w roli organizatora lub komentatora. Po schudnięciu kilkunastu kilogramów, w wyniku przebytej w 2004 roku operacji [[przełyk]]u, zdecydował się powrócić do kolarstwa i aktywnie uprawia ten sport amatorsko i rekreacyjnie.

W 1967 poślubił Claudine Acou, ceremonia odbyła się w języku francuskim. Zadecydowała o tym matka kolarza, która poprosiła duchownego udzielającego ślubu, aby dokonał tego po francusku. Nie wiedziała wtedy, że jest to kwestia sporna w Belgii, w której wielu ludzi identyfikuje się nawzajem według języka, którym mówi ([[język francuski]] jest w użyciu w [[Region Waloński|Walonii]] i w Brukseli, a [[język flamandzki]] we [[Region Flamandzki|Flandrii]] i w Brukseli). Mimo to Merckx zyskał sympatię wszystkich Belgów, bez względu na pochodzenie. W 1996 roku król Belgów [[Albert II Koburg]] nadał mu dożywotnio tytuł [[baron]]a.

Merckx jest znany jako cicha i skromna osoba, człowiek raczej czynu niż wielkich słów. Jego cechą jest lojalność, której przykładem może być fakt, że wielu jego pomocników z czasów kolarskich znalazło pracę w fabryce Merckxa, oraz towarzyszą „Kanibalowi” w jego rekreacyjnych wycieczkach rowerowych.

Jego syn [[Axel Merckx]] jeździł z powodzeniem dla belgijskiej drużyny kolarskiej [[Lotto Dstny|Davitamon-Lotto]] i zdobył na [[Letnie Igrzyska Olimpijskie 2004|igrzyskach w Atenach]] [[Medaliści igrzysk olimpijskich w kolarstwie|brązowy medal]]. On oraz jego siostra Sabrina dali swojemu ojcu już kilkoro wnuków.

== Upamiętnienie i obecność w kulturze ==
[[Plik:EddyMerckxHourRecordBike2.jpg|thumb|Rower, na którym Merckx pobił rekord w jeździe godzinnej. Umieszczony na stacji brukselskiego metra]]
* Oprócz przydomka ''Kanibal'', nadawano Merckxowi inne miana. Najbardziej znane to ''Einstein dwóch kółek'' oraz nadany mu przez [[Jacques Goddet|Jacques’a Goddeta]] ''Le Géant'' (Gigant).
* W połowie lat 70. był krytykowany za udział w telewizyjnej reklamie papierosów<ref>''Duo interview Tom Boonen – Eddy Merckx'', Gazet van Antwerpen, 3 lutego 2007.</ref>.
* Kiedy amerykańska [[Sekretarz stanu Stanów Zjednoczonych|sekretarz stanu]] [[Condoleezza Rice]] podczas podróży służbowej po Europie w 2005 odwiedziła Belgię, jej ekipa ustalała spotkania z ikonami popkultury w danym kraju, tak aby spotkanie to miało szeroki wydźwięk w lokalnych mediach. W Belgii zaaranżowano spotkanie właśnie z Merckxem<ref>[https://archive.ph/20120616121920/http://blog.washingtonpost.com/on-the-plane/rice-in-middle-east-january-2007/rices_packed_schedule_leaves_l.html Glenn Kessler, ''Rice’s Packed Schedule Leaves Little Room for Cultural Visits'', washingtonpost.com, 16 stycznia 2007]</ref>.
* W [[Bruksela|Brukseli]] otwarto 15 września 2003 roku stację metra, którą nazwano imieniem Eddy’ego Merckxa.
* Eddy Merckx wystąpił jako epizodyczna postać ([[cameo]]) w komiksie „[[Asteriks]] u Belgów”, gdzie na jednym z obrazków jest ukazany jako ubrany w pomarańczową koszulkę „szybki posłaniec”, w pozie przypominającej kolarza.
* We francuskiej komedii „Przygody Rabina Jakuba” (1973) z [[Louis de Funès|Louisem de Funèsem]] postać grana przez tego aktora podsłuchuje rozmowę między porywaczem i jego ofiarą – rewolucjonistą. Kiedy rewolucjonista grany przez de Funèsa  wypowiada zdanie: ''„Rewolucja jest jak rower, może upaść, ale może znowu powstać”'', odnosi się do Eddy’ego Merckxa.
* Wystąpił również w amerykańskim filmie z 1985 roku pt. ''Kolarze'' (''American Flyers'') z [[Kevin Costner|Kevinem Costnerem]] w roli głównej. Zagrał tam w epizodzie [[cameo|samego siebie]]<ref>{{IMDb|osoba|0580472}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
{{commonscat|Eddy Merckx}}
* [http://www.cyclingarchives.com/coureurfiche.php?coureurid=5892 Profil na cyclingarchives.com] {{lang|en}}
* {{Cytuj stronę | url = http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/me/eddy-merckx-1.html | tytuł = Profil na sports-reference.com | opublikowany = sports-reference.com | archiwum = https://web.archive.org/web/20090415204457/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/me/eddy-merckx-1.html | zarchiwizowano = 2009-04-15 | język = en}}
* {{Cytuj stronę | url = http://www.emx-eddymerckx.be/ | tytuł = Strona firmy Merckxa | opublikowany = emx-eddymerckx.be | archiwum = https://web.archive.org/web/20090416200937/http://www.emx-eddymerckx.be/ | zarchiwizowano = 2009-04-16}} {{lang|nl|fr|en|de}}

{{Mistrzowie świata amatorów w kolarstwie szosowym}}
{{Mistrzowie świata w kolarstwie szosowym}}
{{Zwycięzcy Tour de France}}
{{Zwycięzcy Giro d’Italia}}
{{Zwycięzcy Vuelta a España}}
{{Najlepsi sportowcy roku w Europie}}
{{Sportowiec roku Belgii}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Merckx, Eddy}}
[[Kategoria:Belgijscy kolarze przełajowi]]
[[Kategoria:Belgijscy kolarze szosowi]]
[[Kategoria:Belgijscy kolarze torowi]]
[[Kategoria:Belgijscy sportowcy ukarani za doping]]
[[Kategoria:Belgijscy olimpijczycy]]
[[Kategoria:Kolarze na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1964]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1945]]
[[Kategoria:Zwycięzcy Amstel Gold Race]]
[[Kategoria:Zwycięzcy Critérium du Dauphiné]]
[[Kategoria:Zwycięzcy Giro d’Italia]]
[[Kategoria:Zwycięzcy Giro di Lombardia]]
[[Kategoria:Zwycięzcy La Flèche Wallonne]]
[[Kategoria:Zwycięzcy Omloop Het Nieuwsblad]]
[[Kategoria:Zwycięzcy Ronde van Vlaanderen]]
[[Kategoria:Zwycięzcy Tour de France]]
[[Kategoria:Zwycięzcy Tour de Romandie]]
[[Kategoria:Zwycięzcy Tour de Suisse]]
[[Kategoria:Zwycięzcy Volta Ciclista a Catalunya]]
[[Kategoria:Zwycięzcy Vuelta a España]]
[[Kategoria:Zwycięzcy wyścigu Eschborn-Frankfurt]]
[[Kategoria:Zwycięzcy wyścigu Gandawa-Wevelgem]]
[[Kategoria:Zwycięzcy wyścigu Liège-Bastogne-Liège]]
[[Kategoria:Zwycięzcy wyścigu Mediolan-San Remo]]
[[Kategoria:Zwycięzcy wyścigu Paryż-Nicea]]
[[Kategoria:Zwycięzcy wyścigu Paryż-Roubaix]]

title: · Eddy Merckx

Data i miejsce urodzenia: 17 czerwca 1945 · Meensel-Kiezegem

title: Kariera seniorska

Lata: Drużyna

SOLO-SUPÉRIA

PEUGEOT-BP

FAEMA

MOLTENI

FIAT

C & A

title: Dorobek medalowy

złoto:
Sallanches 1964 · Start wspólny (A)
Heerlen 1967 · Start wspólny
Mendrisio 1971 · Start wspólny
Montreal 1974 · Start wspólny


text:
# Ad gentes divinitus
Ad gentes divinitus – dekret soboru watykańskiego II o działalności misyjnej Kościoła. Uchwalony przez zgromadzenie biskupów w głosowaniu (stosunkiem 2394:5), ogłoszony przez Pawła VI 18 listopada 1965.

