text:
# Gloria Ford Gilmer
Gloria Ford Gilmer (ur. 25 czerwca 1928 w Baltimore, zm. 25 sierpnia 2021 w Milwaukee) – amerykańska matematyczka i pedagożka, pierwsza Afroamerykanka, która opublikowała pracę naukową niebędącą doktoratem.

## Życiorys

### Edukacja i kariera
Uzyskała tytuł Bachelor of Science na Morgan State University. W 1959 wraz z przełożoną Luną Mishoe opublikowała dwie prace. Były to pierwsze prace badawcze napisane przez Afroamerykanki. Opublikowane zostały pod jej panieńskim nazwiskiem Gloria C. Ford.
Po uzyskaniu tytułu magistra matematyki na Uniwersytecie Pensylwanii rozpoczęła pracę nad badaniami balistycznymi w Aberdeen Proving Ground, a później uczyła Afroamerykanów na sześciu uczelniach. Studiowała na University of Wisconsin-Madison, ale po roku zrezygnowała ze studiów. W 1978 uzyskała stopień doktorski na Uniwersytecie Marquette w dziedzinie administracji oświatowej.
Znaczna część pracy Gilmer dotyczyła etnomatematyki. Scott W. Williams, profesor matematyki w SUNY Buffalo, uznał ją za liderkę w tej dziedzinie. Przykładem są badania terenowe w Nowym Jorku i Baltimore, podczas których Gilmer i jej asystentki, 14-letnia Stephanie Desgrottes i nauczycielka Mary Potter, obserwowały i przeprowadzały wywiady z fryzjerami i klientami w salonach w obu miastach. Podczas gdy styliści fryzur zazwyczaj nie uważają tego, co robią, za matematyczne, Gilmer szczegółowo opisała wiele matematycznych wzorów w różnych rodzajach warkoczy oraz wskazała, gdzie można je znaleźć w naturze, np. sześciokąty teselacyjne, jeden z wzorów warkoczy, które przypominają miąższ ananasa i plastry miodu w ulach. Gilmer wykorzystała wyniki badań do stworzenia zajęć, które pomogły zrozumieć matematykę splatania włosów.
Na początku lat 80. XX wieku Gilmer była pierwszą Afroamerykanką, która zasiadała w zarządzie Amerykańskiego Towarzystwa Matematycznego. W latach 1981–1984 była pracownicą naukową w Departamencie Edukacji Stanów Zjednoczonych. Należała do Biura Badań i Doskonalenia Edukacji. W 1985 była współzałożycielką i członkinią zarządu International Study Group on Ethnomathematics. Była prezeską grupy w latach 1985–1996. Była także drugą osobą i pierwszą kobietą, która wygłosiła wykład na spotkaniu Narodowego Stowarzyszenia Matematyków, nazwanym na cześć pierwszego i czwartego Afroamerykanina, którzy otrzymali doktoraty z matematyki.
W 2008 Gilmer został prezeską Math-Tech, korporacji, której celem jest wykorzystanie nowych materiałów badawczych i stworzenie bardziej efektywnych programów nauczania matematyki, szczególnie w odniesieniu do kobiet i mniejszości.
W 2022 Gilmer została pierwszą czarnoskórą matematyczką, której prace zostały zarchiwizowane w Oddziale Rękopisów Biblioteki Kongresu USA.

### Życie osobiste
Jej ojcem jest Damon Gilmer, a matką Deaundra Gilmer. Miała dwie siostry: Evelyn Ford i Helen Ford Utley. W 1957 Gloria Gilmer przeprowadziła się do Madison w stanie Wisconsin, gdzie poznała swojego przyszłego męża, Jaya Gilmera z Milwaukee. Mieli dzieci: Jaya Gilmera i Jill Gilmer.

## Nagrody
Amerykańskie Towarzystwo Matematyczne (AMS) nadaje stypendium badawcze Claytor-Gilmer Fellowship, nazwane tak na cześć Glorii Gilmer i Williama Schieffelina Claytora.

title: Gloria Ford Gilmer

wikitext:
{{Biogram infobox
 |imię i nazwisko      = Gloria Ford Gilmer
 |imię i nazwisko org  =
 |pełne imię i nazwisko =
 |pseudonim            =
 |grafika              =
 |opis grafiki         =
 |alt grafiki          =
 |data urodzenia       = [[25 czerwca]] [[1928]]
 |miejsce urodzenia    = [[Baltimore]]
 |data śmierci         = [[25 sierpnia]] [[2021]]
 |miejsce śmierci      = [[Milwaukee]]
 |przyczyna śmierci    =
 |miejsce spoczynku    =
 |narodowość           = [[Amerykanie|amerykańska]]
 |zawód                = [[matematyk]], [[pedagog]]
 |tytuł naukowy        =
 |Alma Mater           =
 |uczelnia             =
 |wydział              =
 |wyznanie             =
 |małżeństwo           =
 |odznaczenia          =
 |commons              =
 |wikicytaty           =
 |www                  =
}}

'''Gloria Ford Gilmer''' (ur. [[25 czerwca]] [[1928]] w [[Baltimore]], zm. [[25 sierpnia]] [[2021]] w [[Milwaukee]]) – amerykańska [[Matematyk|matematyczka]] i [[pedagog|pedagożka]], pierwsza [[Afroamerykanie|Afroamerykanka]], która opublikowała pracę naukową niebędącą doktoratem.

== Życiorys ==
=== Edukacja i kariera ===
Uzyskała tytuł [[Bachelor of Science]] na [[Morgan State University]]<ref name=":0">{{Cytuj |tytuł = Gloria Gilmer |data dostępu = 2023-10-24 |opublikowany = mathwomen.agnesscott.org |url = https://mathwomen.agnesscott.org/women/gilmer.htm}}</ref>. W 1959 wraz z przełożoną [[Luna Misho|Luną Mishoe]] opublikowała dwie prace<ref>{{Cytuj |autor = Asamoah Nkwanta, Janet E. Barber |tytuł = African-American Mathematicians and the Mathematical Association of America |url = https://maa.org/sites/default/files/pdf/centennial/African_Americans.pdf}}</ref><ref>{{Cytuj |autor = Luna I. Mishoe, Gloria C. Ford |tytuł = On the limit of the coefficients of the eigenfunction series associated with a certain non-self-adjoint differential system |czasopismo = Proceedings of the American Mathematical Society |data = 1956 |data dostępu = 2023-10-24 |issn = 0002-9939 |wolumin = 7 |numer = 2 |s = 260–266 |doi = 10.1090/S0002-9939-1956-0077754-3 |url = https://www.ams.org/proc/1956-007-02/S0002-9939-1956-0077754-3/ |język = en}}</ref>. Były to pierwsze prace badawcze napisane przez Afroamerykanki. Opublikowane zostały pod jej panieńskim nazwiskiem Gloria C. Ford<ref name=":1">{{Cytuj |tytuł = Gloria Ford Gilmer |data dostępu = 2024-03-24 |opublikowany = www.math.buffalo.edu |url = http://www.math.buffalo.edu/mad/PEEPS/gilmer_gloria.html}}</ref>.

Po uzyskaniu tytułu magistra matematyki na [[Uniwersytet Pensylwanii|Uniwersytecie Pensylwanii]]<ref name=":0" /> rozpoczęła pracę nad badaniami balistycznymi w [[Aberdeen Proving Ground]], a później uczyła Afroamerykanów na sześciu uczelniach. Studiowała na [[University of Wisconsin-Madison]], ale po roku zrezygnowała ze studiów<ref name=":1" />. W 1978 uzyskała stopień doktorski na Uniwersytecie Marquette w dziedzinie administracji oświatowej<ref name=":0" /><ref name=":1" />.

Znaczna część pracy Gilmer dotyczyła [[Etnomatematyka|etnomatematyki]]<ref name=":1" />. [[Scott W. Williams]], profesor matematyki w [[Uniwersytet Stanu Nowy Jork w Buffalo|SUNY Buffalo]], uznał ją za liderkę w tej dziedzinie<ref name=":0" />. Przykładem są badania terenowe w [[Nowy Jork|Nowym Jorku]] i [[Baltimore]], podczas których Gilmer i jej asystentki, 14-letnia [[Stephani Desgrotte|Stephanie Desgrottes]] i nauczycielka Mary Potter, obserwowały i przeprowadzały wywiady z fryzjerami i klientami w salonach w obu miastach. Podczas gdy styliści fryzur zazwyczaj nie uważają tego, co robią, za matematyczne, Gilmer szczegółowo opisała wiele matematycznych wzorów w różnych rodzajach warkoczy oraz wskazała, gdzie można je znaleźć w naturze, np. sześciokąty [[Teselacja|teselacyjne]], jeden z wzorów warkoczy, które przypominają miąższ ananasa i plastry miodu w ulach. Gilmer wykorzystała wyniki badań do stworzenia zajęć, które pomogły zrozumieć matematykę splatania włosów<ref name=":3">{{Cytuj |tytuł = Mathematical Patterns in African American Hairstyles |data dostępu = 2023-10-24 |opublikowany = www.math.buffalo.edu |url = http://www.math.buffalo.edu/mad/special/gilmer-gloria_HAIRSTYLES.html}}</ref><ref>{{Cytuj |autor = Abdul Karim Bangura |data = 2011 |tytuł=From Bones to Computers |wydawca=University Press of America |isbn=978-0-7618-5348-0 |język = en}}</ref><ref>{{Cytuj |tytuł = Ethnomathematics: An African American Perspective On Developing Women In Mathematics |data dostępu = 2023-10-24 |opublikowany = www.nottingham.ac.uk |url = https://www.nottingham.ac.uk/csme/meas/papers/gilmer.html}}</ref>.

Na początku lat 80. XX wieku Gilmer była pierwszą Afroamerykanką, która zasiadała w zarządzie [[Amerykańskie Towarzystwo Matematyczne|Amerykańskiego Towarzystwa Matematycznego]]<ref>{{Cytuj |autor = Darlene Clark Hine, Elsa Barkley Brown, Rosalyn Terborg-Penn |tytuł = Black women in America : an historical encyclopedia |data = 1993 |data dostępu = 2023-10-24 |isbn = 978-0-926019-61-4 |wydawca = Brooklyn, N.Y. : Carlson Pub. |url = http://archive.org/details/blackwomeninamer00hine |język = en pl}}</ref>. W latach 1981–1984 była pracownicą naukową w [[Departamenty Stanów Zjednoczonych|Departamencie Edukacji Stanów Zjednoczonych]]. Należała do Biura Badań i Doskonalenia Edukacji<ref name=":0" />. W 1985 była współzałożycielką i członkinią zarządu International Study Group on Ethnomathematics. Była prezeską grupy w latach 1985–1996<ref name=":0" /><ref>{{Cytuj |autor =  |tytuł = The International Study Group for Ethnomathematics |data = 2018-08-03 |data dostępu = 2024-03-24 |opublikowany = ISGEm |url = https://isgem.wordpress.com/2018/08/03/the-journey-begins/ |język = en}}</ref>. Była także drugą osobą i pierwszą kobietą, która wygłosiła wykład na spotkaniu Narodowego Stowarzyszenia Matematyków, nazwanym na cześć pierwszego i czwartego Afroamerykanina, którzy otrzymali doktoraty z matematyki<ref>{{Cytuj |tytuł = The National Association of Mathematicians - Cox-Talbot Lecture |data dostępu = 2024-03-24 |opublikowany = www.nam-math.org |url = https://www.nam-math.org/cox-talbot}}</ref>.

W 2008 Gilmer został prezeską Math-Tech, korporacji, której celem jest wykorzystanie nowych materiałów badawczych i stworzenie bardziej efektywnych programów nauczania matematyki, szczególnie w odniesieniu do kobiet i mniejszości<ref name=":1" /><ref name=":3" />.

W 2022 Gilmer została pierwszą czarnoskórą matematyczką, której prace zostały zarchiwizowane w Oddziale Rękopisów [[Biblioteka Kongresu|Biblioteki Kongresu USA]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Milwaukeean becomes first Black woman mathematician to have her papers in Library of Congress manuscript collection |data dostępu = 2023-10-24 |opublikowany = Journal Sentinel |url = https://www.jsonline.com/story/news/education/2023/01/10/library-of-congress-collects-papers-of-milwaukee-mathematician/69775125007/ |język = en}}</ref>.

=== Życie osobiste ===
Jej ojcem jest Damon Gilmer, a matką Deaundra Gilmer. Miała dwie siostry: Evelyn Ford i Helen Ford Utley. W 1957 Gloria Gilmer przeprowadziła się do Madison w stanie Wisconsin, gdzie poznała swojego przyszłego męża, Jaya Gilmera z [[Milwaukee]]. Mieli dzieci: Jaya Gilmera i Jill Gilmer.

== Nagrody ==
[[Amerykańskie Towarzystwo Matematyczne]] (AMS) nadaje stypendium badawcze Claytor-Gilmer Fellowship, nazwane tak na cześć Glorii Gilmer i Williama Schieffelina Claytora<ref>{{Cytuj |tytuł = The AMS Claytor-Gilmer Fellowship |data dostępu = 2023-10-24 |opublikowany = American Mathematical Society |url = https://www.ams.org/programs/ams-fellowships/claytor-gilmer |język = en}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Ford Gilmer, Gloria}}
[[Kategoria:Urodzeni w 1928]]
[[Kategoria:Zmarli w 2021]]
[[Kategoria:Amerykańscy matematycy XX wieku]]
[[Kategoria:Amerykańscy matematycy XXI wieku]]
[[Kategoria:Amerykańscy pedagodzy]]

title: Gloria Ford Gilmer

Data i miejsce urodzenia: 25 czerwca 1928 · Baltimore

Data i miejsce śmierci: 25 sierpnia 2021 · Milwaukee

Zawód, zajęcie: matematyk, pedagog

Narodowość: amerykańska


text:
# Sexy
Sexy – drugi album meksykańskiej aktorki Aracely Arámbula, wydany w 2005.

## Lista utworów
1. Maldita Soledad
2. Sola
3. Todo
4. Sexy
5. Debi
6. Me Canse
7. Casi
8. Bruja
9. A Escondidas
10. Nada

## Single
- Sexy
- Bruja
- Maldita Soledad

wikiname: plwiki

title: Sexy

in_language: pl

wikitext:
{{Album muzyczny infobox
 |rodzaj albumu             = studyjny
 |tytuł                     = Sexy
 |okładka                   =
 |wykonawca                 = [[Aracely Arámbula]]
 |wydany                    = [[19 lipca]] [[2005]]
 |nagrywany                 = 2005
 |gatunek                   = [[muzyka pop|pop]], [[latynoski pop]]
 |długość                   =
 |wytwórnia                 = EMI Televisa Music
 |producent                 =
 |oceny                     =
 |rok wydania               = 2005
 |poprzedni album           = [[Solo Tuya]]
 |rok poprzedniego albumu   = 2002
 |następny album            = [[Linea De Oro]]
 |rok następnego albumu     = 2007
}}
'''Sexy''' – drugi album [[meksyk]]ańskiej aktorki [[Aracely Arámbula]], wydany w [[2005]].

