text:
# Nadzieja powszechnego zbawienia
Nadzieją powszechnego zbawienia – nurt refleksji teologicznej, w katolicyzmie oraz prawosławiu, żywiący nadzieję na powszechne zjednoczenie wszystkich rozumnych istot z Bogiem. Czasem łączony z teorią tzw. „pustego piekła”, która zakłada, że choć piekło stanowi realną możliwość ludzkiej wolności, ostatecznie nikt nie zostanie potępiony.
W przeciwieństwie do apokatastazy nadzieja powszechnego zbawienia znajduje potwierdzenie w oficjalnym nauczaniu Kościoła, zarówno na poziomie teologii spekulatywnej, jak i w kościelnej liturgii. Była obecna od początku istnienia teologii chrześcijańskiej. Mimo to jej właściwy kształt wciąż pozostaje przedmiotem dyskusji. Jej przedstawicielami byli m.in. Ambroży z Mediolanu, a współcześnie Karl Rahner, Hans Urs von Balthasar, a w Polsce – Wacław Hryniewicz.

## Refleksja teologii współczesnej

### W Kościele katolickim
Jan Paweł II zalecał chrześcijanom modlitwę o zbawienie wszystkich ludzi:
Ta pełna nadziei perspektywa przeważa w przepowiadaniu chrześcijańskim. Jest trafnie wyrażona w liturgicznej Tradycji Kościoła (...). «Ty bez nas samych nie mogłeś nas zbawić i bez nas samych nie możesz nas potępić». Módlmy się bardzo o to, ażeby ta wola człowieka, który odrzuca zbawczą wolę Boga, nie ucieleśniała się w nikim i nigdzie. Módlmy się o zbawienie wszystkich ludzi, o wieczne zbawienie dla każdego człowieka.
Nauczanie Papieża na temat problemu zbawienia wskazuje na napięcie, jakie zachodzi pomiędzy ewangelicznym przekazem o piekle a wiarą w dobroć Boga. Jego sens należy do depozytów tajemnic wiary. Jednocześnie Papież podkreśla, iż dla chrześcijan zasadniczą prawdę o życiu wiecznym powinny nieść słowa św. Pawła: "Bóg pragnie, by wszyscy ludzie zostali zbawieni i doszli do poznania prawdy" [1 Tym 2, 4]. Przestrzega on przy tym przed irracjonalnym strachem, jaki wywołać mogą źle interpretowane obrazy biblijne. Tę linię rozumowania, opartą na ufności, iż "Bóg pragnie, by wszyscy ludzie zostali zbawieni", podkreśla inna jego katecheza:
Chrystus jest dobrym pasterzem, bo zna człowieka: każdego i wszystkich. Zna ich przez swoją jedyną wiedzę paschalną. Zna nas, ponieważ nas odkupił. Zna nas, ponieważ "zapłacił za nas": jesteśmy zakupieni za ogromną cenę. Zna nas znajomością i wiedzą bardziej "wewnętrzną", z tą samą wiedzą, którą on, Syn, zna i obejmuje Ojca i w Ojcu obejmuje nieskończoną prawdę i miłość. I przez udział w tej prawdzie i miłości, czyni nowych nas, w sobie takich samych, synów Jego przedwiecznego Ojca; uzyskuje raz na zawsze zbawienie człowieka: każdego człowieka i wszystkiego, tych, których nikt nie wyrwie z jego ręki. Rzeczywiście, kto mógłby mu ich odebrać? (...) Kościół ogłasza nam dziś paschalną pewność odkupienia. Pewność zbawienia.

## Nadzieja powszechnego zbawienia a Biblia

### Księga Jonasza
Chrześcijańska teologia biblijna znajduje podstawy dla nadziei powszechnego zbawienia w prorockiej Księdze Jonasza. W Jon 1, 4-14 wyrażona została prawda o tym, iż Bóg pragnie zbawienia wszystkich ludzi, nawet pogan i grzeszników. Przywołane perykopy opowiadają o statku miotanym przez morską nawałnicę. Jonasz, uciekając przed Bogiem, znalazł się na nim pośród pogan. Kiedy w obliczu niebezpieczeństwa Jonasz zasnął, oni obudzili go i pouczyli, aby modlił się do swojego Boga. Jest to jedyna księga Starego Testamentu, która potępia postawę Izraela, za wzór stawiając postawę pogan. Autor księgi wychwala bałwochwalców właśnie dlatego, że – choć nie znali Boga Jahwe – okazali się ludźmi gorliwszymi w poszukiwaniu prawdy. Choć nie uznawali Boga Izraela, przynaglali Jonasza do modlitwy oraz odczuli wzburzenie, kiedy dowiedzieli się, że Jonasz uciekł przed wolą Stwórcy, w którego wierzył. Uczciwość pogan doprowadza ich do ocalenia i poznania Boga. Całą tę scenę chrześcijaństwo interpretuje jako alegorię mówiącą o zbawieniu.

## Nadzieja powszechnego zbawienia a apokatastaza
Nadzieja powszechnego zbawienia różni się od teorii apokatastazy oficjalnie potępionej przez Kościół. W przeciwieństwie do niej nie stara się formułować dogmatu czy też pewnej wiedzy o zbawieniu wszystkich ludzi, lecz pozostawia to w kwestii ufności i modlitwy. Nie dopuszcza również myśli o niejako automatycznym powrocie wszelkiego stworzenia do pierwotnej doskonałości, uważając, iż teoria taka godzi w chrześcijańskie rozumienie osoby. Jak pisał o tym Wacław Hryniewicz:
Przedmiotem naszych rozważań jest nadzieja powszechnego zbawienia. Powszechne zbawienie nie może być doktrynalnym pewnikiem. Powinno pozostać przede wszystkim sferą nadziei, duchowego zmagania i modlitwy. Nie opowiadam się za nauką o apokatastazie, rozumianej jako konieczność zbawienia powszechnego.
Nadzieja ta respektuje wolną wolę człowieka mogącego odrzucić Boga, lecz równocześnie opiera się na ufności, iż taka decyzja nie stanie się udziałem żadnego z ludzi. Choć świadome trwanie w grzechu kieruje osobę ku rzeczywistości piekła, czyli dobrowolnego odrzucenia Boga, Jan Paweł II podkreślał potrzebę wiary w Jego moc, rozumianą jako "wydobywanie dobra spod wszelkich nawarstwień zła, które jest w świecie i w człowieku".

## Kontrowersje, krytyka i obrona
Problematyczną stroną nadziei powszechnego zbawienia jest nie tyle sam jej fakt, ile sposób jej głoszenia. Niektórzy jej przedstawiciele nie ograniczają się bowiem tylko do wyrażenia ufności, ale starają się możliwość powszechnego zbawienia poprzeć licznymi teologiczno-moralnymi argumentami. Takie podejście jednak zbliża nadzieję do pewności i czyni z niej nie tyle płaszczyznę modlitwy i ziemskiego zaangażowania, ile system teologiczny, a w konsekwencji apokatastazę. Zatem sposób głoszenia nadziei zbawienia dla wszystkich podlega ciągłej dyskusji.

title: Nadzieja powszechnego zbawienia

wikitext:
[[Plik:Resurrection (24).jpg|thumb|250px|right|[[Zmartwychwstanie]].]]
'''Nadzieją powszechnego zbawienia''' – nurt [[teologia|refleksji teologicznej]], w [[katolicyzm]]ie oraz [[prawosławie|prawosławiu]], żywiący [[Nadzieja (chrześcijaństwo)|nadzieję]] na powszechne zjednoczenie wszystkich rozumnych istot z [[Bóg Ojciec|Bogiem]]. Czasem łączony z teorią tzw. „pustego piekła”{{odn|Von Balthasar|1998|s=151-194}}, która zakłada, że choć [[piekło]] stanowi realną możliwość ludzkiej wolności, ostatecznie nikt nie zostanie potępiony.

W przeciwieństwie do [[apokatastaza|apokatastazy]] nadzieja powszechnego zbawienia znajduje potwierdzenie w oficjalnym nauczaniu Kościoła, zarówno na poziomie teologii spekulatywnej, jak i w kościelnej liturgii{{odn|Von Balthasar|1998|s=197-217}}. Była obecna od początku istnienia teologii chrześcijańskiej. Mimo to jej właściwy kształt wciąż pozostaje przedmiotem dyskusji. Jej przedstawicielami byli m.in. [[Ambroży z Mediolanu]], a współcześnie [[Karl Rahner]], [[Hans Urs von Balthasar]], a w Polsce – [[Wacław Hryniewicz (duchowny)|Wacław Hryniewicz]].

== Refleksja teologii współczesnej ==
=== W Kościele katolickim ===
[[Jan Paweł II]] zalecał chrześcijanom modlitwę o zbawienie wszystkich ludzi:

Ta pełna nadziei perspektywa przeważa w przepowiadaniu chrześcijańskim. Jest trafnie wyrażona w liturgicznej Tradycji Kościoła (...). «Ty bez nas samych nie mogłeś nas zbawić i bez nas samych nie możesz nas potępić». Módlmy się bardzo o to, ażeby ta wola człowieka, który odrzuca zbawczą wolę Boga, nie ucieleśniała się w nikim i nigdzie. Módlmy się o zbawienie wszystkich ludzi, o wieczne zbawienie dla każdego człowieka{{r|jan paweł ii piekło jako ostateczne odrzucenie}}.

Nauczanie Papieża na temat problemu zbawienia wskazuje na napięcie, jakie zachodzi pomiędzy ewangelicznym przekazem o piekle a wiarą w dobroć Boga. Jego sens należy do depozytów tajemnic wiary. Jednocześnie Papież podkreśla, iż dla chrześcijan zasadniczą prawdę o życiu wiecznym powinny nieść słowa [[Paweł z Tarsu|św. Pawła]]: "Bóg pragnie, by wszyscy ludzie zostali zbawieni i doszli do poznania prawdy" [1 Tym 2, 4]{{r|Wojtyła2005}}. Przestrzega on przy tym przed irracjonalnym strachem, jaki wywołać mogą źle interpretowane obrazy biblijne{{r|jan paweł ii piekło jako ostateczne odrzucenie}}. Tę linię rozumowania, opartą na ufności, iż "Bóg pragnie, by wszyscy ludzie zostali zbawieni", podkreśla inna jego katecheza:

Chrystus jest dobrym pasterzem, bo zna człowieka: każdego i wszystkich. Zna ich przez swoją jedyną wiedzę paschalną. Zna nas, ponieważ nas odkupił. Zna nas, ponieważ "zapłacił za nas": jesteśmy zakupieni za ogromną cenę. Zna nas znajomością i wiedzą bardziej "wewnętrzną", z tą samą wiedzą, którą on, Syn, zna i obejmuje Ojca i w Ojcu obejmuje nieskończoną prawdę i miłość. I przez udział w tej prawdzie i miłości, czyni nowych nas, w sobie takich samych, synów Jego przedwiecznego Ojca; uzyskuje raz na zawsze zbawienie człowieka: każdego człowieka i wszystkiego, tych, których nikt nie wyrwie z jego ręki. Rzeczywiście, kto mógłby mu ich odebrać? (...) Kościół ogłasza nam dziś paschalną pewność odkupienia. Pewność zbawienia{{r|Jan Paweł II1980}}.

== Nadzieja powszechnego zbawienia a Biblia ==
=== ''Księga Jonasza'' ===
Chrześcijańska [[biblistyka|teologia biblijna]] znajduje podstawy dla nadziei powszechnego zbawienia w prorockiej [[Księga Jonasza|Księdze Jonasza]]. W Jon 1, 4-14 wyrażona została prawda o tym, iż Bóg pragnie zbawienia wszystkich ludzi, nawet pogan i grzeszników{{r|hieronim 24}}. Przywołane perykopy opowiadają o statku miotanym przez morską nawałnicę. [[Jonasz]], uciekając przed Bogiem, znalazł się na nim pośród pogan. Kiedy w obliczu niebezpieczeństwa Jonasz zasnął, oni obudzili go i pouczyli, aby modlił się do swojego Boga. Jest to jedyna księga [[Stary Testament|Starego Testamentu]], która potępia postawę Izraela, za wzór stawiając postawę pogan. Autor księgi wychwala bałwochwalców właśnie dlatego, że – choć nie znali Boga [[Jahwe]] – okazali się ludźmi gorliwszymi w poszukiwaniu prawdy{{r|hieronim 24}}. Choć nie uznawali [[Bóg w judaizmie|Boga Izraela]], przynaglali Jonasza do modlitwy oraz odczuli wzburzenie, kiedy dowiedzieli się, że Jonasz uciekł przed wolą [[Stwórca|Stwórcy]], w którego wierzył{{r|hieronim 24}}. Uczciwość pogan doprowadza ich do ocalenia i poznania Boga. Całą tę scenę chrześcijaństwo interpretuje jako alegorię mówiącą o zbawieniu{{r|hieronim 24}}.

== Nadzieja powszechnego zbawienia a apokatastaza ==
Nadzieja powszechnego zbawienia różni się od teorii [[apokatastaza|apokatastazy]] oficjalnie potępionej przez Kościół{{r|OrigenCE}}. W przeciwieństwie do niej nie stara się formułować dogmatu czy też pewnej wiedzy o zbawieniu wszystkich ludzi, lecz pozostawia to w kwestii ufności i modlitwy{{r|jan paweł ii piekło jako ostateczne odrzucenie}}. Nie dopuszcza również myśli o niejako automatycznym powrocie wszelkiego stworzenia do pierwotnej doskonałości, uważając, iż teoria taka godzi w chrześcijańskie rozumienie osoby{{r|uwaga1|grupa1=uwaga}}. Jak pisał o tym [[Wacław Hryniewicz (duchowny)|Wacław Hryniewicz]]:

Przedmiotem naszych rozważań jest nadzieja powszechnego zbawienia. Powszechne zbawienie nie może być doktrynalnym pewnikiem. Powinno pozostać przede wszystkim sferą nadziei, duchowego zmagania i modlitwy. Nie opowiadam się za nauką o apokatastazie, rozumianej jako konieczność zbawienia powszechnego{{r|hryniewicz 33}}.

