text:
# Cleanthony Early
Cleanthony Early (ur. 17 kwietnia 1991 w Middletown) – amerykański koszykarz, występujący na pozycji skrzydłowego, obecnie zawodnik Sharks Antibes.
22 sierpnia 2019 dołączył do węgierskiego Atomerőmű SE. 11 października został zawodnikiem saudyjskiego Al Ahli Jeddah.
6 sierpnia 2020 zawarł umowę z Sharks Antibes, występującym w II lidze francuskiej (Pro-B).

## Osiągnięcia
Stan na 6 sierpnia 2020, na podstawie, o ile nie zaznaczono inaczej.
College
- Uczestnik:
  - rozgrywek:
    - NCAA Final Four (2013)
    - rundy 32 turnieju NCAA (2013, 2014)

  - konkursu wsadów NCAA (2014)[6]
- Mistrz:
  - turnieju konferencji Missouri Valley (2014)
  - sezonu regularnego konferencji Missouri Valley (2014)
- MVP Cancun Challenge Riviera Division (2013)
- Laureat nagrody MVC Newcomer of the Year (2013)
- Wybrany do:
  - I składu:
    - konferencji MVC (2013, 2014)
    - NJCAA All-American (2011, 2012)
    - turnieju:
      - NCAA All-Final Four (2013)
      - konferencji MVC (2014)
      - CBE Classic (2014)

  - II składu All-American (2014)
  - składu MVC All-Newcomer (2013)
- Zawodnik Roku NJCAA (2012)[7]

title: Cleanthony Early

wikitext:
{{Koszykarz infobox
 |imię i nazwisko         = Cleanthony Early
 |imię i nazwisko org     =
 |grafika                 = Cleanthony Early (22634501526) (cropped).jpg
 |opis grafiki            = Early w barwach [[New York Knicks]] (2015)
 |numer                   =
 |klub                    = Sharks Antibes
 |pozycja                 = [[niski skrzydłowy]]
 |pełne imię i nazwisko   =
 |pseudonim               =
 |data urodzenia          = 17 kwietnia 1991
 |miejsce urodzenia       = [[Middletown (Nowy Jork)|Middletown]]
 |data śmierci            =
 |miejsce śmierci         =
 |obywatelstwo            =
 |wzrost                  = 203
 |masa ciała              = 99
 |aktywność               = od 2014
 |szkoła średnia          = Pine Bush (Pine Bush, Nowy Jork)
Mount Zion Christian Academy (Durham, Karolina Północna)
 |college                 = Sullivan County CC (2010–2012)
Wichita State (2012–2014)
 |draft                   = [[2014 NBA Draft|2014]]
 |numer draftu            = 34
 |zespół draftu           = [[New York Knicks]]
 |kariera klubowa         =
{{Koszykarz infobox/lata|2014–2016|[[New York Knicks]]|}}
{{Koszykarz infobox/lata|2015–2016|→[[Westchester Knicks]]|}}
{{Koszykarz infobox/lata|2016–2017|[[Santa Cruz Warriors]]|}}
{{Koszykarz infobox/lata|2017–2018|[[Rio Grande Valley Vipers]]|}}
{{Koszykarz infobox/lata|2018–2019|Tokio Hachioji Bee Trains|}}
{{Koszykarz infobox/lata|2019|Atomerőmű SE|}}
{{Koszykarz infobox/lata|2019–2020|Al Ahli Jeddah|}}
{{Koszykarz infobox/lata|od 2020|Sharks Antibes|}}
 |data1                   =
 |kariera reprezentacyjna =
 |data2                   =
 |kariera trenerska       =
 |medale                  =
 |commons                 =
 |www                     =
}}
'''Cleanthony Early''' (ur. [[17 kwietnia]] [[1991]] w [[Middletown (Nowy Jork)|Middletown]]) – [[Stany Zjednoczone|amerykański]] [[koszykówka|koszykarz]], występujący na pozycji skrzydłowego, obecnie zawodnik Sharks Antibes.

22 sierpnia 2019 dołączył do węgierskiego Atomerőmű SE<ref>{{cytuj stronę| url = https://www.asia-basket.com/Saudi-Arabia/news/597297/Cleanthony-Early-(ex-Atomeromu)-signs-at-Al-Ahli-Jeddah | tytuł = Atomeromu inks Cleanthony Early, ex Tokyo HT | data dostępu = 2019-10-13 | opublikowany = asia-basket.com | język = en}}</ref>. 11 października został zawodnikiem saudyjskiego Al Ahli Jeddah<ref>{{cytuj stronę| url = https://www.asia-basket.com/Japan/news/593605/Atomeromu-inks-Cleanthony-Early,-ex-Tokyo-HT| tytuł = Cleanthony Early (ex Atomeromu) signs at Al Ahli Jeddah | data dostępu = 2019-10-13 | opublikowany = asia-basket.com | język = en}}</ref>.

6 sierpnia 2020 zawarł umowę z Sharks Antibes, występującym w II lidze francuskiej (Pro-B)<ref>{{cytuj stronę| url = https://www.asia-basket.com/Japan/news/593605/Atomeromu-inks-Cleanthony-Early,-ex-Tokyo-HT| tytuł = Antibes sign Cleanthony Early | data dostępu = 2020-08-06 | opublikowany = asia-basket.com | język = en}}</ref>.

== Osiągnięcia ==
Stan na 6 sierpnia 2020, na podstawie<ref>{{cytuj stronę| url = http://basketball.realgm.com/player/Cleanthony-Early/Summary/44097| tytuł = Cleanthony Early - realgm.com| data dostępu = 2014-07-02| opublikowany = realgm.com| język = en}}</ref><ref>{{cytuj stronę| url = https://archive.ph/20131126021105/http://www.goshockers.com/ViewArticle.dbml?DB_OEM_ID=7500&ATCLID=205717296| tytuł = Cleanthony Early - goshockers.com| data dostępu = 2014-07-02| opublikowany = goshockers.com| język = en}}</ref>, o ile nie zaznaczono inaczej.
; College
* Uczestnik:
** rozgrywek:
*** [[NCAA Division I|NCAA]] Final Four (2013)
*** rundy 32 turnieju NCAA (2013, 2014)
** konkursu wsadów NCAA (2014)<ref>{{cytuj stronę| url = https://www.collegeslam.com/2014_Players | tytuł = 2014 College Sam Dunk & Three-Point Championships | data dostępu = 2022-03-16 | opublikowany = collegeslam.com| język = en}}</ref>
* Mistrz:
** turnieju konferencji Missouri Valley (2014)
** sezonu regularnego konferencji Missouri Valley (2014)
* [[Most valuable player|MVP]] Cancun Challenge Riviera Division (2013)
* Laureat nagrody MVC Newcomer of the Year (2013)
* Wybrany do:
** I składu:
*** konferencji MVC (2013, 2014)
*** NJCAA All-American (2011, 2012)
*** turnieju:
**** [[National Collegiate Athletic Association|NCAA]] All-Final Four (2013)
**** konferencji MVC (2014)
**** CBE Classic (2014)
** II składu All-American (2014)
** składu MVC All-Newcomer (2013)
* [[Uczelniany Koszykarz Roku NABC#Junior College|Zawodnik Roku NJCAA]] (2012)<ref>{{cytuj stronę| url = https://nabc.com/awards/poy/ | tytuł =  NABC Player of the Year Awards  | data dostępu = 2023-01-21 | opublikowany = nabc.com| język = en}}</ref>

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.nba.com/playerfile/cleanthony_early/ Profil na NBA.com] {{lang|en}}
* [http://www.basketball-reference.com/players/e/earlycl01.html Statystyki na basketball-reference.com] {{lang|en}}
* [http://www.landofbasketball.com/nba_players/e/cleanthony_early.htm Profil na landofbasketball.com] {{lang|en}}
* [http://espn.go.com/nba/player/_/id/2991227/cleanthony-early Profil na espn.go.com] {{lang|en}}

{{NBA Draft 2014}}

{{SORTUJ:Early, Cleanthony}}
[[Kategoria:Amerykańscy koszykarze]]
[[Kategoria:Koszykarze Wichita State Shockers]]
[[Kategoria:Koszykarze New York Knicks]]
[[Kategoria:Koszykarze Westchester Knicks]]
[[Kategoria:Koszykarze Santa Cruz Warriors]]
[[Kategoria:Koszykarze Rio Grande Valley Vipers]]
[[Kategoria:Koszykarze Tokio Hachioji Bee Trains]]
[[Kategoria:Koszykarze Atomerőmű SE]]
[[Kategoria:Koszykarze Sharks Antibes]]
[[Kategoria:Koszykarze TaiwanBeer HeroBears]]
[[Kategoria:Koszykarze NCAA All-American]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1991]]

title: · Cleanthony Early

Data i miejsce urodzenia: 17 kwietnia 1991 · Middletown

Masa ciała: 99 kg

Szkoła średnia: Pine Bush (Pine Bush, Nowy Jork) · Mount Zion Christian Academy (Durham, Karolina Północna)

College: Sullivan County CC (2010–2012) · Wichita State (2012–2014)

Draft: 2014, numer: 34 · New York Knicks

Lata: Kluby · Wyst.

New York Knicks

→Westchester Knicks

Santa Cruz Warriors

Rio Grande Valley Vipers

Tokio Hachioji Bee Trains

Atomerőmű SE

Al Ahli Jeddah

od 2020: Sharks Antibes


text:
# Gerardo Fernández Albor
Gerardo Fernández Albor, gal. Xerardo Fernández Albor (ur. 7 września 1917 w Santiago de Compostela, zm. 12 lipca 2018 tamże) – hiszpański i galisyjski polityk oraz lekarz, od 1982 do 1987 prezydent Galicji, poseł do Parlamentu Europejskiego III i IV kadencji.

## Życiorys
Studiował na Universidad de Santiago de Compostela, uzyskując doktorat z medycyny i chirurgii. Specjalizował się w chirurgii ogólnej i chorobach układu pokarmowego. Kształcił się na uczelniach m.in. w Barcelonie, Madrycie i Londynie. Był założycielem kliniki La Rosaleda, a także inicjatorem utworzenia akademii medyczno-chirurgicznej w swojej rodzinnej miejscowości i przewodniczącym rady zarządzającej macierzystej uczelni.
Nie angażował się w działalność polityczną w okresie rządów Francisca Franco. W połowie lat 70. wspierał nowo powstałą galisyjską partię ludową. Na początku lat 80. związał się z Sojuszem Ludowym, w 1982 po wyborach regionalnych, w których uzyskał mandat posła do regionalnych kortezów, objął urząd prezydenta Galicji. Utrzymał go także po kolejnych wyborach w 1985, jednakże jego gabinet upadł w 1987 na skutek wotum nieufności. Po kolejnych przemianach na scenie politycznej dołączył do Partii Ludowej.
W latach 1989–1999 przez dwie kadencje był natomiast eurodeputowanym, zasiadając we frakcji chadeckiej. Od 1996 do 1997 pełnił funkcję przewodniczącego Komisji ds. Zagranicznych, Bezpieczeństwa i Polityki Obronnej.

wikiname: plwiki

title: Gerardo Fernández Albor

in_language: pl

wikitext:
{{Polityk infobox
 |polityk = Gerardo Fernández Albor
 |data urodzenia = 7 września 1917
 |miejsce urodzenia = [[Santiago de Compostela]]
 |data śmierci = 12 lipca 2018
 |miejsce śmierci = [[Santiago de Compostela]]
 |grafika = Xerardo Fernandez Albor.JPG
 |funkcja = [[Galicja (Hiszpania)|Prezydent Galicji]]
 |partia = [[Alianza Popular|Sojusz Ludowy]]
 |od = 1982
 |do = 1987
 |poprzednik = [[José Quiroga]]
 |następca = [[Fernando González Laxe]]
 |commons = Category:Gerardo Fernández Albor
}}
'''Gerardo Fernández Albor''', [[język galicyjski|gal.]] Xerardo Fernández Albor (ur. [[7 września]] [[1917]] w [[Santiago de Compostela]]<ref name="pe">{{Cytuj stronę|url=http://www.europarl.europa.eu/meps/pl/1148/GERARDO_FERNANDEZ-ALBOR/home|tytuł=Profil na stronie Parlamentu Europejskiego|data dostępu=2015-12-11}}</ref>, zm. [[12 lipca]] [[2018]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.elmundo.es/espana/2018/07/12/5b472a51ca4741eb258b463e.html | tytuł = Muere a los 100 años Gerardo Fernández Albor, primer presidente autonómico de Galicia|data=12 lipca 2018 | opublikowany = elmundo.es | język = es | data dostępu = 2018-07-12}}</ref> tamże) – [[Hiszpania|hiszpański]] i galisyjski polityk oraz lekarz, od 1982 do 1987 prezydent [[Galicja (Hiszpania)|Galicji]], [[poseł do Parlamentu Europejskiego|poseł]] do [[Parlament Europejski|Parlamentu Europejskiego]] III i IV kadencji.

