text:
# Język albański
Język albański (alb. gjuha shqipe) – język indoeuropejski z grupy satem, którym posługuje się ok. 6,2 mln Albańczyków zamieszkujących Albanię (3,6 mln), Kosowo (1,7 mln), Macedonię Północną (450 tys.), a także Włochy (Arboresze), Grecję (Arwanici) i USA (Amerykanie pochodzenia albańskiego). W Albanii, Kosowie i Macedonii Północnej jest objęty statusem języka urzędowego.
Istnieją dwie odmiany terytorialne języka, istotnie odmienne fonologicznie, gramatycznie i leksykalnie: dialekt gegijski (alb. gegë) na północy Albanii, w Kosowie i Macedonii Północnej (znacznie się różniące) oraz toskijski (alb. toskë) na południu Albanii, we Włoszech i Grecji. Granicę między nimi tworzy rzeka Shkumbin oraz 41 równoleżnik; jest to również granica kulturowa. Standard języka, nauczany w albańskich szkołach, opiera się głównie na dialekcie toskijskim.
Artykuł 1 Deklaracji Praw Człowieka w języku albańskim:
„Të gjithë njerëzit lindin të lirë dhe të barabartë në dinjitet dhe në të drejta. Ata kanë arsye dhe ndërgjegje dhe duhet të sillen ndaj njëri tjetrit me frymë vëllazërimi.”

## Historia
Początki języka sięgają VII–VIII w. n.e. Jest on prawdopodobnie spokrewniony z językami iliryjskim i mesapijskim, które występowały również nad Morzem Adriatyckim lub z trako-dackimi. Tę drugą możliwość potwierdzają między innymi pewne podobieństwa z językiem rumuńskim (ok. 50 słów), który według jednej z hipotez ukształtował się na trako-dackim substracie językowym, a także liczne podobieństwa pomiędzy słownictwem albańskim i trako-dackim.
Najstarszy zapis w tym języku to formuła chrztu, zapisana przez biskupa Pala Engjëlliego w 1462 roku. Jest on przechowywany w Bibliotece Laurenziana we Florencji.
Współczesny język literacki istnieje od XIX w. Od 1908 do zapisu używa się alfabetu łacińskiego, wcześniej używano alfabetu greckiego, cyrylicy i pisma arabskiego.

## Wymowa
Alfabet języka albańskiego zawiera 36 znaków: a, b, c, ç, d, dh, e, ë, f, g, gj, h, i, j, k, l, ll, m, n, nj, o, p, q, r, rr, s, sh, t, th, u, v, x, xh, y, z, zh.
| Litera | IPA     | Opis                                                                                | Przykład          |
| ------ | ------- | -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ----------------- |
| c      | [ʦ]     | jak c w car                                                                                | cigare (papieros) |
| ç      | [ʧ]     | jak cz w czeski                                                                                | çast (chwila)     |
| dh     | [ð]     | jak th w ang. this dźwięczne                                                                                | dhomë (pokój)     |
| ë      | [œ]/[ə] | akcentowane: jak ö w niem. möchte; nieakcentowane: (ə) (szwa), w wygłosie (na końcu słowa) często ledwo słyszalne                                                                | hënë (księżyc)    |
| gj     | [ɟ]     | podobne jak dj w Nadia bądź krótkie dź                                                                                | gjithë (wszystko) |
| ll     | [ɫ]     | jak ł sceniczne (kresowe) w łatwo                                                                                | fillim (początek) |
| nj     | [ɲ]     | jak ń w sanie                                                                                | njoh (znam)       |
| q      | [c]     | palatalne (zmiękczone) t lub słabe cz (trochę słabsze niż ç) podobnie jak t w pl. sympatia wymowa alternatywna: ć lub kj, tylnojęzykowe (przede wszystkim w Macedonii Północnej) | qime (włos)       |
| r      | [ɾ]     | słabe r wymówione końcówką języka                                                                                | tre (trzy)        |
| rr     | [r]     | wibrujące r wymówione zaokrągloną końcówką języka jak w barrakuda                                                                                | rrugë (ulica)     |
| sh     | [ʃ]     | jak sz                                                                                | shkollë (szkoła)  |
| th     | [θ]     | jak th bezdźwięczne w ang. think                                                                                | thikë (nóż)       |
| x      | [ʣ]     | dz,                                                                                | lexoj (czytam)    |
| xh     | [ʤ]     | jak dż w pl. dżungla                                                                                | xhep (kieszeń)    |
| y      | [y]     | jak ü jak w niem. grün                                                                                | pyll (las)        |
| zh     | [ʒ]     | ż, jak żurnal                                                                                | zhurmë (hałas)    |

title: Język albański

wikitext:
{{dopracować|więcej przypisów|data=2012-06}}
{{inne znaczenia|współczesnego języka, używanego w Albanii|[[język albański (Kaukaz)]]}}
{{Język infobox
 | nazwa oryginalna = {{j|sq|gjuha shqipe}}
 | obszar           = [[Albania]], [[Kosowo]], [[Macedonia Północna]], [[Czarnogóra]], [[Włochy]], [[Grecja]], [[Serbia]] i inne
 | liczba mówiących = 6,2 mln
 | system pisma     = [[alfabet łaciński|łacińskie]]
 | klasyfikacja     = * [[Języki indoeuropejskie]]
* Język albański
 | język urzędowy   = {{Państwo|Albania}}
{{Państwo|Kosowo}}
{{Państwo|Macedonia Północna}}
 | organ regulujący = [[Akademia Nauk Albanii]]
[[Akademia Nauk i Sztuk Kosowa]]
 | iso1             = sq
 | iso2             = alb/sqi
 | iso3             = sqi
 | sil              = sqi
 | kod              = sq
 | dialekty         =
 | mapka            =
 | opis             =
 | wikisłownik      = Kategoria:Język albański
}}
[[Plik:Dialects of the Albanian Language.png|thumb|Mapa dialektów albańskich]]
'''Język albański''' (alb. {{k|sq|gjuha shqipe}})<ref>{{Cytuj książkę |nazwisko = Mançe |imię = Mukades |tytuł = Fjalor rusisht-shqip/Русско-албанский словарь |wydawca = EDFA |miejsce = Tirana |data = 2005 |strony = 8 |nazwisko2 = Dhimitri |imię2 = Lidja |nazwisko3 = Zykaj |imię3 = Xhemile |nazwisko4 = Myrto |imię4 = Ludmilla |nazwisko5 = Malo |imię5 = Natasha |język = ru}}</ref> – [[język (mowa)|język]] [[języki indoeuropejskie|indoeuropejski]] z grupy [[Języki satem|satem]], którym posługuje się ok. 6,2 mln [[Albańczycy|Albańczyków]] zamieszkujących [[Albania|Albanię]] (3,6 mln), [[Kosowo]] (1,7 mln), [[Macedonia Północna|Macedonię Północną]] (450 tys.), a także [[Włochy]] ([[Arboresze]]), [[Grecja|Grecję]] ([[Arwanici]]) i [[Stany Zjednoczone|USA]] ([[Amerykanie pochodzenia albańskiego]]). W Albanii, Kosowie i Macedonii Północnej jest objęty statusem [[język urzędowy|języka urzędowego]].

Istnieją dwie odmiany terytorialne języka, istotnie odmienne [[Fonologia|fonologicznie]], [[gramatyka|gramatycznie]] i [[słownictwo|leksykalnie]]: [[Dialekt gegijski języka albańskiego|dialekt gegijski]] (alb. {{k|sq|gegë}}) na północy Albanii, w Kosowie i Macedonii Północnej (znacznie się różniące) oraz [[Dialekt toskijski języka albańskiego|toskijski]] (alb. {{k|sq|toskë}}) na południu Albanii, we Włoszech i Grecji. Granicę między nimi tworzy rzeka [[Shkumbin]] oraz 41 równoleżnik; jest to również granica kulturowa. [[Język standardowy|Standard języka]], nauczany w albańskich szkołach, opiera się głównie na dialekcie toskijskim.

Artykuł 1 [[Powszechna deklaracja praw człowieka|Deklaracji Praw Człowieka]] w języku albańskim<ref>{{Cytuj stronę |url = http://www.ohchr.org/EN/UDHR/Documents/UDHR_Translations/aln.pdf |tytuł = Deklarata e Pergjithshme mbi te Drejtat e Njeriut |opublikowany = ohchr.org |język = sq |data dostępu = 2015-07-18}}</ref>:

„{{J|sq|Të gjithë njerëzit lindin të lirë dhe të barabartë në dinjitet dhe në të drejta. Ata kanë arsye dhe ndërgjegje dhe duhet të sillen ndaj njëri tjetrit me frymë vëllazërimi.}}”

== Historia ==
Początki języka sięgają VII–VIII w. n.e. Jest on prawdopodobnie spokrewniony z językami [[języki ilirskie|iliryjskim]] i [[język mesapijski|mesapijskim]], które występowały również nad [[Morze Adriatyckie|Morzem Adriatyckim]] lub z [[język tracki|trako-dackimi]]. Tę drugą możliwość potwierdzają między innymi pewne podobieństwa z [[język rumuński|językiem rumuńskim]] (ok. 50 słów<ref>[[Alexandru Cihac]]: ''Słownik Etymologiczny z połowy XIX wieku''; dla zwolenników trako-dackiego pochodzenia języka rumuńskiego podobieństwo z j. albańskim jest koronnym argumentem, nikt nie udowodnił, że te 50 słów ma tracko-dackie pochodzenie.</ref>), który według jednej z hipotez ukształtował się na trako-dackim substracie językowym, a także liczne podobieństwa pomiędzy słownictwem albańskim i trako-dackim.

Najstarszy zapis w tym języku to [[Formula e pagëzimit|formuła chrztu]], zapisana przez biskupa [[Pal Engjëlli|Pala Engjëlliego]] w 1462 roku. Jest on przechowywany w [[Biblioteka Laurenziana|Bibliotece Laurenziana]] we [[Florencja|Florencji]]<ref>{{Cytuj książkę |autor = [[Robert Elsie]] |tytuł = Albanian Literature: A Short History |url = https://books.google.pl/books?id=ox3Wx1Nl_2MC&printsec=frontcover&hl=pl#v=onepage&q&f=false |wydawca = I.B. Tauris |miejsce = London |data = 2005 |strony = 6 |isbn = 1-84511-031-5 |język = en}}</ref>.

Współczesny [[język literacki]] istnieje od XIX w. Od 1908 do zapisu używa się [[alfabet łaciński|alfabetu łacińskiego]], wcześniej używano [[alfabet grecki|alfabetu greckiego]], [[cyrylica|cyrylicy]] i [[alfabet arabski|pisma arabskiego]]<ref>{{Cytuj stronę |url = http://www.bbc.co.uk/languages/european_languages/languages/albanian.shtml |tytuł = Languages across Europe – Albanian |opublikowany = bbc.co.uk |język = en |data dostępu = 2016-01-01}}</ref><ref>{{Cytuj pismo |tytuł = Alphabet conflict in the Balkans: Albanian and the Congress of Monastir |czasopismo = International Journal of the Sociology of Language |wolumin = 128 |strony = 1–24 |issn = 0165-2516 |język = en |data = 2009-07 |doi = 10.1515/ijsl.1997.128.1}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |url = https://www.shqiperia.com/Kongresi-i-Manastirit-per-njesimin-e-alfabetit-te-gjuhes-shqipe-(14-22-nentor-1908).368/ |tytuł = Kongresi i Manastirit për njësimin e alfabetit te gjuhës shqipe (14-22 nëntor 1908) |data = 2002-01-01 |opublikowany = shqiperia.com |język = sq |data dostępu = 2016-01-01}}</ref>.

== Wymowa ==
{{Osobny artykuł|Alfabet albański}}
Alfabet języka albańskiego zawiera 36 znaków: '''[[a]], [[b]], [[c]], [[ç]], [[d]], [[dh]], [[e]], [[ë]], [[f]], [[g]], [[gj]], [[h]], [[i]], [[j]], [[k]], [[l]], [[ll]], [[m]], [[n]], [[nj]], [[o]], [[p]], [[q]], [[r]], [[rr (dwuznak)|rr]], [[s]], [[sh (dwuznak)|sh]], [[t]], [[th (dwuznak)|th]], [[u]], [[v]], [[x]], [[xh]], [[y]], [[z]], [[zh (dwuznak)|zh]].'''

{| class="wikitable"
! align="center"| Litera
! align="center"| IPA
! Opis
! Przykład
|-
|align="center"| '''c'''
|align="center"| [{{IPA|ʦ}}]
|jak ''c'' w ''car''
|''cigare'' (papieros)
|-
|align="center"| '''ç'''
|align="center"| [{{IPA|ʧ}}]
|jak ''cz'' w ''czeski''
|''çast'' (chwila)
|-
|align="center"| '''dh'''
|align="center"| [{{IPA|ð}}]
|jak ''th'' w [[język angielski|ang.]] ''this'' dźwięczne
|''dhomë'' (pokój)
|-
|align="center"| '''ë'''
|align="center"| [{{IPA|œ}}]/[{{IPA|ə}}]
|akcentowane: jak ''ö'' w niem. ''möchte''; nieakcentowane: (''ə'') ([[szwa]]),
w wygłosie (na końcu słowa) często ledwo słyszalne
|''hënë'' (księżyc)
|-
|align="center"| '''gj'''
|align="center"| [{{IPA|ɟ}}]
|podobne jak ''dj'' w ''Nadia'' bądź krótkie ''dź''
|''gjithë'' (wszystko)
|-
|align="center"| '''ll'''
|align="center"| [{{IPA|ɫ}}]
|jak ''ł'' sceniczne (kresowe) w ''łatwo''
|''fillim'' (początek)
|-
|align="center"| '''nj'''
|align="center"| [{{IPA|ɲ}}]
|jak ''ń'' w ''sanie''
|''njoh'' (znam)
|-
|align="center"| '''q'''
|align="center"| [{{IPA|c}}]
|[[Palatalizacja|palatalne]] (zmiękczone) t lub słabe cz (trochę słabsze niż ç)
podobnie jak ''t'' w pl. ''sympatia''
wymowa alternatywna: ''ć'' lub kj, tylnojęzykowe (przede wszystkim w Macedonii Północnej)
|''qime'' (włos)
|-
|align="center"| '''r'''
|align="center"| [{{IPA|ɾ}}]
|słabe ''r'' wymówione końcówką języka
|''tre'' (trzy)
|-
|align="center"| '''rr'''
|align="center"| [{{IPA|r}}]
|wibrujące ''r'' wymówione zaokrągloną końcówką języka jak w ''barrakuda''
|''rrugë'' (ulica)
|-
|align="center"| '''sh'''
|align="center"| [{{IPA|ʃ}}]
|jak ''sz''
|''shkollë'' (szkoła)
|-
|align="center"| '''th'''
|align="center"| [{{IPA|θ}}]
|jak ''th'' bezdźwięczne w [[język angielski|ang.]] ''think''
|''thikë'' (nóż)
|-
|align="center"| '''x'''
|align="center"| [{{IPA|ʣ}}]
|''dz'',
|''lexoj'' (czytam)
|-
|align="center"| '''xh'''
|align="center"| [{{IPA|ʤ}}]
|jak ''dż'' w pl. ''dżungla''
|''xhep'' (kieszeń)
|-
|align="center"| '''y'''
|align="center"| [{{IPA|y}}]
|jak ''ü'' jak w niem. ''grün''
|''pyll'' (las)
|-
|align="center"| '''zh'''
|align="center"| [{{IPA|ʒ}}]
|''ż'', jak ''żurnal''
| ''zhurmë'' (hałas)
|}

== Zobacz też ==
{{wikisłownik|albański}}
* [[dialekt arbaryjski]]
* [[dialekt arwanicki]]
* [[dialekt gegijski języka albańskiego]]
* [[dialekt toskijski języka albańskiego]]
* [[Albańska Wikipedia]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* Marek Jeziorski, Jerzy Wiśniewski, ''Słownik minimum albańsko-polski i polsko-albański'', Warszawa 1992.
* Jolanta Mindak, Irena Sawicka, ''Zarys gramatyki języka albańskiego'', Warszawa 1993.
* Mazllum Saneja, Alina Wójcik, ''Mini rozmówki albańskie'', Warszawa 1992.
* Irena Sawicka, ''Charakterystyka fonetyki albańskiej''; [w:] ''Albanistyka polska'', red. I. Sawicka, Toruń 2007, s. 183–195.

