text:
# Katastrofa lotu United Airlines 175
Lot 175 linii United Airlines (ang. United Airlines Flight 175) – rozkładowy rejs linii United Airlines z Bostonu do Los Angeles samolotem, który 11 września 2001 roku został porwany przez pięciu terrorystów z Al-Ka’idy i rozbity o Wieżę Południową World Trade Center.
Pod względem łącznej liczby ofiar jest to druga katastrofa lotnicza w historii – wyżej znajduje się tylko lot 11 American Airlines, który skończył się w wyniku wbicia samolotu w Wieżę Północną World Trade Center.

## Statek powietrzny
Samolotem obsługującym lot UA175 11 września 2001 był Boeing 767-200 linii lotniczych United Airlines o znakach rejestracyjnych N612UA, którego pierwszy lot miał miejsce 27 stycznia 1983 roku. Nalot samolotu wynosił 66647 godzin, mógł zabrać na pokład 168 pasażerów (10 miejsc w pierwszej klasie, 32 miejsc w klasie biznes oraz 126 miejsc w klasie ekonomicznej).

## Pasażerowie i załoga
Na pokładzie samolotu znajdowało się 65 osób: 56 pasażerów (w tym pięcioro porywaczy) i 9 członków załogi; w pierwszej klasie podróżowało 9 osób, w klasie biznes 11 osób, zaś w klasie ekonomicznej 36 osób. Łącznie liczba zajętych miejsc była równa 1/3 pojemności samolotu, znacznie poniżej typowej liczby pasażerów równej 49 proc. pojemności samolotu. Kapitanem był Victor Saracini, zaś II pilotem Michael Horrocks. Wśród pasażerów znaleźli się m.in. byli hokeiści Mark Bavis i Garnet Bailey.

## Porywacze
Grupa porywaczy przydzielona do lotu 175 składała się z pięciu osób. Dowódcą grupy oraz pilotem był Marwan al-Shehhi, zaś porywaczami siłowymi byli Fayez Banihammad, bracia Hamza i Ahmed al-Ghamdi, oraz Mohand al-Shehri.

## Lot

### Załadunek i start z Bostonu
Załadunek pasażerów na pokład lotu 175 rozpoczął się około 7:20. O 7:23 na pokład weszli Fayez Banihammad i Mohand al-Shehri, zajmując miejsca 2A i 2B w pierwszej klasie. Między 7:27 a 7:28 miejsca w klasie biznes zajęli Marwan al-Shehhi (6C), Ahmed al-Ghamdi (9D) oraz Hamza al-Ghamdi (9C).
Samolot wypchnięto z miejsca postojowego C19 przy Terminalu C o godzinie 7:58, dwie minuty przed rozkładowym czasem wylotu. Start z lotniska w Bostonie nastąpił o 8:14. Podczas wznoszenia piloci usłyszeli przez radio „podejrzaną transmisję”, w której według załogi lotu 175 miały paść słowa „zostańcie wszyscy na miejscach” – jej autorem był Muhammad Atta, pilot-porywacz lotu 11 American Airlines. O fakcie poinformowali kontrolę ruchu lotniczego w Nowym Jorku o godz. 8:41. Był to jednocześnie ostatni kontakt kontroli ruchu lotniczego z samolotem.

### Porwanie
Między 8:42 a 8:46 porywacze zaatakowali załogę i pasażerów samolotu. Fayez Banihammad i Mohand al-Shehri dostali się do kokpitu i zamordowali pilotów, umożliwiając al-Shehhiemu przejęcie sterów, natomiast bracia al-Ghamdi wypędzili pasażerów do tyłu samolotu, grożąc, że wysadzą samolot bombą. Zaatakowani zostali również inni członkowie załogi z przodu samolotu.
O 8:46, kilka sekund po rozbiciu lotu 11 o Wieżę Północną World Trade Center w Nowym Jorku, kod transpondera lotu 175 zmienił się dwukrotnie. Kontroler lotu David Bottiglia zauważył nietypowe zachowanie samolotu o 8:51, gdy ten zboczył z kursu. Nakazał załodze zmianę kodu transpondera, jednak nie otrzymał odpowiedzi. W ciągu następnych minut próbował nawiązać kontakt z samolotem, jednak ten nie odpowiadał i kierował się w dalszym ciągu na południowy zachód, po chwili skręcając jednak na północny wschód, w kierunku Nowego Jorku.
Kilka minut po porwaniu, część pasażerów i załogi pokładowej nawiązała kontakt ze swoimi rodzinami lub obsługą naziemną United Airlines przy pomocy telefonów pokładowych, informując o wydarzeniach na pokładzie. W wyniku jednego z nich pracownik United Airlines z San Francisco próbował skontaktować się z załogą za pomocą systemu ACARS, jednak nie otrzymał odpowiedzi.

### Zderzenie
O godz. 8:58, gdy samolot znajdował się nad New Jersey, al-Shehhi wyrównał lot na poziomie 28 500 ft (8686,8 m), wprowadził Boeinga 767 w lot nurkowy. Trwał on do końca lotu, tj. przez 5 minut i 4 sekundy. W ostatnich sekundach lotu al-Shehhi przechylił samolot w lewo.
Samolot wleciał w Wieżę Południową World Trade Center z prędkością ok. 430 wezłów (796,36 km/h) o godz. 9:03, uderzając w piętra od 77 do 85, zabijając wszystkich obecnych na pokładzie oraz setki osób obecnych na wymienionych piętrach Wieży Południowej. Doszło do całkowitego zniszczenia samolotu, a następnie eksplozji ok. 34 tys. litrów paliwa lotniczego, które znajdowały się w jego zbiornikach. Atak został przeprowadzony na oczach tysięcy nowojorczyków i milionów widzów na całym świecie, którzy obserwowali płonącą od 17 minut Wieżę Północną. Stało się jasne, że w Nowym Jorku nie doszło do wypadku, tylko do ataku terrorystycznego.
Liczbę ofiar zwiększyła rezygnacja z ewakuacji budynku dokonana ustnie przez ochronę nietkniętej Wieży Południowej, po ataku na Wieżę Północną.
Ponieważ al-Shehhi wleciał samolotem we wschodnią część Południowej Wieży, zniszczenia w jej przypadku były inne niż w Wieży Północnej. Najważniejszą różnicą było utrzymanie drożności jednej klatki schodowej, która znajdowała się w północno-zachodnim narożniku Południowej Wieży. Pozwoliło to na ucieczkę kilkunastu osobom znajdującym się w strefie uderzenia lub powyżej niej. Jednym z ocalałych ze strefy uderzenia był Stanley Praimnath, który znajdował się na 81 piętrze i widział jak samolot leci w jego kierunku.
Uderzenie przeprowadzone przez al-Shehhiego spowodowało również, że ciężar budynku nie rozkładał się równomiernie jak w przypadku Wieży Północnej – wschodnia, uszkodzona część wieżowca była bardziej obciążona od zachodniej. W połączeniu z pożarem, który doprowadził do dalszego osłabienia struktury budynku, Wieża Południowa zawaliła się o 9:58:59, niecałe 56 minut po uderzeniu lotu 175. Łącznie w wyniku rozbicia lotu 175 o wieżowiec i jego zawalenia się zginęło ok. 900-1000 osób na ziemi.

## Galeria
- Schemat uderzenia samolotów w bliźniacze wieże WTC
- Schemat uderzenia samolotów w bliźniacze wieże WTC
- Schemat uderzeń samolotów w wieżę WTC i rozmieszczenie ich szczątków na ziemi
- Południowa Wieża (za kulą ognia) tuż po uderzeniu samolotu lotu 175 o 9:03 czasu lokalnego
- Wieża Południowa niedługo po uderzeniu samolotu
- Wyrwa po locie 175 w Południowej Wieży
- Waląca się Południowa Wieża o 9:59 czasu lokalnego
- Fragment kadłuba samolotu
- Szczątki silnika lotu 175

title: Katastrofa lotu United Airlines 175

wikitext:
{{Wypadek lotniczy infobox
 |nazwa                = Lot 175 linii United Airlines
 |grafika              = UA175 path.svg
 |opis grafiki         = Trasa lotu UA175 z [[Port lotniczy Boston|Bostonu]] do [[Nowy Jork|Nowego Jorku]]
 |alt grafiki          =
 |państwo              = Nowy Jork
 |miejsce              = [[Two World Trade Center|Wieża Południowa]] [[World Trade Center (1973–2001)|World Trade Center]]
 |data                 = 11 września 2001
 |godzina              = 9:03 czasu lokalnego
15:03 czasu polskiego
 |rodzaj               = zderzenie z budynkiem
 |przyczyna            = porwanie, atak samobójczy
 |ofiary śmiertelne    = ok. 960-1060 osób
 |ofiary na ziemi      = ok. 900-1000<ref name="Unnamed-20231105084141">{{Cytuj |tytuł = ASN Aircraft accident Boeing 767-222 N612UA New York, NY |data dostępu = 2023-09-07 |opublikowany = aviation-safety.net |url = http://aviation-safety.net/database/record.php?id=20010911-1}}</ref>
 |ranni                =
 |1. typ               = [[Boeing 767|Boeing 767-200]]
 |1. nazwa             =
 |1. użytkownik        = [[United Airlines]]
 |1. numer             = N612UA
 |1. start             = {{Flaga|USA}} [[Port lotniczy Boston|Boston]]
 |1. cel lotu          = {{Flaga|USA}} [[Port lotniczy Los Angeles|Los Angeles]]
 |1. numer lotu        = UAL175
 |1. liczba pasażerów  = 56 osób (w tym 5 porywaczy)
 |1. liczba załogi     = 9 osób
 |1. ofiary śmiertelne = 65 osób (w tym 5 porywaczy)
 |1. ranni             =
 |kod mapy             = Manhattan
 |współrzędne          = 40° 42′ 38.81″ N, 74° 0′ 47.3″ W
 |commons              = Category:United Airlines Flight 175
 |wikinews             =
}}
'''Lot 175 linii United Airlines''' ({{ang.|United Airlines Flight 175}}) – rozkładowy rejs linii [[United Airlines]] z [[Port lotniczy Boston|Bostonu]] do [[Port lotniczy Los Angeles|Los Angeles]] samolotem, który [[Zamachy z 11 września 2001 roku|11 września 2001 roku]] został [[Porwanie samolotu|porwany]] przez pięciu terrorystów z [[Al-Ka’ida|Al-Ka’idy]] i rozbity o [[Two World Trade Center|Wieżę Południową]] [[World Trade Center (1973–2001)|World Trade Center]].

Pod względem łącznej liczby ofiar jest to druga katastrofa lotnicza w historii – wyżej znajduje się tylko [[Katastrofa lotu American Airlines 11|lot 11 American Airlines]], który skończył się w wyniku wbicia samolotu w [[One World Trade Center|Wieżę Północną]] World Trade Center.

== Statek powietrzny ==
[[Plik:Boeing 767-222, United Airlines AN0188143.jpg|mały|lewo|Boeing 767-200 N612UA, który 11 września obsługiwał lot 175, na [[Port lotniczy San Francisco|lotnisku w San Francisco]] w 1999 roku]]
[[Plik:UA175 Passenger.jpg|mały|lewo|Lista pasażerów i porywaczy, oraz ich miejsca samolocie]]
Samolotem obsługującym lot UA175 11 września 2001 był [[Boeing 767|Boeing 767-200]] [[linia lotnicza|linii lotniczych]] [[United Airlines]] o znakach rejestracyjnych N612UA, którego pierwszy lot miał miejsce 27 stycznia 1983 roku. Nalot samolotu wynosił 66647 godzin<ref name="Unnamed-20231105084141" />, mógł zabrać na pokład 168 pasażerów (10 miejsc w pierwszej klasie, 32 miejsc w klasie biznes oraz 126 miejsc w klasie ekonomicznej)<ref>{{Cytuj |tytuł = N612UA United Airlines Boeing 767-222 |data = 2021-06-12 |data dostępu = 2023-09-07 |opublikowany = www.planespotters.net |url = https://www.planespotters.net/airframe/boeing-767-200-n612ua-united-airlines/r1l1ge |język = en}}</ref>.

== Pasażerowie i załoga ==
Na pokładzie samolotu znajdowało się 65 osób: 56 pasażerów (w tym pięcioro porywaczy) i 9 członków załogi; w pierwszej klasie podróżowało 9 osób, w klasie biznes 11 osób, zaś w klasie ekonomicznej 36 osób. Łącznie liczba zajętych miejsc była równa 1/3 pojemności samolotu, znacznie poniżej typowej liczby pasażerów równej 49 proc. pojemności samolotu. Kapitanem był Victor Saracini, zaś II pilotem Michael Horrocks<ref>{{Cytuj |tytuł = Staff Report, August 26, 2004 |s = 18–19 |url = https://www.archives.gov/files/research/9-11/staff-report-sept2005.pdf |język = en}}</ref>. Wśród pasażerów znaleźli się m.in. byli hokeiści {{link-interwiki|Mark Bavis|Q=Q788294}} i {{link-interwiki|Garnet Bailey|Q=Q448490}}<ref>{{Cytuj |tytuł = NHL.com – Kings’ Sept. 11 victims get day with Cup |data dostępu = 2023-09-07 |opublikowany = NHL.com |url = http://www.nhl.com/ice/blogpost.htm?id=11596 |język = en}}</ref>.

== Porywacze ==
Grupa porywaczy przydzielona do lotu 175 składała się z pięciu osób. Dowódcą grupy oraz pilotem był [[Marwan al-Shehhi]], zaś porywaczami siłowymi byli [[Fayez Banihammad]], bracia [[Hamza al-Ghamdi|Hamza]] i [[Ahmed al-Ghamdi]], oraz [[Mohand al-Shehri]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Staff Report, August 26, 2004 |s = 17 |url = https://www.archives.gov/files/research/9-11/staff-report-sept2005.pdf |język = en}}</ref>.

== Lot ==
=== Załadunek i start z Bostonu ===
Załadunek pasażerów na pokład lotu 175 rozpoczął się około 7:20. O 7:23 na pokład weszli Fayez Banihammad i Mohand al-Shehri, zajmując miejsca 2A i 2B w pierwszej klasie. Między 7:27 a 7:28 miejsca w klasie biznes zajęli Marwan al-Shehhi (6C), Ahmed al-Ghamdi (9D) oraz Hamza al-Ghamdi (9C)<ref>{{Cytuj |tytuł = Staff Report, August 26, 2004 |s = 18 |url = https://www.archives.gov/files/research/9-11/staff-report-sept2005.pdf |język = en}}</ref>.

Samolot wypchnięto z miejsca postojowego C19 przy Terminalu C o godzinie 7:58, dwie minuty przed rozkładowym czasem wylotu. Start z [[Port lotniczy Boston|lotniska w Bostonie]] nastąpił o 8:14<ref>{{Cytuj |tytuł = Staff Report, August 26, 2004 |s = 19 |url = https://www.archives.gov/files/research/9-11/staff-report-sept2005.pdf |język = en}}</ref>. Podczas wznoszenia piloci usłyszeli przez radio „podejrzaną transmisję”, w której według załogi lotu 175 miały paść słowa „zostańcie wszyscy na miejscach” – jej autorem był [[Muhammad Ata|Muhammad Atta]], pilot-porywacz [[Katastrofa lotu American Airlines 11|lotu 11 American Airlines]]. O fakcie poinformowali kontrolę ruchu lotniczego w [[Nowy Jork|Nowym Jorku]] o godz. 8:41. Był to jednocześnie ostatni kontakt kontroli ruchu lotniczego z samolotem<ref name="Unnamed_2-20231105084141">{{Cytuj |tytuł = Staff Report, August 26, 2004 |s = 20 |url = https://www.archives.gov/files/research/9-11/staff-report-sept2005.pdf |język = en}}</ref>.