== Życiorys ==
Studiował na [[Universidad de Santiago de Compostela]], uzyskując doktorat z medycyny i chirurgii. Specjalizował się w chirurgii ogólnej i chorobach układu pokarmowego. Kształcił się na uczelniach m.in. w Barcelonie, Madrycie i Londynie. Był założycielem kliniki La Rosaleda, a także inicjatorem utworzenia akademii medyczno-chirurgicznej w swojej rodzinnej miejscowości i przewodniczącym rady zarządzającej macierzystej uczelni<ref name="bio">{{Cytuj stronę|url=https://web.archive.org/web/20170614105058/http://www.mcnbiografias.com/app-bio/do/show?key=fernandez-albor-gerardo|tytuł=Fernández Albor, Gerardo|opublikowany=mcnbiografias.com|data dostępu=2015-12-11|język=es}}</ref>.

Nie angażował się w działalność polityczną w okresie rządów [[Francisco Franco|Francisca Franco]]. W połowie lat 70. wspierał nowo powstałą galisyjską partię ludową. Na początku lat 80. związał się z [[Alianza Popular|Sojuszem Ludowym]], w 1982 po wyborach regionalnych, w których uzyskał mandat posła do regionalnych kortezów, objął urząd prezydenta Galicji. Utrzymał go także po kolejnych wyborach w 1985, jednakże jego gabinet upadł w 1987 na skutek wotum nieufności. Po kolejnych przemianach na scenie politycznej dołączył do [[Partia Ludowa (Hiszpania)|Partii Ludowej]]<ref name="bio" />.

W latach 1989–1999 przez dwie kadencje był natomiast eurodeputowanym, zasiadając we [[Europejska Partia Ludowa (Chrześcijańscy Demokraci)|frakcji chadeckiej]]. Od 1996 do 1997 pełnił funkcję przewodniczącego Komisji ds. Zagranicznych, Bezpieczeństwa i Polityki Obronnej<ref name="pe" />.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Prezydenci Galicji}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Fernández Albor, Gerardo}}
[[Kategoria:Hiszpańscy posłowie do Parlamentu Europejskiego]]
[[Kategoria:Politycy Partii Ludowej (Hiszpania)]]
[[Kategoria:Hiszpańscy samorządowcy]]
[[Kategoria:Hiszpańscy stulatkowie]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1917]]
[[Kategoria:Zmarli w 2018]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Santiago de Compostela]]

title: Gerardo Fernández Albor

Data i miejsce urodzenia: 7 września 1917 · Santiago de Compostela

Data i miejsce śmierci: 12 lipca 2018 · Santiago de Compostela

Przynależność polityczna: Sojusz Ludowy

Poprzednik: José Quiroga

Następca: Fernando González Laxe


text:
# Kardaiłowo
Kardaiłowo (ros. Кардаилово) – wieś (sieło) w Rosji, w obwodzie orenburskim, w rejonie ileckim. W 2021 liczyła 2644 mieszkańców.

title: Kardaiłowo

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Kardaiłowo
 |nazwa oryginalna             = {{k|ru|Кардаилово}}
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |alt zdjęcia                  =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = obwód orenburski
 |1. jednostka administracyjna =
 |2. jednostka administracyjna =
 |3. jednostka administracyjna =
 |4. jednostka administracyjna =
 |5. jednostka administracyjna = [[rejon ilecki|ilecki]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2021
 |liczba ludności              = 2644
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     =
 |współrzędne                  =
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Kardaiłowo''' ({{w języku|ru|Кардаилово}}) – wieś (sieło) w [[Rosja|Rosji]], w [[obwód orenburski|obwodzie orenburskim]], w [[rejon ilecki|rejonie ileckim]]. W 2021 liczyła 2644 mieszkańców<ref name=spis>{{Cytuj stronę | url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/orenburgskaja.htm | tytuł = Liczby ludności miejscowości obwodu orenburskiego na podstawie spisu ludności wg stanu na dzień 1 października 2021 roku | data dostępu = | język = ru}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miejscowości w obwodzie orenburskim]]

title: KardaiłowoКардаилово

Państwo: Rosja

Obwód: orenburski

Rejon: ilecki


text:
# Jan Stanisław Mieroszewski
Jan Stanisław Wiktor Krzysztof Mieroszewski (Mieroszowski) herbu Ślepowron, hrabia (ur. 27 grudnia 1827 w Krakowie, zm. 4 stycznia 1900 tamże) – ziemianin, polityk konserwatywny, pisarz, poseł na Sejm Krajowy Galicji V kadencji, poseł do Rady Państwa.

## Życiorys
W latach 1841–1843 uczył się w Gimnazjum Św. Anny, następnie studiował filozofię i prawo na Uniwersytecie we Fryburgu. Pod koniec wakacji 1846 przyjechał do Krakowa i pod wpływem ojca stał się przeciwnikiem konspiracji i powstań zaczął unikać bliższych kontaktów z emigracją polską. W styczniu 1849 objął dobra chrzanowskie, sprzedał je  w 1856 i kupił wieś Karniowice, gdzie mieszkał do 1863 a następnie przeniósł się do Krakowa.
W latach 1866–1872 był radnym miasta Krakowa, z jego inicjatywy przeprowadzono korzystną dla miasta reorganizację finansów oraz rozpoczęto zabiegi o rządowe inwestycje przemysłowe. Należał jednak do przeciwników prezydenta Józefa Dietla. Był także członkiem Rady Powiatowej w latach 1868, 1871, 1874 był wybierany marszałkiem powiatu krakowskiego. We wrześniu 1874 w wyborach uzupełniających został posłem do Rady Państwa z okręgu gmin wiejskich powiatów: krakowskiego, chrzanowskiego i wielickiego. Urażony postępowaniem Kornela Krzeczunowicza i Leona Chrzanowskiego, wyłamał się z zasady solidarności i wystąpił z Koła Polskiego. Atakowany ostro podkreślał w Izbie swój lojalizm w stosunku do Wiednia. Głosował jednak w większości spraw krajowych zgodnie z innymi posłami polskimi. W Radzie Państwa domagał się od rządu regulacji rzek galicyjskich, zalesienia i ochrony gór, nowoczesnego ustawodawstwa przemysłowego, rozbudowy szkolnictwa w Galicji. Obawiając się utraty pozycji za namową przyjaciół w styczniu 1879 powrócił do Koła Polskiego w Radzie. Wygrał również wybory parlamentarne do Sejmu Krajowego Galicji w 1879 w okręgu Kraków–Chrzanów–Wieliczka, jednak złożył mandat. W listopadzie 1881 uzyskał po raz trzeci mandat do Rady Państwa z Krakowa. Jako radca rządowy w lutym 1880 wyjechał do Sarajewa miał nadzieję na objęcie stanowiska gubernatora, do czego nie doszło wskutek przeciwdziałania administracji niemieckiej w 1881 wrócił do Krakowa. Pozostawił interesujący opis Bośni, jej historii, literatury, obyczajów, stosunków religijnych i spraw społeczno-gospodarczych w Listach z Sarajewa (wyd. 1884). W maju 1883 uzyskał mandat do Sejmu Krajowego Galicji z IV kurii  z okręgu gmin wiejskich Kraków–Mogiła–Liszki–Skawina. W Izbie występował w sprawach reformy wyborczej, ochrony lasów, szkolnych. Skłócony z konserwatystami krakowskimi, wstąpił do skupiającego podolaków sejmowego klubu „Centrum”, którego program głosił potrzebę współpracy z dynastią i rządem, ale jednocześnie obronę interesów Galicji.
W grudniu 1885, złożył mandat poselski, w styczniu 1886 wycofał się całkowicie z życia publicznego i przeniósł się do Bratysławy, skąd powrócił w 1888 do Krakowa. Należał do wielu stowarzyszeń i organizacji o charakterze gospodarczym i charytatywnym; był członkiem założycielem Towarzystwa Leśnego Galicji Zachodniej (1850–1854), członkiem Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego we Lwowie. Należał do Wydziału Okręgowego Galicyjskiego Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego w Krakowie, działał w Towarzystwie Dobroczynności (od 1873 jako wiceprezes). Miał tytuł ordynata mysłowickiego, w 1869, wraz z bratem Sobiesławem, otrzymał tytuł hrabiowski. W 1881 został honorowym obywatelem Skawiny. W wybudowanym przez siebie w Krakowie domu przy ulicy Krupniczej 11 zgromadził wartościowy księgozbiór, archiwum oraz zbiór dzieł sztuki. Ufundował kilka stypendiów dla ubogich studentów.

## Stosunki rodzinne
Był synem dyrektora policji i senatora Wolnego Miasta Krakowa Jana Mieroszewskiego i Wiktorii z domu Klose. Jego bratem był znany publicysta i polityk konserwatywny Sobiesław Mieroszewski (1836-1886). W 1852 ożenił się z Emilią Oesterle (1827–1877), córką fryburskich mieszczan, poznaną w czasie studiów. Małżeństwo było jednak źle widziane w arystokratycznych kręgach Krakowa i było jedną z przyczyn izolacji Mieroszewskiego. Miał trzech synów: Jana Karola (1854–1914), ordynata mysłowickiego, Sobiesława Krzysztofa (1856-1899) i ostatniego ordynata mysłowickiego Krzysztofa Emila (1857-1915).

## Odznaczeni
- komandorią Krzyża Mariańskiego Zakonu Niemieckiego (pełnił także obowiązki komtura zakonu na Galicję),
- Orderem Żelaznej Korony 3 klasy
- Krzyżem Oficerskim Korony Włoskiej

title: Jan Stanisław Mieroszewski

wikitext:
{{Szlachcic infobox
 |imię              = Jan Stanisław Mieroszewski
 |wszystkie imiona  = Jan Stanisław Wiktor Krzysztof
 |imię oryginalne   =
 |grafika           =
 |opis grafiki      =
 |herb              = Herb Slepowron.jpg
 |opis herbu        = herb Ślepowron
 |tytuł             = hrabia
 |dynastia          =
 |rodzina           = [[Mieroszewscy herbu Ślepowron]]
 |data urodzenia    =
 |miejsce urodzenia =
 |data śmierci      =
 |miejsce śmierci   =
 |ojciec            = Jan Mieroszewski
 |matka             = Wiktoria z domu Klose
 |mąż               =
 |żona              = Emilia z domu Oesterle
 |dzieci            = Jan Karol Mieroszewski
Sobiesław Krzysztof Mieroszewski
Krzysztof Emil Mieroszewski
 |rodzeństwo        =
 |faksymile         =
 |opis faksymile    =
 |odznaczenia       =
 |commons           =
}}
{{Polityk infobox
 | polityk             = Jan Stanisław Mieroszewski
 | grafika             =
 | opis grafiki        =
 | data urodzenia      = 27 grudnia 1827
 | miejsce urodzenia   = [[Kraków]]
 | data śmierci        = 4 stycznia 1900
 | miejsce śmierci     = Kraków
 | funkcja             = [[Sejm Krajowy (Galicja)|poseł do Sejmu Krajowego Galicji]]
kadencja V
 | partia              = Klub "Centrum" konserwatyści [[podolacy]]
 | od                  = 15 września 1882
 | do                  = grudzień 1885
 | poprzednik          =
 | następca            =
 | 2 funkcja           = [[Rada Państwa (Austria)|poseł do Rady Państwa]]
kadencja V i VI
 | 2 partia            = [[Koło Polskie w Radzie Państwa (Austria)|Koło Polskie]] konserwatyści [[stańczycy]] do sierpnia 1875 i od stycznia 1879 konserwatyści [[podolacy]]
 | 2 od                = 20 października 1874
 | 2 do                = 23 kwietnia 1885
 | 2 poprzednik        =
 | 2 następca          =
 | odznaczenia         = {{order|OŻK|3}} {{order|KMZK|KO}} {{order|OKW|O}}
 | commons             =
 | quote               =
}}
'''Jan Stanisław Wiktor Krzysztof Mieroszewski (Mieroszowski)''' herbu [[Ślepowron (herb szlachecki)|Ślepowron]], hrabia (ur. [[27 grudnia]] [[1827]] w [[Kraków|Krakowie]], zm. [[4 stycznia]] [[1900]] tamże) – ziemianin, polityk konserwatywny, pisarz, poseł na [[Sejm Krajowy (Galicja)|Sejm Krajowy Galicji]] V kadencji, poseł do [[Rada Państwa (Austria)|Rady Państwa]].