Nadzieja ta respektuje [[wolna wola|wolną wolę]] człowieka mogącego odrzucić Boga, lecz równocześnie opiera się na ufności, iż taka decyzja nie stanie się udziałem żadnego z ludzi{{r|jan paweł ii piekło jako ostateczne odrzucenie}}. Choć świadome trwanie w grzechu kieruje osobę ku rzeczywistości piekła, czyli dobrowolnego odrzucenia Boga, [[Jan Paweł II]] podkreślał potrzebę wiary w Jego moc, rozumianą jako "wydobywanie dobra spod wszelkich nawarstwień zła, które jest w świecie i w człowieku"{{r|jan paweł ii dives}}.

== Kontrowersje, krytyka i obrona ==
Problematyczną stroną nadziei powszechnego zbawienia jest nie tyle sam jej fakt, ile sposób jej głoszenia. Niektórzy jej przedstawiciele nie ograniczają się bowiem tylko do wyrażenia ufności, ale starają się możliwość powszechnego zbawienia poprzeć licznymi teologiczno-moralnymi argumentami. Takie podejście jednak zbliża nadzieję do pewności i czyni z niej nie tyle płaszczyznę modlitwy i ziemskiego zaangażowania, ile system teologiczny, a w konsekwencji apokatastazę. Zatem sposób głoszenia nadziei zbawienia dla wszystkich podlega ciągłej dyskusji{{r|Por Nadzieja możliwość czy}}.

== Uwagi ==
{{Uwagi|
<ref name="uwaga1" group="uwaga">Zob. koncepcję osoby jako stałego podmiotu przejawiającego się w różnych postaciach kultury [[Mieczysław Albert Krąpiec|M. A. Krąpiec]] w Człowiek i kultura, Lublin 2008.</ref>
}}
== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="hieronim 24">{{cytuj książkę|autor=Święty Hieronim|tytuł=Komentarz do Księgi Jonasza|rozdział=Uniwersalizm zbawienia|nazwisko r=Gądecki|imię r=Bp Stanisław|rok=1998|wydawca=WAM|miejsce=Kraków|strony=24|isbn=83-7097-335-3}}</ref>
<ref name="hryniewicz 33">{{cytuj książkę|autor=Wacław Hryniewicz OMI|tytuł=Nadzieja zbawienia dla wszystkich|rozdział=Trudności terminologiczne|rok=1989|wydawca=Verbinum|miejsce=Warszawa|strony=33|isbn=83-85009-58-2}}</ref>
<ref name="Jan Paweł II1980">{{cytuj stronę|nazwisko=[[Jan Paweł II]]|imię=papież|tytuł=Omelia, visita pastorale alla Parrocchia di N. S. di Guadalupe e S. Filippo Martire|opublikowany=|data=27 kwietnia 1980|url=http://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/homilies/1980/documents/hf_jp-ii_hom_19800427_visita-parrocchia_it.html|język=it}}</ref>
<ref name="jan paweł ii dives">[http://www.opoka.org.pl/biblioteka/W/WP/jan_pawel_ii/encykliki/dives.html "ENCYKLIKA DIVES IN MISERICORDIA", Jan Paweł II]</ref>
<ref name="jan paweł ii piekło jako ostateczne odrzucenie">[http://www.opoka.org.pl/biblioteka/W/WP/jan_pawel_ii/audiencje/ag_28071999.html Audiencja generalna 28 lipca 1999 wygłoszona przez Jana Pawła II]</ref>
<ref name="OrigenCE">{{cytuj stronę|tytuł=Origen and Origenism|opublikowany=Catholic Encyclopedia|url=http://www.newadvent.org/cathen/11306b.htm|język=en}}</ref>
<ref name="Por Nadzieja możliwość czy">Por. ''Nadzieja - możliwość czy pewność powszechnego zbawienia?'', red. S.C. Napiórkowski i K. Klauza, Lublin 1992; por. też. ''Puste Piekło'', red. J. Majewski, Warszawa 2000</ref>
<ref name="Wojtyła2005">{{cytuj książkę|nazwisko=Wojtyła|imię=Karol|autor link=Jan Paweł II|tytuł=Przekroczyć próg nadziei|rozdział=12. Co to znaczy zbawić?|wydawca=KUL|data=2005|isbn=83-228-0440-7}}</ref>
}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Von Balthasar |imię = Hans Urs |tytuł = Czy wolno mieć nadzieję, że wszyscy będą zbawieni |wydawca = Biblos |miejsce = Tarnów |rok = 1998 |isbn = 8386889608 |odn = tak}}
* {{Cytuj książkę | autor = Szczerba W. | tytuł = Apokatastaza [[Grzegorz z Nyssy|Grzegorza z Nyssy]]. Tło, źródła, kształt koncepcji | wydawca = Wydawnictwo WAM | miejsce = Kraków | rok = 2008| strony = 385| isbn = 978-83-7505-214-5}}
* {{Cytuj pismo | autor = Pietras H. | autor link = Henryk Pietras| tytuł = „Apokatastasis” według Ojców Kościoła – nadzieja nawrócenia czy powszechna amnestia?| czasopismo = Colectanea Theologica| wolumin = 62| wydanie = 1992| oznaczenie = z.3| strony =  21}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{Cytuj stronę|url=https://teologiapolityczna.pl/ks-henryk-paprocki-apokatastaza-nalezy-do-sfery-nadziei-chrzescijanskiej|tytuł=Apokatastaza należy do sfery nadziei chrześcijańskiej|autor=Henryk Paprocki|opublikowany=Teologia Polityczna|język=|autor link=Henryk Paprocki|data=2020-02-18}}

[[Kategoria:Eschatologia]]


text:
# Ayelet Waldman
Ayelet Waldman (ur. 11 grudnia 1964 w Jerozolimie) – amerykańska pisarka. Zyskała sławę dzięki swoim bardzo osobistym esejom, powieściom i utworom nieliterackim o zmieniających się oczekiwaniach wobec macierzyństwa. Pisała m.in. o ciągłej presji z różnych stron (dzieci, partnerzy, pracodawcy, społeczeństwo), a szczególnie o łączeniu pracy zarobkowej z macierzyństwem i o wynikających z nich frustracjach współczesnych matek.

## Życiorys
Jako absolwentka Wesleyan University (1986) oraz Harvard Law School (1991), Waldman pracowała przez 3 lata jako obrońca w sądzie federalnym, a później we wszystkich swych utworach literackich wykorzystywała swoją wiedzę i doświadczenie prawnicze. Jest autorką siedmiu powieści z serii "The Mommy-Track Mysteries" ("Mama na tropie"), m.in. Daughter’s Keeper (2003), Love and Other Impossible Pursuits (2006) and Red Hook Road  (2010), a także zbioru osobistych esejów zatytułowanych Bad Mother: A Chronicle of Maternal Crimes, Minor Calamities, and Occasional Moments of Grace (2009), przetłumaczonego m.in. na język polski jako "Zła matka. Kronika matczynych wykroczeń, drobnych katastrof i rzadkich momentów chwały" (Wydawnictwo Znak, 2011). Jej publikacje nieliterackie ukazały się w wielu antologiach, m.in.
- Girls Who Like Boys Who Like Boys (book)|Girls Who Like Boys Who Like Boys: True Tales of Love, Lust and Friendship Between Straight Women and Gay Men (2007) pod redakcją Melissy de la Cruz i Toma Dolby’ego
- The Modern Jewish Girl’s Guide to Guilt (2005) pod redakcją Ruth Andrew Ellenson
- Because I said So: 33 Mothers Write About Children, Sex, Men, Aging, Faith, Race and Themselves (2005), pod redakcją Kate Moses and Camille Peri
- America’s prisons: opposing viewpoints (2006)
- I married my mother-in-law and other tales of in-laws we can’t live with and can’t live without (2006) pod redakcją Ileny Silverman

Prowadziła też audycje radiowe, a jej felietony ukazują się w znanych czasopismach: "The New York Times", "The Guardian", "Elle Magazine", "Vogue" itd.
Jest żoną powieściopisarza Michaela Chabona, który otrzymał m.in. Nagrodę Pulitzera. Mają czworo dzieci i mieszkają w Berkeley w Kalifornii.

## Utwory

### Powieści z serii "Mommy-Track" ("Mama na tropie")
- Nursery Crimes (2000)
- The Big Nap (2001)
- Playdate With Death (2002)
- Death Gets a Time-Out (2003)
- Murder Plays House (2004)
- The Cradle Robbers (2005)
- Bye-Bye, Black Sheep (2006)

### Inne powieści
- Daughter’s Keeper (2003)
- Love and Other Impossible Pursuits (2006)
- Red Hook Road (Doubleday, 2010)

### Utwory nieliterackie
- Bad Mother: A Chronicle of Maternal Crimes, Minor Calamities, and Occasional Moments of Grace (2009)

wikiname: plwiki

title: Ayelet Waldman

in_language: pl

wikitext:
{{Artysta infobox
 |imię i nazwisko       = Ayelet Waldman
 |imię i nazwisko org   =
 |pseudonim             =
 |grafika               = Michael Chabon Ayelet Waldman 2009.jpg
 |opis grafiki          = Ayelet Waldman i [[Michael Chabon]]
 |pełne imię i nazwisko =
 |data urodzenia        = 11 grudnia 1964
 |miejsce urodzenia     = [[Jerozolima]]
 |data śmierci          =
 |miejsce śmierci       =
 |narodowość            = amerykańska
 |język                 = angielski
 |Alma Mater            =
 |dziedzina sztuki      = [[literatura]]
 |gatunek               = [[esej]], [[powieść]]
 |epoka                 =
 |muzeum artysty        =
 |ważne dzieła          =
 |faksymile             =
 |opis faksymile        =
 |odznaczenia           =
 |nagrody               =
 |commons               = Category:Ayelet Waldman
 |wikiźródła            =
 |wikicytaty            =
 |www                   = http://www.ayeletwaldman.com/
}}
'''Ayelet Waldman''' (ur. [[11 grudnia]] [[1964]] w [[Jerozolima|Jerozolimie]]) – amerykańska [[pisarz|pisarka]]. Zyskała sławę dzięki swoim bardzo osobistym [[esej]]om, [[powieść|powieściom]] i utworom nieliterackim o zmieniających się oczekiwaniach wobec [[Matka|macierzyństwa]]. Pisała m.in. o ciągłej presji z różnych stron (dzieci, partnerzy, pracodawcy, [[społeczeństwo]]), a szczególnie o łączeniu pracy zarobkowej z macierzyństwem i o wynikających z nich frustracjach współczesnych matek.

== Życiorys ==
Jako absolwentka [[Wesleyan University]] (1986) oraz [[Harvard Law School]] (1991), Waldman pracowała przez 3 lata jako obrońca w sądzie federalnym, a później we wszystkich swych utworach literackich wykorzystywała swoją wiedzę i doświadczenie prawnicze. Jest autorką siedmiu powieści z serii "The Mommy-Track Mysteries" ("Mama na tropie"), m.in. ''Daughter’s Keeper'' (2003), ''Love and Other Impossible Pursuits'' (2006) and ''Red Hook Road '' (2010), a także zbioru osobistych esejów zatytułowanych ''Bad Mother: A Chronicle of Maternal Crimes, Minor Calamities, and Occasional Moments of Grace'' (2009), przetłumaczonego m.in. na język polski jako "Zła matka. Kronika matczynych wykroczeń, drobnych katastrof i rzadkich momentów chwały" ([[Społeczny Instytut Wydawniczy „Znak”|Wydawnictwo Znak]], 2011). Jej publikacje nieliterackie ukazały się w wielu [[antologia]]ch, m.in.
* ''Girls Who Like Boys Who Like Boys (book)|Girls Who Like Boys Who Like Boys: True Tales of Love, Lust and Friendship Between Straight Women and Gay Men'' (2007) pod redakcją [[Melissa de la Cruz|Melissy de la Cruz]] i Toma Dolby’ego
* ''The Modern Jewish Girl’s Guide to Guilt'' (2005) pod redakcją Ruth Andrew Ellenson
* ''Because I said So: 33 Mothers Write About Children, Sex, Men, Aging, Faith, Race and Themselves'' (2005), pod redakcją [[Kate Moses]] and Camille Peri
* ''America’s prisons: opposing viewpoints'' (2006)
* ''I married my mother-in-law and other tales of in-laws we can’t live with and can’t live without'' (2006) pod redakcją Ileny Silverman
Prowadziła też audycje radiowe, a jej felietony ukazują się w znanych czasopismach: "[[The New York Times]]", "[[The Guardian]]", "[[Elle]] Magazine", "[[Vogue (czasopismo)|Vogue]]" itd.

Jest żoną powieściopisarza [[Michael Chabon|Michaela Chabona]], który otrzymał m.in. [[Nagroda Pulitzera|Nagrodę Pulitzera]]. Mają czworo dzieci i mieszkają w [[Berkeley (Kalifornia)|Berkeley]] w Kalifornii<ref name="ybarra">{{Cytuj pismo | url = http://articles.latimes.com/2003/oct/05/entertainment/ca-ybarra5 | tytuł = Taking on the Law: Ayelet Waldman lashes out at drug sentencing in her new novel | autor = Michael J. Ybarra | czasopismo = Los Angeles Times | data = 5 października 2003 | data dostępu = 2010-08-25 | język = en}}</ref>.