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Albański, język}}
[[Kategoria:Język albański| ]]
[[Kategoria:Języki Albanii]]
[[Kategoria:Języki Kosowa]]
[[Kategoria:Języki Macedonii Północnej]]
[[Kategoria:Języki Czarnogóry]]
[[Kategoria:Języki Włoch]]
[[Kategoria:Języki Grecji]]
[[Kategoria:Języki Serbii]]
[[Kategoria:Języki Turcji]]
[[Kategoria:Języki Bułgarii]]

title: gjuha shqipe

Obszar: Albania, Kosowo, Macedonia Północna, Czarnogóra, Włochy, Grecja, Serbia i inne

Liczba mówiących: 6,2 mln

Pismo/alfabet: łacińskie

title: Klasyfikacja genetyczna

Klasyfikacja genetyczna: - Języki indoeuropejskie - Język albański

title: Status oficjalny

język urzędowy: Albania · Kosowo · Macedonia Północna

Organ regulujący: Akademia Nauk Albanii · Akademia Nauk i Sztuk Kosowa

title: Kody języka

ISO 639-1: sq

ISO 639-2: alb/sqi

ISO 639-3: sqi

IETF: sq

Ethnologue: sqi

GOST 7.75–97: алб 030

WALS: alb

SIL: sqi

title: W Wikipedii


text:
# Sławomir Cenckiewicz
Sławomir Ryszard Cenckiewiczⓘ (ur. 20 lipca 1971 w Gdyni) – polski historyk czasów najnowszych, doktor habilitowany nauk humanistycznych, publicysta, dyrektor Wojskowego Biura Historycznego (2016–2023), członek Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej (2016–2021), szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego (od 2025).

## Życiorys

### Wykształcenie
Absolwent Wydziału Historycznego Uniwersytetu Gdańskiego z 1997. Pod kierunkiem prof. Romana Wapińskiego obronił pracę magisterską pt. „Geneza opozycji lewicowo-liberalnej w PRL (1956–1968)”, która otrzymała wyróżnienie Rektora Uniwersytetu Gdańskiego. Od 1987 był członkiem Federacji Młodzieży Walczącej. W 2003 doktoryzował się w Instytucie Historii Uniwersytetu Gdańskiego na podstawie pracy doktorskiej pt. „Tadeusz Katelbach (1897–1977). Biografia polityczna” (promotorem był ponownie prof. Roman Wapiński). 7 listopada 2011 został doktorem habilitowanym, stopień nadał mu Wydział Nauk Historycznych i Społecznych Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, zaś za rozprawę habilitacyjną posłużyła publikacja książkowa Sławomira Cenckiewicza pt. Anna Solidarność. Życie i działalność Anny Walentynowicz na tle epoki (1929–2010), wydana w 2010 i stanowiąca biografię Anny Walentynowicz.

### Praca
W ramach działalności naukowej zajmuje się badaniami historii służb specjalnych państwa polskiego od 1944 roku do dziś, ich wpływu na społeczeństwo, gospodarkę i na państwo polskie po 1944 roku. Zajmuje się także historią najnowszą Polaków poza Polską – polską emigracją polityczną, Polonią w USA, historią opozycji antykomunistycznej w okresie Polski Ludowej.
W latach 90 XX w. był redaktorem naczelnym dwumiesięcznika „Zawsze wierni” wydawanego przez tradycjonalistyczne Bractwo Świętego Piusa X. W latach 2003–2005 był sekretarzem redakcji rocznika naukowego „Niepodległość” (Warszawa). Członek redakcji kwartalnika naukowego IPN „Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944–1989” (Rzeszów). Od 1999 członek Rady Porozumiewawczej Badań nad Polonią.
Dwukrotny stypendysta Polonia Aid Foundation Trust w Londynie (2000 i 2004). W 2000 otrzymał grant Fundacji Kościuszkowskiej w Nowym Jorku. Od 2005 do 2007 był stypendystą Free Speech Foundation w Chicago.
Od 2001 do 2006 pracownik Oddziałowego Biura Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej w Gdańsku (stanowisko: starszy specjalista). W latach 2003–2005 adiunkt w Instytucie Historii Uniwersytetu Gdańskiego. Od lipca do listopada 2006 był zatrudniony w Biurze Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie (stanowisko: kierownik sekcji Edycji Źródeł i Informacji Naukowej). Od lutego 2007 do września 2008 zajmował stanowisko naczelnika w Oddziałowym Biurze Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej w Gdańsku. Ze stanowiska odszedł po publikacji monografii SB a Lech Wałęsa. Przyczynek do biografii napisanej wspólnie z Piotrem Gontarczykiem. Przez 5 lat pozostawał bez pracy.
Decyzją z 22 lipca 2006 ministra obrony narodowej Radosław Sikorski powołał go na stanowisko przewodniczącego Komisji ds. Likwidacji Wojskowych Służb Informacyjnych, które Cenckiewicz zajmował do 30 października 2006. Miał udział w stworzeniu Raportu o niezgodnych z prawem działaniach WSI w okresie ich istnienia. Wówczas pracował jako doradca wiceministra obrony narodowej Antoniego Macierewicza – Pełnomocnika ds. organizacji Służby Kontrwywiadu Wojskowego, przy likwidacji Wojskowych Służb Informacyjnych.
Od grudnia 2006 do stycznia 2008 na mocy powołania przez Ministerstwo Skarbu był członkiem rady nadzorczej państwowego przedsiębiorstwa Operator Logistyczny Paliw Płynnych Sp. z o.o. (wcześniej: Naftobaza), należącego do Nafty Polskiej – spółki skarbu państwa.
Jest autorem ponad 200 publikacji naukowych, popularnonaukowych i źródłowych. Publikował m.in. na łamach pism i periodyków „Arcana”, „Niepodległość” (Nowy Jork-Londyn-Warszawa), „Biuletyn IPN”, „Pamięć i Sprawiedliwość” (Warszawa), „Dzieje Najnowsze” (Warszawa), „Orzeł Biały” (Londyn), „Wprost” i „Tygodnik Solidarność”, „Rzeczpospolita”, „Christianitas” i „Gazeta Wyborcza”. Publikował w miesięczniku „Uważam Rze” i do stycznia 2013 w jego tematycznym miesięczniku „Uważam Rze Historia”, a potem został redaktorem i publicystą mesięcznika „Historia Do Rzeczy”. W kwietniu wydano jego artykuł w czeskim czasopiśmie „Securitas Imperii”.
17 czerwca 2013 miała miejsce premiera książki Lech Kaczyński. Biografia polityczna 1949–2005, napisanej wraz z grupą badawczą i stanowiącej pierwszą część biografii Lecha Kaczyńskiego. We wrześniu 2013 roku ukazała się jego trzecia publikacja dotycząca Lecha Wałęsy pt. Wałęsa. Człowiek z teczki. 22 września 2014 tygodnik „Do Rzeczy” opublikował artykuł Sławomira Cenckiewicza i Piotra Woyciechowskiego Tajemnica „Tamizy” – jak prof. Kieżun współpracował z bezpieką, w którym przedstawiono dokumenty świadczące o współpracy Witolda Kieżuna ze służbami specjalnymi PRL.
W 2009 rozpoczął prowadzenie zajęć z zakresu służb specjalnych PRL na podyplomowym Studium Socjologii Bezpieczeństwa Wewnętrznego na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu, zaś w 2013 został profesorem uczelnianym i nauczycielem akademickim historii w Wyższej Szkole Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu.
4 stycznia 2016 został powołany przez ministra obrony narodowej Antoniego Macierewicza na stanowisko Pełnomocnika Ministra Obrony Narodowej ds. Reformy Archiwów Wojskowych oraz na pełniącego obowiązki dyrektora Centralnego Archiwum Wojskowego. 4 czerwca 2016 został dyrektorem Wojskowego Biura Historycznego im. Gen. K. Sosnkowskiego. W czerwcu tego samego roku został powołany przez Sejm RP w skład Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej.
Od stycznia 2013 do sierpnia 2020 publikował felietony i artykuły w tygodniku „Do Rzeczy”. Od 7 lutego 2018 do lipca 2024 członek Rady przy Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. Od 1 marca 2018 zatrudniony w  Akademii Sztuki Wojennej, w której od 1 października 2022 pełni funkcję kierownika Katedry Służb Specjalnych. 3 stycznia 2022 został doradcą prezesa IPN Karola Nawrockiego ds. naukowych, w związku z czym złożył rezygnację z członkostwa w Kolegium IPN. W 2022 został pracownikiem Biura Archiwum i Zarządzania Informacją Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Wszedł w skład rady programowej Fundacji im. Janusza Kurtyki.
W sierpniu 2023 z rekomendacji posłów Prawa i Sprawiedliwości został powołany przez Sejm w skład Państwowej Komisji do spraw badania wpływów rosyjskich na bezpieczeństwo wewnętrzne Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2007–2022. We wrześniu tego samego roku został wybrany na przewodniczącego tej komisji. 29 listopada 2023 Sejm odwołał go z tej funkcji. W grudniu tego samego roku zakończył pełnienie funkcji dyrektora Wojskowego Biura Historycznego.
W latach 2018–2024 był członkiem rady Muzeum Wojska Polskiego. 22 lutego 2024 wraz z profesorem Wiesławem Wysockim zrezygnował z zasiadania w tej radzie. Decyzja ta była wyrazem sprzeciwu wobec powołania na stanowisko dyrektora tej instytucji generała Bogusława Packa.
W maju 2025 Wydział ds. Wojskowych Prokuratury Okręgowej w Warszawie postawił mu zarzuty w związku z pomocnictwem w ujawnieniu fragmentów Planu Użycia Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, którego miał dopuścić się jako Dyrektor Wojskowego Biura Historycznego.
W maju 2025, prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie, wygrał proces o naruszenie dóbr osobistych, który wytoczył Lechowi Wałęsie w związku z rozpowszechnianiem przez niego oskarżeń, jakoby Sławomir Cenckiewicz miał dokonać fałszerstwa dokumentów dotyczących tajnego współpracownika SB o pseudonimie Bolek. Sąd nakazał Lechowi Wałęsie przeproszenie Sławomira Cenckiewicza oraz wpłatę 30 tys. zł na cel społeczny.
W lipcu 2025 Karol Nawrocki zapowiedział powołanie Sławomira Cenckiewicza na szefa Biura Bezpieczeństwa Narodowego. 7 sierpnia tego samego roku został powołany na to stanowisko.

## Kontrowersje
Ustawa będąca podstawą działania komisji do spraw badania wpływów rosyjskich na bezpieczeństwo wewnętrzne Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2007–2022, której Cenckiewicz przewodniczył, została uchwalona przez Sejm 14 kwietnia 2023. Ustawa ta, ze względu na możliwość zakazania przez komisję pełnienia funkcji publicznych, została nazwana przez część mediów i publicystów „lex anty-Tusk” lub „lex dopaść Tuska”, gdyż w ocenie tych środowisk jej rzeczywistym celem miałoby być wyeliminowanie z życia politycznego przewodniczącego Platformy Obywatelskiej i  premiera Donalda Tuska. Środowiska związane z rządem próbowały bronić ustawy, nazywając ją „lex anty-Putin”. Charakter ustawy został skrytykowany przez część środowisk prawniczych twierdzących, że jest on niezgodny z konstytucją.
Pojawiły się zarzuty medialne świadczące o tym, iż współtworząc cykl reportaży TVP Reset, mający przedstawiać politykę międzynarodową oraz relacje Polski z krajami NATO oraz Rosją, Cenckiewicz wykorzystał materiały MSZ, do którym miał dostęp jako pracownik Archiwum tej instytucji. Sama produkcja spotkała się ze skrajnymi opiniami: słowami poparcia mediów prawicowych ale też zdaniami, że przygotowana przez zależną od partii rządzącej Telewizję Polską, była sterowanym politycznie atakiem na poszczególnych polityków opozycji w Polsce w latach 2015–2023, takich jak Donald Tusk czy Radosław Sikorski.
W dniu sejmowego głosowania nad odwołaniem członków komisji lex anty-Tusk, gremium to wygłosiło rekomendację, iż m.in. Donald Tusk nie powinien, zdaniem komisji, pełnić funkcji publicznych odpowiadających za bezpieczeństwo państwa. W odpowiedzi Tusk stwierdził, że nie jest zaskoczony stanowiskiem komisji, gdyż sprawa ta "cuchnie politycznie".

## Życie prywatne
Syn Ryszarda i Janiny z domu Kubiak. Wnuk Mieczysława Cenckiewicza (przed II wojną światową działacza organizacji młodzieżowej KPP, po 1945 funkcjonariusza MBP i SB MSW). Wychowywał się w dzielnicy Zaspa w Gdańsku. Jest związany z duszpasterstwem Bractwa św. Piusa X.

