text:
# Partia Radykalno-Demokratyczna
Partia Radykalno-Demokratyczna (bułg. Радикалдемократическа партия, PRD) – bułgarska liberalna partia polityczna założona w 1905 przez grupę działaczy wywodzących się z Partii Demokratycznej. Uczestniczyła w kilku rządach koalicyjnych (1918–1919, 1931–1934, 1991–1992). W latach 1922–1923 współtworzyła Blok Konstytucyjny, a w połowie 1923 zaangażowała się w budowę Porozumienia Demokratycznego. Po zamachu majowym w 1934 została zdelegalizowana przez rząd Georgijewa. W 1945 na krótko wznowiła legalną działalność, lecz dwa lata później władze komunistyczne ją zlikwidowały. Po 1989, w okresie transformacji ustrojowej w Bułgarii, działacze opozycji antykomunistycznej reaktywowali PRD i włączyli ją w struktury Związku Sił Demokratycznych.

## Historia Partii Radykalno-Demokratycznej

### Partia Radykalno-Demokratyczna w latach 1905-1947
PRD została założona przez grupę działaczy Partii Demokratycznej związanych z wydawanym od 1902 czasopismem "Przegląd Demokratyczny" (bułg. Демократически преглед) pod redakcją Todora Włajkowa. Z powodu narastania sporów ideologicznych z główną frakcją demokratów, skupioną wokół Petka Karawełowa, grupa Włajkowa stopniowo oddzieliła się od nich i w 1905 sformowała Partię Radykalno-Demokratyczną. Pierwszy kongres PRD odbył się w dniach 12–15 sierpnia 1906. Podczas zjazdu przyjęto statut partii i określono jej cele. Do najważniejszych zadań zaliczono umocnienie demokracji i roli parlamentu w państwie, pokojowe przyłączenie do Księstwa Bułgarii obszarów zamieszkanych przez Bułgarów, lecz pozostających poza jego granicami (m.in. Rumelii Wschodniej), a także wprowadzenie zasad liberalizmu. PRD opowiedziała się przeciwko dążeniom do siłowego przejęcia władzy w kraju, uznając za jedyny sposób jej zdobycia demokratyczne wybory.
Od czerwca 1918 do października 1919 PRD współtworzyła, najpierw z Partią Demokratyczną, a potem również z kilkoma innymi partiami, koalicyjne rządy Carstwa Bułgarii. Po przejęciu w 1920 całości władzy w kraju przez Bułgarski Ludowy Związek Chłopski Aleksandyra Stambolijskiego, PRD zaangażowała się w działalność opozycyjną. Na początku czerwca 1922 partia włączyła się w budowę Bloku Konstytucyjnego, w skład którego weszły także Partia Demokratyczna i Zjednoczona Partia Narodowo-Postępowa. Podstawowym celem organizacji było zjednoczenie opozycji przeciwko autorytarnym rządom ludowców i odsunięcie ich od władzy. Po wojskowym zamachu stanu z 9 czerwca 1923 i objęciu stanowiska premiera przez Aleksandyra Cankowa, działaczom Bloku Konstytucyjnego przedstawiono propozycję budowy prorządowej koalicji, nazwanej Porozumieniem Demokratycznym. Lider PRD, Stojan Kosturkow, początkowo odmówił, później jednak wyraził warunkową zgodę na uczestnictwo jego partii w Porozumieniu, przy czym ostateczną decyzję miał podjąć zjazd radykalnych demokratów przewidziany na luty 1924. Podczas kongresu większość delegatów opowiedziała się przeciwko uczestnictwu ich ugrupowania w Porozumieniu, wobec czego Kosturkow wystąpił z niego i wznowił działalność PRD. Część działaczy, m.in. Todor Włajkow, pozostała jednak w Porozumieniu Demokratycznym, uznając je za jedyną formację zdolną ocalić Carstwo Bułgarii przed dykatorskimi dążeniami niektórych polityków.
W 1926 PRD przyjęła nazwę Partia Radykalna (bułg. Радикална партия). W 1931, w przededniu wyborów do Zwyczajnego Zgromadzenia Narodowego 23. kadencji, Partia Radykalna zawiązała wraz z Partią Demokratyczną, Bułgarskim Ludowym Związkiem Chłopskim „Wrabcza 1”, Bułgarskim Ludowym Związkiem Chłopskim - Stara Zagora i Partią Narodowo-Liberalną koalicję Blok Narodowy. Ugrupowanie odniosło zwycięstwo w wyborach, kończąc w ten sposób prawie 8-letni okres rządów Porozumienia Demokratycznego. Gabinet powołany przez Blok Narodowy był jednak niestabilny. Silne zróżnicowanie poglądów politycznych i ideologicznych w obrębie formacji przyczyniło się w maju 1934 do poważnego kryzysu rządowego. Wykorzystali to działacze Koła Politycznego „Zweno” i Związku Wojskowego dokonując 19 maja zamachu stanu i odsuwając koalicję od sprawowania władzy.
Na kilka dni przed majowym zamachem stanu Partia Radykalna rozpadła się na dwie frakcje. Niezadowoleni z polityki przewodniczącego Kosturkowa działacze wybrali nowego lidera, którym został profesor Georgi Genow. Po zdelegalizowaniu w czerwcu 1934 przez rząd Georgijewa wszystkich partii politycznych w kraju, obie frakcje radykałów kontynuowały działalność w podziemiu, jednak ugrupowanie Genowa było znacznie aktywniejsze. W 1936 zwolennicy Genowa zaangażowali się w budowę koalicji nazywanej Petorką (bułg. Петорка), która domagała się przywrócenia Konstytucji Tyrnowskiej.
Po wybuchu II wojny światowej radykałowie opowiedzieli się za neutralnością Bułgarii. Wkrótce po zamachu stanu, dokonanym przez Front Ojczyźniany 9 września 1944, Georgi Genow został zaaresztowany i skazany przez komunistyczny Sąd Narodowy na karę więzienia. W zaistniałej sytuacji politycznej frakcja Kosturkowa zdecydowała się w 1945 podjąć współpracę z komunistami i włączyła się w struktury Frontu Ojczyźnianego. Sam Kosturkow objął stanowisko ministra oświaty narodowej w drugim i trzecim gabinecie Georgijewa. Pozostali radykałowie, zwolennicy Genowa, nie związali się z lewicą i 21 września 1945 wznowili legalną działalność swojej formacji, tym razem pod nazwą Partia Radykalna (zjednoczona) (bułg. Радикална партия (обединена)). Dwa lata później prosowiecki rząd rozpoczął silne represjonowanie opozycji politycznej, co zmusiło radykałów do zaprzestania działalności.

### Partia Radykalno-Demokratyczna po roku 1989
W okresie transformacji ustrojowej w Bułgarii, 14 listopada 1989 grupa działaczy antykomunistycznych wznowiła działalność PRD. Podczas kongresu partyjnego, zwołanego w dniach 14–15 lipca 1990 w Sofii, przyjęto statut i program polityczny ugrupowania, nawiązujący do liberalizmu demokratycznego i zasad społeczeństwa otwartego. Pierwszą przewodniczącą PRD po 1989 została Ełka Konstantinowa, którą w 1993 zastąpił Aleksandyr Jordanow. Wkrótce po reaktywowaniu partii jej działacze nawiązali współpracę ze Związkiem Sił Demokratycznych (ZSD) i włączyli PRD w jego struktury. Z ramienia ZSD radykalni demokraci weszli w 1991 do Zgromadzenia Narodowego 36. kadencji i do składu rządu Filipa Dimitrowa, obejmując funkcję wicepremiera i dwóch ministrów.
Od września 1991 PRD była obserwatorką, a w latach 1994–1996 członkinią Międzynarodówki Liberalnej. W kwietniu 1995 PRD rozpadła się na dwa ugrupowania. Przyczyną rozłamu był spór odnośnie do wystąpienia partii z ZSD. Przeciwnicy pozostania w strukturach koalicji po 1997 utworzyli odrębną partię, którą nazwali Wolną Partią Radykalno-Demokratyczną (bułg. Свободна радикалдемократическа партия).
Po roku 1996 PRD stopniowo utraciła znaczenie na bułgarskiej scenie politycznej.

## Organy prasowe Partii Radykalno-Demokratycznej
- czasopismo Демократически преглед (czyli w tłum. Przegląd Demokratyczny) (1902-1928, wznowione w 1993)
- tygodnik Век 21 (czyli w tłum. Wiek 21) (1991-1997)
- gazeta Радикалдемокрация (czyli w tłum. Radykalna Demokracja)

title: Partia Radykalno-Demokratyczna

wikitext:
{{inne znaczenia|partii politycznej w Bułgarii|[[Radykalno-Demokratyczna Partia Szwajcarii]]}}
'''Partia Radykalno-Demokratyczna''' ({{bułg.|Радикалдемократическа партия}}, PRD) – [[Bułgaria|bułgarska]] [[Liberalizm|liberalna]] [[partia polityczna]] założona w 1905 przez grupę działaczy wywodzących się z [[Partia Demokratyczna (Bułgaria)|Partii Demokratycznej]]. Uczestniczyła w kilku rządach koalicyjnych (1918–1919, 1931–1934, 1991–1992). W latach 1922–1923 współtworzyła [[Blok Konstytucyjny]], a w połowie 1923 zaangażowała się w budowę [[Porozumienie Demokratyczne (Bułgaria)|Porozumienia Demokratycznego]]. Po [[Przewrót 19 maja|zamachu majowym]] w 1934 została zdelegalizowana przez rząd [[Kimon Georgijew|Georgijewa]]. W 1945 na krótko wznowiła legalną działalność, lecz dwa lata później władze [[Komunizm|komunistyczne]] ją zlikwidowały. Po 1989, w okresie [[Transformacja ustrojowa|transformacji ustrojowej]] w Bułgarii, działacze opozycji antykomunistycznej reaktywowali PRD i włączyli ją w struktury [[Związek Sił Demokratycznych|Związku Sił Demokratycznych]].

== Historia Partii Radykalno-Demokratycznej ==
=== Partia Radykalno-Demokratyczna w latach 1905-1947 ===
PRD została założona przez grupę działaczy [[Partia Demokratyczna (Bułgaria)|Partii Demokratycznej]] związanych z wydawanym od 1902 czasopismem "Przegląd Demokratyczny" (bułg. ''Демократически преглед'') pod redakcją [[Todor Włajkow|Todora Włajkowa]]. Z powodu narastania sporów ideologicznych z główną frakcją demokratów, skupioną wokół [[Petko Karawełow|Petka Karawełowa]], grupa Włajkowa stopniowo oddzieliła się od nich i w 1905 sformowała Partię Radykalno-Demokratyczną. Pierwszy kongres PRD odbył się w dniach 12–15 sierpnia 1906. Podczas zjazdu przyjęto statut partii i określono jej cele. Do najważniejszych zadań zaliczono umocnienie [[Demokracja|demokracji]] i roli [[Zgromadzenie Narodowe (Bułgaria)|parlamentu]] w państwie, pokojowe przyłączenie do [[Księstwo Bułgarii|Księstwa Bułgarii]] obszarów zamieszkanych przez Bułgarów, lecz pozostających poza jego granicami (m.in. [[Rumelia Wschodnia|Rumelii Wschodniej]]), a także wprowadzenie zasad [[liberalizm]]u. PRD opowiedziała się przeciwko dążeniom do siłowego przejęcia władzy w kraju, uznając za jedyny sposób jej zdobycia demokratyczne [[wybory]].

Od czerwca 1918 do października 1919 PRD współtworzyła, najpierw z Partią Demokratyczną, a potem również z kilkoma innymi partiami, koalicyjne rządy [[Carstwo Bułgarii|Carstwa Bułgarii]]. Po przejęciu w 1920 całości władzy w kraju przez [[Bułgarski Ludowy Związek Chłopski]] [[Aleksandyr Stambolijski|Aleksandyra Stambolijskiego]], PRD zaangażowała się w działalność opozycyjną. Na początku czerwca 1922 partia włączyła się w budowę [[Blok Konstytucyjny|Bloku Konstytucyjnego]], w skład którego weszły także Partia Demokratyczna i [[Zjednoczona Partia Narodowo-Postępowa]]. Podstawowym celem organizacji było zjednoczenie opozycji przeciwko autorytarnym rządom ludowców i odsunięcie ich od władzy. Po wojskowym zamachu stanu z 9 czerwca 1923 i objęciu stanowiska premiera przez [[Aleksandyr Cankow|Aleksandyra Cankowa]], działaczom Bloku Konstytucyjnego przedstawiono propozycję budowy prorządowej koalicji, nazwanej [[Porozumienie Demokratyczne (Bułgaria)|Porozumieniem Demokratycznym]]. Lider PRD, [[Stojan Kosturkow]], początkowo odmówił, później jednak wyraził warunkową zgodę na uczestnictwo jego partii w Porozumieniu, przy czym ostateczną decyzję miał podjąć zjazd radykalnych demokratów przewidziany na luty 1924. Podczas kongresu większość delegatów opowiedziała się przeciwko uczestnictwu ich ugrupowania w Porozumieniu, wobec czego Kosturkow wystąpił z niego i wznowił działalność PRD.<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.rdp-bg.org/bg/s_kost.html | tytuł = Biogram Stojana Kosturkowa w witrynie internetowej Partii Radykalno-Demokratycznej | opublikowany = rdp-bg.org | archiwum = https://web.archive.org/web/20090105192652/http://www.rdp-bg.org/bg/s_kost.html | zarchiwizowano = 2009-01-05}} (bułg.)</ref> Część działaczy, m.in. Todor Włajkow, pozostała jednak w Porozumieniu Demokratycznym, uznając je za jedyną formację zdolną ocalić Carstwo Bułgarii przed dykatorskimi dążeniami niektórych polityków<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.rdp-bg.org/bg/t_vlaykov.html | tytuł = Biogram Todora Włajkowa w witrynie internetowej Partii Radykalno-Demokratycznej | opublikowany = rdp-bg.org | archiwum = https://web.archive.org/web/20070902043103/http://www.rdp-bg.org/bg/t_vlaykov.html | zarchiwizowano = 2007-09-02}} (bułg.)</ref>.