== Utwory ==
=== Powieści z serii "Mommy-Track" ("Mama na tropie") ===
* ''Nursery Crimes'' (2000)
* ''The Big Nap'' (2001)
* ''Playdate With Death'' (2002)
* ''Death Gets a Time-Out'' (2003)
* ''Murder Plays House'' (2004)
* ''The Cradle Robbers'' (2005)
* ''Bye-Bye, Black Sheep'' (2006)

=== Inne powieści ===
* ''Daughter’s Keeper'' (2003)
* ''Love and Other Impossible Pursuits'' (2006)
* ''Red Hook Road'' ([[Doubleday]], 2010)

=== Utwory nieliterackie ===
* ''Bad Mother: A Chronicle of Maternal Crimes, Minor Calamities, and Occasional Moments of Grace'' (2009)

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://ayeletwaldman.com/ Strona internetowa Ayelet Waldman]
* [http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=6874461 "Challenge: getting kids to eat, and think, right" (NPR, January 16, 2007)]
* [http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=126531717 "Three books for a more honest view of mother" (NPR, June 4, 2010)]
* [http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=12103658 "Teen girls – and a mom – fret too much" (NPR, July 19, 2007)]
* [http://bad-mother.blogspot.com/ "Ayelet Waldman's old "Bad Mother" blog on blogspot" (2004-2005)]
* {{Cytuj stronę | url = http://nymag.com/author/ayelet%20waldman/ | tytuł = "Ayelet Waldman's blog relating to the 2008 Presidential Election at New York Magazine" (2008) | opublikowany = nymag.com | archiwum = https://web.archive.org/web/20181120141108/http://nymag.com/author/ayelet%20waldman/ | zarchiwizowano = 2018-11-20}}
* {{Cytuj stronę | url = http://ayeletwaldman.com/blog/ | tytuł = "Blog on Ayelet Waldman's website" (2008–2009) | opublikowany = ayeletwaldman.com | archiwum = https://web.archive.org/web/20160405062932/http://ayeletwaldman.com/blog/ | zarchiwizowano = 2016-04-05}}
* [http://www.theatlantic.com/search/?sort=time&source=magazine&q=ayelet+waldman "Ayelet Waldman's guest-blog at The Atlantic" (2010)]
* {{Cytuj stronę | url = http://roomfordebate.blogs.nytimes.com/2010/03/12/whos-the-best-mommy-of-them-all/ | tytuł = "Too much at stake to be nice" (New York Times, March 12, 2010) | opublikowany = roomfordebate.blogs.nytimes.com | archiwum = https://web.archive.org/web/20140104111557/http://roomfordebate.blogs.nytimes.com/2010/03/12/whos-the-best-mommy-of-them-all/ | zarchiwizowano = 2014-01-04}}
* {{Cytuj stronę | url = http://www.harpersbazaar.com/magazine/feature-articles/look-younger-middle-age-1109 | tytuł = "Waking up middle aged" (Harper's Bazaar, November 2009) | opublikowany = harpersbazaar.com | archiwum = https://web.archive.org/web/20121122154852/http://www.harpersbazaar.com/magazine/feature-articles/look-younger-middle-age-1109 | zarchiwizowano = 2012-11-22}}
* [http://www.dailymail.co.uk/femail/article-1193799/Im-madly-jealous-husbands-woman-MOTHER.html "I'm madly jealous of my husband's other woman, his MOTHER" (Mail Online, June 18, 2009)]
* [http://nymag.com/arts/books/bookclub/wetlands/ "Notes on a scandalous novel" (New York Magazine, April 8, 2009)]

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Waldman, Ayelet}}
[[Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Wesleya]]
[[Kategoria:Amerykańscy eseiści]]
[[Kategoria:Amerykańscy prozaicy XXI wieku]]
[[Kategoria:Eseiści anglojęzyczni]]
[[Kategoria:Eseiści XXI wieku]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Jerozolimie]]
[[Kategoria:Pisarze związani z Berkeley]]
[[Kategoria:Prozaicy anglojęzyczni]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1964]]

title: Ayelet Waldman

Data i miejsce urodzenia: 11 grudnia 1964 · Jerozolima

Narodowość: amerykańska

Język: angielski

Dziedzina sztuki: literatura

Gatunek: esej, powieść


text:
# Kostiantyn Olszanśkyj
Kostiantyn Olszanśkyj (ukr. Костянтин Ольшанський) − duży okręt desantowy projektu 775/I (w kodzie NATO: Ropucha-I) Marynarki Wojennej Ukrainy. Początkowo służył we Flocie Czarnomorskiej marynarki wojennej ZSRR, a następnie Rosji pod oznaczeniem BDK-56 i nazwą Konstantin Olszanskij, następnie przekazany Ukrainie. Nosił numer burtowy U402. W marcu 2014 r. został zagarnięty przez siły rosyjskie podczas kryzysu krymskiego, po czym nie był wykorzystywany.

## Budowa
Okręt BDK-56 został zbudowany w 1985 roku w Stoczni Północnej w Gdańsku jako 21. z serii dużych okrętów desantowych projektu 775, zaprojektowanych w Polsce i budowanych na zamówienie marynarki ZSRR. Należał do drugiej odmiany tego projektu (775/II). W kodzie NATO typ ten był oznaczany jako Ropucha. Nosił numer budowy 21 w ramach okrętów projektu 775.

## Skrócona charakterystyka
Okręty desantowe projektu 775 dysponują przelotową ładownią, dostępną przez rampę dziobową i rufową, o długości 95 m, szerokości od 4,5 do 6,5 m i wysokości 4,5 m. Na dziobie jest otwierana furta i opuszczana pochylnia; w celu rozładunku okręty mogą wpływać na plażę. Jednostki mogą transportować do 13 czołgów lub transporterów opancerzonych albo 20 ciężarówek i w obu wariantach 150 żołnierzy. Załoga liczy 87 osób, w tym 8 oficerów.
Wyporność okrętu niezaładowanego wynosi 2900 ton (czasem podawana jako standardowa), a pełna – 4400 ton. Inne źródła podają wyporność 3450/4080 t. Długość całkowita wynosi 112,5 m, a na linii wodnej 105 m, szerokość wynosi 15 m, a zanurzenie maksymalne 3,7 m.
Uzbrojenie artyleryjskie okrętów projektu 775/II stanowią cztery armaty uniwersalne kalibru 57 mm w dwóch wieżach (po dwa działa) AK-725, umieszczonych przed i za nadbudówką i kierowanych radarem artyleryjskim Bars. Zapas amunicji wynosi 2200 nabojów 57 mm. Ponadto mają do samoobrony dwie poczwórne wyrzutnie pocisków przeciwlotniczych bardzo bliskiego zasięgu Strieła-3, samonaprowadzających się na podczerwień z zapasem 32 pocisków. „Konstantin Olszanskij” zaliczał się do okrętów późnej budowy, uzbrojonych dla potrzeb wsparcia desantu w dwie dwudziestoprowadnicowe wyrzutnie niekierowanych pocisków rakietowych kalibru 122 mm Grad-M ze 160 pociskami.
W skład wyposażenia radioelektronicznego jednostek projektu 775/II wchodziła przede wszystkim stacja radiolokacyjna wykrywania nawodnego i powietrznego MR-302 Rubka. Do kierowania ogniem artylerii służy radar Bars na kolumnie za kominami na rufie. Wyposażenie uzupełnia radar nawigacyjny Don. Okręty ponadto wyposażone są w dwie szesnastoprowadnicowe wyrzutnie celów pozornych PK-16 kalibru 82 mm służące do walki elektronicznej.
Napęd stanowią dwa silniki wysokoprężne 16 ZVB 40/48 o łącznej mocy 19 200 KM poruszające dwie śruby. Prędkość maksymalna wynosi 17,5 węzła. Zasięg wynosi 3500 Mm przy prędkości 16 węzłów i 6000 Mm przy prędkości 12,5 węzła.

## Służba

### W ZSRR i WNP
Okręt wszedł do służby w radzieckiej Flocie Czarnomorskiej pod oznaczeniem BDK-56 (БДК, czyli Большой Десантный Корабль - duży okręt desantowy). Wchodził w skład 318. dywizjonu okrętów desantowych 39. Dywizji Morskich Sił Desantowych Floty Czarnomorskiej, stacjonującej w bazie na jeziorze Donuzław. Jako jeden z pierwszych okrętów tego typu otrzymał imię własne: „Konstantin Olszanskij” (ros. Константин Ольшанский) na cześć Bohatera Związku Radzieckiego, porucznika piechoty morskiej, który zginął 27 marca 1944 w walkach o Mikołajów, dowodząc kompanią desantu (Ukraińca).
Po rozpadzie ZSRR w grudniu 1991 roku status Floty Czarnomorskiej był niejasny i wchodziła ona początkowo w skład Sił Zbrojnych Wspólnoty Niepodległych Państw. Na początku lat 90. wraz z innymi okrętami brał udział w ewakuacji uchodźców ze strefy wojny w Abchazji. Po rozformowaniu 39. Dywizji w 1994 roku, został włączony do 30. Dywizji Okrętów Nawodnych. Na mocy uzgodnień międzypaństwowych, 10 stycznia 1996 okręt został wycofany ze składu Floty Czarnomorskiej i przekazany Ukrainie.

### W Ukrainie
Okręt wszedł do służby w Marynarce Wojennej Ukrainy 27 marca 1996 roku zachowując swoją nazwę, lecz w ukraińskiej pisowni nazwiska: „Kostiantyn Olszanśkyj” (ukr. Костянтин Ольшанський). Otrzymał numer burtowy: U402. Pozostawał w XXI wieku jednym z dwóch okrętów desantowych marynarki ukraińskiej (drugi to mniejszy „Kirowohrad”).
Uczestniczył w licznych ćwiczeniach międzynarodowych, w tym z marynarkami państw NATO i Rosji. Między 28 sierpnia a 18 października 1996 roku okręt odbył rejs transatlantycki do USA wraz z fregatą „Hetman Sahajdaczny”, ćwicząc przy tym na Morzu Śródziemnym z okrętami USA, Grecji, Turcji i Włoch. Następnie między innymi od 26 października a 4 listopada 1998 roku brał udział w ćwiczeniach floty Ukrainy Sea Breeze-98 na Morzu Czarnym, z udziałem sił głównych państw NATO i państw czarnomorskich.
4 kwietnia 2011 roku „Kostiantyn Olszanśkyj” zabrał 193 osoby cywilne z Trypolisu w ogarniętej wojną domową Libii i ewakuował je na Maltę oraz do Sewastopola (85 obywateli Ukrainy oraz 108 osób z 14 innych krajów). 26 maja 2011 roku brał udział we wspólnych ćwiczeniach wysadzania desantu z rosyjskim okrętem „Nikołaj Filiczenkow” w ramach ćwiczeń Farwater Mira-2011. 29 lipca 2012 roku uczestniczył we wspólnej paradzie morskiej Rosji i Ukrainy z okazji Dnia Marynarki w Sewastopolu.
Podczas aneksji Krymu przez Rosję, został 6 marca 2014 r. zablokowany na jeziorze Donuzław przez Rosjan, którzy zablokowali wyjście na morze przez zatopienie starych okrętów. Pozostał pod kontrolą ukraińską jako jeden z dwóch ostatnich okrętów na jeziorze, ze zredukowaną załogą do około 20 marynarzy do 24 marca 2014 r., kiedy został siłą przejęty przez oddział rosyjski w sile ok. 200 ludzi. Nie był używany przez Rosję; w marcu 2020 roku nadal pozostawał pod kontrolą rosyjską odstawiony w Sewastopolu.
Okręt pozostawał dalej w Zatoce Sewastopolskiej, kanibalizowany na części zamienne dla rosyjskich okrętów tego typu. 2 sierpnia 2021 roku pojawiła się informacja, że okręt faktycznie został ponownie włączony w skład Floty Czarnomorskiej, z numerem burtowym zmienionym na 402. W toku inwazji Rosji na Ukrainę miała zostać podjęta decyzja o przywróceniu go do służby rosyjskiej i podjęto trwające rok prace naprawcze, lecz według rzecznika ukraińskiej marynarki były one pozorowane i nie osiągnęły rezultatu. Według niepotwierdzonych oficjalnie informacji agencji TASS, rosyjskie władze rozważały w październiku 2023 roku wykorzystanie nadbudówki „Kostiantyna Olszanśkiego” do odbudowy okrętu tego typu „Minsk”, ciężko uszkodzonego w ukraińskim ataku rakietowym.
26 marca 2024 roku rzecznik marynarki wojennej Ukrainy ogłosił, że Siły Zbrojne Ukrainy ostrzelały okręt stojący w Sewastopolu za pomocą pocisków przeciwokrętowych systemu obrony wybrzeża RK-360MC Neptun, w celu uniemożliwienia wykorzystania go. Według obecnego stanu wiedzy nie można potwierdzić obiektywnie uszkodzeń.

title: Kostiantyn Olszanśkyj

wikitext:
{{Okręt infobox
 |nazwa                  = Kostiantyn Olszanśkyj
(Костянтин Ольшанський)
 |grafika                = KostiantynOl'shans'kyi2010Tendra.jpg
 |opis grafiki           = "Kostiantyn Olszanśkyj" w 2010 z otwartą furtą dziobową
 |klasa                  = [[okręt desantowy]]
 |typ                    =
 |projekt                = [[okręty desantowe projektu 775|775 /I]]<ref name=apalkow>Ju.W. Apalkow, ''Korabli WMF SSSR. Sprawocznik. Tom IV. Diesantnyje i minno-tralnyje korabli'', Petersburg, 2007, {{ISBN|978-5-8172-0135-2}}, ss.22-29 {{lang|ru}}</ref>
 |oznaczenie NATO        = ''Ropucha-I''
 |stocznia               = [[Stocznia Północna]], [[Gdańsk]] {{flaga|POL}}
 |początek budowy        =
 |położenie stępki       =
 |wodowanie              =
 |1. bandera             = ZSRR
 |1. wersja bandery      = wojenna
 |1. nazwa               = BDK-56 (ВДК-56)
 |1. wejście do służby   = 1985<ref name=apalkow/>
 |1. wycofanie ze służby =
 |2. bandera             = WNP
 |2. wersja bandery      = wojenna
 |2. nazwa               = BDK-56 Konstantin Olszanskij
 |2. wejście do służby   = grudzień 1991
 |2. wycofanie ze służby = 10 stycznia 1996
 |3. bandera             = Ukraina
 |3. wersja bandery      = wojenna
 |3. nazwa               = Kostiantyn Olszanśkyj
 |3. wejście do służby   = 27 marca 1996
 |3. wycofanie ze służby =
 |zatopiony              =
 |zatonął                =
 |los okrętu             = przejęty przez Rosję 24 marca 2014 r.
 |wyporność              = 2900 t standardowa
4400 t pełna
 |długość                = 112,5 m
 |szerokość              = 15 m
 |zanurzenie             = 3,7 m
 |rodzaj kadłuba         =
 |materiał kadłuba       =
 |napęd                  = 2 silniki wysokoprężne o mocy 19 200 KM, 2 śruby<ref name=pawlow>A.S. Pawłow, ''Wojennyje korabli SSSR i Rossii 1945-1995 g.'', Jakuck, 1994, s.143</ref>
 |prędkość               = 17,5 w<ref name=apalkow/>
 |prędkość taktyczna     =
 |zasięg                 = 6000 Mm przy prędkości 12 w,
3500 Mm przy 16 w<ref name=pawlow/>
 |sensory                =
 |uzbrojenie             = 4 [[działo uniwersalne|armaty uniwersalne]] kalibru 57 mm [[AK-725]] (2×II)
2 × 4-prowadnicowe wyrzutnie rakiet plot bliskiego zasięgu [[Strieła-3]] (32 rakiety)<ref name=apalkow/>
2 × 40-prowadnicowe wyrzutnie niekierowanych pocisków rakietowych 122 mm Grad-M (160 pocisków)
 |wyrzutnie torpedowe    =
 |opancerzenie           =
 |wyposażenie            = radar artyleryjski Bars<ref name=apalkow/>
2 wyrzutnie celów pozornych PK-16<ref name=apalkow/>
 |wyposażenie lotnicze   =
 |załoga                 = 87 (8 oficerów)<ref name=apalkow/>
 |commons                = Category:Kostiantyn Ol′shans′kyi (ship, 1985)
}}
'''Kostiantyn Olszanśkyj''' ([[Język ukraiński|ukr.]] Костянтин Ольшанський) − duży [[okręt desantowy]] projektu [[okręty desantowe projektu 775|775/I]] (w [[Nazwy kodowe NATO|kodzie NATO]]: ''Ropucha-I'') [[Marynarka Wojenna Ukrainy|Marynarki Wojennej Ukrainy]]. Początkowo służył we [[Flota Czarnomorska|Flocie Czarnomorskiej]] marynarki wojennej ZSRR, a następnie Rosji pod oznaczeniem '''BDK-56''' i nazwą '''Konstantin Olszanskij''', następnie przekazany Ukrainie. Nosił [[numer burtowy]] U402. W marcu 2014 r. został zagarnięty przez siły rosyjskie podczas [[Aneksja Krymu przez Rosję|kryzysu krymskiego]], po czym nie był wykorzystywany.