=== Porwanie ===
Między 8:42 a 8:46 porywacze zaatakowali załogę i pasażerów samolotu. Fayez Banihammad i Mohand al-Shehri dostali się do kokpitu i zamordowali pilotów, umożliwiając al-Shehhiemu przejęcie sterów, natomiast bracia al-Ghamdi wypędzili pasażerów do tyłu samolotu, grożąc, że wysadzą samolot bombą. Zaatakowani zostali również inni członkowie załogi z przodu samolotu<ref name="Unnamed_3-20231105084141">{{Cytuj |autor = National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |tytuł = Final Report of the 9/11 Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |data = 22 lipca 2004 |s = 7–8 |url = https://9-11commission.gov/report/911Report.pdf |język = en}}</ref>.

O 8:46, kilka sekund po rozbiciu lotu 11 o Wieżę Północną World Trade Center w Nowym Jorku, kod [[transponder]]a lotu 175 zmienił się dwukrotnie. Kontroler lotu David Bottiglia zauważył nietypowe zachowanie samolotu o 8:51, gdy ten zboczył z kursu. Nakazał załodze zmianę kodu transpondera, jednak nie otrzymał odpowiedzi. W ciągu następnych minut próbował nawiązać kontakt z samolotem, jednak ten nie odpowiadał i kierował się w dalszym ciągu na południowy zachód, po chwili skręcając jednak na północny wschód, w kierunku Nowego Jorku<ref name="Unnamed_3-20231105084141" /><ref name="Unnamed_2-20231105084141" />.

Kilka minut po porwaniu, część pasażerów i załogi pokładowej nawiązała kontakt ze swoimi rodzinami lub obsługą naziemną United Airlines przy pomocy telefonów pokładowych, informując o wydarzeniach na pokładzie<ref name="Unnamed_3-20231105084141" />. W wyniku jednego z nich pracownik United Airlines z [[San Francisco]] próbował skontaktować się z załogą za pomocą systemu [[ACARS]], jednak nie otrzymał odpowiedzi<ref>{{Cytuj |tytuł = Staff Report, August 26, 2004 |s = 21 |url = https://www.archives.gov/files/research/9-11/staff-report-sept2005.pdf |język = en}}</ref>.

=== Zderzenie ===
{{Grafika rozwinięta
| opis       =
| położenie  = left
| grafika1   = Final moments of Flight 175.jpg
| szerokość1 =
| alt1       = 1
| opis1      = Ostatnie chwile lotu 175 przed rozbiciem się o [[Two World Trade Center|Wieżę Południową]]
| grafika2   = UA Flight 175 hits WTC south tower 9-11 edit.jpeg
| szerokość2 = 154
| alt2       = 2
| opis2      = Eksplozja tuż po uderzeniu lotu 175 w [[Two World Trade Center|Południową Wieżę]]
| grafika3   = WTC 2 plane crash (Myers clip6).webm
| szerokość3 = 170
| alt3       = 3
| opis3      = Film pokazujący uderzenie lotu 175 w [[Two World Trade Center|Południową Wieżę]]
}}
O godz. 8:58, gdy samolot znajdował się nad [[New Jersey]], al-Shehhi wyrównał lot na poziomie {{Konwerter|28500|ft|m}}, wprowadził Boeinga 767 w lot nurkowy. Trwał on do końca lotu, tj. przez 5 minut i 4 sekundy<ref>{{Cytuj |autor = National Transportaion Safety Board |tytuł = Flight Path Study – United Airlines Flight 175 |s = 1–2 |url = https://web.archive.org/web/20120921104818/http://www.ntsb.gov/doclib/foia/9_11/Flight_Path_Study_UA175.pdf |język = en}}</ref>. W ostatnich sekundach lotu al-Shehhi przechylił samolot w lewo<ref name="Unnamed_4-20231105084141">{{Cytuj |autor = National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |tytuł = Final Report of the 9/11 Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |data = 22 lipca 2004 |s = 293 |url = https://9-11commission.gov/report/911Report.pdf |język = en}}</ref>.

Samolot wleciał w Wieżę Południową World Trade Center z prędkością ok. {{Konwerter|430|knot|km/h}} o godz. 9:03<ref>{{Cytuj |autor = National Transportation Safety Board |tytuł = Radar Data Impact Speed Study |data = 22 lipca 2004 |s = 1–2 |url = https://web.archive.org/web/20071219230238/http://911myths.com/images/c/c1/Radar_Data_Impact_Speed_Study--AA11%2C_UA175.pdf |język = en}}</ref>, uderzając w piętra od 77 do 85, zabijając wszystkich obecnych na pokładzie oraz setki osób obecnych na wymienionych piętrach Wieży Południowej<ref name="Unnamed_4-20231105084141" /><ref>{{Cytuj |tytuł = Staff Report, August 26, 2004 |s = 24 |url = https://www.archives.gov/files/research/9-11/staff-report-sept2005.pdf |język = en}}</ref>. Doszło do całkowitego zniszczenia samolotu, a następnie eksplozji ok. 34 tys. litrów [[Paliwo lotnicze|paliwa lotniczego]], które znajdowały się w jego zbiornikach<ref name=":1">{{Cytuj |autor = Jim Dwyer, Eric Lipton, Kevin Flynn, James Glanz, Ford Fessenden |tytuł = 102 MINUTES: Last Words at the Trade Center; Fighting to Live as the Towers Die |url = https://web.archive.org/web/20090914010257/http://www.nytimes.com/2002/05/26/nyregion/102-minutes-last-words-at-the-trade-center-fighting-to-live-as-the-towers-die.html?pagewanted=7 |język = en}}</ref>. Atak został przeprowadzony na oczach tysięcy nowojorczyków i milionów widzów na całym świecie, którzy obserwowali płonącą od 17 minut Wieżę Północną<ref>{{Cytuj |tytuł = TV ratings: September 11 {{!}} Media {{!}} MediaGuardian |data = 2013-08-25 |data dostępu = 2023-09-07 |opublikowany = web.archive.org |url = https://web.archive.org/web/20130825144716/http://www.theguardian.com/media/2001/sep/12/overnights.september112001}}</ref>. Stało się jasne, że w Nowym Jorku nie doszło do wypadku, tylko do ataku terrorystycznego<ref>{{Cytuj |tytuł = 9:03 a.m.: The 9/11 moment when many grasped a new reality |data = 2022-11-30 |data dostępu = 2023-09-07 |opublikowany = web.archive.org |url = https://web.archive.org/web/20221130094708/https://www.mercurynews.com/2021/09/10/903-a-m-the-9-11-moment-when-many-grasped-a-new-reality/}}</ref>.
Liczbę ofiar zwiększyła rezygnacja z ewakuacji budynku dokonana ustnie przez ochronę nietkniętej Wieży Południowej, po ataku na Wieżę Północną<ref>Mitchell Simmons September 11, 2023 „September 11: Evacuating the World Trade Center, Twice” https://www.hstoday.us/featured/september-11-evacuating-the-world-trade-center-twice/.</ref>.

Ponieważ al-Shehhi wleciał samolotem we wschodnią część Południowej Wieży, zniszczenia w jej przypadku były inne niż w Wieży Północnej. Najważniejszą różnicą było utrzymanie drożności jednej klatki schodowej, która znajdowała się w północno-zachodnim narożniku Południowej Wieży<ref name=":0" />. Pozwoliło to na ucieczkę kilkunastu osobom znajdującym się w strefie uderzenia lub powyżej niej. Jednym z ocalałych ze strefy uderzenia był {{link-interwiki|Stanley Praimnath|Q=Q2331775}}, który znajdował się na 81 piętrze i widział jak samolot leci w jego kierunku<ref name=":1" />.

Uderzenie przeprowadzone przez al-Shehhiego spowodowało również, że ciężar budynku nie rozkładał się równomiernie jak w przypadku Wieży Północnej – wschodnia, uszkodzona część wieżowca była bardziej obciążona od zachodniej. W połączeniu z pożarem, który doprowadził do dalszego osłabienia struktury budynku<ref>{{Cytuj |tytuł = A NATION CHALLENGED: THE TRADE CENTER CRASHES; First Tower to Fall Was Hit At Higher Speed, Study Finds – The New York Times |data = 2022-10-16 |data dostępu = 2023-09-07 |opublikowany = web.archive.org |url = https://web.archive.org/web/20221016011731/https://www.nytimes.com/2002/02/23/us/nation-challenged-trade-center-crashes-first-tower-fall-was-hit-higher-speed.html}}</ref>, Wieża Południowa zawaliła się o 9:58:59, niecałe 56 minut po uderzeniu lotu 175<ref name=":0">{{Cytuj |autor = National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |tytuł = Final Report of the 9/11 Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |data = 22 lipca 2004 |s = 305–306 |url = https://9-11commission.gov/report/911Report.pdf |język = en}}</ref>. Łącznie w wyniku rozbicia lotu 175 o wieżowiec i jego zawalenia się zginęło ok. 900-1000 osób na ziemi<ref name="Unnamed-20231105084141" />.

== Galeria ==
<gallery mode="slideshow">
Plik:World Trade Center 9-11 Attacks Illustration with Vertical Impact Locations.svg|Schemat uderzenia samolotów w bliźniacze wieże WTC
Plik:911 - FEMA - WTC impacts (graphic).svg|Schemat uderzenia samolotów w bliźniacze wieże WTC
Plik:World Trade Center, NY - 2001-09-11 - Debris Impact Areas.svg|Schemat uderzeń samolotów w wieżę WTC i rozmieszczenie ich szczątków na ziemi
Plik:Explosion following the plane impact into the South Tower (WTC 2) - B6019~11 (cropped).jpg|Południowa Wieża (za kulą ognia) tuż po uderzeniu samolotu lotu 175 o 9:03 czasu lokalnego
Plik:South tower burning on 9-11 (34401277584).jpg|Wieża Południowa niedługo po uderzeniu samolotu
Plik:NYPD Wisniewski-05 3486.jpg|Wyrwa po locie 175 w Południowej Wieży
Plik:NYPD Taylor R9-27 3481.jpg|Waląca się Południowa Wieża o 9:59 czasu lokalnego
Plik:WTC UA175 debris.jpg|Fragment kadłuba samolotu
Plik:Engine parts of flight 175.jpg|Szczątki silnika lotu 175
</gallery>

== Zobacz też ==
* [[Przebieg zamachów z 11 września 2001|Przebieg zamachów na World Trade Center i Pentagon]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Zamachy z 11 września 2001 roku}}
{{Katastrofy samolotów cywilnych w 2001 roku}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:United Airlines 175}}
[[Kategoria:Katastrofy lotnicze w Stanach Zjednoczonych]]
[[Kategoria:Katastrofy lotnicze z udziałem samolotu Boeing 767]]
[[Kategoria:Zamachy z 11 września 2001|Katastrofa lotu United Airlines 175]]
[[Kategoria:Zamachy terrorystyczne na samoloty pasażerskie]]
[[Kategoria:2001 w stanie Nowy Jork]]
[[Kategoria:Katastrofy lotnicze w 2001]]
[[Kategoria:Katastrofy lotnicze linii United Airlines|175]]
[[Kategoria:Porwania samolotów]]

title: Lot 175 linii United Airlines

Państwo: Stany Zjednoczone

Stan: Nowy Jork

Miejsce: Wieża Południowa World Trade Center

Data: 11 września 2001

Godzina: 9:03 czasu lokalnego · 15:03 czasu polskiego

Rodzaj: zderzenie z budynkiem

Przyczyna: porwanie, atak samobójczy

Ofiary śmiertelne: ok. 960-1060 osób · (w tym ok. 900-1000 na ziemi)

Użytkownik: United Airlines

Start: Boston

Cel lotu: Los Angeles

Liczba pasażerów: 56 osób (w tym 5 porywaczy)

Liczba załogi: 9 osób


text:
# Parafia św. Dominika Sawio w Ostródzie
Parafia Świętego Dominika Savio w Ostródzie – rzymskokatolicka parafia w Ostródzie, należąca do archidiecezji warmińskiej i dekanat Ostróda.
Została utworzona 25 marca 1981. Kościół parafialny mieści się przy ulicy św. Dominika Savio. Parafię prowadzą księża salezjanie.

wikiname: plwiki

title: Parafia św. Dominika Sawio w Ostródzie

in_language: pl

wikitext:
{{Parafia infobox
 |nazwa                   = Parafia Świętego Dominika Savio
 |nazwa miejscowa         =
 |grafika                 = Ostróda - kościół p.w. Św Dominika Savio.jpg
 |opis grafiki            = [[Kościół św. Dominika Savio w Ostródzie|Kościół pw. św. Dominika Sawio w Ostródzie]]
 |państwo                 = PL-WN
 |siedziba                = [[Ostróda]]
 |adres                   = ul. św. Dominika Savio 1,<br />14-100 Ostróda
 |data powołania          = [[25 marca]] [[1981]]
 |data zamknięcia         =
 |wyznanie                = [[Kościół katolicki|katolickie]]
 |kościół                 = [[Kościół łaciński|rzymskokatolicki]]
 |1. jednostka typ        = Archidiecezja
 |1. jednostka nazwa      = [[archidiecezja warmińska|warmińska]]
 |2. jednostka typ        = Dekanat
 |2. jednostka nazwa      = [[Dekanat Ostróda|Ostróda]]
 |3. jednostka typ        =
 |3. jednostka nazwa      =
 |obiekt sakralny funkcja =
 |obiekt sakralny         = [[Kościół św. Dominika Savio w Ostródzie|św. Dominika Savio]]
 |filie                   =
 |nadzór                  =
 |administrator           =
 |proboszcz               = ks. Stanisław Marczak SDB
 |wezwanie                = [[Dominik Savio|św. Dominik Savio]]
 |dzień wspomnienia       = [[5 maja]]
 |kod mapy                = Ostróda
 |współrzędne             = 53°42'8.577"N, 19°57'54.395"E
 |mapa parafii            =
 |opis mapy parafii       =
 |commons                 =
 |www                     = https://dominikostroda.sdb.pl/
}}
'''Parafia Świętego Dominika Savio w Ostródzie''' – rzymskokatolicka [[parafia]] w [[Ostróda|Ostródzie]], należąca do [[Archidiecezja warmińska|archidiecezji warmińskiej]] i [[dekanat Ostróda]].

Została utworzona [[25 marca]] [[1981]]. Kościół parafialny mieści się przy ulicy św. Dominika Savio. Parafię prowadzą księża [[salezjanie]].

== Zobacz też ==
* [[kościół św. Dominika Savio w Ostródzie]]

== Linki zewnętrzne ==
* [http://archwarmia.pl/parafie/ostroda-swietego-dominika-savio/ Informacje o parafii na stronie archidiecezji warmińskiej]
* {{Cytuj stronę | url = http://www.salezjanie.pl/domy/?insp=PLE&id=271 | tytuł = Parafia św. Dominika Savio na stronie salezjanie.pl | opublikowany = salezjanie.pl | archiwum = https://web.archive.org/web/20051221232004/http://www.salezjanie.pl/domy/?insp=PLE&id=271 | zarchiwizowano = 2005-12-21}}
{{Parafie dekanatu Ostróda – Wschód}}

{{SORTUJ:Ostróda}}
[[Kategoria:Parafie rzymskokatolickie w Ostródzie|Dominika]]
[[Kategoria:Parafie pod wezwaniem św. Dominika Savio]]
[[Kategoria:Parafie salezjańskie]]

title: Parafia Świętego Dominika Savio

Państwo: Polska

Województwo: warmińsko-mazurskie

Siedziba: Ostróda

Adres: ul. św. Dominika Savio 1, · 14-100 Ostróda

Wyznanie: katolickie

Kościół:
rzymskokatolicki
św. Dominika Savio

Archidiecezja: warmińska

Dekanat: Ostróda

Proboszcz: ks. Stanisław Marczak SDB

Wezwanie: św. Dominik Savio

Wspomnienie liturgiczne: 5 maja


text:
# Dargoleza
Dargoleza (kaszb. Dargòléza, Dargòledze lub też Dargòlesé, niem. Dargeröse) – wieś-ulicówka w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie słupskim, w gminie Główczyce.