== Życiorys ==
W latach 1841–1843 uczył się w [[I Liceum Ogólnokształcące im. Bartłomieja Nowodworskiego w Krakowie|Gimnazjum Św. Anny]], następnie studiował filozofię i prawo na [[Uniwersytet we Fryburgu (Szwajcaria)|Uniwersytecie we Fryburgu]]. Pod koniec wakacji 1846 przyjechał do Krakowa i pod wpływem ojca stał się przeciwnikiem konspiracji i powstań zaczął unikać bliższych kontaktów z emigracją polską. W styczniu 1849 objął dobra chrzanowskie, sprzedał je  w 1856 i kupił wieś [[Karniowice (powiat krakowski)|Karniowice]], gdzie mieszkał do 1863 a następnie przeniósł się do Krakowa.

W latach 1866–1872 był radnym miasta Krakowa, z jego inicjatywy przeprowadzono korzystną dla miasta reorganizację finansów oraz rozpoczęto zabiegi o rządowe inwestycje przemysłowe. Należał jednak do przeciwników prezydenta [[Józef Dietl|Józefa Dietla]]. Był także członkiem Rady Powiatowej w latach 1868, 1871, 1874 był wybierany marszałkiem powiatu krakowskiego. We wrześniu 1874 w wyborach uzupełniających został posłem do Rady Państwa z okręgu gmin wiejskich powiatów: krakowskiego, chrzanowskiego i wielickiego. Urażony postępowaniem [[Kornel Jan Krzeczunowicz|Kornela Krzeczunowicza]] i [[Leon Wojciech Chrzanowski|Leona Chrzanowskiego]], wyłamał się z zasady solidarności i wystąpił z Koła Polskiego. Atakowany ostro podkreślał w Izbie swój lojalizm w stosunku do Wiednia. Głosował jednak w większości spraw krajowych zgodnie z innymi posłami polskimi. W Radzie Państwa domagał się od rządu regulacji rzek galicyjskich, zalesienia i ochrony gór, nowoczesnego ustawodawstwa przemysłowego, rozbudowy szkolnictwa w Galicji. Obawiając się utraty pozycji za namową przyjaciół w styczniu 1879 powrócił do Koła Polskiego w Radzie. Wygrał również wybory parlamentarne do Sejmu Krajowego Galicji w 1879 w okręgu Kraków–Chrzanów–Wieliczka, jednak złożył mandat. W listopadzie 1881 uzyskał po raz trzeci mandat do Rady Państwa z Krakowa. Jako radca rządowy w lutym 1880 wyjechał do Sarajewa miał nadzieję na objęcie stanowiska gubernatora, do czego nie doszło wskutek przeciwdziałania administracji niemieckiej w 1881 wrócił do Krakowa. Pozostawił interesujący opis Bośni, jej historii, literatury, obyczajów, stosunków religijnych i spraw społeczno-gospodarczych w ''Listach z Sarajewa'' (wyd. 1884). W maju 1883 uzyskał mandat do Sejmu Krajowego Galicji z IV kurii  z okręgu gmin wiejskich Kraków–Mogiła–Liszki–Skawina. W Izbie występował w sprawach reformy wyborczej, ochrony lasów, szkolnych. Skłócony z konserwatystami krakowskimi, wstąpił do skupiającego [[Podolacy|podolaków]] sejmowego klubu „Centrum”, którego program głosił potrzebę współpracy z dynastią i rządem, ale jednocześnie obronę interesów Galicji.

W grudniu 1885, złożył mandat poselski, w styczniu 1886 wycofał się całkowicie z życia publicznego i przeniósł się do Bratysławy, skąd powrócił w 1888 do Krakowa. Należał do wielu stowarzyszeń i organizacji o charakterze gospodarczym i charytatywnym; był członkiem założycielem Towarzystwa Leśnego Galicji Zachodniej (1850–1854), członkiem [[Galicyjskie Towarzystwo Gospodarskie|Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego]] we Lwowie. Należał do Wydziału Okręgowego [[Galicyjskie Towarzystwo Kredytowe Ziemskie|Galicyjskiego Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego]] w Krakowie, działał w Towarzystwie Dobroczynności (od 1873 jako wiceprezes). Miał tytuł ordynata mysłowickiego, w 1869, wraz z bratem Sobiesławem, otrzymał tytuł [[hrabia|hrabiowski]]. W 1881 został honorowym obywatelem Skawiny. W wybudowanym przez siebie w Krakowie [[Pałacyk Mieroszewskich w Krakowie|domu przy ulicy Krupniczej 11]] zgromadził wartościowy księgozbiór, archiwum oraz zbiór dzieł sztuki. Ufundował kilka stypendiów dla ubogich studentów.

== Stosunki rodzinne ==
Był synem dyrektora policji i senatora [[Wolne Miasto Kraków|Wolnego Miasta Krakowa]] Jana Mieroszewskiego i Wiktorii z domu Klose. Jego bratem był znany publicysta i polityk konserwatywny Sobiesław Mieroszewski (1836-1886). W 1852 ożenił się z Emilią Oesterle (1827–1877), córką fryburskich mieszczan, poznaną w czasie studiów. Małżeństwo było jednak źle widziane w arystokratycznych kręgach Krakowa i było jedną z przyczyn izolacji Mieroszewskiego. Miał trzech synów: Jana Karola (1854–1914), ordynata mysłowickiego, [[Sobiesław Mieroszewski|Sobiesława Krzysztofa]] (1856-1899) i ostatniego ordynata mysłowickiego Krzysztofa Emila (1857-1915)<ref>Jan Stanisław Wiktor hr. Mieroszewski h. Ślepowron – M.J. Minakowski, Genealogia potomków Sejmu Wielkiego – [http://www.sejm-wielki.pl/b/lu.17191 online] [12.06.2020]</ref>.

== Odznaczeni ==
* [[Krzyż Mariański|komandorią Krzyża Mariańskiego Zakonu Niemieckiego]] (pełnił także obowiązki komtura zakonu na Galicję),
* [[Order Korony Żelaznej|Orderem Żelaznej Korony 3 klasy]]
* [[Order Korony Włoch|Krzyżem Oficerskim Korony Włoskiej]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* [[Jerzy Zdrada]], ''Mieroszewski (Mieroszowski) Jan Stanisław'', [[Polski Słownik Biograficzny]], t. 21, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1976, s. 3–6; [https://www.ipsb.nina.gov.pl/a/biografia/jan-stanislaw-wiktor-krzysztof-mieroszewski '''iPSB''' – wersja elektroniczna]

== Linki zewnętrzne ==
* [https://polona.pl/search/?filters=creator:%22Mieroszewski,_Jan_Stanis%C5%82aw_(1827--1900)%22,public:1 Publikacje Jana Stanisława Mieroszewskiego] w serwisie [https://polona.pl Polona.pl]
* [https://www.ipsb.nina.gov.pl/a/biografia/jan-stanislaw-wiktor-krzysztof-mieroszewski Jan Stanisław Mieroszewski]. Internetowy Polski Słownik Biograficzny [dostęp 2021-12-29].

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Mieroszewski, Jan Stanisław}}
[[Kategoria:Mieroszewscy herbu Ślepowron|Jan Stanisław Mieroszewski]]
[[Kategoria:Członkowie Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego]]
[[Kategoria:Członkowie Galicyjskiego Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Mariańskim]]
[[Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Korony Włoch]]
[[Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Korony Żelaznej]]
[[Kategoria:Polscy hrabiowie Cesarstwa Austrii]]
[[Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji V kadencji]]
[[Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu V kadencji]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1827]]
[[Kategoria:Zmarli w 1900]]

title: Jan Stanisław Mieroszewski

Rodzina: Mieroszewscy herbu Ślepowron

Ojciec: Jan Mieroszewski

Matka: Wiktoria z domu Klose

Żona: Emilia z domu Oesterle

title: Jan Stanisław Mieroszewski

Data i miejsce urodzenia: 27 grudnia 1827 · Kraków

Data i miejsce śmierci: 4 stycznia 1900 · Kraków

Okres: od 20 października 1874 · do 23 kwietnia 1885

Przynależność polityczna: Koło Polskie konserwatyści stańczycy do sierpnia 1875 i od stycznia 1879 konserwatyści podolacy


text:
# Septa
Septa (l. mn. septy, łac. septum), czyli przegroda lub ściana poprzeczna – u grzybów jest to poprzeczna ściana dzieląca strzępkę na komórki. Strzępki z przegrodami nazywane są strzępkami septowanymi, strzępki bez przegród to strzępki nieseptowane. Przegrody występują również w niektórych zarodnikach.

## Rola przegród
- mechanicznie wzmacniają i stabilizują konstrukcję strzępek;
- zamknięcie odcinka plechy w przypadku uszkodzenia niektórych komórek, lub w przypadku stresu biotycznego, lub abiotycznego. Eliminacja części komórek pozostaje bez większego wpływu na pozostałą część grzybni. Stwierdzono, że grzyby posiadające w strzępkach septy są bardziej odporne na brak wody (stres wodny), niż grzyby o strzępkach nieseptowanych;
- izolacja sąsiednich komórek i procesów biochemicznych i fizjologicznych, jakie w nich zachodzą sprzyja różnicowaniu strzępki w wyspecjalizowane struktury, takie jak np. związane z wytwarzaniem zarodników[2].

## Budowa i typy przegród
Ściany przegród zawsze znajdują się pod kątem prostym w stosunku do długiej osi strzępki. Ze względu na budowę wyróżnia się kilka typów przegród:
1. Septy o pełnych ścianach komórkowych, bez otworu w środku – występują u niektórych lęgniowców, sprzężniaków i grzybów niedoskonałych[3];
2. Septy z przegrodą, w której jest wiele mikroporów o średnicy ok. 9 nm, a liczba tych porów może dochodzić do 50. Występują u niektórych grzybów niedoskonałych, np. u Geotrichum candidum. Mikropory te umożliwiają ciągłość cytoplazmy pomiędzy sąsiednimi przedziałami strzępek, ale są zbyt małe, aby umożliwić jej przepływ w takim stopniu, jak u grzybów posiadających większe przegrody porów[4];
3. Septy o ścianach poprzecznych niepełnych – mają postać dośrodkowych uwypukleń niełączących się ze sobą. Występują u skoczkowców[3];
4. Septy proste – ich grubość zmniejsza się dośrodkowo, a na środku jest otwór o średnicy 50–500 nm, przez który może przemieszczać się protoplazma wraz z jądrami i organellami komórkowymi. Występują u workowców i niektórych podstawczaków. Dzięki swobodnemu przepływowi cytoplazmy możliwa jest wymiana substancji pokarmowych między komórkami strzępek i jej wzrost. Bezpośrednio przy otworze przegrody znajdują się kuliste, zbudowane z białka ciałka Woronina. Mają wielkość od 0,1 do 1 μm, są więc większe od średnicy porów. Normalnie nie blokują przepływu cytoplazmy, ale robią to w razie uszkodzenia lub starzenia się komórek. U niektórych workowców brak ciałek Woronina, są natomiast duże, sześciokątne kryształy, które również mogą uszczelnić pory w uszkodzonych, lub starzejących się komórkach[4]. Strzępki z takimi przegrodami nazywane są strzępkami z prostą przegrodą (ang. simple-septate)[5];
5. Septy doliporowe – najbardziej wyspecjalizowane, mają ściany z jednym otworem, wokół którego jest pierścień o ścianach prostych lub beczułkowato wygiętych, a na obu stronach tego pierścienia tworzy się rodzaj kaptura osłaniającego wyloty otworu (tzw. dolipor). Występują u podstawczaków i niektórych workowców. Przy takiej budowie w zasadzie niemożliwe jest przechodzenie jąder przez septy[3]. Dlatego po mitozie między sąsiednimi komórkami tworzy się specjalna sprzążka, przez którą mogą przepłynąć jądra wraz z cytoplazmą[2].