== Budowa ==
Okręt BDK-56 został zbudowany w 1985 roku w [[Remontowa Shipbuilding|Stoczni Północnej]] w [[Gdańsk]]u jako 21. z serii dużych okrętów desantowych projektu 775, zaprojektowanych w Polsce i budowanych na zamówienie [[Marynarka Wojenna Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich|marynarki ZSRR]]<ref name=apalkow/>. Należał do drugiej odmiany tego projektu (775/II)<ref group=uwaga>{{odn|ref=nie|Apalkow|2007|s=29}} mylnie zalicza ten okręt do wcześniejszego proj. 775/I, podczas gdy okręt o numerze 21 budowany w 1985 roku należał do projektu 775/II ({{odn|Szczerbakow|2014|s=6-7|ref=nie}}).</ref>. W [[Nazwy kodowe NATO|kodzie NATO]] typ ten był oznaczany jako ''Ropucha''{{odn|Pawłow|1997|s=77}}. Nosił numer budowy 21 w ramach okrętów projektu 775<ref name=apalkow/>.

== Skrócona charakterystyka ==
{{osobny artykuł|okręty desantowe projektu 775}}
[[Plik:KonstantinOl'shanskiy.jpg|thumb|left|"Konstantin Olszanskij" w 1990 roku]]
Okręty desantowe projektu 775 dysponują przelotową ładownią, dostępną przez rampę [[Dziób jednostki pływającej|dziobową]] i [[Rufa|rufową]], o długości 95 m, szerokości od 4,5 do 6,5 m i wysokości 4,5 m{{odn|Apalkow|2007|s=22}}. Na dziobie jest otwierana [[Furta (statek wodny)|furta]] i opuszczana pochylnia; w celu rozładunku okręty mogą wpływać na plażę{{odn|Apalkow|2007|s=25-26}}. Jednostki mogą transportować do 13 [[czołg]]ów lub [[transporter opancerzony|transporterów opancerzonych]] albo 20 ciężarówek i w obu wariantach 150 żołnierzy{{odn|Apalkow|2007|s=22, 25}}. [[Załoga (żegluga)|Załoga]] liczy 87 osób, w tym 8 oficerów{{odn|Apalkow|2007|s=22}}.

[[Wyporność]] okrętu niezaładowanego wynosi 2900 ton (czasem podawana jako standardowa), a pełna – 4400 ton{{odn|Apalkow|2007|s=22}}. Inne źródła podają wyporność 3450/4080 t{{odn|Pawłow|1997|s=77}}. [[Długość całkowita (statek)|Długość całkowita]] wynosi 112,5 m, a na [[Wodnica (okrętownictwo)|linii wodnej]] 105 m, [[Szerokość całkowita|szerokość]] wynosi 15 m, a [[zanurzenie]] maksymalne 3,7 m{{odn|Apalkow|2007|s=22}}.

Uzbrojenie artyleryjskie okrętów projektu 775/II stanowią cztery [[Działo uniwersalne|armaty uniwersalne]] kalibru 57 mm w dwóch wieżach (po dwa działa) [[AK-725]], umieszczonych przed i za [[Nadbudówka|nadbudówką]] i kierowanych [[radar]]em artyleryjskim Bars{{odn|Apalkow|2007|s=22}}. Zapas amunicji wynosi 2200 [[amunicja artyleryjska|nabojów]] 57 mm{{odn|Pawłow|1997|s=77}}. Ponadto mają do samoobrony dwie poczwórne wyrzutnie [[Przeciwlotniczy pocisk rakietowy|pocisków przeciwlotniczych]] bardzo bliskiego zasięgu [[9K34 Strzała 3|Strieła-3]], samonaprowadzających się na [[podczerwień]] z zapasem 32 pocisków{{odn|Apalkow|2007|s=22}}. „Konstantin Olszanskij” zaliczał się do okrętów późnej budowy, uzbrojonych dla potrzeb wsparcia desantu w dwie dwudziestoprowadnicowe wyrzutnie niekierowanych [[Pocisk rakietowy|pocisków rakietowych]] kalibru 122 mm [[BM-21 Grad|Grad-M]] ze 160 pociskami{{odn|Apalkow|2007|s=22}}{{odn|Szczerbakow|2014|s=6-7}}.

W skład wyposażenia radioelektronicznego jednostek projektu 775/II wchodziła przede wszystkim [[radar|stacja radiolokacyjna]] wykrywania nawodnego i powietrznego MR-302 Rubka<ref group=uwaga>Tak według {{odn|Szczerbakow|2014|s=6-7|ref=nie}}, natomiast {{odn|Apalkow|2007|s=25|ref=nie}} mylnie podaje odmiennie, że w okrętach proj. 775/II zamieniono radar Rubka na Pozitiw, co wykluczają fotografie.</ref>. Do kierowania ogniem artylerii służy radar Bars na kolumnie za kominami na rufie{{odn|Apalkow|2007|s=25}}. Wyposażenie uzupełnia radar nawigacyjny Don{{odn|Apalkow|2007|s=25}}. Okręty ponadto wyposażone są w dwie szesnastoprowadnicowe wyrzutnie celów pozornych [[PK-16]] kalibru 82 mm służące do [[walka elektroniczna|walki elektronicznej]]{{odn|Apalkow|2007|s=25}}.

Napęd stanowią dwa [[Silnik o zapłonie samoczynnym|silniki wysokoprężne]] 16 ZVB 40/48 o łącznej mocy 19 200 [[koń mechaniczny|KM]] poruszające dwie [[śruba napędowa|śruby]]{{odn|Apalkow|2007|s=22}}. Prędkość maksymalna wynosi 17,5 [[węzeł (jednostka prędkości)|węzła]]{{odn|Apalkow|2007|s=22}}. Zasięg wynosi 3500 [[mila morska|Mm]] przy prędkości 16 [[węzeł (jednostka prędkości)|węzłów]] i 6000 Mm przy prędkości 12,5 węzła{{odn|Apalkow|2007|s=22}}.

== Służba ==
=== W ZSRR i WNP ===
Okręt wszedł do służby w radzieckiej Flocie Czarnomorskiej pod oznaczeniem BDK-56 (''БДК'', czyli ''Большой Десантный Корабль'' - duży okręt desantowy). Wchodził w skład 318. dywizjonu okrętów desantowych 39. Dywizji Morskich Sił Desantowych [[Flota Czarnomorska|Floty Czarnomorskiej]], stacjonującej w bazie na jeziorze [[Donuzław]]<ref name=trag>{{Cytuj pismo | nazwisko =Kostriczenko| imię =Witalij | tytuł =Tragedia Floty Czarnomorskiej | czasopismo =Morza, Statki i Okręty | oznaczenie =nr 2/1999 | wolumin =IV | wydanie = 15| strony =26, 31| rok = 1999| miesiąc =marzec-kwiecień | wydawca = Magnum-X| miejsce = | issn =1426-529X}}</ref>. Jako jeden z pierwszych okrętów tego typu otrzymał imię własne: „Konstantin Olszanskij” (ros. Константин Ольшанский) na cześć [[bohater Związku Radzieckiego|Bohatera Związku Radzieckiego]], porucznika piechoty morskiej, który zginął 27 marca 1944 w walkach o [[Mikołajów]], dowodząc kompanią desantu (Ukraińca).

Po [[Rozpad ZSRR|rozpadzie ZSRR]] w grudniu 1991 roku status Floty Czarnomorskiej był niejasny i wchodziła ona początkowo w skład Sił Zbrojnych [[Wspólnota Niepodległych Państw|Wspólnoty Niepodległych Państw]]. Na początku lat 90. wraz z innymi okrętami brał udział w ewakuacji uchodźców ze strefy [[Wojna w Abchazji (1992–1993)|wojny w Abchazji]]<ref name=u402/>. Po rozformowaniu 39. Dywizji w 1994 roku, został włączony do 30. Dywizji Okrętów Nawodnych<ref name=trag/>. Na mocy uzgodnień międzypaństwowych, 10 stycznia 1996 okręt został wycofany ze składu Floty Czarnomorskiej i przekazany Ukrainie{{odn|Pawłow|1997|s=143}}<ref name=trag/>.
=== W Ukrainie ===
[[Plik:(U402) К. Ольшанський.png|thumb|left]]
Okręt wszedł do służby w [[Marynarka Wojenna Ukrainy|Marynarce Wojennej Ukrainy]] 27 marca 1996 roku zachowując swoją nazwę, lecz w ukraińskiej pisowni nazwiska: „Kostiantyn Olszanśkyj” (ukr. Костянтин Ольшанський)<ref name=u402>{{cytuj stronę|url=http://mil.in.ua/desantni-korabli/u-402-velykyy-desantnyy-korabel-kostyantyn-olshanskyy|tytuł=U-402 Великий десантний корабель "Костянтин Ольшанський"|rok=2012|opublikowany=mil.in.ua |archiwum=https://web.archive.org/web/20120723071210/http://mil.in.ua/desantni-korabli/u-402-velykyy-desantnyy-korabel-kostyantyn-olshanskyy}}</ref>. Otrzymał [[numer burtowy]]: U402<ref name=jane02/>. Pozostawał w XXI wieku jednym z dwóch okrętów desantowych marynarki ukraińskiej (drugi to mniejszy „[[Jurij Ołefirenko (1970)|Kirowohrad]]”)<ref name=jane02>{{Cytuj książkę | tytuł = Jane’s Fighting Ships 2002–2003 | inni = Stephen Saunders (red.) | rok = 2002 | wydawca = Jane’s Information Group Ltd | miejsce = | isbn =0-7106-2432-8 | język = en |strony=750}}</ref>.

Uczestniczył w licznych ćwiczeniach międzynarodowych, w tym z marynarkami państw [[NATO]] i Rosji. Między 28 sierpnia a 18 października 1996 roku okręt odbył rejs transatlantycki do USA wraz z fregatą „Hetman Sahajdaczny”, ćwicząc przy tym na Morzu Śródziemnym z okrętami USA, Grecji, Turcji i Włoch<ref name=u402/>. Następnie między innymi od 26 października a 4 listopada 1998 roku brał udział w ćwiczeniach floty Ukrainy ''Sea Breeze-98'' na Morzu Czarnym, z udziałem sił głównych państw NATO i państw czarnomorskich<ref>{{Cytuj pismo | nazwisko=Zabłocki|imię=Władimir|tytuł =Na pomoc „Nadbrzeżnej Republice”, czyli Sea Brease-98| czasopismo =Morza, Statki i Okręty | oznaczenie =nr 1/1999 | wolumin =IV | wydanie = 14| strony =15 | rok = 1999| miesiąc =styczeń-luty | wydawca = Magnum-X| issn =1426-529X }}</ref>.

[[File:"Сі Бриз 2013". Тренування в морі кораблів учасників навчань (26765277034).jpg|thumb|„Kostiantyn Olszanśkyj” podczas ćwiczeń Sea Breeze w 2013]]
4 kwietnia 2011 roku „Kostiantyn Olszanśkyj” zabrał 193 osoby cywilne z [[Trypolis]]u w ogarniętej [[Wojna domowa w Libii|wojną domową]] Libii i ewakuował je na Maltę oraz do Sewastopola (85 obywateli Ukrainy oraz 108 osób z 14 innych krajów)<ref>[http://ua.korrespondent.net/ukraine/1204540-korabel-kostyantin-olshanskij-vzyav-kurs-na-sevastopol ''Корабель Костянтин Ольшанський взяв курс на Севастополь''] serwis ua.korrespondent (data 6-4-2011) [dostęp 24-3-2014] {{lang|uk}}</ref><ref>[https://archive.is/20120805150440/http://www.kmu.gov.ua/control/uk/publish/article?art_id=244181041&cat_id=243311332 ''"Костянтин Ольшанський" зі 193 пасажирами на борту залишив акваторію міжнародного лівійського порту Тріполі''] w serwisie Ministerstwa Obrony Ukrainy (data 5-4-2011) [dostęp 24-3-2014] {{lang|uk}}</ref>. 26 maja 2011 roku brał udział we wspólnych ćwiczeniach wysadzania desantu z rosyjskim okrętem „[[Nikołaj Filiczenkow]]” w ramach ćwiczeń ''Farwater Mira-2011''<ref>{{cytuj|url=https://function.mil.ru/news_page/country/more.htm?id=10499382@egNews|tytuł=Активная фаза российско-украинского учения «Фарватер мира-2011» завершилась высадкой десанта миротворческих сил|data=16 maja 2011|język=ru}}</ref>. 29 lipca 2012 roku uczestniczył we wspólnej paradzie morskiej Rosji i Ukrainy z okazji Dnia Marynarki w Sewastopolu<ref>{{cytuj|url=https://function.mil.ru/news_page/country/more.htm?id=11216756@egNews|tytuł=В совместном праздновании Дня Военно-морского флота России и Дня флота Украины в Севастополе примут участие более 30 боевых кораблей и судов обеспечения|data=4 lipca 2012|język=ru}}</ref>.