W [[1926]] PRD przyjęła nazwę '''Partia Radykalna''' (bułg. ''Радикална партия''). W 1931, w przededniu wyborów do [[Zgromadzenie Narodowe (Bułgaria)|Zwyczajnego Zgromadzenia Narodowego]] 23. kadencji, Partia Radykalna zawiązała wraz z Partią Demokratyczną, [[Bułgarski Ludowy Związek Chłopski „Wrabcza 1”|Bułgarskim Ludowym Związkiem Chłopskim „Wrabcza 1”]], Bułgarskim Ludowym Związkiem Chłopskim - Stara Zagora i [[Partia Narodowo-Liberalna (Bułgaria)|Partią Narodowo-Liberalną]] koalicję [[Blok Narodowy (Bułgaria)|Blok Narodowy]]. Ugrupowanie odniosło zwycięstwo w wyborach, kończąc w ten sposób prawie 8-letni okres rządów Porozumienia Demokratycznego. Gabinet powołany przez Blok Narodowy był jednak niestabilny. Silne zróżnicowanie poglądów politycznych i ideologicznych w obrębie formacji przyczyniło się w maju 1934 do poważnego kryzysu rządowego. Wykorzystali to działacze [[Zweno|Koła Politycznego „Zweno”]] i [[Związek Wojskowy|Związku Wojskowego]] dokonując 19 maja [[Przewrót 19 maja|zamachu stanu]] i odsuwając koalicję od sprawowania władzy.

Na kilka dni przed majowym zamachem stanu Partia Radykalna rozpadła się na dwie frakcje. Niezadowoleni z polityki przewodniczącego Kosturkowa działacze wybrali nowego lidera, którym został [[profesor]] [[Georgi Genow]]. Po zdelegalizowaniu w czerwcu 1934 przez rząd [[Kimon Georgijew|Georgijewa]] wszystkich partii politycznych w kraju, obie frakcje radykałów kontynuowały działalność w podziemiu, jednak ugrupowanie Genowa było znacznie aktywniejsze. W 1936 zwolennicy Genowa zaangażowali się w budowę koalicji nazywanej [[Petorka|Petorką]] (bułg. ''Петорка''), która domagała się przywrócenia [[Konstytucja Tyrnowska|Konstytucji Tyrnowskiej]].

Po wybuchu [[II wojna światowa|II wojny światowej]] radykałowie opowiedzieli się za neutralnością Bułgarii. Wkrótce po zamachu stanu, dokonanym przez [[Front Ojczyźniany (Bułgaria)|Front Ojczyźniany]] 9 września 1944, Georgi Genow został zaaresztowany i skazany przez [[Komunizm|komunistyczny]] [[Sąd Narodowy (Bułgaria)|Sąd Narodowy]] na karę więzienia. W zaistniałej sytuacji politycznej frakcja Kosturkowa zdecydowała się w 1945 podjąć współpracę z komunistami i włączyła się w struktury Frontu Ojczyźnianego. Sam Kosturkow objął stanowisko ministra oświaty narodowej w drugim i trzecim gabinecie Georgijewa. Pozostali radykałowie, zwolennicy Genowa, nie związali się z lewicą i 21 września 1945 wznowili legalną działalność swojej formacji, tym razem pod nazwą '''Partia Radykalna (zjednoczona)''' (bułg. ''Радикална партия (обединена)''). Dwa lata później [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|prosowiecki]] rząd rozpoczął silne represjonowanie opozycji politycznej, co zmusiło radykałów do zaprzestania działalności.

=== Partia Radykalno-Demokratyczna po roku 1989 ===
W okresie [[Transformacja ustrojowa|transformacji ustrojowej]] w Bułgarii, 14 listopada 1989 grupa działaczy antykomunistycznych wznowiła działalność PRD. Podczas kongresu partyjnego, zwołanego w dniach 14–15 lipca 1990 w [[Sofia|Sofii]], przyjęto statut i program polityczny ugrupowania, nawiązujący do [[Demoliberalizm|liberalizmu demokratycznego]] i zasad [[Społeczeństwo otwarte|społeczeństwa otwartego]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.rdp-bg.org/bg/program1.html | tytuł = Ogólny zarys programu politycznego Partii Radykalno-Demokratycznej w jej witrynie internetowej | opublikowany = rdp-bg.org | archiwum = https://web.archive.org/web/20070901183457/http://www.rdp-bg.org/bg/program1.html | zarchiwizowano = 2007-09-01}} (bułg.)</ref>. Pierwszą przewodniczącą PRD po 1989 została [[Ełka Konstantinowa]], którą w 1993 zastąpił [[Aleksandyr Jordanow]]. Wkrótce po reaktywowaniu partii jej działacze nawiązali współpracę ze [[Związek Sił Demokratycznych|Związkiem Sił Demokratycznych]] (ZSD) i włączyli PRD w jego struktury. Z ramienia ZSD radykalni demokraci weszli w 1991 do Zgromadzenia Narodowego 36. kadencji i do składu rządu [[Filip Dimitrow|Filipa Dimitrowa]], obejmując funkcję wicepremiera i dwóch ministrów.

Od września 1991 PRD była obserwatorką, a w latach 1994–1996 członkinią [[Międzynarodówka Liberalna|Międzynarodówki Liberalnej]]. W kwietniu 1995 PRD rozpadła się na dwa ugrupowania. Przyczyną rozłamu był spór odnośnie do wystąpienia partii z ZSD. Przeciwnicy pozostania w strukturach koalicji po 1997 utworzyli odrębną partię, którą nazwali Wolną Partią Radykalno-Demokratyczną (bułg. ''Свободна радикалдемократическа партия'')<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.rdp-bg.org/bg/chronology_dep.html | tytuł = Chronologia wydarzeń związanych z Partią Radykalno-Demokratyczną w oficjalnej witrynie internetowej ugrupowania | opublikowany = rdp-bg.org | archiwum = https://web.archive.org/web/20041027152205/http://www.rdp-bg.org/bg/chronology_dep.html | zarchiwizowano = 2004-10-27}} (bułg.)</ref>.

Po roku 1996 PRD stopniowo utraciła znaczenie na bułgarskiej scenie politycznej.

== Organy prasowe Partii Radykalno-Demokratycznej ==
* czasopismo ''Демократически преглед'' (czyli w tłum. ''Przegląd Demokratyczny'') (1902-1928, wznowione w 1993)
* tygodnik ''Век 21'' (czyli w tłum. ''Wiek 21'') (1991-1997)
* gazeta ''Радикалдемокрация'' (czyli w tłum. ''Radykalna Demokracja'')

== Bibliografia ==
* {{Cytuj stronę | url = http://www.rdp-bg.org/bg/history.html | tytuł = Historia Partii Radykalno-Demokratycznej w oficjalnej witrynie internetowej ugrupowania | opublikowany = rdp-bg.org | archiwum = https://web.archive.org/web/20090511000731/http://www.rdp-bg.org/bg/history.html | zarchiwizowano = 2009-05-11}} (bułg.)
* {{Cytuj stronę | url = http://www.omda.bg/bulg/NEWS/party/radikaldemokraticheska_partia.htm | tytuł = Zarys historii Partii Radykalno-Demokratycznej po 1989 w witrynie informacyjnej ОМДА | opublikowany = omda.bg | archiwum = https://web.archive.org/web/20080226185857/http://www.omda.bg/bulg/NEWS/party/radikaldemokraticheska_partia.htm | zarchiwizowano = 2008-02-26}} (bułg.)
* {{Cytuj pismo |nazwisko=Iwanow |imię=Martin |tytuł= ''Сложното политическо битие на РДП през 20. век'' (w tłum. ''Skomplikowany polityczny byt PRD w 20. wieku'') |czasopismo=Czasopismo Демократически преглед |oznaczenie=2000 |wolumin=44 |strony= |url=https://archive.ph/20011027075133/http://dem-pr.hit.bg/2000_2/2000_2_07.htm}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Zobacz też ==
* [[Związek Sił Demokratycznych]]

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.rdp-bg.org/ Oficjalna witryna internetowa Partii Radykalno-Demokratycznej] (bułg. i [[język angielski|ang.]])

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Partie i ugrupowania w Bułgarii]]


text:
# Aleksandar Karakašević
Aleksandar Karakašević, cyr. Александар Каракашевић (ur. 9 grudnia 1975 w Zemunie) – serbski tenisista stołowy występujący też wcześniej w barwach Jugosławii oraz Serbii i Czarnogóry, czterokrotny mistrz Europy.
Ośmiokrotnie zdobywał medale podczas mistrzostw Europy, a największe sukcesy odnosił w grze mieszanej czterokrotnie zdobywając tytuł z Litwinką Rūtą Paškauskienė (2000, 2005, 2007, 2009). W grze podwójnej dwukrotnie zdobył brąz w parze ze Słoweńcem Bojanem Tokić (2009, 2011). W 2011 zdobył także brąz w grze pojedynczej.
Trzykrotnie startował w igrzyskach olimpijskich (1996, 2000, 2004), bez sukcesów. Najlepiej wypadł w 2004 w Atenach, gdzie w deblu osiągnął ćwierćfinał. Dwukrotnie też na tym etapie w grze podwójnej żegnał się z turniejem podczas mistrzostw świata w Paryżu (2003) i Zagrzebiu (2007). Były to największe sukcesy Serba w mistrzostwach świata.
- miejsce w światowym rankingu ITTF: 100 (październik 2011)
- styl gry: leworęczny

wikiname: plwiki

title: Aleksandar Karakašević

in_language: pl

wikitext:
{{Sportowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Aleksandar Karakašević
 |imię i nazwisko org       = {{k|sr|Александар Каракашевић}}
 |dyscyplina                = tenis stołowy
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |pełne imię i nazwisko     =
 |data urodzenia            = [[9 grudnia]] [[1975]]
 |miejsce urodzenia         = [[Zemun]]
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |obywatelstwo              =
 |wzrost                    =
 |pozycja                   =
 |klub                      =
 |numer w klubie            =
 |kariera juniorska         =
 |kariera seniorska         =
 |kariera reprezentacyjna   =
 |kariera trenerska         =
 |medale                    =
{{Medalista infobox/nagłówek|ME|TS}}
{{Medalista infobox/reprezentacja|YUG|1992}}
{{Medalista infobox/ME|TS|Brema|2000|złoto|gra mieszana}}
{{Medalista infobox/ME|TS|Zagrzeb|2002|srebro|gra mieszana}}
{{Medalista infobox/reprezentacja|SCG}}
{{Medalista infobox/ME|TS|Århus|2005|złoto|gra mieszana}}
{{Medalista infobox/reprezentacja|SRB}}
{{Medalista infobox/ME|TS|Belgrad|2007|złoto|gra mieszana}}
{{Medalista infobox/wiersz|1|[[Mistrzostwa Europy w tenisie stołowym w grze mieszanej 2009|Subotica 2009]]|gra mieszana}}
{{Medalista infobox/ME|TS|Stuttgart|2009|brąz|gra podwójna}}
{{Medalista infobox/ME|TS|Gdańsk/Sopot|2011|brąz|gra pojedyncza}}
{{Medalista infobox/ME|TS|Gdańsk/Sopot|2011|brąz|gra podwójna}}
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Aleksandar Karakašević''', [[Cyrylica serbska|cyr.]] Александар Каракашевић (ur. [[9 grudnia]] [[1975]] w [[Zemun]]ie) – [[Serbia|serbski]] [[tenis stołowy|tenisista stołowy]] występujący też wcześniej w barwach [[Jugosławia|Jugosławii]] oraz [[Serbia i Czarnogóra|Serbii i Czarnogóry]], czterokrotny mistrz [[Mistrzostwa Europy w tenisie stołowym|Europy]].

Ośmiokrotnie zdobywał medale podczas mistrzostw Europy, a największe sukcesy odnosił w [[mikst|grze mieszanej]] czterokrotnie zdobywając tytuł z [[Litwa|Litwinką]] [[Rūta Paškauskienė|Rūtą Paškauskienė]] ([[Mistrzostwa Europy w Tenisie Stołowym 2000|2000]], [[Mistrzostwa Europy w Tenisie Stołowym 2005|2005]], [[Mistrzostwa Europy w Tenisie Stołowym 2007|2007]], [[Mistrzostwa Europy w Tenisie Stołowym 2009|2009]]). W [[Debel|grze podwójnej]] dwukrotnie zdobył brąz w parze ze Słoweńcem [[Bojan Tokić|Bojanem Tokić]] (2009, [[Mistrzostwa Europy w Tenisie Stołowym 2011|2011]]). W 2011 zdobył także brąz w [[Singel (sport)|grze pojedynczej]].