## Przegrody zarodników i rurek
Przegrody występują również w zarodnikach. Wyróżnia się ich tutaj dwa rodzaje:
- przegrody właściwe, czyli eusepty. Zbudowane są podobnie jak przegrody w strzępkach z obydwu warstw ściany zarodnika,
- pseudosepty, czyli distosepty. Zbudowane są tylko z wewnętrznej warstwy ściany[6].

Przegrody istnieją również między rurkami w hymenoforze grzybów. Ich zewnętrzna część oddzielająca otwory rurek zwane porami, nosi nazwę dissepiment i czasami określana jest polską nazwą „ostrze porów”. Budowa dissepiment ma znaczenie przy identyfikacji gatunków, zwłaszcza grzybów poliporoidalnych i kortycjoidalnych.

title: Septa

wikitext:
[[Plik:HYPHAE.png|thumb|240px|Schemat strzępki z septami]]
[[Plik:Parenthesome miguelferig.jpg|thumb|240px|Schemat budowy doliporu: 1 – parentosom, 2 – otwór przegrody, 3 – ściana komórkowa, 4,5 – cytoplazma sąsiednich komórek]]
[[Plik:OSC Microbio 05 03 hyphae.jpg|mały|240px|Strzępki septowane, nieseptowane i strzępki z pseudoseptami]]
[[Plik:Abb2.7 Fungi septal pore Woronin body dolipore parenthesome 2021 (M. Piepenbring).png|mały|240px|Różne typy przegród]]
'''Septa''' (l. mn. '''septy''', {{łac.|septum}}), czyli przegroda lub ściana poprzeczna – u [[Grzyby|grzybów]] jest to poprzeczna ściana dzieląca [[Strzępka|strzępkę]] na [[komórka|komórki]]. Strzępki z przegrodami nazywane są strzępkami septowanymi, strzępki bez przegród to strzępki nieseptowane<ref name="bla" />. Przegrody występują również w niektórych [[zarodnik]]ach<ref name="fito" />.

== Rola przegród ==
* mechanicznie wzmacniają i stabilizują konstrukcję strzępek;
* zamknięcie odcinka plechy w przypadku uszkodzenia niektórych komórek, lub w przypadku stresu biotycznego, lub abiotycznego. Eliminacja części komórek pozostaje bez większego wpływu na pozostałą część [[grzybnia|grzybni]]. Stwierdzono, że grzyby posiadające w strzępkach septy są bardziej odporne na brak wody (stres wodny), niż grzyby o strzępkach nieseptowanych;
* izolacja sąsiednich komórek i procesów biochemicznych i fizjologicznych, jakie w nich zachodzą sprzyja różnicowaniu strzępki w wyspecjalizowane struktury, takie jak np. związane z wytwarzaniem [[zarodnik]]ów<ref name="fito" />.

== Budowa i typy przegród ==
Ściany przegród zawsze znajdują się pod kątem prostym w stosunku do długiej osi strzępki. Ze względu na budowę wyróżnia się kilka typów przegród:
# Septy o pełnych ścianach komórkowych, bez otworu w środku – występują u niektórych [[lęgniowce|lęgniowców]], [[sprzężniaki|sprzężniaków]] i grzybów niedoskonałych<ref name="wyk" />;
# Septy z przegrodą, w której jest wiele mikroporów o średnicy ok. 9 nm, a liczba tych porów może dochodzić do 50. Występują u niektórych [[grzyby niedoskonałe|grzybów niedoskonałych]], np. u ''[[Geotrichum candidum]]''. Mikropory te umożliwiają ciągłość cytoplazmy pomiędzy sąsiednimi przedziałami strzępek, ale są zbyt małe, aby umożliwić jej przepływ w takim stopniu, jak u grzybów posiadających większe przegrody porów<ref name="septa" />;
# Septy o ścianach poprzecznych niepełnych – mają postać dośrodkowych uwypukleń niełączących się ze sobą. Występują u [[Skoczkowce (grzyby)|skoczkowców]]<ref name="wyk" />;
# Septy proste – ich grubość zmniejsza się dośrodkowo, a na środku jest otwór o średnicy 50–500 nm, przez który może przemieszczać się [[protoplazma]] wraz z [[jądro komórkowe|jądrami]] i [[organellum|organellami komórkowymi]]. Występują u [[workowce|workowców]] i niektórych [[podstawczaki|podstawczaków]]. Dzięki swobodnemu przepływowi [[cytoplazma|cytoplazmy]] możliwa jest wymiana substancji pokarmowych między komórkami strzępek i jej wzrost. Bezpośrednio przy otworze przegrody znajdują się kuliste, zbudowane z [[białka]] [[ciałko Woronina|ciałka Woronina]]. Mają wielkość od 0,1 do 1 μm, są więc większe od średnicy porów. Normalnie nie blokują przepływu cytoplazmy, ale robią to w razie uszkodzenia lub starzenia się komórek. U niektórych workowców brak ciałek Woronina, są natomiast duże, sześciokątne kryształy, które również mogą uszczelnić pory w uszkodzonych, lub starzejących się komórkach<ref name="septa" />. Strzępki z takimi przegrodami nazywane są strzępkami z prostą przegrodą ({{ang.|simple-septate}})<ref name="kort" />;
# Septy doliporowe – najbardziej wyspecjalizowane, mają ściany z jednym otworem, wokół którego jest pierścień o ścianach prostych lub beczułkowato wygiętych, a na obu stronach tego pierścienia tworzy się rodzaj kaptura osłaniającego wyloty otworu (tzw. [[dolipor]]). Występują u [[podstawczaki|podstawczaków]] i niektórych workowców. Przy takiej budowie w zasadzie niemożliwe jest przechodzenie jąder przez septy<ref name="wyk" />. Dlatego po [[mitoza|mitozie]] między sąsiednimi komórkami tworzy się specjalna [[sprzążka]], przez którą mogą przepłynąć jądra wraz z cytoplazmą<ref name="fito" />.

== Przegrody zarodników i rurek ==
Przegrody występują również w [[zarodnik]]ach. Wyróżnia się ich tutaj dwa rodzaje:
* przegrody właściwe, czyli eusepty. Zbudowane są podobnie jak przegrody w strzępkach z obydwu warstw ściany zarodnika,
* pseudosepty, czyli distosepty. Zbudowane są tylko z wewnętrznej warstwy ściany<ref name="mar" />.

Przegrody istnieją również między [[rurki grzyba|rurkami]] w [[hymenofor]]ze grzybów. Ich zewnętrzna część oddzielająca otwory rurek zwane porami, nosi nazwę ''[[dissepiment]]'' i czasami określana jest polską nazwą „ostrze porów”. Budowa ''dissepiment'' ma znaczenie przy identyfikacji gatunków, zwłaszcza [[grzyby poliporoidalne|grzybów poliporoidalnych]] i [[grzyby kortycjoidalne|kortycjoidalnych]]<ref name="kort" />.

== Przypisy ==
<references>
<ref name="bla">{{Cytuj |autor = Janusz Błaszkowki; Mariusz Tadych; Tadeusz Madej |tytuł = Przewodnik do ćwiczeń z fitopatologii |miejsce = Szczecin |wydawca = wyd. AR w Szczecinie |data = 1999 |isbn = 83-87327-23-9}}</ref>
<ref name="fito">{{Cytuj |redaktor = Selim Kryczyński, Zbigniew Weber |tytuł = Fitopatologia. Podstawy fitopatologii |wolumin = 1 |miejsce = Poznań |wydawca = Powszechne Wydawnictwo Rolnicze i Leśne |data = 2010 |isbn = 978-83-09-01063-0 |s = 212–224}}</ref>
<ref name="kort">{{Cytuj |url = https://www.studiesinfungi.org/pdf/SIF_5_1_12.pdf |tytuł = Genera of corticioid fungi: keys, nomenclature and taxonomy |czasopismo = Studies in Fungi |wolumin = 5 |numer = 1 |data = 2020 |data dostępu = 2023-09-07 |język = en |s = 129–305 |doi = 10.5943/sif/5/1/12}}</ref>
<ref name="mar">{{Cytuj |autor = Joanna Marcinkowska |tytuł = Oznaczanie rodzajów grzybów sensu lato ważnych w fitopatologii |miejsce = Warszawa |wydawca = PWRiL |data = 2012 |isbn = 978-83-09-01048-7}}</ref>
<ref name="septa">{{cytuj |url = https://www.uomustansiriyah.edu.iq/media/lectures/6/6_2019_10_27!09_43_03_AM.pdf |tytuł = Septate Hyphae |data dostępu = 2023-10-30}}</ref>
<ref name="wyk">{{cytuj |url = https://www.studocu.com/pl/document/uniwersytet-marii-curie-sklodowskiej-w-lublinie/biologia/mykologia-pelne-wyklady/4897793 |tytuł = Podstawowe cechy grzybów |data dostępu = 2023-10-30}}</ref>
</references>

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Budowa grzybów]]


text:
# 2-Metylooktan
2-Metylooktan, C
9H
20 – organiczny związek chemiczny z grupy alkanów, jeden z izomerów konstytucyjnych nonanu. Występuje w napojach alkoholowych. Jest jednym z głównych składników olejku z dziurawca zwyczajnego. Związek ten występuje również w ropie naftowej, z której w postaci czystej wydzielono go w 1937 roku.

## Otrzymywanie
2-Metylooktan został otrzymany w 1913 roku przez Ernsta Spätha w trakcie jego badań nad reakcjami związków Grignarda z halogenkami alkilowymi w roztworze eteru dietylowego. Można go również otrzymać poprzez dehydratację 2-metylo-2-oktanolu, który powstaje w wyniku reakcji 2-heptanonu z bromkiem metylomagnezu:
O=C(CH
3)((CH
2)
5CH
3) + CH
3MgBr → (CH
3)
2C(OH)CH
2CH
2CH
2CH
2CH
2CH
3
(CH
3)
2C(OH)CH
2CH
2CH
2CH
2CH
2CH
3 → (CH
3)
2C=CHCH
2CH
2CH
2CH
2CH
3 + H
2O
W kolejnym etapie otrzymaną olefinę uwodornia się z użyciem wodoru w chwili powstania (otrzymanego np. w reakcji pyłu cynkowego z suchym chlorowodorem) lub za pomocą wodoru cząsteczkowego wobec niklu Raneya na aktywowanym tlenku glinu w charakterze katalizatora oraz wobec podwyższonego ciśnienia:
(CH
3)
2C=CHCH
2CH
2CH
2CH
2CH
3 + H
2 → (CH
3)
2CHCH
2CH
2CH
2CH
2CH
2CH
3
Wydzielenie 2-metylooktanu z ropy naftowej jest dość złożone. W 1937 roku wykorzystano do tego frakcję wrzącą w zakresie 140–145 °C, otrzymaną z ropy naftowej pochodzącej z pól naftowych w Oklahomie. W pierwszym etapie wyekstrahowano z niej ksyleny (głównie o-ksylen) za pomocą ciekłego SO
2. Po tej procedurze frakcja ta zawierała co najmniej 2 węglowodory naftenowe o 9 atomach węgla, 4 łańcuchowe izomery nonanu oraz niewielką zawartość węglowodorów aromatycznych. Frakcję tą rozdestylowano pod ciśnieniem 215 Tr za pomocą kolumny rektyfikacyjnej wyposażonej w 30 półek dzwonowych. Frakcje zebrane w zakresie temperatury 100,5–103,5 °C (co odpowiada frakcji wrzącej w zakresie 142,5–145,5 °C pod ciśnieniem normalnym) zawierały wciąż około 2% molowych węglowodorów aromatycznych, więc przefiltrowano je przez złoże żelu krzemionkowego, a następnie poddano destylacji z lodowatym kwasem octowym w celu przeprowadzenia naftenów w wyżej wrzące pochodne octanowe. W kolejnym etapie uzyskany destylat poddano rektyfikacji za pomocą kolumny posiadającej 60 półek teoretycznych stosując ponownie ciśnienie 215 Tr, zbierając pojedyncze frakcje co 0,2 °C. Bogate w 2-metylooktan były frakcje wrzące w zakresie 100,8–102 °C. Poddano je krystalizacji z dichlorodifluorometanu, produkt przefiltrowano przez złoże żelu krzemionkowego w celu usunięcia śladów rozpuszczalnika. Uzyskane 250 cm³ produktu rozdestylowano na 20 frakcji. Wszystkie otrzymane frakcje wrzały w temperaturze 143,35 °C, jednak pierwsza i trzy ostatnie miały nieco wyższy współczynnik załamania światła. Środkowe 100 cm³ uznano za najlepszy wzorzec 2-metylooktanu pochodzącego z ropy.
Ropa naftowa jako źródło 2-metylooktanu jest łatwo dostępna, jednak procedura wydzielania jest złożona, dlatego poszukiwano innych dróg syntezy z łatwo dostępnych surowców. Wykorzystano do tego celu 2-oktanol, który po przeprowadzeniu w 2-jodooktan pozwala na otrzymanie 2-metylooktanu w reakcji z odczynnikiem Gilmana.

