text:
# Herbertia
Herbertia Sweet – rodzaj roślin należący do rodziny kosaćcowatych (Iridaceae), obejmujący 10 gatunków występujących w Ameryce Południowej, zasięg występowania jednego gatunku H. lahue obejmuje dodatkowo Luizjanę i Teksas w Stanach Zjednoczonych. Gatunek ten został też introdukowany na Florydę oraz do Nowej Południowej Walii w Australii.

## Morfologia
PokrójMałe wieloletnie rośliny zielne, geofity cebulowe, przechodzące fazę spoczynku. Kwiaty rozkwitają o poranku i zamykają się po południu.
PędyPodziemna cebula pokryta ciemnobrązową, papierzastą tuniką. Pęd kwiatostanowy prosty lub z kilkoma rozgałęzieniami.
LiścieKilka, mieczowatych do równowąskich, z równoległymi fałdami.
KwiatyZebrane po kilka w dwurzędkę wspartą zielonymi podsadkami, z których wewnętrzna jest dłuższa od zewnętrznej, o brązowych, ostrych wierzchołkach, zwykle usychającymi. Kwiaty krótkotrwałe, wzniesione, promieniste, bezzapachowe. Okwiat w odcieniach niebieskiego do fioletowego, z kontrastującymi ciemnymi lub białymi zabarwieniami u nasady. Listki okwiatu wolne, rozpostarte od nasady, trzy położone w zewnętrznym okółku większe od trzech położonych w okółku wewnętrznym, które są bardzo małe i mają u nasady elajofory (gruczoły wydzielające tłuszcz). Nitki pręcików zrośnięte, często w butelkowatą strukturę, główki rozbieżne, ściśle przylegające do przeciwległych łatek szyjki słupka, ale dłuższe od nich. Szyjka słupka rozwidlona na spłaszczone, wierzchołkowo rosochate łatki.
OwoceOdwrotniejajowate do cylindrycznych, ścięte torebki zawierające kanciaste nasiona.

## Systematyka
Rodzaj z plemienia Tigridieae, z podrodziny Iridoideae z rodziny kosaćcowatych (Iridaceae).
Wykaz gatunków
- Herbertia amabilis Deble & F.S.Alves
- Herbertia amatorum C.H.Wright
- Herbertia darwinii Roitman & J.A.Castillo
- Herbertia furcata (Klatt) Ravenna
- Herbertia hauthalii (Kuntze) K.Schum.
- Herbertia lahue (Molina) Goldblatt
- Herbertia pulchella Sweet
- Herbertia quareimana Ravenna
- Herbertia tigridioides (Hicken) Goldblatt
- Herbertia zebrina Deble

## Nazewnictwo
Etymologia nazwy naukowejNazwa naukowa rodzaju została nadana na cześć Williama Herberta, brytyjskiego botanika i badacza geofitów cebulowych.
Synonimy taksonomiczne
- Sympa Ravenna
- Trifurcia Herb.

## Zastosowanie
Niektóre gatunki są uprawiane jako rośliny ozdobne.

title: Herbertia

wikitext:
{{Tytuł kursywą}}
{{Takson infobox
 |nazwa                = ''Herbertia''
 |grafika              = Herbertia pulchella bot ilustr.jpg
 |opis grafiki         = ''Herbertia pulchella''
 |alt grafiki          =
 |systematyka ref      = <ref name="ruggiero" /><ref name="apweb" />
 |domena               = [[eukarionty]]
 |królestwo            = [[rośliny]]
 |podkrólestwo         = [[rośliny zielone]]
 |nadgromada           = [[rośliny telomowe]]
 |gromada              = [[rośliny naczyniowe]]
 |podgromada           = [[rośliny nasienne]]
 |nadklasa             = [[okrytonasienne]]
 |klasa                = ''[[Magnoliopsida]]''
 |nadrząd              = [[liliopodobne]] (≡ [[jednoliścienne]])
 |rząd                 = [[szparagowce]]
 |rodzina              = [[kosaćcowate]]
 |rodzaj               = ''Herbertia''
 |nazwa łacińska       = Herbertia
 |autor                = Sweet
 |cytat                = Brit. Fl. Gard. 3: ad t. 222 (1827){{r|ing}}
 |typ nomenklatoryczny = ''H. pulchella'' Sweet{{r|ing}}
 |synonimy             =
* ''Sympa'' Ravenna
* ''Trifurcia'' Herb.{{r|kew}}
 |wikispecies          = Herbertia
 |commons              = Category:Herbertia
}}
'''''Herbertia''''' Sweet – [[Rodzaj (biologia)|rodzaj]] roślin należący do rodziny [[Kosaćcowate|kosaćcowatych]] (''Iridaceae''), obejmujący 10 gatunków występujących w [[Ameryka Południowa|Ameryce Południowej]], zasięg występowania jednego gatunku ''H. lahue'' obejmuje dodatkowo [[Luizjana|Luizjanę]] i [[Teksas]] w [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]]. Gatunek ten został też [[introdukcja|introdukowany]] na [[Floryda|Florydę]] oraz do [[Nowa Południowa Walia|Nowej Południowej Walii]] w [[Australia|Australii]]{{r|kew}}.

== Morfologia ==
[[Plik:Herbertia pulchella kz1.jpg|thumb|left|''H. pulchella'']]
; Pokrój: Małe [[Bylina (botanika)|wieloletnie]] [[roślina zielna|rośliny zielne]], [[geofity cebulowe]], przechodzące fazę [[Spoczynek roślin|spoczynku]]{{r|kub}}. Kwiaty rozkwitają o poranku i zamykają się po południu{{r|tex}}.

; [[Pęd (botanika)|Pędy]]: Podziemna [[Cebula (botanika)|cebula]] pokryta ciemnobrązową, papierzastą tuniką. Pęd kwiatostanowy prosty lub z kilkoma rozgałęzieniami{{r|kub}}.

; [[Liść|Liście]]: Kilka, mieczowatych do równowąskich, z równoległymi fałdami{{r|kub}}.

; [[Kwiat]]y: Zebrane po kilka w [[dwurzędka|dwurzędkę]] wspartą zielonymi [[podsadka]]mi, z których wewnętrzna jest dłuższa od zewnętrznej, o brązowych, ostrych wierzchołkach, zwykle usychającymi{{r|fona}}. Kwiaty krótkotrwałe, wzniesione, promieniste, bezzapachowe{{r|fona}}. [[Okwiat]] w odcieniach niebieskiego do fioletowego, z kontrastującymi ciemnymi lub białymi zabarwieniami u nasady. Listki okwiatu wolne, rozpostarte od nasady, trzy położone w zewnętrznym okółku większe od trzech położonych w okółku wewnętrznym, które są bardzo małe i mają u nasady [[elajofory]] (gruczoły wydzielające tłuszcz). Nitki [[pręcik (botanika)|pręcików]] zrośnięte, często w butelkowatą strukturę, główki rozbieżne, ściśle przylegające do przeciwległych łatek szyjki słupka, ale dłuższe od nich. Szyjka [[słupek|słupka]] rozwidlona na spłaszczone, wierzchołkowo rosochate łatki{{r|kub}}.

; [[Owoc]]e: Odwrotniejajowate do cylindrycznych, ścięte [[Torebka (botanika)|torebki]] zawierające kanciaste [[Nasiono|nasiona]]{{r|kub}}.

== Systematyka ==
[[Plik:Prairie nymph -- Herbertia lahue.jpg|thumb|left|Kwiat ''H. lahue'']]
Rodzaj z [[plemię (biologia)|plemienia]] ''Tigridieae'', z podrodziny ''Iridoideae'' z rodziny [[Kosaćcowate|kosaćcowatych]] (''Iridaceae''){{r|grin}}.

; Wykaz gatunków{{r|kew}}:
* ''[[Herbertia amabilis]]'' Deble & F.S.Alves
* ''[[Herbertia amatorum]]'' C.H.Wright
* ''[[Herbertia darwinii]]'' Roitman & J.A.Castillo
* ''[[Herbertia furcata]]'' (Klatt) Ravenna
* ''[[Herbertia hauthalii]]'' (Kuntze) K.Schum.
* ''[[Herbertia lahue]]'' (Molina) Goldblatt
* ''[[Herbertia pulchella]]'' Sweet
* ''[[Herbertia quareimana]]'' Ravenna
* ''[[Herbertia tigridioides]]'' (Hicken) Goldblatt
* ''[[Herbertia zebrina]]'' Deble

== Nazewnictwo ==
; [[Etymologia]] nazwy naukowej: Nazwa naukowa rodzaju została nadana na cześć [[William Herbert|Williama Herberta]], brytyjskiego botanika i badacza [[geofity cebulowe|geofitów cebulowych]]{{r|fona}}.

; [[Synonim (taksonomia)|Synonimy]] taksonomiczne{{r|kew}}:
* ''Sympa'' Ravenna
* ''Trifurcia'' Herb.

== Zastosowanie ==
Niektóre gatunki są uprawiane jako [[rośliny ozdobne]]{{r|gard}}{{r|mabberley}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="ruggiero">{{Ruggiero |data dostępu = 2020-02-20}}</ref>
<ref name="apweb">{{Angiosperm Phylogeny Website |data dostępu = 2020-08-21}}</ref>
<ref name="ing">{{Cytuj stronę | url = http://botany.si.edu/ing/ |tytuł = Index Nominum Genericorum (Plantarum) | autor = Farr E. R., Zijlstra G. (ed.) | data dostępu = 2020-08-22 |opublikowany = Smithsonian Institution | rok= 1996–| język = en}}</ref>
<ref name="kew">{{cytuj stronę |url= http://www.plantsoftheworldonline.org/ |tytuł= Plants of the World Online |opublikowany= The Royal Botanic Gardens, Kew |rok = 2019| język= en |data dostępu= 2020-08-21}}</ref>
<ref name="mabberley">{{Mabberley2017|s=433}}</ref>
<ref name="grin">{{cytuj stronę | tytuł = USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. 2020. Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) | opublikowany = National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland | url = https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/famgensearch.aspx |data dostępu = 2020-08-21 |język = en}}</ref>
<ref name=kub>{{Cytuj książkę | tom = 3 | tytuł tomu = Flowering Plants. Monocotyledons: Lilianae (except Orchidaceae) | isbn = 978-3-662-03533-7 | doi = 10.1007/978-3-662-03533-7 | rok = 1998 | nazwisko = Kubitzki| imię = Klaus | tytuł = The Families and Genera of Vascular Plants| wydawca = Springer-Verlag| miejsce = Berlin Heidelberg| strony = 322| rozdział = Iridaceae| nazwisko r = Goldblatt| imię r = P. | język = en}}</ref>
<ref name=fona>{{Cytuj stronę | url = http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=115152 | tytuł = Herbertia in Flora of North America @ efloras.org | data dostępu = 2020-08-23 | język = en }}</ref>
<ref name=tex>{{Cytuj książkę | nazwisko = Mattiza | imię = Dorothy | tytuł = 100 Texas wildflowers | wydawca = Southwest Parks and Monuments Association | rok = 1993 | strony = | isbn = 978-1-877856-35-8 | oclc = 29626598 | język = en }}</ref>
<ref name=gard>{{Cytuj stronę | url = https://garden.org/plants/browse/plants/genus/Herbertia/ | tytuł = National Gardening Association Plants Database: Herbertia | data dostępu = 2020-08-23 | data = 2014-07-25 | język = en }}</ref>
}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Kosaćcowate]]

title: Herbertia

Nadrząd: liliopodobne (≡ jednoliścienne)

Rząd: szparagowce

Rodzina: kosaćcowate

Rodzaj: Herbertia


text:
# Michajłowskoje (Osetia Północna)
Michajłowskoje (ros. Михайловское) – wieś w Rosji, w Osetii Północnej, w rejonie prigorodnym. W 2021 liczyła 8460 mieszkańców.

wikiname: plwiki

title: Michajłowskoje (Osetia Północna)

in_language: pl

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Michajłowskoje
 |nazwa oryginalna             = {{k|ru|Михайловское}}
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |alt zdjęcia                  =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = Osetia Północna
 |1. jednostka administracyjna =
 |2. jednostka administracyjna =
 |3. jednostka administracyjna =
 |4. jednostka administracyjna =
 |5. jednostka administracyjna = [[rejon prigorodny|prigorodny]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2021
 |liczba ludności              = 8460
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     =
 |współrzędne                  =
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Michajłowskoje''' ({{w języku|ru|Михайловское}}) – wieś w [[Rosja|Rosji]], w [[Osetia Północna|Osetii Północnej]], w [[rejon prigorodny|rejonie prigorodnym]]. W 2021 liczyła 8460 mieszkańców<ref name=spis>{{Cytuj stronę | url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2021-ethnic/severnaja-osetija.htm | tytuł = Liczby ludności miejscowości Osetii Północnej na podstawie spisu ludności wg stanu na dzień 1 października 2021 roku | data dostępu = | język = ru}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miejscowości w Osetii Północnej-Alanii]]

title: MichajłowskojeМихайловское

Państwo: Rosja

Republika: Osetia Północna

Rejon: prigorodny


text:
# Neuris Delgado Ramírez
Neuris Delgado Ramírez (ur. 17 września 1981) – kubański szachista, od 2010 reprezentant Kolumbii, a od 2013 – Paragwaju, arcymistrz od 2002 roku.

## Kariera szachowa
W finałach indywidualnych mistrzostw Kuby zadebiutował w 1999 r. W 2002 r. zdobył w Holguín tytuł wicemistrza kraju. Należał już wówczas do ścisłej czołówki kubańskich szachistów, czego dowodem był awans do reprezentacji kraju na szachową olimpiadę w Bledzie. W turniejach olimpijskich startował jeszcze dwukrotnie (2004, 2006). Był również dwukrotnym (2001, 2005) uczestnikiem drużynowych mistrzostw świata, za pierwszym razem zdobywając złoty medal za indywidualny wynik na VI szachownicy. W swoim dorobku posiada także dwa złote medale zdobyte w 2003 r. na drużynowych mistrzostwach państw panamerykańskich (wraz z zespołem oraz na III szachownicy).
Do największych sukcesów Neurisa Delgado w turniejach indywidualnych należą m.in.:
- I m. w Union de Reyes (2000),
- dz. I m. w Varadero (2000, turniej Premier II memoriału José Raúla Capablanki, wspólnie z Ricardo Leyva(inne języki) i Juanem Manuelem Bellónem Lópezem),
- I m. w Camagüey (2001),
- dz. I m. w Santa Clarze (2001, memoriał Guillermo García Gonzáleza, wspólnie z Omarem Almeidą Quintaną),
- II m. w Santo Domingo (2001, za Juanem Borgesem Mateosem),
- III m. w Hawanie (2002, turniej Premier II memoriału José Raúla Capablanki, za Irisberto Herrerą i Pablo Zarnickim),
- I m. w Hawana (2003, turniej Premier I memoriału José Raúla Capablanki),
- I m. w Quito (2003),
- dz. I m. w Santo Domingo (2003, wspólnie z m.in. Ołeksandrem Moisejenką, Bartoszem Soćko, Liviu-Dieterem Nisipeanu, Danielem Camporą i Wadimem Miłowem),
- III m. w Guayaquil (2003, turniej strefowy, za Leinierem Domínguezem i Alejandro Ramírezem Álvarezem),
- I m. w São Paulo (2004 – dwukrotnie),
- I m. w Rio de Janeiro (2004),
- I m. w Santiago de Cuba (2005),
- dz. I m. w São Paulo (2006, wspólnie z Giovannim Vescovi),
- I m. w Guarapari (2006),
- I m. w Hebraicy (2006),
- dz. I m. w Santa Clarze (2007, memoriał Guillermo García Gonzáleza, wspólnie z m.in. Csaba Horváthem, Walterem Arencibią i Yuniesky Quezada Pérezem),
- I m. w Santiago de Cuba (2008),
- I m. w Medellín (2008),
- I m. w Cali (2008).