Podczas [[Aneksja Krymu przez Rosję|aneksji Krymu przez Rosję]], został 6 marca 2014 r. zablokowany na jeziorze [[Donuzław]] przez Rosjan, którzy zablokowali wyjście na morze przez zatopienie starych okrętów<ref group="uwaga">Razem z nim zablokowano okręt desantowy "[[Kirowohrad (1996)|Kirowohrad]]", korwetę "[[Winnica (1976)|Winnica]]", trałowce "[[Czerkasy (1976)|Czerkasy]]", "Czernihiw", "[[Geniczesk (1984)|Geniczesk]]" i kuter "Fieodosija".</ref><ref>{{cytuj stronę|url=http://news.liga.net/news/politics/1000545-rossiyskie_voennye_zatopili_chetvertyy_korabl_v_krymu.htm |tytuł=Российские военные затопили четвертый корабль в Крыму|opublikowany= liga.net|data=13-3-2014|data dostępu=2014-03-24|język=uk}}</ref>. Pozostał pod kontrolą ukraińską jako jeden z dwóch ostatnich okrętów na jeziorze, ze zredukowaną załogą do około 20 marynarzy do 24 marca 2014 r., kiedy został siłą przejęty przez oddział rosyjski w sile ok. 200 ludzi<ref>[http://www.polskieradio.pl/5/3/Artykul/1083235,Kolejny-okret-ukrainskiej-marynarki-wojennej-przejety-przez-Rosjan ''Kolejny okręt ukraińskiej marynarki wojennej przejęty przez Rosjan''] w serwisie polskieradio.pl (data 24-3-2014) [dostęp 24-3-2014]</ref>. Nie był używany przez Rosję; w marcu 2020 roku nadal pozostawał pod kontrolą rosyjską odstawiony w [[Sewastopol]]u<ref>{{cytuj stronę|url=https://mil.in.ua/uk/news/okupanty-perebazuvaly-pidvodnyj-choven-zaporizhzhya-u-sevastopoli/ |tytuł=Окупанти перебазували підводний човен «Запоріжжя» у Севастополі|opublikowany= mil.in.ua|data=16-3-2020|data dostępu=2020-12-14|język=uk}}</ref>.

Okręt pozostawał dalej w Zatoce Sewastopolskiej, [[kanibalizacja (technika)|kanibalizowany]] na części zamienne dla rosyjskich okrętów tego typu<ref name=milmag/>. 2 sierpnia 2021 roku pojawiła się informacja, że okręt faktycznie został ponownie włączony w skład Floty Czarnomorskiej, z numerem burtowym zmienionym na 402<ref name=milmag/>. W toku [[inwazja Rosji na Ukrainę|inwazji Rosji na Ukrainę]] miała zostać podjęta decyzja o przywróceniu go do służby rosyjskiej i podjęto trwające rok prace naprawcze, lecz według rzecznika ukraińskiej marynarki były one pozorowane i nie osiągnęły rezultatu<ref name=milmag/>. Według niepotwierdzonych oficjalnie informacji agencji TASS, rosyjskie władze rozważały w październiku 2023 roku wykorzystanie [[nadbudówka|nadbudówki]] „Kostiantyna Olszanśkiego” do odbudowy okrętu tego typu „[[Minsk (1983)|Minsk]]”, ciężko uszkodzonego w ukraińskim ataku rakietowym<ref>{{cytuj stronę |url =https://lenta.ru/news/2023/10/06/775/|tytuł =Российский БДК «Минск» восстановят с надстройкой украинского корабля [Rossijskij BDK «Minsk» wosstanowiat c nadstrojkoj ukrainskogo korabla]|autor = |data = 6 października 2023 |opublikowany = lenta.ru |data dostępu = 2023-12-27|język=ru}}</ref>.

26 marca 2024 roku rzecznik marynarki wojennej Ukrainy ogłosił, że Siły Zbrojne Ukrainy ostrzelały okręt stojący w Sewastopolu za pomocą pocisków przeciwokrętowych systemu obrony wybrzeża [[R-360 Neptun|RK-360MC Neptun]], w celu uniemożliwienia wykorzystania go<ref name=milmag>{{cytuj|url=https://milmag.pl/ukraincy-trafili-neptunami-okret-desantowy-konstantin-olszanski/|tytuł= Ukraińcy trafili Neptunami okręt desantowy Konstantin Olszański|autor=Rafał Muczyński|data=26 marca 2024|opublikowany=Magazyn Militarny MILMAG}}</ref>. Według obecnego stanu wiedzy nie można potwierdzić obiektywnie uszkodzeń.

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Apalkow |imię = Jurij |tytuł =Korabli WMF SSSR. Sprawocznik. Tom IV. Diesantnyje i minno-tralnyje korabli |wydawca = Galeja Print |miejsce = Sankt Petersburg |rok = 2007 |isbn =978-5-8172-0135-2 |język =ru |odn=tak}}
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Pawłow |imię = Aleksandr |tytuł = Wojennyje korabli Rossii 1997–1998 g |miejsce = Jakuck |rok = 1997 |wydanie=V |język =ru |odn=tak}}
*{{cytuj pismo|nazwisko=Szczerbakow|imię=Władimir|tytuł=Diesantnyje korabli WMF Rossii. Czast 2 |czasopismo=Tiechnika i Woorużenije|miejsce=Moskwa|wolumin=nr 1/2014|rok=2014|strony=4—7|odn=tak|issn=1682-7597|język=ru}}
* {{cytuj stronę|url=http://mil.in.ua/desantni-korabli/u-402-velykyy-desantnyy-korabel-kostyantyn-olshanskyy|tytuł=U-402 Великий десантний корабель "Костянтин Ольшанський"|rok=2012|opublikowany=mil.in.ua |archiwum=https://web.archive.org/web/20120723071210/http://mil.in.ua/desantni-korabli/u-402-velykyy-desantnyy-korabel-kostyantyn-olshanskyy}}

{{Okręty desantowe projektu 775}}

[[Kategoria:Kryzys krymski]]
[[Kategoria:Okręty desantowe projektu 775]]
[[Kategoria:Ukraińskie okręty po 1945]]

title: Kostiantyn Olszanśkyj · (Костянтин Ольшанський)

Klasa: okręt desantowy

Oznaczenie NATO: Ropucha-I

Stocznia: Stocznia Północna, Gdańsk

Nazwa:
BDK-56 (ВДК-56)
BDK-56 Konstantin Olszanskij
Kostiantyn Olszanśkyj

Wycofanie ze służby: 10 stycznia 1996

Los okrętu: przejęty przez Rosję 24 marca 2014 r.

Wyporność: 2900 t standardowa · 4400 t pełna

Zasięg: 6000 Mm przy prędkości 12 w, · 3500 Mm przy 16 w

Załoga: 87 (8 oficerów)


text:
# Krupy (gromada w powiecie lubartowskim)
Krupy – dawna gromada, czyli najmniejsza jednostka podziału terytorialnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w latach 1954–1972.
Gromady, z gromadzkimi radami narodowymi (GRN) jako organami władzy najniższego stopnia na wsi, funkcjonowały od reformy reorganizującej administrację wiejską przeprowadzonej jesienią 1954 do momentu ich zniesienia z dniem 1 stycznia 1973, tym samym wypierając organizację gminną w latach 1954–1972.
Gromadę Krupy z siedzibą GRN w Krupach utworzono – jako jedną z 8759 gromad na obszarze Polski – w powiecie lubartowskim w woj. lubelskim na mocy uchwały nr 11 WRN w Lublinie z dnia 5 października 1954. W skład jednostki weszły obszary dotychczasowych gromad Krupy, Giżyce wieś, Giżyce kol., Lipniak i Wólka Michowska ze zniesionej gminy Rudno oraz obszar dotychczasowej gromady Ostrów ze zniesionej gminy Michów w tymże powiecie. Dla gromady ustalono 12 członków gromadzkiej rady narodowej.
1 stycznia 1960 gromadę zniesiono, włączając jej obszar do gromad Rudno (wieś Krupy, wieś i leśniczówkę Lipniak, wieś i kolonię Giżyce oraz wieś Wólka Michowska) i Michów (wieś i kolonię Ostrów, kolonię Szczuchnia i kolonię Wymysłów) w tymże powiecie.

title: Krupy (gromada w powiecie lubartowskim)

wikitext:
{{Polska jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                     = Krupy
 |dopełniacz nazwy          =
 |jednostka                 = [[Gromada (podział administracyjny)|gromada]]
 |lata istnienia            = 1954–1960
 |zdjęcie                   =
 |opis zdjęcia              =
 |herb                      =
 |flaga                     =
 |wariant flagi             = PRL
 |województwo               = [[województwo lubelskie|lubelskie]]
 |powiat                    = [[powiat lubartowski|lubartowski]]
 |data powstania            = 5 października 1954
 |data likwidacji           = 1 stycznia 1960
 |siedziba                  = [[Krupy (województwo lubelskie)|Krupy]]
 |stanowisko zarządzającego =
 |zarządzający              =
 |rok powierzchni           =
 |powierzchnia              =
 |rok ludności              =
 |liczba ludności           =
 |gęstość zaludnienia       =
 |rok podziału              = 1954
 |plan                      =
 |liczba sołectw            = 6
 |liczba miejscowości       =
 |rok reprezentantów        = 1954
 |nazwa reprezentantów      = członków [[Rada narodowa (PRL)|GRN]]
 |liczba reprezentantów     = 12
 |mapa województwa          =
 |mapa powiatu              =
 |wariant mapy              = 1951
 |współrzędne               =
 |commons                   =
}}
'''Krupy''' – dawna [[gromada (podział administracyjny)|gromada]], czyli najmniejsza jednostka [[Podział administracyjny Polski (1957–1975)|podziału terytorialnego]] [[Polska Rzeczpospolita Ludowa|Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej]] w latach 1954–1972.

Gromady, z [[Rada narodowa (PRL)|gromadzkimi radami narodowymi (GRN)]] jako organami władzy najniższego stopnia na wsi, funkcjonowały od reformy reorganizującej administrację wiejską przeprowadzonej jesienią 1954<ref>{{Dziennik Ustaw|rok=1954|numer=43|pozycja=191}}</ref> do momentu ich zniesienia z dniem 1 stycznia 1973<ref>{{Dziennik Ustaw|rok=1972|numer=49|pozycja=312}}</ref>, tym samym wypierając [[gmina wiejska|organizację gminną]] w latach 1954–1972<ref name="paprlfivesix">{{cytuj książkę|tytuł=Podział administracyjny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej|wydawca=Urząd Rady Ministrów – Biuro do spraw Prezydiów Rad Narodowych|miejsce=Warszawa|rok=1956}}</ref><ref>{{cytuj książkę|tytuł=Mała Encyklopedia Powszechna PWN|wydawca=[[Wydawnictwo Naukowe PWN|Państwowe Wydawnictwo Naukowe]]|miejsce=Warszawa|rok=1959}}</ref>.

Gromadę Krupy z siedzibą GRN w [[Krupy (województwo lubelskie)|Krupach]] utworzono – jako jedną z 8759 gromad na obszarze Polski<ref name="paprlfivesix"/> – w [[powiat lubartowski|powiecie lubartowskim]] w [[województwo lubelskie|woj. lubelskim]] na mocy uchwały nr 11 WRN w [[Lublin]]ie z dnia 5 października 1954. W skład jednostki weszły obszary dotychczasowych gromad<ref>Gromady istniały także po II wojnie światowej jako jednostka pomocnicza gmin.</ref> Krupy, Giżyce wieś, Giżyce kol., Lipniak i Wólka Michowska ze zniesionej [[Rudno (gmina w województwie lubelskim)|gminy Rudno]] oraz obszar dotychczasowej gromady Ostrów ze zniesionej [[gmina Michów|gminy Michów]] w tymże powiecie<ref name="main">Uchwała Nr 11 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu lubartowskiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 23 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 5 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 3 grudnia 1954 r., Nr. 15, Poz. 64)</ref>. Dla gromady ustalono 12 członków gromadzkiej rady narodowej<ref name="grn">Uchwała Nr 87 Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Lubartowie z dnia 4 października 1954 r. w sprawie ustalenia liczby członków gromadzkich rad narodowych (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 9 października 1954 r., Nr. 13, Poz. 54)</ref>.