Trzykrotnie startował w igrzyskach olimpijskich ([[Letnie Igrzyska Olimpijskie 1996|1996]], [[Letnie Igrzyska Olimpijskie 2000|2000]], [[Letnie Igrzyska Olimpijskie 2004|2004]]), bez sukcesów. Najlepiej wypadł w 2004 w [[Ateny|Atenach]], gdzie w [[debel|deblu]] osiągnął ćwierćfinał. Dwukrotnie też na tym etapie w grze podwójnej żegnał się z turniejem podczas [[Mistrzostwa świata w tenisie stołowym|mistrzostw świata]] w [[Paryż]]u ([[Mistrzostwa Świata w Tenisie Stołowym 2003|2003]]) i [[Zagrzeb]]iu ([[Mistrzostwa Świata w Tenisie Stołowym 2007|2007]]). Były to największe sukcesy Serba w mistrzostwach świata.

* miejsce w światowym rankingu [[Międzynarodowa Federacja Tenisa Stołowego|ITTF]]: 100 <small>(''październik 2011'')</small>
* styl gry: leworęczny

== Linki zewnętrzne ==
* [http://old.ittf.com/ittf_stats/All_events3.asp?ID=3427&NAMES=KARAKASEVIC+Aleksandar+%28SRB%29&Assoc1=SRB&Assoc=&s_Gender=&s_Names=Karakasevic Statystyka występów]

{{SORTUJ:Karakašević, Aleksandar}}
[[Kategoria:Jugosłowiańscy tenisiści stołowi]]
[[Kategoria:Serbscy olimpijczycy]]
[[Kategoria:Serbscy tenisiści stołowi]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1975]]
[[Kategoria:Uczestnicy Letnich Igrzysk Olimpijskich 2016]]
[[Kategoria:Uczestnicy Letnich Igrzysk Olimpijskich 2012]]
[[Kategoria:Uczestnicy Letnich Igrzysk Olimpijskich 2008]]
[[Kategoria:Uczestnicy Letnich Igrzysk Olimpijskich 2004]]
[[Kategoria:Uczestnicy Letnich Igrzysk Olimpijskich 1996]]

title: · Aleksandar KarakaševićАлександар Каракашевић

Data i miejsce urodzenia: 9 grudnia 1975 · Zemun

title: Dorobek medalowy

złoto:
Brema 2000 · gra mieszana
Århus 2005 · gra mieszana
Belgrad 2007 · gra mieszana
Subotica 2009 · gra mieszana

srebro: Zagrzeb 2002 · gra mieszana

brąz:
Stuttgart 2009 · gra podwójna
Gdańsk/Sopot 2011 · gra pojedyncza
Gdańsk/Sopot 2011 · gra podwójna


text:
# Strój sieradzki
Strój sieradzki – strój ludowy grupy etnograficznej Sieradzan. Strój sieradzki dzieli się na trzy odmiany różniące się jedynie stopniem zaniku: monicką (okolice Sieradza), która przetrwała najdłużej, dobrońską (okolice Łasku i Dobronia) oraz klonową (okolice Klonowej), która zanikła najszybciej.

## Historia
Strój sieradzki wykształcił się w  XIX wieku. Wtedy to w typowo rolniczym regionie sieradzkim, położonym na nieurodzajnych glebach zaczęły powstawać ośrodki przemysłowe (m.in. w Sieradzu, Łasku, Zduńskiej Woli i Pabianicach) oraz członkowie rodzin zaczęli emigrować do Łodzi oraz za granicę. Ważnym wydarzeniem w historii stroju sieradzkiego była działalność znawcy i miłośnika regionu sieradzkiego Stanisława Graeve’a, na którego zaproszenie do Biskupic przybyli Franciszek Łubieński i Florian Piekarski. Namalowali oni w latach 1909–1912 trzydzieści obrazów przedstawiających mieszkańców wsi w swoich strojach. Obrazy te zostały umieszczone potem na pocztówkach wydawanych w Sieradzu. Rozwój miast spowodował wzbogacenie się wsi, ale również początek zaniku stroju ludowego i zastępowanie go strojem miejskim. Najpierw zanikać zaczął strój męski. W latach międzywojnia nosili go tylko starzy gospodarze pamiętający czasy, gdy ubiór był wyznacznikiem statusu materialnego. W tym okresie mieszkańców sieradzkiej wsi uwieczniał na swoich obrazach Szczepan Andrzejewski. Strój kobiecy noszony był w dni świąteczne jeszcze w latach 50. XX wieku.

## Strój męski
Najważniejszymi elementami stroju sieradzkiego były lajbiki, spencerki i sukmany. Lajbikiem była kamizelka, bez rękawów uszyta z trzech kawałków materiału: dwóch przodów i jednego tyłu, uszytego z gorszego materiału. Spencerki były dłuższymi kaftanami sięgającymi za biodra z długimi rękawami. Szyte były z wełnianych, pasiastych tkanin samodziałowych w prążki. Najczęściej były koloru czerwonego . Najczęstszym i najbardziej reprezentacyjnym rodzajem okryć wierzchnich była sukmana z wyłogami. Wykonana była najczęściej z granatowego sukna. Zdobił ją stojący kołnierz oraz klapa z lewej strony. Zapinana była na mosiężne guziki. Rękawy zakończone były czerwonymi mankietami. Często sukmana miała kieszenie.
Najczęstszym rodzajem spodni były portki z fartuszkiem. Wykonane były z płótna lub wełnianego pasiaka koloru zielonego, modrego, czerwonego lub purpurowego. Z przodu miały fartuszek – klapkę zapinaną na guziki. Na początku XX wieku powoli zaczęły zastępować je fabrycznie robione spodnie z rozporkiem. Nogawki spodni wkładano w skórzane buty z cholewami.
Sieradzanie nosili przede wszystkim maciejówki (kaszkiety) – okrągłe czapki z niebieskiego sukna ze skórzanym daszkiem. Czasem zdobione były sztucznymi kwiatami i wstążkami. Wyparły one noszone w XIX wieku niebieskie rogatywki z otokiem z czarnego baranka, które według ludowych opowieści zostały rozpowszechnione w okolicach Sieradza przez Tadeusza Kościuszkę podczas powstania w 1794 roku. W upalne dni oraz podczas pracy zarówno rogatywki, jak i maciejówki zastępowano kapeluszami słomkowymi.

## Strój kobiecy
Ważnymi elementami stroju kobiecego był wełniak i sukienka. Wełniak była to spódnica z doszytą sznurówką, wykonane z wełnianego, pasiastego materiału o czerwonym lub niebieskim tle. Wykończone były tasiemkami z aksamitu. Sukienki miały bardzo podobny krój do wełniaków. Były jednak wykonane z fabrycznej, gładkiej, kretonowej lub wełnianej tkaniny. Sznurówki sukienek ozdabiane były cekinami i pasmanterią. Na spódnice zakładano jeden z dwóch rodzajów zapasek do pasa: większe z samodziałowego pasiaka oraz fabryczne kretonowe wykończone koronką lub zdobione pasami kwiatowego haftu. Osobnym rodzajem zapaski były zapaski do odziewu. Wykonywano je tak, jak zapaski samodziałowe. Były jednak od nich większe i zakładano je na ramiona. Innym okryciem wierzchnim był kaftan z ogonem. Wykonywano go z jednolitego, czerwonego, granatowego lub ciemnozielonego samodziału. Zapinany był na pętelki, a zdobiły go czarne paski aksamitu.
Częstym nakryciem głowy były chusty występujące w dwóch rodzajach: domowej roboty zakończone frędzlami lub koronką wykonaną na szydełku oraz fabryczne różniące się kolorystyką o motywach kwiatowych lub tureckich. Innym rodzajem nakrycia głowy były czepce. Najbardziej rozpowszechnionym typem były tiulowe kopki. Obwiązywano je specjalnymi, jedwabnymi chustami – jedwabnicami. Strój uzupełniały paciorki: korale i naszyjniki bursztynów, zarówno prawdziwych jak i sztucznych oraz dynek – szklanych paciorków.

title: Strój sieradzki

wikitext:
{{Zobacz też|Polskie stroje ludowe}}
[[Plik:Franciszek Łubieński - Strój sieradzki.jpg|mały|Strój sieradzki, obraz [[Franciszek Łubieński (1875–1925)|Franciszka Łubieńskiego]], około 1912 roku]]
'''Strój sieradzki''' – [[strój ludowy]] grupy etnograficznej [[Sieradzanie|Sieradzan]]. Strój sieradzki dzieli się na trzy odmiany różniące się jedynie stopniem zaniku: '''monicką''' (okolice [[Sieradz]]a), która przetrwała najdłużej, '''dobrońską'''{{u|dobronska}} (okolice [[Łask]]u i [[Dobroń|Dobronia]]) oraz '''klonową''' (okolice [[Klonowa (województwo łódzkie)|Klonowej]]), która zanikła najszybciej{{u|klonowa}}.

== Historia ==
Strój sieradzki wykształcił się w  XIX wieku. Wtedy to w typowo rolniczym regionie sieradzkim, położonym na nieurodzajnych glebach zaczęły powstawać ośrodki przemysłowe (m.in. w Sieradzu, Łasku, Zduńskiej Woli i Pabianicach) oraz członkowie rodzin zaczęli emigrować do Łodzi oraz za granicę{{u|emigracja}}{{odn|Piskorz-Branekova|2008|s=52, 54}}. Ważnym wydarzeniem w historii stroju sieradzkiego była działalność znawcy i miłośnika regionu sieradzkiego [[Stanisław Graeve|Stanisława Graeve’a]], na którego zaproszenie do Biskupic przybyli [[Franciszek Łubieński (1875–1925)|Franciszek Łubieński]] i [[Florian Piekarski]]. Namalowali oni w latach 1909–1912 trzydzieści obrazów przedstawiających mieszkańców wsi w swoich strojach. Obrazy te zostały umieszczone potem na pocztówkach wydawanych w Sieradzu. Rozwój miast spowodował wzbogacenie się wsi, ale również początek zaniku stroju ludowego i zastępowanie go strojem miejskim. Najpierw zanikać zaczął strój męski. W latach międzywojnia nosili go tylko starzy gospodarze pamiętający czasy, gdy ubiór był wyznacznikiem statusu materialnego. W tym okresie mieszkańców sieradzkiej wsi uwieczniał na swoich obrazach [[Szczepan Andrzejewski]]. Strój kobiecy noszony był w dni świąteczne jeszcze w latach 50. XX wieku{{u|koniec}}.

== Strój męski ==
Najważniejszymi elementami stroju sieradzkiego były ''lajbiki''{{u|lajbik}}, ''spencerki'' i [[sukmana|sukmany]]. Lajbikiem była kamizelka, bez rękawów uszyta z trzech kawałków materiału: dwóch przodów i jednego tyłu, uszytego z gorszego materiału. Spencerki były dłuższymi kaftanami sięgającymi za biodra z długimi rękawami. Szyte były z wełnianych, pasiastych tkanin samodziałowych w prążki. Najczęściej były koloru czerwonego{{u|spencer}}{{odn|Multimedialna Teka Folkloru}}. Najczęstszym i najbardziej reprezentacyjnym rodzajem okryć wierzchnich była ''sukmana z wyłogami''. Wykonana była najczęściej z granatowego sukna. Zdobił ją stojący kołnierz oraz klapa z lewej strony. Zapinana była na mosiężne guziki. Rękawy zakończone były czerwonymi mankietami. Często sukmana miała kieszenie.

Najczęstszym rodzajem spodni były ''portki z fartuszkiem''. Wykonane były z płótna lub wełnianego pasiaka koloru zielonego, modrego, czerwonego lub purpurowego. Z przodu miały fartuszek – klapkę zapinaną na guziki. Na początku XX wieku powoli zaczęły zastępować je fabrycznie robione spodnie z rozporkiem. Nogawki spodni wkładano w skórzane buty z cholewami.
Sieradzanie nosili przede wszystkim [[Maciejówka (nakrycie głowy)|maciejówki]] (kaszkiety) – okrągłe czapki z niebieskiego sukna ze skórzanym daszkiem. Czasem zdobione były sztucznymi kwiatami i wstążkami. Wyparły one noszone w XIX wieku niebieskie [[rogatywka|rogatywki]] z otokiem z czarnego baranka, które według ludowych opowieści zostały rozpowszechnione w okolicach Sieradza przez [[Tadeusz Kościuszko|Tadeusza Kościuszkę]] podczas [[Insurekcja kościuszkowska|powstania w 1794 roku]]. W upalne dni oraz podczas pracy zarówno rogatywki, jak i maciejówki zastępowano kapeluszami słomkowymi.

== Strój kobiecy ==
Ważnymi elementami stroju kobiecego był ''wełniak'' i ''sukienka''. Wełniak była to spódnica z doszytą ''sznurówką''{{u|sznurowka}}, wykonane z wełnianego, pasiastego materiału o czerwonym lub niebieskim tle{{u|welniak}}. Wykończone były tasiemkami z aksamitu. Sukienki miały bardzo podobny krój do wełniaków. Były jednak wykonane z fabrycznej, gładkiej, kretonowej lub wełnianej tkaniny. Sznurówki sukienek ozdabiane były cekinami i pasmanterią. Na spódnice zakładano jeden z dwóch rodzajów ''zapasek do pasa'': większe z samodziałowego pasiaka{{u|zapaska samodzialowa}} oraz fabryczne kretonowe wykończone koronką lub zdobione pasami kwiatowego haftu. Osobnym rodzajem [[Zapaska (ubiór)|zapaski]] były ''zapaski do odziewu''. Wykonywano je tak, jak zapaski samodziałowe. Były jednak od nich większe i zakładano je na ramiona. Innym okryciem wierzchnim był kaftan z ogonem. Wykonywano go z jednolitego, czerwonego, granatowego lub ciemnozielonego samodziału. Zapinany był na pętelki, a zdobiły go czarne paski aksamitu.