== Lista utworów ==
# Maldita Soledad
# Sola
# Todo
# Sexy
# Debi
# Me Canse
# Casi
# Bruja
# A Escondidas
# Nada

== Single ==
* Sexy
* Bruja
* Maldita Soledad

== Linki zewnętrzne ==
* [http://cdn.7static.com/static/img/sleeveart/00/001/482/0000148243_350.jpg Okładka]

[[Kategoria:Albumy muzyczne wydane w roku 2005]]

title: Sexy

Gatunek: pop, latynoski pop

Wydawnictwo: EMI Televisa Music

Solo Tuya · (2002): Sexy · (2005) · Linea De Oro · (2007)


text:
# Għadira
Għadira (ang. Għadira Nature Reserve, malt. ir-Riserva Naturali ta'l-Ghadira) – obszar chroniony położony na Malcie. w jednostce administracyjnej Mellieħa. Obejmuje słonawe jezioro i siedlisko słonych bagien. Ze względu na suchy klimat Malty, stałe obszary wód śródlądowych są rzadkością, co sprawia, że mokradła Għadira są niezwykle ważnym siedliskiem dla ptaków i innych dzikich zwierząt. Wiele z obserwowanych tutaj ptaków to ptaki migrujące, które zatrzymują się, aby odpocząć przed dalszą wędrówką.
W okresie od listopada do maja jest możliwość zwiedzania rezerwatu z przewodnikiem (wolontariusze z organizacji Bird Life Malta). Wstęp do rezerwatu jest bezpłatny.

## Ochrona przyrody
Funkcjonuje jako rezerwat przyrody (ang. Nature Reserve) pod opieką organizacji Bird Life Malta. Miejsce to zostało uznane za azyl dla ptaków (ang. bird sanctuary) w 1978 roku. Od 1988 roku, Għadira o powierzchni 112 ha ma status Ramsar site o numerze 410, w tym rezerwatu Biogenetycznego Rady Europy i śródziemnomorskiego obszaru chronionego, bez obszaru łowieckiego. Obejmuje słonowodny basen przybrzeżny (kiedyś używany do produkcji soli) o różnym poziomie wody i zasoleniu, otoczony wydmami. Jest także klasyfikowany jako Terrestrial Protected Area o powierzchni 0,11 km², specjalny obszar ochrony siedlisk o znaczeniu międzynarodowym (ang. Special Areas of Conservation - International Importance) o powierzchni 0,03 km², obszar specjalnej ochrony ptaków (ang.  Special Protection Area) o powierzchni 0,98 km².

## Flora i fauna
Tereny rezerwatu przyciągają migrujące ptaki brodzące, takie jak krwawodzioby, bekasy czy  czaple. Wzdłuż szlaków turystycznych można zauważyć rosnące pankracje nadmorskie, Limbarda crithmoides i zatrwiany. Wiosną do rezerwatu przylatują w celach lęgowych między innymi szczudłaki zwyczajne i sieweczki rzeczne. Zaobserwować można też na terenie rezerwatu kameleony.
Występuje tu kilka rzadkich gatunków roślin odpornych na sól, a także różnorodne bezkręgowce, w tym endemiczne koniki polne i osy. Licznie występuje rzadka ryba karpieńczyk pręgowany (Aphianus fasciatus), zagrożona w innych częściach Malty.

## Galeria
- Widok na rezerwat
- Młody flaming różowy
- Kameleon pospolity

## Ciekawostki
Obok rezerwatu znajduje się zatoka i plaża Mellieha Bay.

title: Għadira

wikitext:
{{Obszar chroniony infobox
 |nazwa                = Għadira
 |nazwa oryginalna     = Għadira Nature Reserve
ir-Riserva Naturali ta'l-Ghadira
 |kod obszaru          =
 |logo                 =
 |grafika              = GhadiraNatureReserveMarshes.jpg
 |opis grafiki         = Mokradła na terenie rezerwatu
 |rodzaj               =
 |państwo              = Malta
 |położenie            = Marfa Street, [[Mellieħa]],
MLH 9064, Malta<ref name="malta.com"/>
 |siedziba             =
 |mezoregion           =
 |data utworzenia      = 2001
 |akt prawny           =
 |data likwidacji      =
 |powód likwidacji     =
 |powierzchnia         = 7 ha<ref name="birdlife"/>
 |powierzchnia otuliny =
 |obszary chronione    =
 |ochrona              =
 |odwiedzający         =
 |dyrekcja             =
 |plan                 =
 |opis planu           =
 |kod mapy             = Malta
 |współrzędne          = 35° 58′ 11″ N, 14° 20′ 50″ E
 |commons              = Category:Għadira Nature Reserve
 |www                  =
}}
'''Għadira''' ([[język angielski|ang.]] ''Għadira Nature Reserve'', [[język maltański|malt.]] ''ir-Riserva Naturali ta'l-Ghadira'') – [[obszar chroniony]] położony na [[Malta|Malcie]]. w jednostce administracyjnej [[Mellieħa]]. Obejmuje słonawe jezioro i siedlisko słonych bagien. Ze względu na suchy [[klimat Malty]], stałe obszary wód śródlądowych są rzadkością, co sprawia, że mokradła Għadira są niezwykle ważnym siedliskiem dla ptaków i innych dzikich zwierząt. Wiele z obserwowanych tutaj ptaków to ptaki migrujące, które zatrzymują się, aby odpocząć przed dalszą wędrówką<ref name="birdlife">{{cytuj stronę |url = https://birdlifemalta.org/nature-reserves/ghadira/ |tytuł = Għadira Nature Reserve|opublikowany = Bird Life Malta |język = en |data dostępu = 2021-05-26 }}</ref>.

W okresie od listopada do maja jest możliwość zwiedzania rezerwatu z przewodnikiem (wolontariusze z organizacji ''Bird Life Malta'')<ref name="malta.com"/>. Wstęp do rezerwatu jest bezpłatny.

== Ochrona przyrody ==
Funkcjonuje jako [[rezerwat przyrody]] (ang. ''Nature Reserve'') pod opieką organizacji ''Bird Life Malta''. Miejsce to zostało uznane za [[Azyl dla zwierząt|azyl dla ptaków]] (ang. ''bird sanctuary'') w 1978 roku<ref name="malta.com"/>. Od 1988 roku, Għadira o powierzchni 112 [[hektar|ha]] ma status {{link-interwiki|Ramsar site|Q=Q19683138}} o numerze 410, w tym rezerwatu Biogenetycznego Rady Europy i śródziemnomorskiego obszaru chronionego, bez obszaru łowieckiego. Obejmuje słonowodny basen przybrzeżny (kiedyś używany do produkcji soli) o różnym poziomie wody i zasoleniu, otoczony wydmami<ref name="ramsar">{{cytuj stronę |url = https://rsis.ramsar.org/ris/410 |tytuł = Ghadira|opublikowany = rsis.ramsar.org |język = en |data dostępu = 2022-02-22}}</ref>. Jest także klasyfikowany jako ''Terrestrial Protected Area'' o powierzchni 0,11 km²<ref>{{cytuj stronę |url = https://www.protectedplanet.net/68094 |tytuł = Ghadira|opublikowany = protectedplanet.net |język = en |data dostępu = 2022-02-22}}</ref>, [[specjalny obszar ochrony siedlisk]] o znaczeniu międzynarodowym (ang. ''Special Areas of Conservation - International Importance'') o powierzchni 0,03 km²<ref>{{cytuj stronę |url = https://www.protectedplanet.net/330722 |tytuł = L-Għadira S-Safra U L-Iskoll Tal-Għallis |opublikowany = protectedplanet.net |język = en |data dostępu = 2022-02-22}}</ref>, [[obszar specjalnej ochrony ptaków]] (ang.  Special Protection Area) o powierzchni 0,98 km²<ref>{{cytuj stronę |url = https://www.protectedplanet.net/555552404 |tytuł = L-Inħawi Tal-Għadira |opublikowany = protectedplanet.net |język = en |data dostępu =2022-02-22}}</ref><ref>{{cytuj stronę |url = https://www.protectedplanet.net/en/search?search_term=G%C4%A7adira |tytuł = Għadira |opublikowany = protectedplanet.net |język = en |data dostępu = 2022-02-22}}</ref>.

== Flora i fauna ==
Tereny rezerwatu przyciągają migrujące ptaki brodzące, takie jak [[Krwawodziób|krwawodzioby]], [[Bekasowate|bekasy]] czy  [[Czaplowate|czaple]]. Wzdłuż szlaków turystycznych można zauważyć rosnące [[Pankracjum nadmorskie|pankracje nadmorskie]], ''[[Limbarda crithmoides]]'' i [[zatrwian]]y. Wiosną do rezerwatu przylatują w celach lęgowych między innymi [[Szczudłak zwyczajny|szczudłaki zwyczajne]] i [[Sieweczka rzeczna|sieweczki rzeczne]]<ref name="birdlife"/>. Zaobserwować można też na terenie rezerwatu [[Kameleon pospolity|kameleony]].

Występuje tu kilka rzadkich gatunków roślin odpornych na sól, a także różnorodne bezkręgowce, w tym endemiczne koniki polne i osy. Licznie występuje rzadka ryba [[karpieńczyk pręgowany]] (''Aphianus fasciatus''), zagrożona w innych częściach Malty<ref name="ramsar"/>.

== Galeria ==
<gallery>
History and Nature.jpg|Widok na rezerwat
Juveniler Rosaflamingo.jpg|Młody [[flaming różowy]]
Common Chameleon (Chamaeleo chamaeleon) (6161791176).jpg|[[Kameleon pospolity]]
</gallery>

== Ciekawostki ==
Obok rezerwatu znajduje się zatoka i [[Plaże na Malcie|plaża]] Mellieha Bay<ref name="malta.com">{{cytuj stronę |url = https://www.malta.com/en/attraction/culture/garden-park/ghadira-nature-reserve |tytuł = Għadira Nature Reserve|opublikowany = malta.com |język = en |data dostępu = 2022-02-22}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [https://www.birdingplaces.eu/en/birdingplaces/malta/ghadira-nature-reserve Għadira Nature Reserve] – birdingplaces.eu
* [http://www.birdinginmalta.com/ghadira.htm Għadira Nature Reserve] – birdinginmalta.com
* [https://www.visitmalta.com/en/a/info/ghadiranaturereserve/ Għadira Nature Reserve] – visitmalta.com

{{SORTUJ:Ghadira}}
[[Kategoria:Rezerwaty przyrody na Malcie]]
[[Kategoria:Obszary Natura 2000 na Malcie]]
[[Kategoria:Ochrona przyrody na Malcie]]
[[Kategoria:Mellieħa]]

title: GħadiraGħadira Nature Reserve · ir-Riserva Naturali ta'l-Ghadira

Państwo: Malta

Położenie: Marfa Street, Mellieħa, · MLH 9064, Malta

Powierzchnia: 7 ha


text:
# Michaił Bołdyriew (1894–1939)
Michaił Fiodorowicz Bołdyriew (ros. Михаил Фёдорович Болдырёв, ur. w październiku 1894 we wsi Archangielskie Gorki w guberni woroneskiej, zm. 25 lutego 1939) – radziecki działacz państwowy.

## Życiorys
W 1914 został aresztowany i zwolniony, od stycznia 1915 do 1917 służył w rosyjskiej armii, 1915 skończył szkołę felczerską, od listopada 1917 do stycznia 1919 był przewodniczącym Komitetu Wykonawczego Zadońskiej Rady Powiatowej w guberni woroneskiej. Od stycznia do czerwca 1919 pracował w Komitecie Wykonawczym Woroneskiej Rady Gubernialnej, od czerwca do października 1919 był przewodniczącym Komitetu Wykonawczego Ostrogożskiej Rady Powiatowej, od października 1919 do lutego 1920 członkiem Woroneskiego Gubernialnego Komitetu Wykonawczego, a od lutego 1920 do czerwca 1922 sekretarzem i zastępcą przewodniczącego Komitetu Wykonawczego Woroneskiej Rady Gubernialnej. Od czerwca 1922 do lutego 1924 był zastępcą przewodniczącego Dońskiej Rady Gubernialnej, od lutego 1924 do listopada 1928 sekretarzem Rady Komisarzy Ludowych RFSRR, od grudnia 1928 do 1929 przewodniczącym Komitetu Wykonawczego Jarosławskiej Rady Gubernialnej, a od 1929 do września 1930 Jarosławskiej Rady Okręgowej. Od października 1930 do maja 1931 był zastępcą dyrektora kombinatu gumowego w Jarosławiu, od maja 1931 do sierpnia 1932 sekretarzem Komitetu Wykonawczego Moskiewskiej Rady Obwodowej, od sierpnia 1932 do 1937 kierownikiem Moskiewskiego Obwodowego Oddziału Ochrony Zdrowia, a od 2 sierpnia 1937 do lipca 1938 ludowym komisarzem ochrony zdrowia ZSRR.
16 lipca 1938 został aresztowany, 25 lutego 1939 skazany na śmierć przez Wojskowe Kolegium Sądu Najwyższego ZSRR pod zarzutem udziału w kontrrewolucyjnej organizacji terrorystycznej i rozstrzelany. 9 kwietnia 1955 pośmiertnie zrehabilitowany.

title: Michaił Bołdyriew (1894–1939)

wikitext:
[[Plik:Болдырев.JPG|thumb|200px|Michaił Fiodorowicz Bołdyriew]]
'''Michaił Fiodorowicz Bołdyriew''' ([[język rosyjski|ros.]] Михаил Фёдорович Болдырёв, ur. w październiku [[1894]] we wsi Archangielskie Gorki w [[gubernia woroneska|guberni woroneskiej]], zm. [[25 lutego]] [[1939]]) – [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|radziecki]] działacz państwowy.