## Nazwa
Nazwa, wzmiankowana po raz pierwszy w formie Dargerëze w 1325, ma pochodzenie słowiańskie i charakter dzierżawczy. Powstała przez dodanie do pomorskiej nazwy osobowej Dargorad (por. pol. Drogoradz) formantu *-jь. Friedrich Lorentz odnotował kaszubskie (kabackie) formy nazwy: Dargu̯olėza, Dargu̯oleʒe, Dargu̯olesė. Niemiecka nazwa Dargeröse jest adaptacją fonetyczną pierwotnej nazwy słowiańskiej. Polska nazwa Dargoleza w miejsce oczekiwanej *Dargoradz opiera się na kaszubskiej wymowie gwarowej.
Rada Języka Kaszubskiego proponuje kaszubską formę nazwy Dargòleza.

## Historia
Miejscowe dobra przez stulecia znajdowały się w posiadaniu rodów szlachty pomorskiej, m.in.: von Damerow, von Podewils, von Zastrow, von Massow i von Weiher zu Jannewitz. W 1796 majątek przeszedł w ręce rodziny von Zitzewitz, w których pozostał aż do wywłaszczenia w 1945.
9 marca 1945 wieś została zajęta przez wojska radzieckie, 1 czerwca 1945 władzę we wsi przejęła administracja polska. Dotychczasowa ludność została wysiedlona do Niemiec i zastąpiona polskimi przesiedleńcami.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa słupskiego.

title: Dargoleza

wikitext:
{{Polska miejscowość infobox
 |nazwa                  = Dargoleza
 |rodzaj miejscowości    = wieś
 |zdjęcie                = Dargoleza12.JPG
 |opis zdjęcia           =
 |alt zdjęcia            =
 |województwo            = pomorskie
 |powiat                 = [[Powiat słupski|słupski]]
 |gmina                  = [[Główczyce (gmina)|Główczyce]]
 |sołectwo               =
 |miejscowość podstawowa =
 |wysokość               =
 |liczba ludności        = 152<ref>{{Cytuj |url=https://bdl.stat.gov.pl/bdl/metadane/cechy/4182 |tytuł=NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych |data=2022-09-19 |data dostępu=2022-10-06 |opublikowany=Bank Danych Lokalnych GUS}}</ref>
 |rok                    = 2022
 |strefa numeracyjna     = 59
 |kod pocztowy           = 76-220<ref>{{Poczta Polska|2022-10|s=206}}</ref>
 |tablice rejestracyjne  = GSL
 |SIMC                   = 0744380
 |kod mapy               = Główczyce (gmina)
 |współrzędne            = 54°36'12"N 17°30'13"E<ref name="prng">{{PRNG Miejscowości|21489|data=2023-11-05}}</ref>
 |commons                = Category:Dargoleza
 |www                    =
}}
'''Dargoleza''' ([[Język kaszubski|kaszb.]] ''Dargòléza,'' ''Dargòledze'' lub też ''Dargòlesé''<ref>{{Cytuj |autor = Friedrich Lorentz |tytuł = Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskiem |data = 1923 |wydawca = Instytut Zachodnio-Słowiański przy Uniwersytecie Poznańskim |s = 133}}</ref>, {{niem.|Dargeröse}}) – [[wieś]]-[[ulicówka]] w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo pomorskie|województwie pomorskim]], w [[powiat słupski|powiecie słupskim]], w [[Główczyce (gmina)|gminie Główczyce]].

== Nazwa ==
Nazwa, wzmiankowana po raz pierwszy w formie ''Dargerëze'' w 1325, ma pochodzenie słowiańskie i charakter dzierżawczy. Powstała przez dodanie do [[grupa pomorska języków lechickich|pomorskiej]] nazwy osobowej ''[[Dargorad]]'' (por. pol. ''[[Drogoradz (imię)|Drogoradz]]'') [[formant (morfologia)|formantu]] *-jь<ref name="Iwicki">{{cytuj | autor = Witold Iwicki | tytuł = Toponimia byłego powiatu słupskiego | wydawca = Wydawnictwo Gdańskie | data = 1993 | miejsce = Gdańsk | s = 31 }}</ref>. [[Friedrich Lorentz]] odnotował [[język kaszubski|kaszubskie]] ([[Kabatkowie|kabackie]]) formy nazwy: ''Dargu̯olėza'', ''Dargu̯oleʒe'', ''Dargu̯olesė''<ref name="Lor10">{{cytuj | autor = [[Friedrich Lorentz]] | tytuł = Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskiem | wydawca = Instytut Zachodniosłowiański | data = 1923 | miejsce = Poznań | s = 143 }}</ref>. Niemiecka nazwa ''Dargeröse'' jest adaptacją fonetyczną pierwotnej nazwy słowiańskiej<ref name="Iwicki" />. Polska nazwa ''Dargoleza'' w miejsce oczekiwanej *Dargoradz opiera się na kaszubskiej wymowie gwarowej<ref name="Iwicki" />.

[[Rada Języka Kaszubskiego]] proponuje kaszubską formę nazwy ''Dargòleza''<ref>{{cytuj|autor=Felicja Baska-Borzyszkowska, Edwarda Breza, Elżbieta Bugajna, Tomasz Fopke, Katarzyna Główczewska, Aleksandra Kas, Wanda Lew-Kiedrowska, Dariusz Majkowski, Iwona Makurat, Janusz Mamelski, Danuta Pioch, Eugeniusz Pryczkowski, Bożena Ugowska, Dorota Wilczewska|tytuł=Polsko-kaszubski słownik nazw miejscowych|wydawca=[[Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie]]|miejsce=Gdańsk|data=2017|isbn=978-83-62137-50-3|s=202}}</ref>.

== Historia ==
Miejscowe dobra przez stulecia znajdowały się w posiadaniu rodów szlachty pomorskiej, m.in.: von Damerow, von Podewils, von Zastrow, von Massow i von Weiher zu Jannewitz. W [[1796]] majątek przeszedł w ręce rodziny von Zitzewitz, w których pozostał aż do wywłaszczenia w [[1945]].

9 marca [[1945]] wieś została zajęta przez wojska radzieckie, 1 czerwca [[1945]] władzę we wsi przejęła administracja polska. Dotychczasowa ludność została wysiedlona do Niemiec i zastąpiona polskimi przesiedleńcami.

[[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] miejscowość administracyjnie należała do [[województwo słupskie|województwa słupskiego]].

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj stronę | url = http://powiatslupsk.info/dargoleza.htm | tytuł = Dargoleza | opublikowany = powiatslupsk.info | archiwum = https://web.archive.org/web/20061223011820/http://powiatslupsk.info/dargoleza.htm | zarchiwizowano = 2006-12-23}}
{{Gmina Główczyce}}

[[Kategoria:Dargoleza]]

title: Dargoleza

Województwo: pomorskie

Powiat: słupski

Gmina: Główczyce

Tablice rejestracyjne: GSL


text:
# Roscigno
Roscigno – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, w prowincji Salerno.
Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwały 993 osoby, 70,9 os./km².

title: Roscigno

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Roscigno
 |nazwa oryginalna                =
 |dopełniacz nazwy                =
 |jednostka                       = gmina
 |zdjęcie                         = Roscigno Vecchia-1.JPG
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            =
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = Kampania
 |1. jednostka administracyjna    =
 |2. jednostka administracyjna    = [[Prowincja Salerno|Salerno]]
 |siedziba                        =
 |nazwa kodu statystycznego       = [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]
 |kod statystyczny                = 065111
 |powierzchnia                    = 14 km²
 |rok                             = 2004
 |liczba ludności                 = 993
 |gęstość zaludnienia             = 70,9 os./km²
 |numer kierunkowy                = 0828
 |kod pocztowy                    = 84020
 |tablice rejestracyjne           =
 |adres urzędu                    =
 |plan                            =
 |mapa                            =
 |nazwa mapy                      = Włoch
 |kod mapy                        = Kampania
 |współrzędne                     = 40°24′N 15°21′E
 |commons                         =
 |www                             = http://www.comune.roscigno.sa.it/hh/index.php
}}
'''Roscigno''' – miejscowość i gmina we [[Włochy|Włoszech]], w regionie [[Kampania (region)|Kampania]], w prowincji [[prowincja Salerno|Salerno]].

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwały 993 osoby, 70,9 os./km².

== Bibliografia ==
* Źródło danych: [http://www.istat.it Istituto Nazionale di Statistica]

{{Prowincja Salerno}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miejscowości w prowincji Salerno]]

title: Roscigno

Państwo: Włochy

Region: Kampania

Prowincja: Salerno

Powierzchnia: 14 km²


text:
# Zespół Larsona
Zespół Larsona (zespół pokardiotomijny) – występuje 1 do 6 tygodni po zabiegu kardiochirurgicznym.
Objawia się powstaniem ogniska zapalnego w płucu, wysiękiem do opłucnej oraz gorączką. Laboratoryjnie stwierdza się wzrost OB, wzrost liczby leukocytów oraz obecność przeciwciał przeciw mięśniowi sercowemu.
Zespół Larsona jest podobny do zespołu Dresslera.

title: Zespół Larsona

wikitext:
{{Nie mylić z|[[Zespół Larsena]]}}
{{Choroba infobox
 |nazwa           = Zespół Larsona
 |nazwa naukowa   = Syndroma Larson
 |grafika         =
 |opis grafiki    =
 |alt grafiki     =
 |synonimy        =
 |specjalizacja   =
 |objawy          =
 |powikłania      =
 |początek        =
 |czas trwania    =
 |typy            =
 |przyczyny       =
 |czynniki ryzyka =
 |rozpoznanie     =
 |różnicowanie    =
 |zapobieganie    =
 |leczenie        =
 |leki            =
 |rokowanie       =
 |zapadalność     =
 |śmiertelność    =
 |ICD11           =
 |ICD11 nazwa     =
 |ICD10           = I90
 |ICD10 nazwa     =
 |DSM-5           =
 |DSM-5 nazwa     =
 |DSM-IV          =
 |DSM-IV nazwa    =
 |ICDO            =
 |DiseasesDB      =
 |OMIM            =
 |MedlinePlus     =
 |MeshID          =
 |commons         =
}}
'''Zespół Larsona''' (zespół pokardiotomijny) – występuje 1 do 6 [[tydzień|tygodni]] po zabiegu [[kardiochirurgia|kardiochirurgicznym]].

Objawia się powstaniem ogniska [[zapalenie|zapalnego]] w [[płuco|płucu]], [[Wysięk (medycyna)|wysiękiem]] do [[opłucna|opłucnej]] oraz [[gorączka|gorączką]]. Laboratoryjnie stwierdza się wzrost [[odczyn Biernackiego|OB]], [[leukocytoza|wzrost]] liczby leukocytów oraz obecność [[przeciwciało|przeciwciał]] przeciw [[serce|mięśniowi sercowemu]].

Zespół Larsona jest podobny do [[zespół Dresslera|zespołu Dresslera]].

== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę |autor=Witold Orłowski |autor link=Witold Eugeniusz Orłowski |tytuł=Nauka o chorobach wewnętrznych |tom=5 |miejsce=Warszawa |rok=1990 |isbn=8320013836}}
* {{cytuj książkę |autor=Gerd Herold |autor link=Gerd Herold |tytuł=Medycyna wewnętrzna |miejsce=Warszawa |rok=2004 |isbn=8320030188}}

{{Zastrzeżenia|Medycyna}}

[[Kategoria:Kardiologia]]
[[Kategoria:Pulmonologia]]
[[Kategoria:Zespoły chorobowe|Larsona, zespół]]

title: Zespół Larsona


text:
# Randhir Singh
Randhir Singh – indyjski zapaśnik walczący w stylu wolnym. Wicemistrz igrzysk Wspólnoty Narodów w 1994 i mistrzostw Wspólnoty Narodów w 1995. Szósty na mistrzostwach Azji w 1989 roku.

title: Randhir Singh

wikitext:
{{Sportowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Randhir Singh
 |imię i nazwisko org       =
 |dyscyplina                = zapasy
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |pełne imię i nazwisko     =
 |data urodzenia            =
 |miejsce urodzenia         =
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |obywatelstwo              =
 |wzrost                    =
 |pozycja                   =
 |klub                      =
 |numer w klubie            =
 |kariera juniorska         =
 |kariera seniorska         =
 |kariera reprezentacyjna   =
 |kariera trenerska         =
 |medale                    =
{{Medalista infobox/nagłówek|[[Zapasy]]}}
{{Medalista infobox/reprezentacja|IND}}
{{Medalista infobox/nagłówek|[[Igrzyska Wspólnoty Narodów]]}}
{{Medalista infobox/wiersz|2|[[Zapasy na Igrzyskach Wspólnoty Narodów 1994|Victoria 1994]]|82 kg st.wolny}}
{{Medalista infobox/nagłówek|[[Mistrzostwa Wspólnoty Narodów w zapasach|Mistrzostwa Wspólnoty Narodów]]}}
{{Medalista infobox/wiersz|2|[[Mistrzostwa Wspólnoty Narodów w Zapasach 1995|Melbourne 1995]]|82 kg st.wolny}}
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Randhir Singh''' – [[Indie|indyjski]] [[zapasy|zapaśnik]] walczący w stylu wolnym. Wicemistrz [[Igrzyska Wspólnoty Narodów|igrzysk Wspólnoty Narodów]] w [[Zapasy na Igrzyskach Wspólnoty Narodów 1994|1994]] i [[Mistrzostwa Wspólnoty Narodów w zapasach|mistrzostw Wspólnoty Narodów]] w [[Mistrzostwa Wspólnoty Narodów w Zapasach 1995|1995]]<ref>{{cytuj| url = https://whatsmat.uww.org/daten.php?spid=ED203CC4B7F74AB58780CCE4204C9F1B| tytuł = Dane na | opublikowany = Foeldeak.com | data dostępu = 2017-01-29 | język = en}}</ref>. Szósty na [[Mistrzostwa Azji w zapasach|mistrzostwach Azji]] w [[Mistrzostwa Azji w Zapasach 1989|1989]]<ref>{{cytuj| url = https://whatsmat.uww.org/daten.php?spid=940B151D760543F6B9ECCD66C2E4936B| tytuł = Dane na | opublikowany = Foeldeak.com | data dostępu = 2017-01-29 | język = en}}</ref> roku.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{SORTUJ:Singh, Randhir}}
[[Kategoria:Indyjscy zapaśnicy]]
[[Kategoria:Urodzeni w XX wieku]]

title: · Randhir Singh

srebro:
Victoria 1994 · 82 kg st.wolny
Melbourne 1995 · 82 kg st.wolny


text:
# WinUAE
WinUAE – wersja emulatora UAE przeznaczona do działania z systemem Windows. UAE jest wspólnym dziełem wielu fanów Amigi, których celem było stworzenie emulatora działającego pod wieloma systemami operacyjnymi. Kod źródłowy UAE jest objęty GNU Public License, jest dostępny na zasadach tej licencji i każdy wkład w jego ulepszanie jest mile widziany.
Za jego pomocą można uruchomić większość gier, dem i programów przeznaczonych dla tego komputera. Ogólna zgodność z prawdziwą Amigą jest bardzo wysoka, ponadto WinUAE zawiera wiele ulepszeń niedostępnych w standardowej Amidze. Dzięki przejrzystemu interfejsowi jego obsługa i konfiguracja jest bardzo prosta i nie wymaga od użytkownika rozległej wiedzy.
Na bazie WinUAE rozwija się nadal szereg kompilacji (AmiKit, AmigaSYS) oprogramowania pozwalających doświadczyć nowoczesnego systemu klasycznej Amigi (w oparciu o dostępny nadal w sprzedaży AmigaOS i plik ROM). Zawierają wiele rozszerzeń systemu AmigaOS i dodatków (w skład Amikit wchodzi ponad 20.000 plików!) zmieniających domyślną instalację AmigaOS w kompletnie odnowione i świeże środowisko.

title: WinUAE

wikitext:
'''WinUAE''' – wersja [[emulator]]a [[UAE (emulator)|UAE]] przeznaczona do działania z systemem [[Microsoft Windows|Windows]]. UAE jest wspólnym dziełem wielu fanów [[Amiga|Amigi]], których celem było stworzenie emulatora działającego pod wieloma systemami operacyjnymi. Kod źródłowy UAE jest objęty [[GNU GPL|GNU Public License]], jest dostępny na zasadach tej licencji i każdy wkład w jego ulepszanie jest mile widziany.