## Zawartość
- Wstęp
- Rozdział I: Zasady doktrynalne
- Rozdział II: Dzieło misyjne
- Rozdział III: Kościoły partykularne
- Rozdział IV: Misjonarze
- Rozdział V: Organizacja działalności misyjnej
- Rozdział VI: Współpraca
- Zakończenie

title: Ad gentes divinitus

wikitext:
[[Plik:Second Vatican Council by Lothar Wolleh 007.jpg|mały|Obrady Soboru Watykańskiego II.]]
'''Ad gentes divinitus''' – dekret [[Sobór watykański II|soboru watykańskiego II]] o działalności misyjnej Kościoła. Uchwalony przez zgromadzenie biskupów w głosowaniu (stosunkiem 2394:5), ogłoszony przez [[Paweł VI|Pawła VI]] [[18 listopada]] [[1965]].

== Zawartość ==
* Wstęp
* Rozdział I: Zasady doktrynalne
* Rozdział II: Dzieło misyjne
* Rozdział III: Kościoły partykularne
* Rozdział IV: Misjonarze
* Rozdział V: Organizacja działalności misyjnej
* Rozdział VI: Współpraca
* Zakończenie

== Linki zewnętrzne ==
{{Wikicytaty|z Ad gentes divinitus|Ad gentes}}
* [https://kosciol.wiara.pl/doc/492068.Ad-Gentes Ad Gentes Divinitus] (pol.)
* [http://adgentes.misje.pl/ Dzieło Pomocy Ad Gentes]

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Misje katolickie]]
[[Kategoria:Prawo kanoniczne]]
[[Kategoria:Sobór watykański II]]


text:
# Księstwo sieluńskie
Księstwo sieluńskie lub dobra sieluńskie – kompleks dóbr ziemskich na północnym Mazowszu z centrum w Sieluniu, będących beneficjum prepozyta kapituły kościoła katedralnego w Płocku, zwanego proboszczem katedralnym. Od 1598 roku (od XVIII wieku na stałe) proboszczowie zaczęli posługiwać się tytułem książęcym, a same dobra zaczęto nazywać księstwem. Uzurpacja ta została zalegalizowana w czasie Sejmu Wielkiego, jednocześnie jednak proboszczowie utracili zwierzchność nad szlachtą zagrodową zamieszkującą te dobra. Po III rozbiorze Polski w 1795 roku dobra sieluńskie zostały zsekularyzowane i zajęte przez rząd pruski. W okresie Księstwa Warszawskiego stały się własnością marszałka Francji Michela Neya, po kongresie wiedeńskim zostały zajęte przez rząd Królestwa Polskiego. Prepozyci katedralni płoccy posługiwali się jednak tytułem książęcym do roku 1817.

## Położenie i terytorium
Dobra sieluńskie obejmowały obszar trzech parafii położonych po obu brzegach rzeki Narwi – sieluńskiej, gąsewskiej i goworowskiej, a także fragment parafii rzekuńskiej. Północną granicą dóbr było koryto rzeki Omulew, na południu zaś po prawej stronie Narwi rzeka Orzyc, zaś po lewej Orz. Na zachodzie granica dóbr dochodziła do Krasnosielca i Makowa (nie obejmując samych miejscowości), zaś na wschodzie wieś Tomasze. W skład dóbr wchodziło 5 wójtostw oraz 17 wsi zorganizowanych w pięć kluczy:
- Sieluński – obejmujący wsie Sieluń i Kruszewo oraz wójtostwo Dyszobaby
- Gąsewski – obejmujący wsie Gąsewo, Szczegilno, Zamość, Dylewo, Sławkowo i cztery wójtostwa: szczeglińskie, sypniewskie, dylewskie i sławkowskie
- Pokrzywnicki – obejmujący wsie Pokrzywnica i Żabin
- Rembiszowski – obejmujący wsie Goworowo, Rębisze, Jawory i Goworówek
- Borawski – obejmujący wsie Borawe, Lipianka i Kamianka

Oprócz tych miejscowości, będących własnością proboszczów, na terenie księstwa znajdowały się wsie szlacheckie. Na prawym brzegu Narwi były to: Rupino-Stare, Rupino-Pokrzywnica (dziś Rupin), Gołembie, Ogonowo lub Zagnanowo (dziś Ogony), Grzymały-Młynarze, Ochenki-Stare, Ochenki-Nowe (dziś Ochenki), Modzele, Śledzie, Długołęka, Chojnowo, Koski, Rogale, Chrzczonki-Miłuny. Po lewej stronie Narwi były to: Chełsty, Nogawki-Mierzejewo, Cisk, Damięty, Korczaki-Klenczany, Grabowo, Bobino, Stroniawy, Mierzejewo, Jawory, Gierwaty-Szeligi, Gierwaty-Stare, Gierwaty-Zarzeczne, Daniłowo i Zalesie. Łącznie wsi szlacheckich było 25, zamieszkiwało je około 700 osób.