## Publikacje
- (redakcja) Tadeusz Katelbach, Spowiedź pokolenia, przejrzał, poprawił i posłowiem opatrzył Sławomir Cenckiewicz, Gdańsk: Towarzystwo Przyjaciół Wilna i Grodna „Osobita” 2001.
- Oczami bezpieki: szkice i materiały z dziejów aparatu bezpieczeństwa PRL, Kraków: Wydawnictwo Arcana, 2004, ISBN 83-89243-76-8, wyd. 5 – Łomianki: Wydawnictwo LTW 2012.
- (redakcja) Polska emigracja polityczna: informator, wstęp Sławomir Cenckiewicz, Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Adiutor” 2004.
- Tadeusz Katelbach (1897–1977): biografia polityczna, Warszawa: Wydawnictwo LTW, 2005, ISBN 83-88736-59-0.
- (wstęp) Tadeusz Katelbach, Rok złych wróżb (1943), wstęp Sławomir Cenckiewicz, red. Tomasz Boczyński, Dziekanów Leśny: Wydawnictwo LTW 2005, ISBN 83-88736-60-4.
- (redakcja) Wacław Jędrzejewicz, Polonia amerykańska w polityce polskiej: historia Komitetu Narodowego Amerykanów Polskiego Pochodzenia, wstęp i oprac. Sławomir Cenckiewicz, Łomianki: Wydawnictwo LTW 2006.
- Sławomir Cenckiewicz, Piotr Gontarczyk: SB a Lech Wałęsa. Przyczynek do biografii. Gdańsk: Instytut Pamięci Narodowej--Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, 2008. ISBN 978-83-60464-74-8. OCLC 244300822. (pol.). Brak numerów stron w książce
- Sprawa Lecha Wałęsy, Poznań: Wydawnictwo Zysk i S-ka 2008, ISBN 978-83-7506-242-7.
- (redakcja) Operacja „Zorza II”: Służba Bezpieczeństwa i Komitet Wojewódzki PZPR wobec wizyty Jana Pawła II w Trójmieście (czerwiec 1987), red. Sławomir Cenckiewicz, Marzena Kruk, Warszawa – Gdańsk: Instytut Pamięci Narodowej 2008.
- Śladami bezpieki i partii. Rozprawy – Źródła – Publicystyka, Łomianki: Wydawnictwo LTW, 2009, ISBN 978-83-7565-060-0.
- Gdański Grudzień '70, Gdańsk-Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej 2009, ISBN 978-83-7629-054-6[52]
- (wstęp) Kryptonim „Klan”: Służba Bezpieczeństwa wobec NSZZ „Solidarność” w Gdańsku, t. 1: Wrzesień 1980 – wrzesień 1981, oprac. Marzena Kruk, Warszawa – Gdańsk: Instytut Pamięci Narodowej 2010.
- Anna Solidarność. Życie i działalność Anny Walentynowicz na tle epoki (1929–2010), Poznań: Wydawnictwo Zysk i S-ka, 2010, ISBN 978-83-7506-507-7.
  - wydanie japońskie: Anna-no Pōrando „Rentai”. Uragiri-to shinjitsu (pis. oryg. アンナのポーランド「連帯」: 裏切りと真実), Tokio: Dōjidaisha, 2012, ISBN 978-4-88683-711-0[53]
  - wydanie czeskie: Anna Solidarita: život a dílo Anny Walentynowiczové na pozadí doby (1929–2010), z pol. orig. přel. David Zelinka, Praha: Volvox Globator: Ústav pro studium totalitních režimů 2016.
- Długie ramię Moskwy. Wywiad wojskowy Polski Ludowej 1943–1991, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2011, ISBN 978-83-7506-875-7.
- (wstęp) Krzysztof Wyszkowski, Głową w mur. Publicystyka polityczna, Łomianki: LTW 2012, ISBN 978-83-7565-242-0.
- (posłowie) Paweł Wieczorkiewicz, Łańcuch historii: studia i publicystyka, Łomianki: LTW 2012, ISBN 978-83-7565-256-7.
- Lech Kaczyński. Biografia polityczna 1949–2005, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2013, ISBN 978-83-7785-229-3 (pozostali autorzy: Anna Piekarska, Adam Chmielecki i Janusz Kowalski).
- Wałęsa. Człowiek z teczki, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2013, ISBN 978-83-7785-356-6.
- Atomowy szpieg. Ryszard Kukliński i wojna wywiadów, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2014, ISBN 978-83-7785-477-8.
- Stanisława Kuszelewska, Kobiety; Dziwy życia, oprac. Sławomir Cenckiewicz, Poznań: Zysk i S-ka Wydawnictwo 2014, ISBN 978-83-7785-508-9.
- Konfidenci, Editions Spotkania, Warszawa 2015 (wspólnie z Witoldem Bagieńskim i Piotrem Woyciechowskim)[54], ISBN 978-83-7965-104-7.
- Prezydent. Lech Kaczyński 2005–2010, Wydawnictwo Fronda, Warszawa 2016 (wspólnie z Adamem Chmieleckim), ISBN 978-83-8079-049-0.
- Pułkownik Ignacy Matuszewski, Warszawa: IPN – Wojskowe Biuro Historyczne im. gen broni Kazimierza Sosnkowskiego 2017.
- Anna Walentynowicz (1929–2010) (współautor: Adam Chmielecki), Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej 2017, ISBN 978-83-8098-235-2.
- Czerwona zaraza = Red plague (współautorzy: Adam Chmielecki, Krzysztof Jasiewicz, Maciej Rosalak, Jan Różdżyński, Piotr Semka, Piotr Włoczyk, Grzegorz Wołk, Piotr Zychowicz), Warszawa, Orle Pióro 2017 ISBN 978-83-938158-7-6.
- Geneza Ludowego wojska Polskiego 1943–1945, Warszawa: Akademia Sztuki Wojennej 2017, ISBN 978-83-949074-0-2.
- (wstęp) Tadeusz Katelbach, O zjednoczenie i legalizm: ostatni akt życia publicznego Kazimierza Sosnkowskiego, prolog S. Cenckiewicz, oprac. Jerzy Kirszak, Warszawa: LTW-WBH 2017, ISBN 978-83-7565-518-6.
- (współautor: Dominik Smyrgała), Tomasz Piątek i jego kłamstwa, Warszawa: Wojskowy Instytut Wydawniczy 2017
  - wersja angielska Tomasz Piątek and his lies, Wojskowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2017
- Ignacy Matuszewski, Pisma wybrane, t. 1: 1912–1942, wybór, wprowadzenie i opracowanie Sławomir Cenckiewicz, Warszawa: IPN, LTW, WBH 2019, ISBN 978-83-8098-671-8.
- Ignacy Matuszewski, Pisma wybrane, t. 2: 1943–1946, Wybór i opracowanie Sławomir Cenckiewicz, Warszawa: IPN, LTW, WBH 2019, ISBN 978-83-8098-672-5.
- Władysław Studnicki, Polska za linią Curzona, oprac. Sławomir Cenckiewicz, posłowie Piotr Zychowicz, Warszawa: Wydawnictwo Nowej Konfederacji 2021.
- Gdański Grudzień 70. Rekonstrukcja – dokumentacja – walka z pamięcią, wyd. 2, Gdańsk -; Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej 2021.
- Agentura. Wałęsa, Skubiszewski, Kieżun, Hermaszewski, Rotfeld i inni. Dziekanów Leśny, LTW, 2022, ISBN 978-83-7565-796-8.
- Transformacja. Mazowiecki, Magdalenka, Czempiński, Petelicki, WSI, Komorowski, „Afera marszałkowska”, Tusk. Dziekanów Leśny, LTW, 2022, ISBN 978-83-7565-782-1.
- Historia. „Dziadek z UB”, Ludowe Wojsko (nie)Polskie, Zychowszczyzna, Vaticanum II, Lefebvre, Bergoglio i inni.  Dziekanów Leśny, LTW, 2023, ISBN 978-83-7565-823-1[55].
- (Współautor: Michał Rachoń), Zgoda. Rząd i służby Tuska w objęciach Putina, Transatlantic Foundation, Warszawa 2024, ISBN 978-83-972668-0-3[56].

## Filmografia
Odpowiadał za opracowanie historyczne przy produkcji filmu dokumentalnego pt. Konfrontacja (2005). Udzielał się jako konsultant przy audycjach telewizyjnych, m.in. cyklu Errata do biografii emitowanego w latach 2007–2010 w kanale TVP Historia. Ponadto udzielał wypowiedzi w filmach dokumentalnych.
- 2008: TW „Bolek”, wypowiedzi autorskie
- 2009: Towarzysz generał, wypowiedzi autorskie[57]
- 2010: New Poland, wypowiedzi autorskie
- 2011: Towarzysz generał idzie na wojnę, wypowiedzi autorskie
- 2011: Lider, wypowiedzi autorskie
- 2012: Transformacja, wypowiedzi autorskie
- 2013: Niosła go Polska, wypowiedzi autorskie[58]
- 2013: W imię syna – historia zza żelaznej kurtyny
- 2014: Pachołki Rosji, wypowiedzi autorskie[59]
- 2023: Reset, serial dokumentalny (reżyseria wspólnie z Michałem Rachoniem)[60]

## Odznaczenia, wyróżnienia, nagrody
Odznaczenia
- 2007: Prezydent RP Lech Kaczyński odznaczył Sławomira Cenckiewicza Srebrnym Krzyżem Zasługi „za wzorowe, wyjątkowo sumienne wykonywanie obowiązków wynikających z pracy zawodowej”[1][61].

Nagrody i wyróżnienia
- 2005: Wyróżnienie w ramach Nagrody Literackiej im. Józefa Mackiewicza (za Oczami bezpieki...)[62].
- 2005: Wyróżnienie w Konkursie Literackim im. Brutusa (za Oczami bezpieki...).
- 2006: Nagroda im. Jerzego Łojka (za Tadeusz Katelbach...)[63][64].
- 2006: Wyróżnienie „za wybitne osiągnięcia w badaniach nad Polonią w latach 2003–2006” przez Stowarzyszenie Naukowe „Polska w Świecie”
- 2006: Nagroda Prezesa IPN przyznana przez dr hab. Janusza Kurtykę „wzorowe wykonywanie powierzonych obowiązków w zakresie pracy naukowej”[1].
- 2009: „Człowiek Roku 2008”, tytuł przyznany przez tygodnik „Gazeta Polska” (za SB a Lech Wałęsa. Przyczynek do biografii, razem z nim wyróżnienie otrzymał współautor publikacji Piotr Gontarczyk)[65].
- 2009: Wyróżnienie w ramach Nagrody Literackiej im. Józefa Mackiewicza (za Sprawa Lecha Wałęsy)[66].
- 2010: Wyróżnienie przyznane przez Klub Jagielloński im. Św. Kazimierza dla historyków zajmujących się dziejami najnowszymi w ostatnim 20-leciu[67].
- 2013: Nagroda im. Jacka Maziarskiego[68][69].
- 2015: Nagroda Czarneckiego za rok 2015, przyznana przez patrona nagrody Ryszarda Czarneckiego[70].
- 2017: Nagroda Grzegorza I Wielkiego za rok 2016, przyznana przez czasopismo „Niezależna Gazeta Polska – Nowe Państwo”[71][72]
- 2023: Nagroda Klubów „Gazety Polskiej” za rok 2023 (wspólnie z M. Rachoniem, Za stworzenie serialu Reset)[73]

Konkursy
- 2010: Nagroda w głosowaniu czytelników w 3. edycji konkursu „Książka Historyczna Roku” w ramach Nagrody im. Oskara Haleckiego w kategorii Najlepsza książka naukowa poświęcona dziejom Polski i Polaków w XX wieku (za książkę Anna Solidarność...)[74].
- 2012: Nagroda w głosowaniu czytelników w 5. edycji konkursu „Książka Historyczna Roku” w ramach Nagrody im. Oskara Haleckiego w kategorii Najlepsza książka naukowa poświęcona dziejom Polski i Polaków w XX wieku (za Długie ramię Moskwy...)[75][76].
- 2013: Nagroda w głosowaniu czytelników w 6. edycji konkursu „Książka Historyczna Roku” w ramach Nagrody im. Oskara Haleckiego w kategorii Najlepsza książka naukowa poświęcona dziejom Polski i Polaków w XX wieku (za Lech Kaczyński...)[77].

wikiname: plwiki

title: Sławomir Cenckiewicz

in_language: pl

wikitext:
{{Naukowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Sławomir Cenckiewicz
 |imię i nazwisko org       =
 |grafika                   = Sławomir Cenckiewicz 2022.jpg
 |opis grafiki              = Sławomir Cenckiewicz (2022)
 |państwo                   =
 |data urodzenia            = [[20 lipca]] [[1971]]
 |miejsce urodzenia         = [[Gdynia]]
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |pełne imię i nazwisko     =
 |zawód                     =
 |stopień lub tytuł naukowy = Doktor habilitowany
 |jakich nauk               = humanistycznych
 |specjalność               = historia najnowsza
 |almamater                 = [[Uniwersytet Gdański]]
 |doktorat data             = 2003
 |doktorat dyscyplina       = historia
 |doktorat uczelnia         = [[Uniwersytet Gdański]]
 |doktorat2 data            =
 |doktorat2 dyscyplina      =
 |doktorat2 uczelnia        =
 |doktorat3 data            =
 |doktorat3 dyscyplina      =
 |doktorat3 uczelnia        =
 |habilitacja data          = 2011
 |habilitacja dyscyplina    = historia
 |habilitacja uczelnia      = [[Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie]]
 |profesura data            =
 |status pau                =
 |status pan                =
 |funkcja pan nazwa         =
 |funkcja pan typ           =
 |honoriscausa uczelnia1    =
 |honoriscausa data1        =
 |honoriscausa data2        =
 |honoriscausa uczelnia2    =
 |honoriscausa data3        =
 |honoriscausa uczelnia3    =
 |aktywność zawodowa        = Dyrektor
 |jednostka1 typ            = Instytucja
 |jednostka1 nazwa          = [[Wojskowe Biuro Historyczne im. gen. broni Kazimierza Sosnkowskiego]]
 |okres zatr1               = od 2016 do 2023
 |jednostka3 typ            =
 |jednostka3 nazwa          =
 |jednostka podrz3 typ      =
 |jednostka podrz3 nazwa    =
 |stanowisko3               =
 |okres zatr3               =
 |faksymile                 = Cenckie.jpg
 |opis faksymile            =
 |odznaczenia               = {{order|KZ|S}}
 |commons                   = Category:Sławomir Cenckiewicz
 |wikicytaty                = Sławomir Cenckiewicz
 |www                       = http://www.slawomircenckiewicz.pl/
 |funkcja                   = [[Biuro Bezpieczeństwa Narodowego|Szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego]]
 |od                        = 7 sierpnia 2025
 |poprzednik                = [[Dariusz Łukowski]]
}}
[[Plik:Sławomir Cenckiewicz Piotr Woyciechowski 2023.jpg|thumb|Sławomir Cenckiewicz w rozmowie z [[Piotr Woyciechowski|Piotrem Woyciechowskim]] w [[Centrum Edukacyjne Instytutu Pamięci Narodowej Przystanek Historia im. Janusza Kurtyki|Centrum Edukacyjnym Instytutu Pamięci Narodowej Przystanek Historia]] w [[Warszawa|Warszawie]] (2023)]]
[[Plik:Sławomir Cenckiewicz na spotkaniu w Krakowie (2014).jpg|thumb|Sławomir Cenckiewicz  na spotkaniu w Krakowie (2014)]]
{{Wymowa|Pl-Sławomir Cenckiewicz.ogg|'''Sławomir Ryszard Cenckiewicz'''}} (ur. [[20 lipca]] [[1971]] w [[Gdynia|Gdyni]]) – polski [[Historia|historyk]] czasów najnowszych, [[habilitacja|doktor habilitowany]] [[nauki humanistyczne|nauk humanistycznych]], [[Publicystyka|publicysta]], dyrektor [[Wojskowe Biuro Historyczne im. gen. broni Kazimierza Sosnkowskiego|Wojskowego Biura Historycznego]] (2016–2023), członek Kolegium [[Instytut Pamięci Narodowej|Instytutu Pamięci Narodowej]] (2016–2021), szef [[Biuro Bezpieczeństwa Narodowego|Biura Bezpieczeństwa Narodowego]] (od 2025).