== Życiorys ==
W 1914 został aresztowany i zwolniony, od stycznia 1915 do 1917 służył w [[Armia Imperium Rosyjskiego|rosyjskiej armii]], 1915 skończył szkołę felczerską, od listopada 1917 do stycznia 1919 był przewodniczącym Komitetu Wykonawczego Zadońskiej Rady Powiatowej w guberni woroneskiej. Od stycznia do czerwca 1919 pracował w Komitecie Wykonawczym Woroneskiej Rady Gubernialnej, od czerwca do października 1919 był przewodniczącym Komitetu Wykonawczego [[Ostrogożsk]]iej Rady Powiatowej, od października 1919 do lutego 1920 członkiem Woroneskiego Gubernialnego Komitetu Wykonawczego, a od lutego 1920 do czerwca 1922 sekretarzem i zastępcą przewodniczącego Komitetu Wykonawczego Woroneskiej Rady Gubernialnej. Od czerwca 1922 do lutego 1924 był zastępcą przewodniczącego Dońskiej Rady Gubernialnej, od lutego 1924 do listopada 1928 sekretarzem [[Rada Komisarzy Ludowych RFSRR|Rady Komisarzy Ludowych RFSRR]], od grudnia 1928 do 1929 przewodniczącym Komitetu Wykonawczego Jarosławskiej Rady Gubernialnej, a od 1929 do września 1930 Jarosławskiej Rady Okręgowej. Od października 1930 do maja 1931 był zastępcą dyrektora kombinatu gumowego w [[Jarosław (Rosja)|Jarosławiu]], od maja 1931 do sierpnia 1932 sekretarzem Komitetu Wykonawczego Moskiewskiej Rady Obwodowej, od sierpnia 1932 do 1937 kierownikiem Moskiewskiego Obwodowego Oddziału Ochrony Zdrowia, a od 2 sierpnia 1937 do lipca 1938 ludowym komisarzem ochrony zdrowia ZSRR.

16 lipca 1938 został aresztowany, 25 lutego 1939 skazany na śmierć przez Wojskowe Kolegium Sądu Najwyższego ZSRR pod zarzutem udziału w kontrrewolucyjnej organizacji terrorystycznej i rozstrzelany. 9 kwietnia 1955 pośmiertnie zrehabilitowany.

== Bibliografia ==
* [http://www.knowbysight.info/BBB/01490.asp Przewodnik po historii Partii Komunistycznej i ZSRR (ros.)]

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Bołdyriew, Michaił}}
[[Kategoria:Bolszewicy]]
[[Kategoria:Ofiary wielkiego terroru w ZSRR]]
[[Kategoria:Radzieccy ministrowie]]
[[Kategoria:Rosyjscy komuniści]]
[[Kategoria:Straceni przez rozstrzelanie]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1894]]
[[Kategoria:Zmarli w 1939]]


text:
# Justyna Kiliańczyk-Zięba
Justyna Urszula Kiliańczyk-Zięba – polska literaturoznawczyni, dr hab. nauk humanistycznych, adiunkt Katedry Edytorstwa i Nauk Pomocniczych  Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego.

## Życiorys
18 kwietnia 2005 obroniła pracę doktorską Jan Januszowski - pisarz, tłumacz i wydawca, 11 maja 2016 habilitowała się na podstawie pracy zatytułowanej Sygnety drukarskie w Rzeczypospolitej XVI wieku. Źródła ikonograficzne i treści ideowe. Jest adiunktem Katedry Edytorstwa i Nauk Pomocniczych  Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego.

title: Justyna Kiliańczyk-Zięba

wikitext:
{{Naukowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Justyna Kiliańczyk-Zięba
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |państwo                   = POL
 |wariant flagi             =
 |data urodzenia            =
 |miejsce urodzenia         =
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |stopień lub tytuł naukowy = doktor habilitowany
 |jakich nauk               = humanistycznych
 |specjalność               = literaturoznawstwo, dawna książka, literatura i kultura dawna<ref name="nauka polska.pl">{{ludzie nauki|127321|osoba=dr hab. Justyna Urszula Kiliańczyk-Zięba|data dostępu=2020-09-23}}</ref>
 |almamater                 =
 |doktorat data             = 18 kwietnia 2005<ref name="nauka polska.pl"/>
 |doktorat uczelnia         =
 |doktorat dyscyplina       =
 |habilitacja data          = 11 maja 2016<ref name="nauka polska.pl"/>
 |habilitacja uczelnia      =
 |habilitacja dyscyplina    =
 |profesura data            =
 |aktywność zawodowa        =
 |jednostka1 typ            =
 |jednostka1 nazwa          =
 |okres zatr1               =
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
}}
'''Justyna Urszula Kiliańczyk-Zięba''' – [[polska]] [[Literatura|literaturoznawczyni]], dr [[Habilitacja|hab]]. [[Nauki humanistyczne|nauk humanistycznych]], [[adiunkt]] Katedry Edytorstwa i Nauk Pomocniczych  [[Wydział Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego|Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego]]<ref name="nauka polska.pl" />.

== Życiorys ==
18 kwietnia 2005 obroniła pracę doktorską ''Jan Januszowski - pisarz, tłumacz i wydawca'', 11 maja 2016 habilitowała się na podstawie pracy zatytułowanej ''Sygnety drukarskie w Rzeczypospolitej XVI wieku. Źródła ikonograficzne i treści ideowe''<ref name="nauka polska.pl"/>. Jest adiunktem Katedry Edytorstwa i Nauk Pomocniczych  [[Wydział Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego|Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego]]<ref name="nauka polska.pl" />.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Kiliańczyk-Zięba, Justyna}}
[[Kategoria:Polscy literaturoznawcy]]
[[Kategoria:Wykładowcy Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego]]
[[Kategoria:Urodzeni w XX wieku]]

title: Justyna Kiliańczyk-Zięba

Państwo działania: Polska

Doktorat: 18 kwietnia 2005


text:
# Michaił Jefriemow (polityk)
Michaił Timofiejewicz Jefriemow (ros. Михаи́л Тимофе́евич Ефре́мов, ur. 22 maja 1911 we wsi Nikołajewka w guberni samarskiej, zm. 19 marca 2000 w Moskwie) – radziecki działacz partyjny i państwowy, członek KC KPZR (1956-1976), zastępca przewodniczącego Rady Ministrów ZSRR (1965-1971).
1922-1927 mieszkał w domu dziecka w Korsuniu, 1927-1928 kierownik wydziału propagandy i agitacji i sekretarz Wiejskiego Samarskiego Komitetu Komsomołu. 1928-1931 uczeń technikum energetycznego w Samarze, od 1932 w WKP(b), 1933-1934 służył w Armii Czerwonej, 1934-1938 zastępca głównego mechanika i główny energetyk w elektrowni w Kujbyszewie, 1936-1941 studiował w Instytucie Przemysłowym w Kujbyszewie, potem był głównym elektrykiem na budowie elektrowni w Czapajewsku. Od 1942 funkcjonariusz partyjny, instruktor i szef wydziału, 1943-1945 zastępca sekretarza komitetu obwodowego, 1945-1947 ponownie kierownik wydziału, 1947-1948 zastępca sekretarza komitetu obwodowego i kierownik wydziału, 1948-1951 kierownik wydziału, 1951-1952 II sekretarz, a od 21 października 1952 do grudnia 1959 I sekretarz Komitetu Obwodowego WKP(b)/KPZR w Kujbyszewie. 1959-1961 kierownik wydziału organów partyjnych KC KPZR na Rosyjską FSRR, członek Biura KC ds. Rosyjskiej FSRR. Od marca 1961 do grudnia 1962 I sekretarz Obwodowego Komitetu KPZR w Czelabińsku. Od 7 grudnia 1962 do 16 stycznia 1963 szef Biura Organizacyjnego Obwodowego Komitetu KPZR w Gorkim ds. produkcji przemysłowej. Od stycznia 1963 do grudnia 1964 I sekretarz Gorkowskiego Przemysłowego Obwodowego Komitetu KPZR, od grudnia 1964 do listopada 1965 I sekretarz Gorkowskiego Obwodowego Komitetu KPZR. Od 11 listopada 1965 do 29 października 1971 zastępca przewodniczącego Rady Ministrów ZSRR. Od 30 października 1971 do 7 marca 1975 ambasador ZSRR w NRD, a od 10 marca 1975 do 26 października 1986 w Austrii. Następnie na emeryturze. Deputowany do Rady Najwyższej ZSRR od 4 do 8 kadencji. 1956-1976 członek KC KPZR. Pochowany na Cmentarzu Kuncewskim.

## Odznaczenia
- Order Lenina (trzykrotnie)
- Order Rewolucji Październikowej (21 maja 1981)
- Order Czerwonego Sztandaru Pracy
- Order Przyjaźni Narodów
- Order Czerwonej Gwiazdy (1945)
- Odznaka Honorowa za Zasługi dla Republiki Austrii

title: Michaił Jefriemow (polityk)

wikitext:
'''Michaił Timofiejewicz Jefriemow''' ([[język rosyjski|ros.]] Михаи́л Тимофе́евич Ефре́мов, ur. [[22 maja]] [[1911]] we wsi Nikołajewka w [[gubernia samarska|guberni samarskiej]], zm. [[19 marca]] [[2000]] w [[Moskwa|Moskwie]]) – [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|radziecki]] działacz partyjny i państwowy, członek KC [[Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego|KPZR]] (1956-1976), zastępca przewodniczącego Rady Ministrów ZSRR (1965-1971).

1922-1927 mieszkał w domu dziecka w [[Korsuń Szewczenkowski|Korsuniu]], 1927-1928 kierownik wydziału propagandy i agitacji i sekretarz Wiejskiego Samarskiego Komitetu [[Komsomoł]]u. 1928-1931 uczeń technikum energetycznego w [[Samara|Samarze]], od 1932 w [[Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego|WKP(b)]], 1933-1934 służył w [[Armia Czerwona|Armii Czerwonej]], 1934-1938 zastępca głównego mechanika i główny energetyk w elektrowni w Kujbyszewie, 1936-1941 studiował w Instytucie Przemysłowym w Kujbyszewie, potem był głównym elektrykiem na budowie elektrowni w [[Czapajewsk]]u. Od 1942 funkcjonariusz partyjny, instruktor i szef wydziału, 1943-1945 zastępca sekretarza komitetu obwodowego, 1945-1947 ponownie kierownik wydziału, 1947-1948 zastępca sekretarza komitetu obwodowego i kierownik wydziału, 1948-1951 kierownik wydziału, 1951-1952 II sekretarz, a od 21 października 1952 do grudnia 1959 I sekretarz Komitetu Obwodowego [[Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego|WKP(b)]]/KPZR w Kujbyszewie. 1959-1961 kierownik wydziału organów partyjnych KC KPZR na [[Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka|Rosyjską FSRR]], członek Biura KC ds. Rosyjskiej FSRR. Od marca 1961 do grudnia 1962 I sekretarz Obwodowego Komitetu KPZR w [[Czelabińsk]]u. Od 7 grudnia 1962 do 16 stycznia 1963 szef Biura Organizacyjnego Obwodowego Komitetu KPZR w Gorkim ds. produkcji przemysłowej. Od stycznia 1963 do grudnia 1964 I sekretarz Gorkowskiego Przemysłowego Obwodowego Komitetu KPZR, od grudnia 1964 do listopada 1965 I sekretarz Gorkowskiego Obwodowego Komitetu KPZR. Od 11 listopada 1965 do 29 października 1971 zastępca przewodniczącego Rady Ministrów ZSRR. Od 30 października 1971 do 7 marca 1975 ambasador ZSRR w [[Niemiecka Republika Demokratyczna|NRD]], a od 10 marca 1975 do 26 października 1986 w [[Austria|Austrii]]. Następnie na emeryturze. Deputowany do [[Rada Najwyższa ZSRR|Rady Najwyższej ZSRR]] od 4 do 8 kadencji. 1956-1976 członek KC KPZR. Pochowany na [[Cmentarz Kuncewski|Cmentarzu Kuncewskim]]<ref>[http://www.moscow-tombs.ru/2000/efremov_mt.htm Могилы знаменитостей. Московский некрополь. ЕФРЕМОВ Михаил Тимофеевич (1911 – 2000)]</ref>.

== Odznaczenia ==
* [[Order Lenina]] (trzykrotnie)
* [[Order Rewolucji Październikowej]] (21 maja 1981)
* [[Order Czerwonego Sztandaru Pracy]]
* [[Order Przyjaźni Narodów]]
* [[Order Czerwonej Gwiazdy]] (1945)
* [[Odznaka Honorowa za Zasługi dla Republiki Austrii]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
== Bibliografia ==
* http://www.knowbysight.info/YeYY/00844.asp (ros.)
* http://slovari.yandex.ru/~%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B8/%D0%91%D0%A1%D0%AD/%D0%95%D1%84%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B2%20%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%20%D0%A2%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D1%84%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87/ (ros.)
* http://www.opentextnn.ru/history/rushist/sovigu/firstsecretariesnn/?id=2677 (ros.)

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Jefriemow, Michaił}}
[[Kategoria:Ambasadorowie ZSRR w Austrii]]
[[Kategoria:Deputowani do Rady Najwyższej ZSRR]]
[[Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową za Zasługi dla Republiki Austrii]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonej Gwiazdy]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Lenina]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Przyjaźni Narodów]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Rewolucji Październikowej]]
[[Kategoria:Politycy KPZR]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1911]]
[[Kategoria:Wicepremierzy ZSRR]]
[[Kategoria:Zmarli w 2000]]
[[Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Kuncewskim w Moskwie]]


text:
# Popowa kapa
Popowa kapa (bułg. Попова капа) – szczyt pasma górskiego Riła, w Bułgarii, o wysokości 2704 m n.p.m.

title: Popowa kapa

wikitext:
{{Góra infobox
 |nazwa                 = Popowa kapa
 |nazwa oryginalna      = {{k|bg|Попова капа}}
 |grafika               =
 |opis grafiki          = Szczyt
 |państwo               = BGR
 |położenie             =
 |pasmo                 = [[Riła]]
 |wysokość              = 2704
 |kod mapy              = BGR
 |wybitność             =
 |współrzędne           = 42.17856°N 23.40745°E
 |commons               =
}}
'''Popowa kapa''' ({{bułg.|Попова капа}}) – [[Szczyt (geografia)|szczyt]] [[Pasmo górskie|pasma górskiego]] [[Riła]], w [[Bułgaria|Bułgarii]], o wysokości 2704 m n.p.m.<ref name="Посетете">{{Cytuj stronę |url=http://www.visitrila.net/nakyde-v-np-rila/resourses/166-Klimat-geologiya-i-morfologiya-pochvi.html |tytuł=Klimat, geologia i morfologia Riły |data dostępu=2018-10-04 |archiwum=https://web.archive.org/web/20181004021502/http://www.visitrila.net/nakyde-v-np-rila/resourses/166-Klimat-geologiya-i-morfologiya-pochvi.html |zarchiwizowano=2018-10-04 }}</ref><ref name="БТИС">[http://www.bg-tourinfo.com/rila.htm Turystyczno-informacyjna strona Riły]</ref>

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.bgmountains.bglink.net/GPS-rila.html GPS – koordynaty obiektów Riły]

[[Kategoria:Szczyty Bułgarii]]

title: Popowa kapaПопова капа

Państwo: Bułgaria

Pasmo: Riła


text:
# Garriana
Garriana (łac. Diocesis Garrianensis) – stolica historycznej diecezji w Cesarstwie rzymskim w prowincji Byzacena, współcześnie w Tunezji. Obecnie katolickie biskupstwo tytularne.