Częstym nakryciem głowy były chusty występujące w dwóch rodzajach: domowej roboty zakończone frędzlami lub koronką wykonaną na szydełku oraz fabryczne różniące się kolorystyką o motywach kwiatowych lub ''tureckich''. Innym rodzajem nakrycia głowy były czepce. Najbardziej rozpowszechnionym typem były tiulowe ''kopki''. Obwiązywano je specjalnymi, jedwabnymi chustami – ''jedwabnicami''. Strój uzupełniały paciorki: korale i naszyjniki bursztynów, zarówno prawdziwych jak i sztucznych oraz ''dynek'' – szklanych paciorków.

== Uwagi ==
{{Uwagi|
<ref name="dobronska" group="uwaga">w niektórych źródłach nazywana '''łaską'''</ref>
<ref name="klonowa" group="uwaga">mieszkańcy okolic Klonowej masowo emigrowali do ośrodków przemysłowych w poszukiwaniu pracy</ref>
<ref name="emigracja" group="uwaga">z regionu sieradzkiego emigrowali przede wszystkim mężczyźni do prac sezonowych, głównie na tereny Niemiec oraz Francji i Belgii</ref>
<ref name="koniec" group="uwaga">w okolicach Sieradza na najważniejsze święta nawet do lat 80. XX wieku</ref>
<ref name="lajbik" group="uwaga">lajbik w innych regionach nazywany był lejbikiem</ref>
<ref name="spencer" group="uwaga"> w XIX wieku, rzadziej, występowały również w kolorach modrym granatowym i zielonym</ref>
<ref name="sznurowka" group="uwaga">górna część wełniaka lub sukienki wbrew nazwie zapinana na guziki, a nie sznurowana</ref>
<ref name="welniak" group="uwaga">rzadziej zielone lub fioletowe</ref>
<ref name="zapaska samodzialowa" group="uwaga">zakładane były według zasady ciemna zapaska do czerwonej spódnicy lub czerwona zapaska do ciemnej spódnicy</ref>
}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę |odn = tak | nazwisko = Piskorz-Branekova| imię = Elżbieta| autor link = | tytuł = Polskie stroje ludowe|  wydanie = V| wydawca = [[Muza (oficyna wydawnicza)|Sport i Turystyka - MUZA SA]]| miejsce = Warszawa| rok = 2008| rozdział = Strój sieradzki| część = I| seria = Ocalić od zapomnienia| isbn = 9788374953696| język = pl}}
* {{Cytuj stronę| url = http://tekfolksieradz.com.pl/strojSieradz.html| tytuł = Strój Sieradzki| data dostępu = 2014-07-01| nazwisko = | imię = | opublikowany = | praca = Multimedialna Teka Folkloru| język = pl| odn = {{odn/id|Multimedialna Teka Folkloru}}| archiwum = https://web.archive.org/web/20130204085020/http://tekfolksieradz.com.pl/strojSieradz.html| zarchiwizowano = 2013-02-04}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://strojeludowe.net/#sieradzki Andrzej Woźniak, ''Strój Sieradzki'' (strojeludowe.net)]
* [https://gwarypolskie.uw.edu.pl/?index.php?option+com_content&task=view&id=427&limid=1&limitstart=1#sdendnote8sym ''Sieradzki strój ludowy'' (Gwary polskie)]
* [http://www.dialektologia.uw.edu.pl/index.php?l1=opis-dialektow&l2=dialekt-malopolski&l3=sieradzkie&l4=sieradzkie-kultura&l5=sieradzkie-stroj Izabela Stąpor, ''Sieradzki strój ludowy'' (Dialekty i gwary polskie. Kompendium internetowe)]
* [http://strojeludowe.net/#/sieradzki/0 Historia i zdjęcia strojów sieradzkich]

[[Kategoria:Polskie stroje ludowe|Sieradzki]]


text:
# Dubrimachi
Dubrimachi (ros. Дубримахи) – wieś w Rosji, w Dagestanie, w rejonie akuszyńskim. W 2010 liczyła 690 mieszkańców, głównie Dargijczyków.

title: Dubrimachi

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Dubrimachi
 |nazwa oryginalna             = {{k|ru|Дубримахи}}
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |alt zdjęcia                  =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = Dagestan
 |1. jednostka administracyjna =
 |2. jednostka administracyjna =
 |3. jednostka administracyjna =
 |4. jednostka administracyjna =
 |5. jednostka administracyjna = [[rejon akuszyński|akuszyński]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2010
 |liczba ludności              = 690
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     =
 |współrzędne                  =
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Dubrimachi''' ({{w języku|ru|Дубримахи}}) – wieś w [[Rosja|Rosji]], w [[Dagestan]]ie, w [[rejon akuszyński|rejonie akuszyńskim]]. W 2010 liczyła 690 mieszkańców, głównie [[Dargijczycy|Dargijczyków]]<ref name=spis>{{Cytuj stronę | url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/dagestan.htm | tytuł = Liczby ludności miejscowości Dagestanu na podstawie spisu ludności wg stanu na dzień 14 października 2010 roku | data dostępu = | język = ru}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Wsie w Dagestanie]]

title: DubrimachiДубримахи

Państwo: Rosja

Republika: Dagestan

Rejon: akuszyński


text:
# Paul Goldschmidt
Paul Edward Goldschmidt (ur. 10 września 1987) – amerykański baseballista występujący na pozycji pierwszobazowego w St. Louis Cardinals.

## Przebieg kariery

### Arizona Diamondbacks
Goldschmidt studiował na Texas State University–San Marcos w San Marcos, gdzie w latach 2007–2009 grał w drużynie uniwersyteckiej Texas State Bobcats. W 2009 został wybrany w ósmej rundzie draftu przez Arizona Diamondbacks i początkowo występował w klubach farmerskich tego zespołu, między innymi w Mobile BayBears, reprezentującym poziom Double-A. W Major League Baseball zadebiutował 1 sierpnia 2011 roku w meczu przeciwko San Francisco Giants, w którym zaliczył uderzenie.
W trzecim spotkaniu z Milwaukee Brewers, rozgrywanego w ramach National League Division Series, zdobył zwycięskiego grand slama, jednocześnie stając się trzecim debiutantem w historii MLB, który dokonał tego osiągnięcia w postseason. W marcu 2013 podpisał nowy, pięcioletni kontrakt wart 32 miliony dolarów.
16 lipca 2013 po raz pierwszy w karierze wystąpił w Meczu Gwiazd, w którym zaliczył double. W sezonie 2013 zwyciężył w National League w klasyfikacji pod względem zdobytych home runów (36) i zaliczonych RBI (125), a także zdobył Złotą Rękawicę i otrzymał nagrodę Silver Slugger Award. 17 maja 2014 w wygranym przez D-backs 18–7 meczu z Los Angeles Dodgers, rozegranym na Chase Field, zdobył dwa home runy, ustanowił rekord kariery zaliczając 6 RBI i rekord klubowy zdobywając 5 runów.

### St. Louis Cardinals
5 grudnia 2018 w ramach wymiany zawodników przeszedł do St. Louis Cardinals.

## Nagrody i wyróżnienia
| Nagroda/wyróżnienie     | Lata                               | Źródło      |
| 6× All-Star             | 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018 | [ 1 ] [ 4 ] |
| 3× Gold Glove Award     | 2013, 2015, 2017                   | [ 1 ] [ 5 ] |
| 4× Silver Slugger Award | 2013, 2015, 2017, 2018             | [ 6 ]       |
| NL Hank Aaron Award     | 2013                               | [ 9 ]       |

title: Paul Goldschmidt

wikitext:
{{Baseballista infobox
 |imię i nazwisko         = Paul Goldschmidt
 |imię i nazwisko org     =
 |grafika                 = Paul Goldschmidt (5696076) (cropped).jpg
 |opis grafiki            =
 |numer                   = #46
 |klub                    = [[St. Louis Cardinals]]
 |pozycja                 = [[pierwszobazowy]]
 |pełne imię i nazwisko   = Paul Edward Goldschmidt
 |pseudonim               =
 |data urodzenia          = 10 września 1987
 |miejsce urodzenia       = [[Wilmington (Delaware)|Wilmington]]
 |data śmierci            =
 |miejsce śmierci         =
 |obywatelstwo            =
 |wzrost                  =
 |masa ciała              =
 |rzuca                   = prawą
 |odbija                  = prawa
 |debiut                  = 1 sierpnia 2011
 |debiut - zespół         =
 |ostatni występ          =
 |ostatni występ - zespół =
 |średnia uderzeń         = 0,292
 |RBI                     = 807
 |hits                    = 1337
 |home runs               = 243
 |runs                    =
 |win-loss                =
 |ERA                     =
 |strikeouts              =
 |kariera klubowa         = {{baseballista infobox/lata|2011–2018|[[Arizona Diamondbacks]]|}}{{baseballista infobox/lata|2019–|[[St. Louis Cardinals]]|}}
 |kariera menedżerska     =
 |stan na                 = koniec sezonu 2019
 |commons                 =
 |www                     =
}}
'''Paul Edward Goldschmidt''' (ur. [[10 września]] [[1987]]) – amerykański baseballista występujący na pozycji [[Pierwszobazowy|pierwszobazowego]] w [[St. Louis Cardinals]].

== Przebieg kariery ==
=== Arizona Diamondbacks ===
Goldschmidt studiował na [[Texas State University–San Marcos]] w [[San Marcos (Teksas)|San Marcos]], gdzie w latach 2007–2009 grał w drużynie uniwersyteckiej [[Texas State Bobcats]]<ref name=stats>{{cytuj stronę |url = http://www.thebaseballcube.com/players/profile.asp?P=Paul-Goldschmidt |tytuł = Paul Goldschmidt Statistics |opublikowany = thebaseballcube.com |język = en |data dostępu = 2013-04-28}}</ref>. W 2009 został wybrany w ósmej rundzie draftu przez Arizona Diamondbacks i początkowo występował w [[Klub farmerski|klubach farmerskich]] tego zespołu, między innymi w Mobile BayBears, reprezentującym poziom [[Minor League Baseball#Poziomy Minor League Baseball|Double-A]]<ref name=stats />. W [[Major League Baseball]] zadebiutował 1 sierpnia 2011 roku w meczu przeciwko [[San Francisco Giants]], w którym zaliczył [[Uderzenie (baseball)|uderzenie]]<ref name=stats /><ref>{{cytuj stronę |url = http://www.thebaseballcube.com/history/boxscore.asp?GID=SFN201108010 |tytuł = Diamondbacks – Giants Box Score |opublikowany = thebaseballcube.com |język = en |archiwum = https://web.archive.org/web/20140331031556/http://thebaseballcube.com/history/boxscore.asp?GID=SFN201108010 |zarchiwizowano = 31 marca 2014 |data dostępu = 2013-04-28}}</ref>.

W trzecim spotkaniu z [[Milwaukee Brewers]], rozgrywanego w ramach [[National League Division Series]], zdobył zwycięskiego [[Wielki szlem (baseball)|grand slama]], jednocześnie stając się trzecim debiutantem w historii MLB, który dokonał tego osiągnięcia w postseason<ref name=contr>{{cytuj stronę |url = http://espn.go.com/mlb/story/_/id/9111799/paul-goldschmidt-arizona-diamondbacks-agree-five-year-extension |tytuł = Paul Goldschmidt gets $32M deal |opublikowany = espn.com |język = en |data dostępu = 2013-04-28}}</ref>. W marcu 2013 podpisał nowy, pięcioletni kontrakt wart 32 miliony dolarów<ref name=contr />.

16 lipca 2013 po raz pierwszy w karierze wystąpił w [[Mecz Gwiazd MLB|Meczu Gwiazd]], w którym zaliczył [[Double (baseball)|double]]<ref name="allstar">{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20131004225344/http://mlb.mlb.com/news/article.jsp?ymd=20130716&content_id=53890014&vkey=news_ari&c_id=ari |tytuł = Despite loss, D-backs duo revel in first All-Star Game |opublikowany = mlb.com |język = en |data dostępu = 2013-07-21}}</ref>. W sezonie 2013 zwyciężył w [[National League]] w klasyfikacji pod względem zdobytych [[home run]]ów (36) i zaliczonych [[Run batted in|RBI]] (125), a także zdobył [[Rawlings Gold Glove Award|Złotą Rękawicę]] i otrzymał nagrodę [[Silver Slugger Award]]<ref name="stats" /><ref name="glove">{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20140815101722/http://mlb.mlb.com/news/article/mlb/orioles-royals-lead-pack-of-gold-glove-award-winners?ymd=20131029&content_id=63492878&vkey=news_mlb |tytuł = O’s, Royals lead pack of Gold Glove winners |opublikowany = mlb.com |język = en |data dostępu = 2013-10-30}}</ref><ref name="slugger">{{cytuj stronę |url = http://mlb.mlb.com/news/article/mlb/d-backs-first-baseman-paul-goldschmidt-wins-first-silver-slugger-award?ymd=20131106&content_id=63735316&vkey=news_mlb/Silver-for-Goldy-Slugger-adds-to-honors |tytuł = Silver for Goldy: Slugger adds to honors |opublikowany = mlb.com |język = en |data dostępu = 2013-11-07}}</ref>. 17 maja 2014 w wygranym przez D-backs 18–7 meczu z [[Los Angeles Dodgers]], rozegranym na [[Chase Field]], zdobył dwa home runy, ustanowił rekord kariery zaliczając 6 RBI i rekord klubowy zdobywając 5 [[Obieg (baseball)|runów]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://mlb.mlb.com/mlb/gameday/index.jsp?gid=2014_05_17_lanmlb_arimlb_1&mode=wrap#gid=2014_05_17_lanmlb_arimlb_1&mode=recap&c_id=ari |tytuł = D-backs spin 21 hits in record-setting onslaught |opublikowany = mlb.com |język = en |data dostępu = 2014-05-18}}</ref>.