## Historia
Dobra sieluńskie stały się własnością prepozytów w XIII wieku. Z biegiem czasu prerogatywy proboszczów płockich stawały się coraz większe. Uzyskali oni prawo mianowania urzędników – wójtów i sołtysów, ponadto nadawali dobra, przenosili wsie na prawo niemieckie. Sami proboszczowie tytułowali się „wielkimi prepozytami” (praepositus magnus). Poddani proboszcza zwolnieni byli z większości posług i danin, wobec czego dobrowolnie oddawała się pod jego władzę szlachta zagrodowa. Proces ten został przyspieszony, kiedy proboszczem płockim był Henryk, syn księcia mazowieckiego Siemowita III, a więc członek dynastii panującej.
W samym Sieluniu na początku XV wieku powstał gród, który wkrótce przybrał znamiona stołeczności – od tego momentu wszelkie nadania i rozporządzenia w dobrach sieluńskich były właśnie tam wydawane, a nie – tak jak było do tej pory – w Płocku. W Sieluniu powstał także sąd ziemski, który rozstrzygał konflikty pomiędzy szlachtą osiadłą. W 1510 roku proboszczowie zaczęli określać dobra sieluńskie mianem „ziemi” (territorium), wyłączając je poniekąd z ziem łomżyńskiej i różańskiej. Natomiast dziewięć lat później powołany został sąd grodzki, na którego czele stanął mianowany przez proboszcza starosta. Co za tym idzie, prepozyci objęli całkowitą władzę sądowniczą nad szlachtą sieluńską, rozstrzygali również sprawy podlegające prawu miecza. Szlachta straciła prawo odwoływania się do księcia – od wyroków sądu grodzkiego odwoływać mogła się jedynie do samego prepozyta. Po włączeniu Mazowsza do Korony, pozycja szlachty sieluńskiej była wyjątkowa. W sytuacji, gdy szlachta w Polsce cieszyła się rosnącymi swobodami, szlachta sieluńska znajdowała się pod ścisłą kontrolą władzy duchownej. Jedynie w księstwie siewierskim, będącym własnością biskupa krakowskiego, sytuacja była porównywalna, jednak nie była to formalnie część Rzeczypospolitej.
Od tego momentu rozpoczął się proces walki szlachty sieluńskiej o zrównanie w prawach ze szlachtą polską, a także zrzucenie zwierzchności duchownej. Pierwszym aktem tego procesu było odwołanie się do vicesregenta mazowieckiego, który wziął stronę szlachty sieluńskiej. Odpowiedzią proboszcza płockiego był najazd na wsie szlacheckie i zagrabienie dokumentów potwierdzających szlachectwo, jedyną podstawę ubiegania się o wyzwolenie spod władzy kościelnej. W 1595 roku, z inspiracji proboszcza, szlachta ziemi różańskiej, zebrana na sejmiku, wykluczyła szlachtę sieluńską ze swych szeregów i odmówiła jej szlachectwa. W 1598 roku prepozyt Andrzej z Bnina Opaliński narzucił na nią obowiązek płacenia dziesięciny, przybierając także po raz pierwszy tytuł książęcy. Zwyczaj ten nie był kontynuowany przez jego następców. Dopiero w 1723 roku Teodor Czartoryski, noszący tytuł książęcy z racji pochodzenia, utrzymał tę tytulaturę, obejmując probostwo sieluńskie, co jego następcy kontynuowali, nie zważając na brak prawnych podstaw.
Około połowy XVIII wieku cała szlachta sieluńska podjęła wysiłek na rzecz zniesienia zwierzchnictwa kościelnego i spór rozgorzał na nowo. Do tej pory jedynie pojedynczy szlachcice dokonywali próby udowodnienia własnego szlachectwa. Szereg procesów i odwołań do sejmu swoje zwieńczenie znalazł na Sejmie Wielkim, kiedy 29 listopada 1791 roku – uchwałą sejmową – zniesiona została całkowicie jurysdykcja duchowna nad szlachtą sieluńską. Prepozyt płocki Marcin Szeptycki, spodziewając się takiego rozstrzygnięcia, dobrowolnie zrzekł się władzy nad szlachtą sieluńską. Podobny los spotkał szlachtę księstwa siewierskiego. Jednocześnie jednak ten sam sejm uprawomocnił tytuł księcia sieluńskiego, którego proboszczowie katedralni płoccy używali do roku 1817.
Dobra beneficjalne, będące w ręku proboszczów, zostały zajęte przez rząd pruski po rozbiorach Polski. Następnie nadane Michelowi Neyowi w okresie Księstwa Warszawskiego, ostatecznie przepadły na rzecz rządu Królestwa Polskiego.

title: Księstwo sieluńskie

wikitext:
{{wyróżnienie|DA}}
[[File:Posiadłości magnackie na Mazowszu.png|thumb|Księstwo sieluńskie i inne wielkie posiadłości kościelne na mapie Mazowsza]]
'''Księstwo sieluńskie''' lub '''dobra sieluńskie''' – kompleks dóbr ziemskich na północnym [[Mazowsze|Mazowszu]] z centrum w [[Sieluń|Sieluniu]], będących [[beneficjum]] [[Prepozyt|prepozyta]] kapituły [[Bazylika katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Płocku|kościoła katedralnego]] w [[Płock|Płocku]], zwanego proboszczem katedralnym. Od 1598 roku (od XVIII wieku na stałe) proboszczowie zaczęli posługiwać się tytułem książęcym, a same dobra zaczęto nazywać księstwem. Uzurpacja ta została zalegalizowana w czasie [[Sejm Czteroletni|Sejmu Wielkiego]], jednocześnie jednak proboszczowie utracili zwierzchność nad szlachtą zagrodową zamieszkującą te dobra. Po [[III rozbiór Polski|III rozbiorze Polski]] w 1795 roku dobra sieluńskie zostały [[Sekularyzacja|zsekularyzowane]] i zajęte przez rząd [[Królestwo Prus|pruski]]. W okresie [[Księstwo Warszawskie|Księstwa Warszawskiego]] stały się własnością marszałka Francji [[Michel Ney|Michela Neya]], po [[Kongres wiedeński|kongresie wiedeńskim]] zostały zajęte przez rząd [[Królestwo Polskie (kongresowe)|Królestwa Polskiego]]. Prepozyci katedralni płoccy posługiwali się jednak tytułem książęcym do roku 1817.

== Położenie i terytorium ==
Dobra sieluńskie obejmowały obszar trzech parafii położonych po obu brzegach rzeki [[Narew|Narwi]] – sieluńskiej, gąsewskiej i [[Parafia Podwyższenia Krzyża Świętego w Goworowie|goworowskiej]], a także fragment parafii [[Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa w Rzekuniu|rzekuńskiej]]. Północną granicą dóbr było koryto rzeki [[Omulew]], na południu zaś po prawej stronie Narwi rzeka [[Orzyc]], zaś po lewej [[Orz]]. Na zachodzie granica dóbr dochodziła do [[Krasnosielc|Krasnosielca]] i [[Maków Mazowiecki|Makowa]] (nie obejmując samych miejscowości), zaś na wschodzie wieś [[Tomasze]]. W skład dóbr wchodziło 5 [[Wójtostwo (historia)|wójtostw]] oraz 17 wsi zorganizowanych w pięć kluczy<ref>{{odn|ref=nie|Smoleński|1878|s=23–24}}.</ref>:
* Sieluński – obejmujący wsie [[Sieluń]] i [[Kruszewo (osada leśna w powiecie ostrołęckim)|Kruszewo]] oraz wójtostwo [[Dyszobaba|Dyszobaby]]
* Gąsewski – obejmujący wsie [[Gąsewo]], [[Szczeglino|Szczegilno]], [[Zamość (powiat makowski)|Zamość]], [[Dylewo (powiat ostrołęcki)|Dylewo]], [[Sławkowo (powiat makowski)|Sławkowo]] i cztery wójtostwa: szczeglińskie, [[Sypniewo (województwo mazowieckie)|sypniewskie]], dylewskie i sławkowskie
* Pokrzywnicki – obejmujący wsie [[Pokrzywnica (powiat ostrołęcki)|Pokrzywnica]] i [[Żabin (województwo mazowieckie)|Żabin]]
* Rembiszowski – obejmujący wsie [[Goworowo (powiat ostrołęcki)|Goworowo]], [[Rębisze-Kolonia|Rębisze]], [[Jawory Stare|Jawory]] i [[Goworówek]]
* Borawski – obejmujący wsie [[Borawe]], [[Lipianka (wieś)|Lipianka]] i [[Kamianka (powiat ostrołęcki)|Kamianka]]
Oprócz tych miejscowości, będących własnością proboszczów, na terenie księstwa znajdowały się wsie szlacheckie. Na prawym brzegu Narwi były to: Rupino-Stare, Rupino-Pokrzywnica (dziś [[Rupin (powiat makowski)|Rupin]]), Gołembie, Ogonowo lub Zagnanowo (dziś [[Ogony]]), Grzymały-[[Młynarze (powiat makowski)|Młynarze]], Ochenki-Stare, Ochenki-Nowe (dziś [[Ochenki]]), [[Modzele (województwo mazowieckie)|Modzele]], Śledzie, Długołęka, [[Chojnowo (powiat makowski)|Chojnowo]], Koski, Rogale, Chrzczonki-Miłuny. Po lewej stronie Narwi były to: [[Chełsty (województwo mazowieckie)|Chełsty]], [[Nogawki]]-Mierzejewo, [[Cisk]], [[Damięty]], [[Korczaki]]-Klenczany, [[Grabowo (gmina Goworowo)|Grabowo]], [[Bobin (województwo mazowieckie)|Bobino]], [[Struniawy|Stroniawy]], Mierzejewo, Jawory, [[Gierwaty (powiat ostrołęcki)|Gierwaty]]-Szeligi, Gierwaty-Stare, Gierwaty-Zarzeczne, [[Daniłowo (powiat ostrołęcki)|Daniłowo]] i Zalesie. Łącznie wsi szlacheckich było 25, zamieszkiwało je około 700 osób<ref>{{odn|ref=nie|Smoleński|1878|s=31}}; {{odn|ref=nie|Dymek|2005|s=147–148}}.</ref>.