== Życiorys ==
=== Wykształcenie ===
Absolwent [[Wydział Historyczny Uniwersytetu Gdańskiego|Wydziału Historycznego]] [[Uniwersytet Gdański|Uniwersytetu Gdańskiego]] z 1997. Pod kierunkiem prof. [[Roman Wapiński|Romana Wapińskiego]] obronił pracę magisterską pt. „Geneza opozycji lewicowo-liberalnej w PRL (1956–1968)”, która otrzymała wyróżnienie Rektora Uniwersytetu Gdańskiego<ref name="biogram">{{cytuj stronę|url=http://www.slawomircenckiewicz.pl/o-mnie|tytuł=Biogram Sławomira Cenckiewicza|data dostępu=2014-02-17|opublikowany=slawomircenckiewicz.pl|język=pl}}</ref>. Od 1987 był członkiem [[Federacja Młodzieży Walczącej|Federacji Młodzieży Walczącej]]<ref name="wyb">{{cytuj stronę |url = http://www.archiwum.wyborcza.pl/Archiwum/1,0,5125882,20080621RP-DGW,Cenckiewicz_walczy_z_grzechem,.html |tytuł = Cenckiewicz walczy z grzechem |autor = [[Roman Daszczyński]] |data = 2008-06-21 |opublikowany = wyborcza.pl |język = pl |data dostępu = 2013-12-03}}</ref>. W 2003 [[przewód doktorski|doktoryzował]] się w Instytucie Historii Uniwersytetu Gdańskiego na podstawie [[Dysertacja|pracy doktorskiej]] pt. „[[Tadeusz Katelbach]] (1897–1977). Biografia polityczna” (promotorem był ponownie prof. Roman Wapiński)<ref name="biogram" />. 7 listopada 2011 został doktorem habilitowanym, stopień nadał mu [[Wydział Nauk Historycznych i Społecznych Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego|Wydział Nauk Historycznych i Społecznych]] [[Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie|Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie]]<ref>{{Cytuj stronę |url = http://www.slawomircenckiewicz.pl/index.php/Aktualno%C5%9Bci/sawomir-cenckiewicz-doktorem-habilitowanym.html |tytuł = Sławomir Cenckiewicz doktorem habilitowanym! |archiwum = https://web.archive.org/web/20131003032933/http://www.slawomircenckiewicz.pl/index.php/Aktualno%C5%9Bci/sawomir-cenckiewicz-doktorem-habilitowanym.html |zarchiwizowano = 2013-10-03 |data dostępu = 2011-11-20}}</ref>, zaś za rozprawę habilitacyjną posłużyła publikacja książkowa Sławomira Cenckiewicza pt. ''Anna Solidarność. Życie i działalność Anny Walentynowicz na tle epoki (1929–2010)'', wydana w 2010 i stanowiąca biografię [[Anna Walentynowicz|Anny Walentynowicz]]<ref name="biogram" />.

=== Praca ===
W ramach działalności naukowej zajmuje się badaniami historii [[Służba specjalna|służb specjalnych]] państwa polskiego od 1944 roku do dziś, ich wpływu na [[społeczeństwo]], [[Gospodarka|gospodarkę]] i na państwo polskie po 1944 roku. Zajmuje się także historią najnowszą Polaków poza Polską – polską emigracją polityczną, [[Polonia w Stanach Zjednoczonych|Polonią w USA]], historią opozycji antykomunistycznej w okresie [[Polska Rzeczpospolita Ludowa|Polski Ludowej]].

W latach 90 XX w. był redaktorem naczelnym dwumiesięcznika „[[Zawsze wierni]]” wydawanego przez tradycjonalistyczne [[Bractwo Kapłańskie Świętego Piusa X|Bractwo Świętego Piusa X]]. W latach 2003–2005 był sekretarzem redakcji rocznika naukowego „Niepodległość” (Warszawa)<ref name="biogram" />. Członek redakcji kwartalnika naukowego IPN „Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944–1989” (Rzeszów)<ref name="biogram" />. Od 1999 członek [[Światowa Rada Badań nad Polonią|Rady Porozumiewawczej Badań nad Polonią]]<ref name="biogram" />.

Dwukrotny stypendysta Polonia Aid Foundation Trust w [[Londyn]]ie (2000 i 2004)<ref name="biogram" />. W 2000 otrzymał grant [[Fundacja Kościuszkowska|Fundacji Kościuszkowskiej]] w [[Nowy Jork|Nowym Jorku]]<ref name="biogram" />. Od 2005 do 2007 był stypendystą Free Speech Foundation w [[Chicago]]<ref>[http://www.videofact.com/polska/cenckiewicz.htm Encyklopedia Emigracji – Sławomir Cenckiewicz].</ref><ref name="biogram" />.

Od 2001 do 2006 pracownik Oddziałowego Biura Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej w Gdańsku (stanowisko: starszy specjalista)<ref name="biogram" />. W latach 2003–2005 [[adiunkt]] w Instytucie Historii Uniwersytetu Gdańskiego<ref name="biogram" />. Od lipca do listopada 2006 był zatrudniony w Biurze Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie (stanowisko: kierownik sekcji Edycji Źródeł i Informacji Naukowej)<ref name="biogram" />. Od lutego 2007 do września 2008 zajmował stanowisko naczelnika w Oddziałowym Biurze Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej w Gdańsku<ref name="biogram" />. Ze stanowiska odszedł po publikacji monografii ''[[SB a Lech Wałęsa. Przyczynek do biografii]]'' napisanej wspólnie z [[Piotr Gontarczyk|Piotrem Gontarczykiem]]<ref name="biogram" />. Przez 5 lat pozostawał bez pracy<ref>{{Cytuj odcinek |tytuł = Gwiazdy w Republice – odc. 49 – Sławomir Cenckiewicz |url = https://www.youtube.com/watch?v=-jNJDPX5GIE |autorzy = Telewizja Republika |emisja = 2018-03-25 |data dostępu = 2018-03-26}}</ref>.

Decyzją z 22 lipca 2006 ministra obrony narodowej [[Radosław Sikorski]] powołał go na stanowisko przewodniczącego [[Komisja ds. Likwidacji Wojskowych Służb Informacyjnych|Komisji ds. Likwidacji Wojskowych Służb Informacyjnych]], które Cenckiewicz zajmował do 30 października 2006<ref name="biogram" />. Miał udział w stworzeniu [[Raport Macierewicza|Raportu o niezgodnych z prawem działaniach WSI w okresie ich istnienia]]. Wówczas pracował jako doradca wiceministra obrony narodowej [[Antoni Macierewicz|Antoniego Macierewicza]] – Pełnomocnika ds. organizacji [[Służba Kontrwywiadu Wojskowego|Służby Kontrwywiadu Wojskowego]], przy likwidacji [[Wojskowe Służby Informacyjne|Wojskowych Służb Informacyjnych]]<ref name="biogram" />.

Od grudnia 2006 do stycznia 2008 na mocy powołania przez [[Ministerstwo Skarbu]] był członkiem rady nadzorczej państwowego przedsiębiorstwa [[Operator Logistyczny Paliw Płynnych]] Sp. z o.o. (wcześniej: Naftobaza), należącego do [[Nafta Polska|Nafty Polskiej]] – spółki skarbu państwa<ref>{{Cytuj stronę |url = https://classic.wyborcza.pl/archiwumGW/4850742/Nafciarze-Macierewicza |tytuł = Nafciarze od Macierewicza |autor = Andrzej Kublik |data dostępu = 2008-06-23}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |url = http://www.naftapolska.com.pl/aktualnosci/?xml=load_page&st=22299&op=1&id=536&gs=&pid=3622 |tytuł = Komunikat prasowy z dnia 22 lutego 2008 |archiwum = https://web.archive.org/web/20131002114736/http://www.naftapolska.com.pl/aktualnosci/?xml=load_page&st=22299&op=1&id=536&gs=&pid=3622 |zarchiwizowano = 2013-10-02 |data dostępu = 2008-06-23}}</ref><ref name="biogram" />.

Jest autorem ponad 200 publikacji naukowych, popularnonaukowych i źródłowych<ref name="biogram" />. Publikował m.in. na łamach pism i periodyków „[[Arcana (czasopismo)|Arcana]]”, „Niepodległość” (Nowy Jork-Londyn-Warszawa), „[[Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej|Biuletyn IPN]]”, „Pamięć i Sprawiedliwość” (Warszawa), „Dzieje Najnowsze” (Warszawa), „Orzeł Biały” (Londyn), „[[Wprost]]” i „[[Tygodnik Solidarność]]”, „[[Rzeczpospolita (gazeta)|Rzeczpospolita]]”, „[[Christianitas (pismo)|Christianitas]]” i „[[Gazeta Wyborcza]]”. Publikował w miesięczniku „[[Uważam Rze]]”<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.slawomircenckiewicz.pl/index.php/Aktualno%C5%9Bci/s-cenckiewicz-na-amach-uwaam-rze-i-uwaam-rze-historia.html |tytuł = S. Cenckiewicz na łamach „Uważam Rze” i „Uważam Rze Historia” |data = 2012-05-17 |opublikowany = slawomircenckiewicz.pl |język = pl |archiwum = https://web.archive.org/web/20121015195250/http://www.slawomircenckiewicz.pl/index.php/Aktualno%C5%9Bci/s-cenckiewicz-na-amach-uwaam-rze-i-uwaam-rze-historia.html |zarchiwizowano = 2012-10-15 |data dostępu = 2013-11-22}}</ref> i do stycznia 2013 w jego tematycznym miesięczniku „[[Uważam Rze Historia]]”<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.slawomircenckiewicz.pl/index.php/Aktualno%C5%9Bci/poegnanlny-felieton-sawomira-cenckiewicza-w-quwaam-rze-historiaq.html |tytuł = Pożegnalny felieton Sławomira Cenckiewicza w „Uważam Rze Historia” |data = 2013-01-24 |opublikowany = slawomircenckiewicz.pl |język = pl |archiwum = https://web.archive.org/web/20131211100923/http://slawomircenckiewicz.pl/index.php/Aktualno%C5%9Bci/poegnanlny-felieton-sawomira-cenckiewicza-w-quwaam-rze-historiaq.html |zarchiwizowano = 2013-12-11 |data dostępu = 2013-11-22}}</ref>, a potem został redaktorem i publicystą mesięcznika „Historia Do Rzeczy”<ref>{{cytuj stronę |url = http://dorzeczy.pl/redakcja/ |tytuł = Redakcja |opublikowany = dorzeczy.pl |język = pl |data dostępu = 2013-02-04}}</ref><ref>{{cytuj stronę |url = http://www.slawomircenckiewicz.pl/index.php/Aktualno%C5%9Bci/sawomir-cenckiewicz-w-qhistorii-do-rzeczyq.html |tytuł = Sławomir Cenckiewicz w „Historii Do Rzeczy” |data = 2013-03-28 |opublikowany = slawomircenckiewicz.pl |język = pl |archiwum = https://web.archive.org/web/20131211092226/http://slawomircenckiewicz.pl/index.php/Aktualno%C5%9Bci/sawomir-cenckiewicz-w-qhistorii-do-rzeczyq.html |zarchiwizowano = 2013-12-11 |data dostępu = 2013-11-22}}</ref>. W kwietniu wydano jego artykuł w [[Czechy|czeskim]] czasopiśmie „Securitas Imperii”<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.slawomircenckiewicz.pl/aktualnosci/cenckiewicz-na-lamach-securitas-imperii |tytuł = Cenckiewicz na łamach „Securitas Imperii”! |data = 19 kwietnia 2014 |opublikowany = slawomircenckiewicz.pl |data dostępu = 2014-05-01}}</ref>.

17 czerwca 2013 miała miejsce premiera książki ''Lech Kaczyński. Biografia polityczna 1949–2005'', napisanej wraz z grupą badawczą i stanowiącej pierwszą część biografii [[Lech Kaczyński|Lecha Kaczyńskiego]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://ksiazki.wp.pl/bid,72275,tytul,Lech-Kaczynski-Biografia-polityczna-1949-2005,ksiazka.html?ticaid=110ca1 |tytuł = Lech Kaczyński. Biografia polityczna 1949–2005 |opublikowany = wp.pl |język = pl |data dostępu = 2013-06-18}}</ref><ref>{{cytuj stronę |url = http://www.zysk.com.pl/pl/Aktualnosci/Lech_Kaczynski._Biografia_polityczna |tytuł = Lech Kaczyński. Biografia polityczna |opublikowany = zysk.com.pl |język = pl |archiwum = https://web.archive.org/web/20130930105643/http://www.zysk.com.pl/pl/Aktualnosci/Lech_Kaczynski._Biografia_polityczna |zarchiwizowano = 2013-09-30 |data dostępu = 2013-09-30}}</ref><ref>{{cytuj stronę |url = http://wpolityce.pl/artykuly/55673-lech-kaczynski-biografia-polityczna-w-poniedzialek-rusza-trasa-promocyjna-wielkiej-ksiazki-poswieconej-sp-prezydentowi-rp |tytuł = Lech Kaczyński. Biografia polityczna – w poniedziałek rusza trasa promocyjna wielkiej książki poświęconej śp. Prezydentowi RP |data = 2013-06-12 |opublikowany = wpolityce.pl |język = pl |data dostępu = 2013-09-30}}</ref><ref>{{cytuj stronę |url = http://www.blogpress.pl/node/17023 |tytuł = Premiera książki Lech Kaczyński: biografia polityczna 1949–2005 |data = 2013-07-06 |opublikowany = blogpress.pl |język = pl |data dostępu = 2013-09-30}}</ref>. We wrześniu 2013 roku ukazała się jego trzecia publikacja dotycząca [[Lech Wałęsa|Lecha Wałęsy]] pt. ''[[Wałęsa. Człowiek z teczki]]''<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.zysk.com.pl/pl/Zapowiedzi/Walesa_czlowiek_z_teczki_-_Slawomir_Cenckiewicz |tytuł = Wałęsa. Człowiek z teczki – Sławomir Cenckiewicz |opublikowany = zysk.com.pl |język = pl |archiwum = https://web.archive.org/web/20130925040317/http://www.zysk.com.pl/pl/Zapowiedzi/Walesa_czlowiek_z_teczki_-_Slawomir_Cenckiewicz |zarchiwizowano = 2013-09-25 |data dostępu = 2013-09-30}}</ref>. 22 września 2014 tygodnik „[[Do Rzeczy]]” opublikował artykuł Sławomira Cenckiewicza i [[Piotr Woyciechowski|Piotra Woyciechowskiego]] ''Tajemnica „Tamizy” – jak prof. Kieżun współpracował z bezpieką'', w którym przedstawiono dokumenty świadczące o współpracy [[Witold Kieżun|Witolda Kieżuna]] ze służbami specjalnymi PRL<ref>{{Cytuj stronę |url = http://dorzeczy.pl/id,4286/nr-39-tajemnica-Tamizy-Jak-prof-Kiezun-wspolpracowal-z-bezpieka.html |tytuł = Tajemnica „Tamizy”. Jak prof. Kieżun współpracował z bezpieką |autor = Sławomir Cenckiewicz, Piotr Woyciechowski |opublikowany = dorzeczy.pl |data dostępu = 2015-12-16}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |url = http://niezalezna.pl/60142-cenckiewicz-i-woyciechowski-dla-niezaleznapl-witold-kiezun-zycie-oficjalne |tytuł = Cenckiewicz i Woyciechowski dla niezalezna.pl: Witold Kieżun – życie oficjalne |autor = Sławomir Cenckiewicz, Piotr Woyciechowski |data = 2014-10-06 |opublikowany = niezalezna.pl/ |data dostępu = 2015-12-16}}</ref>.