## Biskupi tytularni
| Lp. | Biskup                         | Funkcja                                     | Od               | Do                  |
| --- | ------------------------------ | ------------------------------------------- | ---------------- | ------------------- |
| 1   | Aloys Bigirumwami              | wikariusz apostolski Nyundo (Rwanda)        | 14 lutego 1952   | 10 listopada 1959   |
| 2   | Jorge Alberto Giraldo Restrepo | biskup pomocniczy Pasto (Kolumbia)          | 13 maja 1960     | 21 listopada 1961   |
| 3   | Jacinto Eccher                 | biskup–prałat Aiquille (Boliwia)            | 11 grudnia 1961  | 7 listopada 1977    |
| 4   | Ferenc Rosta                   | biskup pomocniczy Székesfehérvár (Węgry)    | 2 marca 1978     | 28 lipca 1978       |
| 5   | James Garland                  | biskup pomocniczy Cincinnati (USA)          | 2 czerwca 1984   | 6 października 1992 |
| 6   | Vincenzo Savio                 | biskup pomocniczy Livorno (Włochy)          | 14 kwietnia 1993 | 9 grudnia 2000      |
| 7   | Rogelio Esquivel Medina        | biskup pomocniczy Miasta Meksyk (Meksyk)    | 27 czerwca 2001  | 20 czerwca 2023     |
| 8   | Edmar José da Silva            | biskup pomocniczy Belo Horizonte (Brazylia) | 6 marca 2024     |                     |

title: Garriana

wikitext:
{{Administratura kościelna infobox
 |nazwa                          = Garriana
 |nazwa oryginalna               =
 |typ administratury             = Diecezja
 |grafika                        =
 |opis grafiki                   =
 |alt grafiki                    =
 |państwo                        = [[Cesarstwo Rzymskie]] / [[Byzacena]]
 |miejscowość                    =
 |adres                          =
 |data powołania                 =
 |data zamknięcia                =
 |wyznanie                       = [[Kościół katolicki|katolickie]]
 |kościół                        = [[Kościół łaciński|rzymskokatolicki]]
 |nadrzędna administratura typ   =
 |nadrzędna administratura nazwa =
 |obiekt sakralny typ            =
 |obiekt sakralny nazwa          =
 |współczesne państwo            = TUN
 |współczesna miejscowość        =
 |data ustanowienia tytularnej   = [[1933]]
 |rzeczywista funkcja biskupa    = biskup pomocniczy [[Archidiecezja Belo Horizonte|Belo Horizonte]]
 |administrator                  = [[Edmar José da Silva]]
 |administrator pomocniczy       =
 |administrator senior           =
 |rok danych statystycznych      =
 |procent wiernych               =
 |liczba wiernych                =
 |liczba kapłanów diecezjalnych  =
 |liczba kapłanów zakonnych      =
 |liczba kapłanów                =
 |liczba osób zakonnych          =
 |liczba diecezji                =
 |liczba dekanatów               =
 |liczba parafii                 =
 |liczba klasztorów              =
 |powierzchnia                   =
 |mapa                           =
 |opis mapy                      =
 |alt mapy                       =
 |kod mapy                       = żadna
 |współrzędne                    =
 |commons                        =
 |www                            =
}}
'''Garriana''' (łac. ''Diocesis Garrianensis'') – stolica historycznej [[diecezja|diecezji]] w [[Cesarstwo Rzymskie|Cesarstwie rzymskim]] w prowincji [[Byzacena]], współcześnie w [[Tunezja|Tunezji]]. Obecnie [[Kościół katolicki|katolickie]] [[biskup tytularny|biskupstwo tytularne]].

== Biskupi tytularni ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
! width="50" | Lp. || width="480" | Biskup || width="720" | Funkcja || width="300" | Od || width="300" | Do
|-
| 1 ||style="text-align:left"| [[Aloys Bigirumwami]]|| wikariusz apostolski  [[Diecezja Nyundo|Nyundo]] ([[Rwanda]]) || 14 lutego 1952 || 10 listopada 1959
|-
| 2 ||style="text-align:left"| [[Jorge Alberto Giraldo Restrepo]] || biskup pomocniczy [[Diecezja Pasto|Pasto]] ([[Kolumbia]])|| 13 maja 1960 || 21 listopada 1961
|-
| 3 ||style="text-align:left"| [[Jacinto Eccher]] || biskup–prałat [[Prałatura terytorialna Aiquille|Aiquille]] ([[Boliwia]]) ||11 grudnia 1961 || 7 listopada 1977
|-
| 4 ||style="text-align:left"| [[Ferenc Rosta]] || biskup pomocniczy [[Diecezja Székesfehérvár|Székesfehérvár]] ([[Węgry]]) ||2 marca 1978|| 28 lipca 1978
|-
| 5 ||style="text-align:left"| [[James Garland]] || biskup pomocniczy [[Archidiecezja Cincinnati|Cincinnati]] ([[Stany Zjednoczone|USA]]) || 2 czerwca 1984 || 6 października 1992
|-
| 6 ||style="text-align:left"| [[Vincenzo Savio]] || biskup pomocniczy [[Diecezja Livorno|Livorno]] ([[Włochy]]) ||14 kwietnia  1993|| 9 grudnia 2000
|-
| 7 ||style="text-align:left"| [[Rogelio Esquivel Medina]] || biskup pomocniczy [[Archidiecezja Meksyku|Miasta Meksyk]] ([[Meksyk]]) ||27 czerwca 2001 ||20 czerwca 2023
|-
| 8 ||style="text-align:left"| [[Edmar José da Silva]] || biskup pomocniczy [[Archidiecezja Belo Horizonte|Belo Horizonte]] ([[Brazylia]]) ||6 marca 2024 ||
|-
|}

== Bibliografia ==
* {{catholic-hierarchy |typ = diecezja |id = d2g15 |tytuł = Biskupia stolica tytularna Garriana |data dostępu = 2023-09-05}}
*{{Gcatholic|http://www.gcatholic.org/dioceses/former/t0834.htm|Biskupia stolica tytularna Garriana|2023-09-05}}

[[Kategoria:Tytularne stolice biskupie Kościoła katolickiego w dzisiejszej Tunezji]]

title: Garriana

Państwo:
Cesarstwo Rzymskie / Byzacena
Tunezja

Wyznanie: katolickie

Kościół: rzymskokatolicki

Obecny biskup: Edmar José da Silva

Rzeczywista funkcja · biskupa: biskup pomocniczy Belo Horizonte


text:
# SMS Lika (1917)
SMS Lika – austro-węgierski niszczyciel z początku XX wieku. Ósma jednostka typu Tátra, druga z drugiej serii okrętów tego typu. Miała zastąpić okręt o tej samej nazwie (SMS „Lika”) który zatonął na minie 29 grudnia 1915 roku. Drugi „Lika” przetrwał I wojnę światową i w 1920 roku został przekazany Włochom. Okręt wcielono do Regia Marina pod nazwą Cortelazzo. Skreślony z listy floty w 1939 roku.
„Lika” wyposażona była w sześć kotłów parowych opalanych ropą, dwa z nich mogły być również opalane węglem. Współpracowały one z dwoma turbinami parowymi AEG-Curtis. Okręt uzbrojony był w dwie pojedyncze armaty kalibru 100 mm L/50 (po jednej na dziobie i rufie), sześć pojedynczych armat 66 mm L/45 (po trzy na każdej burcie), ciężki karabin maszynowy Schwarzlose kalibru 8 mm oraz dwie podwójne wyrzutnie torped kalibru 450 mm. Dwie armaty 66 mm ustawione były na podstawach przeciwlotniczych.

title: SMS Lika (1917)

wikitext:
{{inne znaczenia||[[SMS Lika|inne jednostki pływające o tej nazwie]]}}
{{Okręt infobox
 |nazwa                  = SMS „Lika”
 |grafika                = MATELOT LEBLANC 001.jpg
 |opis grafiki           = „Dukla” – okręt bliźniaczy SMS „Lika”
 |klasa                  = [[niszczyciel]]
 |typ                    = [[Niszczyciele typu Tátra|''Tátra'']]
 |projekt                =
 |oznaczenie NATO        =
 |stocznia               = [[Danubius Werft]], [[Kraljevica|Porto Ré]]
 |początek budowy        =
 |położenie stępki       =
 |wodowanie              = [[8 maja]] [[1917]]
 |1. bandera             = Austria
 |1. wersja bandery      = wojenna-Austro-Węgry
 |1. nazwa               = SMS „Lika”
 |1. wejście do służby   = 1917
 |1. wycofanie ze służby = 1920
 |2. bandera             = Włochy
 |2. wersja bandery      = wojenna-1900
 |2. nazwa               = „Cortelazzo”
 |2. wejście do służby   = 1920
 |2. wycofanie ze służby = 1939
 |zatopiony              =
 |zatonął                =
 |los okrętu             =
 |wyporność              = projektowa 880 t
pełna: 1045 t
 |długość                = pełna: 85,4 m
 |szerokość              = 7,8 m
 |zanurzenie             = 2,4 m
 |rodzaj kadłuba         =
 |materiał kadłuba       =
 |napęd                  = 6 kotłów parowych
2 turbiny parowe AEG-Curtis
22 360 shp
 |prędkość               = 32,6 węzła
 |prędkość taktyczna     =
 |zasięg                 =
 |sensory                =
 |uzbrojenie             = 2 x [[Artyleria okrętowa|armata okrętowa]] 100 mm L/50
6 x armata okrętowa 66 mm L/45
1 x [[ciężki karabin maszynowy]] 8 mm
4 x [[Wyrzutnia torpedowa|wyrzutnia torped]] kal. 450 mm
 |wyrzutnie torpedowe    =
 |opancerzenie           =
 |wyposażenie            =
 |wyposażenie lotnicze   =
 |załoga                 = 114
 |commons                =
}}
'''SMS Lika''' – [[Austro-Węgry|austro-węgierski]] [[niszczyciel]] z początku [[XX wiek]]u. Ósma jednostka typu [[Niszczyciele typu Tátra|''Tátra'']], druga z drugiej serii okrętów tego typu. Miała zastąpić okręt o tej samej nazwie ([[SMS Lika (1913)|SMS „Lika”]]) który zatonął na [[mina morska|minie]] [[29 grudnia]] [[1915]] roku. Drugi „Lika” przetrwał [[I wojna światowa|I wojnę światową]] i w [[1920]] roku został przekazany [[Włochy|Włochom]]. Okręt wcielono do [[Regia Marina]] pod nazwą '''Cortelazzo'''. Skreślony z listy floty w [[1939]] roku.

„Lika” wyposażona była w sześć [[kocioł parowy|kotłów parowych]] opalanych ropą, dwa z nich mogły być również opalane węglem. Współpracowały one z dwoma [[turbina parowa|turbinami parowymi]] AEG-Curtis. Okręt uzbrojony był w dwie pojedyncze armaty kalibru 100 mm L/50 (po jednej na dziobie i rufie), sześć pojedynczych armat 66 mm L/45 (po trzy na każdej burcie), [[ciężki karabin maszynowy]] [[Karabin maszynowy Schwarzlose M.7/12|Schwarzlose]] kalibru 8 mm oraz dwie podwójne wyrzutnie torped kalibru 450 mm. Dwie armaty 66 mm ustawione były na podstawach przeciwlotniczych.

== Zobacz też ==
* [[Niszczyciele typu Tátra]]
* [[Kaiserliche und Königliche Kriegsmarine|Cesarsko-Królewska Marynarka Wojenna]]
* [[Lika]]

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Gardiner |imię = Robert |nazwisko2 = Gray |imię2 = Randal |tytuł = Conway’s All The World’s Fighting Ships 1906-1921 |data = 1985 |wydawca = Naval Institute Press |miejsce = Annapolis, Md. |isbn = 978-0-87021-907-8 |strony =}}

{{Niszczyciele typu Tátra}}

{{SORTUJ:Lika}}
[[Kategoria:Austro-węgierskie niszczyciele]]
[[Kategoria:Włoskie niszczyciele]]

title: SMS „Lika”

Klasa: niszczyciel

Typ: Tátra

Stocznia: Danubius Werft, Porto Ré

Nazwa:
SMS „Lika”
„Cortelazzo”

Wyporność: projektowa 880 t · pełna: 1045 t

Długość: pełna: 85,4 m

Prędkość: 32,6 węzła


text:
# XI Brygada Kawalerii
XI Brygada Kawalerii (XI BK) – brygada kawalerii Wojska Polskiego.

## Historia brygady
XI Brygada Kawalerii została sformowana w czerwcu 1924 roku w składzie 1 Dywizji Kawalerii.
8 lutego 1929 roku brygada została rozformowana, a wchodzące w jej skład pułki podporządkowane dowódcy Brygady Kawalerii „Białystok”.

## Dowódcy brygady
- płk kaw. Stefan Grabowski (1 VI 1924[1] - 30 IX 1927 → stan spoczynku[2])
- płk kaw. Franciszek Kaczkowski (p.o. do 29 XI 1927 → dyspozycja dowódcy OK III[3])

## Organizacja pokojowa brygady
- powództwo XI Brygady Kawalerii w Augustowie
- 1 pułk Ułanów Krechowieckich w Augustowie
- 9 pułk strzelców konnych w Grajewie, Osowcu i Białymstoku

title: XI Brygada Kawalerii

wikitext:
{{Jednostka wojskowa infobox
 |nazwa                = XI Brygada Kawalerii
 |nazwa oryginalna     =
 |znak                 =
 |kategoria wojska     = lądowe
 |motto                =
 |grafika              =
 |opis grafiki         =
 |państwo              = 2RP
 |sformowanie          = [[1924]]
 |rozformowanie        = [[1929]]
 |nazwa wyróżniająca   =
 |patron               =
 |święto               =
 |nadanie sztandaru    =
 |rodowód              =
 |kontynuacja          = [[Brygada Kawalerii „Białystok”]]
 |dowódca pierwszy     = płk [[Stefan Grabowski (pułkownik)|Stefan Grabowski]]
 |dowódca obecny       =
 |dowódca ostatni      =
 |działania zbrojne    =
 |numer                =
 |dyslokacja           = [[Augustów]]
 |rodzaj sił zbrojnych = [[Wojska lądowe|wojsko]]
 |formacja             =
 |rodzaj wojsk         = [[Kawaleria II RP|kawaleria]]
 |podległość           = [[1 Dywizja Kawalerii (II RP)|1 Dywizja Kawalerii]]
 |skład                =
 |odznaczenia          =
 |commons              =
 |www                  =
}}
'''XI Brygada Kawalerii''' (XI BK) – [[brygada]] [[Kawaleria II RP|kawalerii]] [[Wojsko Polskie (II RP)|Wojska Polskiego]].