## Właściwości
2-Metylooktan jest bezbarwną cieczą nierozpuszczalną w wodzie, słabo rozpuszczalną w tetrachlorku węgla, rozpuszczalną w etanolu i eterze dietylowym oraz bardzo dobrze rozpuszczalną w eterze naftowym. Wartość jego stałej dielektrycznej względem powietrza w 20 °C wynosi 1,967. Gęstości względne 2-metylooktanu wynoszą: 0,7134 (w 20 °C); 0,7132 (w 20 °C); 0,7107 (w 20,1 °C).

title: 2-Metylooktan

wikitext:
{{Związek chemiczny infobox
 |nazwa                        = 2-Metylooktan
 |1. grafika                   = Isononane.png
 |opis 1. grafiki              =
 |2. grafika                   =
 |opis 2. grafiki              =
 |3. grafika                   =
 |opis 3. grafiki              =
 |nazwa systematyczna          = 2-metylooktan
 |inne nazwy                   = izononan{{u|nazwa}}, 2,2-dimetyloheptan
 |wzór sumaryczny              = C9H20
 |inne wzory                   =
 |masa molowa                  = 128,26
 |wygląd                       = bezbarwna ciecz{{r|SA}}
 |SMILES                       = CCCCCCC(C)C
 |numer CAS                    = 3221-61-2
34464-40-9
 |PubChem                      = 18591
 |DrugBank                     =
 |gęstość                      = 0,7095
 |gęstość źródło               = {{r|CRC}}
 |stan skupienia w podanej g   = ciecz
 |g warunki niestandardowe     =
 |rozpuszczalność w wodzie     = nierozpuszczalny
 |rww źródło                   = {{r|CRC}}
 |rww warunki niestandardowe   =
 |inne rozpuszczalniki         = rozpuszczalny w [[etanol]]u i [[eter dietylowy|eterze dietylowym]], dobrze w [[eter naftowy|eterze naftowym]], słabo w [[Tetrachlorometan|{{chem2|CCl4}}]]{{r|CRC}}
 |temperatura topnienia        = −80,1
 |tt źródło                    = {{r|Whitmore2}}
 |tt warunki niestandardowe    =
 |2. temperatura topnienia     = −80,3
 |2. tt źródło                 = {{r|CRC}}
 |2. tt warunki niestandardowe =
 |3. temperatura topnienia     = −80,49±0,02
 |3. tt źródło                 = {{u|NBS}}{{r|White}}
 |3. tt warunki niestandardowe =
 |temperatura wrzenia          = 141,6
 |tw źródło                    = {{r|Whitmore2}}
 |tw warunki niestandardowe    = 736 [[tor (jednostka)|Tr]]
 |2. temperatura wrzenia       = 142,8
 |2. tw źródło                 = {{r|Whitmore1|Whitmore2}}
 |2. tw warunki niestandardowe =
 |3. temperatura wrzenia       = 143
 |3. tw źródło                 = {{r|CRC}}
 |3. tw warunki niestandardowe =
 |4. temperatura wrzenia       = 143,255
 |4. tw źródło                 = {{u|Smith}}{{r|White}}
 |4. tw warunki niestandardowe =
 |temperatura krytyczna        = 309,7
 |tk źródło                    = {{r|CRC}}
 |ciśnienie krytyczne          = 2,30
 |ck źródło                    = {{r|CRC}}
 |gęstość krytyczna            = 0,234
 |gk źródło                    = {{r|CRC}}
 |logP                         =
 |kwasowość                    =
 |zasadowość                   =
 |współczynnik załamania       = 1,40285
 |wz źródło                    = {{r|Whitmore1}}
 |wz warunki niestandardowe    = [[linia D sodu|589 nm]], 20 °C
 |2. współczynnik załamania    = 1,4030
 |2. wz źródło                 = {{r|Whitmore2}}
 |2. wz warunki niestandardowe = 589 nm, 20 °C
 |3. współczynnik załamania    = 1,4031
 |3. wz źródło                 = {{r|CRC}}
 |3. wz warunki niestandardowe = 589 nm, 20 °C
 |4. współczynnik załamania    = 1,4032
 |4. wz źródło                 = {{u|NBS}}{{r|White}}
 |4. wz warunki niestandardowe = 589 nm, 20 °C
 |lepkość                      = 52,5 [[puaz|cP]]
 |l źródło                     = {{r|Whitmore2}}
 |l warunki niestandardowe     = 37,8 °C
 |2. lepkość                   = 27,9 [[puaz|cP]]
 |2. l źródło                  = {{r|Whitmore2}}
 |2. l warunki niestandardowe  = 100 °C
 |napięcie powierzchniowe      =
 |np źródło                    =
 |np warunki niestandardowe    =
 |układ krystalograficzny      =
 |moment dipolowy              =
 |moment dipolowy źródło       =
 |karta charakterystyki        = {{Sigma-Aldrich|68170|ALDRICH|link=tak|data dostępu=2016-06-27}}
 |zagrożenia GHS źródło        = {{r|SA}}
 |piktogram GHS                = {{Piktogram GHS|02}}
 |hasło GHS                    = Uwaga
 |zwroty H                     = {{Zwroty H|226}}
 |zwroty EUH                   = {{Zwroty EUH|brak}}
 |zwroty P                     = {{Zwroty P|brak}}
 |NFPA 704                     = {{NFPA 704|0|3|0}}
 |NFPA 704 źródło              = {{r|SA-US}}
 |temperatura zapłonu          = 26
 |tz źródło                    = {{r|SA}}
 |tz warunki niestandardowe    = metoda zamkniętego tygla
 |temperatura samozapłonu      =
 |ts źródło                    =
 |ts warunki niestandardowe    =
 |granice wybuchowości         = 0,74–2,9%{{r|SA}}
 |numer RTECS                  =
 |dawka śmiertelna             =
 |podobne związki              =
 |pochodne                     =
 |commons                      =
}}
'''2-Metylooktan''', {{chem2|C9H20}} – [[Związki organiczne|organiczny związek chemiczny]] z grupy [[alkany|alkanów]], jeden z [[izomeria konstytucyjna|izomerów konstytucyjnych]] [[nonan]]u. Występuje w [[napój alkoholowy|napojach alkoholowych]]. Jest jednym z głównych składników [[olejek eteryczny|olejku]] z [[dziurawiec zwyczajny|dziurawca zwyczajnego]]{{r|HMDB}}. Związek ten występuje również w ropie naftowej, z której w postaci czystej wydzielono go w 1937 roku{{r|White}}.

== Otrzymywanie ==
2-Metylooktan został otrzymany w 1913 roku przez [[Ernst Späth|Ernsta Spätha]] w trakcie jego badań nad reakcjami [[Związki Grignarda|związków Grignarda]] z [[halogenki alkilowe|halogenkami alkilowymi]] w roztworze [[eter dietylowy|eteru dietylowego]]{{r|Spath}}. Można go również otrzymać poprzez [[Dehydratacja (chemia)|dehydratację]] [[2-Metylo-2-oktanolu|2-metylo-2-oktanolu]], który powstaje w wyniku reakcji [[2-Heptanon|2-heptanonu]] z [[bromek metylomagnezu|bromkiem metylomagnezu]]{{r|Whitmore1}}:
: {{chem2|O\dC(CH3)((CH2)5CH3) + CH3MgBr → (CH3)2C(OH)CH2CH2CH2CH2CH2CH3}}
: {{chem2|(CH3)2C(OH)CH2CH2CH2CH2CH2CH3 → (CH3)2C\dCHCH2CH2CH2CH2CH3 + H2O}}
W kolejnym etapie otrzymaną [[olefiny|olefinę]] [[Uwodornianie|uwodornia się]] z użyciem [[wodór|wodoru]] [[in statu nascendi (chemia)|w chwili powstania]] (otrzymanego np. w reakcji pyłu [[cynk]]owego z suchym [[chlorowodór|chlorowodorem]]){{r|Whitmore1}} lub za pomocą wodoru cząsteczkowego wobec [[nikiel Raneya|niklu Raneya]] na aktywowanym [[Tritlenek diglinu|tlenku glinu]] w charakterze katalizatora oraz wobec podwyższonego ciśnienia{{r|Whitmore2}}:
: {{chem2|(CH3)2C\dCHCH2CH2CH2CH2CH3 + H2 → (CH3)2CHCH2CH2CH2CH2CH2CH3}}
Wydzielenie 2-metylooktanu z ropy naftowej jest dość złożone. W 1937 roku wykorzystano do tego frakcję wrzącą w zakresie 140–145 °C, otrzymaną z ropy naftowej pochodzącej z pól naftowych w [[Oklahoma|Oklahomie]]. W pierwszym etapie wyekstrahowano z niej [[ksyleny]] (głównie ''o''-ksylen) za pomocą ciekłego [[dwutlenek siarki|{{chem2|SO2}}]]. Po tej procedurze frakcja ta zawierała co najmniej 2 [[nafteny|węglowodory naftenowe]] o 9 atomach węgla, 4 łańcuchowe izomery [[nonan]]u oraz niewielką zawartość [[węglowodory aromatyczne|węglowodorów aromatycznych]]. Frakcję tą rozdestylowano pod ciśnieniem 215 [[Tor (jednostka)|Tr]] za pomocą [[kolumna rektyfikacyjna|kolumny rektyfikacyjnej]] wyposażonej w 30 półek dzwonowych. Frakcje zebrane w zakresie temperatury 100,5–103,5 °C (co odpowiada frakcji wrzącej w zakresie 142,5–145,5 °C pod [[ciśnienie normalne|ciśnieniem normalnym]]) zawierały wciąż około 2[[ułamek molowy|% molowych]] węglowodorów aromatycznych, więc przefiltrowano je przez złoże [[żel krzemionkowy|żelu krzemionkowego]], a następnie poddano destylacji z lodowatym [[kwas octowy|kwasem octowym]] w celu przeprowadzenia naftenów w wyżej wrzące pochodne octanowe. W kolejnym etapie uzyskany destylat poddano rektyfikacji za pomocą kolumny posiadającej 60 [[półka teoretyczna|półek teoretycznych]] stosując ponownie ciśnienie 215 Tr, zbierając pojedyncze frakcje co 0,2 °C. Bogate w 2-metylooktan były frakcje wrzące w zakresie 100,8–102 °C. Poddano je [[Krystalizacja|krystalizacji]] z [[dichlorodifluorometan]]u, produkt przefiltrowano przez złoże żelu krzemionkowego w celu usunięcia śladów rozpuszczalnika. Uzyskane 250 cm³ produktu rozdestylowano na 20 frakcji. Wszystkie otrzymane frakcje wrzały w temperaturze 143,35 °C, jednak pierwsza i trzy ostatnie miały nieco wyższy [[współczynnik załamania|współczynnik załamania światła]]. Środkowe 100 cm³ uznano za najlepszy wzorzec 2-metylooktanu pochodzącego z ropy{{r|White}}.