1 stycznia 1960 gromadę '''zniesiono''', włączając jej obszar do gromad [[Rudno (gromada w powiecie lubartowskim)|Rudno]] (wieś Krupy, wieś i leśniczówkę Lipniak, wieś i kolonię Giżyce oraz wieś Wólka Michowska) i [[Michów (gromada)|Michów]] (wieś i kolonię Ostrów, kolonię Szczuchnia i kolonię Wymysłów) w tymże powiecie<ref>Uchwała Nr 10/59 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 28 sierpnia 1959 r. w sprawie utworzenia i zniesienia niektórych w województwie lubelskim w ramach Obwieszczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 19 grudnia 1959 r. o ogłoszeniu jednolitego tekstu Uchwały Nr 10/59 <nowiki>[...]</nowiki> (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 23 grudnia 1959 r., Nr. 9, Poz. 63)</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Powiat lubartowski (dawny)}}

[[Kategoria:Dawne gromady w województwie lubelskim|Krupy (powiat lubartowski)]]

title: Krupy

Państwo: Polska

Województwo: lubelskie

Powiat: lubartowski

Data powstania: 5 października 1954

Data likwidacji: 1 stycznia 1960

Siedziba: Krupy

title: Szczegółowy podział administracyjny (1954)

title: Liczba reprezentantów


text:
# Marek Cała
Marek Wacław Cała (ur. 4 lutego 1968 w Chrzanowie) – polski inżynier, profesor nauk technicznych.
Dziekan Wydziału Górnictwa i Geoinżynierii Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie.
Absolwent tego wydziału, studia na nim ukończył w 1992 roku. W tym samym roku podjął pracę na stanowisku asystenta w Katedrze Geomechaniki, Budownictwa i Geotechniki. Pięć lat później, w 1997 roku, obronił z wyróżnieniem pracę doktorską, dotyczącą problematyki mechanizmu współpracy kotwi z górotworem o zróżnicowanej budowie geologicznej.
Profesor Cała jest członkiem International Society for Rock Mechanics (ISRM). Jego dorobek naukowy to ponad 120 publikacji w czasopismach oraz materiałach konferencyjnych, zarówno w Polsce jak i za granicą.
Podczas obrad w Rio de Janeiro w październiku 2016 roku, Marek Cała został wybrany na przewodniczącego Światowego Kongresu Górniczego (World Mining Congress – WMC).

title: Marek Cała

wikitext:
{{Naukowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Marek Cała
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |państwo                   =
 |wariant flagi             =
 |data urodzenia            = [[4 lutego]] [[1968]]
 |miejsce urodzenia         = [[Chrzanów]]
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |stopień lub tytuł naukowy = Profesor
 |jakich nauk               = technicznych
 |specjalność               = budownictwo specjalne, geomechanika, geotechnika, mechanika gruntów, metody numeryczne
 |almamater                 = [[Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie|Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie]]
 |aktywność zawodowa        = Nauczyciel akademicki
 |jednostka1 typ            = Uczelnia
 |jednostka1 nazwa          = [[Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie|Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie]]
 |okres zatr1               =
 |funkcja                   =
 |doktorat data             = 30 października 1997
 |doktorat uczelnia         =
 |doktorat dyscyplina       =
 |habilitacja data          = 7 maja 2008
 |habilitacja uczelnia      =
 |habilitacja dyscyplina    =
 |profesura data            = 2 kwietnia 2015<ref>{{ludzie nauki|85588|osoba=prof. dr hab. inż. Marek Wacław Cała|data dostępu=2024-08-18}}</ref>
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Marek Wacław Cała''' (ur. [[4 lutego]] [[1968]] w [[Chrzanów|Chrzanowie]]) – polski inżynier, profesor nauk technicznych<ref name=":1" />.
Dziekan [[Wydział Inżynierii Lądowej i Gospodarki Zadobami Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie|Wydziału Górnictwa i Geoinżynierii Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie]]<ref name=":2" />.
Absolwent tego wydziału, studia na nim ukończył w 1992 roku. W tym samym roku podjął pracę na stanowisku asystenta w Katedrze Geomechaniki, Budownictwa i Geotechniki. Pięć lat później, w 1997 roku, obronił z wyróżnieniem pracę doktorską, dotyczącą problematyki mechanizmu współpracy kotwi z górotworem o zróżnicowanej budowie geologicznej<ref name=":0"/>.

Profesor Cała jest członkiem International Society for Rock Mechanics (ISRM)<ref name=":0" />. Jego dorobek naukowy to ponad 120 publikacji w czasopismach oraz materiałach konferencyjnych, zarówno w Polsce jak i za granicą<ref name=":4" />.

Podczas obrad w [[Rio de Janeiro]] w październiku 2016 roku, Marek Cała został wybrany na przewodniczącego Światowego Kongresu Górniczego (World Mining Congress – WMC)<ref name=":3" />.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name=":0">{{Cytuj |tytuł = Inżynieria.com |data dostępu = 2018-03-30 |opublikowany = inzynieria.com |url = https://inzynieria.com/autor/113 |język = pl |archiwum = https://web.archive.org/web/20180330211829/https://inzynieria.com/autor/113 |zarchiwizowano = 2018-03-30 }}</ref>
<ref name=":1">{{Cytuj |autor = Marek Wójtowicz |opublikowany = SkOs — System informacyjny Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie |tytuł = prof. dr hab. inż. Marek Cała |data dostępu = 2018-06-06 |url = https://skos.agh.edu.pl/osoba/marek-cala-382.html}}</ref>
<ref name=":2">{{Cytuj stronę | url = http://www.powiat-chrzanowski.pl/aktualnosci/2016-10-27-absolwent-i-lo-w-chrzanowie-prof-dr-hab-inz-marek-cala-prezydentem-swiatowego-kongresu-gorniczego.html | tytuł = Marek Cała Prezydentem Światowego Kongresu Górniczego | data dostępu = 2018-01-18 | data = 2016-10-27}}</ref>
<ref name=":3">{{Cytuj stronę | url = http://www.wmc.org.pl/?q=members | tytuł = World Mining Congress Members | data dostępu = 2018-01-18}}</ref>
<ref name=":4">{{Cytuj |tytuł = Marek Cała |czasopismo = Konferencja Budownictwo Podziemne 2018 |data dostępu = 2018-03-30 |url = http://konferencje.inzynieria.com/bp/en/speakers/marek-cala/ |język = en-US |archiwum = https://web.archive.org/web/20180330212025/http://konferencje.inzynieria.com/bp/en/speakers/marek-cala/ |zarchiwizowano = 2018-03-30 }}</ref>
}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Cała, Marek}}
[[Kategoria:Absolwenci Akademii Górniczo-Hutniczej]]
[[Kategoria:Polscy inżynierowie]]
[[Kategoria:Wykładowcy Akademii Górniczo-Hutniczej]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Chrzanowie]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1968]]

title: Marek Cała

Data i miejsce urodzenia: 4 lutego 1968 · Chrzanów

Alma Mater: Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie

Doktorat: 30 października 1997

Profesura: 2 kwietnia 2015

Uczelnia: Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie


text:
# Josefine Kohl
Josefine „Fini” Kohl, po mężu Krüger (ur. 23 czerwca 1921 w Hainstadt, zm. 27 kwietnia 2012 w Seligenstadt) – niemiecka lekkoatletka, sprinterka, mistrzyni Europy z 1938.

## Kariera sportowa
Zdobyła złoty medal w sztafecie 4 × 100 metrów (która biegła w składzie: Kohl, Käthe Krauß, Emmy Albus i Ida Kühnel) na mistrzostwach Europy w 1938 w Wiedniu.
Była mistrzynią Niemiec w sztafecie 4 × 100 metrów w 1947 oraz brązową medalistką w biegu na 100 metrów w 1938.
Rekord życiowy Kohl w biegu na 100 metrów wynosił 12,2 s, ustanowiony 11 czerwca 1939 w Tailfingen.

title: Josefine Kohl

wikitext:
{{Sportowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Josefine Kohl
 |imię i nazwisko org       =
 |dyscyplina                = lekkoatletyka
 |grafika                   = Relay team Germany 1938 European Athletics Championships.jpg
 |opis grafiki              = Od lewej: Josefine Kohl, [[Käthe Krauß]], [[Emmy Albus]] i [[Ida Kühnel]]
 |pełne imię i nazwisko     =
 |data urodzenia            = [[23 czerwca]] [[1921]]
 |miejsce urodzenia         = [[Hainburg (Niemcy)|Hainstadt]]
 |data śmierci              = [[27 kwietnia]] [[2012]]
 |miejsce śmierci           = [[Seligenstadt]]
 |obywatelstwo              =
 |wzrost                    =
 |pozycja                   =
 |klub                      =
 |numer w klubie            =
 |kariera juniorska         =
 |kariera seniorska         =
 |kariera reprezentacyjna   =
 |kariera trenerska         =
 |medale                    =
{{Medalista infobox/reprezentacja|Niemcy|1935}}
{{Medalista infobox/nagłówek|ME|L}}
{{Medalista infobox/ME|L|Wiedeń|1938|złoto|[[Mistrzostwa Europy w Lekkoatletyce 1938 – sztafeta 4 × 100 m kobiet|sztafeta 4 × 100 m]]}}
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Josefine „Fini” Kohl''', po mężu '''Krüger''' (ur. [[23 czerwca]] [[1921]] w [[Hainburg (Niemcy)|Hainstadt]], zm. [[27 kwietnia]] [[2012]] w [[Seligenstadt]]<ref>{{Cytuj | url = http://www.leichtathletik-dgld.de/athlet/K.htm | tytuł = Athleten-K | opublikowany = leichtathletik-dgld.de | język = de | data dostępu = 2019-01-20}}</ref><ref>{{Cytuj | url = https://www.op-online.de/region/hainburg/europameisterin-hainstadt-fini-kohl-5308234.html | tytuł = Eine Europameisterin aus Hainstadt | opublikowany = op-online.de | język = de | data = 2015-08-01 | data dostępu = 2019-01-20}}</ref>) – [[Niemcy|niemiecka]] [[lekkoatletyka|lekkoatletka]], [[sprint]]erka, [[Mistrzostwa Europy w Lekkoatletyce 1938|mistrzyni Europy z 1938]].

== Kariera sportowa ==
Zdobyła złoty medal w [[Sztafeta 4 × 100 metrów|sztafecie 4 × 100 metrów]] (która biegła w składzie: Kohl, [[Käthe Krauß]], [[Emmy Albus]] i [[Ida Kühnel]]) na [[Mistrzostwa Europy w Lekkoatletyce 1938|mistrzostwach Europy w 1938]] w [[Wiedeń|Wiedniu]]<ref>{{Cytuj| url = https://web.archive.org/web/20190914210408/http://www.european-athletics.org/mm/Document/EventsMeetings/General/01/28/48/10/LAEM18_STATISTICS_HANDBOOK_A4_RZ_English.pdf | tytuł = Berlin 2018 Statistics Handbook | opublikowany = [[European Athletics]] | s = 492 | data dostępu = 2019-01-20 | język = en}}</ref>.

Była mistrzynią Niemiec w sztafecie 4 × 100 metrów w 1947<ref>{{cytuj| url = http://www.sport-komplett.de/sport-komplett/sportarten/l/leichtathletik/hst/66.html| tytuł = Leichtathletik – Deutsche Meisterschaften (Staffeln – Damen – Teil 1)| data dostępu = 2019-01-20|opublikowany =Sport-Komplett.de | język = de}}</ref> oraz brązową medalistką w [[Bieg na 100 metrów|biegu na 100 metrów]] w 1938<ref>{{cytuj| url = http://www.sport-komplett.de/sport-komplett/sportarten/l/leichtathletik/hst/72.html| tytuł = Leichtathletik – Deutsche Meisterschaften (100m – Damen)| data dostępu = 2019-01-20|opublikowany =Sport-Komplett.de | język = de}}</ref>.

Rekord życiowy Kohl w biegu na 100 metrów wynosił 12,2 s, ustanowiony 11 czerwca 1939 w [[Tailfingen]]<ref>{{Cytuj| url = http://trackfield.brinkster.net/Profile.asp?ID=1377&Gender=W | tytuł = Josefine Kohl (neé Krüger) | opublikowany = Track and Field Statistics | data dostępu = 2019-01-20 | język = en}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Mistrzynie Europy w sztafecie 4 × 100 m}}

{{SORTUJ:Kohl, Josefine}}
[[Kategoria:Niemieccy sprinterzy]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1921]]
[[Kategoria:Zmarli w 2012]]

title: · Josefine Kohl

Data i miejsce urodzenia: 23 czerwca 1921 · Hainstadt

Data i miejsce śmierci: 27 kwietnia 2012 · Seligenstadt

title: Dorobek medalowy

złoto: Wiedeń 1938 · sztafeta 4 × 100 m


text:
# (9208) Takanotoshi
(9208) Takanotoshi (1994 TX2) – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 4,55 lat w średniej odległości 2,74 j.a. Odkryta 2 października 1994 roku.

title: (9208) Takanotoshi

wikitext:
{{Planetoida infobox
 |       numer = 9208
 |       nazwa = Takanotoshi
 |  oznaczenie =
 |     zdjęcie =
 |        opis =
 |    odkrywca = [[Kin Endate]], [[Kazurō Watanabe]]
 |       dzień = 2 października
 |         rok = 1994
 |występowanie =
 |       epoka =
 |wielka_półoś = 2,7442
 |    mimośród = 0,0991
 |  peryhelium = 2,4723
 |    aphelium = 3,0162
 |         lat = 4
 |         dni = 200
 |      godzin = 12
 |    prędkość = 17,97
 |  nachylenie = 10,43
 |    średnica =
 |        masa =
 |     gęstość =
 |okres_obrotu =
 |      albedo =
 |     jasność = 13
 |         typ =
 | temperatura =
 |    satelity =
}}
'''(9208) Takanotoshi (1994 TX2)''' – [[planetoida]] z [[pas planetoid|pasa głównego asteroid]] okrążająca [[Słońce]] w ciągu 4,55 lat w średniej odległości 2,74 [[jednostka astronomiczna|j.a.]] Odkryta [[2 października]] [[1994]] roku.

== Zobacz też ==
* [[lista planetoid 9001–10000]]
* [[lista planetoid]]

== Linki zewnętrzne ==
* {{JPL|9208}}
* {{JPLorb|9208}}
* {{MPC|9208}}

{{SORTUJ:Takanotoshi}}
[[Kategoria:Planetoidy pasa głównego]]
[[Kategoria:Nazwane planetoidy]]
[[Kategoria:Obiekty astronomiczne odkryte w 1994]]

title: (9208) Takanotoshi

Odkrywca: Kin Endate, Kazurō Watanabe

Data odkrycia: 2 października 1994

Okres obiegu · wokół Słońca: 4 lata 200 dni 12 godzin


text:
# Leninskoje (Żydowski Obwód Autonomiczny)
Leninskoje (ros. Ленинское) – wieś w Rosji, w Żydowskim Obwodzie Autonomicznym, ośrodek administracyjny rejonu lenińskiego. W 2010 liczyła 6109 mieszkańców.

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                       = Leninskoje
 |nazwa oryginalna             = {{k|ru|Ленинское}}
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |alt zdjęcia                  =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = Żydowski Obwód Autonomiczny
 |1. jednostka administracyjna =
 |2. jednostka administracyjna =
 |3. jednostka administracyjna =
 |4. jednostka administracyjna =
 |5. jednostka administracyjna = [[rejon leniński (Żydowski Obwód Autonomiczny)|leniński]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2010
 |liczba ludności              = 6109
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     =
 |współrzędne                  =
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Leninskoje''' ({{w języku|ru|Ленинское}}) – wieś w [[Rosja|Rosji]], w [[Żydowski Obwód Autonomiczny|Żydowskim Obwodzie Autonomicznym]], ośrodek administracyjny [[rejon leniński (Żydowski Obwód Autonomiczny)|rejonu lenińskiego]]. W 2010 liczyła 6109 mieszkańców<ref name=spis>{{Cytuj stronę | url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/jevrejskaja-ao.htm | tytuł = Liczby ludności miejscowości Żydowskiego OA na podstawie spisu ludności wg stanu na dzień 14 października 2010 roku | data dostępu = | język = ru}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miejscowości w Żydowskim Obwodzie Autonomicznym]]

title: LeninskojeЛенинское

Państwo: Rosja

Obwód autonomiczny: Żydowski Obwód Autonomiczny

Rejon: leniński


text:
# Bohdan Józef Paszkowski
Bohdan Józef Paszkowski (ur. 31 stycznia 1965 w Białymstoku) – polski polityk i prawnik. W 2007 i w latach 2015–2023 wojewoda podlaski, senator VII, VIII i IX kadencji.