Najwyższy ranking w karierze osiągnął 1 stycznia 2020 r., z wynikiem 2636 punktów zajmował wówczas 1. miejsce wśród Paragwajskich szachistów.

## Życie prywatne
Żoną Neurisa Delgado Ramíreza jest czołowa kubańska szachistka, Yaniet Marrero López.

title: Neuris Delgado Ramírez

wikitext:
{{Szachista infobox
 |imię i nazwisko      = Neuris Delgado Ramírez
 |imię i nazwisko org  =
 |zdjęcie              = Neuris Delgado.jpg
 |opis zdjęcia         = Neuris Delgado Ramírez, Merida 2008
 |alt zdjęcia          =
 |data urodzenia       = [[17 września]] [[1981]]
 |miejsce urodzenia    =
 |data śmierci         =
 |miejsce śmierci      =
 |obywatelstwo         = [[Kuba]]
[[Kolumbia]]
[[Paragwaj]]
 |tytuł szachowy       = [[arcymistrz]] (2002)
 |ranking FIDE         = '''2603''' (01.06.2022)
 |ranking krajowy FIDE = 1<ref>{{Cytuj stronę | url = https://ratings.fide.com/rankings.phtml?country=PAR | tytuł = Period: June 2022. Rank Paraguay | data = 1 czerwca 2022 | opublikowany = Międzynarodowa Federacja Szachowa | data dostępu = 2022-05-31}}</ref>
 |FIDE Top 100         =
 |odznaczenia          =
 |commons              =
 |wikicytaty           =
 |www                  =
}}
'''Neuris Delgado Ramírez''' (ur. 17 września 1981) – [[kuba]]ński [[szachy|szachista]], od 2010 reprezentant [[Kolumbia|Kolumbii]]<ref>[http://ratings.fide.com/fedchange.phtml?year=2010 FIDE Transfers in 2010]</ref>, a od 2013 – [[Paragwaj]]u<ref>[http://ratings.fide.com/fedchange.phtml?year=2013 FIDE Transfers in 2013]</ref>, [[arcymistrz]] od 2002 roku.

== Kariera szachowa ==
W finałach indywidualnych {{link-interwiki |Mistrzostwa Kuby w szachach |tekst=mistrzostw Kuby |Q=Q1644969}} zadebiutował w 1999 r. W 2002 r. zdobył w [[Holguín]] tytuł wicemistrza kraju<ref>[http://www.theweekinchess.com/html/twic389.html#4 Cuban Championships 2002]</ref>. Należał już wówczas do ścisłej czołówki kubańskich szachistów, czego dowodem był awans do reprezentacji kraju na [[olimpiada szachowa|szachową olimpiadę]] w [[Bled]]zie. W turniejach olimpijskich startował jeszcze dwukrotnie (2004, 2006)<ref>[http://www.olimpbase.org/players/waimu6sn.html OlimpBase]</ref>. Był również dwukrotnym (2001, 2005) uczestnikiem [[drużynowe mistrzostwa świata w szachach|drużynowych mistrzostw świata]], za pierwszym razem zdobywając złoty medal za indywidualny wynik na VI szachownicy<ref>[http://www.olimpbase.org/playerst/waimu6sn.html OlimpBase]</ref>. W swoim dorobku posiada także dwa złote medale zdobyte w 2003 r. na drużynowych mistrzostwach [[Organizacja Państw Amerykańskich|państw panamerykańskich]] (wraz z zespołem oraz na III szachownicy)<ref>[http://www.olimpbase.org/playersp/waimu6sn.html OlimpBase]</ref>.

Do największych sukcesów Neurisa Delgado w turniejach indywidualnych należą m.in.:
* I m. w [[Unión de Reyes|Union de Reyes]] (2000),
* dz. I m. w [[Varadero]] (2000, turniej ''Premier II'' [[memoriał José Raúla Capablanki|memoriału José Raúla Capablanki]], wspólnie z {{link-interwiki |Ricardo Leyva |Q=Q27527259}} i [[Juan Manuel Bellón López|Juanem Manuelem Bellónem Lópezem]]),
* I m. w [[Camagüey]] (2001),
* dz. I m. w [[Santa Clara (Kuba)|Santa Clarze]] (2001, memoriał [[Guillermo García González]]a, wspólnie z [[Omar Almeida Quintana|Omarem Almeidą Quintaną]]),
* II m. w [[Santo Domingo]] (2001, za [[Juan Borges Mateos|Juanem Borgesem Mateosem]]),
* III m. w [[Hawana|Hawanie]] (2002, turniej ''Premier II'' memoriału José Raúla Capablanki, za [[Irisberto Herrera|Irisberto Herrerą]] i [[Pablo Zarnicki]]m),
* I m. w Hawana (2003, turniej ''Premier I'' memoriału José Raúla Capablanki),
* I m. w [[Quito]] (2003),
* dz. I m. w Santo Domingo (2003, wspólnie z m.in. [[Ołeksandr Moisejenko|Ołeksandrem Moisejenką]], [[Bartosz Soćko|Bartoszem Soćko]], [[Liviu-Dieter Nisipeanu|Liviu-Dieterem Nisipeanu]], [[Daniel Cámpora|Danielem Camporą]] i [[Wadim Miłow|Wadimem Miłowem]]),
* III m. w [[Guayaquil]] (2003, turniej strefowy, za [[Leinier Domínguez Pérez|Leinierem Domínguezem]] i [[Alejandro Ramírez|Alejandro Ramírezem Álvarezem]]),
* I m. w [[São Paulo]] (2004 – dwukrotnie),
* I m. w [[Rio de Janeiro]] (2004),
* I m. w [[Santiago de Cuba]] (2005),
* dz. I m. w São Paulo (2006, wspólnie z [[Giovanni Vescovi|Giovannim Vescovi]]),
* I m. w [[Guarapari]] (2006),
* I m. w [[Hebraica|Hebraicy]] (2006),
* dz. I m. w Santa Clarze (2007, memoriał Guillermo García Gonzáleza, wspólnie z m.in. [[Csaba Horváth (szachista)|Csaba Horváthem]], [[Walter Arencibia Rodríguez|Walterem Arencibią]] i [[Yuniesky Quezada Pérez]]em),
* I m. w Santiago de Cuba (2008),
* I m. w [[Medellín]] (2008),
* I m. w [[Cali]] (2008).

Najwyższy [[ranking szachowy|ranking]] w karierze osiągnął 1 stycznia 2020 r., z wynikiem 2636 punktów zajmował wówczas 1. miejsce wśród Paragwajskich szachistów<ref>{{cytuj stronę|url=http://ratings.fide.com/id.phtml?event=3503631|tytuł=Rating Progress Chart: Delgado Ramirez, Neuris|data dostępu=2009-04-27}}</ref>.

== Życie prywatne ==
Żoną Neurisa Delgado Ramíreza jest czołowa kubańska szachistka, [[Yaniet Marrero López]]<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.juventudrebelde.cu/deportes/2007-05-22/analizaran-propuesta-de-yaniet-marrero-para-gran-maestra-de-ajedrez/|tytuł=Analizarán propuesta de Yaniet Marrero para Gran Maestra de ajedrez|data dostępu=2009-04-27}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* [[ChessBase]] Megabase 2008
* {{fide2|id=3503631|name=Delgado Ramirez, Neuris}}

== Linki zewnętrzne ==
* Wybrane partie szachowe: [http://www.365chess.com/players/Neuris_Delgado] i [http://www.365chess.com/players/Neuris_Delgado_Ramirez] {{lang|en}}
* {{fide|id=3503631}}

{{SORTUJ:Delgado Ramirez, Neuris}}
[[Kategoria:Arcymistrzowie szachowi]]
[[Kategoria:Kubańscy szachiści]]
[[Kategoria:Kolumbijscy szachiści]]
[[Kategoria:Paragwajscy szachiści]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1981]]
[[Kategoria:Szachiści A.XAT Montemor-o-Novo]]
[[Kategoria:Szachiści GD Dias Ferreira]]

title: · Neuris Delgado Ramírez

Data urodzenia: 17 września 1981

Obywatelstwo: Kuba · Kolumbia · Paragwaj

Tytuł szachowy: arcymistrz (2002)


text:
# Park Narodowy Dovrefjell
Park Narodowy Dovrefjell-Sunndalsfjella (norw. Dovrefjell-Sunndalsfjella nasjonalpark) – park narodowy w Norwegii.

## Położenie
Leży blisko parków Jotunheimen i Rondane na granicy prowincji Hedmark i Oppland w środkowej części kraju (niedaleko Trondheim).

## Historia i charakter
Jest terenem chronionym już w XIX wieku (pierwsze wzmianki o ochronie tego terenu pochodzą z 1814). Formalnie ogłoszono go parkiem narodowym w 1974 na powierzchni 265 km².
Obejmuje góry Dovre z unikalną rzeźbą polodowcową. Dolina Drivy (Drivdal) dzieli park na dwie części: wschodnią (płaskowyż 1000–1300 m n.p.m. o wapiennym podłożu i znacznym bogactwie flory) i zachodnią (górzystą, z najwyższym punktem parku – szczytem Snöhetta o wysokości 2286 m n.p.m.).
Klimat parku jest kontynentalny, średnia roczna suma opadów wynosi 439 mm, a średnia roczna temperatura to -0,5°C.

## Flora i fauna

### Flora
Florę parku tworzą rzadkie okazy, m.in.: firletka alpejska, Cassiope hypnoides, Phyllodoce coerulea, mech Pohlia albicans, skalnica naprzeciwlistna, wierzba żyłkowana i endemiczna bylica norweska. Istnieje tu najbardziej na południe wysunięte stanowisko subarktycznego torfowiska typu palsa.

### Fauna
Z fauny najbardziej znana jest jedyna europejska populacja piżmowołu. Pierwsze osobniki sprowadzono tu w 1930. Wyginęły one 10 lat później. W 1950 podjęto kolejną próbę aklimatyzacji tego gatunku w Norwegii, tym razem się powiodło. Jesienią 1978 żyło tu 35 sztuk wołów, a obecnie jest ich około 50. Piżmowół w parku nie ma naturalnych wrogów, jedynym zagrożeniem są zbyt wysokie śniegi uniemożliwiające zwierzętom dotarcie do pokarmu i gwałtowne burze. Okazy można oglądać jedynie podczas specjalnych, organizowanych przez władzę parku wycieczek.
Awifaunę reprezentuje m.in. obficie występująca siewka złota.

title: Park Narodowy Dovrefjell

wikitext:
{{Obszar chroniony infobox
 |nazwa                = Park Narodowy Dovrefjell
 |nazwa oryginalna     = {{k|no|Dovrefjell-Sunndalsfjella nasjonalpark}}
 |kod obszaru          =
 |logo                 =
 |grafika              = Morgenlys over Storskrumten.jpg
 |opis grafiki         = Szczyty w parku
 |rodzaj               = [[park narodowy]]
 |państwo              = Norwegia
 |położenie            =
 |siedziba             =
 |mezoregion           =
 |data utworzenia      = 1974
 |akt prawny           =
 |data likwidacji      =
 |powód likwidacji     =
 |powierzchnia         = 265 km²
 |powierzchnia otuliny =
 |obszary chronione    =
 |ochrona              =
 |odwiedzający         =
 |dyrekcja             =
 |plan                 =
 |opis planu           =
 |współrzędne          =
 |commons              =
 |www                  =
}}
[[Plik:LAMOTTE(1813) p006 DOVRE FJELD.jpg|thumb|240px|Tereny Dovrefjell w 1813]]
[[Plik:Muskox 01-25.06.98.jpg|thumb|240px|Piżmowół]]
'''Park Narodowy Dovrefjell-Sunndalsfjella''' ({{w języku|no|Dovrefjell-Sunndalsfjella nasjonalpark}}) – park narodowy w [[Norwegia|Norwegii]].

== Położenie ==
Leży blisko parków [[Park Narodowy Jotunheimen|Jotunheimen]] i [[Park Narodowy Rondane|Rondane]] na granicy prowincji [[Hedmark]] i [[Oppland]] w środkowej części kraju (niedaleko [[Trondheim]]).

== Historia i charakter ==
Jest terenem chronionym już w XIX wieku (pierwsze wzmianki o ochronie tego terenu pochodzą z 1814). Formalnie ogłoszono go parkiem narodowym w 1974 na powierzchni 265 km²<ref name=Poznaj>Roman Gramsz, ''Dovre Fjell'', w: ''[[Poznaj Świat]]'', nr 7/1984, s.8-11, ISSN 0032-6143</ref>.

Obejmuje góry Dovre z unikalną rzeźbą [[lodowiec|polodowcową]]. Dolina Drivy ([[Drivdal]]) dzieli park na dwie części: wschodnią ([[płaskowyż]] 1000–1300 m n.p.m. o wapiennym podłożu i znacznym bogactwie [[flora|flory]]) i zachodnią (górzystą, z najwyższym punktem parku – szczytem Snöhetta o wysokości 2286 m n.p.m.)<ref name=Poznaj/>.

Klimat parku jest kontynentalny, średnia roczna suma opadów wynosi 439 mm, a średnia roczna temperatura to -0,5°C<ref name=Poznaj/>.

== Flora i fauna ==
=== Flora ===
Florę parku tworzą rzadkie okazy, m.in.: [[firletka alpejska]], ''[[Cassiope hypnoides]]'', ''[[Phyllodoce coerulea]]'', mech ''[[Pohlia albicans]]'', [[skalnica naprzeciwlistna]], [[wierzba żyłkowana]] i endemiczna [[bylica norweska]]. Istnieje tu najbardziej na południe wysunięte stanowisko subarktycznego [[torfowisko|torfowiska]] typu [[Bugier mrozowy|palsa]]<ref name=Poznaj/>.

=== Fauna ===
Z fauny najbardziej znana jest jedyna europejska populacja [[Piżmowół|piżmowołu]]. Pierwsze osobniki sprowadzono tu w 1930. Wyginęły one 10 lat później. W 1950 podjęto kolejną próbę aklimatyzacji tego gatunku w Norwegii, tym razem się powiodło. Jesienią 1978 żyło tu 35 sztuk wołów<ref name=Poznaj/>, a obecnie jest ich około 50. [[Piżmowół]] w parku nie ma naturalnych wrogów, jedynym zagrożeniem są zbyt wysokie śniegi uniemożliwiające zwierzętom dotarcie do pokarmu i gwałtowne [[burza|burze]]. Okazy można oglądać jedynie podczas specjalnych, organizowanych przez władzę parku wycieczek.