== Historia ==
Dobra sieluńskie stały się własnością [[Prepozyt|prepozytów]] w XIII wieku. Z biegiem czasu prerogatywy proboszczów płockich stawały się coraz większe. Uzyskali oni prawo mianowania urzędników – [[Wójt|wójtów]] i [[Sołtys|sołtysów]], ponadto nadawali dobra, przenosili wsie na prawo niemieckie. Sami proboszczowie tytułowali się „wielkimi prepozytami” (''praepositus magnus'')<ref>{{odn|ref=nie|Smoleński|1878|s=24}}.</ref>. Poddani proboszcza zwolnieni byli z większości posług i danin, wobec czego dobrowolnie oddawała się pod jego władzę [[Szlachta zaściankowa|szlachta zagrodowa]]. Proces ten został przyspieszony, kiedy proboszczem płockim był [[Henryk mazowiecki|Henryk]], syn księcia mazowieckiego [[Siemowit III|Siemowita III]], a więc członek dynastii panującej<ref>{{odn|ref=nie|Smoleński|1878|s=41-42}}.</ref>.

W samym Sieluniu na początku XV wieku powstał gród, który wkrótce przybrał znamiona stołeczności – od tego momentu wszelkie nadania i rozporządzenia w dobrach sieluńskich były właśnie tam wydawane, a nie – tak jak było do tej pory – w Płocku<ref>{{odn|ref=nie|Smoleński|1878|s=42–43}}.</ref>. W Sieluniu powstał także [[sąd ziemski]], który rozstrzygał konflikty pomiędzy szlachtą osiadłą. W 1510 roku proboszczowie zaczęli określać dobra sieluńskie mianem „ziemi” (''territorium''), wyłączając je poniekąd z ziem [[Ziemia łomżyńska|łomżyńskiej]] i [[Ziemia różańska|różańskiej]]. Natomiast dziewięć lat później powołany został [[sąd grodzki]], na którego czele stanął mianowany przez proboszcza starosta. Co za tym idzie, prepozyci objęli całkowitą władzę sądowniczą nad szlachtą sieluńską, rozstrzygali również sprawy podlegające [[Prawo miecza|prawu miecza]]. Szlachta straciła prawo odwoływania się do księcia – od wyroków sądu grodzkiego odwoływać mogła się jedynie do samego prepozyta. Po włączeniu Mazowsza do Korony, pozycja szlachty sieluńskiej była wyjątkowa. W sytuacji, gdy szlachta w Polsce cieszyła się rosnącymi swobodami, szlachta sieluńska znajdowała się pod ścisłą kontrolą władzy duchownej. Jedynie w [[Księstwo siewierskie|księstwie siewierskim]], będącym własnością biskupa krakowskiego, sytuacja była porównywalna, jednak nie była to formalnie część Rzeczypospolitej<ref>{{odn|ref=nie|Choińska-Mika|1998|s=13}}.</ref>.

Od tego momentu rozpoczął się proces walki szlachty sieluńskiej o zrównanie w prawach ze szlachtą polską, a także zrzucenie zwierzchności duchownej. Pierwszym aktem tego procesu było odwołanie się do [[Vicesgerent|vicesregenta]] mazowieckiego, który wziął stronę szlachty sieluńskiej. Odpowiedzią proboszcza płockiego był najazd na wsie szlacheckie i zagrabienie dokumentów potwierdzających szlachectwo, jedyną podstawę ubiegania się o wyzwolenie spod władzy kościelnej<ref>{{odn|ref=nie|Smoleński|1878|s=48–50}}.</ref>. W 1595 roku, z inspiracji proboszcza, szlachta ziemi różańskiej, zebrana na sejmiku, wykluczyła szlachtę sieluńską ze swych szeregów i odmówiła jej szlachectwa. W 1598 roku prepozyt [[Andrzej Opaliński (1575–1623)|Andrzej z Bnina Opaliński]] narzucił na nią obowiązek płacenia dziesięciny, przybierając także po raz pierwszy tytuł książęcy<ref>{{odn|ref=nie|Gawarecki|1828|s=297}}; {{odn|ref=nie|Smoleński|1878|s=50–51}}.</ref>. Zwyczaj ten nie był kontynuowany przez jego następców. Dopiero w 1723 roku [[Teodor Kazimierz Czartoryski|Teodor Czartoryski]], noszący tytuł książęcy z racji pochodzenia, utrzymał tę tytulaturę, obejmując probostwo sieluńskie, co jego następcy kontynuowali, nie zważając na brak prawnych podstaw<ref>{{odn|ref=nie|Smoleński|1878|s=56}}.</ref>.

Około połowy XVIII wieku cała szlachta sieluńska podjęła wysiłek na rzecz zniesienia zwierzchnictwa kościelnego i spór rozgorzał na nowo. Do tej pory jedynie pojedynczy szlachcice dokonywali próby udowodnienia własnego szlachectwa. Szereg procesów i odwołań do sejmu swoje zwieńczenie znalazł na Sejmie Wielkim, kiedy 29 listopada 1791 roku – uchwałą sejmową – zniesiona została całkowicie jurysdykcja duchowna nad szlachtą sieluńską. Prepozyt płocki Marcin Szeptycki, spodziewając się takiego rozstrzygnięcia, dobrowolnie zrzekł się władzy nad szlachtą sieluńską. Podobny los spotkał szlachtę księstwa siewierskiego<ref>{{odn|ref=nie|Smoleński|1878|s=74–75}}.</ref>. Jednocześnie jednak ten sam sejm uprawomocnił tytuł księcia sieluńskiego, którego proboszczowie katedralni płoccy używali do roku 1817<ref>{{odn|ref=nie|Smoleński|1878|s=79}}.</ref>.