W 2009 rozpoczął prowadzenie zajęć z zakresu służb specjalnych PRL na podyplomowym Studium Socjologii Bezpieczeństwa Wewnętrznego na [[Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu|Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu]], zaś w 2013 został profesorem uczelnianym i nauczycielem akademickim [[historia|historii]] w [[Akademia Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu|Wyższej Szkole Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu]]<ref name="biogram" /><ref>{{cytuj stronę |url = http://www.wsksim.edu.pl/pobranie/program%20oblicza%20wolnosci.jpg |tytuł = Sympozjum naukowe „Oblicza wolności” |opublikowany = wsksim.edu.pl |archiwum = https://web.archive.org/web/20131230232807/http://www.wsksim.edu.pl/pobranie/program%20oblicza%20wolnosci.jpg |zarchiwizowano = 30 grudnia 2013 |data dostępu = 2014-02-17}}</ref>.

4 stycznia 2016 został powołany przez ministra obrony narodowej [[Antoni Macierewicz|Antoniego Macierewicza]] na stanowisko Pełnomocnika Ministra Obrony Narodowej ds. Reformy Archiwów Wojskowych oraz na pełniącego obowiązki dyrektora [[Centralne Archiwum Wojskowe|Centralnego Archiwum Wojskowego]]<ref>{{Cytuj stronę |url = http://mon.gov.pl/aktualnosci/artykul/najnowsze/2016-01-04-pelnomocnik-mon-ds-reformy-archiwow-wojskowych/ |tytuł = Pełnomocnik MON ds. Reformy Archiwów Wojskowych |data = 2016-01-04 |opublikowany = mon.gov.pl |data dostępu = 2016-01-04}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |url = http://caw.wp.mil.pl/pl/67_440.html |tytuł = Komunikat Pełnomocnika Ministra Obrony Narodowej do Spraw Reformy Archiwów Wojskowych i p.o. dyrektora CAW |data = 2016-01-15 |opublikowany = caw.wp.mil.pl |archiwum = https://web.archive.org/web/20160321115840/http://caw.wp.mil.pl/pl/67_440.html |zarchiwizowano = 2016-03-21 |data dostępu = 2016-01-30}}</ref>. 4 czerwca 2016 został dyrektorem Wojskowego Biura Historycznego im. Gen. K. Sosnkowskiego. W czerwcu tego samego roku został powołany przez [[Sejm Rzeczypospolitej Polskiej|Sejm RP]] w skład Kolegium [[Instytut Pamięci Narodowej|Instytutu Pamięci Narodowej]]<ref>{{Cytuj stronę |url = https://archive.is/20160623105253/http://www.rp.pl/Polityka/160629696-Sejm-wybral-czlonkow-Kolegium-IPN.html |tytuł = Sejm wybrał członków Kolegium IPN |opublikowany = rp.pl |data = 23 czerwca 2016 |data dostępu = 2016-06-23}}</ref>.

Od stycznia 2013 do sierpnia 2020 publikował felietony i artykuły w tygodniku „[[Do Rzeczy]]”<ref>{{Cytuj |tytuł = Sławomir Cenckiewicz kończy współpracę z tygodnikiem ‘Do Rzeczy’. Paweł Lisicki zaskoczony |data dostępu = 2020-08-04 |opublikowany = wirtualnemedia.pl |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/slawomir-cenckiewicz-konczy-wspolprace-z-tygodnikim-do-rzeczy-pawel-lisicki-zaskoczony |język = pl}}</ref>. Od 7 lutego 2018 do lipca 2024 członek Rady przy [[Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku]]<ref>{{Cytuj stronę |url = http://muzeum1939.pl/minister-kultury-powolal-czlonkow-rady-muzeum/aktualnosci/1098.html |tytuł = Minister Kultury powołał członków Rady Muzeum |opublikowany = muzeum1939.pl |data = |data dostępu = 2018-02-09}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |url = https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzienniki-resortowe/powolanie-czlonkow-rady-muzeum-przy-muzeum-ii-wojny-swiatowej-w-36033643 |tytuł = Powołanie członków Rady Muzeum przy Muzeum II Wojny |opublikowany = sip.lex.pl |data = |data dostępu = 2022-09-06}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |url = https://muzeum1939.pl/rada-muzeum-ii-wojny-swiatowej-w-gdansku |tytuł = Skład Rady |opublikowany = muzeum1939.pl |data = |data dostępu = 2024-09-01}}</ref>. Od 1 marca 2018 zatrudniony w  [[Akademia Sztuki Wojennej|Akademii Sztuki Wojennej]], w której od 1 października 2022 pełni funkcję kierownika Katedry Służb Specjalnych<ref>{{Cytuj |tytuł = RAD-on: RAPORTY, ANALIZY, DANE |data dostępu = 2023-06-19 |opublikowany = radon.nauka.gov.pl |url = https://radon.nauka.gov.pl/dane/profil/FB86199A3AA07FF976325D0A3BA5010838B1C852}}</ref>. 3 stycznia 2022 został doradcą prezesa IPN [[Karol Nawrocki|Karola Nawrockiego]] ds. naukowych, w związku z czym złożył rezygnację z członkostwa w Kolegium IPN<ref>{{Cytuj stronę |url = https://ipn.gov.pl/pl/dla-mediow/komunikaty/156904,Dr-hab-Slawomir-Cenckiewicz-doradca-prezesa-IPN-ds-naukowych.html |tytuł = Dr hab. Sławomir Cenckiewicz doradcą prezesa IPN ds. naukowych |opublikowany = ipn.gov.pl |data = 21 grudnia 2021 |data dostępu = 2021-12-21}}</ref>. W 2022 został pracownikiem Biura Archiwum i Zarządzania Informacją [[Ministerstwo Spraw Zagranicznych (Polska)|Ministerstwa Spraw Zagranicznych]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Autor „Resetu” jest zatrudniony w MSZ. Sikorski: Za pieniądze rządu uprawia propagandę |data = 2023-06-19 |data dostępu = 2023-06-19 |opublikowany = Wprost |url = https://www.wprost.pl/polityka/11269990/autor-resetu-jest-zatrudniony-w-msz-sikorski-za-pieniadze-rzadu-uprawia-propagande.html |język = pl}}</ref>. Wszedł w skład rady programowej Fundacji im. Janusza Kurtyki<ref>{{Cytuj stronę|url=https://web.archive.org/web/20240723064224/https://fundacjakurtyki.pl/o-fundacji/rada-programowa/|tytuł=Rada Programowa|opublikowany=fundacjakurtyki.pl|data dostępu=2025-03-01}}</ref>.

W sierpniu 2023 z rekomendacji posłów [[Prawo i Sprawiedliwość|Prawa i Sprawiedliwości]] został powołany przez Sejm w skład [[Państwowa Komisja do spraw badania wpływów rosyjskich na bezpieczeństwo wewnętrzne Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2007–2022|Państwowej Komisji do spraw badania wpływów rosyjskich na bezpieczeństwo wewnętrzne Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2007–2022]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Sejm podjął decyzję. Skład komisji lex Tusk przegłosowany [WIDEO] |data dostępu = 2023-08-30 |opublikowany = wiadomosci.onet.pl |url = https://wiadomosci.onet.pl/kraj/sejm-podjal-decyzje-sklad-komisji-lex-tusk-przeglosowany-wideo/q0w4kyj |język = pl}}</ref>. We wrześniu tego samego roku został wybrany na przewodniczącego tej komisji<ref>{{Cytuj |tytuł = Komisja zbada rosyjskie wpływy w Polsce. Na jej czele stanął profesor Sławomir Cenckiewicz |data dostępu = 2023-09-11 |opublikowany = niezalezna.pl |url = https://niezalezna.pl/polska/komisja-zbada-rosyjskie-wplywy-w-polsce-na-jej-czele-stanal-slawomir-cenckiewicz/497208 |język = pl}}</ref>. 29 listopada 2023 [[Sejm Rzeczypospolitej Polskiej X kadencji|Sejm]] odwołał go z tej funkcji<ref>{{Cytuj |tytuł = Głosowanie nr 43 na 1. posiedzeniu Sejmu - Sejm Rzeczypospolitej Polskiej |data dostępu = 2023-11-29 |opublikowany = sejm.gov.pl |url = https://www.sejm.gov.pl/Sejm10.nsf/agent.xsp?symbol=glosowania&NrKadencji=10&NrPosiedzenia=1&NrGlosowania=43}}</ref>. W grudniu tego samego roku zakończył pełnienie funkcji dyrektora Wojskowego Biura Historycznego<ref>{{Cytuj stronę | url = https://wbh.wp.mil.pl/pl/articles/aktualnosci-wbh-42rc/2023-12-11e79v-uroczyste-pozegnanie-dyrektora-wbh/ | tytuł = Uroczyste pożegnanie Dyrektora WBH | data = 2023-12-11 | opublikowany = wbp.wp.mil.pl | data dostępu = 2023-12-11}}</ref>.

W latach 2018–2024 był członkiem rady [[Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie|Muzeum Wojska Polskiego]]. 22 lutego 2024 wraz z profesorem [[Wiesław Wysocki|Wiesławem Wysockim]] zrezygnował z zasiadania w tej radzie. Decyzja ta była wyrazem sprzeciwu wobec powołania na stanowisko dyrektora tej instytucji generała [[Bogusław Pacek|Bogusława Packa]]<ref>{{Cytuj |autor = Redakcja |tytuł = Dyrektorem Muzeum Wojska Polskiego został żołnierz komunistycznej wojskowej bezpieki |data = 2024-02-19 |data dostępu = 2024-02-22 |opublikowany = Portal Warszawski |url = https://portalwarszawski.com.pl/2024/02/19/dyrektorem-muzeum-wojska-polskiego-zostal-zolnierz-komunistycznej-wojskowej-bezpieki/ |język = pl}}</ref><ref>{{Cytuj |tytuł = Sławomir Cenckiewicz reaguje na zmiany w Muzeum Wojska Polskiego. Napisał list do szefa MON |data = 2024-02-22 |data dostępu = 2024-02-22 |opublikowany = Onet Wiadomości |url = https://wiadomosci.onet.pl/kraj/cenckiewicz-reaguje-na-zmiany-muzeum-wojska-polskiego-napisal-list-do-szefa-mon/nlny0vb |język = pl}}</ref><ref>{{Cytuj |tytuł = Sprzeciw wobec nominacji dla Bogusława Packa. Profesorowie odchodzą z Rady Muzeum Wojska Polskiego {{!}} Niezalezna.pl |data dostępu = 2024-02-22 |opublikowany = niezalezna.pl |url = https://niezalezna.pl/polska/sprzeciw-wobec-nominacji-dla-boguslawa-packa-profesorowie-odchodza-z-rady-muzeum-wojska-polskiego/511838}}</ref>.

W maju 2025 Wydział ds. Wojskowych Prokuratury Okręgowej w Warszawie postawił mu zarzuty w związku z pomocnictwem w ujawnieniu fragmentów Planu Użycia Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, którego miał dopuścić się jako Dyrektor Wojskowego Biura Historycznego<ref>{{Cytuj |tytuł = Zarzuty dla byłego Dyrektora Wojskowego Biura Historycznego w związku z pomocnictwem w ujawnieniem fragmentów Planu Użycia Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - Prokuratura Okręgowa w Warszawie - Portal Gov.pl |data dostępu = 2025-05-08 |opublikowany = Prokuratura Okręgowa w Warszawie |url = https://www.gov.pl/web/po-warszawa/zarzuty-dla-bylego-dyrektora-wojskowego-biura-historycznego-w-zwiazku-z-pomocnictwem-w-ujawnieniem-fragmentow-planu-uzycia-sil-zbrojnych-rzeczypospolitej-polskiej}}</ref>.

W maju 2025, prawomocnym wyrokiem [[Sąd apelacyjny|Sądu Apelacyjnego]] w Warszawie, wygrał proces o naruszenie dóbr osobistych, który wytoczył Lechowi Wałęsie w związku z rozpowszechnianiem przez niego oskarżeń, jakoby Sławomir Cenckiewicz miał dokonać fałszerstwa dokumentów dotyczących tajnego współpracownika SB o pseudonimie ''Bolek''. Sąd nakazał Lechowi Wałęsie przeproszenie Sławomira Cenckiewicza oraz wpłatę 30 tys. zł na cel społeczny<ref>{{Cytuj stronę|url=https://dorzeczy.pl/kraj/727944/tw-bolek-jest-prawomocny-wyrok-w-sprawie-cenckiewicz-walesa.html|tytuł=Cenckiewicz zabrał głos po prawomocnym wyroku w sprawie TW Bolka|opublikowany=dorzeczy.pl|data=2025-05-18|data dostępu=2025-05-18}}</ref>.

W lipcu 2025 [[Karol Nawrocki]] zapowiedział powołanie Sławomira Cenckiewicza na szefa [[Biuro Bezpieczeństwa Narodowego|Biura Bezpieczeństwa Narodowego]]<ref>{{Cytuj |autor = Polsat News |tytuł = Prezydent elekt kompletuje zespół. Podał kolejne nazwiska |data = 2025-07-03 |data dostępu = 2025-07-03 |opublikowany = PolsatNews.pl |url = https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2025-07-03/prezydent-elekt-kompletuje-zespol-slawomir-cenckiewicz-szefem-bbn/}}</ref>. 7 sierpnia tego samego roku został powołany na to stanowisko<ref>{{Cytuj |tytuł = Powołania na stanowiska kierownicze w Kancelarii Prezydenta RP |data = 2025-08-07 |data dostępu = 2025-08-07 |opublikowany = Kancelaria Prezydenta RP |url = https://www.prezydent.pl/aktualnosci/nominacje/powolania-na-stanowiska-kierownicze-w-kancelarii-prezydenta-rp,104735}}</ref>.

== Kontrowersje ==
Ustawa będąca podstawą działania komisji [[Państwowa Komisja do spraw badania wpływów rosyjskich na bezpieczeństwo wewnętrzne Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2007–2022|do spraw badania wpływów rosyjskich na bezpieczeństwo wewnętrzne Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2007–2022]], której Cenckiewicz przewodniczył, została uchwalona przez Sejm 14 kwietnia 2023. Ustawa ta, ze względu na możliwość zakazania przez komisję pełnienia funkcji publicznych, została nazwana przez część mediów i publicystów „lex anty-Tusk” lub „lex dopaść Tuska”, gdyż w ocenie tych środowisk jej rzeczywistym celem miałoby być wyeliminowanie z życia politycznego przewodniczącego [[Platforma Obywatelska|Platformy Obywatelskiej]] i  [[Premierzy Polski|premiera]] Donalda Tuska. Środowiska związane z rządem próbowały bronić ustawy, nazywając ją „lex anty-[[Władimir Putin|Putin]]”. Charakter ustawy został skrytykowany przez część środowisk prawniczych twierdzących, że jest on niezgodny z [[Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej|konstytucją]]<ref>{{Cytuj |tytuł = To najgroźniejszy przepis lex Tusk. Uderzy nie tylko w przesłuchiwanych |data = 2023-06-01 |data dostępu = 2023-11-30 |opublikowany = Businessinsider |url = https://businessinsider.com.pl/prawo/artykul-13-to-najgrozniejszy-przepis-lex-tusk-uderzy-nie-tylko-w-przesluchiwanych/e1lgvjj |język = pl}}</ref>.