[[Awifauna|Awifaunę]] reprezentuje m.in. obficie występująca [[siewka złota]]<ref name=Poznaj/>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
{{Parki narodowe w Norwegii}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{DEFAULTSORT:Dovrefjell}}
[[Kategoria:Parki narodowe w Norwegii]]

title: Park Narodowy DovrefjellDovrefjell-Sunndalsfjella nasjonalpark

Państwo: Norwegia

Powierzchnia: 265 km²


text:
# Baozi
Baozi (chiń. 包子; pinyin bāozi, także: bao, bau, humbow, nunu, bausak, pow oraz pau) – zróżnicowanych rozmiarów kluski gotowane na parze, charakterystyczne dla kuchni chińskich, ale jadane także w Malezji i Singapurze. Popularne w restauracjach chińskich na całym świecie. Wywodzą się z północnych regionów Chin. Baozi w dialektach północnych oznacza bułeczkę.

## Przygotowanie i podawanie
Bułeczki wytwarzane są z mąki pszennej z dodatkiem tłuszczu (smalec, oleje roślinne, olej sezamowy), cukru, octu ryżowego i drożdży. Wnętrze wypełnia farsz, który może być bardzo różnorodny: mięsny, z pasty fasolowej, ostry (z chili), z pastą z nasion lotosu, itd. Z rzadka podaje się bułeczki bez wypełnienia.
W praktyce codziennej baozi mają dwie zasadnicze odmiany (spożywane zawsze na gorąco i posmarowane lekko olejem sezamowym):
- dabao (około 10 cm średnicy) – podawane na wynos pojedynczo,
- xiaobao (około 3 cm średnicy) – podawane w restauracjach, najczęściej w porcjach po 8–10 sztuk w specjalnym koszyczku do gotowania na parze.

W obu przypadkach, jako dodatek smakowy, podaje się zestaw: pasta chili i sos sojowy. Bułeczki są popularne zwłaszcza na śniadanie i dostępne na licznych straganach ulicznych.

## Geneza
Według legendy baozi wymyślił chiński strateg Zhuge Liang w Epoce Trzech Królestw (220-280 r.). Wojskowy ten ugotował bułeczkę w kształcie ludzkiej głowy i złożył ją w ofierze bogom, prosząc ich o pomoc w zwalczeniu plagi, która dotknęła część jego żołnierzy.

title: Baozi

wikitext:
[[Plik:Baozi.JPG|thumb|250px|Baozi spożywane z koszyczka do gotowania na parze]]
[[Plik:Nangua Baozi (chinese dumplings).jpg|thumb|250px|Baozi]]
[[Plik:Naihuangbao.jpg|thumb|250px|Baozi – odmiana duża (''dabao'')]]
'''Baozi''' ({{chińskie|c=包子|hp=bāozi}}, także: ''bao'', ''bau'', ''humbow'', ''nunu'', ''bausak'', ''pow'' oraz ''pau'') – zróżnicowanych rozmiarów [[kluski]] [[gotowanie na parze|gotowane na parze]], charakterystyczne dla [[kuchnia chińska|kuchni chińskich]], ale jadane także w [[Malezja|Malezji]] i [[Singapur]]ze. Popularne w restauracjach chińskich na całym świecie. Wywodzą się z północnych regionów Chin. ''Baozi'' w dialektach północnych oznacza ''bułeczkę''.

== Przygotowanie i podawanie ==
Bułeczki wytwarzane są z [[mąka pszenna|mąki pszennej]] z dodatkiem [[tłuszcze|tłuszczu]] ([[smalec]], [[oleje roślinne]], [[olej sezamowy]]), [[cukier spożywczy|cukru]], [[ocet ryżowy|octu ryżowego]] i [[drożdże|drożdży]]. Wnętrze wypełnia [[farsz]], który może być bardzo różnorodny: [[mięso|mięsny]], z pasty [[fasola|fasolowej]], ostry (z [[papryka chili|chili]]), z pastą z nasion [[lotos]]u, itd. Z rzadka podaje się bułeczki bez wypełnienia.

W praktyce codziennej baozi mają dwie zasadnicze odmiany (spożywane zawsze na gorąco i posmarowane lekko olejem sezamowym):
* ''dabao'' (około 10 cm średnicy) – podawane na wynos pojedynczo,
* ''xiaobao'' (około 3 cm średnicy) – podawane w restauracjach, najczęściej w porcjach po 8–10 sztuk w specjalnym koszyczku do gotowania na parze.

W obu przypadkach, jako dodatek smakowy, podaje się zestaw: pasta [[papryka chili|chili]] i [[sos sojowy]]. Bułeczki są popularne zwłaszcza na śniadanie i dostępne na licznych straganach ulicznych.

== Geneza ==
Według legendy baozi wymyślił chiński strateg [[Zhuge Liang]] w [[Epoka Trzech Królestw|Epoce Trzech Królestw]] (220-280 r.). Wojskowy ten ugotował bułeczkę w kształcie ludzkiej [[głowa|głowy]] i złożył ją w ofierze bogom, prosząc ich o pomoc w zwalczeniu plagi, która dotknęła część jego żołnierzy.

== Zobacz też ==
{{commonscat|baozi}}
* [[mantou]] – chiński chleb gotowany na parze
* [[Pyzy (danie)|pyzy drożdżowe]]

== Bibliografia ==
* Marek Urbański, ''Kuchnia chińska'', wyd. TEN, Warszawa, 1990, ss.30-31
* [http://www.kuchniaazjatycka.com/2011/09/baozi-parowane-bueczki-z-wieprzowina.html Kuchnia Azjatycka] - dostęp 8.8.2012

[[Kategoria:Kuchnia chińska]]
[[Kategoria:Kluski]]


text:
# Ponadtlenek potasu
Ponadtlenek potasu, KO2 – nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków zasadowych. Żółtopomarańczowe ciało stałe, gwałtownie reagujące z wodą. Używany jest w przemyśle chemicznym jako bardzo dobry utleniacz, jako środek suszący oraz jako źródło tlenu w aparatach oddechowych i do pochłaniania dwutlenku węgla według reakcji:
2KO2 + 2H2O → 2KOH + H2O2 + O2
2KOH + CO2 → K2CO3 + H2O
K2CO3 + CO2 + H2O →  2KHCO3
Związek ten otrzymuje się poprzez spalanie potasu w czystym tlenie.
K + O2 → KO2

title: Ponadtlenek potasu

wikitext:
{{Związek chemiczny infobox
 |nazwa                      = Ponadtlenek potasu
 |1. grafika                 = Potassium-superoxide-unit-cell-3D-ionic.png
 |opis 1. grafiki            = [[Komórka elementarna]] kryształu {{chem|KO|2}}. Kule czerwone – [[tlen]]; kule fioletowe – [[potas]]
 |rozmiar 1. grafiki         = 140
 |2. grafika                 =
 |opis 2. grafiki            =
 |3. grafika                 =
 |opis 3. grafiki            =
 |nazwa konstytucyjna        = ditlenek potasu, ditlenek(1−) potasu, ditlenek(1−) potasu(1+)
 |nazwa półsystematyczna     = ponadtlenek potasu
 |inne nazwy                 = dawniej: dwutlenek potasu
 |wzór sumaryczny            = KO2
 |inne wzory                 =
 |masa molowa                = 71,10
 |wygląd                     = żółte [[higroskopijność|higroskopijne]] kryształy{{r|CRC}}
 |SMILES                     =
 |numer CAS                  = 12030-88-5
 |PubChem                    = 61541
 |DrugBank                   =
 |gęstość                    = 2,16
 |gęstość źródło             = {{r|CRC}}
 |stan skupienia w podanej g = ciało stałe
 |g warunki niestandardowe   =
 |rozpuszczalność w wodzie   = reaguje
 |rww źródło                 = {{r|CRC}}
 |rww warunki niestandardowe =
 |inne rozpuszczalniki       =
 |temperatura topnienia      = 380
 |tt źródło                  = {{r|CRC}}
 |tt warunki niestandardowe  =
 |temperatura wrzenia        =
 |tw źródło                  =
 |tw warunki niestandardowe  =
 |temperatura krytyczna      =
 |tk źródło                  =
 |ciśnienie krytyczne        =
 |ck źródło                  =
 |logP                       =
 |kwasowość                  =
 |zasadowość                 =
 |lepkość                    =
 |l źródło                   =
 |l warunki niestandardowe   =
 |napięcie powierzchniowe    =
 |np źródło                  =
 |np warunki niestandardowe  =
 |układ krystalograficzny    =
 |moment dipolowy            =
 |moment dipolowy źródło     =
 |karta charakterystyki      = {{Sigma-Aldrich|278904|ALDRICH|link=tak|data dostępu=2012-06-21}}
 |zagrożenia GHS źródło      = {{r|Aldrich}}
 |piktogram GHS              = {{Piktogram GHS|03|05}}
 |hasło GHS                  = Niebezpieczeństwo
 |zwroty H                   = {{Zwroty H|271|314}}
 |zwroty EUH                 = {{Zwroty EUH|014}}
 |zwroty P                   = {{Zwroty P|220|280|305+351+338|310}}
 |zagrożenia UE źródło       = {{r|Aldrich}}
 |piktogram UE               = {{Piktogram ostrzegawczy|O|C}}
 |zwroty R                   = {{Zwroty R|8|34|14}}
 |zwroty S                   = {{Zwroty S|17|27|36/37/39}}
 |NFPA 704                   = {{NFPA 704|3|0|3|OX}}
 |NFPA 704 źródło            = {{r|Aldrich-US}}
 |temperatura zapłonu        =
 |tz źródło                  =
 |tz warunki niestandardowe  =
 |temperatura samozapłonu    =
 |ts źródło                  =
 |ts warunki niestandardowe  =
 |numer RTECS                = TT6053000
 |dawka śmiertelna           =
 |pochodne                   =
 |podobne związki            =
 |commons                    = Category:Potassium superoxide
}}
'''Ponadtlenek potasu''', {{chem|KO|2}} – [[Związki nieorganiczne|nieorganiczny związek chemiczny]] z grupy [[tlenki zasadowe|tlenków zasadowych]]. Żółtopomarańczowe [[ciało stałe]], gwałtownie reagujące z wodą. Używany jest w przemyśle chemicznym jako bardzo dobry [[utleniacz]], jako [[Środki suszące|środek suszący]] oraz jako źródło tlenu w aparatach oddechowych i do pochłaniania [[Dwutlenek węgla|dwutlenku węgla]] według reakcji:

: {{chem|2KO|2}} + {{chem|2H|2|O}} → 2KOH + {{chem|H|2|O|2}} + {{chem|O|2}}{{r|Patnaik}}
: 2KOH + {{chem|CO|2}} → {{chem|K|2|CO|3}} + {{chem|H|2|O}}
: {{chem|K|2|CO|3}} + {{chem|CO|2}} + {{chem|H|2|O}} →  {{chem|2KHCO|3}}

Związek ten otrzymuje się poprzez spalanie potasu w czystym tlenie.
: K + {{chem|O|2}} → {{chem|KO|2}}

== Przypisy ==
{{Przypisy|
* <ref name="Aldrich">{{Sigma-Aldrich|278904|ALDRICH|MSDS=tak|data dostępu=2012-06-21|nazwa=Ditlenek potasu}}</ref>
* <ref name="Aldrich-US">{{Sigma-Aldrich|278904|ALDRICH|MSDS=tak|data dostępu=2012-06-21|język=en}}</ref>
* <ref name="CRC">{{CRC90|strony='''4'''-83}}</ref>
* <ref name="Patnaik">{{cytuj książkę|nazwisko=Patnaik |imię=Pradyot |tytuł=Handbook of Inorganic Chemicals |wydawca=McGraw-Hill |rok=2003 |isbn=0070494398 |strony=759}}</ref>
}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Ponadtlenki|Potasu, ponadtlenek]]
[[Kategoria:Związki potasu]]

title: Ponadtlenek potasu

półsyst.: ponadtlenek potasu

inne: dawniej: dwutlenek potasu

Wygląd: żółte higroskopijne kryształy

title: Niebezpieczeństwa

Płomień nad okręgiem: Działanie żrące

title: Zwroty P

Utleniający: Żrący

Utleniający · (O): Żrący · (C)

title: Zwroty S

Na podstawie · podanego źródła: 0 3 OX


text:
# Powiat Anhalt-Zerbst
Powiat Anhalt-Zerbst (niem. Landkreis Anhalt-Zerbst) – istniejący do 1 lipca 2007 powiat w niemieckim kraju związkowym Saksonia-Anhalt.
Stolicą powiatu Anhalt-Zerbst był Zerbst/Anhalt.
Obszary znajdujące się w powiecie Anhalt-Zerbst aktualnie przydzielone zostały do:
- Powiatu Jerichower Land (północna część)
- Powiatu Anhalt-Bitterfeld (południowa część)
- Powiatu Wittenberga (południowo-wschodnia część)
- Miasta na prawach powiatu Dessau-Roßlau (miasto Roßlau)

## Miasta i gminy
| Miasta - 1. Roßlau (Elbe) (13.849) - 2. Zerbst/Anhalt (15.537) |

Wspólnoty administracyjne
| * - siedziba                                                                                |                                                                                |                                                                                |
| - 1. Coswig 1. Bräsen (165) 2. Buko (181) 3. Cobbelsdorf (605) 4. Coswig, miasto * (8.459) 5. Düben (271) 6. Griebo (643) 7. Hundeluft (259) 8. Jeber-Bergfrieden (641) 9. Klieken (1.113) 10. Köselitz (195) 11. Möllensdorf (177) 12. Ragösen (212) 13. Senst (239) 14. Serno (443) 15. Stackelitz (203) 16. Thießen (733) 17. Wörpen (271) | - 2. Elbe-Ehle-Nuthe (siedziba: Zerbst) 1. Bornum (546) 2. Buhlendorf (250) 3. Deetz (725) 4. Dobritz (308) 5. Gehrden (216) 6. Gödnitz (242) 7. Grimme (176) 8. Güterglück (735) 9. Hobeck (503) 10. Hohenlepte (243) 11. Jütrichau (512) 12. Leps (316) 13. Lindau, miasto (1.148) 14. Loburg, miasto (2.385) 15. Lübs (404) 16. Moritz (343) 17. Nedlitz (670) 18. Nutha (292) 19. Polenzko (301) 20. Prödel (291) 21. Reuden/Anhalt (312) 22. Rosian (590) 23. Schweinitz (287) 24. Steutz (947) 25. Straguth (269) 26. Walternienburg (561) 27. Zeppernick (710) 28. Zernitz (264) | - 3. Wörlitzer Winkel 1. Brandhorst (102) 2. Gohrau (427) 3. Griesen (364) 4. Horstdorf (633) 5. Kakau (609) 6. Oranienbaum, miasto * (3.439) 7. Rehsen (272) 8. Riesigk (215) 9. Vockerode (1.682) 10. Wörlitz, miasto (1.601) |

title: Powiat Anhalt-Zerbst

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = powiat Anhalt-Zerbst
 |nazwa oryginalna                = Landkreis Anhalt-Zerbst
 |dopełniacz nazwy                = Anhalt-Zerbst
 |jednostka                       = [[powiaty w Niemczech|powiat]]
 |zdjęcie                         =
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            = Wappen Landkreis Anhalt-Zerbst.png
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = DE-ST
 |siedziba                        = [[Zerbst/Anhalt]]
 |kod statystyczny                = 15 1 51
 |stanowisko zarządzającego       = starosta
 |zarządzający                    = Holger Hövelmann (SPD)
 |powierzchnia                    = 1131,69 km²
 |rok                             = 31 sierpnia 2005
 |liczba ludności                 = 69 392
 |gęstość zaludnienia             = 61,3 os./km²
 |numer kierunkowy                =
 |kod pocztowy                    =
 |tablice rejestracyjne           = AZE
 |adres urzędu                    = Fritz-Brandt-Straße 16
39261 Zerbst/Anhalt
 |plan                            =
 |nazwa 1. podziału               = gmin
 |1. podział                      = 57
 |mapa                            = Lage des Landkreises Anhalt-Zerbst in Deutschland.png
 |nazwa mapy                      = Niemiec
 |2. mapa                         = Saxony anhalt aze.png
 |nazwa 2. mapy                   = Saksonii-Anhaltu
 |współrzędne                     =
 |commons                         =
 |www                             =
}}
'''Powiat Anhalt-Zerbst''' ([[język niemiecki|niem.]] ''Landkreis Anhalt-Zerbst'') – istniejący do 1 lipca 2007 [[powiaty w Niemczech|powiat]] w [[Niemcy|niemieckim]] [[Kraje związkowe Niemiec|kraju związkowym]] [[Saksonia-Anhalt]].