Za jego pomocą można uruchomić większość gier, dem i programów przeznaczonych dla tego komputera. Ogólna zgodność z prawdziwą Amigą jest bardzo wysoka, ponadto WinUAE zawiera wiele ulepszeń niedostępnych w standardowej Amidze. Dzięki przejrzystemu interfejsowi jego obsługa i konfiguracja jest bardzo prosta i nie wymaga od użytkownika rozległej wiedzy.

Na bazie WinUAE rozwija się nadal szereg kompilacji (AmiKit, AmigaSYS) oprogramowania pozwalających doświadczyć nowoczesnego systemu klasycznej Amigi (w oparciu o dostępny nadal w sprzedaży AmigaOS i plik ROM). Zawierają wiele rozszerzeń systemu AmigaOS i dodatków (w skład Amikit wchodzi ponad 20.000 plików!) zmieniających domyślną instalację AmigaOS w kompletnie odnowione i świeże środowisko.

== Zobacz też ==
* [[UAE (emulator)|UAE Amiga Emulator]]
* [[E-UAE]]
* [[PocketUAE]]

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.winuae.net/ Strona domowa WinUAE] {{lang|en}}
* [http://www.amikit.amiga.sk/ Kompilacja AmiKit] {{lang|en}}

[[Kategoria:Emulacja]]


text:
# Adam Lizakowski
Adam Lizakowski (ur. 24 grudnia 1956 w Dzierżoniowie) – polski tłumacz, poeta i fotograf.

## Życiorys
Urodził się w Dzierżoniowie. Mieszkał w Pieszycach i pracował w Zakładowym Domu Kultury „Prządka” na stanowisku instruktora teatralnego. W grudniu 1981 r., w momencie wprowadzenia stanu wojennego, przebywał w Austrii, gdzie otrzymał azyl polityczny w marcu 1982 roku, a w czerwcu zdecydował się na emigrację do USA. Mieszkał w San Francisco od 1982 w 1988 przyjął obywatelstwo amerykańskie, a w 1991 przeniósł się do Chicago. Po 35 latach emigracji w Ameryce w 2016 roku powrócił na stałe do Polski.
Debiutował w czerwcu w 1980 roku u poety Tadeusza Nowaka na łamach ogólnopolskiego „Tygodnika Kulturalnego” wydawanego w Warszawie. Na emigracji publikował w wielu pismach Polonii amerykańskiej m.in.: w „Dzienniku Związkowym”, „Relaksie”, kalifornijskim miesięczniku „Razem”, „Gwieździe Polarnej” kanadyjskim magazynie „Aha”, „Dzienniku Chicagowskim”, „Reklamie” oraz nowojorskim czasopiśmie „Nowy Dziennik” w dodatku kulturalnym „Przegląd Polski”. W 2009 został członkiem redakcji miesięcznika „Życie Kolorado” wydawanego w Denver w stanie Kolorado. Od 1988 roku dzięki rekomendacji Czesława Miłosza 21 jego wierszy publikowano na łamach paryskiej „Kultury” aż do śmierci jej redaktora w 2000 roku. Także za pośrednictwem poety z Berkeley A. Lizakowski publikował swoje wiersze w krakowskim „Tygodniku Powszechnym”.
Jego twórczość była tłumaczona na języki: angielski, arabski, białoruski, chiński, francuski, hebrajski, hiszpański, litewski, rosyjski, niemiecki, i ukraiński.
Współzałożyciel grup poetyckich „Krak” w Los Angeles – San Francisco oraz „Niezapłacony Rent” w Chicago. Redaktor naczelny miesięcznika społeczno-kulturalnego „Razem” wydawanego w San Francisco w latach 1986–1989 i kwartalnika poetyckiego „Dwa Końce Języka” w latach 1993–1996 w Chicago. W Polsce współpracuje z „Zeszytami Poetyckimi” oraz „Rocznikiem Dzierżoniowskim. Jest członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich od 1993 r.
Tłumacz poezji amerykańskiej m.in. Walta Whitmana, Williama C. Williamsa, Allena Ginsberga, Langstona Hughesa, Mai Angleou, Charlesa Simica, Louise Glück, Carl Sandburga oraz Boba Dylana. Także z języka angielskiego przełożył ponad 50 wierszy chińskiego filozofa i poety Laozi oraz wiele wierszy Rumiego, perskiego poety z XII w. Od wielu lat promotor kultury polskiej za granicą, organizator ponad 200 spotkań literacko-artystycznych od San Francisco po Chicago. Studiował creative writing poetry na Columbia College Chicago (BA) i Northwestern University w Chicago (MA). Jego profesorami byli między innymi tacy amerykańscy poeci jak: Tony Trigilio, David Trinidad, Ed Roberson czy Reginald Gibbons.

## Twórczość

### Sztuki teatralne
- Człowiek, który myślał, że jest koniem – komedia (1988)
- Czterech – tragikomedia (1993)
- Wódz – dramat (2004)
- Piotr Włast – dramat (2005)
- Piotr Włast, sztuka teatralna. Pierwsze publiczne czytanie pierwszego aktu podczas zebrania „Towarzystwa Miłośników Dzierżoniowa”. Dzierżoniów – jesień 2005.
- Wódz, sztuka teatralna publikowana w odcinkach w tygodniku „Reklama” – w 2007 roku – wydawanym w Chicago. Redaktor naczelny Wojciech Laskowski.
- Wódz, sztuka teatralna publikowana w miesięczniku „aha!” – w numerze 16 (173), 2010 – wydawanym w Vancouver, Kanada. Wydawca i redaktor naczelny Andrzej Jar.

### Tomiki wierszy
- Cannibalism Poetry (1984)
- Anteroom Poetry (1986)
- Wiersze Amerykańskie (1990)
- Złodzieje Czereśni wydanie amerykańskie. Wyd. Artex Publishing. Stevens Point (1990)
- Współczesny Prymitywizm Wyd. Niezapłacony Rent. Chicago (1992)
- Nie Zapłacony Czynsz. Wiersze pieszyckie z rysunkami Grzegorza Marszałka. Wyd. OBOK Dzierżoniów (1996)
- Na kalifornijskim brzegu (1996)
- Chicago Miasto Nadziei (1998)
- Złodzieje Czereśni. Wyd. Grupa Poetycka Niezapłacony Rent. Polskie wydanie polskie (2000)
- Legenda o Poszukiwaniu Ojczyzny (2001)
- Chicago City of Hope in Poetry and Photography (2005)
- Dzieci Gór Sowich (2007)
- Chicago miasto wiary. City of belief. Wydawnictwo Książkowe IBIS. Wydanie dwujęzyczne. Warszawa (2008)
- Pieszyckie Łąki (2010)
- 156 Listów poetyckich z Chicago do Pieszyc Wyd. Urząd Miasta Pieszyce (2012)
- Bogaty Strumień – Dzierżoniów. Wyd. Urząd Miasta Dzierżoniów (2012)
- Wiersze spod Krzywej Wieży. Wyd. Urząd Miasta Ząbkowice Śląskie (2014)
- Bielawa Randka Trzech Sylab. Wyd. Seria Sudecka proza i poezja. Bielawa (2014)
- 40 Listów Poetyckich z Chicago do Pieszyc. Wydanie dwujęczyne po polsku i angielsku. Wyd. The Fahrenheit Center for Study Abroad. Chicago. USA (2014)
- Dziennik pieszycki. Seria Sudecka poezja i proza tom XVII. Wydawnictwo: Miejska Biblioteka Publiczna w Bielawie. Bielawa (2016)
- Jak zdobyto Dziki Zachód. Wiersze i poematy. Wyd. Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu (2017)
- Gdybym twą miłość miał Ameryko! Wybór wierszy. Wyd. Literary Waves Publishing. Londyn (2022)[2]
- Pieszycka księga umarłych. Kolekcja Literacka. Seria III tom I. Ilustracje Piotr Wojciechowski. Wyd. Stowarzyszenie Pisarzy Polskich. Oddział Warszawski (2022)

### Proza
- Słownik idiomów amerykańskich, Wydawnictwo Grupa Poetycka Niezapłacony Rent. Chicago (1996)
- Kuzyn Józef albo emigracja loteryjna po roku 1989 do Ameryki, czyli wyprawa po złote runo. Wyd. Adam Marszałek. Toruń (2003)
- Zapiski znad Zatoki San Francisco. Wyd. Otwarty Rozdział. Rzeszów (2004)
- Czy poeta Czesław Miłosz był kosmitą? Seria Sudecka poezja i proza. Tom  XLVI. Wydawnica: Miejska Biblioteka Publiczna w Bielawie. Bielawa (2024)
- Czesław Miłosz w Ameryce.  Na podstawie wspomnień i fotografii Adama Lizakowskiego.  Wyd.Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego  w Białymstoku. Redakcja Kamil K. Pilichiewicz.Białyskok (2024)
- Czesław Miłosz. Portretowany z pamięci przez Adama Lizakowskiego. Wstęp, wybór opracowanie i komentarz Beata Hebzda-Sołogub. Wydawca: Forum Dialogu Między Kulturami. Dzierżoniów (2025)

### Wybrane publikacje
- Zapiski Znad Zatoki San Francisco w odcinkach w tygodniku „Gwiazda Polarna” – w latach 1995/1996 – wydawanym w Stevens Point w stanie Wisconsin. Redaktor naczelny Jacek Hilger
- List znad jeziora Michigan. Aktor polonijny do wynajęcia. „Przegląd Artystyczno-Literacki”. Nr 1–2 (95–96). Styczeń–luty 2000. Toruń
- Kuzyn Józef, albo emigracja loteryjna do Ameryki, czyli wyprawa po złote runo. Akcent. Literatura i sztuka. Kwartalnik. Nr 1–2 (91–92) 2003. Lublin
- Czy warto być poetą? „Pracownia. Pismo Literackie”. Kwartalnik. Nr 32 (2. 2003). Wydawca Ostrołęckie Centrum Kultury
- Zapiski Znad Zatoki San Francisco. Stowarzyszenie Literacko-Artystyczne Fraza. Seria: Biblioteka Fraza. Otwarty Rozdział. Rzeszów 2004
- Zapiski Znad Zatoki San Francisco w odcinkach w tygodniku „Reklama” – w latach 2007/2008 – wydawanym w Chicago. Redaktor naczelny Wojciech Laskowski
- Zapiski Znad Zatoki San Francisco w odcinkach w miesięczniku „Życie Kolorado” (od roku 2011) wydawanym w Denver w stanie Kolorado. Wydawca i redaktor Katarzyna Hypsher
- Allen Ginsberg w Polsce. Andrzej Pietrasz rozmawia z Adamem Lizakowskim o Allenie Ginsbergu. 2014, wydawnictwo: Semper. Warszawa
- Langston Hughes (1902–1967). Najczarniejszy poeta białej Ameryki. Podgląd. Kwartalnik literacki OW SPP. Nr 1 (4). 2016. Warszawa
- O twórczości Adama Lizakowskiego. Stanisław Stanik. „Poezja Dzisiaj”. Nr 121/122. 2017. Warszawa
- Poeta, tylko głowa nie ta. „Podgląd”. Kwartalnik literacki OW SPP. Nr 3 (14). 2018. Warszawa
- Czy są jeszcze jacyś ludzie pióra na emigracji? „Fraza”. Poezja Proza Esej. Nr 3 (105). 2019. Rzeszów
- Buty z hiszpańskiej skóry, czyli toksyczna miłość (Boba Dylana). „Zeszyty Ciechanowskie”. Nr 22. 2020. Związek Literatów na Mazowszu. Ciechanów
- Moje spotkania z Adamem Zagajewskim. „Fraza”. Poezja Proza Esej. Nr 1–2 (111–112). 2021. Rzeszów
- Norwid w Nowym Yorku. Lubuskie Pismo Literacko-Kulturalne „Pro Libris”. Nr 3–4 (76–77) 2021. Zielona Góra
- Przemyślenia własne na temat książki Magdaleny Grochowskiej pt. Różewicz. Rekonstrukcja (tom1). Lubuskie Pismo Literacko-Kulturalne „Pro Libris”. Nr 1–2 (78–79) 2022. Zielona Góra
- Giedroyc – Norwidem? Miesięcznik Społeczno-Kulturalny „Śląsk”. Nr 4 (319). Kwiecień 2022. Katowice
- Jak zostałem Noblistą? Miesięcznik Społeczno-Kulturalny „Śląsk”. Nr 5 (320). Maj 2022. Katowice
- Wiersze kalifornijskie. Miesięcznik „Twórczość” 2 (927). Luty 2023 r. Warszawa
- Piotr Janicki. „Epea. Pismo literackie”. Syriusz C. Nr 1/2022 (8). Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku. 2022. Białystok
- Jerzy Sikora, Poetyckie wskrzeszanie umarłych, „Nowy Napis Co Tydzień”, 2023. Nr 197. Kraków
- Siedem wierszy Charlesa Simica w przekładach z języka angielskiego Adama Lizakowskiego. Format Literacki. Nr 7 (2023). Wyd. SPP we Wrocławiu
- „Piszę, aby zirytować Boga i rozśmieszyć śmierć”. Charles Simic (1938–2023). Dziesięć wierszy Charlesa Simica w przekładzie z jęz. ang. Adama Lizakowskiego. „Topos”. Dwumiesięcznik Literacki. Nr 3 (187). 2023. Gdynia
- Adam Lizakowski, Rzeczywistość przygląda się poezji (J. Sikora, Życie bez karnawału: szkice krytycznoliterackie). „Topos”. Nr 4 (188) 2023. Dwumiesięcznik Literacki. Gdynia
- Adam Lizakowski. Z „Pieszyckiej księgi umarłych”. Poezja–Proza–Eseje–Sztuki Wyzwolone. „Format Literacki”. Nr 9 (2023). Listopad 2023. Wrocław
- Adam Lizakowski. Czy warto być poetą? Format LIteracki. Nr 11(2024). Kwiecień 2024. Wrocław
- Adam Lizakowski. Panie Epikur, pisać wierszy nie przestanę. (Sas, Plecionka z sitowia). "Topos". Dwuniesięcznik Literacki. Nr3 (193) 2024. Gdynia.
- Adam Lizakowski. Ameryki Miłosza. Kwartalnik Artystyczny. Kujawy i Pomorze.  Nr 122. (2/2024). Lato 2024
- Adam Lizakowski. Trzy wiersze. Kwartalnik Artystyczny. Kujawy i Pomorze. Nr 124.  (4/2024). Zima 2024
- Adam Lizakowski. Sześć wierszy. Epea. Pismo Literackie. Nr 14 (01/2025). Lato 2025.Wydawca. Księżnica Podlaska w Białymstoku.