[[Ropa naftowa]] jako źródło 2-metylooktanu jest łatwo dostępna, jednak procedura wydzielania jest złożona, dlatego poszukiwano innych dróg syntezy z łatwo dostępnych surowców. Wykorzystano do tego celu [[2-Oktanol|2-oktanol]], który po przeprowadzeniu w [[2-Jodooktan|2-jodooktan]] pozwala na otrzymanie 2-metylooktanu w reakcji z [[odczynnik Gilmana|odczynnikiem Gilmana]]{{r|Lipshutz}}.
: [[Plik:Synthesis 2-methyloctane.svg|class=skin-invert-image|400px]]

== Właściwości ==
2-Metylooktan jest bezbarwną cieczą{{r|SA}} nierozpuszczalną w wodzie, słabo rozpuszczalną w [[Tetrachlorometan|tetrachlorku węgla]], rozpuszczalną w [[etanol]]u i [[eter dietylowy|eterze dietylowym]] oraz bardzo dobrze rozpuszczalną w [[eter naftowy|eterze naftowym]]{{r|CRC}}. Wartość jego [[przenikalność elektryczna|stałej dielektrycznej]] względem powietrza w 20 °C wynosi 1,967{{r|Richards}}. [[Gęstość względna|Gęstości względne]] 2-metylooktanu wynoszą: 0,7134 (w 20 °C){{u|DWM}}; 0,7132 (w 20 °C){{u|ww4}}{{r|Whitmore1}}; 0,7107 (w 20,1 °C){{u|ww4}}{{r|Whitmore2}}.

== Uwagi ==
{{Uwagi|
* <ref name="nazwa">Nazwa ''izononan'' bywa stosowana również w odniesieniu do innych rozgałęzionych izomerów nonanu, np. 3-metylooktanu bądź 4-metylooktanu.</ref>
* <ref name="NBS">Wartości wyznaczone niezależnie od autorów przez amerykańskie [[National Institute of Standards and Technology|National Bureau of Standards]], autorzy podali temperaturę topnienia −80 °C oraz współczynnik załamania światła 1,40285.</ref>
* <ref name="Smith">Wartość wyznaczona przez E.R. Smitha z National Bureau of Standards, autorzy podali 142,8 °C.</ref>
* <ref name="DWM">Wartość wyznaczona względem gęstości wody o temperaturze 4 °C przez Wydział Wag i Miar Narodowego Biura Standardów USA, autorzy podali 0,7107 w 20 °C.</ref>
* <ref name="ww4">Wartość wyznaczona względem gęstości wody o temperaturze 4 °C.</ref>
}}

== Przypisy ==
{{Przypisy|
* <ref name="CRC">{{CRC95|s='''3'''-384, '''6'''-68}}</ref>
* <ref name="HMDB">{{HMDB|id=HMDB31556|data dostępu=2016-06-27|nazwa=Isononane}}</ref>
* <ref name="SA">{{Sigma-Aldrich|68170|ALDRICH|MSDS=tak|data dostępu=2016-06-27|nazwa=2-Methyloctane}}</ref>
* <ref name="SA-US">{{Sigma-Aldrich|68170|ALDRICH|MSDS=tak|data dostępu=2016-06-27|język=en|nazwa=2-Methyloctane}}</ref>
* <ref name="White">{{otwarty dostęp}} {{Cytuj pismo |nazwisko = White |imię = Joseph D. |nazwisko2 = Glasgow |imię2 = Augustus R. |tytuł = Separation of three methyloctanes from midcontinent petroleum |url = http://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/jres/19/jresv19n4p423_A1b.pdf |czasopismo = Journal of the Research of the National Bureau of Standards |wolumin = 19 |strony = 423–435 |rok = 1937 |data dostępu = 2016-07-08}}</ref>
* <ref name="Spath">{{cytuj pismo |nazwisko = Späth |imię = Ernst |tytuł = Über die Einwirkung von Halogenalkylen auf Alkylmagnesiumhaloide |czasopismo = Monatshefte für Chemie |wolumin = 34 |wydanie = 10 |strony = 1965–2014 |rok = 1913 |doi = 10.1007/BF01518988 |język = de}}</ref>
* <ref name="Whitmore1">{{Cytuj pismo |nazwisko = Whitmore |imię = Frank C. |nazwisko2 = Southgate |imię2 = Harriet A. |tytuł = The Nonanes. 2-Methyloctane, 3-Ethylheptane, 2,3-Dimethylheptane and 2,2,4,4-Tetramethylpentane |czasopismo = Journal of the American Chemical Society |wolumin = 60 |wydanie = 11 |strony = 2571–2573 |rok = 1938 |doi = 10.1021/ja01278a003}}</ref>
* <ref name="Whitmore2">{{Cytuj pismo |nazwisko = Whitmore |imię = Frank C. |nazwisko2 = Orem |imię2 = H. Philip |tytuł = A New Synthesis of Tertiary Hydrocarbons |czasopismo = Journal of the American Chemical Society |wolumin = 60 |wydanie = 11 |strony = 2573–2574 |rok = 1938 |doi = 10.1021/ja01278a004}}</ref>
* <ref name="Lipshutz">{{Cytuj pismo |nazwisko = Lipshutz |imię = Bruce H. |nazwisko2 = Kozlowski |imię2 = Joseph A. |nazwisko3 = Breneman |imię3 = Curt M. |tytuł = Chemical and spectroscopic studies on copper iodide derived organocuprates: new insight into the composition of Gilman’s reagent |czasopismo = Journal of the American Chemical Society |wolumin = 107 |wydanie = 11 |strony = 3197–3204 |rok = 1985 |doi = 10.1021/ja00297a027}}</ref>
* <ref name="Richards">{{Cytuj pismo |nazwisko = Richards |imię = T.W. |nazwisko2 = Shipley |imię2 = J.W. |tytuł = The dielectric constants of typical aliphatic and aromatic hydrocarbons, cyclohexane, cyclohexanone, and cyclohexanol |czasopismo = Journal of the American Chemical Society |wolumin = 41 |wydanie = 12 |strony = 2002–2012 |rok = 1919 |doi = 10.1021/ja02233a017}}</ref>
}}

{{SORTUJ:Metylooktan, 2}}
[[Kategoria:Alkany]]

title: 2-Metylooktan

Wygląd: bezbarwna ciecz

Zwroty P: brak zwrotów P

Temperatura zapłonu: 26 °C (metoda zamkniętego tygla)

title: Zwroty P


text:
# Dni Petlury
Dni Petlury – aresztowania i zabójstwa Żydów we Lwowie po zajęciu miasta przez Wehrmacht po ataku Niemiec na ZSRR w 1941, połączone z grabieżą ich mieszkań i niszczeniem mienia. Zaplanowane  i zorganizowane przez niemieckie władze okupacyjne przy udziale milicji ukraińskiej i cywilnych bojówkarzy ukraińskich z podlwowskich wsi. Przeprowadzone od 25 do 27 lub do 28 lipca 1941. Kolokwialne określenie wydarzeń pochodzi od nazwiska byłego przewodniczącego Dyrektoriatu Ukraińskiej Republiki Ludowej, Symona Petlury, zamordowanego w 1926 przez Szolema Szwarcbarda, zamachowca żydowskiego pochodzenia inspirowanego przez OGPU.

## Tło wydarzeń
21 lipca 1941 roku Lwów odwiedził Heinrich Himmler i spotkał się tam z dowódcą zabezpieczenia tyłowego Grupy Armii Południe gen. Karlem von Roquesem. Być może w spotkaniu brał także udział Wyższy Dowódca SS i Policji na froncie południowym Friedrich Jeckeln. Dalsze szczegóły wizyty Himmlera we Lwowie nie są znane, lecz Kai Struve łączy obecność Reichsführera SS w tym mieście z organizacją Dni Petlury, bowiem podobne wizyty Himmlera w innych miejscach na froncie wschodnim latem 1941 roku skutkowały lokalnie eskalacją antyżydowskiej przemocy przez Niemców.
Jest możliwe, że Niemcy starali się nadać wydarzeniom z 25–26 lipca 1941 pozór pogromu, zgodnie dyrektywami Reinharda Heydricha o prowadzeniu wojny na terenie ZSRR, nakazującymi zachęcanie i inspirację pogromów antyżydowskich przez miejscową ludność. Służyło temu zmobilizowanie do akcji cywilnych bojówkarzy - pojonych wódką ukraińskich chłopów z okolicznych wsi oraz poprzedzenie egzekucji wielogodzinnym biciem.

## Przebieg
Wczesnym rankiem 25 lipca 1941 milicja ukraińska przystąpiła do wkraczania do żydowskich domów, dokonując rewizji i aresztowań. Aresztowanych Żydów, głównie mężczyzn, wypędzano na ulicę i kierowano do komisariatów milicji, a stamtąd do więzienia przy ul. Łąckiego. Milicjanci dysponowali legitymacjami ważnymi od 25 do 29 lipca 1941, wystawionymi przez Einsatzkommando Lemberg i upoważniającymi ich do przeprowadzania rewizji i zatrzymań. Milicji towarzyszyli bojówkarze ukraińscy – uzbrojeni w kije chłopi przybyli z okolicznych wsi, ugoszczeni przez władze niemieckie całonocną zakrapianą alkoholem biesiadą. Po wkroczeniu oprawców do mieszkań zajmowanych przez ludność żydowską, sprawcy plądrowali lokale i niszczyli mienie.
Zdarzały się przypadki bicia a nawet zabójstw Żydów pędzonych ulicami przez milicję i bojówkarzy. Do tych aktów przemocy prawdopodobnie dołączył się margines społeczny, także wywodzący się z Polaków. Sprawiało to wrażenie pogromu, jednak zdaniem Kaia Stuvego na tym etapie wydarzeń liczba ofiar śmiertelnych była stosunkowo nieduża.
Anna Federbusch-Ophir wspominała, że aresztowania odbywały się według list mieszkańców dostarczonych Gestapo przez dozorców domów. Zabierano także Żydów złapanych na ulicy.
Grupy Żydów doprowadzane do więzienia przy ul. Łąckiego były poddawane biciu kijami przez Ukraińców i Niemców na więziennym dziedzińcu. Po pobiciu grupę wpędzano do budynku więzienia i przystępowano do bicia kolejnej przyprowadzonej grupy. Ofiary były bite także w pomieszczeniach. Doprowadzanie ofiar do więzienia i bicie ich tam trwało do następnego dnia. W tym czasie  nie dawano im nic do jedzenia i picia.

Dziedziniec jest pełen ludzi: grupy, rzędy i małe grupki ludzi opierające się o ścianę. Zauważyłem również grupy kobiet, które stały stłoczone pod ścianą. Grupy ludzi były w ciągłym ruchu. Ludzie biegali od jednej do drugiej przeciwległej ściany, od jednego do drugiego narożnika dziedzińca. Za nimi biegli [Niemcy i Ukraińcy] z kijami i bili. (…) Na dziedzińcu byli ludzie, którzy zostali aresztowani dzień wcześniej. Całą noc ich bito. (…) Pośrodku dziedzińca stoi dziwna grupa. Może 10 rzędów po 6 osób. Twarze tych ludzi są posiniaczone od ciosów, ubrania  – podarte i całe we krwi. Ludzie ci trzymają ręce podniesione w górę i krzyczą chórem: „My, Żydzi, jesteśmy winni wojnie” – wspominał świadek Jan Badian

26 lipca Niemcy dokonali na więziennym dziedzińcu selekcji wśród zgromadzonych Żydów. Przedstawicieli niektórych zawodów zwolniono do domów. Tak ocalał m.in. lekarz Henryk Baldinger. Pozostałym nakazywano opróżnienie kieszeni i pod gradem ciosów ładowano na podstawiane ciężarówki. Ofiary wywożono na tzw. „Piaski” pod Lwowem, czyli do kopalni piasku koło wsi Lesienice, gdzie były one rozstrzeliwane najpewniej przez funkcjonariuszy Einsatzkommando Lemberg.
Według autorów encyklopedii „Chołokost na territorii SSSR” Dni Petlury były wymierzone głównie w żydowską inteligencję.Część jej przedstawicieli została zamordowana na podstawie przygotowanych wcześniej list proskrypcyjnych.
Nie wszyscy aresztowani podczas Dni Petlury trafili do więzienia przy ul. Łąckiego. Część skierowano na roboty przymusowe, skąd zostali później zwolnieni do domu.
Grzegorz Motyka datuje Dni Petlury na 25-27 lipca 1941. Zdaniem Kaia Struvego 26 lipca był dniem największej eskalacji przemocy, jednak istnieją przesłanki, że aresztowania i egzekucje trwały do 28 lipca włącznie.