== Historia brygady ==
XI Brygada Kawalerii została [[Formowanie jednostki|sformowana]] w czerwcu 1924 roku w składzie [[1 Dywizja Kawalerii (II RP)|1 Dywizji Kawalerii]].

8 lutego 1929 roku brygada została rozformowana, a wchodzące w jej skład pułki podporządkowane dowódcy [[Brygada Kawalerii „Białystok”|Brygady Kawalerii „Białystok”]].

== Dowódcy brygady ==
* płk kaw. [[Stefan Grabowski (pułkownik)|Stefan Grabowski]] (1 VI 1924<ref>Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 53 z 5 czerwca 1924 roku, s. 309.</ref> - 30 IX 1927 → stan spoczynku<ref>Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 19 z 22 lipca 1927 roku, s. 215.</ref>)
* płk kaw. [[Franciszek Kaczkowski]] (p.o. do 29 XI 1927 → dyspozycja dowódcy OK III<ref>Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 27 z 29 listopada 1927 roku, s. 346.</ref>)

== Organizacja pokojowa brygady ==
* powództwo XI Brygady Kawalerii w Augustowie
* [[1 Pułk Ułanów Krechowieckich|1 pułk Ułanów Krechowieckich]] w Augustowie
* [[9 Pułk Strzelców Konnych (II RP)|9 pułk strzelców konnych]] w Grajewie, Osowcu i Białymstoku

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* [[Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych|''Dzienniki Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych'']].
* {{Cytuj|autor = Mirosław Giętkowski |tytuł = Artyleria konna Wojska Polskiego 1918-1939 |data = 2001 |isbn = 83-7174-823-X |miejsce = Toruń |wydawca = Wydawnictwo Adam Marszałek |oclc = 69505837 }}
* Tadeusz Wawrzyński, ''Akta dowództw dywizji i brygad kawalerii 1919—1939'', Biuletyn Wojskowej Służby Archiwalnej Nr 5, Centralne Archiwum Wojskowe, Warszawa 1973.

{{Kawaleria II RP}}
{{Wojsko Polskie II RP}}

[[Kategoria:Brygady kawalerii II Rzeczypospolitej]]
[[Kategoria:Polskie jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1924]]
[[Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Augustowie]]
[[Kategoria:Oddziały 1 Dywizji Kawalerii (II RP)]]

title: XI Brygada Kawalerii

Państwo: Polska

Kontynuacja: Brygada Kawalerii „Białystok”

Pierwszy: płk Stefan Grabowski

Dyslokacja: Augustów

Rodzaj sił zbrojnych: wojsko

Rodzaj wojsk: kawaleria

Podległość: 1 Dywizja Kawalerii


text:
# Michael Gahler
Michael Gahler (ur. 22 kwietnia 1960 we Frankfurcie nad Menem) – niemiecki polityk i prawnik, poseł do Parlamentu Europejskiego IV, V, VI, VII, VIII, IX i X kadencji.

## Życiorys
Po odbyciu służby wojskowej w Koblencji, studiował prawo na uczelniach w Moguncji i Dijon. W 1987 zdał Państwowy Egzamin Prawniczy pierwszego stopnia, a po trzyletniej aplikacji prawniczej także drugiego stopnia. Od 1991 był zatrudniony w ministerstwie spraw zagranicznych jako referent.
Od 1993 do 1995 był także pracownikiem Unii Chrześcijańsko-Demokratycznej w jej biurze międzynarodowym. Od 1986 do 1989 był radnym miasta Hattersheim nad Menem, następnie przez dwanaście lat zasiadał w radzie powiatu Main-Taunus. Pełnił kierownicze funkcje w młodzieżówce chadeckiej Junge Union.
W 1999 z listy CDU objął pod koniec IV kadencji wakujący mandat deputowanego do Parlamentu Europejskiego. Od tego czasu skutecznie ubiegał się o reelekcję w kolejnych wyborach w 1999, 2004, 2009, 2014, 2019 i 2024.

## Odznaczenia
- Order „Za zasługi” II klasy – Ukraina, 2022[3]
- Biały Krzyż „Honor et Gloria” (nr 540) – Ukraina, 2024[4]

title: Michael Gahler

wikitext:
{{Polityk infobox
 |polityk = Michael Gahler
 |data urodzenia = [[22 kwietnia]] [[1960]]
 |miejsce urodzenia = [[Frankfurt nad Menem]]
 |grafika =Michael Gahler MEP 1.jpg
 |funkcja =
 |partia = [[Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna (Niemcy)|CDU]]
 |od =
 |do =
 |commons = Category:Michael Gahler
 |odznaczenia = {{order|UA-OZZ|2}} [[Plik:UA VGO Kraina Honor and Glory White Cross BAR.svg|tło|40px|Biały Krzyż „Honor et Gloria”]]
}}
'''Michael Gahler''' (ur. [[22 kwietnia]] [[1960]] we [[Frankfurt nad Menem|Frankfurcie nad Menem]]) – [[Niemcy|niemiecki]] polityk i prawnik, poseł do [[Parlament Europejski|Parlamentu Europejskiego]] [[Posłowie do Parlamentu Europejskiego IV kadencji|IV]], [[Posłowie do Parlamentu Europejskiego V kadencji|V]], [[Posłowie do Parlamentu Europejskiego VI kadencji|VI]], [[Posłowie do Parlamentu Europejskiego VII kadencji|VII]], [[Posłowie do Parlamentu Europejskiego VIII kadencji|VIII]], [[Posłowie do Parlamentu Europejskiego IX kadencji|IX]] i [[Posłowie do Parlamentu Europejskiego X kadencji|X]] kadencji.

== Życiorys ==
Po odbyciu służby wojskowej w [[Koblencja|Koblencji]], studiował prawo na uczelniach w [[Moguncja|Moguncji]] i [[Dijon]]. W 1987 zdał Państwowy Egzamin Prawniczy pierwszego stopnia, a po trzyletniej aplikacji prawniczej także drugiego stopnia. Od 1991 był zatrudniony w ministerstwie spraw zagranicznych jako referent.

Od 1993 do 1995 był także pracownikiem [[Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna (Niemcy)|Unii Chrześcijańsko-Demokratycznej]] w jej biurze międzynarodowym. Od 1986 do 1989 był radnym miasta [[Hattersheim nad Menem]], następnie przez dwanaście lat zasiadał w radzie powiatu [[Powiat Main-Taunus|Main-Taunus]]. Pełnił kierownicze funkcje w młodzieżówce chadeckiej [[Junge Union]].

W 1999 z listy CDU objął pod koniec IV kadencji wakujący mandat deputowanego do Parlamentu Europejskiego. Od tego czasu skutecznie ubiegał się o reelekcję w kolejnych wyborach w 1999, 2004, 2009, 2014, 2019<ref>{{Cytuj stronę|url=https://web.archive.org/web/20190527131311/https://www.bundeswahlleiter.de/en/europawahlen/2019/gewaehlte/bund-99.html|tytuł=European Parliament election 2019: Alphabetical list of all elected candidates|opublikowany=bundeswahlleiter.de|język=en|data dostępu=2022-08-06}}</ref> i 2024<ref>{{Cytuj stronę|url=https://web.archive.org/web/20240610190153/https://www.bundeswahlleiterin.de/europawahlen/2024/gewaehlte/bund-99.html|tytuł=Europawahl 2024: Alle Gewählte in alphabetischer Reihenfolge|opublikowany=bundeswahlleiterin.de|data dostępu=2024-06-11|język=de}}</ref>.

== Odznaczenia ==
* [[Order „Za zasługi” (Ukraina)|Order „Za zasługi”]] II klasy – [[Ukraina]], 2022<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.president.gov.ua/documents/5952022-43765 | tytuł = УКАЗ ПРЕЗИДЕНТА УКРАЇНИ №595/2022 Про відзначення державними нагородами України | data = 23 sierpnia 2022 | opublikowany = president.gov.ua | język = uk | data dostępu = 2022-08-29}}</ref>
* Biały Krzyż „Honor et Gloria” (nr 540) – Ukraina, 2024<ref>{{Cytuj stronę|url=https://vto-orden.com.ua/catalog/award/bilij-hrest-chest-ta-slava |tytuł=РЕЄСТР НАГОРОДЖЕНИХ Білим хрестом „HONOR ET GLORIA” |opublikowany=vto-orden.com.ua |data dostępu=2024-09-12 |język=uk}}</ref>

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj stronę|url=http://www.europarl.europa.eu/meps/pl/2341/Michael_GAHLER/home |tytuł=Profil na stronie Parlamentu Europejskiego|data dostępu=2022-08-06}}
* {{Cytuj stronę|url=https://web.archive.org/web/20131231203300/http://www.michael-gahler.de/index.php?id=79|tytuł=Nota biograficzna na stronie prywatnej|język=de|data dostępu=2022-08-06}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Gahler, Michael}}
[[Kategoria:Niemieccy posłowie do Parlamentu Europejskiego]]
[[Kategoria:Niemieccy prawnicy]]
[[Kategoria:Niemieccy samorządowcy]]
[[Kategoria:Politycy CDU]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem „Za zasługi” (Ukraina)]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni we Frankfurcie nad Menem]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1960]]

title: Michael Gahler

Data i miejsce urodzenia: 22 kwietnia 1960 · Frankfurt nad Menem

Przynależność polityczna: CDU


text:
# Nhambikuara cerradensis
Nhambikuara cerradensis – gatunek motyli z rodziny rusałkowatych i podrodziny oczennicowatych. Endemiczny dla Brazylii.

## Taksonomia
Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 2018 roku przez André V.L Freitasa, Eduarda Barbosę i Thamarę Zaccę na łamach „Revista Brasileira de Entomologia” w publikacji współautorstwa Maria A. Marina, Mariny Beirão, André R.M. Silvy, Mirny M. Casagrande, Marianne Espeland i Keith Willmott. Jako lokalizację typową wskazano Serra do Cipó w Santana do Riacho na terenie brazylijskiego stanu Minas Gerais. Epitet gatunkowy pochodzi od ekoregionu cerrado, w którym występuje ów motyl. Wyznaczony został gatunkiem typowym rodzaju.

## Morfologia
Głowa jest ciemnobrązowa z kasztanowymi oczami, zmieszanymi łuskami jasnobrązowymi i kremowymi na czole, zapoliczkach i zakrzywionych ku górze głaszczkach wargowych. Czułki są brązowe z ciemniejszym szczytem i białymi łuskami po bokach nasad poszczególnych członów.
Na wierzchu tułowia występują łuski brązowe, a na spodzie pomieszane brązowe i kremowe. Skrzydło przednie osiąga od 17 do 19 mm długości u samców i od 19 do 21 mm u samic. Wierzch skrzydeł obu par jest brązowy z ciemnobrązowymi liniami submarginalną i marginalną oraz jasnobrązowym rejonem przykrawędziowym, pozbawiony plamek ocznych. Skrzydło przednie ma spód jasnobrązowy z czterema równoległymi brązowoochrowymi liniami i dwoma małymi plamkami ocznymi w polu submarginalnym. Skrzydło tylne ma spód jasnobrązowy z czterema równoległymi brązowoochrowymi liniami i sześcioma dwuźrenicowymi plamkami ocznymi w polu submarginalnym; plamki te są silnie rozwinięte u formy latającej w porze deszczowej, a mocno zredukowane u formy latającej w porze suchej. Na odnóżach przemieszane są łuski kremowe i beżowe.
Na wierzchu odwłoka występują łuski brązowe, a na spodzie pomieszane brązowe i kremowe. Genitalia samicy cechują się połowicznie zesklerotyzowanym i niezlanym z bocznymi wypustkami płytki antewaginalnej ósmym tergitem, prawie trzykrotnie dłuższą niż szeroką sterygmą, parą znamion po grzbietowej stronie torebki kopulacyjnej oraz błoniastym przewodem tejże torebki zaopatrzonym w półpierścieniowatą sklerotyzację. Genitalia samca charakteryzują się walwą o prawie trójkątnych żeberkach i silnie piłkowanej części grzbietowo-wierzchołkowej, prostym unkusem, dwukrotnie dłuższym od walwy wyrostkiem przednim sakusa, silnie zakrzywionym ku górze przodem edeagusa oraz wydłużonymi łatkami cierni.

## Ekologia i występowanie
Owad ten zasiedla otwarte tereny cerrado. Osobniki dorosłe najaktywniejsze są w godzinach rannych. Latają nisko, rzadko wznosząc się wyżej niż półtora metra ponad gruntem. Żerują na przejrzałych owocach, gnijących szczątkach roślinnych i odchodach zwierząt.
Gatunek neotropikalny, południowoamerykański, endemiczny dla Brazylii. Znany jest ze stanów Maranhão, Ceará, Bahia, Goiás, Dystrykt Federalny, Mato Grosso, Mato Grosso do Sul, Minas Gerais i São Paulo.

title: Nhambikuara cerradensis

wikitext:
{{Zwierzę infobox
 |nazwa łacińska         = ''Nhambikuara cerradensis''
 |TSN                    =
 |zoolog                 = [[André Victor Lucci Freitas|Freitas]], [[Eduardo Barbosa|Barbosa]] et [[Thamara Zacca|Zacca]], 2018
 |okres istnienia        =
 |grafika                =
 |opis grafiki           =
 |typ                    = [[stawonogi]]
 |gromada                = [[owady]]
 |rząd                   = [[motyle]]
 |rodzina                = [[rusałkowate]]
 |podrodzina             = [[oczennicowate]]
 |plemię                 = [[Satyrini]]
 |podplemię              = [[Euptychiina]]
 |rodzaj                 = ''[[Nhambikuara]]''
 |gatunek                = ''Nhambikuara cerradensis''
 |synonimy               =
 |wikispecies            =
 |commons                =
}}
'''''Nhambikuara cerradensis''''' – [[gatunek (biologia)|gatunek]] [[motyle|motyli]] z [[rodzina (biologia)|rodziny]] [[rusałkowate|rusałkowatych]] i podrodziny [[Oczennicowate|oczennicowatych]]. [[endemit|Endemiczny]] dla [[Brazylia|Brazylii]].