### Słuchowiska radiowe
- Zapiski znad Zatoki San Francisco (1997/1998). Promocja „Zapisków” w odcinkach w stacji radiowej WPNA, 1490 AM Oak Park/Chicago/IL., w codziennym programie radiowym pt. „Sami Swoi” prowadzonym przez Małgorzatę i Andrzeja Kieszów. Czytał Andrzej Kiesz.
- Zapiski Znad Zatoki San Francisco (2004–2005). Promocja „Zapisków” w odcinkach w stacji radiowej WNWI – 1080 AM Oak Lawn/Chicago/IL., w codziennym programie radiowym pt. „Wietrzne Radio” prowadzonym przez Maćka Barana i Janusza Bosowskiego. Czytał autor Adam Lizakowski.
- 156 Listów Poetyckich z Chicago do Pieszyc (wiosna 2013). Czytanie wszystkich listów w odcinkach w codziennym programie radiowym pt. „Radio Przeciek” nadawanym od poniedziałku do piątku przez stację WNWI – 1080 AM, Oak Lawn/Chicago/IL. Czytał prowadzący ten program Jarosław Maculewicz.

## Nagrody literackie
- Golden Poetry Award – Sacramento (1987)
- Golden Poetry Award – Sacramento (1990)
- Międzynarodowy Konkurs Poetycki im. Marka Hłaski w Wiedniu (1990)
- Międzynarodowy Konkurs „Zachodnie losy Polaków” im. gen. Stanisława Maczka na pamiętnik emigranta z lat 1939–1989, pierwsza nagroda za „Zapiski znad Zatoki San Francisco” (1996)
- Nagroda Fundacji Władysława i Nelli Turzańskich z Kanady, przyznana za szczególne osiągnięcia w dziedzinie kultury polskiej. Adam Lizakowski otrzymał nagrodę za „całokształt twórczości poetyckiej, ze szczególnym uwzględnieniem tomów „Złodzieje czereśni. Wiersze i poematy” oraz „Legenda o poszukiwaniu ojczyzny”, charakteryzujących się „niezwykłą precyzją słowa i stanowiących oryginalną, inspirującą artystycznie formę ekspresji dla wyrażenia pełnej skali doświadczeń emigracyjnej egzystencji” (2000)[3]
- „Laur UNESCO”. Nagrodę wręczono 10 kwietnia 2008 r. podczas inauguracji VIII Światowego Dnia Poezji, który organizowany jest pod patronatem Polskiego Komitetu ds. UNESCO i Ministra Kultury w Warszawie (2008)
- Pierwsze miejsce w konkursie pt. „Old Father William’s Frabjous and Curious Poetry Contest”, organizowanym przez Caffeine Theatre w Chicago (2010)
- Pierwsze miejsce w konkursie organizowanym przez Columbia College Chicago, Department of English, School of Liberal Arts and Sciences Poetry Award (formerly the Elma Stuckey Poetry Award) (2010)
- The David R. Rubin Scholarship recipient. Chicago, 28 marca 2011.
- Nagroda im. Klemensa Janickiego. Bydgoszcz 2013 – w uznaniu zasług dla literatury polskiej. Jak zaznaczyła Kapituła w liście do poety: „Podkreślamy literackie i humanistyczne treści Pana twórczości i jesteśmy dumni, że znajdzie się Pan w gronie naszych laureatów”.
- Pierwsze miejsce w międzynarodowym konkursie dla Polaków pn. „Jeden Dzień. Polska, jaką pamiętam”. Australia, 2014 r.
- Złota Sowa Polonii, nagroda redakcji pisma Polonii w Austrii „Jupiter”, organu Klubu Inteligencji Polskiej w Austrii i Federacji Kongres Polonii w Austrii („redakcja pisma polonijnego „Jupiter” zorganizowała po raz dziesiąty Złote Sowy Polonii dla osób wyróżniających się nie tylko talentem i dokonaniami, aktywnością, kulturą osobistą, postawą moralną, ale i społeczną – życzliwością i umiejętnością współpracy z polonijnymi środowiskami. Działających ponad podziałami i broniących dobrego imienia Polski i Polaków na emigracji. Takie polonijne „Oskary”. Przyznawane Polonii przez Polonię – Adam Lizakowski, USA. Poeta. Wiedeń, 21 marca 2015 r.”)[4]

## Wyróżnienia
- Honorowy Członek Towarzystwa Dolnośląskiego w Chicago (Chicago, 2001)
- Medal Zasłużony Dla Miasta Dzierżoniowa (Dzierżoniów, 2005)
- Honorowy Obywatel Gminy Pieszyce (Pieszyce, 2008)
- Odznaczony brązowym medalem „Gloria Artis” przez Ministra Kultury (2010)[5]
- Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi RP przez Prezydenta RP (2012)[6]
- Medal z okazji 50 Lat Nadania Praw Miejskich Pieszycom 1962–2012. Pieszyce (2012)
- Uhonorowany rezolucją Rady Miasta Chicago za promocję miasta w swojej twórczości poetyckiej. Zaszczytne wyróżnienie w imieniu Rady Miasta Chicago wręczył Alderman Rey Colon z 35th Ward (Chicago 28 maja 2014)
- Otrzymał Odznakę Honorową Złotą Zasłużony dla Województwa Dolnośląskiego. Nr odznaki 625. Barbara Zdrojewska. Wrocław, dnia 25 września 2014 r.
- Uhonorowany rezolucją State of Illinois. House of Representatives. 98th General Assembly. House of Resolution No. 1249. Offered by Representative Jaine M. Andrade, Jr. – Robert F. Martwick Jr. Rezolucja jest podziękowaniem A. Lizakowskiemu za działalność poetycką na niwie dwóch kultur, polskiej i amerykańskiej (Springfield, Illinois, 19 listopada 2014)
- Dyplom Honorowego Członka Polish American Chamber of Commerce w Chicago został wręczony Adamowi Lizakowskiemu w dniu 27 stycznia 2015 r. w Chicago.
- Medal Stulecia Odzyskanej Niepodległości, przyznany 30 stycznia 2020, a wręczony przez Wojewodę Dolnośląskiego we Urząd Wojewódzki we Wrocławiu. 8 czerwca, 2020.
- Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi w popularyzowanie polskiej kultury i literatury, oraz za osiągnięcia w pracy twórczej, przez prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (Warszawa, 17 marca 2020)[7]

title: Adam Lizakowski

wikitext:
{{Artysta infobox
 |imię i nazwisko           = Adam Lizakowski
 |imię i nazwisko org       =
 |pełne imię i nazwisko org =
 |pseudonim                 =
 |grafika                   = Adam Lizakowski.jpg
 |opis grafiki              = A. Lizakowski
 |pełne imię i nazwisko     =
 |alt grafiki               =
 |data urodzenia            = 24 grudnia 1956
 |miejsce urodzenia         = [[Dzierżoniów]]
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |narodowość                = polska/amerykańska
 |język                     = polski/angielski
 |Alma Mater                = [[Northwestern University]], [[Evanston (Illinois)|Evanston]], [[Illinois]], USA
 |dziedzina sztuki          = literatura
 |epoka                     =
 |muzeum artysty            =
 |ważne dzieła              =
 |faksymile                 =
 |opis faksymile            =
 |odznaczenia               = {{order|OOP|KK}} {{order|OZRP|KK}} {{order|MSON}} {{order|GA|B}} {{order|OHZWD}}
 |nagrody                   =
 |commons                   =
 |wikiźródła                =
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Adam Lizakowski''' (ur. [[24 grudnia]] [[1956]] w [[Dzierżoniów|Dzierżoniowie]]) – [[Polska|polski]] tłumacz, poeta i fotograf.

== Życiorys ==
Urodził się w Dzierżoniowie. Mieszkał w [[Pieszyce|Pieszycach]] i pracował w Zakładowym Domu Kultury „Prządka” na stanowisku instruktora teatralnego. W grudniu 1981 r., w momencie wprowadzenia [[stan wojenny|stanu wojennego]], przebywał w [[Austria|Austrii]], gdzie otrzymał azyl polityczny w marcu 1982 roku, a w czerwcu zdecydował się na emigrację do [[Stany Zjednoczone|USA]]. Mieszkał w [[San Francisco]] od 1982 w 1988 przyjął obywatelstwo amerykańskie, a w 1991 przeniósł się do [[Chicago]]. Po 35 latach emigracji w Ameryce w 2016 roku powrócił na stałe do Polski{{fakt|data=2023-11}}.

Debiutował w czerwcu w 1980 roku u poety [[Tadeusz Nowak (pisarz)|Tadeusza Nowaka]] na łamach ogólnopolskiego „[[Tygodnik Kulturalny|Tygodnika Kulturalnego]]” wydawanego w Warszawie. Na emigracji publikował w wielu pismach [[Polonia w Stanach Zjednoczonych|Polonii amerykańskiej]] m.in.: w „[[Dziennik Związkowy|Dzienniku Związkowym]]”, „[[Relax (tygodnik)|Relaksie]]”, kalifornijskim miesięczniku „Razem”, „[[Gwiazda Polarna (czasopismo)|Gwieździe Polarnej]]” kanadyjskim magazynie „Aha”, „[[Dziennik Chicagowski|Dzienniku Chicagowskim]]”, „Reklamie” oraz nowojorskim czasopiśmie „[[Nowy Dziennik (Polish Daily News)|Nowy Dziennik]]” w dodatku kulturalnym „Przegląd Polski”. W 2009 został członkiem redakcji miesięcznika „[[Życie Kolorado]]” wydawanego w [[Denver]] w stanie Kolorado. Od 1988 roku dzięki rekomendacji Czesława Miłosza 21 jego wierszy publikowano na łamach paryskiej „[[Kultura (miesięcznik)|Kultury]]” aż do śmierci jej redaktora w 2000 roku<ref name="Biogram" />. Także za pośrednictwem poety z Berkeley A. Lizakowski publikował swoje wiersze w krakowskim [[Tygodnik Powszechny|„Tygodniku Powszechnym”]].

Jego twórczość była tłumaczona na języki: angielski, arabski, białoruski, chiński, francuski, hebrajski, hiszpański, litewski, rosyjski, niemiecki, i ukraiński.

Współzałożyciel grup poetyckich „Krak” w Los Angeles – San Francisco oraz „Niezapłacony Rent” w Chicago. Redaktor naczelny miesięcznika społeczno-kulturalnego „Razem” wydawanego w San Francisco w latach 1986–1989 i kwartalnika poetyckiego „Dwa Końce Języka” w latach 1993–1996 w Chicago. W Polsce współpracuje z „[[Zeszyty Poetyckie|Zeszytami Poetyckimi]]” oraz „Rocznikiem Dzierżoniowskim. Jest członkiem [[Stowarzyszenie Pisarzy Polskich|Stowarzyszenia Pisarzy Polskich]] od 1993 r.{{fakt|data=2023-11}}

Tłumacz poezji amerykańskiej m.in. [[Walt Whitman|Walta Whitmana]], [[William Carlos Williams|Williama C. Williamsa]], [[Allen Ginsberg|Allena Ginsberga]], [[Langston Hughes|Langstona Hughesa]], Mai Angleou, Charlesa Simica, Louise Glück, [[Carl Sandburg]]a oraz [[Bob Dylan|Boba Dylana]]. Także z języka angielskiego przełożył ponad 50 wierszy chińskiego filozofa i poety [[Laozi]] oraz wiele wierszy [[Rumi]]ego, perskiego poety z XII w. Od wielu lat promotor kultury polskiej za granicą, organizator ponad 200 spotkań literacko-artystycznych od San Francisco po Chicago. Studiował creative writing poetry na [[Uniwersytet Columbia|Columbia College]] Chicago (BA) i [[Northwestern University]] w Chicago (MA). Jego profesorami byli między innymi tacy amerykańscy poeci jak: Tony Trigilio, David Trinidad, Ed Roberson czy Reginald Gibbons{{fakt|data=2023-11}}.

== Twórczość ==
=== Sztuki teatralne ===
* ''Człowiek, który myślał, że jest koniem'' – komedia (1988)
* ''Czterech'' – tragikomedia (1993)
* ''Wódz'' – dramat (2004)
* ''Piotr Włast'' – dramat (2005)
* ''Piotr Włast'', sztuka teatralna. Pierwsze publiczne czytanie pierwszego aktu podczas zebrania „Towarzystwa Miłośników Dzierżoniowa”. Dzierżoniów – jesień 2005.
* ''Wódz'', sztuka teatralna publikowana w odcinkach w tygodniku „Reklama” – w 2007 roku – wydawanym w Chicago. Redaktor naczelny Wojciech Laskowski.
* ''Wódz'', sztuka teatralna publikowana w miesięczniku „aha!” – w numerze 16 (173), 2010 – wydawanym w Vancouver, Kanada. Wydawca i redaktor naczelny Andrzej Jar.

=== Tomiki wierszy ===
* ''Cannibalism Poetry'' (1984)
* ''Anteroom Poetry'' (1986)
* ''Wiersze Amerykańskie'' (1990)
* ''Złodzieje Czereśni'' wydanie amerykańskie. Wyd. Artex Publishing. Stevens Point (1990)
* ''Współczesny Prymitywizm'' Wyd. Niezapłacony Rent. Chicago (1992)
* ''Nie Zapłacony Czynsz. Wiersze pieszyckie z rysunkami Grzegorza Marszałka''. Wyd. OBOK Dzierżoniów (1996)
* ''Na kalifornijskim brzegu'' (1996)
* ''Chicago Miasto Nadziei'' (1998)
* ''Złodzieje Czereśni''. Wyd. Grupa Poetycka Niezapłacony Rent. Polskie wydanie polskie (2000)
* ''Legenda o Poszukiwaniu Ojczyzny'' (2001)
* ''Chicago City of Hope in Poetry and Photography'' (2005)
* ''Dzieci Gór Sowich'' (2007)
* ''Chicago miasto wiary. City of belief''. Wydawnictwo Książkowe IBIS. Wydanie dwujęzyczne. Warszawa (2008)
* ''Pieszyckie Łąki'' (2010)
* ''156 Listów poetyckich z Chicago do Pieszyc'' Wyd. Urząd Miasta Pieszyce (2012)
* ''Bogaty Strumień – Dzierżoniów''. Wyd. Urząd Miasta Dzierżoniów (2012)
* ''Wiersze spod Krzywej Wieży''. Wyd. Urząd Miasta Ząbkowice Śląskie (2014)
* ''Bielawa Randka Trzech Sylab''. Wyd. Seria Sudecka proza i poezja. Bielawa (2014)
* ''40 Listów Poetyckich z Chicago do Pieszyc''. Wydanie dwujęczyne po polsku i angielsku. Wyd. The Fahrenheit Center for Study Abroad. Chicago. USA (2014)
* ''Dziennik pieszycki''. Seria Sudecka poezja i proza tom XVII. Wydawnictwo: Miejska Biblioteka Publiczna w Bielawie. Bielawa (2016)
* ''Jak zdobyto Dziki Zachód''. ''Wiersze i poematy''. Wyd. Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu (2017)
* ''Gdybym twą miłość miał Ameryko!'' Wybór wierszy. Wyd. Literary Waves Publishing. Londyn (2022)<ref name="Mirosławski" />
* ''Pieszycka księga umarłych''. Kolekcja Literacka. Seria III tom I. Ilustracje Piotr Wojciechowski. Wyd. Stowarzyszenie Pisarzy Polskich. Oddział Warszawski (2022)