Stolicą powiatu Anhalt-Zerbst był [[Zerbst/Anhalt]].

Obszary znajdujące się w powiecie Anhalt-Zerbst aktualnie przydzielone zostały do:
* [[Powiat Jerichower Land|Powiatu Jerichower Land]] (północna część)
* [[Powiat Anhalt-Bitterfeld|Powiatu Anhalt-Bitterfeld]] (południowa część)
* [[Powiat Wittenberga|Powiatu Wittenberga]] (południowo-wschodnia część)
* Miasta na prawach powiatu [[Dessau-Roßlau]] (miasto Roßlau)

== Miasta i gminy ==
{|
|-
| width="450" valign="top" |
'''[[Miasto|Miasta]]'''
* 1. [[Roßlau (Elbe)]] (13.849)
* 2. [[Zerbst/Anhalt]] (15.537)

|}
'''[[Wspólnoty administracyjne i związki gmin w Niemczech|Wspólnoty administracyjne]]'''
{|
|* - siedziba
|-
|width="600" valign="top"|
* '''1. [[Wspólnota administracyjna Coswig|Coswig]]'''
# [[Bräsen]] (165)
# [[Buko]] (181)
# [[Cobbelsdorf]] (605)
# [[Coswig (Saksonia-Anhalt)|Coswig]], miasto * (8.459)
# [[Düben (Coswig (Anhalt))|Düben]] (271)
# [[Griebo]] (643)
# [[Hundeluft]] (259)
# [[Jeber-Bergfrieden]] (641)
# [[Klieken]] (1.113)
# [[Köselitz]] (195)
# [[Möllensdorf]] (177)
# [[Ragösen]] (212)
# [[Senst]] (239)
# [[Serno (Coswig (Anhalt))|Serno]] (443)
# [[Stackelitz]] (203)
# [[Thießen]] (733)
# [[Wörpen]] (271)
| width="450" valign="top" |
* '''2. [[Wspólnota administracyjna Elbe-Ehle-Nuthe|Elbe-Ehle-Nuthe]]''' (siedziba: Zerbst)
# [[Bornum (Zerbst/Anhalt)|Bornum]] (546)
# [[Buhlendorf]] (250)
# [[Deetz (Zerbst/Anhalt)|Deetz]] (725)
# [[Dobritz (Zerbst/Anhalt)|Dobritz]] (308)
# [[Gehrden (Zerbst/Anhalt)|Gehrden]] (216)
# [[Gödnitz]] (242)
# [[Grimme (Zerbst/Anhalt)|Grimme]] (176)
# [[Güterglück]] (735)
# [[Hobeck]] (503)
# [[Hohenlepte]] (243)
# [[Jütrichau]] (512)
# [[Leps (Zerbst/Anhalt)|Leps]] (316)
# [[Lindau (Zerbst/Anhalt)|Lindau]], miasto (1.148)
# [[Loburg]], miasto (2.385)
# [[Lübs (Saksonia-Anhalt)|Lübs]] (404)
# [[Moritz (Zerbst/Anhalt)|Moritz]] (343)
# [[Nedlitz (Zerbst/Anhalt)|Nedlitz]] (670)
# [[Nutha]] (292)
# [[Polenzko]] (301)
# [[Prödel]] (291)
# [[Reuden/Anhalt]] (312)
# [[Rosian]] (590)
# [[Schweinitz (Fläming)|Schweinitz]] (287)
# [[Steutz]] (947)
# [[Straguth]] (269)
# [[Walternienburg]] (561)
# [[Zeppernick]] (710)
# [[Zernitz]] (264)
| width="450" valign="top" |
* '''3. [[Wspólnota administracyjna Wörlitzer Winkel|Wörlitzer Winkel]]'''
# [[Brandhorst]] (102)
# [[Gohrau]] (427)
# [[Griesen]] (364)
# [[Horstdorf]] (633)
# [[Kakau]] (609)
# [[Oranienbaum (Oranienbaum-Wörlitz)|Oranienbaum]], miasto * (3.439)
# [[Rehsen]] (272)
# [[Riesigk]] (215)
# [[Vockerode (Oranienbaum-Wörlitz)|Vockerode]] (1.682)
# [[Wörlitz]], miasto (1.601)
|}

{{SORTUJ:}}
[[Kategoria:Dawne powiaty w Saksonii-Anhalcie]]
[[Kategoria:Powiat Anhalt-Bitterfeld]]
[[Kategoria:Powiat Jerichower Land]]
[[Kategoria:Powiat Wittenberga]]

title: powiat Anhalt-ZerbstLandkreis Anhalt-Zerbst

Państwo: Niemcy

Kraj związkowy: Saksonia-Anhalt

Siedziba: Zerbst/Anhalt

Starosta: Holger Hövelmann (SPD)

Tablice rejestracyjne: AZE


text:
# Ustrych (osada leśna)
Ustrych – osada leśna (leśniczówka) położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Stawiguda, na terenie Pojezierza Olsztyńskiego.
W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego. Osada znajduje się w historycznym regionie Warmia.

title: Ustrych (osada leśna)

wikitext:
{{Inne znaczenia|2=[[Ustrych|inne znaczenia nazwy Ustrych]]}}
{{Polska miejscowość infobox
 |nazwa                  = Ustrych
 |rodzaj miejscowości    = osada leśna
 |zdjęcie                =
 |opis zdjęcia           =
 |alt zdjęcia            =
 |województwo            = warmińsko-mazurskie
 |powiat                 = [[Powiat olsztyński|olsztyński]]
 |gmina                  = [[Stawiguda (gmina)|Stawiguda]]
 |sołectwo               =
 |miejscowość podstawowa =
 |wysokość               =
 |liczba ludności        =
 |rok                    =
 |strefa numeracyjna     = 89
 |kod pocztowy           =
 |tablice rejestracyjne  = NOL
 |SIMC                   = 1046903
 |kod mapy               = Stawiguda (gmina)
 |współrzędne            = 53°38'26"N 20°28'25"E<ref name="prng">{{PRNG Miejscowości|200339|data=2024-01-14}}</ref>
 |commons                =
 |www                    =
}}
'''Ustrych''' – osada leśna (leśniczówka) położona w [[województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]], w [[powiat olsztyński|powiecie olsztyńskim]], w [[Stawiguda (gmina)|gminie Stawiguda]]<ref name=teryt>{{cytuj stronę |url = http://www.stat.gov.pl/broker/access/performSearch.jspa?searchString=Ustrych&level=miejsc&wojewodztwo=398&powiat=&gmina=&miejscowosc=&advanced=true |autor = Główny Urząd Statystyczny |tytuł = Rejestr TERYT |data dostępu = 2014-02-23}}</ref>, na terenie [[Pojezierze Olsztyńskie|Pojezierza Olsztyńskiego]].

[[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] miejscowość należała administracyjnie do [[Województwo olsztyńskie (1975–1998)|województwa olsztyńskiego]]. Osada znajduje się w historycznym regionie [[Warmia]].

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
{{Gmina Stawiguda}}

[[Kategoria:Stawiguda (gmina)]]

title: Ustrych

Państwo: Polska

Województwo: warmińsko-mazurskie

Powiat: olsztyński

Gmina: Stawiguda

Tablice rejestracyjne: NOL


text:
# Tadeusz Włudyka
Tadeusz Czesław Włudyka (ur. 1953 w Jeleniej Górze) – polski prawnik, profesor i kierownik Katedry Polityki Gospodarczej na Wydziale Prawa i Administracji UJ.

## Życiorys
W 1972 roku rozpoczął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, które ukończył w 1976 roku. W 1984 roku uzyskał stopień doktora nauk humanistycznych. W 1995 roku nadano mu stopień naukowy doktora habilitowanego nauk humanistycznych — nauka o polityce, po odbytym kolokwium habilitacyjnym na podstawie rozprawy pt.: „Trzecia droga w myśli gospodarczej II Rzeczypospolitej”. Tytuł profesora nauk prawnych nadał mu Prezydent RP w 2003 roku.
W latach 2005–2008 był dziekanem Wydziału Prawa i Administracji UJ.

title: Tadeusz Włudyka

wikitext:
{{Dopracować|źródła=2011-03}}
{{Naukowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Tadeusz Czesław Włudyka
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |państwo                   =
 |wariant flagi             =
 |data urodzenia            = [[1953]]
 |miejsce urodzenia         = [[Jelenia Góra]]
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |stopień lub tytuł naukowy = profesor
 |jakich nauk               = prawnych
 |specjalność               = prawo gospodarcze
 |almamater                 = [[Uniwersytet Jagielloński]]
 |doktorat data             = [[28 października]] [[1984]]
 |doktorat uczelnia         =
 |doktorat dyscyplina       =
 |habilitacja data          = [[25 marca]] [[1996]]
 |habilitacja uczelnia      =
 |habilitacja dyscyplina    =
 |profesura data            = [[2 czerwca]] [[2003]]
 |aktywność zawodowa        =
 |jednostka1 typ            = Uczelnia
 |jednostka1 nazwa          = [[Uniwersytet Jagielloński]]
 |okres zatr1               =
 |funkcja                   = dziekan Wydziału Prawa i Administracji UJ
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
}}
'''Tadeusz Czesław Włudyka''' (ur. [[1953]] w [[Jelenia Góra|Jeleniej Górze]]) – polski [[prawnik]], profesor i kierownik Katedry Polityki Gospodarczej na [[Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego|Wydziale Prawa i Administracji UJ]].

== Życiorys ==

W 1972 roku rozpoczął studia na Wydziale Prawa [[Uniwersytet Jagielloński|Uniwersytetu Jagiellońskiego]], które ukończył w 1976 roku. W 1984 roku uzyskał stopień doktora nauk humanistycznych. W 1995 roku nadano mu stopień naukowy doktora habilitowanego nauk humanistycznych — nauka o polityce, po odbytym kolokwium habilitacyjnym na podstawie rozprawy pt.: „Trzecia droga w myśli gospodarczej [[II Rzeczpospolita|II Rzeczypospolitej]]”. Tytuł profesora nauk prawnych nadał mu [[Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej|Prezydent RP]] w 2003 roku.

W latach [[2005]]–[[2008]] był dziekanem Wydziału Prawa i Administracji UJ.

== Bibliografia ==
* {{ludzie nauki|28137|osoba=prof. dr hab. Tadeusz Czesław Włudyka|data dostępu=2020-11-05}}
* [https://www.law.uj.edu.pl/~kpg/katedra/wladze-katedry/ Prof. dr hab. Tadeusz Włudyka Kierownik Katedry Polityki Gospodarczej UJ]

{{Kontrola autorytatywna}}

{{DEFAULTSORT:Włudyka, Tadeusz}}

[[Kategoria:Polscy prawnicy]]
[[Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1953]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Jeleniej Górze]]
[[Kategoria:Wykładowcy Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego]]

title: Tadeusz Czesław Włudyka

Data i miejsce urodzenia: 1953 · Jelenia Góra

Alma Mater: Uniwersytet Jagielloński

Doktorat: 28 października 1984

Profesura: 2 czerwca 2003

Uczelnia: Uniwersytet Jagielloński


text:
# Beata Moskal-Słaniewska
Beata Małgorzata Moskal-Słaniewska (ur. 15 marca 1966 w Złotowie) – polska działaczka samorządowa, dziennikarka i przedsiębiorca, od 2014 prezydent Świdnicy.

## Życiorys
Absolwentka Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego. Pracowała jako dziennikarka prasowa, była m.in. sekretarzem redakcji i redaktorem naczelnym „Wiadomości Świdnickich”. Kierowała również innymi lokalnymi czasopismami, zajęła się także prowadzeniem własnej działalności gospodarczej. Była członkinią Unii Wolności, w 2013 wstąpiła do Sojuszu Lewicy Demokratycznej (który w 2021 współtworzył Nową Lewicę).
W wyborach w 2010 z ramienia SLD uzyskała mandat radnej Świdnicy. W wyborach w 2014 ubiegała się o stanowisko prezydenta tego miasta, wygrywając w drugiej turze głosowania, w której pokonała dotychczas pełniącego tę funkcję Wojciecha Murdzka. W 2018 (startując z własnego komitetu, z poparciem SLD i Platformy Obywatelskiej) uzyskała reelekcję na kolejną kadencję w pierwszej turze głosowania. Objęła funkcję skarbnika w powołanym w 2020 ruchu Tak! Dla Polski; została wykluczona z tego ruchu w czerwcu 2023 za publiczne wsparcie marszałka województwa Cezarego Przybylskiego. W 2024 po raz trzeci została wybrana na urząd prezydenta Świdnicy, wygrywając w drugiej turze głosowania.
Podczas jej pierwszej kadencji miasto zostało wyróżnione w 2017 w konkursie „Budowniczy Polskiego Sportu” (za inwestycje sportowe). W ramach działalności samorządowej Beata Moskal-Słaniewska zaangażowała się w projekt „Sudety 2030”. Została również wybrana do zarządu Związku Miast Polskich.
W 2024 wystartowała z ramienia Lewicy w wyborach do Parlamentu Europejskiego z okręgu nr 12.