## Sprawcy
Dni Petlury były od początku do końca zorganizowaną akcją niemieckich władz okupacyjnych a bicie, grabież i mordowanie Żydów przez przygotowane do tego celu grupy Ukraińców odbywało się za ich przyzwoleniem. Niemcy także uczestniczyli w biciu ofiar w więzieniu przy ul. Łąckiego – byli to nie tylko funkcjonariusze niemieckiej Policji Bezpieczeństwa (która kontrolowała więzienie), ale także dopuszczeni przez nich do tej czynności zwykli niemieccy żołnierze, co 29 lipca 1941 skutkowało  wydaniem przez gen. von Roquesa rozkazu zabraniającego żołnierzom Wehrmachtu udziału w „zamieszkach” i „pogromach”. Ponadto Niemcy (najpewniej Einsatzkommando Lemberg) dokonali egzekucji większości aresztowanych Żydów.
Ukraińska milicja, utworzona i kontrolowana wciąż przez banderowską frakcję Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN-B), od 2 lipca 1941 operacyjnie podlegała niemieckiej Policji Bezpieczeństwa. Ukraińscy milicjanci podczas Dni Petlury zajmowali się aresztowaniem Żydów i doprowadzaniem ich do określonych miejsc, w tym do więzienia przy ul. Łąckiego. Odpowiadają oni także za bicie zatrzymanych. Prześladowanie Żydów było zgodne z poglądami wyrażanymi w tym czasie przez wysoko postawionych działaczy OUN-B. W połowie lipca 1941 Stepan Łenkawski podczas narady we Lwowie stwierdził: „Jeśli chodzi o Żydów, zastosujemy wszystkie metody, jakie służą do ich zniszczenia”. Jarosław Stećko, aresztowany przez Niemców szef kilkudniowego rządu ukraińskiego, w napisanym w tym czasie dla śledczych swoim życiorysie poparł niemieckie metody eksterminacji Żydów na Ukrainie. Zdaniem Kaia Struvego i Johna-Paula Himki banderowcy poprzez udział w antyżydowskiej przemocy starali się pokazać bliskość programową z Niemcami w kwestii stosunku do Żydów i przekonać Niemców do idei powołania państwa ukraińskiego pod swoim kierownictwem. Dużą rolę w ułatwieniu realizacji pogromów lwowskich odegrała propaganda ukraińskich nacjonalistów z OUN-B, którzy umiejętnie podsycali antysemickie nastroje na Ukrainie.
Kai Struve uważa, że w dużej mierze nie powiódł się zamiar Niemców wciągnięcia ludności cywilnej Lwowa do antyżydowskiej przemocy podczas Dni Petlury, w przeciwieństwie do pogromu z początku lipca 1941. Wynikało to z odmiennych okoliczności panujących we Lwowie pod koniec lipca 1941 (opadnięcie euforii wywołanej wyzwoleniem spod sowieckiej okupacji, brak impulsu wywołującego „gniew ludu”, jakim było wcześniej odkrycie ciał ofiar masakr więziennych NKWD, rozczarowanie Ukraińców nieuznaniem przez Niemców ukraińskiej państwowości).

## Liczba ofiar
Historycy oceniają, że podczas Dni Petlury zamordowano od 1 do 2 tys. ludzi. Eberhard Schöngarth raportował, że w dniach 21–31 lipca 1941 Einsatzkommando Lemberg rozstrzelało 1726 osób. Najpewniej w większości były to ofiary zabite podczas Dni Petlury, ponieważ w tym czasie nie było innych większych egzekucji.
We wspomnieniach ocalonych Żydów pojawiały się zawyżone szacunki liczby ofiar sięgające 10 a nawet 15 tys. zabitych.

## Nazewnictwo
Wydarzenia te już od 1941 roku były nazywane Dniami Petlury. Nie jest jasne, czy określenie to pojawiło się spontanicznie, czy też zostało wymyślone przez Niemców lub działaczy ukraińskich. Pochodzi ono od nazwiska byłego przewodniczącego Dyrektoriatu Ukraińskiej Republiki Ludowej, Symona Petlury, zamordowanego w 1926 roku przez zamachowca żydowskiego pochodzenia Szolema Szwarcbarda. Dni Petlury miały być zemstą na Żydach za czyn  Szwarcbarda. Pierwszy dzień akcji był rzekomą rocznicą śmierci Petlury (w rzeczywistości zginął on 25 maja).
W wielu wspomnieniach świadków i opracowaniach historycznych Dni Petlury są określane mianem pogromu. Tak czynił m.in. Eliyahu Jones, powołując się obszernie na wspomnienia Koppela Holzmana. Jednak jak wskazuje Kai Struve, wspomnienia Holzmana dotyczyły pogromu w Borysławiu a nie wydarzeń we Lwowie. W opinii tego badacza Dni Petlury nie powinno się klasyfikować jako pogromu z powodu zaplanowanego charakteru zastosowanej przemocy i stosunkowo niewielkiego udziału ludności cywilnej w tych wydarzeniach.

title: Dni Petlury

wikitext:
{{Zamach infobox
 |nazwa           = Dni Petlury
 |grafika         =
 |opis grafiki    =
 |państwo         = [[II Rzeczpospolita|Polska]] ([[Okupacja niemiecka ziem polskich (1939–1945)|okupowana przez III Rzeszę]])
 |miejsce         = [[Lwów]]
 |data            = 25–27 lub 25–28 lipca 1941
 |godzina         =
 |liczba zabitych = 1–2 tys.
 |liczba rannych  =
 |typ ataku       = [[pogrom]], masowe [[zabójstwo|zabójstwa]], [[rozbój|rabunki]], niszczenie mienia
 |sprawca         = [[Einsatzkommando zur besonderen Verwendung|Einsatzkommando Lemberg]],
[[Ukraińska milicja (1941)|ukraińska milicja]]
 |kod mapy        = POL
 |wariant mapy    = 1939-41
 |współrzędne     = 49°50′31,20″N 24°01′55,19″E
 |opis miejsca    =
 |commons         = Category:Lviv pogroms (1941)
 |wikinews        =
}}
'''Dni Petlury''' – aresztowania i zabójstwa [[Żydzi|Żydów]] we [[Lwów|Lwowie]] po zajęciu miasta przez [[Wehrmacht]] po [[Atak Niemiec na ZSRR|ataku Niemiec na ZSRR]] w 1941, połączone z grabieżą ich mieszkań i niszczeniem mienia. Zaplanowane  i zorganizowane przez [[Okupacja niemiecka ziem polskich (1939–1945)|niemieckie władze okupacyjne]] przy udziale [[Ukraińska milicja (1941)|milicji ukraińskiej]] i cywilnych bojówkarzy ukraińskich z podlwowskich wsi. Przeprowadzone od 25 do 27 lub do 28 lipca 1941. [[Kolokwializm|Kolokwialne]] określenie wydarzeń pochodzi od nazwiska byłego przewodniczącego [[Dyrektoriat (Ukraina)|Dyrektoriatu]] [[Ukraińska Republika Ludowa|Ukraińskiej Republiki Ludowej]], [[Symon Petlura|Symona Petlury]], zamordowanego w 1926 przez [[Szolem Szwarcbard|Szolema Szwarcbarda]], zamachowca żydowskiego pochodzenia inspirowanego przez [[OGPU]].

== Tło wydarzeń ==
{{osobny artykuł|Pogromy lwowskie (1941)}}
21 lipca 1941 roku Lwów odwiedził [[Heinrich Himmler]] i spotkał się tam z dowódcą zabezpieczenia tyłowego Grupy Armii Południe gen. [[Karl von Roques|Karlem von Roquesem]]. Być może w spotkaniu brał także udział Wyższy Dowódca SS i Policji na froncie południowym [[Friedrich Jeckeln]]. Dalsze szczegóły wizyty Himmlera we Lwowie nie są znane, lecz Kai Struve łączy obecność Reichsführera SS w tym mieście z organizacją Dni Petlury, bowiem podobne wizyty Himmlera w innych miejscach na froncie wschodnim latem 1941 roku skutkowały lokalnie eskalacją antyżydowskiej przemocy przez Niemców{{odn|Struve|2016|s=269-270}}.

Jest możliwe, że Niemcy starali się nadać wydarzeniom z 25–26 lipca 1941 pozór [[pogrom]]u, zgodnie dyrektywami [[Reinhard Heydrich|Reinharda Heydricha]] o prowadzeniu [[Atak Niemiec na ZSRR|wojny na terenie ZSRR]], nakazującymi zachęcanie i inspirację pogromów antyżydowskich przez miejscową ludność{{odn|Struve|2016|s=276}}{{u|uwaga1}}{{u|uwaga2}}. Służyło temu zmobilizowanie do akcji cywilnych bojówkarzy - pojonych wódką ukraińskich chłopów z okolicznych wsi oraz poprzedzenie egzekucji wielogodzinnym biciem{{odn|Struve|2016|s=276}}.

== Przebieg ==
Wczesnym rankiem 25 lipca 1941 [[Ukraińska milicja (1941)|milicja ukraińska]] przystąpiła do wkraczania do żydowskich domów, dokonując rewizji i aresztowań. Aresztowanych Żydów, głównie mężczyzn, wypędzano na ulicę i kierowano do komisariatów milicji, a stamtąd do [[Więzienie przy Łąckiego|więzienia przy ul. Łąckiego]]{{odn|Mazur|Skwara|Węgierski|2007|s=218-219}}{{odn|Struve|2016|s=277}}. Milicjanci dysponowali legitymacjami ważnymi od 25 do 29 lipca 1941, wystawionymi przez ''[[Einsatzkommando zur besonderen Verwendung|Einsatzkommando Lemberg]]'' i upoważniającymi ich do przeprowadzania rewizji i zatrzymań{{odn|Struve|2016|s=277}}. Milicji towarzyszyli bojówkarze ukraińscy – uzbrojeni w kije chłopi przybyli z okolicznych wsi, ugoszczeni przez władze niemieckie całonocną zakrapianą alkoholem biesiadą. Po wkroczeniu oprawców do mieszkań zajmowanych przez ludność żydowską, sprawcy plądrowali lokale i niszczyli mienie{{odn|Mazur|Skwara|Węgierski|2007|s=218-219}}{{odn|Struve|2016|s=277}}{{odn|Motyka|2006|s=98}}.

Zdarzały się przypadki bicia a nawet zabójstw Żydów pędzonych ulicami przez milicję i bojówkarzy{{odn|Struve|2016|s=273}}. Do tych aktów przemocy prawdopodobnie dołączył się margines społeczny, także wywodzący się z Polaków{{odn|Motyka|2006|s=98}}. Sprawiało to wrażenie pogromu, jednak zdaniem Kaia Stuvego na tym etapie wydarzeń liczba ofiar śmiertelnych była stosunkowo nieduża{{odn|Struve|2016|s=273}}.

Anna Federbusch-Ophir wspominała, że aresztowania odbywały się według list mieszkańców dostarczonych Gestapo przez dozorców domów{{odn|Struve|2015|s=422}}. Zabierano także Żydów złapanych na ulicy{{odn|Struve|2015|s=423}}.