=== Proza ===
* ''Słownik idiomów amerykańskich'', Wydawnictwo Grupa Poetycka Niezapłacony Rent. Chicago (1996)
* ''Kuzyn Józef albo emigracja loteryjna po roku 1989 do Ameryki, czyli wyprawa po złote runo''. Wyd. Adam Marszałek. Toruń (2003)
* ''Zapiski znad Zatoki San Francisco''. Wyd. Otwarty Rozdział. Rzeszów (2004)
* ''Czy poeta Czesław Miłosz był kosmitą?'' Seria Sudecka poezja i proza. Tom  XLVI. Wydawnica: Miejska Biblioteka Publiczna w Bielawie. Bielawa (2024)
* ''Czesław Miłosz w Ameryce.''  Na podstawie wspomnień i fotografii Adama Lizakowskiego.  Wyd.Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego  w Białymstoku. Redakcja Kamil K. Pilichiewicz.Białyskok (2024)
* ''Czesław Miłosz. Portretowany z pamięci przez Adama Lizakowskiego.'' Wstęp, wybór opracowanie i komentarz Beata Hebzda-Sołogub. Wydawca: Forum Dialogu Między Kulturami. Dzierżoniów (2025)

=== Wybrane publikacje ===
* ''Zapiski Znad Zatoki San Francisco'' w odcinkach w tygodniku „Gwiazda Polarna” – w latach 1995/1996 – wydawanym w Stevens Point w stanie Wisconsin. Redaktor naczelny Jacek Hilger
* ''List znad jeziora Michigan''. ''Aktor polonijny do wynajęcia''. „Przegląd Artystyczno-Literacki”. Nr 1–2 (95–96). Styczeń–luty 2000. Toruń
* ''Kuzyn Józef, albo emigracja loteryjna do Ameryki, czyli wyprawa po złote runo''. Akcent. Literatura i sztuka. Kwartalnik. Nr 1–2 (91–92) 2003. Lublin
* ''Czy warto być poetą?'' „Pracownia. Pismo Literackie”. Kwartalnik. Nr 32 (2. 2003). Wydawca Ostrołęckie Centrum Kultury
* ''Zapiski Znad Zatoki San Francisco''. Stowarzyszenie Literacko-Artystyczne Fraza. Seria: Biblioteka Fraza. Otwarty Rozdział. Rzeszów 2004
* ''Zapiski Znad Zatoki San Francisco'' w odcinkach w tygodniku „Reklama” – w latach 2007/2008 – wydawanym w Chicago. Redaktor naczelny Wojciech Laskowski
* ''Zapiski Znad Zatoki San Francisco'' w odcinkach w miesięczniku „Życie Kolorado” (od roku 2011) wydawanym w Denver w stanie Kolorado. Wydawca i redaktor Katarzyna Hypsher
* Allen Ginsberg w Polsce''. Andrzej Pietrasz rozmawia z Adamem Lizakowskim o Allenie Ginsbergu''. 2014, wydawnictwo: Semper. Warszawa
* ''Langston Hughes (1902–1967). Najczarniejszy poeta białej Ameryki''. Podgląd. Kwartalnik literacki OW SPP. Nr 1 (4). 2016. Warszawa
* ''O twórczości Adama Lizakowskiego''. Stanisław Stanik. „Poezja Dzisiaj”. Nr 121/122. 2017. Warszawa
* ''Poeta, tylko głowa nie ta''. „Podgląd”. Kwartalnik literacki OW SPP. Nr 3 (14). 2018. Warszawa
* ''Czy są jeszcze jacyś ludzie pióra na emigracji?'' „Fraza”. Poezja Proza Esej. Nr 3 (105). 2019. Rzeszów
* ''Buty z hiszpańskiej skóry, czyli toksyczna miłość (Boba Dylana)''. „Zeszyty Ciechanowskie”. Nr 22. 2020. Związek Literatów na Mazowszu. Ciechanów
* ''Moje spotkania z Adamem Zagajewskim''. [[Fraza (czasopismo)|„Fraza”]]. Poezja Proza Esej. Nr 1–2 (111–112). 2021. Rzeszów
* ''Norwid w Nowym Yorku''. Lubuskie Pismo Literacko-Kulturalne „Pro Libris”. Nr 3–4 (76–77) 2021. Zielona Góra
* ''Przemyślenia własne na temat książki Magdaleny Grochowskiej pt. Różewicz. Rekonstrukcja'' (tom1). Lubuskie Pismo Literacko-Kulturalne „Pro Libris”. Nr 1–2 (78–79) 2022. Zielona Góra
* ''Giedroyc – Norwidem?'' Miesięcznik Społeczno-Kulturalny „Śląsk”. Nr 4 (319). Kwiecień 2022. Katowice
* ''Jak zostałem Noblistą?'' Miesięcznik Społeczno-Kulturalny „Śląsk”. Nr 5 (320). Maj 2022. Katowice
* ''Wiersze kalifornijskie''. Miesięcznik „Twórczość” 2 (927). Luty 2023 r. Warszawa
* Piotr Janicki. „Epea. Pismo literackie”. ''Syriusz C''. Nr 1/2022 (8). Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku. 2022. Białystok
* Jerzy Sikora, ''Poetyckie wskrzeszanie umarłych'', „Nowy Napis Co Tydzień”, 2023. Nr 197. Kraków
* ''Siedem wierszy Charlesa Simica w przekładach z języka angielskiego Adama Lizakowskiego''. Format Literacki. Nr 7 (2023). Wyd. SPP we Wrocławiu
* ''„Piszę, aby zirytować Boga i rozśmieszyć śmierć”. Charles Simic (1938–2023). Dziesięć wierszy Charlesa Simica w przekładzie z jęz. ang. Adama Lizakowskiego''. „[[Topos (czasopismo)|Topos]]”. Dwumiesięcznik Literacki. Nr 3 (187). 2023. Gdynia
* Adam Lizakowski, ''Rzeczywistość przygląda się poezji'' (J. Sikora, ''Życie bez karnawału: szkice krytycznoliterackie''). „Topos”. Nr 4 (188) 2023. Dwumiesięcznik Literacki. Gdynia
* Adam Lizakowski. Z ''„Pieszyckiej księgi umarłych”''. Poezja–Proza–Eseje–Sztuki Wyzwolone. „Format Literacki”. Nr 9 (2023). Listopad 2023. Wrocław
* Adam Lizakowski. ''Czy warto być poetą?'' Format LIteracki. Nr 11(2024). Kwiecień 2024. Wrocław
* Adam Lizakowski. ''Panie Epikur, pisać wierszy nie przestanę''. (Sas, ''Plecionka z sitowia''). "Topos". Dwuniesięcznik Literacki. Nr3 (193) 2024. Gdynia.
* Adam Lizakowski. ''Ameryki Miłosza.'' Kwartalnik Artystyczny. Kujawy i Pomorze.  Nr 122. (2/2024). Lato 2024
* Adam Lizakowski. Trzy wiersze. Kwartalnik Artystyczny. Kujawy i Pomorze. Nr 124.  (4/2024). Zima 2024
* Adam Lizakowski. Sześć wierszy. Epea. Pismo Literackie. Nr 14 (01/2025). Lato 2025.Wydawca. Księżnica Podlaska w Białymstoku.

=== Słuchowiska radiowe ===
* ''Zapiski znad Zatoki San Francisco'' (1997/1998). Promocja „Zapisków” w odcinkach w stacji radiowej WPNA, 1490 AM Oak Park/Chicago/IL., w codziennym programie radiowym pt. „Sami Swoi” prowadzonym przez Małgorzatę i Andrzeja Kieszów. Czytał Andrzej Kiesz.
* ''Zapiski Znad Zatoki San Francisco'' (2004–2005). Promocja „Zapisków” w odcinkach w stacji radiowej WNWI – 1080 AM Oak Lawn/Chicago/IL., w codziennym programie radiowym pt. „Wietrzne Radio” prowadzonym przez Maćka Barana i Janusza Bosowskiego. Czytał autor Adam Lizakowski.
* ''156 Listów Poetyckich z Chicago do Pieszyc'' (wiosna 2013). Czytanie wszystkich listów w odcinkach w codziennym programie radiowym pt. „Radio Przeciek” nadawanym od poniedziałku do piątku przez stację WNWI – 1080 AM, Oak Lawn/Chicago/IL. Czytał prowadzący ten program Jarosław Maculewicz.

== Nagrody literackie ==
* Golden Poetry Award – Sacramento (1987)
* Golden Poetry Award – Sacramento (1990)
* Międzynarodowy Konkurs Poetycki im. Marka Hłaski w Wiedniu (1990)
* Międzynarodowy Konkurs „Zachodnie losy Polaków” im. gen. Stanisława Maczka na pamiętnik emigranta z lat 1939–1989, pierwsza nagroda za „Zapiski znad Zatoki San Francisco” (1996)
* Nagroda Fundacji Władysława i Nelli Turzańskich z Kanady, przyznana za szczególne osiągnięcia w dziedzinie kultury polskiej. Adam Lizakowski otrzymał nagrodę za „całokształt twórczości poetyckiej, ze szczególnym uwzględnieniem tomów „Złodzieje czereśni. Wiersze i poematy” oraz „Legenda o poszukiwaniu ojczyzny”, charakteryzujących się „niezwykłą precyzją słowa i stanowiących oryginalną, inspirującą artystycznie formę ekspresji dla wyrażenia pełnej skali doświadczeń emigracyjnej egzystencji” (2000)<ref name="Turzański" />
* „Laur UNESCO”. Nagrodę wręczono 10 kwietnia 2008 r. podczas inauguracji VIII Światowego Dnia Poezji, który organizowany jest pod patronatem Polskiego Komitetu ds. UNESCO i Ministra Kultury w Warszawie (2008)
* Pierwsze miejsce w konkursie pt. „Old Father William’s Frabjous and Curious Poetry Contest”, organizowanym przez Caffeine Theatre w Chicago (2010)
* Pierwsze miejsce w konkursie organizowanym przez Columbia College Chicago, Department of English, School of Liberal Arts and Sciences Poetry Award (formerly the Elma Stuckey Poetry Award) (2010)
* The David R. Rubin Scholarship recipient. Chicago, 28 marca 2011.
* Nagroda im. Klemensa Janickiego. Bydgoszcz 2013 – w uznaniu zasług dla literatury polskiej. Jak zaznaczyła Kapituła w liście do poety: „Podkreślamy literackie i humanistyczne treści Pana twórczości i jesteśmy dumni, że znajdzie się Pan w gronie naszych laureatów”.
* Pierwsze miejsce w międzynarodowym konkursie dla Polaków pn. „Jeden Dzień. Polska, jaką pamiętam”. Australia, 2014 r.
* [[Złota Sowa Polonii]], nagroda redakcji pisma Polonii w Austrii „Jupiter”, organu Klubu Inteligencji Polskiej w Austrii i Federacji Kongres Polonii w Austrii („redakcja pisma polonijnego „Jupiter” zorganizowała po raz dziesiąty Złote Sowy Polonii dla osób wyróżniających się nie tylko talentem i dokonaniami, aktywnością, kulturą osobistą, postawą moralną, ale i społeczną – życzliwością i umiejętnością współpracy z polonijnymi środowiskami. Działających ponad podziałami i broniących dobrego imienia Polski i Polaków na emigracji. Takie polonijne „Oskary”. Przyznawane Polonii przez Polonię – Adam Lizakowski, USA. Poeta. Wiedeń, 21 marca 2015 r.”)<ref name="Złote Sowy" />

== Wyróżnienia ==
* Honorowy Członek Towarzystwa Dolnośląskiego w Chicago (Chicago, 2001)
* Medal Zasłużony Dla Miasta Dzierżoniowa (Dzierżoniów, 2005)
* Honorowy Obywatel Gminy Pieszyce (Pieszyce, 2008)
* Odznaczony [[Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”|brązowym medalem „Gloria Artis”]] przez Ministra Kultury (2010)<ref name="Gloria" />
* Odznaczony [[Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej|Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi RP]] przez Prezydenta RP (2012)<ref name="MP861" />
* Medal z okazji 50 Lat Nadania Praw Miejskich Pieszycom 1962–2012. Pieszyce (2012)
* Uhonorowany rezolucją Rady Miasta Chicago za promocję miasta w swojej twórczości poetyckiej. Zaszczytne wyróżnienie w imieniu Rady Miasta Chicago wręczył Alderman Rey Colon z 35th Ward (Chicago 28 maja 2014)
* Otrzymał [[Odznaka Honorowa Zasłużony dla Województwa Dolnośląskiego|Odznakę Honorową Złotą Zasłużony dla Województwa Dolnośląskiego]]. Nr odznaki 625. Barbara Zdrojewska. Wrocław, dnia 25 września 2014 r.
* Uhonorowany rezolucją State of Illinois. House of Representatives. 98th General Assembly. House of Resolution No. 1249. Offered by Representative Jaine M. Andrade, Jr. – [[Robert F. Martwick Jr.]] Rezolucja jest podziękowaniem A. Lizakowskiemu za działalność poetycką na niwie dwóch kultur, polskiej i amerykańskiej (Springfield, Illinois, 19 listopada 2014)
* Dyplom Honorowego Członka Polish American Chamber of Commerce w Chicago został wręczony Adamowi Lizakowskiemu w dniu 27 stycznia 2015 r. w Chicago.
* [[Medal Stulecia Odzyskanej Niepodległości]], przyznany 30 stycznia 2020, a wręczony przez Wojewodę Dolnośląskiego we Urząd Wojewódzki we Wrocławiu. 8 czerwca, 2020.
* Odznaczony [[Order Odrodzenia Polski|Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski]] za wybitne zasługi w popularyzowanie polskiej kultury i literatury, oraz za osiągnięcia w pracy twórczej, przez prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (Warszawa, 17 marca 2020)<ref name="MP431" />

== Przypisy ==
<references>
<ref name="Biogram">{{cytuj stronę |url = http://ppibl.ibl.waw.pl/mediawiki/index.php?title=Adam_LIZAKOWSKI |tytuł = Adam Lizakowski – Polscy pisarze i badacze literatury przełomu XX i XXI wieku |opublikowany = ppibl.ibl.waw.pl |data dostępu = 2022-06-07}}</ref>
<ref name="Gloria">{{cytuj stronę |url = https://www.gov.pl/web/kultura/lista-laureatow-medalu-zasluzony-kulturze-gloria-artis |tytuł = Lista laureatów medalu Zasłużony Kulturze – Gloria Artis |opublikowany = www.gov.pl |data dostępu = 2022-06-07}}</ref>
<ref name="Mirosławski">{{cytuj stronę |url = https://pisarze.pl/2022/05/03/zbigniew-miroslawski-adam-lizakowski-gdybym-twa-milosc-mial-ameryko |tytuł = Adam Lizakowski, Gdybym twą miłość miał Ameryko |autor = Zbigniew Mirosławski |data = 2022-05-03 |opublikowany = pisarze.pl |archiwum = https://web.archive.org/web/20220607074816/https://pisarze.pl/2022/05/03/zbigniew-miroslawski-adam-lizakowski-gdybym-twa-milosc-mial-ameryko/ |zarchiwizowano = 2022-06-07 |data dostępu = 2022-06-07}}</ref>
<ref name="MP431">{{Monitor Polski|2020|431}}.</ref>
<ref name="MP861">{{Monitor Polski|2012|861}}.</ref>
<ref name="Turzański">{{cytuj stronę |url = http://www.turzanskifoundation.org/laureaci.php |tytuł = Fundacja Władysława i Nelli Turzańskich – Laureaci |archiwum = https://web.archive.org/web/20160205042807/http://www.turzanskifoundation.org/laureaci.php |zarchiwizowano = 2016-02-05 |data dostępu = 2016-02-05}}</ref>
<ref name="Złote Sowy">{{cytuj stronę |url = http://polonika.at/index.php/imprezy/428-x-zlote-sowy-polonii |tytuł = X Złote Sowy Polonii |opublikowany = polonika.at |data dostępu = 2022-06-07}}</ref>
</references>

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Lizakowski, Adam}}
[[Kategoria:Polscy poeci]]
[[Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Pisarzy Polskich]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Dzierżoniowie]]
[[Kategoria:Ludzie związani z Pieszycami]]
[[Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową Zasłużony dla Województwa Dolnośląskiego]]
[[Kategoria:Laureaci Nagrody Fundacji Władysława i Nelli Turzańskich]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1956]]

title: Adam Lizakowski

Data i miejsce urodzenia: 24 grudnia 1956 · Dzierżoniów

Narodowość: polska/amerykańska

Język: polski/angielski

Alma Mater: Northwestern University, Evanston, Illinois, USA

Dziedzina sztuki: literatura


text:
# Karel Kolský
Karel Kolský (ur. 21 września 1914 w Kročehlavach, zm. 2 lutego 1984 w Pilźnie) – piłkarz czeski grający na pozycji pomocnika. W swojej karierze rozegrał 15 meczów w reprezentacji Czechosłowacji.