Dobra beneficjalne, będące w ręku proboszczów, zostały zajęte przez rząd pruski po rozbiorach Polski. Następnie nadane [[Michel Ney|Michelowi Neyowi]] w okresie Księstwa Warszawskiego<ref>{{odn|ref=nie|Kowalski|2013|s=258}}.</ref>, ostatecznie przepadły na rzecz rządu Królestwa Polskiego.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę | imię =Jolanta | nazwisko = Choińska-Mika | tytuł = Sejmiki mazowieckie w dobie Wazów |wydawca = Wydawnictwo Sejmowe | miejsce = Warszawa | data = 1998 | isbn = 83-7059-343-7 | url = http://otworzksiazke.ceon.pl/images/ksiazki/sejmiki_mazowieckie_w_dobie_wazow/sejmiki_mazowieckie_w_dobie_wazow.pdf | odn = tak}}
* {{Cytuj książkę | imię = Benon | nazwisko = Dymek| tytuł = Z dziejów szlachty mazowieckiej: dziedzictwo kulturowe i stereotyp | miejsce = Kielce | data = 2005| odn = tak}}
* {{Cytuj książkę | imię = Wincenty Hipolit | nazwisko = Gawarecki | tytuł = Przywileje, nadania i swobody przez królów polskich, książąt mazowieckich i biskupów płockich udzielone miastom województwa płockiego | miejsce = Warszawa | data = 1828 | odn = tak}}
* {{Cytuj pismo | imię = Michał Marian | nazwisko = Grzybowski | tytuł = Sieluń. Szkice z dziejów Parafii | czasopismo = Studia Płockie | wolumin = 16/17 | strony = 89-116 | data = 1988 1989 |miejsce = Płock | odn = tak}}
* {{Cytuj książkę | imię = Mariusz | nazwisko = Kowalski | tytuł = Księstwa Rzeczpospolitej. Państwo magnackie jako region polityczny | miejsce = Warszawa | data = 2013| odn = tak}}
* {{Cytuj książkę | imię = Władysław | nazwisko = Smoleński | tytuł = Mazowiecka szlachta w poddaństwie proboszczów płockich |  miejsce = Warszawa | data = 1878 | url = http://rcin.org.pl/Content/6066/WA303_9440_II3182_Smolenski-W.pdf | odn = tak}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{SgKP|X|537|''Sieluńskie księstwo ''}}

[[Kategoria:Regiony historyczne Polski]]
[[Kategoria:Diecezja płocka]]
[[Kategoria:Księstwa i dominia duchowne I Rzeczypospolitej]]


text:
# Komin Neumana
Komin Neumana – komin w ścianie opadającej z przełączki między dwoma wierzchołkami Koprowego Wierchu w słowackich Tatry Wysokie. Opada w kierunku północnym (po stronie Doliny Piarżystej). Dolnym jego przedłużeniem jest wielki żleb opadający w południowo-wschodnim rogu Doliny Piarżystej na największy i najwyższy stożek piargowy tej doliny. Jest to jeden z największych stożków piargowych w całych Tatrach.
Najbardziej stroma część Komina Neumana ma rudo-czerwoną barwę. Prowadzi nim droga wspinaczkowa (V w skali tatrzańskiej, czas przejścia 3 godz.). Pierwsze przejście: Milošlav Neuman i Miroslav Pelc 28 lutego 1975 r.

title: Komin Neumana

wikitext:
[[Plik:Pośredni Wierszyk C2019.jpg|mały|240px]]
'''Komin Neumana''' – [[komin (formacja skalna)|komin]] w ścianie opadającej z przełączki między dwoma wierzchołkami [[Koprowy Wierch|Koprowego Wierchu]] w słowackich [[Tatry Wysokie]]. Opada w kierunku północnym (po stronie [[Dolina Piarżysta|Doliny Piarżystej]]). Dolnym jego przedłużeniem jest wielki [[żleb]] opadający w południowo-wschodnim rogu Doliny Piarżystej na największy i najwyższy [[stożek piargowy]] tej doliny. Jest to jeden z największych stożków piargowych w całych [[Tatry|Tatrach]]<ref name=cw/>.

Najbardziej stroma część Komina Neumana ma rudo-czerwoną barwę. Prowadzi nim droga wspinaczkowa (V w [[skala trudności dróg skalnych|skali tatrzańskiej]], czas przejścia 3 godz.). Pierwsze przejście: Milošlav Neuman i Miroslav Pelc 28 lutego 1975 r.<ref name=cw/>

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name=cw>[[Władysław Cywiński]]. ''[[Tatry. Przewodnik szczegółowy|Grań Baszt. Przewodnik szczegółowy]]'', tom 15. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2009, {{ISBN|978-83-7104-041-2}}.</ref>
}}

[[Kategoria:Żleby słowackich Tatr]]
[[Kategoria:Żleby Tatr Wysokich]]


text:
# Okręg wyborczy nr 51 do Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (1989–1991)
Okręg wyborczy nr 51 do Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (1989–1991) obejmował województwo krośnieńskie. W ówczesnym kształcie został utworzony w 1989. Wybieranych było w nim 5 posłów w systemie większościowym.
Siedzibą okręgowej komisji wyborczej było Krosno.

## Wybory parlamentarne 1989

### Mandat nr 201 –Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
| Kandydat                                                                                | I tura | I tura | II tura | II tura |
| Kandydat                                                                                | Głosów | %      | Głosów  | %       |
| -------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ------ | ------ | ------- | ------- |
| Jan Pawlik                                                                                | 26 356 | 13,30  | 27 540  | 40,96   |
| Maria Czenczek                                                                                | 24 114 | 12,17  | 28 869  | 42,94   |
| Wiesław Nawrot                                                                                | 13 176 | 6,65   | —       | —       |
| Zdzisław Fogielman                                                                                | 8473   | 4,28   | —       | —       |
| Liczba głosów ważnych: 198 189 (I tura) • 67 237 (II tura) Źródło: Państwowa Komisja Wyborcza I tura i II tura |        |        |         |         |

### Mandat nr 202 –Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
| Kandydat                                                                                | I tura | I tura | II tura | II tura |
| Kandydat                                                                                | Głosów | %      | Głosów  | %       |
| -------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ------ | ------ | ------- | ------- |
| Zbigniew Balik                                                                                | 29 591 | 14,89  | 36 629  | 54,61   |
| Edward Sikorski                                                                                | 22 968 | 11,56  | 20 382  | 30,39   |
| Julian Bartkowski                                                                                | 9914   | 4,99   | —       | —       |
| Marian Majka                                                                                | 8498   | 4,28   | —       | —       |
| Liczba głosów ważnych: 198 671 (I tura) • 67 078 (II tura) Źródło: Państwowa Komisja Wyborcza I tura i II tura |        |        |         |         |

### Mandat nr 203 –Zjednoczone Stronnictwo Ludowe
| Kandydat                                                                                | I tura | I tura | II tura | II tura |
| Kandydat                                                                                | Głosów | %      | Głosów  | %       |
| -------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ------ | ------ | ------- | ------- |
| Emilia Pogonowska-Jucha                                                                                | 26 580 | 13,39  | 31 855  | 47,61   |
| Kazimierz Pomykała                                                                                | 17 116 | 8,62   | 24 059  | 35,96   |
| Antoni Bogdanowicz                                                                                | 16 789 | 8,46   | —       | —       |
| Eugeniusz Królikowski                                                                                | 15 386 | 7,75   | —       | —       |
| Liczba głosów ważnych: 198 482 (I tura) • 66 907 (II tura) Źródło: Państwowa Komisja Wyborcza I tura i II tura |        |        |         |         |

### Mandat nr 204 – bezpartyjny
| Kandydat                                                          | Głosów  | %     |
| ----------------------------------------------------------------- | ------- | ----- |
| Paweł Chrupek                                                     | 179 150 | 82,76 |
| Andrzej Wal                                                       | 29 675  | 13,71 |
| Liczba głosów ważnych: 216 472 Źródło: Państwowa Komisja Wyborcza |         |       |