=== St. Louis Cardinals ===
5 grudnia 2018 w ramach wymiany zawodników przeszedł do [[St. Louis Cardinals]]<ref>{{cytuj stronę |url = https://www.mlb.com/cardinals/news/paul-goldschmidt-traded-to-cardinals/c-301503636 |tytuł = Cards trade for Goldschmidt to snag elite bat |opublikowany = mlb.com |język = en |data dostępu = 2018-12-06}}</ref>.

== Nagrody i wyróżnienia ==
{| class="wikitable" style="text-align:left"
|- style="background:gainsboro"
|'''Nagroda/wyróżnienie''' || '''Lata''' || '''Źródło'''
|- style="background:#FAFAFA"
|6× [[Mecz Gwiazd MLB|All-Star]] || [[MLB All-Star Game 2013|2013]], [[MLB All-Star Game 2014|2014]], [[MLB All-Star Game 2015|2015]], [[MLB All-Star Game 2016|2016]], [[MLB All-Star Game 2017|2017]], [[MLB All-Star Game 2018|2018]] || <ref name="stats" /><ref name="allstar" />
|- style="background:#FAFAFA"
|3× [[Rawlings Gold Glove Award|Gold Glove Award]] || 2013, 2015, 2017 || <ref name="stats" /><ref name="glove" />
|- style="background:#FAFAFA"
|4× [[Silver Slugger Award]] || 2013, 2015, 2017, 2018 || <ref name="slugger" />
|- style="background:#FAFAFA"
| [[Hank Aaron Award|NL Hank Aaron Award]] || 2013 || <ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20131104122420/http://mlb.mlb.com/news/article.jsp?ymd=20131027&content_id=63408762 |tytuł = Miggy, Goldschmidt honored with Aaron Award |opublikowany = mlb.com |język = en |data dostępu = 2013-11-11}}</ref>
|}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{NL 1B Gold Glove Award}}
{{NL 1B Silver Slugger Award}}
{{National League Hank Aaron Award}}
{{USA WBC 2017 skład}}

{{SORTUJ:Goldschmidt, Paul}}
[[Kategoria:Amerykańscy baseballiści]]
[[Kategoria:Baseballiści Arizona Diamondbacks]]
[[Kategoria:Baseballiści St. Louis Cardinals]]
[[Kategoria:Uczestnicy World Baseball Classic 2017]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1987]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Wilmington (Delaware)]]

title: · Paul Goldschmidt

Pełne imię i nazwisko: Paul Edward Goldschmidt

Data i miejsce urodzenia: 10 września 1987 · Wilmington

Odbija: prawa

Rzuca: prawą

Debiut: 1 sierpnia 2011

title: Kariera klubowa

Lata: Kluby

Arizona Diamondbacks

St. Louis Cardinals

Kariera klubowa: Stan na koniec sezonu 2019.


text:
# Nietuja
Nietuja – część wsi Sulisławice w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie sandomierskim, w gminie Łoniów. Nie ma sołtysa, należy do sołectwa Sulisławice.
W latach 1975–1998 Nietuja położona była w województwie tarnobrzeskim.

title: Nietuja

wikitext:
{{Polska miejscowość infobox
 |nazwa                  = Nietuja
 |rodzaj miejscowości    = część wsi
 |zdjęcie                =
 |opis zdjęcia           =
 |alt zdjęcia            =
 |województwo            = świętokrzyskie
 |powiat                 = [[Powiat sandomierski|sandomierski]]
 |gmina                  = [[Łoniów (gmina)|Łoniów]]
 |sołectwo               = Sulisławice
 |miejscowość podstawowa = [[Sulisławice (województwo świętokrzyskie)|Sulisławice]]
 |wysokość               =
 |liczba ludności        =
 |rok                    =
 |strefa numeracyjna     = 15
 |kod pocztowy           = 27-670{{r|poczta}}
 |tablice rejestracyjne  = TSA
 |SIMC                   = 0797688{{r|teryt}}
 |kod mapy               = Łoniów (gmina)
 |współrzędne            = 50°35'20"N 21°27'31"E<ref name="prng">{{PRNG Miejscowości|87059|data=2024-01-09}}</ref>
 |commons                =
 |www                    =
}}
'''Nietuja''' – część [[wieś|wsi]] [[Sulisławice (województwo świętokrzyskie)|Sulisławice]] w [[Polska|Polsce]], położona w [[województwo świętokrzyskie|województwie świętokrzyskim]], w [[powiat sandomierski|powiecie sandomierskim]], w [[Łoniów (gmina)|gminie Łoniów]]{{r|R2013|teryt}}. Nie ma [[sołtys]]a, należy do [[sołectwo|sołectwa]] '''Sulisławice'''.

[[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] Nietuja położona była w [[województwo tarnobrzeskie|województwie tarnobrzeskim]].

== Przypisy ==
{{Przypisy|
* <ref name = R2013>''Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części'' ({{Dziennik Ustaw|2013|200}})</ref>
* <ref name =  "teryt">{{Cytuj stronę | url = https://eteryt.stat.gov.pl/eTeryt/rejestr_teryt/udostepnianie_danych/baza_teryt/uzytkownicy_indywidualni/wyszukiwanie/wyszukiwanie.aspx?contrast=default | tytuł = Rejestr TERYT. Jednostki podziału terytorialnego (TERC) | opublikowany = [[Główny Urząd Statystyczny]] | data dostępu = 2023-07-18}}</ref>
* <ref name=poczta>{{Poczta Polska|2013|s=1222|data dostępu=2020-12-22}}</ref>
}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{SgKP|VII|129}}

{{Gmina Łoniów}}

[[Kategoria:Sulisławice (województwo świętokrzyskie)]]

title: Nietuja

Państwo: Polska

Województwo: świętokrzyskie

Powiat: sandomierski

Gmina: Łoniów

Sołectwo: Sulisławice

Część miejscowości: Sulisławice

Tablice rejestracyjne: TSA


text:
# Karol Jerzy Lebrecht
Karl Georg Lebrecht (ur. 15 sierpnia 1730 w Köthen, zm. 17 października 1789 w Zemunie) – książę Anhalt-Köthen z dynastii askańskiej (jego władztwo było częścią Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego); generalleutnant armii pruskiej oraz feldmarschalleutnant armii cesarskiej.
Był synem księcia Anhalt-Köthen Augusta Ludwika i jego drugiej żony księżnej Krystyny Joanny Emilii. Karol Jerzy Lebrecht na tron wstąpił po śmierci ojca 6 sierpnia 1755. Został odznaczony Orderem Orła Białego i Orderem Orła Czarnego.
26 lipca 1763 w Glücksburgu poślubił księżniczkę Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg Ludwikę Szarlottę. Para miała sześcioro dzieci:
- księżniczkę Karolinę Ludwikę (1767-1768)
- Augusta Chrystiana Fryderyka (1769-1812), kolejnego księcia Anhalt-Köthen
- księcia Karola Wilhelma (1771-1793)
- księżniczkę Ludwikę Fryderykę (1772-1775)
- księcia Ludwika (1778-1802)
- księżniczkę Fryderykę Wilhelminę (1781-1782)

title: Karol Jerzy Lebrecht

wikitext:
{{Władca infobox
 |władca            = Karol Jerzy Lebrecht Anhalt-Köthen
 |imiona            =
 |grafika           = Karl George Lebrecht, Prince of Anhalt-Köthen (1730-1789).jpg
 |opis grafiki      =
 |herb              =
 |opis herbu        =
 |faksymile         =
 |opis faksymile    =
 |dewiza            =
 |1. tytuł          = książę Anhalt-Köthen
 |1. sukcesja       =
 |1. od             = [[1755]]
 |1. do             = [[1797]]
 |1. koronacja      =
 |1. poprzednik     =
 |1. następca       =
 |dynastia          = [[Dynastia askańska|askańska]]
 |data urodzenia    = [[1730]]
 |miejsce urodzenia =
 |data śmierci      = [[1789]]
 |miejsce śmierci   =
 |przyczyna śmierci =
 |miejsce spoczynku =
 |ojciec            = [[August Ludwik|August Ludwik Anhalt-Köthen]]
 |matka             = [[Krystyna Joanna Emilia Promnitz]]
 |rodzeństwo        =
 |1. związek        = żona
 |1. związek z      = Ludwika Karolina von Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg
 |1. związek od     =
 |1. związek do     =
 |1. dzieci         = Karolina
August
Karol Wilhelm
Ludwika
Ludwik
Fryderyka
 |moneta            =
 |opis monety       =
 |odznaczenia       = {{order|OOB}} {{order|OCO}}
 |commons           =
 |wikiźródła        =
 |wikicytaty        =
}}
'''Karl Georg Lebrecht''' (ur. [[15 sierpnia]] [[1730]] w [[Köthen (Anhalt)|Köthen]], zm. [[17 października]] [[1789]] w [[Zemun]]ie) – [[Anhalt-Köthen|książę Anhalt-Köthen]] z [[Dynastia askańska|dynastii askańskiej]] (jego władztwo było częścią [[Święte Cesarstwo Rzymskie|Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego]]); [[generalleutnant]] armii [[Królestwo Prus|pruskiej]] oraz [[feldmarschalleutnant]] armii cesarskiej.

Był synem księcia Anhalt-Köthen [[August Ludwik|Augusta Ludwika]] i jego drugiej żony księżnej Krystyny Joanny Emilii. Karol Jerzy Lebrecht na tron wstąpił po śmierci ojca 6 sierpnia 1755. Został odznaczony [[Order Orła Białego|Orderem Orła Białego]]<ref>{{Cytuj stronę |url=http://inkastelacja.home.pl/71/77.txt |tytuł=Zarchiwizowana kopia |data dostępu=2014-02-21 |archiwum=https://web.archive.org/web/20140221223623/http://inkastelacja.home.pl/71/77.txt |zarchiwizowano=2014-02-21 }}</ref><ref>http://www.pastellists.com/Genealogies/Anhalt.pdf</ref> i [[Order Orła Czarnego|Orderem Orła Czarnego]].

26 lipca 1763 w [[Glücksburg (Ostsee)|Glücksburgu]] poślubił księżniczkę [[Glücksburgowie|Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg]] Ludwikę Szarlottę. Para miała sześcioro dzieci:
* księżniczkę Karolinę Ludwikę (1767-1768)
* [[August Chrystian Fryderyk|Augusta Chrystiana Fryderyka]] (1769-1812), kolejnego księcia Anhalt-Köthen
* księcia Karola Wilhelma (1771-1793)
* księżniczkę Ludwikę Fryderykę (1772-1775)
* księcia Ludwika (1778-1802)
* księżniczkę Fryderykę Wilhelminę (1781-1782)

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* [http://worldhistory.de/wnf/navbar/wnf.php?oid=9413 worldhistory.de] {{lang|de}}
* [http://www.geneall.net/D/per_page.php?id=18172 Geneall.net] {{lang|en}}
* [http://thepeerage.com/p4120.htm#i41191 thepeerage.com] {{lang|en}}
* [http://genealogy.euweb.cz/ascania/ascan9.html GENEALOGY.EU] {{lang|en}}
* {{Cytuj stronę | url = http://www.royaltyguide.nl/families/anhalt/anhaltkothen.htm | tytuł = M - A - R - D - A - M ROYALTY ( TRAVEL) GUIDE | opublikowany = royaltyguide.nl | archiwum = https://web.archive.org/web/20180129083708/http://www.royaltyguide.nl/families/anhalt/anhaltkothen.htm | zarchiwizowano = 2018-01-29}} {{lang|en}}
* [http://www.gemeinde-edderitz.de/html/heimatgescichte_internet_-_fue.htm gemeinde-edderitz.de] {{lang|de}}
* [http://www.genealogics.org/getperson.php?personID=I00062912&tree=LEO Genealogics – Leo van de Pas] {{lang|en}}
* [http://daten.digitale-sammlungen.de/bsb00008373/images/index.html?seite=229 Allgemeine Deutsche Biographie] {{lang|de}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Lebrecht, Karl Georg}}
[[Kategoria:Dynastia askańska]]
[[Kategoria:Generałowie Arcyksięstwa Austriackiego]]
[[Kategoria:Pruscy generałowie]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1730]]
[[Kategoria:Zmarli w 1789]]
[[Kategoria:Władcy Anhaltu]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (I Rzeczpospolita)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Czarnego]]

title: Karol Jerzy Lebrecht Anhalt-Köthen

Dynastia: askańska

Ojciec: August Ludwik Anhalt-Köthen

Matka: Krystyna Joanna Emilia Promnitz

Dzieci: Karolina · August · Karol Wilhelm · Ludwika · Ludwik · Fryderyka


text:
# Jerzy Abramowicz
Jerzy Abramowicz herbu Lubicz odmienny (zm. 1767) – starosta starodubowski, syn Samuela, stolnika wileńskiego.