Pojawiły się zarzuty medialne świadczące o tym, iż współtworząc cykl reportaży TVP [[Reset (serial dokumentalny)|Reset]], mający przedstawiać politykę międzynarodową oraz relacje Polski z krajami NATO oraz Rosją, Cenckiewicz wykorzystał materiały MSZ, do którym miał dostęp jako pracownik Archiwum tej instytucji<ref>{{Cytuj |tytuł = Pracuje w archiwum MSZ i ujawnia materiały resortu. Kontrowersje wokół Cenckiewicza |data = 2023-06-19 |data dostępu = 2023-11-30 |opublikowany = Onet Wiadomości |url = https://wiadomosci.onet.pl/kraj/pracuje-w-archiwum-i-ujawnia-materialy-msz-kontrowersje-wokol-cenckiewicza/wlgxw3e |język = pl}}</ref>. Sama produkcja spotkała się ze skrajnymi opiniami: słowami poparcia mediów prawicowych<ref>{{Cytuj |tytuł = Rachoń i Sakiewicz o Resecie. Dokument, który zrobił ogromne wrażenie. To najlepszy obraz totalności {{!}} Niezalezna.pl |data dostępu = 2023-11-30 |opublikowany = niezalezna.pl |url = https://niezalezna.pl/polska/rachon-i-sakiewicz-o-resecie-dokument-ktory-zrobil-ogromne-wrazenie-to-najlepszy-obraz-totalnosci/489966}}</ref> ale też zdaniami, że przygotowana przez zależną od partii rządzącej [[Telewizja Polska|Telewizję Polską]], była sterowanym politycznie atakiem na poszczególnych polityków opozycji w Polsce w latach 2015–2023, takich jak [[Donald Tusk]] czy [[Radosław Sikorski]]<ref>{{Cytuj |tytuł = "Reset" podzielił polityków. Skrajne opinie o serialu dokumentalnym TVP |data dostępu = 2023-11-30 |opublikowany = wydarzenia.interia.pl |url = https://wydarzenia.interia.pl/kraj/news-nedzna-insynuacja-vs-swietna-robota-politycy-o-resecie,nId,6838421 |język = pl}}</ref>.

W dniu sejmowego głosowania nad odwołaniem członków komisji ''lex anty-Tusk'', gremium to wygłosiło rekomendację, iż m.in. Donald Tusk nie powinien, zdaniem komisji, pełnić funkcji publicznych odpowiadających za bezpieczeństwo państwa<ref>{{Cytuj |autor = Michał Wróblewski |tytuł = Komisja ds. wpływów Rosji chce "blokady" Donalda Tuska. Znamy decyzję Andrzeja Dudy |data = 2023-11-30 |data dostępu = 2023-11-30 |opublikowany = wiadomosci.wp.pl |url = https://wiadomosci.wp.pl/komisja-ds-wplywow-rosji-chce-blokady-donalda-tuska-znamy-decyzje-andrzeja-dudy-6968670810171904a |język = pl}}</ref>. W odpowiedzi Tusk stwierdził, że nie jest zaskoczony stanowiskiem komisji, gdyż sprawa ta "cuchnie politycznie"<ref>{{Cytuj |tytuł = Tusk: Ta sprawa cuchnie politycznie |data dostępu = 2023-11-30 |opublikowany = pap.pl |url = https://www.pap.pl/aktualnosci/donald-tusk-nt-rekomendacji-komisji-ds-rosyjskich-wplywow-nie-jestem-zaskoczony-ta}}</ref>.

== Życie prywatne ==
Syn Ryszarda i Janiny z domu Kubiak<ref name="biogram" />. Wnuk Mieczysława Cenckiewicza (przed [[II wojna światowa|II wojną światową]] działacza organizacji młodzieżowej [[Komunistyczna Partia Polski|KPP]], po 1945 [[funkcjonariusz publiczny|funkcjonariusza]] [[Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego|MBP]] i [[Służba Bezpieczeństwa (PRL)|SB MSW]]<ref name="semka">{{cytuj stronę |url = http://www.rp.pl/artykul/143303.html |tytuł = Nie kijem Cenckiewicza, to pałką |autor = [[Piotr Semka]] |data = 2008-06-03 |opublikowany = rp.pl |język = pl |data dostępu = 2013-12-03}}</ref><ref name="wyb" />). Wychowywał się w dzielnicy [[Zaspa]] w [[Gdańsk]]u<ref>{{Cytuj stronę|url=https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/artykuly/1028039,slawomir-cenckiewicz-ipn-historia-rigamonti.html |tytuł=Sławomir Cenckiewicz: Jestem żołnierzem prawdy |data=16 marca 2017|opublikowany=gazetaprawna.pl|data dostępu=2024-12-19}}</ref>. Jest związany z duszpasterstwem [[Bractwo Kapłańskie Świętego Piusa X|Bractwa św. Piusa X]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.rp.pl/artykul/264417.html |tytuł = Nadchodzi prawdziwa wiosna Kościoła |data = 2009-02-17 |opublikowany = rp.pl |język = pl |data dostępu = 2013-12-03}}</ref>.

== Publikacje ==
* (redakcja) [[Tadeusz Katelbach]], ''Spowiedź pokolenia'', przejrzał, poprawił i posłowiem opatrzył Sławomir Cenckiewicz, Gdańsk: Towarzystwo Przyjaciół Wilna i Grodna „Osobita” 2001.
* ''Oczami bezpieki: szkice i materiały z dziejów aparatu bezpieczeństwa PRL'', Kraków: Wydawnictwo [[Arcana (wydawnictwo)|Arcana]], 2004, {{ISBN|83-89243-76-8}}, wyd. 5 – Łomianki: [[Wydawnictwo LTW]] 2012.
* (redakcja) ''Polska emigracja polityczna: informator'', wstęp Sławomir Cenckiewicz, Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Adiutor” 2004.
* ''Tadeusz Katelbach (1897–1977): biografia polityczna'', Warszawa: Wydawnictwo LTW, 2005, {{ISBN|83-88736-59-0}}.
* (wstęp) Tadeusz Katelbach, ''Rok złych wróżb (1943)'', wstęp Sławomir Cenckiewicz, red. Tomasz Boczyński, Dziekanów Leśny: Wydawnictwo LTW 2005, {{ISBN|8388736604}}.
* (redakcja) [[Wacław Jędrzejewicz]], ''Polonia amerykańska w polityce polskiej: historia Komitetu Narodowego Amerykanów Polskiego Pochodzenia'', wstęp i oprac. Sławomir Cenckiewicz, Łomianki: Wydawnictwo LTW 2006.
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Cenckiewicz |imię = Sławomir |nazwisko2 = Gontarczyk |imię2 = Piotr |autor link2 = Piotr Gontarczyk |tytuł = [[SB a Lech Wałęsa. Przyczynek do biografii]] |wydawca = Instytut Pamięci Narodowej--Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu |miejsce = Gdańsk |rok = 2008 |isbn = 9788360464748 |język = pl |oclc = 244300822}}
* ''Sprawa Lecha Wałęsy'', Poznań: Wydawnictwo [[Zysk i S-ka]] 2008, {{ISBN|978-83-7506-242-7}}.
* (redakcja) ''Operacja „Zorza II”: Służba Bezpieczeństwa i Komitet Wojewódzki PZPR wobec wizyty Jana Pawła II w Trójmieście (czerwiec 1987)'', red. Sławomir Cenckiewicz, Marzena Kruk, Warszawa – Gdańsk: Instytut Pamięci Narodowej 2008.
* ''Śladami bezpieki i partii. Rozprawy – Źródła – Publicystyka'', Łomianki: Wydawnictwo LTW, 2009, {{ISBN|9788375650600}}.
* ''Gdański Grudzień '70'', Gdańsk-Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej 2009, {{ISBN|9788376290546}}<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.ipn.poczytaj.pl/155331 |tytuł = Sławomir Cenckiewicz. Gdański grudzień 70. |opublikowany = ipn.poczytaj.pl |język = pl |data dostępu = 2013-06-18}}</ref>
* (wstęp) ''Kryptonim „Klan”: Służba Bezpieczeństwa wobec NSZZ „Solidarność” w Gdańsku'', t. 1: ''Wrzesień 1980 – wrzesień 1981'', oprac. Marzena Kruk, Warszawa – Gdańsk: Instytut Pamięci Narodowej 2010.
* ''Anna Solidarność. Życie i działalność Anny Walentynowicz na tle epoki (1929–2010)'', Poznań: Wydawnictwo Zysk i S-ka, 2010, {{ISBN|978-83-7506-507-7}}.
** wydanie [[język japoński|japońskie]]: ''Anna-no Pōrando „Rentai”. Uragiri-to shinjitsu'' (pis. oryg. アンナのポーランド「連帯」: 裏切りと真実), Tokio: Dōjidaisha, 2012, {{ISBN|9784886837110}}<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.slawomircenckiewicz.pl/index.php/Aktualno%C5%9Bci/ukazao-si-japoskie-wydanie-anny-solidarno.html |tytuł = Ukazało się japońskie wydanie „Anny Solidarność” |data = 2012-03-13 |opublikowany = slawomircenckiewicz.pl |język = pl |archiwum = https://web.archive.org/web/20121015195436/http://www.slawomircenckiewicz.pl/index.php/Aktualno%C5%9Bci/ukazao-si-japoskie-wydanie-anny-solidarno.html |zarchiwizowano = 2012-10-15 |data dostępu = 2013-11-22}}</ref>
** wydanie czeskie: ''Anna Solidarita: život a dílo Anny Walentynowiczové na pozadí doby (1929–2010)'', z pol. orig. přel. David Zelinka, Praha: Volvox Globator: Ústav pro studium totalitních režimů 2016.
* ''Długie ramię Moskwy. Wywiad wojskowy Polski Ludowej 1943–1991'', Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2011, {{ISBN|978-83-7506-875-7}}.
* (wstęp) [[Krzysztof Wyszkowski]], ''Głową w mur. Publicystyka polityczna'', Łomianki: LTW 2012, {{ISBN|9788375652420}}.
* (posłowie) [[Paweł Wieczorkiewicz]], ''Łańcuch historii: studia i publicystyka'', Łomianki: LTW 2012, {{ISBN|9788375652567}}.
* ''Lech Kaczyński. Biografia polityczna 1949–2005'', Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2013, {{ISBN|978-83-7785-229-3}} (pozostali autorzy: Anna Piekarska, Adam Chmielecki i Janusz Kowalski).
* ''[[Wałęsa. Człowiek z teczki]]'', Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2013, {{ISBN|978-83-7785-356-6}}.
* ''Atomowy szpieg. Ryszard Kukliński i wojna wywiadów'', Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2014, {{ISBN|9788377854778}}.
* [[Stanisława Kuszelewska]], ''Kobiety; Dziwy życia'', oprac. Sławomir Cenckiewicz, Poznań: [[Zysk i S-ka|Zysk i S-ka Wydawnictwo]] 2014, {{ISBN|9788377855089}}.
* ''Konfidenci'', [[Editions Spotkania]], Warszawa 2015 (wspólnie z Witoldem Bagieńskim i [[Piotr Woyciechowski|Piotrem Woyciechowskim]])<ref>{{Cytuj stronę |url = http://www.editionsspotkania.pl/ksiazki.php?id_kategorie=3&id_podkategorie=15&id_ksiazki=26 |tytuł = Konfidenci |opublikowany = editionsspotkania.pl |archiwum = https://web.archive.org/web/20151222084825/http://www.editionsspotkania.pl/ksiazki.php?id_kategorie=3&id_podkategorie=15&id_ksiazki=26 |zarchiwizowano = 2015-12-22 |data dostępu = 2015-12-09}}</ref>, {{ISBN|9788379651047}}.
* ''Prezydent. Lech Kaczyński 2005–2010'', Wydawnictwo Fronda, Warszawa 2016 (wspólnie z Adamem Chmieleckim), {{ISBN|9788380790490}}.
* ''Pułkownik Ignacy Matuszewski'', Warszawa: IPN – Wojskowe Biuro Historyczne im. gen broni Kazimierza Sosnkowskiego 2017.
* ''Anna Walentynowicz (1929–2010)'' (współautor: Adam Chmielecki), Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej 2017, {{ISBN|9788380982352}}.
* ''Czerwona zaraza = Red plague'' (współautorzy: Adam Chmielecki, [[Krzysztof Jasiewicz]], [[Maciej Rosalak]], Jan Różdżyński, [[Piotr Semka]], Piotr Włoczyk, Grzegorz Wołk, [[Piotr Zychowicz]]), Warszawa, Orle Pióro 2017 {{ISBN|9788393815876}}.
* ''Geneza Ludowego wojska Polskiego 1943–1945'', Warszawa: Akademia Sztuki Wojennej 2017, {{ISBN|9788394907402}}.
* (wstęp) Tadeusz Katelbach, ''O zjednoczenie i legalizm: ostatni akt życia publicznego Kazimierza Sosnkowskiego'', prolog S. Cenckiewicz, oprac. Jerzy Kirszak, Warszawa: LTW-WBH 2017, {{ISBN|9788375655186}}.
* (współautor: [[Dominik Smyrgała]]), ''Tomasz Piątek i jego kłamstwa'', Warszawa: Wojskowy Instytut Wydawniczy 2017 [http://www.mon.gov.pl/d/pliki/rozne/dla-mediow/2017/11/raport.pdf]
** wersja angielska ''Tomasz Piątek and his lies'', Wojskowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2017 [http://www.mon.gov.pl/d/pliki/rozne/dla-mediow/2017/12/raport_angielski1.pdf]
* [[Ignacy Matuszewski]], ''Pisma wybrane'', t. 1: ''1912–1942'', wybór, wprowadzenie i opracowanie Sławomir Cenckiewicz, Warszawa: IPN, LTW, WBH 2019, {{ISBN|978-83-8098-671-8}}.
* Ignacy Matuszewski, ''Pisma wybrane'', t. 2: ''1943–1946'', Wybór i opracowanie Sławomir Cenckiewicz, Warszawa: IPN, LTW, WBH 2019, {{ISBN|978-83-8098-672-5}}.
* [[Władysław Studnicki]], ''Polska za linią Curzona'', oprac. Sławomir Cenckiewicz, posłowie [[Piotr Zychowicz]], Warszawa: Wydawnictwo Nowej Konfederacji 2021.
* ''Gdański Grudzień 70. Rekonstrukcja – dokumentacja – walka z pamięcią'', wyd. 2, Gdańsk -; Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej 2021.
* ''Agentura. Wałęsa, Skubiszewski, Kieżun, Hermaszewski, Rotfeld i inni.'' Dziekanów Leśny, LTW, 2022, {{ISBN|9788375657968}}.
* ''Transformacja. Mazowiecki, Magdalenka, Czempiński, Petelicki, WSI, Komorowski, „Afera marszałkowska”, Tusk''. Dziekanów Leśny, LTW, 2022, {{ISBN|9788375657821}}.
* ''Historia. „Dziadek z UB”, Ludowe Wojsko (nie)Polskie, Zychowszczyzna, Vaticanum II, Lefebvre, Bergoglio i inni''.  Dziekanów Leśny, LTW, 2023, {{ISBN|9788375658231}}<ref>{{Cytuj |tytuł = Historia |data dostępu = 2023-08-03 |opublikowany = Wydawnictwo LTW |url = https://ltw.com.pl/historia/1194-historia.html |dostęp = o}}</ref>.
* (Współautor: Michał Rachoń), ''Zgoda. Rząd i służby Tuska w objęciach Putina'', Transatlantic Foundation, Warszawa 2024, {{ISBN|9788397266803}}<ref>{{Cytuj stronę |url = https://dorzeczy.pl/kraj/631508/zgoda-cenckiewicz-i-rachon-napisali-ksiazke-o-tusku-i-putinie.html |tytuł = "Zamów, zanim Tusk zakaże". Cenckiewicz i Rachoń napisali książkę |opublikowany = dorzeczy.pl |data = 9 września 2024 |język = pl |data dostępu = 2024-10-27}}</ref>.