### Mandat nr 205 – bezpartyjny
| Kandydat                                                          | Głosów  | %     |
| ----------------------------------------------------------------- | ------- | ----- |
| Epaminondas Osiatyński                                            | 176 728 | 81,69 |
| Wojomir Wojciechowski                                             | 29 019  | 13,41 |
| Liczba głosów ważnych: 216 339 Źródło: Państwowa Komisja Wyborcza |         |       |

wikitext:
{{Okręg wyborczy infobox
 |nazwa                      = Okręg wyborczy nr 51 do Sejmu PRL (1989–1991)
 |mapa                       = Sejm PRL 51 (1989).svg
 |opis mapy                  =
 |instytucja                 = [[Sejm Rzeczypospolitej Polskiej|Sejm PRL]]
 |pochodzenie nazwy          =
 |państwo                    = Polska
 |wariant flagi              =
 |jednostka administracyjna  = krośnieńskie
 |siedziba okręgowej komisji = Krosno
 |data pierwszych wyborów    =
 |data ostatnich wyborów     =
 |liczba komisji wyborczych  =
 |liczba mieszkańców         =
 |liczba uprawnionych        =
 |liczba mandatów            = 5
 |obecni przedstawiciele     =
 |1. instytucja              = [[Senat Rzeczypospolitej Polskiej|Senatu PRL]]
 |1. okręg                   = [[Okręg wyborczy województwo krośnieńskie do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej|woj. krośnieńskie]]
 |2. instytucja              =
 |2. okręg                   =
 |3. instytucja              =
 |3. okręg                   =
 |commons                    =
 |www                        =
}}
'''Okręg wyborczy nr 51 do Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (1989–1991)''' obejmował [[województwo krośnieńskie]]<ref name="ordynacja1989">''Uchwała Rady Państwa z dnia 13 kwietnia 1989 r. w sprawie okręgów wyborczych dla wyborów do Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz liczby, numerów i przeznaczenia mandatów w tych okręgach.'' ({{Dziennik Ustaw|1989|21|111}} z późn. zm. i ''Uchwała Rady Państwa z dnia 12 czerwca 1989 r. w sprawie ponownego głosowania do mandatów nie obsadzonych z krajowej listy wyborczej.'' ({{Dziennik Ustaw|1989|36|199}} z późn. zm.)</ref>. W ówczesnym kształcie został utworzony w 1989. Wybieranych było w nim 5 posłów w [[Ordynacja większościowa|systemie większościowym]].

Siedzibą okręgowej komisji wyborczej było [[Krosno]]<ref name="ordynacja1989"/>.

== [[Wybory parlamentarne w Polsce w 1989 roku|Wybory parlamentarne 1989]] ==
=== Mandat nr 201 – [[Polska Zjednoczona Partia Robotnicza]] ===
{| class="wikitable" style="text-align:right; font-size: 90%;"
! style="border-bottom: 1px solid #999999" rowspan=2| Kandydat
! style="border-bottom: 1px solid #999999" colspan=2| I tura
! style="border-bottom: 1px solid #999999" colspan=2| II tura
|-
! style="border-bottom: 1px solid #999999"| Głosów
! style="border-bottom: 1px solid #999999"| %
! style="border-bottom: 1px solid #999999"| Głosów
! style="border-bottom: 1px solid #999999"| %
|-
| style="text-align:left;"| [[Jan Pawlik (lekarz)|Jan Pawlik]]
| 26 356
| 13,30
| 27 540
| 40,96
|-
| style="text-align:left;"| '''[[Maria Czenczek]]'''
| 24 114
| 12,17
| '''28 869'''
| '''42,94'''
|-
| style="text-align:left;"| Wiesław Nawrot
| 13 176
| 6,65
| style="text-align:center;" rowspan=2 colspan=2| —
|-
| style="text-align:left;"| [[Zdzisław Fogielman]]
| 8473
| 4,28
|-
| style="border: 1px solid #999999; text-align: left; font-size: 85%;" colspan=5| '''Liczba głosów ważnych''': 198 189 (I tura) • 67 237 (II tura)
Źródło: Państwowa Komisja Wyborcza [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP19890210149 I tura] i [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP19890210151 II tura]
|}

=== Mandat nr 202 – [[Polska Zjednoczona Partia Robotnicza]] ===
{| class="wikitable" style="text-align:right; font-size: 90%;"
! style="border-bottom: 1px solid #999999" rowspan=2| Kandydat
! style="border-bottom: 1px solid #999999" colspan=2| I tura
! style="border-bottom: 1px solid #999999" colspan=2| II tura
|-
! style="border-bottom: 1px solid #999999"| Głosów
! style="border-bottom: 1px solid #999999"| %
! style="border-bottom: 1px solid #999999"| Głosów
! style="border-bottom: 1px solid #999999"| %
|-
| style="text-align:left;"| '''[[Zbigniew Balik]]'''
| 29 591
| 14,89
| '''36 629'''
| '''54,61'''
|-
| style="text-align:left;"| [[Edward Sikorski]]
| 22 968
| 11,56
| 20 382
| 30,39
|-
| style="text-align:left;"| [[Julian Bartkowski]]
| 9914
| 4,99
| style="text-align:center;" rowspan=2 colspan=2| —
|-
| style="text-align:left;"| Marian Majka
| 8498
| 4,28
|-
| style="border: 1px solid #999999; text-align: left; font-size: 85%;" colspan=5| '''Liczba głosów ważnych''': 198 671 (I tura) • 67 078 (II tura)
Źródło: Państwowa Komisja Wyborcza [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP19890210149 I tura] i [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP19890210151 II tura]
|}

=== Mandat nr 203 – [[Zjednoczone Stronnictwo Ludowe]] ===
{| class="wikitable" style="text-align:right; font-size: 90%;"
! style="border-bottom: 1px solid #999999" rowspan=2| Kandydat
! style="border-bottom: 1px solid #999999" colspan=2| I tura
! style="border-bottom: 1px solid #999999" colspan=2| II tura
|-
! style="border-bottom: 1px solid #999999"| Głosów
! style="border-bottom: 1px solid #999999"| %
! style="border-bottom: 1px solid #999999"| Głosów
! style="border-bottom: 1px solid #999999"| %
|-
| style="text-align:left;"| '''[[Emilia Pogonowska-Jucha]]'''
| 26 580
| 13,39
| '''31 855'''
| '''47,61'''
|-
| style="text-align:left;"| Kazimierz Pomykała
| 17 116
| 8,62
| 24 059
| 35,96
|-
| style="text-align:left;"| Antoni Bogdanowicz
| 16 789
| 8,46
| style="text-align:center;" rowspan=2 colspan=2| —
|-
| style="text-align:left;"| Eugeniusz Królikowski
| 15 386
| 7,75
|-
| style="border: 1px solid #999999; text-align: left; font-size: 85%;" colspan=5| '''Liczba głosów ważnych''': 198 482 (I tura) • 66 907 (II tura)
Źródło: Państwowa Komisja Wyborcza [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP19890210149 I tura] i [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP19890210151 II tura]
|}

=== Mandat nr 204 – bezpartyjny ===
{| class="wikitable" style="text-align:right; font-size: 90%;"
! style="border-bottom: 1px solid #999999"| Kandydat
! style="border-bottom: 1px solid #999999"| Głosów
! style="border-bottom: 1px solid #999999"| %
|-
| style="text-align:left;"| '''[[Paweł Chrupek]]'''
| '''179 150'''
| '''82,76'''
|-
| style="text-align:left;"| Andrzej Wal
| 29 675
| 13,71
|-
| style="border: 1px solid #999999; text-align: left; font-size: 85%;" colspan=3| '''Liczba głosów ważnych''': 216 472
Źródło: [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP19890210149 Państwowa Komisja Wyborcza]
|}

=== Mandat nr 205 – bezpartyjny ===
{| class="wikitable" style="text-align:right; font-size: 90%;"
! style="border-bottom: 1px solid #999999"| Kandydat
! style="border-bottom: 1px solid #999999"| Głosów
! style="border-bottom: 1px solid #999999"| %
|-
| style="text-align:left;"| '''[[Jerzy Osiatyński|Epaminondas Osiatyński]]'''
| '''176 728'''
| '''81,69'''
|-
| style="text-align:left;"| [[Wojomir Wojciechowski]]
| 29 019
| 13,41
|-
| style="border: 1px solid #999999; text-align: left; font-size: 85%;" colspan=3| '''Liczba głosów ważnych''': 216 339
Źródło: [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP19890210149 Państwowa Komisja Wyborcza]
|}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
{{Okręgi wyborcze do Sejmu PRL (1989–1991)}}
[[Kategoria:Okręgi wyborcze do Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (1989–1991)]]
[[Kategoria:Krosno]]