## Wyróżnienia
W 2017 wyróżniona „Perłą Samorządu”, przyznawaną przez redakcję „Dziennika Gazety Prawnej”. Zaliczona przez „Newsweek Polska” do 15 najlepszych prezydentów miast w Polsce w rankingu tego tygodnika (2021).

title: Beata Moskal-Słaniewska

wikitext:
{{Polityk infobox
 | imię i nazwisko     = Beata Moskal-Słaniewska
 | data urodzenia      = 15 marca 1966
 | miejsce urodzenia   = [[Złotów]]
 | grafika             = Beata_Moskal-Słaniewska_(2023).jpg
 | funkcja             = [[Prezydent miasta|Prezydent]] [[Świdnica|Świdnicy]]
 | partia              = [[Nowa Lewica]]
 | od                  = 8 grudnia 2014
 | do                  =
 | poprzednik          = [[Wojciech Murdzek]]
 | następca            =
 | opis grafiki        = Beata Moskal-Słaniewska (2023)
 | data śmierci        =
 | miejsce śmierci     =
 | commons             = Category:Beata Moskal-Słaniewska
 | quote               =
 | news                =
}}
'''Beata Małgorzata Moskal-Słaniewska''' (ur. [[15 marca]] [[1966]] w [[Złotów|Złotowie]]) – polska działaczka [[samorząd terytorialny|samorządowa]], dziennikarka i przedsiębiorca, od 2014 [[prezydent miasta|prezydent]] [[Świdnica|Świdnicy]].

== Życiorys ==
Absolwentka [[Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego|Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Politycznych]] [[Uniwersytet Warszawski|Uniwersytetu Warszawskiego]]. Pracowała jako dziennikarka prasowa, była m.in. sekretarzem redakcji i redaktorem naczelnym „[[Wiadomości Świdnickie|Wiadomości Świdnickich]]”. Kierowała również innymi lokalnymi czasopismami, zajęła się także prowadzeniem własnej działalności gospodarczej<ref>{{Cytuj |tytuł = Życiorys |opublikowany = beataslaniewska.pl |archiwum = https://web.archive.org/web/20150810192840/http://beataslaniewska.pl/beata-moskal-slaniewska-cv/bms-zyciorys}}</ref><ref>{{Cytuj |tytuł = Wybory 2014: Beata Moskal-Słaniewska |opublikowany = portalsamorzadowy.pl |archiwum = https://web.archive.org/web/20160307141213/http://www.portalsamorzadowy.pl/ocen-radnych/osoba/beata-moskal-slaniewska,794.html}}</ref>. Była członkinią [[Unia Wolności|Unii Wolności]], w 2013 wstąpiła do [[Sojusz Lewicy Demokratycznej|Sojuszu Lewicy Demokratycznej]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Polityka |opublikowany = beataslaniewska.pl |archiwum = https://web.archive.org/web/20150810190141/http://beataslaniewska.pl/beata-moskal-slaniewska-cv/polityka}}</ref> (który w 2021 współtworzył [[Nowa Lewica|Nową Lewicę]]).

W [[wybory samorządowe w Polsce w 2010 roku|wyborach w 2010]] z ramienia SLD uzyskała mandat radnej Świdnicy<ref>{{Cytuj |tytuł = Wybory samorządowe 2010 |data dostępu = 2014-12-11 |opublikowany = Państwowa Komisja Wyborcza |url = http://wybory2010.pkw.gov.pl/geo/pl/020000/021901.html#tabs-4}}</ref>. W [[wybory samorządowe w Polsce w 2014 roku|wyborach w 2014]] ubiegała się o stanowisko prezydenta tego miasta, wygrywając w drugiej turze głosowania, w której pokonała dotychczas pełniącego tę funkcję [[Wojciech Murdzek|Wojciecha Murdzka]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Wybory samorządowe 2014 |data dostępu = 2014-12-11 |opublikowany = Państwowa Komisja Wyborcza |url = https://samorzad2014.pkw.gov.pl/361_Wybory_Burmistrza_-_II_tura/0/021901.html}}</ref>. W 2018 (startując z własnego komitetu, z poparciem SLD i [[Platforma Obywatelska|Platformy Obywatelskiej]]) uzyskała reelekcję na kolejną kadencję w pierwszej turze głosowania<ref>{{Cytuj |tytuł = Wybory samorządowe 2018 |data dostępu = 2018-10-22 |opublikowany = Państwowa Komisja Wyborcza |url = https://wybory2018.pkw.gov.pl/pl/geografia/021901#results_vote_elect_mayor_round_1}}</ref>. Objęła funkcję skarbnika w powołanym w 2020 ruchu [[Tak! Dla Polski]]<ref>{{Cytuj | tytuł = Ludzie |opublikowany = ruchtakdlapolski.pl |archiwum = https://web.archive.org/web/20230611103418/https://ruchtakdlapolski.pl/ludzie/}}</ref>; została wykluczona z tego ruchu w czerwcu 2023 za publiczne wsparcie marszałka województwa [[Cezary Przybylski|Cezarego Przybylskiego]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Prezydent Świdnicy wykluczona z Ruchu Samorządowego Tak! Dla Polski. Prezydent komentuje, że samorząd to nie polityczne wojenki |data = 2023-06-07 |data dostępu = 2023-06-11 |opublikowany = dziennik.walbrzych.pl |url = https://dziennik.walbrzych.pl/prezydent-swidnicy-wykluczona-z-ruchu-samorzadowego-tak-dla-polski-prezydent-komentuje-ze-samorzad-to-nie-polityczne-wojenki/}}</ref>. W 2024 po raz trzeci została wybrana na urząd prezydenta Świdnicy, wygrywając w drugiej turze głosowania<ref>{{Cytuj |tytuł = Wybory samorządowe 2024 |data dostępu = 2024-04-22 |opublikowany = Państwowa Komisja Wyborcza |url = https://wybory.gov.pl/samorzad2024/pl/wbp/okreg/21901/1}}</ref>.

Podczas jej pierwszej kadencji miasto zostało wyróżnione w 2017 w konkursie „Budowniczy Polskiego Sportu” (za inwestycje sportowe)<ref>{{Cytuj |tytuł = Świdnica otrzymała nagrodę za inwestycję w sport |data = 2017-10-26 |data dostępu = 2020-10-01 |opublikowany = wyborcza.pl |url = https://wroclaw.wyborcza.pl/wroclaw/7,35771,22567236,swidnica-otrzymala-nagrode-za-inwestycje-w-sport.html?disableRedirects=true}}</ref>. W ramach działalności samorządowej Beata Moskal-Słaniewska zaangażowała się w projekt „Sudety 2030”<ref>{{Cytuj|url=https://mojaswidnica.pl/ponad-100-samorzadowcow-zjechalo-do-swidnicy-foto/|tytuł=Ponad 100 samorządowców zjechało do Świdnicy|autor=Daniel Gębala|data=2019-07-01|opublikowany=mojaswidnica.pl|data dostępu=2020-10-01}}</ref>. Została również wybrana do zarządu [[Związek Miast Polskich|Związku Miast Polskich]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Prezydent Świdnicy w zarządzie Związku Miast Polskich |data = 2019-03-07 |data dostępu = 2020-10-01 |opublikowany = naszemiasto.pl |url = https://swidnica.naszemiasto.pl/prezydent-swidnicy-w-zarzadzie-zwiazku-miast-polskich/ar/c1-5024718}}</ref>.

W 2024 wystartowała z ramienia [[Lewica (2019)|Lewicy]] w [[Wybory do Parlamentu Europejskiego w Polsce w 2024 roku|wyborach do Parlamentu Europejskiego]] z [[Okręg wyborczy nr 12 do Parlamentu Europejskiego w Polsce|okręgu nr 12]]<ref>{{Cytuj |url =https://wybory.gov.pl/pe2024/pl/kandydat/41157/12/3943519|tytuł =Wybory do Parlamentu Europejskiego 2024 |opublikowany =Państwowa Komisja Wyborcza|data dostępu = 2024-04-30}}</ref>.

== Wyróżnienia ==
W 2017 wyróżniona „Perłą Samorządu”, przyznawaną przez redakcję „[[Dziennik Gazeta Prawna|Dziennika Gazety Prawnej]]”<ref>{{Cytuj |tytuł = Prezydent Beata Moskal-Słaniewska i miasto Świdnica „Perłami samorządu” |data = 2017-05-26 |data dostępu = 2020-10-01 |opublikowany = doba.pl |url = https://doba.pl/dsw/artykul/prezydent-beata-moskal-slaniewska-i-miasto-swidnica-perlami-samorzadu-/15267/31}}</ref>. Zaliczona przez „[[Newsweek Polska]]” do 15 najlepszych prezydentów miast w Polsce w rankingu tego tygodnika (2021)<ref>{{Cytuj|url=https://www.newsweek.pl/polska/znamy-nazwisko-najlepszego-prezydenta-miasta-final-plebiscytu-n15/8zg0z0q|tytuł=Oto najlepsi prezydenci miast|data=11 października 2021|opublikowany=newsweek.pl|data dostępu=2022-11-20}}</ref><ref>{{cytuj|autor=Dariusz Ćwiklak|tytuł=Ranking prezydentów|czasopismo=Newsweek Polska|wolumin=Nr 43|data=24 października 2022|s=38}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{SORTUJ:Moskal-Słaniewska, Beata}}
[[Kategoria:Absolwenci Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Złotowie]]
[[Kategoria:Polscy dziennikarze prasowi]]
[[Kategoria:Polscy radni rad gmin]]
[[Kategoria:Politycy SdRP i SLD]]
[[Kategoria:Politycy Unii Wolności]]
[[Kategoria:Prezydenci miast w Polsce (kadencja 2014–2018)]]
[[Kategoria:Prezydenci miast w Polsce (kadencja 2018–2024)]]
[[Kategoria:Prezydenci miast w Polsce (kadencja 2024–2029)]]
[[Kategoria:Prezydenci Świdnicy]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1966]]

title: Beata Moskal-Słaniewska

Data i miejsce urodzenia: 15 marca 1966 · Złotów

Okres: od 8 grudnia 2014

Przynależność polityczna: Nowa Lewica

Poprzednik: Wojciech Murdzek


text:
# Języki tajwańskie
Języki tajwańskie (ang. Formosan languages) – grupa około 20 języków, w większości zagrożonych wymarciem, używanych przez aborygenów tajwańskich.
Języki tajwańskie traktowane były niegdyś jako podrodzina języków austronezyjskich; obecnie poszczególne języki tajwańskie klasyfikowane są jako indywidualne podgrupy języków austronezyjskich.
Języki austronezyjskie Tajwanu wykazują bardzo duże wewnętrzne zróżnicowanie na stosunkowo niewielkim terytorium. Z tego względu przypuszcza się, że praojczyzna wszystkich języków austronezyjskich znajdowała się właśnie na Tajwanie.

## Klasyfikacja języków tajwańskich
Jednoznaczna klasyfikacja języków tajwańskich jest utrudniona przez brak informacji o językach, z których połowa już wymarła, oraz ich ogromne zróżnicowanie wewnętrzne.
Przyjmuje się, że mówiący językiem proto-austronezyjskim osiedli na Tajwanie około 5 tys. lat temu. Wraz z rozprzestrzenieniem się osadników na wyspie język rozwinął różne dialekty, które z czasem stały się odrębnymi językami. Mówiący tymi językami pozostawali ze sobą w kontakcie, co sprzyjało wykształceniu skomplikowanych struktur wspólnych cech fonologicznych i leksykalnych czy konstrukcji gramatycznych. Najprawdopodobniej połowa wszystkich tych języków wymarła na przestrzeni ostatnich 400 lat. Podczas okupacji japońskiej (1895–1945) języki tajwańskie cieszyły się uznaniem, którego zabrakło w okresie Kuomintangu (1949–1991). Po pierwszych wolnych wyborach w 1991 roku pozycja języków tajwańskich vis-á-vis urzędowego języka mandaryńskiego zyskała na znaczeniu. Jednak poza językiem amis, którego liczbę mówiących szacuje się na ponad 100 tys., wszystkie inne języki tajwańskie są w różnym stopniu zagrożone wymarciem, np. w 2003 językiem pazeh posługiwała się jedynie jedna osoba, która zmarła w 2010.
Niegdyś języki tajwańskie traktowane były jako podrodzina języków austronezyjskich. W latach 60. XX wieku języki tajwańskie klasyfikowano w trzy grupy: języki atajalskie, tsou i paiwańskie.
Z uwagi na podobieństwa języków tajwańskich do języków filipińskich proponowano również klasyfikacje łączące te języki w jedną grupę.

### Klasyfikacja języków tajwańskich według Shigeru Tsuchidy
W latach 80. XX wieku japoński językoznawca Shigeru Tsuchida opracował podział języków tajwańskich na trzy grupy:
Języki tajwańskie
Języki atajalskie
Języki północno-zachodnie tajwańskie (północno-zachodnie formozańskie)
Język saisijat
Język taokas-babuza †
Język pazeh †
Języki południowo-tajwańskie (południowo-formozańskie)
Języki tsouik
Języki rukai
Języki paiwańskie
Język amis
Język bunun
Język pujuma
Język paiwan
Języki niesklasyfikowane
Podział ten krytykowany jest za oparcie go na podobieństwach językowych, a nie na wspólnych innowacjach.

### Klasyfikacja języków tajwańskich według Roberta Blusta
Pod koniec lat 90. XX wieku amerykański językoznawca Robert Blust zaproponował podział filogenetyczny oparty na innowacjach fonologicznych. Wyróżniono dziewięć grup:
Języki austronezyjskie
     Języki atajalskie
Język atajal
Język seediq
     Języki północno-zachodnie tajwańskie (północno-zachodnie formozańskie)
Język saisijat
Język kulon †
Język pazeh †
     Języki wschodnio-tajwańskie (wschodnio-formozańskie)
Język basaj-trobiawan †
Język kawalan
Język amis
Język siraja †
     Języki Równin Zachodnich
Język taokas-babuza †
Język papora-hoanja †
Język thao
     Język bunun
     Języki tsouik
Język tsou
Język kanakanawu
Język saaroa
     Języki rukai
     Języki pujuma
     Języki paiwańskie
     Języki malajsko-polinezyjskie
System Blusta zakłada, że każda z dziewięciu grup językowych tworzy oddzielną podgrupę języków austronezyjskich, do których należy również podgrupa języków malajsko-polinezyjskich z ponad 1100 językami używanymi poza Tajwanem. Klasyfikacja Blusta była krytykowana z uwagi na dyfuzję innowacji fonologicznych przez granice językowe.
Języki austronezyjskie Tajwanu wykazują bardzo duże wewnętrzne zróżnicowanie na stosunkowo niewielkim terytorium. Stąd wielu badaczy uznaje jednak, że praojczyzna wszystkich języków austronezyjskich znajdowała się na Tajwanie, a klasyfikacja wszystkich innych języków używanych poza Tajwanem do jednej podgrupy odzwierciedla fakt ich pochodzenia od jednego wspólnego języka, którym posługiwali się osadnicy z południowego Tajwanu przybyli na Filipiny około 4 tys. lat temu.