== Taksonomia ==
Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 2018 roku przez [[André Victor Lucci Freitas|André V.L Freitasa]], [[Eduardo Barbosa|Eduarda Barbosę]] i [[Thamara Zacca|Thamarę Zaccę]] na łamach „[[Revista Brasileira de Entomologia]]” w publikacji współautorstwa Maria A. Marina, Mariny Beirão, André R.M. Silvy, Mirny M. Casagrande, Marianne Espeland i Keith Willmott{{r|Freitasetal|funet}}. Jako [[miejsce typowe|lokalizację typową]] wskazano [[Serra do Cipó]] w [[Santana do Riacho]] na terenie [[Brazylia|brazylijskiego]] stanu [[Minas Gerais]]. [[Binominalne nazewnictwo gatunków|Epitet gatunkowy]] pochodzi od ekoregionu [[cerrado]], w którym występuje ów motyl. Wyznaczony został [[Gatunek typowy|gatunkiem typowym]] rodzaju{{r|Freitasetal}}.

== Morfologia ==
[[Głowa owadów|Głowa]] jest ciemnobrązowa z kasztanowymi [[oczy złożone|oczami]], zmieszanymi łuskami jasnobrązowymi i kremowymi na [[czoło (anatomia)|czole]], [[zapoliczki|zapoliczkach]] i zakrzywionych ku górze [[głaszczki wargowe|głaszczkach wargowych]]. [[Czułki]] są brązowe z ciemniejszym szczytem i białymi łuskami po bokach nasad poszczególnych członów{{r|Freitasetal}}.

Na wierzchu tułowia występują łuski brązowe, a na spodzie pomieszane brązowe i kremowe. Skrzydło przednie osiąga od 17 do 19 mm długości u samców i od 19 do 21 mm u samic. Wierzch skrzydeł obu par jest brązowy z ciemnobrązowymi liniami submarginalną i marginalną oraz jasnobrązowym rejonem przykrawędziowym, pozbawiony plamek ocznych. Skrzydło przednie ma spód jasnobrązowy z czterema równoległymi brązowoochrowymi liniami i dwoma małymi plamkami ocznymi w polu submarginalnym. Skrzydło tylne ma spód jasnobrązowy z czterema równoległymi brązowoochrowymi liniami i sześcioma dwuźrenicowymi plamkami ocznymi w polu submarginalnym; plamki te są silnie rozwinięte u formy latającej w porze deszczowej, a mocno zredukowane u formy latającej w porze suchej. Na [[odnóża]]ch przemieszane są łuski kremowe i beżowe{{r|Freitasetal}}.

Na wierzchu [[odwłok]]a występują łuski brązowe, a na spodzie pomieszane brązowe i kremowe. [[Genitalia]] samicy cechują się połowicznie zesklerotyzowanym i niezlanym z bocznymi wypustkami [[płytka antewaginalna|płytki antewaginalnej]] ósmym [[tergum|tergitem]], prawie trzykrotnie dłuższą niż szeroką [[sterygma (owady)|sterygmą]], parą znamion po grzbietowej stronie [[torebka kopulacyjna (narząd żeński)|torebki kopulacyjnej]] oraz błoniastym przewodem tejże torebki zaopatrzonym w półpierścieniowatą sklerotyzację. Genitalia samca charakteryzują się [[walwa|walwą]] o prawie trójkątnych żeberkach i silnie piłkowanej części grzbietowo-wierzchołkowej, prostym [[unkus]]em, dwukrotnie dłuższym od walwy wyrostkiem przednim [[sakus]]a, silnie zakrzywionym ku górze przodem [[edeagus]]a oraz wydłużonymi łatkami [[ciernie (anatomia motyli)|cierni]]{{r|Freitasetal}}.

== Ekologia i występowanie ==
Owad ten zasiedla otwarte tereny [[cerrado]]. [[Imago|Osobniki dorosłe]] najaktywniejsze są w godzinach rannych. Latają nisko, rzadko wznosząc się wyżej niż półtora metra ponad gruntem. Żerują na przejrzałych owocach, gnijących szczątkach roślinnych i odchodach zwierząt{{r|Freitasetal}}.

Gatunek [[kraina neotropikalna|neotropikalny]], południowoamerykański, [[endemit|endemiczny]] dla [[Brazylia|Brazylii]]. Znany jest ze stanów [[Maranhão]], [[Ceará]], [[Bahia]], [[Goiás]], [[Dystrykt Federalny (Brazylia)|Dystrykt Federalny]], [[Mato Grosso]], [[Mato Grosso do Sul]], [[Minas Gerais]] i [[São Paulo (stan)|São Paulo]]{{r|Freitasetal|funet}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="Freitasetal">{{Cytuj pismo | autor = André Victor Lucci Freitas, Eduardo Barbosa, Thamara Zacca, Mario Alejandro Marin, Marina Beirão, André Roberto Melo Silva, Mirna Martins Casagrande, Marianne Espeland, Keith Willmott | tytuł = Before it is too late: description of a new genus and species of butterfly from a highly threatened Brazilian biome | czasopismo = Revista Brasileira de Entomologia | wydanie = 2 | wolumin = 62 | strony = 148-158 | data = 2018, | doi = 10.1016/j.rbe.2018.02.003}}</ref>
<ref name="funet">{{Cytuj stronę | url = https://ftp.funet.fi/index/Tree_of_life/insecta/lepidoptera/ditrysia/papilionoidea/nymphalidae/satyrinae/nhambikuara/ | tytuł = Nhambikuara Freitas, Barbosa & Zacca in Freitas, Barbosa, Zacca, Marín, Berião, Silva, Casagrande, Espeland & Willmott, 2018 | autor = Markku Savela | praca = funet.fi | data dostępu = 2024-02-08}}</ref>
}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Rusałkowate]]
[[Kategoria:Motyle Ameryki Południowej]]
[[Kategoria:Fauna endemiczna Brazylii]]
[[Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 2018 roku]]

Domena: eukarionty

Królestwo: zwierzęta

Typ: stawonogi

Gromada: owady

Rząd: motyle

Rodzina: rusałkowate

Podrodzina: oczennicowate

Plemię: Satyrini

Podplemię: Euptychiina

Rodzaj: Nhambikuara

Gatunek: Nhambikuara cerradensis


text:
# Zębiełek cejloński
Zębiełek cejloński (Crocidura miya) – gatunek ssaka z rodziny ryjówkowatych (Soricidae).

## Średnie wymiary
- Długość ciała – 5-6,5 cm
- Długość ogona – 4-4,5 cm

## Występowanie
Występuje na Sri Lance i jest gatunkiem endemicznym. Występuje na sawannach, w wilgotnych i suchych lasach.

## Tryb życia
Zębiełek cejloński ma długi, ale skąpo owłosiony ogon. Większość swego życia spędza pośród butwiejących szczątków organicznych zalegających w leśnej glebie. Dlatego też, z powodu tak dużej wilgotności powietrza i względnego chłodu jego pokarm stanowią liczne bezkręgowce. Zdarza się, że jego ofiarami są małe jaszczurki i młode ptaki. Zębiełek cejloński wydzielają zapach wydzielany przez gruczoły zapachowe, które skutecznie chronią go przed drapieżnikami.

## Rozmnażanie
Rozród zębiełka cejlońskiego przypada na okres od marca do listopada. W tym czasie samica wydaje na świat 5 miotów, w którym każdy ma po 6 młodych. Już po 8 dniach młode opuszczają gniazdo, przy czym młody zębiełek chwyta mocno ogon swojego poprzednika i taką karawaną prowadzoną przez matkę, udają się w poszukiwaniu pożywienia. Takie zjawisko można zaobserwować tylko w rodzaju Crocidura.

title: Zębiełek cejloński

wikitext:
{{Zwierzę infobox
 |nazwa zwyczajowa       = Zębiełek cejloński
 |nazwa łacińska         = ''Crocidura miya''
 |TSN                    = 633635
 |zoolog                 = Phillips, 1929
 |okres istnienia        =
 |grafika                =
 |opis grafiki           =
 |typ                    = [[strunowce]]
 |podtyp                 = [[kręgowce]]
 |gromada                = [[ssaki]]
 |podgromada             = [[żyworodne]]
 |infragromada           = [[łożyskowce]]
 |rząd                   = [[ryjówkokształtne]]
 |rodzina                = [[ryjówkowate]]
 |podrodzina             = [[zębiełki]]
 |rodzaj                 = [[zębiełek]]
 |gatunek                = zębiełek cejloński
 |synonimy               =
 |status IUCN            = EN
 |IUCN id                = 5608
 |mapa występowania      = Sri Lankan Long-tailed Shrew area.png
 |opis mapy występowania =
 |wikispecies            = Crocidura miya
 |commons                =
}}
'''Zębiełek cejloński'''{{r|miiz}} (''Crocidura miya'') – gatunek [[ssaki|ssaka]] z [[rodzina (biologia)|rodziny]] [[ryjówkowate|ryjówkowatych]] (Soricidae){{r|msw}}.

== Średnie wymiary ==
* Długość ciała – 5-6,5 [[centymetr|cm]]
* Długość ogona – 4-4,5 cm

== Występowanie ==
Występuje na [[Sri Lanka|Sri Lance]] i jest gatunkiem [[endemit|endemicznym]]. Występuje na sawannach, w wilgotnych i suchych lasach.

== Tryb życia ==
Zębiełek cejloński ma długi, ale skąpo owłosiony ogon. Większość swego życia spędza pośród butwiejących szczątków organicznych zalegających w leśnej glebie. Dlatego też, z powodu tak dużej wilgotności powietrza i względnego chłodu jego pokarm stanowią liczne [[bezkręgowce]]. Zdarza się, że jego ofiarami są małe [[jaszczurki]] i młode [[ptaki]]. Zębiełek cejloński wydzielają zapach wydzielany przez gruczoły zapachowe, które skutecznie chronią go przed drapieżnikami.

== Rozmnażanie ==
Rozród zębiełka cejlońskiego przypada na okres od marca do listopada. W tym czasie samica wydaje na świat 5 miotów, w którym każdy ma po 6 młodych. Już po 8 dniach młode opuszczają gniazdo, przy czym młody zębiełek chwyta mocno ogon swojego poprzednika i taką karawaną prowadzoną przez matkę, udają się w poszukiwaniu pożywienia. Takie zjawisko można zaobserwować tylko w rodzaju ''[[zębiełek|Crocidura]]''.

== Przypisy ==
<references>
<ref name="iucn">{{IUCN |id = 5608 |nazwa = Crocidura miya |autor = T. Dando, R. Kennerley |iucn rok = 2015 |wersja = 2015.2 |data dostępu = 2015-08-05}}</ref>
<ref name="miiz">Nazwa polska za: {{Cytuj książkę | autor = Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz| tytuł = Polskie nazewnictwo ssaków świata | wydawca =  Muzeum i Instytut Zoologii PAN | miejsce = Warszawa | rok = 2015 | isbn = 978-83-88147-15-9| strony =}}</ref>
<ref name="msw">{{MSW3|id=13700130|nazwa=''Crocidura miya''|data= 2013-07-13}}</ref>
</references>

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Ssaki Azji]]
[[Kategoria:Zębiełki]]
[[Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1929 roku]]
[[Kategoria:Fauna endemiczna Sri Lanki]]

title: Zębiełek cejloński

Typ: strunowce

Podtyp: kręgowce

Gromada: ssaki

Podgromada: żyworodne

Infragromada: łożyskowce

Rząd: ryjówkokształtne

Rodzina: ryjówkowate

Podrodzina: zębiełki

Rodzaj: zębiełek

Gatunek: zębiełek cejloński


text:
# Jan Szymański (ur. 1953)
Jan Szymański (ur. 23 września 1953 w Prudniku) – polski polityk, działacz związkowy, poseł na Sejm II, III i IV kadencji.

## Życiorys
W 1997 ukończył studia na Wydziale Organizacji i Zarządzania Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu. W latach 1976–1982 pracował jako geodeta, następnie do 1989 w przedsiębiorstwie instalacyjno-montażowym. Od 1989 do 1993 kierował zarządem okręgu Związku Zawodowego „Budowlani”, organizacją związaną z Sojuszem Lewicy Demokratycznej i zrzeszoną w OPZZ. Z ramienia SLD od 1993 do 2005 sprawował mandat posła na Sejm II, III i IV kadencji z okręgów wrocławskich: nr 50 i nr 3. W wyborach parlamentarnych w 2005 nie uzyskał ponownie mandatu. Powrócił do pracy związkowej, został przewodniczącym rady okręgu dolnośląskiego ZZ „Budowlani”.

title: Jan Szymański (ur. 1953)

wikitext:
{{Polityk infobox
 |polityk = Jan Szymański
 |data urodzenia = 23 września 1953
 |miejsce urodzenia = [[Prudnik]]
 |grafika =
 |funkcja = [[Poseł]] na [[Sejm Rzeczypospolitej Polskiej|Sejm RP]] II, III i IV kadencji
 |partia = [[Sojusz Lewicy Demokratycznej]]
 |od = 1993
 |do = 2005
}}
'''Jan Szymański''' (ur. [[23 września]] [[1953]] w [[Prudnik]]u) – [[Polska|polski]] [[polityk]], działacz związkowy, poseł na [[Sejm Rzeczypospolitej Polskiej|Sejm]] II, III i IV kadencji.

== Życiorys ==
W 1997 ukończył studia na Wydziale Organizacji i Zarządzania [[Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu|Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu]]. W latach 1976–1982 pracował jako [[geodezja|geodeta]], następnie do 1989 w przedsiębiorstwie instalacyjno-montażowym. Od 1989 do 1993 kierował zarządem okręgu [[Związek Zawodowy „Budowlani”|Związku Zawodowego „Budowlani”]], organizacją związaną z [[Sojusz Lewicy Demokratycznej|Sojuszem Lewicy Demokratycznej]] i zrzeszoną w [[Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych|OPZZ]]. Z ramienia SLD od 1993 do 2005 sprawował mandat posła na Sejm [[Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej II kadencji (1993–1997)|II]], [[Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej III kadencji (1997–2001)|III]] i [[Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej IV kadencji (2001–2005)|IV kadencji]] z okręgów wrocławskich: [[Okręg wyborczy nr 50 do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (1993–2001)|nr 50]] i [[Okręg wyborczy nr 3 do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej|nr 3]]. W [[Wybory parlamentarne w Polsce w 2005 roku|wyborach parlamentarnych w 2005]] nie uzyskał ponownie mandatu. Powrócił do pracy związkowej, został przewodniczącym rady okręgu dolnośląskiego ZZ „Budowlani”.