Instytucja: Sejm PRL

Państwo: Polska

Województwo: krośnieńskie

Siedziba: Krosno

Wybory do Senatu PRL: woj. krośnieńskie


text:
# Sonia Heredia
Sonia Isabel Heredia Condemarin (ur. 23 listopada 1963) – peruwiańska siatkarka. Reprezentantka kraju na igrzyskach olimpijskich w Los Angeles oraz Seulu, gdzie Peru zajęło drugie miejsce. Zdobyła srebrny medal na igrzyskach panamerykańskich w 1979 i 1987 oraz brązowy w 1983. Ponadto jest brązową medalistką z mistrzostw świata w siatkówce kobiet w Pradze. Jej siostrą jest Aurora Heredia, również siatkarka.

title: Sonia Heredia

wikitext:
{{Sportowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Sonia Isabel Heredia
 |imię i nazwisko org       =
 |dyscyplina                = siatkówka
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |pełne imię i nazwisko     =
 |data urodzenia            = 23 listopada 1963
 |miejsce urodzenia         = [[Peru]]
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |obywatelstwo              =
 |wzrost                    = 175 cm
 |pozycja                   =
 |klub                      =
 |numer w klubie            =
 |kariera juniorska         =
 |kariera seniorska         =
 |kariera reprezentacyjna   =
! ! [[Reprezentacja Peru w piłce siatkowej kobiet|Peru]]
 |kariera trenerska         =
 |medale                    =
{{Medalista infobox/reprezentacja|PER}}
{{Medalista infobox/nagłówek|IO}}
{{Medalista infobox/IO|L|Seul|1988|piłka siatkowa|srebro|([[Piłka siatkowa na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1988 – turniej halowy kobiet|turniej halowy]])}}
{{Medalista infobox/nagłówek|MŚ|PSK}}
{{Medalista infobox/MŚ|PSK|Czechosłowacja|1986|brąz|drużynowo}}
{{Medalista infobox/nagłówek|[[Igrzyska panamerykańskie]]}}
{{Medalista infobox/wiersz|2|[[Igrzyska Panamerykańskie 1979|San Juan 1979]]|drużynowo}}
{{Medalista infobox/wiersz|2|[[Igrzyska Panamerykańskie 1987|Indianapolis 1987]]|drużynowo}}
{{Medalista infobox/wiersz|3|[[Igrzyska Panamerykańskie 1983|Caracas 1983]]|drużynowo}}
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Sonia Isabel Heredia Condemarin''' (ur. [[23 listopada]] [[1963]]) – [[peru]]wiańska [[Piłka siatkowa|siatkarka]]. Reprezentantka kraju na [[Letnie Igrzyska Olimpijskie 1984|igrzyskach olimpijskich w Los Angeles]] oraz [[Letnie Igrzyska Olimpijskie 1988|Seulu]], gdzie Peru zajęło drugie miejsce. Zdobyła srebrny medal na [[Igrzyska panamerykańskie|igrzyskach panamerykańskich]] w [[Igrzyska Panamerykańskie 1979|1979]] i [[Igrzyska Panamerykańskie 1987|1987]] oraz brązowy w [[Igrzyska Panamerykańskie 1983|1983]]<ref name="Heredia">{{Cytuj stronę|tytuł=Sonia Heredia|data dostępu=2018-12-17|opublikowany=sports-reference.com|url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/he/sonia-heredia-1.html|język=en|archiwum=https://web.archive.org/web/20200418044821/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/he/sonia-heredia-1.html|zarchiwizowano=2020-04-18}}</ref>. Ponadto jest brązową medalistką z [[Mistrzostwa Świata w Piłce Siatkowej Kobiet 1986|mistrzostw świata w siatkówce kobiet w Pradze]]<ref>{{Cytuj stronę|tytuł=Women Volleyball X World Championship 1986 Praha|data dostępu=2018-12-17|opublikowany=todor66.com|url=http://www.todor66.com/volleyball/World/Women_1986.html|język=en}}</ref>. Jej siostrą jest [[Aurora Heredia]], również siatkarka{{r|Heredia}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{SORTUJ:Heredia, Sonia}}
[[Kategoria:Medaliści Igrzysk Panamerykańskich 1979]]
[[Kategoria:Medaliści Igrzysk Panamerykańskich 1983]]
[[Kategoria:Medaliści Igrzysk Panamerykańskich 1987]]
[[Kategoria:Medaliści Letnich Igrzysk Olimpijskich 1988]]
[[Kategoria:Peruwiańscy medaliści olimpijscy]]
[[Kategoria:Peruwiańskie siatkarki]]
[[Kategoria:Siatkarze na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1984]]
[[Kategoria:Siatkarze na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1988]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1963]]

title: · Sonia Isabel Heredia

Data i miejsce urodzenia: 23 listopada 1963 · Peru

title: Kariera reprezentacyjna

Lata: Reprezentacja · Wyst.

title: Dorobek medalowy

srebro: Seul 1988 · piłka siatkowa · (turniej halowy)

brąz:
Czechosłowacja 1986 · drużynowo
Caracas 1983 · drużynowo


text:
# Zbór Ewangelickiego Kościoła Czeskobraterskiego Augsburskiego Wyznania w Czeskim Cieszynie
Zbór Ewangelickiego Kościoła Czeskobraterskiego Augsburskiego Wyznania w Czeskim Cieszynie – zbór (parafia) ewangelicka w Czeskim Cieszynie, należąca do senioratu morawskośląskiego Ewangelickiego Kościoła Czeskobraterskiego, w kraju morawsko-śląskim, w Czechach. W swojej nazwie ma wyszczególnione wyznanie augsburskie, ze względu na silne luterańskie wpływy. Należy do największych zborów w Kościele. Posiada stacje kaznodziejskie w Ropicy i Ligocie Alodialnej. Kazania głoszone są w językach czeskim i polskim.
Po powstaniu miasta Czeski Cieszyn w 1920 powstał tu niewielki zbór Ewangelickiego Kościoła Czeskobraterskiego. W 1926 architekt Edward David zaprojektował dla niego kościół, wybudowany na ul. Frydeckiej w latach 1928-1929. Po drugiej wojnie światowej zbór ten otrzymał od władz czechosłowackich budynek kościoła „Na Rozwoju“ (należący przed wojną do Niemieckiego Kościoła Ewangelickiego w Czechach, na Morawach i na Śląsku), natomiast kościół na ul. Frydeckiej jest obecnie użytkowany przez Kościół Braterski.