## Sprawowane urzędy
- pisarz grodzki wileński 1746-48
- podczaszy wileński 1746-63
- sędzia grodzki wileński 1748-50
- podwojewodzi wileński 1750-63
- starosta starodubowski 1763-67[2]

## Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Obojga Narodów
- 1758 – z powiatu wileńskiego
- 1764 – z Powiatu Starodubowskiego

## Deputat na Trybunał Główny Wielkiego Księstwa Litewskiego
- 1755 – z powiatu starodubowskiego, wicemarszałek
- 1765 – z powiatu starodubowskiego, wicemarszałek

## Życiorys
Pochodził z zamożnej rodziny szlacheckiej Abramowiczowów herbu Jastrzębiec odmienny.
Był jednym z najważniejszych przywódców stronnictwa Radziwiłów w Wielkim Księstwie Litewskim. Najbardziej obrotny z braci, co dało mu stanowisko jednego z najbliższych współpracowników politycznych Michała Radziwiłła. W roku 1755 praktycznie samodzielnie kierował Głównym Trybunałem Litewskim, którego był wicemarszałkiem (marszałkostwo sprawował Michał Radziwiłł, hetman Wielki Litewski), faktycznie sprawując najwyższą władzę sądowniczą na terenie całego Wielkiego Księstwa. Sposób, w jaki sprawował ów urząd, doprowadził do kolejnej eskalacji konfliktu pomiędzy stronnictwem Radziwiłłów a Familią Czartoryskich, i już podczas tej kadencji Trybunału, ci ostatni zapowiedzieli pozbawienie jego brata Andrzeja, pisarstwa ziemskiego wileńskiego, co ostatecznie miało miejsce rok później. Jednak sam Jerzy obronił swój urząd podwojewodziego, dzięki zbyt mocnej nawet dla Fryderyka Czartoryskiego, kanclerza wielkiego litewskiego pozycji Michała Radziwiłła, który objął pełną protekcją swojego zastępcę.
Niewątpliwie właśnie na skutek wydarzeń 1756 roku, kiedy to rozgrywała się na sejmie owa bezwzględna walka stronnictw, zbliżył się do dworu królewskiego i został porucznikiem petyhorskim znaku Alojzego Brühla, starosty warszawskiego – najpewniej już w 1757 roku. I kiedy w roku następnym Brühl został obrany posłem na sejm z powiatu zakroczymskiego, co wzburzyło ówczesną opinią publiczną, z uwagi na brak indygenatu polskiego (uznano to za ewidentne złamanie prawa), z obnażoną szablą własnym ciałem osłaniał swojego chorążego. Te wydarzenia miały zapewne niemały wpływ na nominowanie go na urząd starosty starodubowskiego w ostatnim roku panowania Augusta III. Rok później został ponownie posłem na sejm konwokacyjny i elektorem Stanisława Augusta Poniatowskiego (to zapewne wtedy doszedł do porozumienia ze stronnictwem Familii), a w 1765 roku powrócił na stanowisko wicemarszałka Trybunału Litewskiego.
Umarł w 1767 roku.

## Rodzina
Z żoną Marianną Dernałowiczówną, sędzianką grodzką rzeczycka, miał córkę Teresę, 1v. Śliźniową, 2v. Józefową Antoniowa Platerową, starościnę giełdziańską oraz synów Andrzeja, rotmistrza Kawalerii Narodowej i Joachima, podstarościego starodubowskiego.

title: Jerzy Abramowicz

wikitext:
{{Szlachcic infobox
 |imię              = Jerzy Abramowicz
 |wszystkie imiona  =
 |imię oryginalne   =
 |grafika           =
 |opis grafiki      =
 |herb              =
 |opis herbu        =
 |tytuł             =
 |dynastia          =
 |rodzina           = [[Abramowiczowie herbu Lubicz odmienny]]
 |data urodzenia    =
 |miejsce urodzenia =
 |data śmierci      = [[1767]]
 |miejsce śmierci   =
 |ojciec            = [[Samuel Abramowicz]], stolnik wileński
 |matka             = Teresa Petronela Ślizień, referendarzówna WKL
 |mąż               =
 |żona              = Marianna Dernałowicz, sędzianka grodzka rzeczycka
 |dzieci            = Teresa, Andrzej, Joachim
 |rodzeństwo        =
 |faksymile         =
 |opis faksymile    =
 |odznaczenia       =
 |commons           =
}}
'''Jerzy Abramowicz''' herbu Lubicz odmienny<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, tom IV: Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie. XIV-XVIII wiek, pod redakcją Andrzeja Rachuby, Warszawa 2003. s. 338.</ref> (zm. [[1767]]) – starosta starodubowski, syn Samuela, stolnika wileńskiego.

== Sprawowane urzędy ==
* [[pisarz grodzki]] [[Wilno|wileński]] 1746-48
* [[podczaszy]] wileński 1746-63
* [[sędzia grodzki]] wileński 1748-50
* [[podwojewodzi]] wileński 1750-63
* [[starosta]] [[starodub]]owski 1763-67<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego, t. 1, Województwo Wileńskie XIV-XVIII wiek, pod red. A. Rachuby, W. 2004, s. 139, 147, 164, 170, 624.</ref>

== Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Obojga Narodów ==
* 1758 – z [[Powiat wileński (I Rzeczpospolita)|powiatu wileńskiego]]
* 1764 – z Powiatu Starodubowskiego

== Deputat na Trybunał Główny Wielkiego Księstwa Litewskiego ==
* 1755 – z powiatu starodubowskiego, wicemarszałek
* 1765 – z powiatu starodubowskiego, wicemarszałek

== Życiorys ==
Pochodził z zamożnej rodziny [[Szlachta w Polsce|szlacheckiej]] [[Abramowiczowie herbu Jastrzębiec|Abramowiczowów]] herbu [[Abrahamowicz|Jastrzębiec odmienny]].

Był jednym z najważniejszych przywódców stronnictwa [[Radziwiłłowie|Radziwiłów]] w [[Wielkie Księstwo Litewskie|Wielkim Księstwie Litewskim]]. Najbardziej obrotny z braci, co dało mu stanowisko jednego z najbliższych współpracowników politycznych [[Michał Kazimierz Radziwiłł Rybeńko|Michała Radziwiłła]]. W roku 1755 praktycznie samodzielnie kierował [[Trybunał Główny Wielkiego Księstwa Litewskiego|Głównym Trybunałem Litewskim]], którego był wicemarszałkiem (marszałkostwo sprawował Michał Radziwiłł, [[Hetman wielki litewski|hetman Wielki Litewski]]), faktycznie sprawując najwyższą władzę sądowniczą na terenie całego Wielkiego Księstwa<ref>Pamiętniki [[Marcin Matuszewicz|Marcina Matuszewicza]], [[kasztelanowie brzeskolitewscy|kasztelana brzeskiego-litewskiego]] 1714-1765, W. 1876, T. II, s. 131.</ref>. Sposób, w jaki sprawował ów urząd, doprowadził do kolejnej eskalacji konfliktu pomiędzy stronnictwem Radziwiłłów a [[Familia (stronnictwo)|Familią Czartoryskich]], i już podczas tej kadencji Trybunału, ci ostatni zapowiedzieli pozbawienie jego brata [[Andrzej Abramowicz (kasztelan)|Andrzeja]], [[pisarz ziemski|pisarstwa ziemskiego]] wileńskiego, co ostatecznie miało miejsce rok później. Jednak sam Jerzy obronił swój urząd podwojewodziego, dzięki zbyt mocnej nawet dla [[Michał Fryderyk Czartoryski|Fryderyka Czartoryskiego]], [[Kanclerz wielki litewski|kanclerza wielkiego litewskiego]] pozycji Michała Radziwiłła, który objął pełną protekcją swojego zastępcę.

Niewątpliwie właśnie na skutek wydarzeń 1756 roku, kiedy to rozgrywała się na sejmie owa bezwzględna walka stronnictw, zbliżył się do dworu królewskiego i został porucznikiem petyhorskim znaku [[Alojzy Fryderyk Brühl|Alojzego Brühla]]<ref>Matuszewicz twierdzi, że był porucznikiem jego ojca – Henryka.</ref>, [[Warszawa|starosty warszawskiego]] – najpewniej już w 1757 roku. I kiedy w roku następnym Brühl został obrany posłem na sejm z [[Powiat zakroczymski|powiatu zakroczymskiego]], co wzburzyło ówczesną opinią publiczną, z uwagi na brak [[indygenat]]u polskiego (uznano to za ewidentne złamanie prawa), z obnażoną szablą własnym ciałem osłaniał swojego chorążego<ref>Pamiętniki [[Marcin Matuszewicz|Marcina Matuszewicza]], [[kasztelanowie brzeskolitewscy|kasztelana brzeskiego-litewskiego]] 1714-1765, W. 1876, T. III, s. 207.</ref>. Te wydarzenia miały zapewne niemały wpływ na nominowanie go na urząd starosty starodubowskiego w ostatnim roku panowania [[August III Sas|Augusta III]]. Rok później został ponownie posłem na [[sejm konwokacyjny]] i elektorem [[Stanisław August Poniatowski|Stanisława Augusta Poniatowskiego]] (to zapewne wtedy doszedł do porozumienia ze stronnictwem Familii), a w 1765 roku powrócił na stanowisko wicemarszałka Trybunału Litewskiego.

Umarł w 1767 roku.

== Rodzina ==
Z żoną '''Marianną Dernałowiczówną''', sędzianką grodzką rzeczycka, miał córkę '''Teresę''', 1v. Śliźniową, 2v. Józefową Antoniowa Platerową, starościnę giełdziańską oraz synów '''Andrzeja''', [[rotmistrz]]a [[Kawaleria Narodowa|Kawalerii Narodowej]] i '''Joachima''', [[podstarości]]ego starodubowskiego.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* [[Adam Boniecki (heraldyk)|A. Boniecki]], Herbarz Polski, T. 1, s. 20.
* A. Ciechanowiecki, [[Andrzej Rachuba|A. Rachuba]], Rys genealogiczny rodziny Abramowiczów na Wornianach, „[[Przegląd Wschodni]]”, T. II, z. 3 (7), 1992/1993.
* [[Władysław Konopczyński|W. Konopczyński]], Diariusze sejmowe z XVIII, T. 3, Warszawa 1937, s. 93, 286.

{{SORTUJ:Abramowicz, Jerzy}}
[[Kategoria:Abramowiczowie herbu Lubicz odmienny|Jerzy Abramowicz]]
[[Kategoria:Członkowie stanu rycerskiego I Rzeczypospolitej]]
[[Kategoria:Deputaci świeccy Trybunału Głównego Wielkiego Księstwa Litewskiego (powiat starodubowski)]]
[[Kategoria:Pisarze grodzcy wileńscy]]
[[Kategoria:Podczaszowie wileńscy]]
[[Kategoria:Podwojewodziowie wileńscy]]
[[Kategoria:Porucznicy petyhorscy]]
[[Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (powiat starodubowski)]]
[[Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (powiat wileński)]]
[[Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1758]]
[[Kategoria:Posłowie na sejm konwokacyjny 1764]]
[[Kategoria:Sędziowie grodzcy wileńscy]]
[[Kategoria:Starostowie starodubowscy]]
[[Kategoria:Urzędnicy ziemscy I Rzeczypospolitej]]
[[Kategoria:Wicemarszałkowie Trybunału Głównego Wielkiego Księstwa Litewskiego]]
[[Kategoria:Zmarli w 1767]]

title: Jerzy Abramowicz

Rodzina: Abramowiczowie herbu Lubicz odmienny

Ojciec: Samuel Abramowicz, stolnik wileński

Dzieci: Teresa, Andrzej, Joachim


text:
# Saint-Germain-les-Vergnes
Saint-Germain-les-Vergnes – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Nowa Akwitania, w departamencie Corrèze.
Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwały 914 osoby, a gęstość zaludnienia wynosiła 48 osób/km² (wśród 747 gmin Limousin Saint-Germain-les-Vergnes plasuje się na 140. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 363.).

title: Saint-Germain-les-Vergnes

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Saint-Germain-les-Vergnes
 |nazwa oryginalna                =
 |dopełniacz nazwy                = gminy Saint-Germain-les-Vergnes
 |jednostka                       = gmina
 |zdjęcie                         =
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            = Blason ville fr Saint-Germain-les-Vergnes (Corrèze).svg
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = Nowa Akwitania
 |1. jednostka administracyjna    =
 |2. jednostka administracyjna    = [[Corrèze (departament)|Corrèze]]
 |3. jednostka administracyjna    = [[Okręg Tulle|Tulle]]
 |siedziba                        =
 |nazwa kodu statystycznego       = [[Institut national de la statistique et des études économiques|INSEE]]
 |kod statystyczny                = 19207
 |powierzchnia                    = 19,04 km²
 |rok                             = 1990
 |liczba ludności                 = 914
 |gęstość zaludnienia             = 48 os./km²
 |numer kierunkowy                =
 |kod pocztowy                    = 19330
 |tablice rejestracyjne           =
 |adres urzędu                    =
 |plan                            =
 |mapa                            =
 |nazwa mapy                      = Francji
 |kod mapy                        = Corrèze
 |współrzędne                     = 45°16′N 1°38′E
 |commons                         =
 |www                             =
}}
'''Saint-Germain-les-Vergnes''' – miejscowość i gmina we [[Francja|Francji]], w regionie [[Nowa Akwitania]], w departamencie [[Corrèze (departament)|Corrèze]].

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwały 914 osoby, a gęstość zaludnienia wynosiła 48 osób/km² (wśród 747 gmin [[Limousin]] Saint-Germain-les-Vergnes plasuje się na 140. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 363.).