== Filmografia ==
Odpowiadał za opracowanie historyczne przy produkcji filmu dokumentalnego pt. ''Konfrontacja'' (2005). Udzielał się jako konsultant przy audycjach telewizyjnych, m.in. cyklu ''[[Errata do biografii]]'' emitowanego w latach 2007–2010 w kanale [[TVP Historia]]<ref name="biogram" />. Ponadto udzielał wypowiedzi w filmach dokumentalnych.
* 2008: ''TW „Bolek”'', wypowiedzi autorskie
* 2009: ''[[Towarzysz generał]]'', wypowiedzi autorskie<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.debata.olsztyn.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=841:qtowarzysz-generaq-pokazany-w-tvp-&catid=38:polska&Itemid=109 |tytuł = „Towarzysz generał” pokazany w TVP. Generał kontratakuje |data = 2 lutego 2010 |opublikowany = debata.olsztyn.pl |data dostępu = 2014-01-02}}</ref>
* 2010: ''[[New Poland]]'', wypowiedzi autorskie
* 2011: ''[[Towarzysz generał idzie na wojnę]]'', wypowiedzi autorskie
* 2011: ''Lider'', wypowiedzi autorskie
* 2012: [[Transformacja (film)|''Transformacja'']], wypowiedzi autorskie
* 2013: ''Niosła go Polska'', wypowiedzi autorskie<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.slawomircenckiewicz.pl/aktualnosci/niosla-go-polska-film-z-udzialem-slawomira-cenckiewicza |tytuł = „Niosła go Polska” – film z udziałem Sławomira Cenckiewicza |data = 18 kwietnia 2014 |opublikowany = slawomircenckiewicz.pl |data dostępu = 2014-05-01}}</ref>
* 2013: ''W imię syna – historia zza żelaznej kurtyny''
* 2014: ''Pachołki Rosji'', wypowiedzi autorskie<ref>{{Cytuj stronę |url = http://www.slawomircenckiewicz.pl/aktualnosci/cenckiewicz-w-nowym-filmie-aliny-czerniakowskiej |tytuł = Cenckiewicz w nowym filmie „Aliny Czerniakowskiej! |autor = |opublikowany = |język = pl |data dostępu = 2014-12-19}}</ref>
* 2023: ''Reset,'' serial dokumentalny (reżyseria wspólnie z [[Michał Rachoń|Michałem Rachoniem]])<ref>{{Cytuj |tytuł = Cenckiewicz: Założenie było takie, że jak się Rosję jeszcze bardziej "omisiuje"... |data = 2023-06-16 |data dostępu = 2023-07-12 |opublikowany = dziennik.pl |url = https://wiadomosci.dziennik.pl/wydarzenia/artykuly/8735095,slawomir-cenckiewicz-rosja-michal-rachon-tvp1-tvp-info-reset-serial.html |język = pl}}</ref>

== Odznaczenia, wyróżnienia, nagrody ==
; Odznaczenia
* 2007: [[Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej|Prezydent RP]] [[Lech Kaczyński]] odznaczył Sławomira Cenckiewicza [[Krzyż Zasługi|Srebrnym Krzyżem Zasługi]] ''„za wzorowe, wyjątkowo sumienne wykonywanie obowiązków wynikających z pracy zawodowej”''<ref name="biogram" /><ref name=5-59>{{Monitor Polski|2008|5|59}}.</ref>.

; Nagrody i wyróżnienia
* 2005: Wyróżnienie w ramach [[Nagroda Literacka im. Józefa Mackiewicza|Nagrody Literackiej im. Józefa Mackiewicza]] (za ''Oczami bezpieki...'')<ref>{{cytuj stronę |url = http://jozef-mackiewicz.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=4&Itemid=27 |tytuł = Nagroda główna w 2005 roku |opublikowany = jozef-mackiewicz.pl |język = pl |archiwum = https://web.archive.org/web/20131101035646/http://jozef-mackiewicz.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=4&Itemid=27 |zarchiwizowano = 2013-11-01 |data dostępu = 2013-10-30}}</ref>.
* 2005: Wyróżnienie w Konkursie Literackim im. Brutusa (za ''Oczami bezpieki...'').
* 2006: [[Nagroda im. Jerzego Łojka]] (za ''Tadeusz Katelbach...'')<ref>{{Cytuj pismo |tytuł = Nagroda im. Jerzego Łojka |url = http://ipn.gov.pl/download/1/18150/1-8535.pdf |czasopismo = [[Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej]] |wolumin = 1–2 (72–73) |strony = 23 |data = 2007}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |url = http://www.iap.pl/index.html?id=wiadomosci&nrwiad=80069 |tytuł = Nagroda im. Jerzego Łojka wręczona |autor = [[Maciej Marosz]] |data = 2006-12-11 |opublikowany = iap.pl |data dostępu = 2017-07-04}}</ref>.
* 2006: Wyróżnienie „za wybitne osiągnięcia w badaniach nad Polonią w latach 2003–2006” przez Stowarzyszenie Naukowe „Polska w Świecie”
* 2006: Nagroda Prezesa IPN przyznana przez dr hab. [[Janusz Kurtyka|Janusza Kurtykę]] „wzorowe wykonywanie powierzonych obowiązków w zakresie pracy naukowej”<ref name="biogram" />.
* 2009: „Człowiek Roku 2008”, tytuł przyznany przez tygodnik [[Gazeta Polska (tygodnik)|„Gazeta Polska”]] (za ''SB a Lech Wałęsa. Przyczynek do biografii'', razem z nim wyróżnienie otrzymał współautor publikacji [[Piotr Gontarczyk]])<ref>{{cytuj stronę |url = https://archive.is/20131122123618/http://www.stefczyk.tv/kanaly/wydarzenia/czlowiek-roku-2008 |tytuł = Człowiek roku 2008 |opublikowany = stefczyk.tv |język = pl |data dostępu = 2013-11-22}}</ref>.
* 2009: Wyróżnienie w ramach Nagrody Literackiej im. Józefa Mackiewicza (za ''Sprawa Lecha Wałęsy'')<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.slawomircenckiewicz.pl/index.php/Aktualno%C5%9Bci/cenckiewicz-nagrodzony.html |tytuł = Cenckiewicz nagrodzony! |data = 2009-11-13 |opublikowany = slawomircenckiewicz.pl |język = pl |archiwum = https://web.archive.org/web/20111011010415/http://www.slawomircenckiewicz.pl/index.php/Aktualno%C5%9Bci/cenckiewicz-nagrodzony.html |zarchiwizowano = 2011-10-11 |data dostępu = 2013-11-22}}</ref>.
* 2010: Wyróżnienie przyznane przez Klub Jagielloński im. Św. Kazimierza dla historyków zajmujących się dziejami najnowszymi w ostatnim 20-leciu<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20140102191559/http://www.uksw.edu.pl/node/1661 |tytuł = Prestiżowe wyróżnienie dla trzech profesorów UKSW |data = 2010-01-30 |opublikowany = uksw.edu.pl |język = pl |data dostępu = 2013-11-22}}</ref>.
* 2013: [[Nagroda im. Jacka Maziarskiego]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://old.sdp.pl/informacje/8735,nagroda-imienia-maziarskiego-dla-cenckiewicza,1382717579 |tytuł = Nagroda imienia Maziarskiego dla Cenckiewicza |data = 2013-10-25 |opublikowany = sdp.pl |język = pl |data dostępu = 2013-10-30}}</ref><ref>{{cytuj stronę |url = http://niezalezna.pl/47595-slawomir-cenckiewicz-laureatem-nagrody-im-jacka-maziarskiego |tytuł = Sławomir Cenckiewicz laureatem nagrody im. Jacka Maziarskiego |data = 2013-10-26 |opublikowany = niezalezna.pl |język = pl |data dostępu = 2013-10-30}}</ref>.
* 2015: Nagroda Czarneckiego za rok 2015, przyznana przez patrona nagrody [[Ryszard Czarnecki|Ryszarda Czarneckiego]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://niezalezna.pl/212676-nagrody-czarneckiego-ad-2017 |tytuł = Nagrody Czarneckiego AD 2017 |data = 2017-12-28 |opublikowany = niezalezna.pl |język = pl |data dostępu = 2018-01-12}}</ref>.
* 2017: Nagroda Grzegorza I Wielkiego za rok 2016, przyznana przez czasopismo „[[Niezależna Gazeta Polska – Nowe Państwo]]”<ref>{{Cytuj stronę |url = http://www.panstwo.net/4067-slawomir-cenckiewicz-laureatem-nagrody-nowego-panstwa |tytuł = Sławomir Cenckiewicz laureatem nagrody „Nowego Państwa” |autor = [[Katarzyna Gójska|Katarzyna Gójska-Hejke]] |data = 2017-01-30 |opublikowany = panstwo.net |data dostępu = 2017-01-30}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |url = http://niezalezna.pl/93090-slawomir-cenckiewicz-panstwo-polskie-jest-rzadzone-przez-patriotyczna-elite |tytuł = Sławomir Cenckiewicz: Państwo polskie jest rządzone przez patriotyczną elitę |data = 2017-01-30 |opublikowany = niezalezna.pl |data dostępu = 2017-01-30}}</ref>
* 2023: Nagroda Klubów „[[Gazeta Polska (tygodnik)|Gazety Polskiej]]” za rok 2023 (wspólnie z M. Rachoniem, Za stworzenie serialu ''Reset'')<ref>{{Cytuj stronę | url = https://filarybiznesu.pl/finanse/wokol-pieniadza/gala-czlowieka-roku-gazety-polskiej-2023-poznalismy-laureatow/a23370 | tytuł = Gala Człowieka Roku "Gazety Polskiej" 2023. Poznaliśmy laureatów | data = 2024-01-16 | opublikowany = filarybiznesu.pl | data dostępu = 2025-04-23}}</ref>

; Konkursy
* 2010: Nagroda w głosowaniu czytelników w 3. edycji [[Książka Historyczna Roku|konkursu „Książka Historyczna Roku”]] w ramach Nagrody im. Oskara Haleckiego w kategorii Najlepsza książka naukowa poświęcona dziejom Polski i Polaków w XX wieku (za książkę ''Anna Solidarność...'')<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.slawomircenckiewicz.pl/index.php/Aktualno%C5%9Bci/cenckiewicz-nagrodzony2.html |tytuł = Cenckiewicz nagrodzony! |data = 2010-11-29 |opublikowany = slawomircenckiewicz.pl |język = pl |archiwum = https://web.archive.org/web/20131207061218/http://www.slawomircenckiewicz.pl/index.php/Aktualno%C5%9Bci/cenckiewicz-nagrodzony2.html |zarchiwizowano = 2013-12-07 |data dostępu = 2013-11-22}}</ref>.
* 2012: Nagroda w głosowaniu czytelników w 5. edycji konkursu „Książka Historyczna Roku” w ramach Nagrody im. Oskara Haleckiego w kategorii Najlepsza książka naukowa poświęcona dziejom Polski i Polaków w XX wieku (za ''Długie ramię Moskwy...'')<ref>{{cytuj stronę |url = http://wpolityce.pl/wydarzenia/40280-slawomir-cenckiewicz-laureatem-nagrody-historycznej-roku-im-oskara-haleckiego |tytuł = Sławomir Cenckiewicz laureatem Nagrody Historycznej Roku im. Oskara Haleckiego! |data = 2012-11-09 |opublikowany = wpolityce.pl |język = pl |data dostępu = 2013-11-22}}</ref><ref>{{cytuj stronę |url = http://www.slawomircenckiewicz.pl/index.php/Aktualno%C5%9Bci/sawomir-cenckiewicz-laureatem-nagrody-historycznej-roku-im-oskara-haleckiego.html |tytuł = Sławomir Cenckiewicz laureatem Nagrody Historycznej Roku im. Oskara Haleckiego! |data = 2012-11-10 |opublikowany = slawomircenckiewicz.pl |język = pl |archiwum = https://web.archive.org/web/20131211092230/http://slawomircenckiewicz.pl/index.php/Aktualno%C5%9Bci/sawomir-cenckiewicz-laureatem-nagrody-historycznej-roku-im-oskara-haleckiego.html |zarchiwizowano = 2013-12-11 |data dostępu = 2013-11-22}}</ref>.
* 2013: Nagroda w głosowaniu czytelników w 6. edycji konkursu „Książka Historyczna Roku” w ramach Nagrody im. Oskara Haleckiego w kategorii Najlepsza książka naukowa poświęcona dziejom Polski i Polaków w XX wieku (za ''Lech Kaczyński...'')<ref>{{cytuj stronę |url = https://archive.is/20131122134327/http://wyborcza.pl/1,91446,14962067,Wyloniono_zwycieskie_publikacje_w_konkursie_Ksiazka.html |tytuł = Wyłoniono zwycięskie publikacje w konkursie Książka Historyczna Roku |data = 2013-11-15 |opublikowany = wyborcza.pl |język = pl |data dostępu = 2013-11-22}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Szefowie BBN}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.slawomircenckiewicz.pl/ Strona prywatna Sławomira Cenckiewicza]
* {{ludzie nauki|114125|osoba=dr hab. Sławomir Ryszard Cenckiewicz|data dostępu=2011-11-07}}
* {{Filmpolski|osoba|1182750|Sławomir Cenckiewicz}}
* {{Filmweb|osoba|898869|Sławomir Cenckiewicz}}
* [http://cenckiewicz.dorzeczy.pl/ Publikacje Sławomira Cenckiewicza w tygodniku „Do Rzeczy”]
* [https://radiopoznan.fm/informacje/pozostale/wywiad-z-chuliganem-odc-69-slawomir-cenckiewicz Wywiad z chuliganem odc. 69 - Sławomir Cenckiewicz], [[Radio Poznań]]

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Cenckiewicz, Sławomir}}
[[Kategoria:Sławomir Cenckiewicz| ]]
[[Kategoria:Absolwenci Wydziału Historycznego Uniwersytetu Gdańskiego]]
[[Kategoria:Członkowie Kolegium IPN i Rady IPN]]
[[Kategoria:Członkowie Światowej Rady Badań nad Polonią]]
[[Kategoria:Działacze Federacji Młodzieży Walczącej]]
[[Kategoria:Historycy IPN]]
[[Kategoria:Laureaci Nagrody im. Jacka Maziarskiego]]
[[Kategoria:Ludzie Roku Gazety Polskiej]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Gdyni]]
[[Kategoria:Ludzie związani z Bractwem Kapłańskim Świętego Piusa X]]
[[Kategoria:Ludzie związani z przemysłem petrochemicznym]]
[[Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (III Rzeczpospolita)]]
[[Kategoria:Polscy biografowie]]
[[Kategoria:Polscy pisarze współcześni]]
[[Kategoria:Polscy tradycjonaliści katoliccy]]
[[Kategoria:Urzędnicy Ministerstwa Spraw Zagranicznych (III Rzeczpospolita)]]
[[Kategoria:Wykładowcy Akademii Sztuki Wojennej]]
[[Kategoria:Wykładowcy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu]]
[[Kategoria:Wykładowcy Wydziału Historycznego Uniwersytetu Gdańskiego]]
[[Kategoria:Wykładowcy Wyższej Szkoły Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1971]]

title: Sławomir Cenckiewicz

Data i miejsce urodzenia: 20 lipca 1971 · Gdynia

Alma Mater: Uniwersytet Gdański

Doktorat: 2003 – historia · Uniwersytet Gdański

Habilitacja: 2011 – historia · Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie

Okres spraw.: 7 sierpnia 2025

Poprzednik: Dariusz Łukowski


text:
# Jaromir Gajewski
Jaromir Gajewski (ur. 2 kwietnia 1961 w Pyrzycach) – polski kompozytor i pedagog.