wikitext:
{{Parafia infobox
 |nazwa                   = Zbór Ewangelickiego Kościoła Czeskobraterskiego Augsburskiego Wyznania w Czeskim Cieszynie
 |nazwa miejscowa         = {{k|cs|Evangelický sbor a.v. Českobratrské církve evangelické v Českém Těšíně}}
 |grafika                 = Evangelický kostel Na Rozvoji v Českém Těšíně.jpg
 |opis grafiki            = kościół parafialny ([[Kościół ewangelicki „Na Rozwoju“ w Czeskim Cieszynie|''Na Rozwoju'']])
 |państwo                 = kraj morawsko-śląski
 |siedziba                = [[Czeski Cieszyn]]
 |adres                   =
 |data powołania          =
 |data zamknięcia         =
 |wyznanie                = [[Protestantyzm|Protestanckie]]
 |kościół                 = [[Ewangelicki Kościół Czeskobraterski]]
 |1. jednostka typ        = Seniorat
 |1. jednostka nazwa      = morawskośląski
 |2. jednostka typ        =
 |2. jednostka nazwa      =
 |3. jednostka typ        =
 |3. jednostka nazwa      =
 |obiekt sakralny funkcja = Kościół
 |obiekt sakralny         = [[Kościół ewangelicki „Na Rozwoju“ w Czeskim Cieszynie|w Czeskim Cieszynie]]
 |filie                   =
 |nadzór                  =
 |administrator           =
 |proboszcz               =
 |wezwanie                =
 |dzień wspomnienia       =
 |kod mapy                = Czeski Cieszyn
 |współrzędne             = 49°44′37.1″N 18°36′50.7″E
 |opis miejsca            = Zbór w Czeskim Cieszynie
 |mapa parafii            =
 |opis mapy parafii       =
 |commons                 =
 |www                     = http://www.ccectesin.cz/
}}
'''Zbór Ewangelickiego Kościoła Czeskobraterskiego Augsburskiego Wyznania w Czeskim Cieszynie''' – [[zbór]] ([[parafia]]) [[Kościoły ewangelickie|ewangelicka]] w [[Czeski Cieszyn|Czeskim Cieszynie]], należąca do senioratu morawskośląskiego [[Ewangelicki Kościół Czeskobraterski|Ewangelickiego Kościoła Czeskobraterskiego]], w [[kraj morawsko-śląski|kraju morawsko-śląskim]], w [[Czechy|Czechach]]. W swojej nazwie ma wyszczególnione wyznanie augsburskie, ze względu na silne luterańskie wpływy. Należy do największych zborów w Kościele. Posiada stacje kaznodziejskie w [[Ropica|Ropicy]] i [[Ligota Alodialna|Ligocie Alodialnej]]. Kazania głoszone są w językach czeskim i polskim.

Po powstaniu miasta Czeski Cieszyn w 1920 powstał tu niewielki zbór Ewangelickiego Kościoła Czeskobraterskiego. W 1926 architekt Edward David zaprojektował dla niego [[Kościół Braterski w Czeskim Cieszynie|kościół, wybudowany na ul. Frydeckiej w latach 1928-1929]]. Po drugiej wojnie światowej zbór ten otrzymał od władz czechosłowackich [[Kościół ewangelicki „Na Rozwoju“ w Czeskim Cieszynie|budynek kościoła „Na Rozwoju“]] (należący przed wojną do [[Niemiecki Kościół Ewangelicki w Czechach, na Morawach i na Śląsku|Niemieckiego Kościoła Ewangelickiego w Czechach, na Morawach i na Śląsku]]), natomiast kościół na ul. Frydeckiej jest obecnie użytkowany przez [[Kościół Braterski]].

== Zobacz też ==
* [[Zbór Śląskiego Kościoła Ewangelickiego Augsburskiego Wyznania w Czeskim Cieszynie]]

== Linki zewnętrzne ==
* {{Cytuj stronę | url = http://www.ccectesin.cz/ | tytuł = Oficjalna stronu zboru | opublikowany = ccectesin.cz | archiwum = https://web.archive.org/web/20130815205943/http://www.ccectesin.cz/ | zarchiwizowano = 2013-08-15}} {{Lang|cs}}

{{Zbory senioratu morawsko-śląskiego ČCE}}

[[Kategoria:Zbory Ewangelickiego Kościoła Czeskobraterskiego|Czeski Cieszyn]]
[[Kategoria:Religia w Czeskim Cieszynie]]

title: Zbór Ewangelickiego Kościoła Czeskobraterskiego Augsburskiego Wyznania w Czeskim CieszynieEvangelický sbor a.v. Českobratrské církve evangelické v Českém Těšíně

Państwo: Czechy

Kraj: morawsko-śląski

Siedziba: Czeski Cieszyn

Wyznanie: Protestanckie

Kościół:
Ewangelicki Kościół Czeskobraterski
w Czeskim Cieszynie

Seniorat: morawskośląski


text:
# Dukszta
Dukszta (lit. Dūkšta) – rzeka na Litwie, dopływ Wilii. Ma 29,2 km długości. Źródła znajdują się w pobliżu wsi Giedraitiškiai w rejonie wiłkomierskim. Uchodzi do Wilii w pobliżu wsi Karmazyny. Niedaleko ujścia na jej brzegu zlokalizowane jest pogańskie miejsce kultu z pozostałościami grodziska oraz kurhanem.

title: Dukszta

wikitext:
{{Rzeka infobox
 |nazwa                               = Dukszta
 |zdjęcie                             = Dūkšta, tiltas.JPG
 |opis zdjęcia                        = Rzeka w pobliżu ujścia
 |kontynent                           = Europa
 |państwo                             = Litwa
 |lokalizacja                         =
 |rodzaj cieku                        = rzeka
 |długość                             = 29,2
 |spadek                              =
 |powierzchnia zlewni                 =
 |średni przepływ                     =
 |miejsce przepływu                   =
 |kod statystyczny                    =
 |źródło: miejsce                     = [[Giedraitiškiai]]
 |źródło: wysokość                    =
 |źródło: współrzędne                 = 54°49′9.52″ N, 25°10′41.32″ E
 |ujście: recypient                   = [[Wilia (dopływ Niemna)|Wilia]]
 |ujście: miejsce                     = okolice wsi [[Karmazyny]]
 |ujście: wysokość                    =
 |ujście: współrzędne                 = 54°48′56.5″ N, 24°55′57.68″ E
 |mapa                                =
 |opis mapy                           =
 |szlak                               =
 |commons                             =
}}
'''Dukszta''' ({{w języku|lt|Dūkšta}}) – rzeka na [[Litwa|Litwie]], dopływ [[Wilia (dopływ Niemna)|Wilii]]. Ma 29,2 km długości{{r|beaver}}. Źródła znajdują się w pobliżu wsi [[Giedraitiškiai]] w [[Rejon wiłkomierski|rejonie wiłkomierskim]]. Uchodzi do Wilii w pobliżu wsi [[Karmazyny]]. Niedaleko ujścia na jej brzegu zlokalizowane jest pogańskie miejsce kultu z pozostałościami [[grodzisko (archeologia)|grodziska]] oraz [[kurhan]]em{{r|piliakalniai}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="beaver">{{Cytuj pismo|autor=Vytautas Kesminas, Andrius Steponėnas, Virginija Pliūraitė, Tomas Virbickas|nazwisko=|imię=|tytuł=Ecological Impact of Eurasian Beaver (Castor fiber) Activity on Fish Communities in Lithuanian Trout Streams|url=https://ros.edu.pl/images/roczniki/2013/pp_2013_002.pdf|czasopismo=Rocznik Ochrona Środowiska|wolumin=15|strony=61|data=|rok=2013|wydawca=|miejsce=|issn=}}</ref>
<ref name="piliakalniai">{{Cytuj |tytuł = Lietuvos piliakalniai |data dostępu = 2019-07-04 |opublikowany = www.piliakalniai.lt |url = http://www.piliakalniai.lt/piliakalnis.php?piliakalnis_id=759}}</ref>
}}

[[Kategoria:Rzeki na Litwie]]
[[Kategoria:Dorzecze Wilii (dopływu Niemna)]]

title: Dukszta

Kontynent: Europa

Państwo: Litwa

Miejsce:
Giedraitiškiai
okolice wsi Karmazyny

Recypient: Wilia