== Bibliografia ==
* [http://orka.sejm.gov.pl/ArchAll2.nsf/4RP/393 Strona sejmowa posła IV kadencji]

{{SORTUJ:Szymański, Jan}}
[[Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu]]
[[Kategoria:Politycy Ruchu Ludzi Pracy]]
[[Kategoria:Politycy SdRP i SLD]]
[[Kategoria:Polscy związkowcy]]
[[Kategoria:Posłowie z okręgu Wrocław]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1953]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Prudniku]]
[[Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej II kadencji (1993–1997)]]

title: Jan Szymański

Data i miejsce urodzenia: 23 września 1953 · Prudnik

Przynależność polityczna: Sojusz Lewicy Demokratycznej


text:
# Amityville Horror (film)
Horror Amityville – horror produkcji amerykańskiej z 1979 roku w reżyserii Stuarta Rosenberga. Scenariusz do filmu powstał na podstawie powieści Jaya Ansona. Muzykę skomponował Lalo Schifrin, za którą otrzymał nominację do Oscara.

## Fabuła
Nocą 13 listopada 1974 roku w jednej z rezydencji na Long Island zostaje zastrzelonych sześcioro członków rodziny DeFeo. Kilka dni później do winy przyznaje się Ronald DeFeo Jr. Twierdzi, że popełnił zbrodnię, ponieważ zmusiły go do tego tajemnicze głosy, które słyszał w domu. Mija 13 miesięcy. Posiadłość kupują George i Kathy Lutzowie. Oboje są przekonani, że znaleźli swoje miejsce na ziemi i nic nie zakłóci ich szczęścia. Niestety, gdy tylko wprowadzają się do domu, wokół nich zaczynają dziać się dziwne i przerażające rzeczy.

## Obsada
- James Brolin – George Lutz
- Margot Kidder – Kathy Lutz
- Rod Steiger – ojciec Delaney
- Don Stroud – ojciec Bolen
- Murray Hamilton – ojciec Ryan
- John Larch – ojciec Nuncio
- Natasha Ryan – Amy
- K.C. Martel – Greg
- Meeno Peluce – Matt
- Michael Sacks – Jeff
- Helen Shaver – Carolyn
- Amy Wright – Jackie
- Val Avery – sierżant Gionfriddo
- Irene Dailey – ciotka Helena
- Marc Vahanian – Jimmy
- Elsa Raven – pani Townsend
- Ellen Saland – panna młoda
- Eddie Barth – Agucci

title: Amityville Horror (film)

wikitext:
{{Film infobox
 |tytuł            = Horror Amityville
 |oryginalny tytuł = The Amityville Horror
 |grafika          = Horror Amityville.png
 |opis grafiki     =
 |alt grafiki      =
 |gatunek          = [[horror]]
 |rok produkcji    =
 |data premiery    = [[27 lipca]] [[1979]]
 |kraj produkcji   = [[Stany Zjednoczone]]
 |język            = [[Język angielski|angielski]]
 |czas trwania     = 117 min
 |reżyseria        = [[Stuart Rosenberg]]
 |scenariusz       = [[Sandor Stern]]
 |główne role      = [[James Brolin]],
[[Margot Kidder]],
[[Rod Steiger]],
[[Don Stroud]]
 |muzyka           = [[Lalo Schifrin]]
 |zdjęcia          = [[Fred J. Koenekamp]]
 |scenografia      = [[Robert R. Benton]]
 |kostiumy         =
 |montaż           = [[Robert Brown Jr.]]
 |produkcja        = [[Samuel Z. Arkoff]],
Elliot Geisinger,
Ronald Saland
 |wytwórnia        = [[American International Pictures]]
[[Cinema 77]]
[[Professional Films]]
 |dystrybucja      = [[American International Pictures]]
 |budżet           =
 |przychody brutto =
 |poprzednik       =
 |kontynuacja      =
 |nagrody          =
 |commons          =
 |wikicytaty       =
 |www              =
}}
'''Horror Amityville''' – [[horror]] produkcji [[Stany Zjednoczone|amerykańskiej]] z [[1979 w filmie|1979]] roku w [[reżyser]]ii [[Stuart Rosenberg|Stuarta Rosenberga]]. Scenariusz do filmu powstał na podstawie powieści [[Jay Anson|Jaya Ansona]]. Muzykę skomponował [[Lalo Schifrin]], za którą otrzymał nominację do [[Nagroda Akademii Filmowej|Oscara]].

== Fabuła ==
[[Plik:112 Ocean Avenue (1973) 2.jpg|thumb|Dom, w którym rozgrywa się akcja filmu.]]
Nocą 13 listopada 1974 roku w jednej z rezydencji na Long Island zostaje zastrzelonych sześcioro członków rodziny DeFeo. Kilka dni później do winy przyznaje się [[Ronald DeFeo Jr.]] Twierdzi, że popełnił zbrodnię, ponieważ zmusiły go do tego tajemnicze głosy, które słyszał w domu. Mija 13 miesięcy. Posiadłość kupują George i Kathy Lutzowie. Oboje są przekonani, że znaleźli swoje miejsce na ziemi i nic nie zakłóci ich szczęścia. Niestety, gdy tylko wprowadzają się do domu, wokół nich zaczynają dziać się dziwne i przerażające rzeczy.

== Obsada ==
* [[James Brolin]] – George Lutz
* [[Margot Kidder]] – Kathy Lutz
* [[Rod Steiger]] – ojciec Delaney
* [[Don Stroud]] – ojciec Bolen
* [[Murray Hamilton]] – ojciec Ryan
* [[John Larch]] – ojciec Nuncio
* [[Natasha Ryan]] – Amy
* K.C. Martel – Greg
* Meeno Peluce – Matt
* Michael Sacks – Jeff
* Helen Shaver – Carolyn
* Amy Wright – Jackie
* Val Avery – sierżant Gionfriddo
* Irene Dailey – ciotka Helena
* Marc Vahanian – Jimmy
* Elsa Raven – pani Townsend
* Ellen Saland – panna młoda
* Eddie Barth – Agucci

== Zobacz też ==
* [[Amityville (seria filmów)]]

== Linki zewnętrzne ==
* {{IMDb|tytuł|0078767|Horror Amityville}}
* {{Filmweb|tytuł|118659|Horror Amityville}}

{{Amityville}}
{{Stuart Rosenberg}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Amerykańskie filmy z gatunku horror]]
[[Kategoria:Filmy w reżyserii Stuarta Rosenberga]]
[[Kategoria:Amerykańskie adaptacje filmowe]]
[[Kategoria:Amerykańskie filmy z 1979 roku]]
[[Kategoria:Filmy oparte na faktach]]
[[Kategoria:Filmy fantastyczne z 1979 roku]]

title: Horror AmityvilleThe Amityville Horror

Gatunek: horror

Kraj produkcji: Stany Zjednoczone

Język: angielski

Czas trwania: 117 min

Reżyseria: Stuart Rosenberg

Scenariusz: Sandor Stern

Główne role: James Brolin, · Margot Kidder, · Rod Steiger, · Don Stroud

Muzyka: Lalo Schifrin

Zdjęcia: Fred J. Koenekamp

Scenografia: Robert R. Benton

Montaż: Robert Brown Jr.

Produkcja: Samuel Z. Arkoff, · Elliot Geisinger, · Ronald Saland

Wytwórnia: American International Pictures · Cinema 77 · Professional Films

Dystrybucja: American International Pictures


text:
# Wojnowo (województwo warmińsko-mazurskie)
Wojnowo (dawniej Ekiertowo, niem. Eckertsdorf) – wieś w Polsce, położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim, w gminie Ruciane-Nida. Siedziba sołectwa Wojnowo.
W latach 1975–1998 wieś należała administracyjnie do województwa suwalskiego.
Od 1 stycznia 1973 r. wieś należała do powiatu piskiego (wcześniej, przez ponad 150 lat w powiecie mrągowskim).
Wieś starowierska nad rzeką Krutynią, założona w 1832 r.
| SIMC    | Nazwa  | Rodzaj    |
| ------- | ------ | --------- |
| 0767204 | Majdan | część wsi |

## Historia
Wieś założona na prawie dziedziczenia w 1832 r. przez rosyjskich starowierów (staroobrzędowców).
Staroobrzędowcy, którzy rozpoczęli osiedlanie się w Prusach od 1831 r., osiedlili się we wsiach Onufryjewo, Ukta, Zameczek, Iwanowo, Piaski). Pierwszego zakupu ziem nad rzeką Krutynią w pobliżu jeziora Duś dokonano 2 grudnia 1831 i było to 1504 morgów pruskich lasu. Głównym nabywcą tych terenów był brat Jefima Borysowa, Sidor Borysow (Sławikow), mieszkający przed przyjazdem do Prus w Posejance w Suwalskiem. Po stłumieniu powstania w Polsce, zjawił się on tam z pozostałymi współtowarzyszami i przystąpił do zakładania wsi, która od nazwiska ówczesnego pruskiego nadleśniczego otrzymała oficjalną nazwę Eckertsdorf. Jednak Sidor Borysow, na pamiątkę wsi w powiecie rzeżyckim, w guberni witebskiej (ówczesna Rosja), w której w 1778 się urodził, nazwał ją Wejnowem.
W grudniu 1831 staroobrzędowcy zakupili również grunty na lewym brzegu Krutyni na północ od Wojnowa, gdzie powstały z czasem następujące wsie: Gałkowo (od staroruskiego słowa galiat – radować się, niem. Galkowen), Mościska (Ignatowo, zwane też Nikołajewo, Nikolaihorst) od imienia jednego z czterech osadników, Zameczek (Schlößchen) i w 1840 Iwanow (Iwanowen). Na północny wschód od Wojnowa trzynastu staroobrzędowców przyjechało ze wsi Jury, Wilczego, Poliszewo i Ignacego. Osiedli oni na 722 morgach 27 prętach ziemi dając zgodnie z aktem kupna – sprzedaży z 1 kwietnia 1832 początek wsi Ładne Pole (Schoenfeld), nazwanej później Śwignajno Małe. Wieś ta powstała na północny wschód od Wojnowa.
Staroobrzędowcy nabyli w różnym czasie łącznie 5047 morgów leśnego gruntu za sumę 24 084 talarów. W sumie wyznawcy starej wiary prawosławnej założyli jedenaście wsi w powiecie mrągowskim. Osadników zwalniano od opłaty podatków w ciągu pierwszych sześciu lat, ale nie przyznano im przywileju wolnego wyrębu lasów. Nie uzyskali też zwolnienia od obowiązku służby wojskowej aż do trzeciego pokolenia. Jedynie staroobrzędowcy z pierwszego pokolenia, którzy nabyli ziemię na swoje imię, byli wolni od poboru do wojska. Ponieważ przeważnie grunty formalnie kupował jeden delegowany staroobrzędowiec, więc ci wszyscy, którzy od niego otrzymywali swoje parcele, tracili prawo do zwolnienia ze służby wojskowej. W 1842 roku w wieku poborowym było w Wojnowo 61 osób. Z miejscową administracją osadnicy porozumiewali się w języku polskim, który opanowali w czasie pobytu w Królestwie Polskim. Przy zawieraniu umów towarzyszył im polski tłumacz przysięgły – Skopnik. Starowiercy na Mazurach, zanim pobudowali molenny, modlili się w wybranych domach odpowiednio przystosowanych do tego celu.
W 1839 r. we wsi były 34 domy z 298 mieszkańcami. W tym czasie Wojnowo było siedzibą proboszcza prawosławnego (istniała już cerkiew z dzwonnicą). W 1862 r. nastąpiło wydzielenie wsi Wojnowo spod administracji leśnej i ustanowienie jej samodzielną gminą wiejską. W 1876 r. powstała we wsi jednoklasowa szkoła z niemieckim językiem nauczania. W szkole pracowało trzech nauczycieli i uczyło się 118 dzieci, łącznie z dochodzącymi z Zameczka. Około 1900 r. Wojnowo nie było już wsią wyłącznie starowierów, była bowiem w połowie zamieszkała przez Mazurów.
W 1935 r. ówczesne władze niemieckie nadały urzędową nazwę wsi jako Eckersdorf, na cześć nadleśniczego Eckerta. Później, przez pewien czas, Wojnowo nazywano również Ekiertowo. W 1939 r. w Wojnowie mieszkało 605 osób. W czasie drugiej wojny światowej (1939-1945) w Wojnowie mieścił się niemiecki obóz pracy przymusowej dla jeńców wojennych.
W 1973 r. do sołectwa Wojnowo (gmina Ukta, powiat piski) należało także wybudowanie Majdan (Maudannen).

## Budowle religijne
W 1837 staroobrzędowcy mieli już świątynię w Ładnym Polu. Zbudowali ją mieszkańcy wsi Ładne Pole, Osiniak i Piotrowo. Została wzniesiona z surowych okrąglaków i pokryta słomą. Przed wejściem dostawiono dzwonnicę z ośmiokońcowym krzyżem, do której wchodziło się z przedsionka świątyni. Pod dwuspadowym daszkiem zawieszone były początkowo biła – drewniane i metalowe, a potem dzwony. Ostatnie nabożeństwo odbyło się w niej w 1915. W 1935 molennę rozebrano.
W 1846 wybudowano w Wojnowie większą cerkiew z dzwonnicą o wymiarach: 10 m długości, 6 m szerokości, i 5 m wysokości. Daszek na dzwonnicy był czterospadowy i wchodziło się do niej z zewnątrz po specjalnej drabinie, żeby uruchomić trzy dzwony. Na tylnej części dachu molenny, na kwadratowej podstawie umieszczona została kopulasta wieżyczka z ośmiokońcowym krzyżem wysokości 12 m. Po pożarze w 1921 wybudowano z czerwonej cegły nową świątynię, zewnątrz przypominającą kościół ewangelicki, ale wnętrze jej, istniejące do dziś, jest typowe dla cerkwi wyznawców starej wiary prawosławnej. Istnieje również do dzisiaj zespół budynków klasztornych z XIX wieku.