## Życiorys
Syn Andrzeja. Ukończył studia na Wydziale Prawa Filii Uniwersytetu Warszawskiego w Białymstoku (obecnie Uniwersytet w Białymstoku). W latach 1990–1992 odbył aplikację sędziowską w Sądzie Wojewódzkim w Białymstoku. W 1993 uzyskał uprawnienia radcy prawnego. Od grudnia 1994 do grudnia 2006 zajmował stanowisko sekretarza miasta Białegostoku.
Od stycznia do listopada 2007 pełnił funkcję wojewody podlaskiego. W tym samym roku w przedterminowych wyborach parlamentarnych z listy Prawa i Sprawiedliwości został wybrany na senatora VII kadencji w okręgu białostockim, otrzymując 129 371 głosów. W wyborach w 2011 z powodzeniem ubiegał się o reelekcję w okręgu nr 59. W 2015 po raz trzeci został wybrany na senatora.
8 grudnia 2015 został ponownie powołany na stanowisko wojewody podlaskiego, co skutkowało wygaśnięciem jego mandatu senatorskiego. W wyborach parlamentarnych 2019 bez powodzenia kandydował do Sejmu IX kadencji, uzyskując 5442 głosy. Funkcję wojewody sprawował do grudnia 2023.

## Odznaczenia
- Srebrna Odznaka „Zasłużony dla Ochrony Przeciwpożarowej” (2017)[1]
- Złoty Medal za Zasługi dla Straży Granicznej (2021)[7]
- Medal „Pro Bono Poloniae” (2023)[8]

title: Bohdan Józef Paszkowski

wikitext:
{{Polityk infobox
 | imię i nazwisko     = Bohdan Paszkowski
 | data urodzenia      = 31 stycznia 1965
 | miejsce urodzenia   = [[Białystok]]
 | grafika             = Bohdan Paszkowski Kancelaria Senatu 2015.jpg
 | funkcja             = [[Wojewodowie III Rzeczypospolitej (od 1999)|Wojewoda]] [[województwo podlaskie|podlaski]]
 | partia              = [[Prawo i Sprawiedliwość]]
 | od                  = grudnia 2015
 | do                  = grudnia 2023
 | poprzednik          = [[Andrzej Meyer (samorządowiec)|Andrzej Meyer]]
 | następca            = [[Jacek Brzozowski (wojewoda)|Jacek Brzozowski]]
 | 2 funkcja           = [[Wojewodowie III Rzeczypospolitej (od 1999)|Wojewoda]] [[województwo podlaskie|podlaski]]
 | 2 partia            = [[Prawo i Sprawiedliwość]]
 | 2 od                = stycznia 2007
 | 2 do                = listopada 2007
 | 2 poprzednik        = [[Jan Dobrzyński]]
 | 2 następca          = [[Maciej Żywno]]
 | odznaczenia         = {{Order|PL-OZOP|S}} {{order|PL-MZSG|Z}} {{order|PL-MPBP}}
 | commons             = Category:Bohdan Paszkowski
 | opis grafiki        =
 | data śmierci        =
 | miejsce śmierci     =
 | quote               =
 | news                =
}}
'''Bohdan Józef Paszkowski''' (ur. [[31 stycznia]] [[1965]] w [[Białystok|Białymstoku]]) – polski [[polityk]] i [[prawnik]]. W 2007 i w latach 2015–2023 [[wojewoda]] [[województwo podlaskie|podlaski]], [[senator]] [[Senatorowie VII kadencji Senatu Rzeczypospolitej Polskiej|VII]], [[Senatorowie VIII kadencji Senatu Rzeczypospolitej Polskiej|VIII]] i [[Senatorowie IX kadencji Senatu Rzeczypospolitej Polskiej|IX]] kadencji.

== Życiorys ==
Syn Andrzeja{{R|mswia}}. Ukończył studia na [[Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego|Wydziale Prawa Filii Uniwersytetu Warszawskiego]] w Białymstoku (obecnie [[Uniwersytet w Białymstoku]]). W latach 1990–1992 odbył aplikację sędziowską w Sądzie Wojewódzkim w Białymstoku. W 1993 uzyskał uprawnienia [[radca prawny|radcy prawnego]]. Od grudnia 1994 do grudnia 2006 zajmował stanowisko [[Sekretarz (samorząd)|sekretarza miasta]] Białegostoku.

Od stycznia do listopada 2007 pełnił funkcję wojewody podlaskiego. W tym samym roku w przedterminowych [[Wybory parlamentarne w Polsce w 2007 roku|wyborach parlamentarnych]] z listy [[Prawo i Sprawiedliwość|Prawa i Sprawiedliwości]] został wybrany na senatora [[Senatorowie VII kadencji Senatu Rzeczypospolitej Polskiej|VII kadencji]] w [[Okręg wyborczy nr 23 do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (2001–2011)|okręgu białostockim]], otrzymując 129 371 głosów. W [[Wybory parlamentarne w Polsce w 2011 roku|wyborach w 2011]] z powodzeniem ubiegał się o reelekcję w [[Okręg wyborczy nr 59 do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej|okręgu nr 59]]<ref>{{Cytuj stronę|url=https://wybory2011.pkw.gov.pl/wsw/pl/000000.html#tabs-2|tytuł=Serwis PKW – Wybory 2011|data dostępu=2015-08-05}}</ref>. W [[Wybory parlamentarne w Polsce w 2015 roku|2015]] po raz trzeci został wybrany na senatora<ref>{{Cytuj stronę|url=https://parlament2015.pkw.gov.pl/351_Wyniki_Senat.html|tytuł=Serwis PKW – Wybory 2015|data dostępu=2015-10-26}}</ref>.

8 grudnia 2015 został ponownie powołany na stanowisko wojewody podlaskiego<ref name="msw">{{Cytuj stronę|url=https://web.archive.org/web/20171021062619/https://www.mswia.gov.pl/pl/aktualnosci/13930,Premier-Beata-Szydlo-powolala-nowych-wojewodow.html|tytuł=Premier Beata Szydło powołała nowych wojewodów|opublikowany=mswia.gov.pl|data=8 grudnia 2015|data dostępu=2015-12-08}}</ref>, co skutkowało wygaśnięciem jego mandatu senatorskiego. W [[Wybory parlamentarne w Polsce w 2019 roku|wyborach parlamentarnych 2019]] bez powodzenia kandydował do [[Sejm Rzeczypospolitej Polskiej IX kadencji|Sejmu IX kadencji]], uzyskując 5442 głosy<ref>{{Cytuj stronę|url=https://sejmsenat2019.pkw.gov.pl/sejmsenat2019/pl/wyniki/komitet/26079/sejm/okr/24|tytuł=Serwis PKW – Wybory 2019|data dostępu=2022-01-17}}</ref>. Funkcję wojewody sprawował do grudnia 2023<ref>{{Cytuj stronę |tytuł = Bohdan Paszkowski odwołany ze stanowiska wojewody podlaskiego |data dostępu = 2023-12-21 |opublikowany = radio.bialystok.pl|data=20 grudnia 2023|url = https://www.radio.bialystok.pl/wiadomosci/index/id/234032 |autor = Marta Nazarko}}</ref>.

== Odznaczenia ==
* Srebrna [[Odznaka „Zasłużony dla Ochrony Przeciwpożarowej”]] (2017)<ref name="mswia">{{Cytuj stronę|url=http://edziennik.mswia.gov.pl/DUM_MSWIA/2017/27/akt.pdf|tytuł=Postanowienie nr 10/OP/2017 Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji|data=12 maja 2017|opublikowany=Dziennik Urzędowy MSWiA|data dostępu=2019-01-10}}</ref>
* Złoty [[Medal za Zasługi dla Straży Granicznej]] (2021)<ref>{{Cytuj stronę |tytuł = Wojewoda podlaski odznaczony Złotym Medalem za Zasługi dla Straży Granicznej |data dostępu = 2023-04-25 |opublikowany = gov.pl |url = https://web.archive.org/web/20211207013628/https://www.gov.pl/web/uw-podlaski/wojewoda-podlaski-odznaczony-zlotym-medalem-za-zaslugi-dla-strazy-granicznej |data = 19 listopada 2021}}</ref>
* [[Medal „Pro Bono Poloniae”]] (2023)<ref>{{Cytuj stronę |tytuł = Wojewoda podlaski odznaczony Medalem „Pro Bono Poloniae” |data dostępu = 2024-11-28 |opublikowany = gov.pl |url = https://web.archive.org/web/20241128175129/https://www.gov.pl/web/uw-podlaski/wojewoda-podlaski-odznaczony-medalem-pro-bono-poloniae |data = 22 listopada 2023}}</ref>

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj stronę|url=https://web.archive.org/web/20170711144246/http://ww2.senat.pl/k7/senat/senator/paszkowski.htm|tytuł=Biogram na stronie Senatu (VII kadencja)|data dostępu=2015-08-05}}

{{SORTUJ:Paszkowski, Bohdan}}
[[Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Białymstoku]]
[[Kategoria:Odznaczeni Medalem „Pro Bono Poloniae”]]
[[Kategoria:Odznaczeni Srebrną Odznaką Zasłużony dla Ochrony Przeciwpożarowej]]
[[Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem za Zasługi dla Straży Granicznej]]
[[Kategoria:Politycy Prawa i Sprawiedliwości]]
[[Kategoria:Polscy radcy prawni]]
[[Kategoria:Senatorowie z województwa podlaskiego (od 2001)]]
[[Kategoria:Wojewodowie podlascy (III Rzeczpospolita)]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1965]]

title: Bohdan Paszkowski

Data i miejsce urodzenia: 31 stycznia 1965 · Białystok

Okres:
od grudnia 2015 · do grudnia 2023
od stycznia 2007 · do listopada 2007

Przynależność polityczna: Prawo i Sprawiedliwość

Poprzednik:
Andrzej Meyer
Jan Dobrzyński

Następca:
Jacek Brzozowski
Maciej Żywno


text:
# Tomasz Słowianin
Tomasz Słowianin (także zwany Tomasz z Giazury) – przywódca powstania antyfeudalnego, które wybuchło w 821 roku na terenie Cesarstwa Bizantyjskiego. Oficer armii bizantyjskiej, potomek słowiańskich przesiedleńców do Azji Mniejszej.

## Powstanie
Swym zasięgiem objęło prowincje położone w Azji Mniejszej oraz dzięki słowiańskiej pomocy prowincje bałkańskie. Przyczyną zrywu było żądanie przywrócenia kultu obrazów, który 6 lat wcześniej ponownie został zakazany przez cesarza Leona V Armeńczyka. Chłopstwo domagało się także ochrony państwa przed warstwą nowych właścicieli ziemskich, zwanych dynatoi.
Owi dynatoi ujarzmiali wolnych rolników zmuszając ich do udzielania świadczeń oraz podporządkowując ich własnemu sądownictwu. Na skutek ataku chana Bułgarów Omurtaga w 823 roku i nieudanemu atakowi na Konstantynopol powstanie upadło. Po klęsce spotkało się z ogromnymi i krwawymi represjami na wsi wśród buntowników i ich rodzin. Tomasz Słowianin został stracony przez nabicie na pal.

title: Tomasz Słowianin

wikitext:
{{Biogram infobox
 |imię i nazwisko           = Tomasz Słowianin
 |imię i nazwisko org       = Θωμᾶς ὁ Σλάβος
 |grafika                   = Thomas the Slav negotiates with the Arabs.jpg
 |opis grafiki              = Tomasz w stroju cesarza bizantyjskiego negocjuje z Arabami, grafika madryckiego rękopisu kroniki [[Jan Skylitzes|Jana Skylitzesa]]
 |alt grafiki               =
 |data urodzenia            = ok. [[760]]
 |miejsce urodzenia         = [[Gaziura]] w [[Pont|Poncie]]
 |data śmierci              = październik [[823]]
 |miejsce śmierci           = [[Lüleburgaz|Arkadiopolis]]
 |zawód                     = przywódca powstania, samozwańczy cesarz Konstantyn VI<ref>Katarzyna Kobylecka rozmawia z prof. Władysławem Duczko, ''[http://www.polskieradio.pl/8/22/Artykul/239697,-Co-Slowianie-dali-Europie- Tomasz Słowianin i inni, czyli jak podbijaliśmy Europę]'', audycja Polskiego Radia, zapis audio.</ref>
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
}}
'''Tomasz Słowianin''' (także zwany '''Tomasz z Giazury''') – przywódca powstania [[Feudalizm|antyfeudalnego]], które wybuchło w [[821]] roku na terenie [[Cesarstwo Bizantyńskie|Cesarstwa Bizantyjskiego]]. Oficer armii bizantyjskiej, potomek [[Słowianie|słowiańskich]] przesiedleńców do [[Anatolia|Azji Mniejszej]]<ref>{{cytuj książkę |autor= Praca zbiorowa pod redakcją naukową Macieja Salamona |inni= |tytuł= Wielka Historia Świata Tom 4 Kształtowanie średniowiecza|wydanie= |tom= 4|wydawca= Oficyna Wydawnicza FOGRA|miejsce= |rok= 2005|strony= 459|isbn= 83-85719-85-7}}</ref>.

== Powstanie ==
Swym zasięgiem objęło prowincje położone w Azji Mniejszej oraz dzięki słowiańskiej pomocy prowincje bałkańskie. Przyczyną zrywu było żądanie przywrócenia [[kult obrazów|kultu obrazów]], który 6 lat wcześniej ponownie został zakazany przez cesarza [[Leon V Armeńczyk|Leona V Armeńczyka]]. Chłopstwo domagało się także ochrony państwa przed warstwą nowych właścicieli ziemskich, zwanych ''[[dynatoi]]''<ref>{{cytuj książkę |nazwisko= Zientara|imię= Benedykt|autor link= |inni= |tytuł= Historia Powszechna Średniowiecza|wydanie= |tom= |wydawca= Wydawnictwo Trio|miejsce= Warszawa |rok= 1998|strony= 60|isbn= 83-85660-77-1}}</ref>.