== Bibliografia ==
* {{Insee}}

{{Okręg Tulle}}

[[Kategoria:Miejscowości w departamencie Corrèze]]

title: Saint-Germain-les-Vergnes

Państwo: Francja

Region: Nowa Akwitania

Departament: Corrèze

Okręg: Tulle

• gęstość: 48 os./km²


text:
# Kanał Odpływowy
Kanał Odpływowy (Przewał Widawski) – kanał we Wrocławiu, stanowiący element zabezpieczenia przeciwpowodziowego miasta – kanał przeciwpowodziowy.

## Charakterystyka
Zlokalizowany jest we wschodniej części Wrocławia, pomiędzy osiedlami Strachocin i Swojczyce. Wybudowany został w celu umożliwienia przerzutu części wód wezbraniowych na rzece Odra, do rzeki Widawy i tym samym przeprowadzenia ich poza centrum miasta. Jego długość wynosi ok. 2,5 km. Stanowi on uzupełnienie węzła wodnego Bartoszowice–Opatowice, który umożliwia sterowanie przepływem wód przez Wrocławski Węzeł Wodny. Możliwości kanału w czasie powodzi w 1997 r. były zdecydowanie niewystarczające i wynosiły do 150 m³/s. Planowana jest modernizacja tego elementu ochrony przeciwpowodziowej Wrocławia, poprzez inwestycję polegającą na jego przebudowie, tak aby istniała możliwość przerzucenia 320 m³/s wody wezbraniowej z Odry do Widawy, co stanowić ma około 10% ilości wód powodziowych, którą ma mieć możliwość przeprowadzić cały Wrocławski Węzeł Wodny. Odpowiedzialny za modernizację obwałowań na terenie Wrocławia i za budowę przerzutu do rzeki Widawy będzie Dolnośląski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych we Wrocławiu oraz Pełnomocnik Rządu ds. Programu dla Odry 2006.
W początkowym biegu kanału znajduje się jaz wlotowy, sterujący przepływem w kanale. Dalej kanał łączy się ze strugą Piskorna. Nad kanałem przerzucone są następujące przeprawy: kładka, most kolejowy i most drogowy (Most Strachociński).

title: Kanał Odpływowy

wikitext:
{{Kanał wodny infobox
 |nazwa                 = Kanał Odpływowy
 |nazwa oryginalna      =
 |grafika               = KanalOdra-Widawa-powodz.jpg
 |opis grafiki          = Kanał Odpływowy podczas wezbrania
 |państwo               = dolnośląskie
 |droga wodna           =
 |lata budowy           =
 |lata eksploatacji     =
 |długość               = 2,5 km
 |głębokość maksymalna  =
 |głębokość minimalna   =
 |głębokość średnia     =
 |szerokość maksymalna  =
 |szerokość minimalna   =
 |szerokość średnia     =
 |różnica poziomów      =
 |początek: akwen       = [[Odra]]
 |początek: miejsce     = [[Wrocław]]
 |początek: wysokość    =
 |początek: współrzędne =
 |koniec: akwen         = [[Widawa (rzeka)|Widawa]]
 |koniec: miejsce       = [[Wrocław]]
 |koniec: wysokość      =
 |koniec: współrzędne   =
 |typ kanału            = [[Kanał przeciwpowodziowy|przeciwpowodziowy]]
 |liczba śluz           =
 |liczba pochylni       =
 |liczba jazów          =
 |commons               =
}}
'''Kanał Odpływowy'''<ref>{{Hydronimy1|s=191}}</ref> (''Przewał Widawski''<ref name="hydr-bo">[http://dolny-slask.org.pl/44,artykul.html Węzeł wodny Bartoszowice – Opatowice na stronie Wratislaviae Amici] (dostęp 2009-11-16).</ref>) – [[Kanał wodny|kanał]] we [[Wrocław]]iu, stanowiący element zabezpieczenia przeciwpowodziowego [[Miasto|miasta]] – [[kanał przeciwpowodziowy]].

== Charakterystyka ==
Zlokalizowany jest we [[Strony świata|wschodniej]] części Wrocławia, pomiędzy osiedlami [[Strachocin (Wrocław)|Strachocin]] i [[Swojczyce]]. Wybudowany został w celu umożliwienia przerzutu części wód [[Wezbranie|wezbraniowych]] na rzece Odra, do rzeki Widawy i tym samym przeprowadzenia ich poza centrum miasta. Jego długość wynosi ok. 2,5 km<!--<ref name="re">[http://www.remon.za.pl/mosty/kan_ow.html#0 Mosty na rzece Kanale Odra-Widawa] (dostęp 2009-11-16).</ref>-->. Stanowi on uzupełnienie [[Węzeł Wodny Bartoszowicko–Opatowicki|węzła wodnego Bartoszowice–Opatowice]], który umożliwia sterowanie przepływem wód przez [[Wrocławski węzeł wodny|Wrocławski Węzeł Wodny]]<ref name="hydr-bo" />. Możliwości kanału w czasie [[Powódź tysiąclecia|powodzi w 1997 r.]] były zdecydowanie niewystarczające i wynosiły do 150 m³/s<ref>[http://wrosystem.um.wroc.pl/beta_4/webdisk/f8dac76b-eef8-4cb5-81e6-77bd44c4e7a9/Budowle_hydrotechniczne_WWW.pdf Fundacja Otwartego Muzeum Techniki, Wrocław 2007] (dostęp 2009-11-16).</ref><ref>[http://www.odra.pl/pl/dokumenty/962584435.shtml Czy można pogodzić ochronę przyrody z ochroną przeciwpowodziową?] (dostęp 2009-11-16).</ref>. Planowana jest modernizacja tego elementu ochrony [[Powódź|przeciwpowodziowej]] Wrocławia, poprzez [[Inwestycja|inwestycję]] polegającą na jego [[Przebudowa|przebudowie]], tak aby istniała możliwość przerzucenia 320 [[Metr sześcienny na sekundę|m³/s]] [[Woda|wody]] wezbraniowej z Odry do Widawy<ref group="uwaga">Oprócz przebudowy samego kanału, wymagana jest i planowana, modernizacja kanału Widawy, tak aby mogła odprowadzić 350 m³/s.</ref><ref>[https://archive.ph/20100223030236/http://www.ock.gov.pl/portal/ock/11/174/Program_ochrony_przeciwpowodziowej_w_dorzeczu_rzeki_Odry.html Obrona Cywilna Kraju – Program ochrony przeciwpowodziowej w dorzeczu rzeki Odry] (dostęp 2009-11-16).</ref><ref>{{Cytuj stronę | url = http://wroclaw.naszemiasto.pl/10_rocznica_powodzi_na_dolnym_slasku/specjalna_artykul/638986.html | tytuł = wroclaw.naszemiasto.pl – Powódź mniej straszna | opublikowany = wroclaw.naszemiasto.pl | archiwum = https://web.archive.org/web/20100524145648/http://wroclaw.naszemiasto.pl/10_rocznica_powodzi_na_dolnym_slasku/specjalna_artykul/638986.html | zarchiwizowano = 2010-05-24}} (dostęp 2009-11-16).</ref><ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.oderregio.org/freedownl/or_br_khws_pl60_72.pdf | tytuł = OderRegio, Ochrona przeciwpowodziowa – działać wspólnie i lokalnie | opublikowany = oderregio.org | archiwum = https://web.archive.org/web/20170325201451/http://www.oderregio.org/freedownl/or_br_khws_pl60_72.pdf | zarchiwizowano = 2017-03-25}} (dostęp 2009-11-16).</ref>, co stanowić ma około 10% ilości wód powodziowych, którą ma mieć możliwość przeprowadzić cały ''Wrocławski Węzeł Wodny''<ref>[http://www.google.pl/url?sa=t&source=web&ct=res&cd=12&ved=0CAsQFjABOAo&url=http%3A%2F%2Fwww.duw.pl%2Ffiles%2Fdoc%2FProt%2520Zespolu%2520ds.%2520ochrony%2520srodowiska%252021.11.03.doc&rct=j&q=przerzut+do+widawy&ei=nKEBS82UMpyF_AaRpLSGCw&usg=AFQjCNHhgZhrV1gthtkjtHc9415IfYO2ZA Protokół z posiedzenia Zespołu ds. Ochrony Środowiska i Wspierania ''Programu dla Odry 2006'' Wojewódzkiej Komisji Dialogu Społecznego we Wrocławiu z dnia 21 listopada 2003 roku] (dostęp 2009-11-16).</ref>. Odpowiedzialny za modernizację obwałowań na terenie Wrocławia i za budowę przerzutu do rzeki Widawy będzie Dolnośląski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych we Wrocławiu<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.dzmiuw.wroc.pl/zamowienia-publiczne/informacje/ | tytuł = Dolnośląski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych | opublikowany = dzmiuw.wroc.pl | archiwum = https://web.archive.org/web/20091101181451/http://www.dzmiuw.wroc.pl/zamowienia-publiczne/informacje/ | zarchiwizowano = 2009-11-01}} (dostęp 2009-11-16).</ref><ref name="pp">[http://sosnowiec.cmdok.dt.pl/upload/ispa/Aneks%201.doc Zapewnienie bezpieczeństwa przeciwpowodziowego, Aneks 2, załącznik 3] (dostęp 2009-11-16).</ref> oraz Pełnomocnik Rządu ds. Programu dla Odry 2006<ref name="pp" />.

W początkowym biegu kanału znajduje się [[jaz]] wlotowy<!--<ref name="re" />-->, sterujący przepływem w kanale. Dalej kanał łączy się ze strugą [[Piskorna]]. Nad kanałem przerzucone są następujące [[Przeprawa|przeprawy]]: [[kładka]], [[most]] [[Transport kolejowy|kolejowy]] i most [[Transport drogowy|drogowy]] ([[Most Strachociński]])<!--<ref name="re" />-->.

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Zobacz też ==
* [[Wrocławski Węzeł Wodny]]
* [[Kanały wodne we Wrocławiu]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://dolny-slask.org.pl/4326,obiekt.html Kanał Odpływowy na stronie Wratislaviae Amici] (dostęp 2009-11-16)

{{Wrocławski Węzeł Wodny}}

[[Kategoria:Kanały wodne we Wrocławiu]]

title: Kanał Odpływowy

Województwo: dolnośląskie

Akwen: Odra Widawa

Miejsce: Wrocław

Typ kanału: przeciwpowodziowy


text:
# Tocznabiel (osada leśna w województwie mazowieckim)
Tocznabiel – osada leśna w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie pułtuskim, w gminie Obryte.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego.

wikitext:
{{Inne znaczenia||[[Tocznabiel]]}}
{{Polska miejscowość infobox
 |nazwa                  = Tocznabiel
 |rodzaj miejscowości    = osada leśna
 |zdjęcie                =
 |opis zdjęcia           =
 |alt zdjęcia            =
 |województwo            = mazowieckie
 |powiat                 = [[Powiat pułtuski|pułtuski]]
 |gmina                  = [[Obryte (gmina)|Obryte]]
 |sołectwo               =
 |miejscowość podstawowa =
 |wysokość               =
 |liczba ludności        =
 |rok                    =
 |strefa numeracyjna     = 29
 |kod pocztowy           = 07-215{{r|poczta}}
 |tablice rejestracyjne  = WPU
 |SIMC                   = 0515595{{r|teryt}}
 |kod mapy               = Obryte (gmina)
 |współrzędne            = 52°43'41"N 21°10'19"E<ref name="prng">{{PRNG Miejscowości|194276|data=2023-11-05}}</ref>
 |commons                =
 |www                    =
}}
'''Tocznabiel''' – [[osada|osada leśna]] w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo mazowieckie|województwie mazowieckim]], w [[powiat pułtuski|powiecie pułtuskim]], w [[Obryte (gmina)|gminie Obryte]]{{r|teryt|roz}}.

[[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] miejscowość administracyjnie należała do [[województwo ostrołęckie|województwa ostrołęckiego]].

== Przypisy ==
{{Przypisy|
* <ref name=poczta>{{Poczta Polska|2013|s=1291|data dostępu=2020-12-23}}</ref>
* <ref name=teryt>[http://eteryt.stat.gov.pl/eTeryt/rejestr_teryt/udostepnianie_danych/baza_teryt/uzytkownicy_indywidualni/wyszukiwanie/wyszukiwanie.aspx?contrast=default GUS. Wyszukiwarka TERYT]</ref>
* <ref name=roz>''Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części'' ({{Dziennik Ustaw|2013|200}})</ref>
}}

{{Gmina Obryte}}

[[Kategoria:Obryte (gmina)]]

title: Tocznabiel

Województwo: mazowieckie

Powiat: pułtuski

Gmina: Obryte

Tablice rejestracyjne: WPU


text:
# Błąd aktora-obserwatora
Błąd aktora-obserwatora − jeden z błędów atrybucyjnych polegający na odmiennym interpretowaniu zjawisk wtedy, gdy się w nich uczestniczy, i wtedy, gdy się je tylko obserwuje. Jeśli jesteśmy podmiotem danego działania (aktorami), to zwykle tłumaczymy swoje zachowanie w kategoriach okoliczności (dokonujemy tzw. atrybucji sytuacyjnej). Gdy to samo zachowanie widzimy u innych ludzi (jesteśmy obserwatorami), dokonujemy atrybucji dyspozycyjnej, czyli poszukujemy przyczyn tego działania wewnątrz obserwowanej osoby.
Przykład: Gdy idę do kina, to idę dlatego, że jest właśnie interesujący film, na byle co nie chodzę (interesujący film – atrybucja sytuacyjna). Gdy widzę, że inni ludzie idą do kina, dochodzę do wniosku, że ludzie lubią się zabawić, dlatego chodzą do kina (atrybucja dyspozycyjna).

title: Błąd aktora-obserwatora

wikitext:
'''Błąd aktora-obserwatora''' − jeden z błędów [[Atrybucja|atrybucyjnych]] polegający na odmiennym interpretowaniu zjawisk wtedy, gdy się w nich uczestniczy, i wtedy, gdy się je tylko obserwuje. Jeśli jesteśmy podmiotem danego działania (aktorami), to zwykle tłumaczymy swoje zachowanie w kategoriach okoliczności (dokonujemy tzw. [[Atrybucja zewnętrzna|atrybucji sytuacyjnej]]). Gdy to samo zachowanie widzimy u innych ludzi (jesteśmy obserwatorami), dokonujemy [[Atrybucja wewnętrzna|atrybucji dyspozycyjnej]], czyli poszukujemy przyczyn tego działania wewnątrz obserwowanej osoby{{r|aronson}}.