### Klasyfikacja języków tajwańskich według Ethnologue
SIL International w swojej bazie Ethnologue podaje następującą klasyfikację języków tajwańskich (w nawiasach podano liczbę użytkowników):
Języki austronezyjskie  (250 mln)
Języki atajalskie
Język atajal (2000: 84,3 tys.)
Język taroko (2008: 20 tys.)
Języki bunuńskie
Język bunun (2002: 38 tys.)
Języki wschodnio-tajwańskie (wschodnio-formozańskie)
Języki centralne
Język amis nataorański (2000: 5)
Język amis (2002: 138 tys.)
Języki północne
Język basaj †
Język kawalan (2000: 24)
Języki południowo-zachodnie
Język siraja (9)
Języki północno-zachodnie tajwańskie (północno-zachodnie formozańskie)
Język kulon-pazeh (2013: 1 osoba mówiąca dialektem kaxabu)
Język saisijat (2002: 4750)
Języki paiwańskie
Język paiwan (2002: 66,1 tys.)
Języki pujuma
Język pujuma (2002: 8490)
Języki rukai
Język rukai (2002: 10,5 tys.)
Języki tsou
Język kanakanabu (2012: 4)
Język saaroa (2012: 10)
Język tsou (2002: 2130)
Języki Zachodnich Równin (Western Plains)
Języki centralne
Język babuza †
Język papora-hoanja †
Język thao
Język thao (2000: 5)
(Języki malajsko-polinezyjskie)
Języki niesklasyfikowane
Język ketangalan †

## Badania nad językami tajwańskimi
Pierwszymi badaczami języków tajwańskich byli holenderscy misjonarze przybyli na wyspę w XVII wieku. Informacje o wymarłym języku siraja pochodzą z holenderskich tłumaczeń, m.in. Nowego Testamentu. W 1834 roku niemiecki językoznawca Julius Klaproth (1783–1835) po raz pierwszy zaliczył języki tajwańskie do rodziny języków austronezyjskich. W latach 30. XX wieku japońscy językoznawcy i antropolodzy przeprowadzili wiele badań terenowych. W latach 60. XX wieku dokonano analizy języków tsou i atajal. W latach 70. i 80. XX wieku przeprowadzono wiele badań, opublikowano słowniki i gramatyki. Najlepiej poznanymi wydają się być języki atajalskie. Udało się jeszcze sporządzić opracowania niedawno wymarłego języka pazeh († 2010) i wymierającego języka thao.

title: Języki tajwańskie

wikitext:
{{Inne znaczenia|austronezyjskich języków tajwańskich|[[język tajwański|język tajwański z grupy języków chińskich]]}}
'''Języki tajwańskie''' ({{ang.|Formosan languages}}) – grupa około 20 języków, w większości [[Język zagrożony wymarciem|zagrożonych wymarciem]], używanych przez [[Aborygeni tajwańscy|aborygenów tajwańskich]].

Języki tajwańskie traktowane były niegdyś jako [[podrodzina językowa|podrodzina]] [[języki austronezyjskie|języków austronezyjskich]]; obecnie poszczególne języki tajwańskie klasyfikowane są jako indywidualne podgrupy języków austronezyjskich.

Języki austronezyjskie [[Tajwan (wyspa)|Tajwanu]] wykazują bardzo duże wewnętrzne zróżnicowanie na stosunkowo niewielkim terytorium. Z tego względu przypuszcza się, że praojczyzna wszystkich języków austronezyjskich znajdowała się właśnie na Tajwanie.

== Klasyfikacja języków tajwańskich ==
Jednoznaczna [[Klasyfikacja języków|klasyfikacja]] języków tajwańskich jest utrudniona przez brak informacji o językach, z których połowa już wymarła{{r|Ross422}}, oraz ich ogromne zróżnicowanie wewnętrzne{{r|LiLL}}.

Przyjmuje się, że mówiący językiem proto-austronezyjskim osiedli na Tajwanie około 5 tys. lat temu{{r|Ross422}}. Wraz z rozprzestrzenieniem się osadników na wyspie język rozwinął różne [[dialekt]]y, które z czasem stały się odrębnymi [[Języki świata|językami]]{{r|Ross422|LiLL2}}. Mówiący tymi językami pozostawali ze sobą w kontakcie, co sprzyjało wykształceniu skomplikowanych struktur wspólnych cech [[fonologia|fonologicznych]] i [[Słownictwo|leksykalnych]] czy konstrukcji [[gramatyka|gramatycznych]]{{r|Ross422|LiLL2}}. Najprawdopodobniej połowa wszystkich tych języków wymarła na przestrzeni ostatnich 400 lat{{r|Ross422}}. Podczas okupacji japońskiej (1895–1945) języki tajwańskie cieszyły się uznaniem, którego zabrakło w okresie [[Kuomintang]]u (1949–1991){{r|Ross421}}. Po pierwszych wolnych wyborach w 1991 roku pozycja języków tajwańskich vis-á-vis urzędowego [[Standardowy język mandaryński|języka mandaryńskiego]] zyskała na znaczeniu{{r|Ross421}}. Jednak poza [[Język amis|językiem amis]], którego liczbę mówiących szacuje się na ponad 100 tys.{{r|Ross421}}, wszystkie inne języki tajwańskie są w różnym stopniu [[Język zagrożony wymarciem|zagrożone wymarciem]], np. w 2003 [[Język pazeh|językiem pazeh]] posługiwała się jedynie jedna osoba{{r|Ross421}}, która zmarła w 2010{{r|Li121}}.

Niegdyś języki tajwańskie traktowane były jako [[podrodzina językowa|podrodzina]] [[języki austronezyjskie|języków austronezyjskich]]{{r|Majewicz}}. W latach 60. XX wieku języki tajwańskie klasyfikowano w trzy grupy: języki atajalskie, tsou i paiwańskie{{r|Adelaar12}}.

Z uwagi na podobieństwa języków tajwańskich do [[Języki filipińskie|języków filipińskich]] proponowano również klasyfikacje łączące te języki w jedną grupę{{r|Adelaar12|Ross}}.

=== Klasyfikacja języków tajwańskich według Shigeru Tsuchidy ===
W latach 80. XX wieku japoński [[Językoznawstwo|językoznawca]] Shigeru Tsuchida opracował podział języków tajwańskich na trzy grupy{{r|Ross422}}:
: Języki tajwańskie
:: Języki atajalskie
:: Języki północno-zachodnie tajwańskie (północno-zachodnie formozańskie)
:::: [[Język saisijat]]
:::: [[Język babuza|Język taokas-babuza]] †
:::: [[Język pazeh]] †
:: Języki południowo-tajwańskie (południowo-formozańskie)
::: Języki tsouik
::: Języki rukai
::: Języki paiwańskie
:::: [[Język amis]]
:::: [[Język bunun]]
:::: [[Język pujuma]]
:::: [[Język paiwan]]
:: Języki niesklasyfikowane

Podział ten krytykowany jest za oparcie go na podobieństwach językowych, a nie na wspólnych innowacjach{{r|Ross422}}.

=== Klasyfikacja języków tajwańskich według Roberta Blusta ===
[[Plik:Formosan languages.png|thumb|300px|Zasięg poszczególnych języków tajwańskich, za Tsuchidą, według klasyfikacji Blusta (1999)]]
Pod koniec lat 90. XX wieku amerykański językoznawca [[Robert Blust]] zaproponował podział [[Filogeneza|filogenetyczny]] oparty na innowacjach [[Fonologia|fonologicznych]]. Wyróżniono dziewięć grup{{r|Adelaar12|Ross421}}:
: '''[[Języki austronezyjskie]] '''
:: {{Legenda|#9FD8B3|<big>Języki atajalskie</big>}}
:::: [[Język atajal]]
:::: [[Język seediq]]
:: {{Legenda|#FEA4A4|<big>Języki północno-zachodnie tajwańskie</big> (północno-zachodnie formozańskie)}}
:::: Język saisijat
:::: [[Język pazeh|Język kulon]] †
:::: [[Język pazeh]] †
:: {{Legenda|#CBA6CB|<big>Języki wschodnio-tajwańskie (wschodnio-formozańskie)</big>}}
:::: [[Język basaj|Język basaj-trobiawan]] †
:::: [[Język kawalan]]
:::: [[Język amis]]
:::: [[Język siraja]] †
:: {{Legenda|#FECCA0|<big>Języki Równin Zachodnich</big>}}
:::: Język taokas-babuza †
:::: [[Język papora-hoanja]] †
:::: [[Język thao]]
:: {{Legenda|#B7DF86|<big>[[Język bunun]]</big>}}
:: {{Legenda|#FFF9A5|<big>Języki tsouik</big>}}
:::: [[Język tsou]]
:::: [[Język kanakanawu]]
:::: [[Język saaroa]]
:: {{Legenda|#E2E17F|<big>Języki rukai</big>}}
:: {{Legenda|#D3FE00|<big>Języki pujuma</big>}}
:: {{Legenda|#E1FEEB|<big>Języki paiwańskie</big>}}
:: {{Legenda|#DF7575|<big>[[Języki malajsko-polinezyjskie]]</big>}}

System Blusta zakłada, że każda z dziewięciu grup językowych tworzy oddzielną podgrupę [[języki austronezyjskie|języków austronezyjskich]], do których należy również podgrupa [[Języki malajsko-polinezyjskie|języków malajsko-polinezyjskich]] z ponad 1100 językami używanymi poza Tajwanem{{r|Ross422}}. Klasyfikacja Blusta była krytykowana z uwagi na dyfuzję innowacji fonologicznych przez granice językowe{{r|Ross422}}.

Języki austronezyjskie Tajwanu wykazują bardzo duże wewnętrzne zróżnicowanie na stosunkowo niewielkim terytorium{{r|LiLL}}. Stąd wielu badaczy uznaje jednak, że praojczyzna wszystkich języków austronezyjskich znajdowała się na Tajwanie{{r|LiLL}}, a klasyfikacja wszystkich innych języków używanych poza Tajwanem do jednej podgrupy odzwierciedla fakt ich pochodzenia od jednego wspólnego języka, którym posługiwali się osadnicy z południowego Tajwanu przybyli na [[Filipiny]] około 4 tys. lat temu{{r|Ross422}}.

=== Klasyfikacja języków tajwańskich według Ethnologue ===
[[SIL International]] w swojej bazie [[Ethnologue]] podaje następującą klasyfikację języków tajwańskich (w nawiasach podano liczbę użytkowników){{r|Lewis}}:
: '''[[Języki austronezyjskie]] ''' (250 mln)
:: Języki atajalskie
:::: Język atajal (2000: 84,3 tys.{{r|Lewistay}})
:::: Język taroko (2008: 20 tys.{{r|Lewistrv}})
:: Języki bunuńskie
:::: [[Język bunun]] (2002: 38 tys.{{r|Lewisbnn}})
:: Języki wschodnio-tajwańskie (wschodnio-formozańskie)
::: Języki centralne
:::: Język amis nataorański (2000: 5{{r|Lewisais}})
:::: [[Język amis]] (2002: 138 tys.{{r|Lewisami}})
::: Języki północne
:::: Język basaj †{{r|Lewisbyq}}
:::: Język kawalan (2000: 24{{r|Lewisckv}})
::: Języki południowo-zachodnie
:::: Język siraja (9{{r|Lewisfos}})
:: Języki północno-zachodnie tajwańskie (północno-zachodnie formozańskie)
:::: Język kulon-pazeh (2013: 1 osoba mówiąca dialektem kaxabu{{r|Lewisuun}})
:::: Język saisijat (2002: 4750{{r|Lewisxsy}})
:: Języki paiwańskie
:::: Język paiwan (2002: 66,1 tys.{{r|Lewispwn}})
:: Języki pujuma
:::: Język pujuma (2002: 8490{{r|Lewispyu}})
:: Języki rukai
:::: Język rukai (2002: 10,5 tys.{{r|Lewisdru}})
:: Języki tsou
:::: Język kanakanabu (2012: 4{{r|Lewisxnb}})
:::: Język saaroa (2012: 10{{r|Lewissxr}})
:::: Język tsou (2002: 2130{{r|Lewistsu}})
:: Języki Zachodnich Równin (Western Plains)
::: Języki centralne
:::: Język babuza †{{r|Lewisbzg}}
:::: Język papora-hoanja †{{r|Lewisppu}}
::: [[Język thao]]
:::: Język thao (2000: 5{{r|Lewisssf}})
:: ([[Języki malajsko-polinezyjskie]])
:: Języki niesklasyfikowane
:::: Język ketangalan †{{r|Lewiskae}}