## Kariera klubowa
Karierę piłkarską Kolský rozpoczął w klubie SK Kročehlavy. Następnie został zawodnikiem SK Kladno, w którym występował w latach 1935–1937. W 1937 roku odszedł do Sparty Praga. Wraz ze Spartą pięciokrotnie wywalczył mistrzostwo Czechosłowacji w sezonach 1937/1938, 1938/1939, 1943/1944, 1945/1946 i 1947/1948 oraz zdobył trzy Puchary Czechosłowacji (1943, 1944, 1946). W 1948 roku przeszedł do Sparty Úpice i w 1951 roku zakończył w niej swoją karierę.

## Kariera reprezentacyjna
W reprezentacji Czechosłowacji Kolský zadebiutował 15 maja 1937 roku w przegranym 1:3 towarzyskim meczu ze Szkocją. W 1938 roku został powołany do kadry na mistrzostwa świata we Francji. Na tym turnieju był rezerwowym zawodnikiem i nie rozegrał żadnego spotkania. Od 1937 do 1948 roku rozegrał w kadrze narodowej 15 meczów.

## Kariera trenerska
Po zakończeniu kariery piłkarskiej Kolský został trenerem. W latach 1951–1958 prowadził Duklę Praga. W latach 1953, 1956 i 1958 doprowadził ją do wywalczenia trzech tytułów mistrza kraju. W międzyczasie w 1956 i 1958 roku krótko był selekcjonerem reprezentacji Czechosłowacji. W 1958 roku poprowadził ją na mistrzostwach świata w Szwecji, jednak Czechosłowacja nie wyszła wówczas z grupy.
W latach 1959–1963 Kolský był trenerem Sparty Praga. Z kolei w sezonie 1963/1964 prowadził Wisłę Kraków, a w latach 1965–1967 – Zbrojovkę Brno. Następnie był trenerem LIAZ-u Jablonec (1967–1969), Skody Pilzno (1969–1970), Sparty Praga (1970–1971) i RH Cheb (1976–1978).

title: Karel Kolský

wikitext:
{{Piłkarz infobox
 |imię i nazwisko         = Karel Kolský
 |imię i nazwisko org     =
 |grafika                 =
 |opis grafiki            =
 |pełne imię i nazwisko   =
 |data urodzenia          = 21 września 1914
 |miejsce urodzenia       = [[Kročehlavy]]
 |data śmierci            = 2 lutego 1984
 |miejsce śmierci         = [[Pilzno]]
 |wzrost                  =
 |pozycja                 = [[pomocnik (piłka nożna)|pomocnik]]
 |klub                    =
 |numer w klubie          =
 |kariera juniorska       = !  ! SK Kročehlavy
 |kariera seniorska       =
! 1935–1937 ! [[SK Kladno]]
! 1937–1948 ! [[Sparta Praga (piłka nożna)|Sparta Praga]]
! 1948–1951 ! [[Sparta Úpice]]
 |kariera reprezentacyjna = ! 1937–1948 ! {{Reprezentacja|CSK|pn}} ! 15 ! 0
 |kariera trenerska       =
! 1951–1958 ! [[Dukla Praga]]
! 1956      ! [[Reprezentacja Czechosłowacji w piłce nożnej mężczyzn|Czechosłowacja]]
! 1958      ! [[Reprezentacja Czechosłowacji w piłce nożnej mężczyzn|Czechosłowacja]]
! 1959–1963 ! [[Sparta Praga (piłka nożna)|Sparta Praga]]
! 1963–1964 ! [[Wisła Kraków (piłka nożna)|Wisła Kraków]]
! 1965–1967 ! [[FC Zbrojovka Brno]]
! 1967–1969 ! [[FK Jablonec|LIAZ Jablonec]]
! 1969–1970 ! [[Viktoria Pilzno|Skoda Pilzno]]
! 1970–1971 ! Sparta Praga
! 1976–1978 ! [[Hvězda Cheb|RH Cheb]]
 |medale                  =
 |odznaczenia             =
 |commons                 =
 |wikicytaty              =
 |www                     =
}}
'''Karel Kolský''' (ur. [[21 września]] [[1914]] w [[Kročehlavy|Kročehlavach]], zm. [[2 lutego]] [[1984]] w [[Pilzno|Pilźnie]]) – [[piłkarz]] [[Czechy|czeski]] grający na pozycji [[pomocnik (piłka nożna)|pomocnika]]. W swojej karierze rozegrał 15 meczów w [[Reprezentacja Czechosłowacji w piłce nożnej mężczyzn|reprezentacji Czechosłowacji]].

== Kariera klubowa ==
Karierę piłkarską Kolský rozpoczął w klubie SK Kročehlavy. Następnie został zawodnikiem [[SK Kladno]], w którym występował w latach 1935–1937. W 1937 roku odszedł do [[Sparta Praga (piłka nożna)|Sparty Praga]]. Wraz ze Spartą pięciokrotnie wywalczył mistrzostwo Czechosłowacji w sezonach 1937/1938, 1938/1939, 1943/1944, 1945/1946 i 1947/1948 oraz zdobył trzy [[Puchar Czechosłowacji w piłce nożnej|Puchary Czechosłowacji]] (1943, 1944, 1946). W 1948 roku przeszedł do [[Sparta Úpice|Sparty Úpice]] i w 1951 roku zakończył w niej swoją karierę.

== Kariera reprezentacyjna ==
W [[Reprezentacja Czechosłowacji w piłce nożnej mężczyzn|reprezentacji Czechosłowacji]] Kolský zadebiutował 15 maja 1937 roku w przegranym 1:3 towarzyskim meczu ze [[Reprezentacja Szkocji w piłce nożnej mężczyzn|Szkocją]]. W 1938 roku został powołany do kadry na [[Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej 1938|mistrzostwa świata we Francji]]. Na tym turnieju był rezerwowym zawodnikiem i nie rozegrał żadnego spotkania. Od 1937 do 1948 roku rozegrał w kadrze narodowej 15 meczów.

== Kariera trenerska ==
Po zakończeniu kariery piłkarskiej Kolský został trenerem. W latach 1951–1958 prowadził [[Dukla Praga|Duklę Praga]]. W latach 1953, 1956 i 1958 doprowadził ją do wywalczenia trzech tytułów mistrza kraju. W międzyczasie w 1956 i 1958 roku krótko był selekcjonerem [[Reprezentacja Czechosłowacji w piłce nożnej mężczyzn|reprezentacji Czechosłowacji]]. W 1958 roku poprowadził ją na [[Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej 1958|mistrzostwach świata w Szwecji]], jednak Czechosłowacja nie wyszła wówczas z grupy.

W latach 1959–1963 Kolský był trenerem [[Sparta Praga (piłka nożna)|Sparty Praga]]. Z kolei w sezonie 1963/1964 prowadził [[Wisła Kraków (piłka nożna)|Wisłę Kraków]], a w latach 1965–1967 – [[FC Zbrojovka Brno|Zbrojovkę Brno]]. Następnie był trenerem [[FK Jablonec|LIAZ-u Jablonec]] (1967–1969), [[Viktoria Pilzno|Skody Pilzno]] (1969–1970), Sparty Praga (1970–1971) i [[Hvězda Cheb|RH Cheb]] (1976–1978).

== Bibliografia ==
* [http://nv.fotbal.cz/reprezentace/reprezentace-a/statistiky/viewstat3.asp?name=KolskyKarel Statystyki] na stronie [[Fotbalová asociace České republiky|Związku Piłki Nożnej Republiki Czeskiej]] (cs)
* {{NFT|p|43022}}

{{Czechosłowacja 1938}}
{{Czechosłowacja 1958}}
{{Trenerzy piłkarscy Viktorii Pilzno}}
{{Trenerzy piłkarscy Sparty Praga}}
{{Trenerzy piłkarscy Wisły Kraków}}

{{SORTUJ:Kolsky, Karel}}
[[Kategoria:Reprezentanci Czechosłowacji w piłce nożnej]]
[[Kategoria:Czescy piłkarze]]
[[Kategoria:Czechosłowaccy trenerzy piłkarscy]]
[[Kategoria:Czescy trenerzy piłkarscy]]
[[Kategoria:Piłkarze SK Kladno]]
[[Kategoria:Piłkarze Sparty Praga]]
[[Kategoria:Uczestnicy Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej 1938]]
[[Kategoria:Selekcjonerzy reprezentacji Czechosłowacji w piłce nożnej mężczyzn]]
[[Kategoria:Trenerzy piłkarzy Sparty Praga]]
[[Kategoria:Trenerzy piłkarzy FC Zbrojovka Brno]]
[[Kategoria:Trenerzy piłkarzy FK Jablonec]]
[[Kategoria:Trenerzy piłkarzy Wisły Kraków]]
[[Kategoria:Trenerzy piłkarzy Viktorii Pilzno]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1914]]
[[Kategoria:Zmarli w 1984]]

title: · Karel Kolský

Data i miejsce urodzenia: 21 września 1914 · Kročehlavy

Data i miejsce śmierci: 2 lutego 1984 · Pilzno

Pozycja: pomocnik

title: Kariera juniorska

Lata: Klub

title: Kariera seniorska

Lata: Klub · Wyst. · Gole

SK Kladno

Sparta Praga

Sparta Úpice

title: Kariera reprezentacyjna

Lata: Reprezentacja · Wyst. · Gole

Czechosłowacja · 15 · (0)

title: Kariera trenerska

Lata: Drużyna

Dukla Praga

Czechosłowacja

Czechosłowacja

Sparta Praga

Wisła Kraków

FC Zbrojovka Brno

LIAZ Jablonec

Skoda Pilzno

Sparta Praga

RH Cheb


text:
# Fredy Serrano
Fredy Alejandro Serrano Sichaca (ur. 22 września 1979) – kolumbijski zapaśnik w stylu wolnym. Olimpijczyk z Pekinu 2008, gdzie zajął czternaste miejsce w kategorii 55 kg.
Czterokrotny uczestnik mistrzostwach świata, siódmy w 2007. Brązowy medal na igrzyskach panamerykańskich w 2007. Siedem medali na mistrzostwach panamerykańskich, srebro w 2007. Mistrz igrzysk Ameryki Południowej w 2006 i 2010; igrzysk Ameryki Środkowej i Karaibów w 2002 i 2010 i igrzysk boliwaryjskich w 2001, 2005 i 2009 roku.
Były zawodnik MMA, gdzie występował w latach 2013-2018.

title: Fredy Serrano

wikitext:
{{Sportowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Fredy Serrano
 |imię i nazwisko org       =
 |dyscyplina                = zapasy
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |pełne imię i nazwisko     =
 |data urodzenia            = [[22 września]] [[1979]]
 |miejsce urodzenia         = [[Bogota]]
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |obywatelstwo              =
 |wzrost                    = 163 cm
 |pozycja                   =
 |klub                      = Victoria [[Bogota]]
 |numer w klubie            =
 |kariera juniorska         =
 |kariera seniorska         =
 |kariera reprezentacyjna   =
 |kariera trenerska         =
 |medale                    =
{{Medalista infobox/reprezentacja|Kolumbia}}
{{Medalista infobox/nagłówek|[[Igrzyska panamerykańskie]]}}
{{Medalista infobox/wiersz|3|[[Zapasy na Igrzyskach Panamerykańskich 2007|Rio de Janeiro 2007]]|55 kg st.wolny}}
{{Medalista infobox/nagłówek|[[Mistrzostwa panamerykańskie w zapasach|Mistrzostwa panamerykańskie]]}}
{{Medalista infobox/wiersz|2|[[Mistrzostwa Panamerykańskie w Zapasach 2007|San Salvador 2007]]|55 kg st.wolny}}
{{Medalista infobox/wiersz|3|[[Mistrzostwa Panamerykańskie w Zapasach 2002|Maracaibo 2002]]|55 kg st.wolny}}
{{Medalista infobox/wiersz|3|[[Mistrzostwa Panamerykańskie w Zapasach 2003|Gwatemala 2003]]|55 kg st.wolny}}
{{Medalista infobox/wiersz|3|[[Mistrzostwa Panamerykańskie w Zapasach 2004|Gwatemala 2004]]|55 kg st.wolny}}
{{Medalista infobox/wiersz|3|[[Mistrzostwa Panamerykańskie w Zapasach 2005|Gwatemala 2005]]|55 kg st.wolny}}
{{Medalista infobox/wiersz|3|[[Mistrzostwa Panamerykańskie w Zapasach 2006|Rio de Janeiro 2006]]|55 kg st.wolny}}
{{Medalista infobox/wiersz|3|[[Mistrzostwa Panamerykańskie w Zapasach 2008|Colorado Spr. 2008]]|55 kg st.wolny}}
{{Medalista infobox/nagłówek|[[Igrzyska Ameryki Południowej]]}}
{{Medalista infobox/wiersz|1|[[Zapasy na Igrzyskach Ameryki Południowej 2006|Buenos Aires 2006]]|55 kg st.wolny}}
{{Medalista infobox/wiersz|1|[[Zapasy na Igrzyskach Ameryki Południowej 2010|Medellín 2010]]|55 kg st.wolny}}
{{Medalista infobox/nagłówek|[[Igrzyska Ameryki Środkowej i Karaibów]]}}
{{Medalista infobox/wiersz|1|[[Zapasy na Igrzyskach Ameryki Środkowej i Karaibów 2002|San Salvador 2002]]|55 kg st.wolny}}
{{Medalista infobox/wiersz|1|[[Zapasy na Igrzyskach Ameryki Środkowej i Karaibów 2010|Mayaguez 2010]]|55 kg st.wolny}}
{{Medalista infobox/wiersz|2|[[Zapasy na Igrzyskach Ameryki Środkowej i Karaibów 2006|Cartagena 2006]]|55 kg st.wolny}}
{{Medalista infobox/nagłówek|[[Igrzyska boliwaryjskie]]}}
{{Medalista infobox/wiersz|1|[[Zapasy na Igrzyskach Boliwaryjskich 2001|Ambato 2001]]|54 kg st.wolny}}
{{Medalista infobox/wiersz|1|[[Zapasy na Igrzyskach Boliwaryjskich 2005|Armenia 2005]]|55 kg st.wolny}}
{{Medalista infobox/wiersz|1|[[Zapasy na Igrzyskach Boliwaryjskich 2009|Sucre 2009]]|55 kg st.wolny}}
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Fredy Alejandro Serrano Sichaca''' (ur. [[22 września]] [[1979]]<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/se/fredy-serrano-1.html|tytuł=Fredy Serrano Biography and Olympic Results|data=|opublikowany=Sports-reference.com|język=en|data dostępu=2014-10-31|archiwum=https://web.archive.org/web/20090106105002/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/se/fredy-serrano-1.html|zarchiwizowano=2009-01-06}}</ref>) – [[Kolumbia|kolumbijski]] zapaśnik w stylu wolnym. Olimpijczyk z [[Letnie Igrzyska Olimpijskie 2008|Pekinu 2008]], gdzie zajął czternaste miejsce w kategorii 55 kg.