Przykład: Gdy idę do kina, to idę dlatego, że jest właśnie interesujący film, na byle co nie chodzę (interesujący film – atrybucja sytuacyjna). Gdy widzę, że inni ludzie idą do kina, dochodzę do wniosku, że ludzie lubią się zabawić, dlatego chodzą do kina (atrybucja dyspozycyjna).

== Zobacz też ==
* [[Podstawowy błąd atrybucji]]

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="aronson">{{cytuj książkę|autor=[[Elliot Aronson|E. Aronson]]|tytuł=Człowiek istota społeczna|wydawca=Wydawnictwo Naukowe PWN|miejsce=Warszawa|seria=Biblioteka Psychologii Współczesnej|data=1997|strony=204|isbn=8301115637|oclc=749681313}}</ref>
}}

[[Kategoria:Błędy w spostrzeganiu społecznym]]


text:
# Wodospady Iguaçu
Wodospady Iguaçu (hiszp. Cataratas del Iguazú, port. Cataratas do Iguaçu, Yguasu – pochodzi z języka guaraní – z połączenia słów y – „woda” i ûasú [guasu] – „wielka”) – wodospad leżący na granicy argentyńsko-brazylijskiej na rzece Iguaçu.

## Rzeka
Rzeka Iguaçu wypływa z Serra do Mar, niedaleko brazylijskiego wybrzeża, na południe od São Paulo, źródła znajdują się w pobliżu Kurytyby i płynie w głąb lądu (na zachód) około 1320 km. Przez Wyżynę Brazylijską wije się zakolami wzbogacona wodami dopływów. Rzeka podczas swojego biegu jeszcze przed wodospadem Iguazu opada po blisko 70 progach skalnych, rozbijających jej nurt.
Wodospady Iguazu znajdują się w miejscu, w którym rzeka dociera do skraju płaskowyżu, tuż przed ujściem do rzeki Parany. Iguaçu spada w przepaść tworząc wodospad. Rzeka ma tutaj 4 km szerokości i płynie po bazaltowym podłożu.

## Wodospad
Wodospad Iguazu znajduje się na granicy argentyńsko-brazylijskiej. 80% obszaru wodospadu jest na terytorium Argentyny, natomiast pozostałe 20% na obszarze Brazylii. Wodospad ma szerokość około 2 km i składa się z 275 odrębnych progów skalnych. Średni przepływ wody wynosi 1756 m³/s. Szum wody słyszany jest w promieniu 20 km.
Granica argentyńsko-brazylijska przebiega centralnie przez Diabelską Gardziel (hiszp. Garganta del Diablo), największą kaskadę wodospadu Iguazu. Woda w tym miejscu spada aż z 82 m, a więc z wysokości większej niż wodospad Niagara.
W słoneczną pogodę tworzą się tutaj tęcze.
Wodospad wygląda najefektowniej w porze deszczowej, od listopada do marca, ale zazwyczaj jest malowniczy przez cały rok, choć zdarza się, że zamiera. W maju i czerwcu 1978 roku w okresie szczególnie uporczywej suszy, nurt osłabł tak bardzo, że przez 28 dni przez krawędź urwiska nie przepłynęła ani kropla wody. Był to pierwszy przypadek wyschnięcia wodospadu od 1934 roku.

## Geologia
Wodospad Iguazu powstał na krawędzi płaskowyżu Planalto Meridional zbudowanego ze skał bazaltowych. Ten wulkaniczny płaskowyż został uformowany w dolnej kredzie około 132 milionów lat temu po ogromnym wybuchu wulkanu. Możliwe, że to była największa erupcja wulkanu w okresie ostatnich kilkuset milionów lat.

## Klimat
Wodospad Iguazu znajduje się w strefie klimatu subtropikalnego. Najwyższe temperatury dochodzą do 40° C.

## Ochrona przyrody
Zarówno w Argentynie, jak i w Brazylii wodospad otaczają parki narodowe. W 1934 roku w pobliżu niewielkiego miasteczka Puerto Iguazú w Argentynie powstał Park Narodowy Iguazú. Z kolei brazylijski Park Narodowy Iguaçu mieści się w pobliżu miasta Foz do Iguaçu.
Znajdujące się między progami wychodnie skalne pokrywają gęste kępy drzew i innych roślin takich jak: palmy, bambusy oraz koronkowe paprocie drzewiaste, stanowiących forpocztę otaczającej rzekę dżungli. Pod drzewami kwitną dzikie tropikalne kwiaty takie jak: begonie, ananasowate i storczykowate.
Żyje tu około 400 gatunków ptaków, między innymi różne gatunki papug i tukanów. Występują tu także małpy, jaguary, tapiry, mrówkojady czy oceloty.

## Turystyka
Okolica zarówno po stronie brazylijskiej, jak i argentyńskiej żyje z turystyki. Na potrzeby turystów wybudowano specjalną infrastrukturę, między innymi liczącą 80 metrów długości kładką można przejść w pobliże najwyższego spadku wód, Diabelskiego Gardła. Natomiast nad wodospadem możliwe jest przejście wąskim podestem nad rzeką, sięgającym aż po kraniec wodospadu. Podest od czasu do czasu zmywa woda, gwałtownie przybierająca w rzece w porze deszczowej.

title: Wodospady Iguaçu

wikitext:
{{Wodospad infobox
 |nazwa            = Wodospady Iguaçu (Iguazú)
 |grafika          = Iguacu-004.jpg
 |opis grafiki     = Wodospady Iguaçu
 |kontynent        = [[Ameryka Południowa]]
 |państwo          = {{państwo|ARG}}<br />{{państwo|BRA}}
 |typ              =
 |wysokość         = 60-82
 |najwyższa struga = 82
 |liczba strug     = 275
 |przepływ         = 1756
 |rzeka zasilająca = [[Iguaçu (rzeka)|Iguaçu]]
 |kod mapy         = BRA
 |współrzędne      = 25°41′43″S 54°26′12″W
 |commons          = Iguazu Falls
}}
'''Wodospady Iguaçu''' ({{hiszp.|Cataratas del Iguazú}}, {{w języku|pt|Cataratas do Iguaçu}}, ''Yguasu'' – pochodzi z [[Język guarani|języka guaraní]] – z połączenia słów ''y'' – „woda” i ''ûasú'' [''guasu''] – „wielka”) – [[wodospad]] leżący na [[granica argentyńsko-brazylijska|granicy argentyńsko-brazylijskiej]] na rzece [[Iguaçu (rzeka)|Iguaçu]].

== Rzeka ==
Rzeka Iguaçu wypływa z [[Serra do Mar]], niedaleko brazylijskiego wybrzeża, na południe od [[São Paulo]], źródła znajdują się w pobliżu [[Kurytyba|Kurytyby]] i płynie w głąb lądu (na zachód) około 1320 km. Przez [[Wyżyna Brazylijska|Wyżynę Brazylijską]] wije się zakolami wzbogacona wodami [[dopływ]]ów. Rzeka podczas swojego biegu jeszcze przed wodospadem Iguazu opada po blisko 70 progach skalnych, rozbijających jej nurt.

Wodospady Iguazu znajdują się w miejscu, w którym rzeka dociera do skraju płaskowyżu, tuż przed ujściem do rzeki [[Parana (rzeka)|Parany]]. Iguaçu spada w przepaść tworząc wodospad. Rzeka ma tutaj 4 km szerokości i płynie po [[bazalt]]owym podłożu<ref name=gazeta>{{cytuj stronę | url = http://podroze.gazeta.pl/podroze/51,114158,8405603.html?i=0 | tytuł = Cuda świata: Wodospady Iguaçu | data = 19 września 2010 | autor = Gazeta.pl | praca = | opublikowany = | język = | data dostępu = 2013-11-26}}</ref>.

== Wodospad ==
[[Plik:Mały wodospad w kompleksie wodospadów Iguaçu.jpg|left|thumb|Mały wodospad w wielkim kompleksie wodospadów Iguaçu]]
Wodospad Iguazu znajduje się na granicy argentyńsko-brazylijskiej. 80% obszaru wodospadu jest na terytorium [[Argentyna|Argentyny]], natomiast pozostałe 20% na obszarze [[Brazylia|Brazylii]]. Wodospad ma szerokość około 2 km i składa się z 275 odrębnych progów skalnych. Średni przepływ wody wynosi 1756 m³/s. Szum wody słyszany jest w promieniu 20 km.

Granica argentyńsko-brazylijska przebiega centralnie przez Diabelską Gardziel ([[Język hiszpański|hiszp.]] ''Garganta del Diablo''), największą kaskadę wodospadu Iguazu. Woda w tym miejscu spada aż z 82 m, a więc z wysokości większej niż [[Niagara (wodospad)|wodospad Niagara]].

W słoneczną pogodę tworzą się tutaj [[tęcza|tęcze]].

Wodospad wygląda najefektowniej w [[pora deszczowa|porze deszczowej]], od listopada do marca, ale zazwyczaj jest malowniczy przez cały rok, choć zdarza się, że zamiera. W maju i czerwcu 1978 roku w okresie szczególnie uporczywej [[susza|suszy]], nurt osłabł tak bardzo, że przez 28 dni przez krawędź urwiska nie przepłynęła ani kropla wody. Był to pierwszy przypadek wyschnięcia wodospadu od 1934 roku<ref name=gazeta/>.

== Geologia ==
Wodospad Iguazu powstał na krawędzi płaskowyżu [[Planalto Meridional]] zbudowanego ze skał [[bazalt]]owych. Ten wulkaniczny [[płaskowyż]] został uformowany w dolnej [[Kreda (okres)|kredzie]] około 132 milionów lat temu po ogromnym wybuchu wulkanu. Możliwe, że to była największa erupcja wulkanu w okresie ostatnich kilkuset milionów lat<ref name=wondermondo>{{cytuj stronę | url = http://www.wondermondo.com/Countries/SA/Argentina/Misiones/Iguazu.htm | tytuł = Iguazu Falls | data = | autor = Wondermondo.com | praca = | opublikowany = | język = en | data dostępu = 2013-11-27}}</ref>.

== Klimat ==
Wodospad Iguazu znajduje się w strefie [[Klimat podzwrotnikowy|klimatu subtropikalnego]]. Najwyższe temperatury dochodzą do 40° C<ref name=gazeta/>.
[[Plik:20170821 Iguazu by Kerstin Bethke.mpg|mały|Wodospady Iguazu]]

== Ochrona przyrody ==
Zarówno w Argentynie, jak i w Brazylii wodospad otaczają [[park narodowy|parki narodowe]]. W 1934 roku w pobliżu niewielkiego miasteczka [[Puerto Iguazú]] w Argentynie powstał [[Park Narodowy Iguazú]]. Z kolei brazylijski [[Park Narodowy Iguaçu]] mieści się w pobliżu miasta [[Foz do Iguaçu]].

Znajdujące się między progami [[Wychodnia|wychodnie]] skalne pokrywają gęste kępy drzew i innych roślin takich jak: [[Arekowce|palmy]], [[bambus]]y oraz koronkowe [[Paproć drzewiasta|paprocie drzewiaste]], stanowiących forpocztę otaczającej rzekę dżungli. Pod drzewami kwitną dzikie tropikalne kwiaty takie jak: [[begonia|begonie]], [[Bromeliowate|ananasowate]] i [[storczykowate]].

Żyje tu około 400 gatunków ptaków, między innymi różne gatunki [[Papugowe|papug]] i [[Tukany|tukanów]]. Występują tu także [[Małpy właściwe|małpy]], [[jaguar]]y, [[Tapirowate|tapiry]], [[mrówkojady]] czy [[ocelot]]y<ref name=gazeta/>.

== Turystyka ==
Okolica zarówno po stronie brazylijskiej, jak i argentyńskiej żyje z turystyki. Na potrzeby turystów wybudowano specjalną infrastrukturę, między innymi liczącą 80 metrów długości kładką można przejść w pobliże najwyższego spadku wód, Diabelskiego Gardła. Natomiast nad wodospadem możliwe jest przejście wąskim podestem nad rzeką, sięgającym aż po kraniec wodospadu. Podest od czasu do czasu zmywa woda, gwałtownie przybierająca w rzece w porze deszczowej<ref name=gazeta/>.

[[Plik:Iguazu Décembre 2007 - Panorama 7.jpg|700px|thumb|center|Wodospady Iguaçu]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Wodospady w Argentynie]]
[[Kategoria:Wodospady w Brazylii]]

title: Wodospady Iguaçu (Iguazú)

Kontynent: Ameryka Południowa

Państwo: Argentyna · Brazylia

Rzeka zasilająca: Iguaçu