== Badania nad językami tajwańskimi ==
Pierwszymi badaczami języków tajwańskich byli holenderscy misjonarze przybyli na wyspę w XVII wieku{{r|Ross422}}. Informacje o wymarłym języku siraja pochodzą z holenderskich tłumaczeń, m.in. [[Nowy Testament|Nowego Testamentu]]{{r|Ross422}}. W 1834 roku niemiecki językoznawca [[Julius Klaproth]] (1783–1835) po raz pierwszy zaliczył języki tajwańskie do rodziny [[Języki austronezyjskie|języków austronezyjskich]]{{r|Ross422}}. W latach 30. XX wieku japońscy językoznawcy i antropolodzy przeprowadzili wiele badań terenowych{{r|Ross422}}. W latach 60. XX wieku dokonano analizy języków tsou i atajal{{r|Ross422}}. W latach 70. i 80. XX wieku przeprowadzono wiele badań, opublikowano słowniki i gramatyki{{r|Ross422}}. Najlepiej poznanymi wydają się być języki atajalskie{{r|Ross422}}. Udało się jeszcze sporządzić opracowania niedawno [[Język wymarły|wymarłego]] [[Język pazeh|języka pazeh]] († 2010) i wymierającego języka thao{{r|Ross422}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
* <ref name="Adelaar12">{{Cytuj książkę | autor r = K. Alexander Adelaar | rozdział = The Austronesian languages of Asia and Madagascar: a historical perspective | autor = K. Alexander Adelaar, Nikolaus Himmelmann (red.) | tytuł = The Austronesian Languages of Asia and Madagascar | wydawca = Routledge | data = 2005 | strony = 1–42 | isbn = 0-7007-1286-0 | id = {{ISBN|978-0-203-82112-1}}, {{ISBN|978-1-136-75509-5}} | oclc = 53814161 | doi = 10.4324/9780203821121 | data dostępu = 2016-11-02 | url = https://books.google.de/books?id=OtWdhQ7vc6kC&dq=formosan+languages&source=gbs_navlinks_s| język = en}} zob. s. 11–14.</ref>
* <ref name="Lewis">{{Ethnologue |wydanie = 19 | tytuł = Austronesian | data dostępu = 2016-11-02 | typ = grupa | id = austronesian }}</ref>
* <ref name="Lewisbnn">{{Ethnologue | wydanie = 19 | tytuł = Bunun| data dostępu = 2016-11-02 | id = bnn }}</ref>
* <ref name="Lewisckv">{{Ethnologue | wydanie = 19 | tytuł = Kavalan| data dostępu = 2016-11-02 | id = ckv }}</ref>
* <ref name="Lewistay">{{Ethnologue | wydanie = 19 | tytuł = Atayal| data dostępu = 2016-11-02 | id = tay }}</ref>
* <ref name="Lewistrv">{{Ethnologue | wydanie = 19 | tytuł = Taroko| data dostępu = 2016-11-02 | id = trv }}</ref>
* <ref name="Lewisami">{{Ethnologue | wydanie = 19 | tytuł = Amis| data dostępu = 2016-11-02 | id = ami }}</ref>
* <ref name="Lewisais">{{Ethnologue | wydanie = 19 | tytuł = Amis, Nataoran| data dostępu = 2016-11-02 | id = ais }}</ref>
* <ref name="Lewisbyq">{{Ethnologue | wydanie = 19 | tytuł = Basay| data dostępu = 2016-11-02 | id = byq }}</ref>
* <ref name="Lewisfos">{{Ethnologue | wydanie = 19 | tytuł = Siraya| data dostępu = 2016-11-02 | id = fos }}</ref>
* <ref name="Lewisuun">{{Ethnologue | wydanie = 19 | tytuł = Kulon-Pazeh| data dostępu = 2016-11-02 | id = uun }}</ref>
* <ref name="Lewisxsy">{{Ethnologue | wydanie = 19 | tytuł = Saisiyat| data dostępu = 2016-11-02 | id = xsy }}</ref>
* <ref name="Lewispwn">{{Ethnologue | wydanie = 19 | tytuł = Paiwan| data dostępu = 2016-11-02 | id = pwn }}</ref>
* <ref name="Lewispyu">{{Ethnologue | wydanie = 19 | tytuł = Puyuma| data dostępu = 2016-11-02 | id = pyu }}</ref>
* <ref name="Lewisdru">{{Ethnologue | wydanie = 19 | tytuł = Rukai| data dostępu = 2016-11-02 | id = dru }}</ref>
* <ref name="Lewisxnb">{{Ethnologue | wydanie = 19 | tytuł = Kanakanabu| data dostępu = 2016-11-02 | id = xnb }}</ref>
* <ref name="Lewissxr">{{Ethnologue | wydanie = 19 | tytuł = Saaroa| data dostępu = 2016-11-02 | id = sxr }}</ref>
* <ref name="Lewistsu">{{Ethnologue | wydanie = 19 | tytuł = Tsou| data dostępu = 2016-11-02 | id = tsu }}</ref>
* <ref name="Lewisbzg">{{Ethnologue | wydanie = 19 | tytuł = Babuza| data dostępu = 2016-11-02 | id = bzg }}</ref>
* <ref name="Lewisppu">{{Ethnologue | wydanie = 19 | tytuł = Papora-Hoanya| data dostępu = 2016-11-02 | id = ppu }}</ref>
* <ref name="Lewisssf">{{Ethnologue | wydanie = 19 | tytuł = Thao| data dostępu = 2016-11-02 | id = ssf }}</ref>
* <ref name="Lewiskae">{{Ethnologue | wydanie = 19 | tytuł = Ketangalan| data dostępu = 2016-11-02 | id = kae }}</ref>
* <ref name="Li121">{{Cytuj książkę | autor = William S-Y Wang, Chaofen Sun (red.) | tytuł = The Oxford Handbook of Chinese Linguistics | wydawca = Oxford University Press | data = 2015 | strony = 121 | doi = 10.1093/oxfordhb/9780199856336.013.0009 | isbn = 978-0-19-026684-4 | oclc = 934138624 | id = {{ISBN|978-0-19-998332-2}}, {{ISBN|978-0-19-985633-6}} | rozdział = The Austronesian Languages of Taiwan | imię r = Paul | nazwisko r = Jen-Kueli Li | data dostępu = 2016-11-04 | url = https://books.google.de/books?id=0G6bBgAAQBAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|język = en}}</ref>
* <ref name="LiLL">{{Cytuj | autor = Jen-kuei Li, Paul; | czasopismo = International Journal of Language and Linguistics | wolumin = 9 | numer = 3 | tytuł= The Great Diversity of Formosan Languages|s = 523-546 | id = 2008-0-009-003-000010-1 | język = en | data = 2008 | archiwum = https://web.archive.org/web/20161104004758/http://www.ling.sinica.edu.tw/Files/LL/Docments/Journals/9.3/j2008_3_03_2983.pdf}}</ref>
* <ref name="LiLL2">{{Cytuj | autor = Jen-kuei Li, Paul; | czasopismo = International Journal of Language and Linguistics | wolumin = 2 | numer = 1 | tytuł= The Dispersal of the Formos an Aborigines in Taiwan |s = 71-278 | język = en | data = 2001 | archiwum = https://web.archive.org/web/20130513032553/http://www.ling.sinica.edu.tw/files/publication/j2001_1_15_4392.pdf}}</ref>
* <ref name="Majewicz">{{Majewicz1989|s=76}}</ref>
* <ref name="Ross421">{{Cytuj książkę | autor = Keith Brown, Sarah Ogilvie (red.) | tytuł = Concise Encyclopedia of Languages of the World | wydawca = Elsevier | data = 2009 | strony = 421 | isbn = 978-0-08-087775-4 | oclc = 318247422 | rozdział = Formosan languages | imię r = M. | nazwisko r = Ross | data dostępu = 2016-11-02 | url = https://books.google.de/books?id=F2SRqDzB50wC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false | język = en }}</ref>
* <ref name="Ross422">{{Cytuj książkę | autor = Keith Brown, Sarah Ogilvie (red.) | tytuł = Concise Encyclopedia of Languages of the World | wydawca = Elsevier | data = 2009 | strony = 422 | isbn = 978-0-08-087775-4 | oclc = 318247422 | rozdział = Formosan languages | imię r = M. | nazwisko r = Ross | data dostępu = 2016-11-02 | url = https://books.google.de/books?id=F2SRqDzB50wC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false | język = en }}</ref>
* <ref name="Ross">{{Cytuj | tytuł = Formosan Languages and Linguistic Typology | autor = Malcolm Ross; Stacy Fang-ching Teng | czasopismo = International Journal of Language and Linguistics | wolumin = 6 |numer = 4 | s = 739–781 | język = en | data = 2005 | url = https://www.ling.sinica.edu.tw/item/zh-tw?act=journal&code=download&article_id=177 | data dostępu = 2024-06-30 | doi = 10.11648/j.ijll.20160406.11}}</ref>
}}

== Bibliografia ==
* {{Majewicz1989|odn=tak}}
* {{Cytuj książkę |autor= Ewa Zajdler |tytuł= Niechińskie języki Tajwanu |miejsce=Warszawa |wydawca= Dialog |rok=2000 |isbn=83-88238-44-2}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Tajwańskie języki}}
[[Kategoria:Języki tajwańskie| ]]
[[Kategoria:Języki zagrożone w Azji]]
[[Kategoria:Języki Tajwanu]]


text:
# Luthersville
Luthersville – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Georgia, w hrabstwie Meriwether.

title: Luthersville

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Luthersville
 |nazwa oryginalna             =
 |rodzaj miasta                = Town
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             = Luthersville
 |państwo                      = Stany Zjednoczone
 |1. jednostka administracyjna = {{Państwo|Georgia}}
 |2. jednostka administracyjna = [[Hrabstwo Meriwether|Meriwether]]
 |kod statystyczny             = [[Federal Information Processing Standard|FIPS]]: 13-48008
[[Geographic Names Information System|GNIS]] ID: 0317494
 |powierzchnia                 = 8,0
 |wysokość                     = 287
 |rok                          = 2023
 |liczba ludności              = 814<ref name=cv1>{{Cytuj |tytuł = Index of /programs-surveys/popest/tables/2020-2023/cities/totals |data dostępu = 2024-12-26 |opublikowany = www2.census.gov |url = https://www2.census.gov/programs-surveys/popest/tables/2020-2023/cities/totals/?C=S;O=D}}</ref>
 |gęstość zaludnienia          = 101,75
 |numer kierunkowy             = 770
 |kod pocztowy                 = 30251
 |tablice rejestracyjne        =
 |strefa czasowa               = [[UTC-05:00]]
[[UTC-04:00]]
 |kod mapy                     = US-GA
 |współrzędne                  = 33°12′33″N 84°44′43″W
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Luthersville''' – miasto w [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]], w stanie [[Georgia]], w hrabstwie [[Hrabstwo Meriwether|Meriwether]].

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Miasta w stanie Georgia]]

title: Luthersville

Państwo: Stany Zjednoczone

Stan: Georgia

Hrabstwo: Meriwether

Powierzchnia: 8,0 km²


text:
# Błaże Ilijoski
Błaże Ilioski (ur. 9 lipca 1984 w Skopju) – macedoński piłkarz grający na pozycji napastnika. Od 2018 roku zawodnik klubu KF Shkupi. W reprezentacji Macedonii zadebiutował w 2005 roku.

title: Błaże Ilijoski

wikitext:
{{Piłkarz infobox
 |imię i nazwisko         = Błaże Ilioski
 |imię i nazwisko org     = {{k|mk|Блаже Илијоски}}
 |grafika                 =
 |opis grafiki            =
 |pełne imię i nazwisko   =
 |data urodzenia          = [[9 lipca]] [[1984]]
 |miejsce urodzenia       = [[Skopje]]
 |data śmierci            =
 |miejsce śmierci         =
 |wzrost                  = 181 cm
 |pozycja                 = [[napastnik]]
 |klub                    = [[KF Shkupi]]
 |numer w klubie          = 18
 |kariera juniorska       =
 |kariera seniorska       =
! 2002–2006 ! [[FK Rabotniczki Skopje|Rabotniczki Skopje]] ! 109 ! 45
! 2006      ! [[Incheon United FC|Incheon United]]         !  12 !  3
! 2007–2008 ! [[FK Rabotniczki Skopje|Rabotniczki Skopje]] !  21 !  7
! 2009–2010 ! [[FK Metałurg Skopje|Metałurg Skopje]]       !  35 ! 15
! 2010      ! [[Gangwon FC]]                               !   7 !  1
! 2011      ! [[FK Metałurg Skopje|Metałurg Skopje]]       !  30 ! 18
! 2012      ! [[FC Brașov]]                                !  12 !  6
! 2012      ! [[FC Rapid Bukareszt|Rapid Bukareszt]]       !  11 !  2
! 2013      ! [[FK Rabotniczki Skopje|Rabotniczki Skopje]] !  10 !  6
! 2013      ! [[FC Gifu]]                                  !  16 !  2
! 2014      ! [[FK Rabotniczki Skopje|Rabotniczki Skopje]] !  10 !  8
! 2014      ! [[Bangkok Glass]]                            !  14 !  8
! 2015      ! [[FK Rabotniczki Skopje|Rabotniczki Skopje]] !  32 ! 21
! 2016      ! [[Kelantan FA]]                              !  20 ! 14
! 2017      ! [[FK Pelister]]                              !  24 !  9
! 2018–     ! [[KF Shkupi]]                                !  17 ! 12
 |data seniorzy           = 10 lipca 2018
 |kariera reprezentacyjna = ! 2005– ! {{Reprezentacja|MKD|pn}} ! 13 ! 1
 |data reprezentacja      = 10 lipca 2018
 |kariera trenerska       =
 |medale                  =
 |odznaczenia             =
 |commons                 =
 |wikicytaty              =
 |www                     =
}}
'''Błaże Ilioski''' (ur. [[9 lipca]] [[1984]] w [[Skopje|Skopju]]) – [[Macedonia Północna|macedoński]] [[piłka nożna|piłkarz]] grający na pozycji [[napastnik]]a. Od 2018 roku zawodnik klubu [[KF Shkupi]]. W [[Reprezentacja Macedonii Północnej w piłce nożnej mężczyzn|reprezentacji Macedonii]] zadebiutował w 2005 roku.

== Bibliografia ==
* {{soccerway|p|id=39735|nazwa=B. Ilijoski|data dostępu=2021-01-02}}
* {{NFT|p|13187}}

{{SORTUJ:Ilioski, Błaże}}
[[Kategoria:Reprezentanci Macedonii Północnej w piłce nożnej]]
[[Kategoria:Piłkarze FK Rabotniczki Skopje]]
[[Kategoria:Piłkarze Incheon United FC]]
[[Kategoria:Piłkarze Gangwon FC]]
[[Kategoria:Piłkarze FC Brașov]]
[[Kategoria:Piłkarze Rapidu Bukareszt]]
[[Kategoria:Piłkarze FC Gifu]]
[[Kategoria:Piłkarze Bangkok Glass FC]]
[[Kategoria:Piłkarze Kelantan FA]]
[[Kategoria:Piłkarze FK Pelister]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Skopju]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1984]]

title: · Błaże IlioskiБлаже Илијоски

Data i miejsce urodzenia: 9 lipca 1984 · Skopje

Pozycja: napastnik

Klub: KF Shkupi

title: Kariera seniorska

Lata: Klub · Wyst. · Gole

Rabotniczki Skopje · 109 · (45)

Incheon United · 12 · (3)

Rabotniczki Skopje · 21 · (7)

Metałurg Skopje · 35 · (15)

Gangwon FC · 7 · (1)

Metałurg Skopje · 30 · (18)

FC Brașov · 12 · (6)
Rapid Bukareszt · 11 · (2)

Rabotniczki Skopje · 10 · (6)
FC Gifu · 16 · (2)

Rabotniczki Skopje · 10 · (8)
Bangkok Glass · 14 · (8)

Rabotniczki Skopje · 32 · (21)

Kelantan FA · 20 · (14)

FK Pelister · 24 · (9)

KF Shkupi · 17 · (12)

title: Kariera reprezentacyjna

Lata: Reprezentacja · Wyst. · Gole

Macedonia Północna · 13 · (1)


text:
# Iwan Mieżłauk
Iwan Iwanowicz Mieżłauk (ros. Ива́н Ива́нович Межлаук, łot. Jānis Mežlauks ur. 12 października 1891 w Charkowie, zm. 26 kwietnia 1938) – radziecki wojskowy i działacz partyjny.