Owi dynatoi ujarzmiali wolnych rolników zmuszając ich do udzielania świadczeń oraz podporządkowując ich własnemu sądownictwu. Na skutek ataku [[chan (władca)|chana]] Bułgarów [[Omurtag]]a w [[823]] roku i nieudanemu atakowi na [[Konstantynopol]] powstanie upadło. Po klęsce spotkało się z ogromnymi i krwawymi represjami na wsi wśród buntowników i ich rodzin{{fakt|data=2009-10}}. Tomasz Słowianin został stracony przez [[nabicie na pal]]<ref>{{cytuj książkę|autor =А.А. Васильев|tytuł=Византия и арабы. Политические отношения Византии и арабов за время Аморийской династии|miejsce=Санкт-Петербург|data=1900|strony=408|język=ru}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Bizantyńscy uzurpatorzy]]
[[Kategoria:Straceni przez nabicie na pal]]
[[Kategoria:Urodzeni w VIII wieku]]
[[Kategoria:Zmarli w 823]]

title: Tomasz SłowianinΘωμᾶς ὁ Σλάβος

Data i miejsce urodzenia: ok. 760 · Gaziura w Poncie

Data i miejsce śmierci: październik 823 · Arkadiopolis


text:
# Skoki do wody na Igrzyskach Wspólnoty Narodów 2022
Skoki do wody na Igrzyskach Wspólnoty Narodów 2022 odbywały się w dniach 4–8 sierpnia 2022 roku w Sandwell Aquatics Centre w Smethwick położonym w pobliżu gospodarza zawodów, Birmingham. Siedemdziesięciu pięciu zawodników obojga płci rywalizowało w dwunastu konkurencjach indywidualnych i zespołowych.

## Podsumowanie

### Klasyfikacja medalowa
| Klasyfikacja medalowa | Klasyfikacja medalowa | Klasyfikacja medalowa | Klasyfikacja medalowa | Klasyfikacja medalowa | Klasyfikacja medalowa |
| Miejsce               | państwo               | Złoto                 | Srebro                | Brąz                  | Razem                 |
| --------------------- | --------------------- | --------------------- | --------------------- | --------------------- | --------------------- |
| 1                     | Anglia                | 6                     | 4                     | 5                     | 15                    |
| 2                     | Australia             | 4                     | 3                     | 3                     | 10                    |
| 3                     | Kanada                | 1                     | 2                     | 3                     | 6                     |
| 4                     | Szkocja               | 1                     | 0                     | 0                     | 1                     |
| 5                     | Malezja               | 0                     | 3                     | 1                     | 4                     |
| Razem                 | Razem                 | 12                    | 12                    | 12                    | 36                    |

### Medaliści
| Konkurencja                   | 1. miejsce                                         | 1. miejsce | 2. miejsce                                             | 2. miejsce | 3. miejsce                                           | 3. miejsce |
| Mężczyźni                     | Mężczyźni                                          | Mężczyźni  | Mężczyźni                                              | Mężczyźni  | Mężczyźni                                            | Mężczyźni  |
| ----------------------------- | -------------------------------------------------- | ---------- | ------------------------------------------------------ | ---------- | ---------------------------------------------------- | ---------- |
| Trampolina 1 m indywidualnie  | Jack Laugher                                       | 447,05     | Li Shixin                                              | 437,05     | Jordan Houlden                                       | 429,30     |
| Trampolina 3 m indywidualnie  | Daniel Goodfellow                                  | 484,45     | Jordan Houlden                                         | 465,15     | Jack Laugher                                         | 462,30     |
| Wieża 10 m indywidualnie      | Cassiel Rousseau                                   | 501,30     | Rylan Wiens                                            | 492,80     | Matty Lee                                            | 477,00     |
| Trampolina 3 m synchronicznie | Anglia · Jack Laugher · Anthony Harding            | 438,33     | Malezja · Muhammad Syafiq Puteh · Gabriel Gilbert Daim | 376,77     | Australia · Li Shixin · Sam Fricker                  | 374,52     |
| Wieża 10 m synchronicznie     | Anglia · Matty Lee · Noah Williams                 | 429,78     | Kanada · Rylan Wiens · Nathan Zsombor-Murray           | 413,85     | Australia · Domonic Bedggood · Cassiel Rousseau      | 412,56     |
| Kobiety                       |                                                    |            |                                                        |            |                                                      |            |
| Trampolina 1 m indywidualnie  | Mia Vallée                                         | 291,85     | Brittany O'Brien                                       | 279,60     | Amy Rollinson                                        | 272,00     |
| Trampolina 3 m indywidualnie  | Maddison Keeney                                    | 348,95     | Nur Dhabitah Sabri                                     | 330,90     | Mia Vallée                                           | 329,25     |
| Wieża 10 m indywidualnie      | Andrea Spendolini-Sirieix                          | 357,50     | Lois Toulson                                           | 337,30     | Caeli McKay                                          | 317,50     |
| Trampolina 3 m synchronicznie | Australia · Maddison Keeney · Anabelle Smith       | 316,53     | Malezja · Ng Yan Yee · Nur Dhabitah Sabri              | 299,85     | Kanada · Margo Erlam · Mia Vallée                    | 297,00     |
| Wieża 10 m synchronicznie     | Australia · Charli Petrov · Melissa Wu             | 306,00     | Anglia · Eden Cheng · Andrea Spendolini-Sirieix        | 298,86     | Anglia · Robyn Birch · Emily Martin                  | 287,88     |
| Drużyny mieszane              |                                                    |            |                                                        |            |                                                      |            |
| Trampolina 3 m synchronicznie | Szkocja · James Heatly · Grace Reid                | 306,00     | Australia · Li Shixin · Maddison Keeney                | 304,02     | Malezja · Muhammad Syafiq Puteh · Nur Dhabitah Sabri | 299,04     |
| Wieża 10 m synchronicznie     | Anglia · Noah Williams · Andrea Spendolini-Sirieix | 333,06     | Anglia · Kyle Kothari · Lois Toulson                   | 318,54     | Australia · Cassiel Rousseau · Emily Boyd            | 309,60     |

wikitext:
{{Dyscyplina infobox
 |nazwa       = Skoki do wody na Igrzyskach Wspólnoty Narodów 2022
 |grafika     = Diving pictogram.svg
 |impreza     = [[Igrzyska Wspólnoty Narodów 2022]]
 |miejscowość = [[Birmingham]]
 |miejsce     = Sandwell Aquatics Centre
 |poprzednie  = [[Skoki do wody na Igrzyskach Wspólnoty Narodów 2018|2018]]
 |następne    = [[Skoki do wody na Igrzyskach Wspólnoty Narodów 2026|2026]]
 |data        = 4–8 sierpnia 2022
 |konkurencje = 12
 |zawodnicy   = 75
}}
'''Skoki do wody''' na '''[[Igrzyska Wspólnoty Narodów 2022|Igrzyskach Wspólnoty Narodów 2022]]''' odbywały się w dniach 4–8 sierpnia 2022 roku w Sandwell Aquatics Centre w [[Smethwick]] położonym w pobliżu gospodarza zawodów, [[Birmingham]]<ref>{{cytuj stronę|url = http://www.birmingham2022.com/venues/sandwell-aquatics-centre|tytuł = Sandwell Aquatics Centre|opublikowany = birmingham2022.com|język = en|data dostępu = 2023-05-24|archiwum = http://web.archive.org/web/20220309213400/http://www.birmingham2022.com/venues/sandwell-aquatics-centre|zarchiwizowano = 2022-03-09}}</ref>. Siedemdziesięciu pięciu zawodników obojga płci rywalizowało w dwunastu konkurencjach indywidualnych i zespołowych.

== Podsumowanie ==
=== Klasyfikacja medalowa ===
{| class="wikitable" style="text-align:center" border=1 cellpadding=2 cellspacing=0
|-
! colspan=6| Klasyfikacja medalowa
|-
! Miejsce
! państwo
!style="background:gold" |[[Plik:Gold medal.svg|16px|Złoto]]
 Złoto
!style="background:silver" |[[Plik:Silver medal.svg|16px|Srebro]]
 Srebro
!style="background:#CC9966" |[[Plik:Bronze medal.svg|16px|Brąz]]
 Brąz
! Razem
|-
|1||align=left|{{państwo|ENG}}||6||4||5||15
|-
|2||align=left|{{państwo|AUS}}||4||3||3||10
|-
|3||align=left|{{państwo|CAN}}||1||2||3||6
|-
|4||align=left|{{państwo|SCO}}||1||0||0||1
|-
|5||align=left|{{państwo|MYS}}||0||3||1||4
|-
!colspan=2| Razem || 12 || 12 || 12 || 36
|}
=== Medaliści ===
{| class="wikitable"
|- style="text-align:center"
!width=210|Konkurencja
!style="background:gold" width=250 colspan=2|[[Plik:Gold medal.svg|16px|Złoto]] 1. miejsce
!style="background:silver" width=250 colspan=2|[[Plik:Silver medal.svg|16px|Srebro]] 2. miejsce
!style="background:#CC9966" width=250 colspan=2|[[Plik:Bronze medal.svg|16px|Brąz]] 3. miejsce
|- style="background:#cccccc"
!colspan=7 align=center|Mężczyźni
|-
|Trampolina 1 m indywidualnie
|{{flaga|ENG}} [[Jack Laugher]]||447,05
|{{flaga|AUS}} [[Li Shixin]]||437,05
|{{flaga|ENG}} [[Jordan Houlden]]||429,30
|-
|Trampolina 3 m indywidualnie
|{{flaga|ENG}} [[Daniel Goodfellow]]||484,45
|{{flaga|ENG}} [[Jordan Houlden]]||465,15
|{{flaga|ENG}} [[Jack Laugher]]||462,30
|-
|Wieża 10 m indywidualnie
|{{flaga|AUS}} [[Cassiel Rousseau]]||501,30
|{{flaga|CAN}} [[Rylan Wiens]]||492,80
|{{flaga|ENG}} [[Matty Lee]]||477,00
|-
|Trampolina 3 m synchronicznie
|{{państwo|ENG}}
[[Jack Laugher]]
[[Anthony Harding]]||438,33
|{{państwo|MYS}}
[[Muhammad Syafiq Puteh]]
[[Gabriel Gilbert Daim]] ||376,77
|{{państwo|AUS}}
[[Li Shixin]]
[[Sam Fricker]]||374,52
|-
|Wieża 10 m synchronicznie
|{{państwo|ENG}}
[[Matty Lee]]
[[Noah Williams]] ||429,78
|{{państwo|CAN}}
[[Rylan Wiens]]
[[Nathan Zsombor-Murray]] ||413,85
|{{państwo|AUS}}
[[Domonic Bedggood]]
[[Cassiel Rousseau]] ||412,56
|- style="background:#cccccc"
!colspan=7 align=center|Kobiety
|-
|Trampolina 1 m indywidualnie
|{{flaga|CAN}} [[Mia Vallée]]||291,85
|{{flaga|AUS}} [[Brittany O'Brien]]||279,60
|{{flaga|ENG}} [[Amy Rollinson]]||272,00
|-
|Trampolina 3 m indywidualnie
|{{flaga|AUS}} [[Maddison Keeney]]||348,95
|{{flaga|MYS}} [[Nur Dhabitah Sabri]]||330,90
|{{flaga|CAN}} [[Mia Vallée]]||329,25
|-
|Wieża 10 m indywidualnie
|{{flaga|ENG}} [[Andrea Spendolini-Sirieix]]||357,50
|{{flaga|ENG}} [[Lois Toulson]]||337,30
|{{flaga|CAN}} [[Caeli McKay]]||317,50
|-
|Trampolina 3 m synchronicznie
|{{państwo|AUS}}
[[Maddison Keeney]]
[[Anabelle Smith]]||316,53
|{{państwo|MYS}}
[[Ng Yan Yee]]
[[Nur Dhabitah Sabri]]||299,85
|{{państwo|CAN}}
[[Margo Erlam]]
[[Mia Vallée]]||297,00
|-
|Wieża 10 m synchronicznie
|{{państwo|AUS}}
[[Charli Petrov]]
[[Melissa Wu]] ||306,00
|{{państwo|ENG}}
[[Eden Cheng]]
[[Andrea Spendolini-Sirieix]] ||298,86
|{{państwo|ENG}}
[[Robyn Birch]]
[[Emily Martin]]||287,88
|- style="background:#cccccc"
!colspan=7 align=center|Drużyny mieszane
|-
|Trampolina 3 m synchronicznie
|{{państwo|SCO}}
[[James Heatly]]
[[Grace Reid]]||306,00
|{{państwo|AUS}}
[[Li Shixin]]
[[Maddison Keeney]]||304,02
|{{państwo|MYS}}
[[Muhammad Syafiq Puteh]]
[[Nur Dhabitah Sabri]]||299,04
|-
|Wieża 10 m synchronicznie
|{{państwo|ENG}}
[[Noah Williams]]
[[Andrea Spendolini-Sirieix]]||333,06
|{{państwo|ENG}}
[[Kyle Kothari]]
[[Lois Toulson]]||318,54
|{{państwo|AUS}}
[[Cassiel Rousseau]]
[[Emily Boyd]]||309,60
|}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{cytuj stronę|url = http://b2022-pdf.microplustimingservices.com/DIV/ResultBook/CG2022_DIV_v1.0.pdf|tytuł = Aquatics - Diving Results Book|opublikowany = b2022-pdf.microplustimingservices.com|język = en|data dostępu = 2023-05-24|archiwum = http://web.archive.org/web/20230509080146/http://b2022-pdf.microplustimingservices.com/DIV/ResultBook/CG2022_DIV_v1.0.pdf|zarchiwizowano = 2023-05-09}}

{{Igrzyska Wspólnoty Narodów 2022 dyscypliny}}

[[Kategoria:Dyscypliny rozgrywane podczas Igrzysk Wspólnoty Narodów 2022]]
[[Kategoria:Zawody w skokach do wody]]

Miejsce: Sandwell Aquatics Centre

Data: 4–8 sierpnia 2022