Czterokrotny uczestnik [[Mistrzostwa świata w zapasach|mistrzostwach świata]], siódmy w [[Mistrzostwa Świata w Zapasach 2007|2007]]. Brązowy medal na igrzyskach panamerykańskich w 2007. Siedem medali na mistrzostwach panamerykańskich, srebro w 2007. Mistrz igrzysk [[Igrzyska Ameryki Południowej|Ameryki Południowej]] w 2006 i 2010; [[Igrzyska Ameryki Środkowej i Karaibów|igrzysk Ameryki Środkowej i Karaibów]] w 2002 i 2010 i igrzysk boliwaryjskich w 2001, 2005 i 2009 roku.

Były zawodnik [[Mieszane sztuki walki|MMA]], gdzie występował w latach 2013-2018<ref>{{Cytuj |tytuł = Fredy Serrano ("El Profe") {{!}} MMA Fighter Page |data dostępu = 2024-12-25 |opublikowany = Tapology |url = https://www.tapology.com/fightcenter/fighters/70996-fredy-serrano |język = en}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
== Bibliografia ==
* [https://whatsmat.uww.org/daten.php?spid=E80ABE6BFA094F0FB379892A1559E3FD Dane na Foeldeak.com] {{lang|en}}

{{Zapaśnicy Kolumbii na igrzyskach olimpijskich}}

{{SORTUJ:Serrano, Fredy}}
[[Kategoria:Kolumbijscy zapaśnicy]]
[[Kategoria:Kolumbijscy olimpijczycy]]
[[Kategoria:Uczestnicy Letnich Igrzysk Olimpijskich 2008]]
[[Kategoria:Medaliści Igrzysk Panamerykańskich 2007]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Bogocie]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1979]]

title: · Fredy Serrano

Data i miejsce urodzenia: 22 września 1979 · Bogota

Klub: Victoria Bogota

title: Dorobek medalowy

brąz:
Rio de Janeiro 2007 · 55 kg st.wolny
Maracaibo 2002 · 55 kg st.wolny
Gwatemala 2003 · 55 kg st.wolny
Gwatemala 2004 · 55 kg st.wolny
Gwatemala 2005 · 55 kg st.wolny
Rio de Janeiro 2006 · 55 kg st.wolny
Colorado Spr. 2008 · 55 kg st.wolny

srebro:
San Salvador 2007 · 55 kg st.wolny
Cartagena 2006 · 55 kg st.wolny

złoto:
Buenos Aires 2006 · 55 kg st.wolny
Medellín 2010 · 55 kg st.wolny
San Salvador 2002 · 55 kg st.wolny
Mayaguez 2010 · 55 kg st.wolny
Ambato 2001 · 54 kg st.wolny
Armenia 2005 · 55 kg st.wolny
Sucre 2009 · 55 kg st.wolny


text:
# Jan Filip Carosi
Jan Filip Carosi, wł. Giovanni Filippo Carosi, (ur. 18 maja 1744 w Rzymie, zm. 2 lutego 1799 w Woli Wodyńskiej), polski geolog i górnik pochodzenia włoskiego.

## Życiorys
Włoch z pochodzenia, studiował w Lipsku, zaproszony został do Polski przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. W roku 1787 otrzymał polski indygenat.
Był członkiem Królewsko-Pruskiego Towarzystwa Miłośników Przyrody w Berlinie (od roku 1775) i członkiem korespondentem Akademii Nauk w Petersburgu (od roku 1786).
Badaniami na terenie Rzeczypospolitej zajmował się już w roku 1774 - badał rudy żelaza w rejonie Gielniowa.
Opublikował 3 prace (w języku francuskim i niemieckim) z zakresu mineralogii i geologii Polski. Najważniejsze dzieło nosi tytuł: „Reisen durch verschiedene polnische Provinzen, mineralogischen und anderen Inhalts” (pol. Podróże po różnych prowincjach Polski, obserwacje mineralogiczne i inne). Zostało ono wydane w dwóch tomach w latach 1781 i 1784 w Lipsku. W pracy tej, mającej formę listów z podróży, znajdują się niezwykle interesujące opisy geologiczne (także krajoznawcze) terenów, kopalń i miejscowości głównie w regionie świętokrzyskim, m.in. Chęcin, Szydłowca, Kielc, Miedzianki, Miedzianej Góry, Końskich, Buska; jako pierwszy podał opis wód mineralnych w Busku-Zdroju. Obszerne fragmenty w tłumaczeniu polskim ukazały się także w „Magazynie Warszawskim Pięknych Nauk, Kunsztów i Różnych Wiadomości” i „Pamiętniku Historyczno-Politycznym” w latach 1784-1785.
Carosi był pierwszym profesjonalnym geologiem, badaczem regionu świętokrzyskiego. Do dziś cytuje się jego badania i sięga do opisów nieistniejących już odsłonięć geologicznych i kopalń jego dzieła. Carosi kierował także poszukiwaniami złóż soli w Krzesławicach i kopalnią węgla kamiennego w Szczakowej .
Do Polski przybył około roku 1772. Wykorzystując jego umiejętności geologiczne skierowano go do wojska litewskiego. Służbę swą zakończył w stopniu kapitana i pod koniec lat 80. XVIII wieku zakupił dobra w Sosnowem (pow. siedlecki) nad Kostrzyniem, tuż obok włości innych wysokich urzędników (między innymi Stanisława A. Poniatowskiego). Carosi po 1790 roku ożenił się z Ludwiką z Gruszczyńskich i miał z nią czworo dzieci: synów – Bogusława i Jana oraz córki: Ludmiłę i Marię.
Jan Filip Carosi zmarł 3 lutego 1799 roku w domu swego znajomego Jana Ferdynanda Naxa w Woli Wodyńskiej. Pochowany został w Wodyniach . Majątek pod Siedlcami odziedziczył jego najstarszy syn – Bogusław. W 1808 r. wdowa po Carosim wyszła powtórnie za mąż za Stanisława Bujnę. Oryginalny nagrobek J. F. Carosiego uległ zniszczeniu na początku lat 80. XX w., a obecny, odbudowany przez mieszkańców Wodyń, nie posiada już słynnego zawołania do odwiedzających tę nekropolię, by na chwilę przystanęli, bo depczą prochy człowieka niezwykłego.
Portret Jana Filipa Carossiego znajduje się w Muzeum Diecezjalnym w Siedlcach .

## Wybrane dzieła
- Reisen durch verschiedene polnische Provinzen, mineralogischen und anderen Inhalts – Lipsk, 1781–1784
- Beyträge zur Naturgeschichte der Niederlausitz insbesondere aber des Mineralreichs derselben: mit Kupfern.

title: Jan Filip Carosi

wikitext:
{{Biogram infobox
 |imię i nazwisko           = Jan Filip Carosi
 |imię i nazwisko org       = Giovanni Filippo Carosi
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |alt grafiki               =
 |data urodzenia            = 18 maja 1744
 |miejsce urodzenia         = [[Rzym]]
 |data śmierci              = 3 lutego 1799
 |miejsce śmierci           = [[Wola Wodyńska]]
 |przyczyna śmierci         = naturalna
 |miejsce spoczynku         = [[Wodynie]]
 |zawód                     = geolog, oficer wojsk litewskich
 |miejsce zamieszkania      = [[Sosnowe]]
 |narodowość                = [[Włosi|włoska]], [[Polacy|polska]]
 |majątek                   = Sosnowe
 |małżeństwo                = Ludwika Gruszczyńska
 |dzieci                    = Bogusław
Jan
Ludmiła
Maria
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
}}
'''Jan Filip Carosi'''{{odn|Gąsiorowska|1937|s=206-207}}, {{w języku|it|Giovanni Filippo Carosi}}, (ur. [[18 maja]] [[1744]] w [[Rzym]]ie, zm. [[2 lutego]] [[1799]] w [[Wola Wodyńska|Woli Wodyńskiej]]), [[Polacy|polski]] geolog i górnik pochodzenia [[Włosi|włoskiego]].

== Życiorys ==
Włoch z pochodzenia, studiował w [[Lipsk]]u, zaproszony został do Polski przez króla [[Stanisław August Poniatowski|Stanisława Augusta Poniatowskiego]]. W roku [[1787]] otrzymał polski [[indygenat]].
Był członkiem [[Królewsko-Pruskie Towarzystwo Miłośników Przyrody|Królewsko-Pruskiego Towarzystwa Miłośników Przyrody]] w Berlinie (od roku 1775) i członkiem korespondentem [[Akademia Nauk w Petersburgu|Akademii Nauk w Petersburgu]] (od roku 1786).

Badaniami na terenie Rzeczypospolitej zajmował się już w roku 1774 - badał rudy żelaza w rejonie [[Gielniów|Gielniowa]].

Opublikował 3 prace (w języku francuskim i niemieckim) z zakresu mineralogii i geologii Polski. Najważniejsze dzieło nosi tytuł: „Reisen durch verschiedene polnische Provinzen, mineralogischen und anderen Inhalts” ({{W języku|pl|Podróże po różnych prowincjach Polski, obserwacje mineralogiczne i inne}}). Zostało ono wydane w dwóch tomach w latach 1781 i 1784 w [[Lipsk|Lipsku]]. W pracy tej, mającej formę listów z podróży, znajdują się niezwykle interesujące opisy geologiczne (także krajoznawcze) terenów, kopalń i miejscowości głównie w regionie świętokrzyskim, m.in. [[Chęciny|Chęcin]], [[Szydłowiec|Szydłowca]], [[Kielce|Kielc]], [[Miedzianka (województwo świętokrzyskie)|Miedzianki]], [[Miedziana Góra (powiat kielecki)|Miedzianej Góry]], [[Końskie|Końskich]], [[Busko-Zdrój|Buska]]; jako pierwszy podał opis wód mineralnych w Busku-Zdroju. Obszerne fragmenty w tłumaczeniu polskim ukazały się także w „Magazynie Warszawskim Pięknych Nauk, Kunsztów i Różnych Wiadomości” i „Pamiętniku Historyczno-Politycznym” w latach 1784-1785.

Carosi był pierwszym profesjonalnym geologiem, badaczem regionu świętokrzyskiego. Do dziś cytuje się jego badania i sięga do opisów nieistniejących już odsłonięć geologicznych i kopalń jego dzieła. Carosi kierował także poszukiwaniami złóż soli w Krzesławicach i kopalnią węgla kamiennego w [[Szczakowa|Szczakowej]]{{odn|Państwowy Instytut Geologiczny - Oddział Świętokrzyski}}.

Do Polski przybył około roku 1772. Wykorzystując jego umiejętności geologiczne skierowano go do wojska litewskiego. Służbę swą zakończył w stopniu kapitana i pod koniec lat 80. XVIII wieku zakupił dobra w [[Sosnowe]]m (pow. siedlecki) nad Kostrzyniem, tuż obok włości innych wysokich urzędników (między innymi Stanisława A. Poniatowskiego). Carosi po 1790 roku ożenił się z Ludwiką z Gruszczyńskich i miał z nią czworo dzieci: synów – Bogusława i Jana oraz córki: Ludmiłę i Marię.

Jan Filip Carosi zmarł 3 lutego 1799 roku w domu swego znajomego [[Jan Ferdynand Nax|Jana Ferdynanda Naxa]] w [[Wola Wodyńska|Woli Wodyńskiej]]. Pochowany został w [[Wodynie|Wodyniach]]<ref>{{SgKP|XIII|730| Wodynie}}</ref>{{odn|Chojnacki|2014}}. Majątek pod Siedlcami odziedziczył jego najstarszy syn – Bogusław. W 1808 r. wdowa po Carosim wyszła powtórnie za mąż za Stanisława Bujnę. Oryginalny nagrobek J. F. Carosiego uległ zniszczeniu na początku lat 80. XX w., a obecny, odbudowany przez mieszkańców Wodyń, nie posiada już słynnego zawołania do odwiedzających tę nekropolię, by na chwilę przystanęli, bo depczą prochy człowieka niezwykłego.

Portret Jana Filipa Carossiego znajduje się w [[Muzeum Diecezjalne w Siedlcach|Muzeum Diecezjalnym w Siedlcach]]{{odn|Chojnacki|2014}}.

==Wybrane dzieła==
* ''Reisen durch verschiedene polnische Provinzen, mineralogischen und anderen Inhalts'' – [[Lipsk]], [[1781]]–[[1784]]
* '' Beyträge zur Naturgeschichte der Niederlausitz insbesondere aber des Mineralreichs derselben: mit Kupfern''.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę|imię=Andrzej|nazwisko=Chojnacki|tytuł=Wodynie i okolice przełomu XVIII i XIX wieku|wydawca=Siedleckie Towarzystwo Naukowe|miejsce=Siedlce|rok=2014|isbn=9788362160242|odn=tak}}
* {{cytuj stronę|url=http://geoportal.pgi.gov.pl/pgi-os/wiedza/geolodzy|tytuł=Mniej znani prekursorzy świętokrzyskiej geologii|opublikowany=Państwowy Instytut Geologiczny - Oddział Świętokrzyski|data dostępu=2015-05-18|odn={{odn/id|Państwowy Instytut Geologiczny - Oddział Świętokrzyski}}}}
* {{cytuj książkę |tytuł = [[Polski Słownik Biograficzny]] | tom = 3 | wydawca = [[Polska Akademia Umiejętności]] | miejsce = Kraków | rok = 1937 | tytuł tomu = Brożek Jan – Chwalczewski Franciszek | rozdział = Carosi Jan Filip | autor r = Natalia Gąsiorowska |odn={{odn/id|Gąsiorowska|1937}}}}
* {{cytuj książkę|autor r=Zbigniew J. Wójcik|rozdział=Carosi Jan Filip|tytuł=Słownik biograficzny techników polskich|tom=22|inni=Józef Piłatowicz (red. nauk.)|miejsce=Warszawa|wydawca=Muzeum Techniki NOT|rok=2011|strony=15–16|isbn=8385001328|odn=tak}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Carosi, Jan Filip}}
[[Kategoria:Polscy geolodzy]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1744]]
[[Kategoria:Zmarli w 1799]]
[[Kategoria:Włosi w I Rzeczypospolitej]]
[[Kategoria:Polscy indygeni pochodzenia włoskiego]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Rzymie]]

title: Jan Filip CarosiGiovanni Filippo Carosi

Data i miejsce urodzenia: 18 maja 1744 · Rzym

Data i miejsce śmierci: 3 lutego 1799 · Wola Wodyńska

Przyczyna śmierci: naturalna

Miejsce spoczynku: Wodynie

Zawód, zajęcie: geolog, oficer wojsk litewskich

Miejsce zamieszkania: Sosnowe

Narodowość: włoska, polska

Majątek: Sosnowe

Małżeństwo: Ludwika Gruszczyńska

Dzieci: Bogusław · Jan · Ludmiła · Maria