## Życiorys
Urodzony w rodzinie łotewskiego szlachcica mieszkającego w Charkowie, w 1912 skończył Wydział Historyczno-Filologiczny Uniwersytetu Charkowskiego, a w 1916 Wydział Prawny tego uniwersytetu, pracował jako nauczyciel, w 1917 był członkiem Rady Charkowskiej i Briańskiego Komitetu Rewolucyjnego. Od stycznia do marca 1918 komisarz sprawiedliwości Doniecko-Krzyworoskiej Republiki Radzieckiej i przewodniczący Doniecko-Krzyworoskiego Trybunału Rewolucyjnego, między lutym a marcem 1918 p.o. przewodniczącego charkowskiego gubernialnego sztabu walki z kontrrewolucją, od marca do maja 1918 w Armii Czerwonej, od marca 1918 członek RKP(b), od maja 1918 sekretarz Rady Kazańskiej, komisarz wojskowy batalionu, od czerwca 1918 komisarz wojskowy guberni kazańskiej, od sierpnia 1918 komendant Kazania, od 21 sierpnia do 21 grudnia 1918 komisarz Nadwołżańskiego Okręgu Wojskowego, od października 1918 przewodniczący Kazańskiego Tymczasowego Obywatelskiego Gubernialnego Komitetu Rewolucyjnego. Od 21 grudnia 1918 do 15 maja 1919 szef Centralnego Zarządu Zaopatrzenia Armii Czerwonej, od 24 kwietnia 1919 członek Ludowego Komisariatu Żywności RFSRR, od 25 maja do 28 czerwca 1919 członek Rady Wojskowo-Rewolucyjnej 7 Armii, od 28 czerwca do 15 grudnia 1919 ponownie szef Centralnego Zarządu Zaopatrzenia Armii Czerwonej, od lutego do maja 1920 komisarz Kolei Jekaterynosławskiej. Od 25 czerwca do 10 października 1920 członek Rady Wojskowo-Rewolucyjnej 4 Armii, między październikiem a listopadem 1920 komendant i komisarz wojskowy Czarnomorskiego Rejonu Ufortyfikowanego (Front Południowy), w 1921 dyrektor zakładu metalurgicznego w Jenakijewie, w latach 1921-1923 przewodniczący zarządu trustu "Jugostal", od lutego 1922 pełnomocnik Ludowego Komisariatu Komunikacji Drogowej na Kolejach Donieckich, w latach 1923-1924 przewodniczący Turkiestańskiego Komitetu Bawełnianego, w latach 1923-1926 członek Środkowoazjatyckiego Biura KC RKP(b)/WKP(b), od 16 marca 1923 do października 1924 członek KC Komunistycznej Partii (bolszewików) Turkiestanu. Od 13 października 1924 do 14 lutego 1925 członek Biura Organizacyjnego KP(b)T, od 19 lutego 1925 do 15 listopada 1927 członek KC KP(b)T, od 20 lutego 1925 do 18 marca 1926 I sekretarz KC KP(b)T, 1926-1928 kierownik Pododdziału Partyjnego KC WKP(b), 1928-1929 sekretarz odpowiedzialny tambowskiego okręgowego komitetu WKP(b), w latach 1929-1930 kierownik Centralno-Czarnoziemskiego Obwodowego Oddziału Handlu, w latach 1930-1933 członek Komisji Wypełnienia przy Radzie Komisarzy Ludowych ZSRR. Od 23 marca 1933 do maja 1936 sekretarz Rady Pracy i Obrony ZSRR i zastępca zarządzającego sprawami Rady Komisarzy Ludowych ZSRR, od 11 lutego 1934 do grudnia 1937 członek Komisji Kontroli Radzieckiej przy Radzie Komisarzy Ludowych ZSRR, od 21 maja 1936 do grudnia 1937 przewodniczący Komitetu ds. Szkół Wyższych przy Radzie Komisarzy Ludowych ZSRR.
4 grudnia 1937 aresztowany, następnie skazany na śmierć i rozstrzelany. 4 kwietnia 1956 pośmiertnie zrehabilitowany.

title: Iwan Mieżłauk

wikitext:
{{Biogram infobox
 |imię i nazwisko     = Iwan Mieżłauk
 |imię i nazwisko org = Jānis Mežlauks<br>Ива́н Ива́нович Межлаук
 |grafika             = Ivan-mezhlauk.jpg
 |opis grafiki        =
 |alt grafiki         =
 |data urodzenia      = [[12 października]] [[1891]]
 |miejsce urodzenia   = [[Charków]]
 |data śmierci        = [[26 kwietnia]] [[1938]]
 |miejsce śmierci     =
 |zawód               = polityk
 |odznaczenia         =
 |commons             = Category:Ivan Mezhlauk
 |wikiźródła          =
}}
'''Iwan Iwanowicz Mieżłauk''' ([[język rosyjski|ros.]] Ива́н Ива́нович Межлаук, [[język łotewski|łot.]] Jānis Mežlauks ur. [[12 października]] [[1891]] w [[Charków|Charkowie]], zm. [[26 kwietnia]] [[1938]]) – [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|radziecki]] wojskowy i działacz partyjny.

== Życiorys ==
Urodzony w rodzinie [[Łotysze|łotewskiego]] szlachcica mieszkającego w Charkowie, w 1912 skończył Wydział Historyczno-Filologiczny Uniwersytetu Charkowskiego, a w 1916 Wydział Prawny tego uniwersytetu, pracował jako [[nauczyciel]], w 1917 był członkiem Rady Charkowskiej i [[Briańsk]]iego Komitetu Rewolucyjnego. Od stycznia do marca 1918 komisarz sprawiedliwości [[Doniecko-Krzyworoska Republika Radziecka|Doniecko-Krzyworoskiej Republiki Radzieckiej]] i przewodniczący Doniecko-Krzyworoskiego Trybunału Rewolucyjnego, między lutym a marcem 1918 p.o. przewodniczącego [[gubernia charkowska|charkowskiego gubernialnego]] sztabu walki z kontrrewolucją, od marca do maja 1918 w [[Armia Czerwona|Armii Czerwonej]], od marca 1918 członek [[Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego|RKP(b)]], od maja 1918 sekretarz Rady Kazańskiej, komisarz wojskowy batalionu, od czerwca 1918 komisarz wojskowy [[gubernia kazańska|guberni kazańskiej]], od sierpnia 1918 komendant [[Kazań|Kazania]], od 21 sierpnia do 21 grudnia 1918 komisarz [[Nadwołżański Okręg Wojskowy|Nadwołżańskiego Okręgu Wojskowego]], od października 1918 przewodniczący Kazańskiego Tymczasowego Obywatelskiego Gubernialnego Komitetu Rewolucyjnego. Od 21 grudnia 1918 do 15 maja 1919 szef Centralnego Zarządu Zaopatrzenia Armii Czerwonej, od 24 kwietnia 1919 członek Ludowego Komisariatu Żywności [[Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka|RFSRR]], od 25 maja do 28 czerwca 1919 członek Rady Wojskowo-Rewolucyjnej 7 Armii, od 28 czerwca do 15 grudnia 1919 ponownie szef Centralnego Zarządu Zaopatrzenia Armii Czerwonej, od lutego do maja 1920 komisarz Kolei Jekaterynosławskiej. Od 25 czerwca do 10 października 1920 członek Rady Wojskowo-Rewolucyjnej 4 Armii, między październikiem a listopadem 1920 komendant i komisarz wojskowy Czarnomorskiego Rejonu Ufortyfikowanego (Front Południowy), w 1921 dyrektor zakładu metalurgicznego w [[Jenakijewe|Jenakijewie]], w latach 1921-1923 przewodniczący zarządu trustu "Jugostal", od lutego 1922 pełnomocnik Ludowego Komisariatu Komunikacji Drogowej na Kolejach Donieckich, w latach 1923-1924 przewodniczący Turkiestańskiego Komitetu Bawełnianego, w latach 1923-1926 członek Środkowoazjatyckiego Biura KC RKP(b)/[[Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego|WKP(b)]], od 16 marca 1923 do października 1924 członek KC Komunistycznej Partii (bolszewików) Turkiestanu. Od 13 października 1924 do 14 lutego 1925 członek Biura Organizacyjnego KP(b)T, od 19 lutego 1925 do 15 listopada 1927 członek KC KP(b)T, od 20 lutego 1925 do 18 marca 1926 I sekretarz KC KP(b)T, 1926-1928 kierownik Pododdziału Partyjnego KC WKP(b), 1928-1929 sekretarz odpowiedzialny tambowskiego okręgowego komitetu WKP(b), w latach 1929-1930 kierownik Centralno-Czarnoziemskiego Obwodowego Oddziału Handlu, w latach 1930-1933 członek Komisji Wypełnienia przy [[Rada Komisarzy Ludowych ZSRR|Radzie Komisarzy Ludowych ZSRR]]. Od 23 marca 1933 do maja 1936 sekretarz [[Rada Pracy i Obrony|Rady Pracy i Obrony]] ZSRR i zastępca zarządzającego sprawami Rady Komisarzy Ludowych ZSRR, od 11 lutego 1934 do grudnia 1937 członek Komisji Kontroli Radzieckiej przy Radzie Komisarzy Ludowych ZSRR, od 21 maja 1936 do grudnia 1937 przewodniczący Komitetu ds. Szkół Wyższych przy Radzie Komisarzy Ludowych ZSRR.

4 grudnia 1937 aresztowany, następnie skazany na śmierć i rozstrzelany. 4 kwietnia 1956 pośmiertnie zrehabilitowany.

== Bibliografia ==
* [http://www.knowbysight.info/MMM/09926.asp Przewodnik po historii Partii Komunistycznej i ZSRR (ros.)]
* http://www.az-libr.ru/index.htm?Persons&C56/ee100adb/index (ros.)
* {{Cytuj stronę | url =http://www.hrono.ru/biograf/bio_m/mezhlaukii.php | tytuł = Межлаук Иван Иванович | data dostępu = 2015-08-30 | autor = | nazwisko = | imię =  | data = | rok = | miesiąc = | praca = | opublikowany = ХРОНОС: ВСЕМИРНАЯ ИСТОРИЯ В ИНТЕРНЕТЕ | oznaczenie = | strony = | język = ru}}

{{SORTUJ:Mieżłauk, Iwan}}
[[Kategoria:Czerwoni (wojna domowa w Rosji)]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Charkowie]]
[[Kategoria:Łotewscy komuniści]]
[[Kategoria:Ofiary wielkiego terroru w ZSRR]]
[[Kategoria:Radzieccy politycy]]
[[Kategoria:Radzieccy wojskowi]]
[[Kategoria:Straceni przez rozstrzelanie]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1891]]
[[Kategoria:Zmarli w 1938]]

title: Iwan MieżłaukJānis Mežlauks · Ива́н Ива́нович Межлаук

Data i miejsce urodzenia: 12 października 1891 · Charków

Data śmierci: 26 kwietnia 1938

Zawód, zajęcie: polityk


text:
# Dolenje Kališče
Dolenje Kališče – wieś w Słowenii, w gminie Velike Lašče. W 2018 roku pozostawała niezamieszkana.

title: Dolenje Kališče

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Dolenje Kališče
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |godło                        =
 |pieczęć                      =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = Słowenia
 |2. jednostka administracyjna = [[Gmina Velike Lašče|Velike Lašče]]

 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2018
 |liczba ludności              = 0{{r|stat}}
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |współrzędne                  =
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Dolenje Kališče''' – [[wieś]] w [[Słowenia|Słowenii]], w [[Gmina Velike Lašče|gminie Velike Lašče]]. W 2018 roku pozostawała niezamieszkana{{r|stat}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="stat">{{cytuj stronę|url=https://www.stat.si/StatWeb/File/NewsAttachment/2521|tytuł=Prebivalci po spolu, občine in naselja, Slovenija, 1. januar 2018|opublikowany=Statistični urad Republike Slovenije|język=sl|data dostępu=2019-04-03}}</ref>
}}

{{Gmina Velike Lašče}}

{{kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miejscowości w gminie Velike Lašče]]

title: Dolenje Kališče

Państwo: Słowenia

Gmina: Velike Lašče

Populacja (2018) · • liczba ludności: · 0


text:
# Samarina (Estonia)
Samarina – wieś w Estonii, w prowincji Põlva, w gminie Värska.

title: Samarina (Estonia)

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Samarina
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = EST
 |1. jednostka administracyjna = [[Põlvamaa|Põlva]]
 |2. jednostka administracyjna = [[Gmina Värska|Värska]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2011
 |liczba ludności              = 5<ref>{{cytuj stronę | url = http://pub.stat.ee/px-web.2001/Dialog/varval.asp?ma=PC003&lang=1| tytuł = POPULATION BY PLACE OF RESIDENCE (SETTLEMENT), SEX AND AGE, 31 DECEMBER 2012| data dostępu = 2017-01-11| autor = | opublikowany = stat.ee| praca = | data = | język = en}}</ref>
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |współrzędne                  = 57°53′12″N 27°48′5″E
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Samarina''' – wieś w [[Estonia|Estonii]], w [[Põlvamaa|prowincji Põlva]], w [[Gmina Värska|gminie Värska]].

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Gmina Värska}}

[[Kategoria:Miejscowości w gminie Värska]]

title: Samarina

Państwo: Estonia

Prowincja: Põlva

Gmina: Värska

Populacja (2011) · • liczba ludności: · 5


text:
# Sechele
Sechele – wieś w Botswanie w dystrykcie North East. Według spisu ludności z 2011 roku wieś liczyła 530 mieszkańców.

title: Sechele

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Sechele
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = BWA
 |1. jednostka administracyjna = [[Dystrykt North East|North East]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2011
 |liczba ludności              = 530
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |współrzędne                  = 20°45′32.61″S 27°21′38.4″E
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Sechele''' – [[wieś]] w [[Botswana|Botswanie]] w dystrykcie [[Dystrykt North East|North East]]. Według spisu ludności z 2011 roku wieś liczyła 530 mieszkańców<ref>{{cytuj stronę| url = https://web.archive.org/web/20161113181931/http://www.statsbots.org.bw/sites/default/files/2011%20Population%20and%20housing%20Census.pdf | tytuł =2011 Botswana Population and Housing Census. Population of towns villages and associated localities. | opublikowany = The Central Statistics Office, Botswana |data dostępu = 2016-01-01|język =en}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Wsie w dystrykcie North East]]

title: Sechele

Państwo: Botswana

Dystrykt: North East


text:
# Czepka
Czepka – rodzaj diagramowego zadania szaradziarskiego, w którym wyrazy wpisywane do diagramu, zazwyczaj tej samej długości, mają pewne litery wspólne i „zaczepiają się” nimi.

## Przykład i sposób rozwiązywania
- Zadanie
- Rozwiązanie. Podany w pierwszej kolumnie człon pionowy ABA tworzy zarówno wyrazy ABAKUS, jak i ABAKAN. Podobnie, kolejne człony tworzą po dwa wyrazy (CZEKAN i CZEPEK itp).[1].

title: Czepka

wikitext:
'''Czepka''' – rodzaj [[diagram]]owego zadania szaradziarskiego, w którym [[wyraz]]y wpisywane do diagramu, zazwyczaj tej samej długości, mają pewne litery wspólne i „zaczepiają się” nimi.

==Przykład i sposób rozwiązywania==
<gallery widths=300 heights=250 perrow=2 align="left">
Plik:Czepka.png|Zadanie
Plik:Czepka-rozwiązanie.png|Rozwiązanie. Podany w pierwszej kolumnie człon pionowy ABA tworzy zarówno wyrazy ABAKUS, jak i ABAKAN. Podobnie, kolejne człony tworzą po dwa wyrazy (CZEKAN i CZEPEK itp).<ref>{{cytuj stronę| url = https://szarada.net/rodzaj-zadania/czepka/| tytuł = szarada.net - Czepka| data dostępu = 2018-01-11}}</ref>.
</gallery>

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj|autor = Krzysztof Oleszczyk |tytuł = Encyklopedia rozrywek umysłowych |data = 2007 |isbn = 83-920660-8-1 978-83-922078-5-6 |miejsce = Konstancin-Jeziorna |wydawca = Krzysztof Oleszczyk |oclc = 750091122 }}
* Barbara i Adam Podgórscy, ''Vademecum szaradzisty'', Wydawnictwo Kurpisz Poznań 1998. {{ISBN|8387621269}}
* Renata Staszkiewicz, Dariusz Staszkiewicz, ''Matemadziarstwo 2 czyli krzyżówki i nie tylko'', Wydawnictwo Aksjomat Toruń 2014. {{ISBN|978-83-60689-99-8}}

[[Kategoria:Szaradziarstwo]]