## Życiorys
W 1980 został absolwentem liceum w Zespole Szkół nr 1 im. Noblistów Polskich w Pyrzycach. W 1992 ukończył studia w Akademii Muzycznej w Poznaniu w klasie kompozycji prof. Mirosława Bukowskiego, a w 1994 r. w klasie dyrygentury symfonicznej prof. Witolda Krzemieńskiego. Od 1989 do 2010 wykładał w szczecińskiej filii Akademii Muzycznej w Poznaniu, gdzie powołał do życia uczelnianą orkiestrę symfoniczną, którą prowadził od 2013 do 2016. 26 marca 2014 otrzymał stopień doktora habilitowanego sztuk muzycznych, w dyscyplinie artystycznej kompozycja i teoria muzyki.
W latach 1995–2007 zorganizował w Szczecinie dziesięć edycji „Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej im. Witolda Lutosławskiego”, gdzie obok koncertów odbywały się również wystawy plastyczne oraz konferencje naukowe poświęcone muzyce najnowszej. Jako dyrygent współpracował z muzykami Filharmonii Szczecińskiej. Uczestniczył w Międzynarodowych Kursach Kompozytorskich prowadzonych przez jednych z najwybitniejszych kompozytorów współczesnych, m.in. Witolda Lutosławskiego, Luigi Nono, Lucka Ferrari, Henryka Mikołaja Góreckiego, Louisa Andriessena, Bogusława Schaeffera, Włodzimierz Kotońskiego. Prawykonań jego utworów podejmowali się m. in: Antoni Wit, Jerzy Maksymiuk, Józef Radwan, Michał Dworzyński, Kwartet Śląski, Wielka Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach i muzycy Filharmonii Szczecińskiej. Jest członkiem Związku Kompozytorów Polskich oraz Polskiego Towarzystwa Muzyki Współczesnej. W latach 1999–2001 zasiadał w Prezydenckiej Radzie Kultury przy Prezydencie Miasta Szczecin.
W październiku 2005 r. został wyróżniony przez Ministra Kultury odznaką „Zasłużony Działacz Kultury”.
Obecnie (2019) zatrudniony jest na stanowisku profesora nadzwyczajnego w Akademii Sztuki w Szczecinie, gdzie pełni funkcję Kierownika Zakładu Kompozycji i Teorii Muzyki.

## Twórczość
Główny nurt zainteresowań kompozytorskich J. Gajewskiego stanowi muzyka instrumentalna - symfoniczna i kameralna. Twórczość kameralna kompozytora prezentowana była w Polsce oraz poza jej granicami: w Chinach, Czechach, Francji, Niemczech, Stanach Zjednoczonych, Szkocji, we Włoszech oraz na Łotwie.
W 2018 ukazała się płyta wydawnictwa Acte Préalable zawierająca dzieła Marka Jasińskiego i Jaromira Gajewskiego. Nagrań dokonała Urszula Szyryńska wraz z Julitą Przybylską (partię secondo w utworach na cztery ręce wykonywał Grzegorz Stec).
| l.p. | tytuł                            | gatunek / obsada                       | rok  |
| ---- | -------------------------------- | -------------------------------------- | ---- |
| 1.   | Altana                           | pieśni na sopran i fortepian           | 1985 |
| 2.   | Konwersacja                      | na kwartet smyczkowy                   | 1986 |
| 3.   | Oddech nocy                      | na baryton i orkiestrę kameralną       | 1987 |
| 4.   | Koncert                          | na wiolonczelę i orkiestrę symfoniczną | 1988 |
| 5.   | Kraina cieni                     | na zespół kameralny                    | 1988 |
| 6.   | Od świtu do zmierzchu            | na orkiestrę kameralną                 | 1989 |
| 7.   | Przenikania                      | na orkiestrę symfoniczną               | 1990 |
| 8.   | W klatce                         | opera                                  | 1991 |
| 9.   | Uwertura                         | na orkiestrę symfoniczną               | 1993 |
| 10.  | Miniatura nr 1                   | na fortepian                           | 1994 |
| 11.  | String quartet nr 1              | na kwartet smyczkowy                   | 1995 |
| 12.  | Requiem-Symphony                 | na orkiestrę symfoniczną               | 1997 |
| 13.  | Fantazja                         | na orkiestrę symfoniczną               | 1998 |
| 14.  | Eloi, eloi, lama sabathani       | na sopran i orkiestrę                  | 1999 |
| 15.  | Hejnał woj. Zachodniopomorskiego | na 5 instrumentów dętych               | 2000 |
| 16.  | Miniatura                        | na akordeon                            | 2000 |
| 17.  | Hejnał Międzyzdrojów             | na 4 trąbki                            | 2000 |
| 18.  | Fanfary św. Piotra               | na 5 instrumentów dętych               | 2000 |
| 19.  | Miniatura nr 2                   | na fortepian                           | 2001 |
| 20.  | Miniatura nr 3                   | na fortepian                           | 2010 |
| 21.  | Duo for piano and saxophone      | na saksofon i fortepian                | 2010 |
| 22.  | Miniatura nr 4                   | na fortepian                           | 2012 |
| 23.  | Miniatura nr 5                   | na fortepian                           | 2014 |
| 24.  | Miniatura nr 6                   | na fortepian                           | 2016 |
| 25.  | Tajemnicza góra                  | na fortepian                           | 2018 |

title: Jaromir Gajewski

wikitext:
{{Artysta muzyczny infobox
 |nazwa                 = Jaromir Gajewski
 |nazwa oryginalna      =
 |zdjęcie               =
 |opis zdjęcia          =
 |alt zdjęcia           =
 |imię i nazwisko       =
 |pseudonim             =
 |data urodzenia        = 2 kwietnia 1961
 |miejsce urodzenia     = [[Pyrzyce]]
 |pochodzenie           = [[Polacy|polskie]]
 |data śmierci          =
 |miejsce śmierci       =
 |instrument            =
 |typ głosu             =
 |gatunek               = [[muzyka poważna]]
 |zawód                 = [[kompozytor]], [[pedagog]]
 |aktywność             =
 |wydawnictwo           =
 |powiązania            =
 |współpracownicy       =
 |wyróżniony instrument =
 |zespół                =
 |odznaczenia           = {{order|ZDK}}
 |faksymile             =
 |opis faksymile        =
 |commons               =
 |www                   =
}}
'''Jaromir Gajewski''' (ur. [[2 kwietnia]] [[1961]] w [[Pyrzyce|Pyrzycach]]) – [[Polska|polski]] kompozytor i pedagog<ref name=":0">{{Cytuj |autor =  |redaktor = Eugeniusz Kus, Mikołaj Szczęsny |tytuł = Kompozytorzy Szczecińscy |data = 2002 |isbn = 83-916790-2-0 |wolumin = II (Kompozytorzy Szczecińscy po 1945 roku) |wydawca = Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie}}</ref>.

== Życiorys ==
W 1980 został absolwentem liceum w Zespole Szkół nr 1 im. Noblistów Polskich w [[Pyrzyce|Pyrzycach]].<ref>{{Cytuj |tytuł = Lista Absolwentów (LO Pyrzyce, 1980) |url = http://lopyrzyce.pl/attachments/024_1980.pdf}}</ref> W 1992 ukończył studia w [[Akademia Muzyczna im. Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu|Akademii Muzycznej w Poznaniu]] w klasie kompozycji [[Mirosław Bukowski|prof. Mirosława Bukowskiego]], a w 1994 r. w klasie dyrygentury symfonicznej prof. [[Witold Krzemieński|Witolda Krzemieńskiego]]. Od 1989 do 2010 wykładał w szczecińskiej filii [[Akademia Muzyczna im. Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu|Akademii Muzycznej w Poznaniu]], gdzie powołał do życia uczelnianą orkiestrę symfoniczną, którą prowadził od 2013 do 2016. 26 marca 2014 otrzymał stopień [[Doktor habilitowany|doktora habilitowanego]] sztuk muzycznych, w dyscyplinie artystycznej kompozycja i [[teoria muzyki]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Uchwała z 26 marca 2014 |url = https://web.archive.org/web/20201017100026/https://www.amuz.lodz.pl/dmdocuments/habilitacje/jaromir_gajewski/uchwala.pdf}}</ref>.

W latach 1995–2007 zorganizował w [[Szczecin]]ie dziesięć edycji „Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej im. Witolda Lutosławskiego”, gdzie obok koncertów odbywały się również wystawy plastyczne oraz konferencje naukowe poświęcone muzyce najnowszej. Jako dyrygent współpracował z muzykami [[Filharmonia im. Mieczysława Karłowicza w Szczecinie|Filharmonii Szczecińskiej]]. Uczestniczył w Międzynarodowych Kursach Kompozytorskich prowadzonych przez jednych z najwybitniejszych kompozytorów współczesnych, m.in. [[Witold Lutosławski|Witolda Lutosławskiego]], [[Luigi Nono]], Lucka Ferrari, [[Henryk Mikołaj Górecki|Henryka Mikołaja Góreckiego]], [[Louis Andriessen|Louisa Andriessena]], [[Bogusław Schaeffer|Bogusława Schaeffera]], [[Włodzimierz Kotoński]]ego. Prawykonań jego utworów podejmowali się m. in: [[Antoni Wit]], [[Jerzy Maksymiuk]], [[Józef Radwan (dyrygent)|Józef Radwan]], [[Michał Dworzyński]], [[Kwartet Śląski]], [[Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach|Wielka Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach]] i muzycy [[Filharmonia im. Mieczysława Karłowicza w Szczecinie|Filharmonii Szczecińskiej]]. Jest członkiem [[Związek Kompozytorów Polskich|Związku Kompozytorów Polskich]] oraz [[Polskie Towarzystwo Muzyki Współczesnej|Polskiego Towarzystwa Muzyki Współczesnej]]. W latach 1999–2001 zasiadał w Prezydenckiej Radzie Kultury przy Prezydencie Miasta Szczecin.

W październiku 2005 r. został wyróżniony przez Ministra Kultury odznaką „[[Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury”|Zasłużony Działacz Kultury]]”.

Obecnie (2019) zatrudniony jest na stanowisku profesora nadzwyczajnego w [[Akademia Sztuki w Szczecinie|Akademii Sztuki w Szczecinie]], gdzie pełni funkcję Kierownika Zakładu Kompozycji i Teorii Muzyki.

== Twórczość ==
Główny nurt zainteresowań kompozytorskich J. Gajewskiego stanowi muzyka instrumentalna - symfoniczna i kameralna. Twórczość kameralna kompozytora prezentowana była w Polsce oraz poza jej granicami: w [[Chińska Republika Ludowa|Chinach]], [[Czechy|Czechach]], [[Francja|Francji]], [[Niemcy|Niemczech]], [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]], [[Szkocja|Szkocji]], we [[Włochy|Włoszech]] oraz na [[Łotwa|Łotwie]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Jaromir Gajewski |data dostępu = 2020-05-15 |opublikowany = Akademia Stuki w Szczecinie |url = https://akademiasztuki.eu/ksm-130}}</ref>.

W 2018 ukazała się płyta wydawnictwa [[Acte Préalable]] zawierająca dzieła [[Marek Jasiński (kompozytor)|Marka Jasińskiego]] i Jaromira Gajewskiego. Nagrań dokonała Urszula Szyryńska wraz z Julitą Przybylską (partię secondo w utworach na cztery ręce wykonywał Grzegorz Stec)<ref name=":1">{{Cytuj |tytuł = Marek Jasiński - Jaromir Gajewski - Works for Piano and Saxophone |data dostępu = 2019-09-16 |opublikowany = www.acteprealable.com |url = http://www.acteprealable.com/albums/ap0417.html}}</ref>.

{| class="wikitable mw-collapsible"
|+Ważniejsze kompozycje<ref name=":0" /><ref name=":1" />
!l.p.
!tytuł
!gatunek / obsada
!rok
|-
|1.
|Altana
|pieśni na sopran i fortepian
|1985
|-
|2.
|Konwersacja
|na kwartet smyczkowy
|1986
|-
|3.
|Oddech nocy
|na baryton i orkiestrę kameralną
|1987
|-
|4.
|Koncert
|na wiolonczelę i orkiestrę symfoniczną
|1988
|-
|5.
|Kraina cieni
|na zespół kameralny
|1988
|-
|6.
|Od świtu do zmierzchu
|na orkiestrę kameralną
|1989
|-
|7.
|Przenikania
|na orkiestrę symfoniczną
|1990
|-
|8.
|W klatce
|opera
|1991
|-
|9.
|Uwertura
|na orkiestrę symfoniczną
|1993
|-
|10.
|Miniatura nr 1
|na fortepian
|1994
|-
|11.
|String quartet nr 1
|na kwartet smyczkowy
|1995
|-
|12.
|Requiem-Symphony
|na orkiestrę symfoniczną
|1997
|-
|13.
|Fantazja
|na orkiestrę symfoniczną
|1998
|-
|14.
|Eloi, eloi, lama sabathani
|na sopran i orkiestrę
|1999
|-
|15.
|Hejnał woj. Zachodniopomorskiego
|na 5 instrumentów dętych
|2000
|-
|16.
|Miniatura
|na akordeon
|2000
|-
|17.
|Hejnał Międzyzdrojów
|na 4 trąbki
|2000
|-
|18.
|Fanfary św. Piotra
|na 5 instrumentów dętych
|2000
|-
|19.
|Miniatura nr 2
|na fortepian
|2001
|-
|20.
|Miniatura nr 3
|na fortepian
|2010
|-
|21.
|Duo for piano and saxophone
|na saksofon i fortepian
|2010
|-
|22.
|Miniatura nr 4
|na fortepian
|2012
|-
|23.
|Miniatura nr 5
|na fortepian
|2014
|-
|24.
|Miniatura nr 6
|na fortepian
|2016
|-
|25.
|Tajemnicza góra
|na fortepian
|2018
|}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
{{YouTube|typ=Film|id=7y7curDeFNY|tytuł=Hejnał Międzyzdrojów}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Gajewski, Jaromir}}
[[Kategoria:Absolwenci Akademii Muzycznej w Poznaniu]]
[[Kategoria:Wykładowcy Akademii Muzycznej w Poznaniu]]
[[Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury”]]
[[Kategoria:Polscy dyrygenci]]
[[Kategoria:Polscy kompozytorzy muzyki poważnej]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1961]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Pyrzycach]]

title: Jaromir Gajewski

Data i miejsce urodzenia: 2 kwietnia 1961 · Pyrzyce

Pochodzenie: polskie

Gatunki: muzyka poważna

Zawód: kompozytor, pedagog