## Zabytki
- Cerkiew drewniana z lat 1921–1923, wybudowana według projektu ks. Aleksandra Awajewa z Tweru. Początkowo należała do parafii jednowierczej, obecnie cerkiew klasztorna. Architektura świątyni zawiera liczne elementy budownictwa staroruskiego. Przy cerkwi funkcjonuje prawosławny klasztor żeński Zaśnięcia Matki Bożej. Cerkiew służy też miejscowej parafii Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.
- Monaster staroobrzędowy wybudowany w 1847 r. nad jeziorem Duś, ok. jednego kilometra na zachód od wsi, na niewielkim pagórku, pierwotnie męski, rozbudowany w latach 1852–1857 przez Piotra Ledniewa, zwanego Pawłem Pruskim. W 1885 przybyła tu z Moskwy mniszka Eupraksja (Dikopolska), wykupiła klasztor wraz z folwarkiem, założyła zgromadzenie żeńskie i sprowadziła mniszki ze spalonego klasztoru w Spychowie. We wnętrzu klasztornej molenny muzeum: wystrój staroobrzędowego domu modlitwy, ikony z XIX w., krzyże, księgi, srebrny żyrandol. W zespole klasztornym znajdują się także: dom zakonnych, dwa domy furtialne, brama, budynki gospodarcze. Klasztor był już przed 1939 r. celem wycieczek.
- Neogotycka molenna wybudowana w latach 1923–1927 (świątynia miejscowej parafii Wschodniego Kościoła Staroobrzędowego).
- Cmentarz prawosławny.
- Chałupy drewniane z końca XIX i początku XX w.
- Na południowy wschód od wsi wielkie skupisko głazów narzutowych, ponad 8 tysięcy sztuk[7].

wikitext:
{{Inne znaczenia|2=[[Wojnowo|Wojnowo w innych znaczeniach tej nazwy]]}}
{{Polska miejscowość infobox
 |nazwa                  = Wojnowo
 |rodzaj miejscowości    = wieś
 |zdjęcie                = Monaster Zbawiciela i Tr%C3%B3jcy %C5%9Awi%C4%99tej w Wojnowie 5.jpg
 |opis zdjęcia           =
 |alt zdjęcia            =
 |województwo            = warmińsko-mazurskie
 |powiat                 = [[Powiat piski|piski]]
 |gmina                  = [[Ruciane-Nida (gmina)|Ruciane-Nida]]
 |sołectwo               =
 |miejscowość podstawowa =
 |wysokość               =
 |liczba ludności        = 230
 |rok                    =
 |strefa numeracyjna     = 87
 |kod pocztowy           = 12-220{{r|poczta}}
 |tablice rejestracyjne  = NPI
 |SIMC                   = 0767196
 |kod mapy               = Ruciane-Nida (gmina)
 |współrzędne            = 53°40'03"N 21°28'53"E<ref name="prng">{{PRNG Miejscowości|149667|data=2023-11-05}}</ref>
 |commons                = Category:Wojnowo (województwo warmińsko-mazurskie)
 |www                    =
}}
[[Plik:POL Wojnowo 2.jpg|thumb|250px|Wojnowo]]
[[Plik:Church_of_the_Dormition_in_Wojnowo_%281%29.jpg|thumb|250px|[[Cerkiew Zaśnięcia Matki Bożej w Wojnowie|Cerkiew w Wojnowie]]]]
[[Plik:Monaster_Zbawiciela_i_Tr%C3%B3jcy_%C5%9Awi%C4%99tej_w_Wojnowie_4.jpg|thumb|250px|Dawny klasztor staroobrzędowców, obecnie muzeum]]
[[Plik:Wojnowo church.jpg|thumb|250px|Molenna w Wojnowie]]
'''Wojnowo''' (dawniej Ekiertowo, [[język niemiecki|niem.]] ''Eckertsdorf'') – [[wieś]] w [[Polska|Polsce]], położona w [[województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]], w [[powiat piski|powiecie piskim]], w [[Ruciane-Nida (gmina)|gminie Ruciane-Nida]]{{r|R2013|teryt}}. Siedziba sołectwa '''Wojnowo'''<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.bip.ruciane-nida.pl/prawo.php?wiad=736 |tytuł= Uchwała Rady Miejskiej w Rucianem-Nidzie nr VI/14/2003 z dnia 31 stycznia 2003 r. w sprawie uchwalenia statutu sołectwa Wojnowo |opublikowany=2010-07-26|język=pl|data dostępu=2020-01-29}}</ref>.

[[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] wieś należała administracyjnie do [[województwo suwalskie|województwa suwalskiego]].

Od 1 stycznia 1973 r. wieś należała do powiatu piskiego (wcześniej, przez ponad 150 lat w powiecie mrągowskim).

Wieś starowierska nad rzeką Krutynią, założona w 1832 r.

{|class="wikitable" width="60%"
|+Integralne części wsi Wojnowo, do 2024 r.{{r|R2013|teryt}}
|-
!    SIMC      !!                Nazwa                 !!        Rodzaj
|-
| 0767204 || [[Majdan (województwo warmińsko-mazurskie)|Majdan]] || część wsi
|-
|}

== Historia ==
Wieś założona na prawie dziedziczenia w 1832 r. przez rosyjskich starowierów (staroobrzędowców).
{{osobny artykuł|Staroobrzędowcy w gminie Ukta}}

[[Staroobrzędowcy]], którzy rozpoczęli osiedlanie się w [[Królestwo Prus|Prusach]] od 1831 r., osiedlili się we wsiach [[Onufryjewo]], [[Ukta]], [[Zameczek (powiat piski)|Zameczek]], [[Iwanowo]], [[Piaski (powiat piski)|Piaski]]). Pierwszego zakupu ziem nad rzeką [[Krutynia|Krutynią]] w pobliżu jeziora [[Jezioro Duś (Polska)|Duś]] dokonano 2 grudnia 1831 i było to 1504 [[morga|morgów]] pruskich lasu. Głównym nabywcą tych terenów był brat Jefima Borysowa, Sidor Borysow (Sławikow), mieszkający przed przyjazdem do Prus w [[Posejanka|Posejance]] w Suwalskiem. Po stłumieniu powstania w Polsce, zjawił się on tam z pozostałymi współtowarzyszami i przystąpił do zakładania wsi, {{fakt|która od nazwiska ówczesnego pruskiego nadleśniczego otrzymała oficjalną nazwę ''Eckertsdorf''|data=2013-10}}. Jednak Sidor Borysow, na pamiątkę wsi w powiecie rzeżyckim, w guberni [[witebsk]]iej (ówczesna [[Rosja]]), w której w 1778 się urodził, nazwał ją Wejnowem.

W grudniu 1831 staroobrzędowcy zakupili również grunty na lewym brzegu [[Krutynia|Krutyni]] na północ od Wojnowa, gdzie powstały z czasem następujące wsie: [[Gałkowo]] (od staroruskiego słowa ''galiat'' – radować się, niem. Galkowen), Mościska (Ignatowo, zwane też Nikołajewo, Nikolaihorst) od imienia jednego z czterech osadników, [[Zameczek (powiat piski)|Zameczek]] (Schlößchen) i w 1840 [[Iwanow]] (Iwanowen). Na północny wschód od Wojnowa trzynastu staroobrzędowców przyjechało ze wsi Jury, Wilczego, Poliszewo i Ignacego. Osiedli oni na 722 morgach 27 prętach ziemi dając zgodnie z aktem kupna – sprzedaży z 1 kwietnia 1832 początek wsi Ładne Pole (Schoenfeld), nazwanej później [[Śwignajno Małe]]. Wieś ta powstała na północny wschód od Wojnowa.

Staroobrzędowcy nabyli w różnym czasie łącznie 5047 [[morga|morgów]] leśnego gruntu za sumę 24 084 [[talar]]ów. W sumie wyznawcy starej wiary prawosławnej założyli jedenaście wsi w powiecie mrągowskim. Osadników zwalniano od opłaty podatków w ciągu pierwszych sześciu lat, ale nie przyznano im przywileju wolnego wyrębu lasów. Nie uzyskali też zwolnienia od obowiązku służby wojskowej aż do trzeciego pokolenia. Jedynie staroobrzędowcy z pierwszego pokolenia, którzy nabyli ziemię na swoje imię, byli wolni od poboru do wojska. Ponieważ przeważnie grunty formalnie kupował jeden delegowany staroobrzędowiec, więc ci wszyscy, którzy od niego otrzymywali swoje parcele, tracili prawo do zwolnienia ze służby wojskowej. W [[1842]] roku w wieku poborowym było w Wojnowo 61 osób. Z miejscową administracją osadnicy porozumiewali się w języku polskim, który opanowali w czasie pobytu w Królestwie Polskim. Przy zawieraniu umów towarzyszył im polski tłumacz przysięgły – Skopnik. Starowiercy na Mazurach, zanim pobudowali molenny, modlili się w wybranych domach odpowiednio przystosowanych do tego celu.

W 1839 r. we wsi były 34 domy z 298 mieszkańcami. W tym czasie Wojnowo było siedzibą proboszcza prawosławnego (istniała już cerkiew z dzwonnicą). W 1862 r. nastąpiło wydzielenie wsi Wojnowo spod administracji leśnej i ustanowienie jej samodzielną gminą wiejską. W 1876 r. powstała we wsi jednoklasowa szkoła z niemieckim językiem nauczania. W szkole pracowało trzech nauczycieli i uczyło się 118 dzieci, łącznie z dochodzącymi z Zameczka. Około 1900 r. Wojnowo nie było już wsią wyłącznie starowierów, była bowiem w połowie zamieszkała przez [[Mazurzy|Mazurów]].

W 1935 r. ówczesne władze niemieckie nadały urzędową nazwę wsi jako Eckersdorf, na cześć nadleśniczego Eckerta. Później, przez pewien czas, Wojnowo nazywano również ''Ekiertowo''<ref>[''Mrągowo. Z dziejów miasta i powiatu.'' Pojezierze, Olsztyn, 1975, str.: 215]</ref>. W 1939 r. w Wojnowie mieszkało 605 osób. W czasie drugiej wojny światowej (1939-1945) w Wojnowie mieścił się niemiecki obóz pracy przymusowej dla jeńców wojennych.

W 1973 r. do sołectwa Wojnowo (gmina Ukta, powiat piski) należało także [[kolonia (osada)|wybudowanie]] [[Majdan (województwo warmińsko-mazurskie)|Majdan]] (''Maudannen'').

== Budowle religijne ==
W 1837 staroobrzędowcy mieli już świątynię w [[Ładne Pole|Ładnym Polu]]. Zbudowali ją mieszkańcy wsi Ładne Pole, Osiniak i Piotrowo. Została wzniesiona z surowych okrąglaków i pokryta słomą. Przed wejściem dostawiono dzwonnicę z ośmiokońcowym krzyżem, do której wchodziło się z przedsionka świątyni. Pod dwuspadowym daszkiem zawieszone były początkowo ''biła'' – drewniane i metalowe, a potem dzwony. Ostatnie nabożeństwo odbyło się w niej w 1915. W 1935 molennę rozebrano.

W 1846 wybudowano w Wojnowie większą cerkiew z dzwonnicą o wymiarach: 10 m długości, 6 m szerokości, i 5 m wysokości. Daszek na dzwonnicy był czterospadowy i wchodziło się do niej z zewnątrz po specjalnej drabinie, żeby uruchomić trzy dzwony. Na tylnej części dachu molenny, na kwadratowej podstawie umieszczona została kopulasta wieżyczka z ośmiokońcowym krzyżem wysokości 12 m. Po pożarze w 1921 wybudowano z czerwonej cegły nową świątynię, zewnątrz przypominającą kościół ewangelicki, ale wnętrze jej, istniejące do dziś, jest typowe dla cerkwi wyznawców starej wiary prawosławnej. Istnieje również do dzisiaj zespół budynków klasztornych z XIX wieku.

== Zabytki ==
* [[Cerkiew Zaśnięcia Matki Bożej w Wojnowie|Cerkiew drewniana]] z lat 1921–1923, wybudowana według projektu ks. [[Aleksandr Awajew|Aleksandra Awajewa]] z [[Twer]]u. Początkowo należała do parafii [[jednowiercy|jednowierczej]], obecnie cerkiew klasztorna. Architektura świątyni zawiera liczne elementy budownictwa staroruskiego. Przy cerkwi funkcjonuje [[Monaster Zaśnięcia Matki Bożej w Wojnowie|prawosławny klasztor żeński Zaśnięcia Matki Bożej]]. Cerkiew służy też miejscowej [[Parafia Zaśnięcia Matki Bożej w Wojnowie|parafii]] [[Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny|Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego]].
* [[Monaster Zbawiciela i Trójcy Świętej w Wojnowie|Monaster staroobrzędowy]] wybudowany w 1847 r. nad jeziorem Duś, ok. jednego kilometra na zachód od wsi, na niewielkim pagórku, pierwotnie męski, rozbudowany w latach 1852–1857 przez Piotra Ledniewa, zwanego [[Paweł (Ledniew)|Pawłem Pruskim]]. W 1885 przybyła tu z Moskwy mniszka Eupraksja (Dikopolska), wykupiła klasztor wraz z [[folwark]]iem, założyła zgromadzenie żeńskie i sprowadziła mniszki ze spalonego klasztoru w [[Spychowo|Spychowie]]. We wnętrzu klasztornej molenny muzeum: wystrój staroobrzędowego domu modlitwy, ikony z XIX w., krzyże, księgi, srebrny żyrandol. W zespole klasztornym znajdują się także: dom zakonnych, dwa domy furtialne, brama, budynki gospodarcze. Klasztor był już przed 1939 r. celem wycieczek.
* Neogotycka [[Molenna w Wojnowie|molenna]] wybudowana w latach 1923–1927 (świątynia miejscowej parafii [[Wschodni Kościół Staroobrzędowy|Wschodniego Kościoła Staroobrzędowego]]).
* Cmentarz prawosławny.
* Chałupy drewniane z końca XIX i początku XX w.
* Na południowy wschód od wsi wielkie skupisko głazów narzutowych, ponad 8 tysięcy sztuk<ref name="mapa2007">Piotr Skurzyński "Warmia, Mazury, Suwalszczyzna" Wyd. Sport i Turystyka - Muza S.A. Warszawa 2004 {{ISBN|83-7200-631-8}} s. 329</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name = R2013>''Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części'' ({{Dziennik Ustaw|2013|200}})</ref>

<ref name = "teryt">[http://www.stat.gov.pl/broker/access/performSearch.jspa?searchString=&level=miejsc&wojewodztwo=&powiat=&gmina=&miejscowosc=&advanced=true GUS. Rejestr TERYT]</ref>

<ref name=poczta>{{Poczta Polska|2013|s=1474|data dostępu=2020-12-22}}</ref>

}}

== Bibliografia ==
* Tomasz Darmochwał, Marek Jacek Rumiński: Warmia Mazury. Przewodnik, Białystok: Agencja TD, 1996. {{ISBN|83-902165-0-7}}, s. 195
* ''Mrągowo. Z dziejów miasta i powiatu.'' Pojezierze, Olsztyn, 1975, 488 str.

{{Gmina Ruciane-Nida}}

[[Kategoria:Wojnowo (województwo warmińsko-mazurskie)| ]]
[[Kategoria:Rosjanie w Polsce]]

title: Wojnowo

Województwo: warmińsko-mazurskie

Powiat: piski

Gmina: Ruciane-Nida

Tablice rejestracyjne: NPI