Grupy Żydów doprowadzane do więzienia przy ul. Łąckiego były poddawane biciu kijami przez Ukraińców i Niemców na więziennym dziedzińcu. Po pobiciu grupę wpędzano do budynku więzienia i przystępowano do bicia kolejnej przyprowadzonej grupy. Ofiary były bite także w pomieszczeniach. Doprowadzanie ofiar do więzienia i bicie ich tam trwało do następnego dnia{{odn|Struve|2016|s=270-271}}. W tym czasie  nie dawano im nic do jedzenia i picia{{odn|Motyka|2006|s=98}}.

{{Cytat|
treść = ''Dziedziniec jest pełen ludzi: grupy, rzędy i małe grupki ludzi opierające się o ścianę. Zauważyłem również grupy kobiet, które stały stłoczone pod ścianą. Grupy ludzi były w ciągłym ruchu. Ludzie biegali od jednej do drugiej przeciwległej ściany, od jednego do drugiego narożnika dziedzińca. Za nimi biegli [Niemcy i Ukraińcy] z kijami i bili. (…) Na dziedzińcu byli ludzie, którzy zostali aresztowani dzień wcześniej. Całą noc ich bito. (…) Pośrodku dziedzińca stoi dziwna grupa. Może 10 rzędów po 6 osób. Twarze tych ludzi są posiniaczone od ciosów, ubrania  – podarte i całe we krwi. Ludzie ci trzymają ręce podniesione w górę i krzyczą chórem: „My, Żydzi, jesteśmy winni wojnie”'' – wspominał świadek Jan Badian{{odn|Struve|2016|s=271-272}}
}}

26 lipca Niemcy dokonali na więziennym dziedzińcu selekcji wśród zgromadzonych Żydów. Przedstawicieli niektórych zawodów zwolniono do domów. Tak ocalał m.in. lekarz Henryk Baldinger. Pozostałym nakazywano opróżnienie kieszeni i pod gradem ciosów ładowano na podstawiane ciężarówki{{odn|Struve|2016|s=270-271}}. Ofiary wywożono na tzw. „Piaski” pod Lwowem{{odn|Mazur|Skwara|Węgierski|2007|s=218-219}}{{odn|Hryciuk|2000|s=205}}, czyli do kopalni piasku koło wsi [[Lesienice (rejon pustomycki)|Lesienice]], gdzie były one rozstrzeliwane najpewniej przez funkcjonariuszy ''Einsatzkommando Lemberg''{{odn|Struve|2016|s=271, 274}}.

Według autorów encyklopedii „Chołokost na territorii SSSR” Dni Petlury były wymierzone głównie w żydowską inteligencję{{odn|Холокост на территории СССР: Энциклопедия|2009|s=549}}.{{Fakt|Część jej przedstawicieli została zamordowana na podstawie przygotowanych wcześniej list proskrypcyjnych|data=2025-01}}.

Nie wszyscy aresztowani podczas Dni Petlury trafili do więzienia przy ul. Łąckiego. Część skierowano na roboty przymusowe, skąd zostali później zwolnieni do domu{{odn|Struve|2016|s=272}}.

[[Grzegorz Motyka (historyk)|Grzegorz Motyka]] datuje Dni Petlury na 25-27 lipca 1941{{odn|Motyka|2006|s=98}}. Zdaniem Kaia Struvego 26 lipca był dniem największej eskalacji przemocy, jednak istnieją przesłanki, że aresztowania i egzekucje trwały do 28 lipca włącznie{{odn|Struve|2016|s=273}}.

== Sprawcy ==
Dni Petlury były od początku do końca zorganizowaną akcją niemieckich władz okupacyjnych a bicie, grabież i mordowanie Żydów przez przygotowane do tego celu grupy Ukraińców odbywało się za ich przyzwoleniem{{odn|Motyka|2006|s=98}}{{odn|Jones|1999|s=52-53}}. Niemcy także uczestniczyli w biciu ofiar w więzieniu przy ul. Łąckiego – byli to nie tylko funkcjonariusze niemieckiej [[Sicherheitspolizei|Policji Bezpieczeństwa]] (która kontrolowała więzienie), ale także dopuszczeni przez nich do tej czynności zwykli niemieccy żołnierze, co 29 lipca 1941 skutkowało  wydaniem przez gen. von Roquesa rozkazu zabraniającego żołnierzom Wehrmachtu udziału w „zamieszkach” i „pogromach”{{odn|Struve|2016|s=275}}. Ponadto Niemcy (najpewniej ''Einsatzkommando Lemberg'') dokonali egzekucji większości aresztowanych Żydów.

Ukraińska milicja, utworzona i kontrolowana wciąż przez [[banderowcy|banderowską]] frakcję [[Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów|Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów]] ([[OUN-B]]), od 2 lipca 1941 operacyjnie podlegała niemieckiej Policji Bezpieczeństwa. Ukraińscy milicjanci podczas Dni Petlury zajmowali się aresztowaniem Żydów i doprowadzaniem ich do określonych miejsc, w tym do więzienia przy ul. Łąckiego. Odpowiadają oni także za bicie zatrzymanych. Prześladowanie Żydów było zgodne z poglądami wyrażanymi w tym czasie przez wysoko postawionych działaczy OUN-B. W połowie lipca 1941 [[Stepan Łenkawski]] podczas narady we Lwowie stwierdził: „Jeśli chodzi o Żydów, zastosujemy wszystkie metody, jakie służą do ich zniszczenia”. [[Jarosław Stećko]], aresztowany przez Niemców szef kilkudniowego [[Rząd Jarosława Stećki|rządu ukraińskiego]], w napisanym w tym czasie dla śledczych swoim życiorysie poparł niemieckie metody eksterminacji Żydów na Ukrainie{{odn|Struve|2016|s=278}}. Zdaniem Kaia Struvego i [[John-Paul Himka|Johna-Paula Himki]] banderowcy poprzez udział w antyżydowskiej przemocy starali się pokazać bliskość programową z Niemcami w kwestii stosunku do Żydów i przekonać Niemców do idei powołania państwa ukraińskiego pod swoim kierownictwem{{odn|Struve|2016|s=278}}{{odn|Himka|2016|s=304}}. Dużą rolę w ułatwieniu realizacji pogromów lwowskich odegrała propaganda ukraińskich nacjonalistów z OUN-B, którzy umiejętnie podsycali antysemickie nastroje na Ukrainie{{odn|Motyka|2006|s=98}}.

Kai Struve uważa, że w dużej mierze nie powiódł się zamiar Niemców wciągnięcia ludności cywilnej Lwowa do antyżydowskiej przemocy podczas Dni Petlury, w przeciwieństwie do [[Pogromy lwowskie (1941)|pogromu z początku lipca 1941]]. Wynikało to z odmiennych okoliczności panujących we Lwowie pod koniec lipca 1941 (opadnięcie euforii wywołanej wyzwoleniem spod sowieckiej okupacji, brak impulsu wywołującego „gniew ludu”, jakim było wcześniej odkrycie ciał ofiar [[Masakry więzienne NKWD we Lwowie|masakr więziennych NKWD]], rozczarowanie Ukraińców nieuznaniem przez Niemców [[Akt odnowienia Państwa Ukraińskiego|ukraińskiej państwowości]]){{odn|Struve|2015|s=430-432}}.

== Liczba ofiar ==

Historycy oceniają, że podczas Dni Petlury zamordowano od 1 do 2 tys. ludzi{{odn|Jones|1999|s=52-53}}{{odn|Mazur|Skwara|Węgierski|2007|s=218-219}}{{odn|Motyka|2006|s=98}}{{odn|Struve|2016|s=275}}{{odn|Encyclopedia of Camps and Ghettos|2012|s=802}}. [[Eberhard Schöngarth]] raportował, że w dniach 21–31 lipca 1941 ''Einsatzkommando Lemberg'' rozstrzelało 1726 osób. Najpewniej w większości były to ofiary zabite podczas Dni Petlury, ponieważ w tym czasie nie było innych większych egzekucji{{odn|Struve|2016|s=275}}.

We wspomnieniach ocalonych Żydów pojawiały się zawyżone szacunki liczby ofiar sięgające 10 a nawet 15 tys. zabitych{{odn|Struve|2016|s=275}}.

== Nazewnictwo ==
Wydarzenia te już od 1941 roku były nazywane Dniami Petlury. Nie jest jasne, czy określenie to pojawiło się spontanicznie, czy też zostało wymyślone przez Niemców lub działaczy ukraińskich. Pochodzi ono od nazwiska byłego przewodniczącego [[Dyrektoriat (Ukraina)|Dyrektoriatu]] [[Ukraińska Republika Ludowa|Ukraińskiej Republiki Ludowej]], [[Symon Petlura|Symona Petlury]], zamordowanego w 1926 roku przez zamachowca żydowskiego pochodzenia [[Szolem Szwarcbard|Szolema Szwarcbarda]]. Dni Petlury miały być zemstą na Żydach za czyn  Szwarcbarda. Pierwszy dzień akcji był rzekomą rocznicą śmierci Petlury (w rzeczywistości zginął on 25 maja){{odn|Struve|2016|s=269}}.

W wielu wspomnieniach świadków i opracowaniach historycznych Dni Petlury są określane mianem ''pogromu''{{odn|Struve|2016|s=269}}. Tak czynił m.in. Eliyahu Jones, powołując się obszernie na wspomnienia Koppela Holzmana. Jednak jak wskazuje Kai Struve, wspomnienia Holzmana dotyczyły pogromu w Borysławiu a nie wydarzeń we Lwowie. W opinii tego badacza Dni Petlury nie powinno się klasyfikować jako pogromu z powodu zaplanowanego charakteru zastosowanej przemocy i stosunkowo niewielkiego udziału ludności cywilnej w tych wydarzeniach{{odn|Struve|2016|s=273-276}}.

== Uwagi ==
{{Uwagi|
<ref name="uwaga1">Heydrich 29 czerwca [[1941]] wydał rozkaz, w którym polecał wszystkim tzw. [[Einsatzgruppen]] policji i służb bezpieczeństwa (tzn. SS i SD) wykorzystanie kół antykomunistycznych i ich nastrojów antyżydowskich do oczyszczenia z [[Żydzi|Żydów]] terenów nowo zdobytych na Sowietach: „Zachęta do ''podjęcia wysiłku przez kręgi antykomunistyczne i antyżydowskie („Selbstreinigungsbestrebungen antikomummunistischer oder antijüdischer Kreise”) w celu samooczyszczenia'' zawarta została w przemówieniu Heydricha wygłoszonym w Berlinie 17 czerwca, następnie w formie pisemnej wyrażona w rozkazach do szefów czterech Einsatzgruppen z 29 czerwca i włączona do instrukcji dla wyższych dowódców SS i policji z 2 lipca. (Osobyj Archiw, Moskwa, 500-1-25, karty 387,391,393)”, Patrz: {{odn|ref=nie|Kershaw|2003|s=446 przyp. 16}}</ref>
<ref name="uwaga2">Pełny tekst [[telegram]]u Heydricha z 29 czerwca 1941: „W nawiązaniu do moich wywodów na spotkaniu z 17 czerwca w Berlinie przypominam: 1. Nie należy stawiać przeszkód dążeniom do samooczyszczania występującym na nowo zajętych terenach w kręgach antykomunistycznych i antyżydowskich. Przeciwnie, należy je wywoływać, nie pozostawiając śladu; jeśli to potrzebne – intensyfikować oraz kierować na odpowiednie tory w taki jednak sposób, żeby miejscowe „koła samoobrony” nie mogły później powoływać się na rozporządzenia lub udzielone polityczne obietnice. Patrz: {{odn|ref=nie|Musiał|2001|s=227}}</ref>
}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę |nazwisko=Dean|imię= Martin|nazwisko2= Hecker|imię2=Mel|tytuł =Encyclopedia of Camps and Ghettos, 1933–1945 |tom = II |część = A |tytuł tomu = ''Ghettos in German-Occupied Eastern Europe'' |rok = 2012 |wydawca = United States Holocaust Memorial Museum and Indiana University Press |miejsce = Bloomington and Indianapolis|isbn= 978-0-253-00202-0|język = en|odn={{odn/id|Encyclopedia of Camps and Ghettos|2012}}}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko r = Himka | imię r = John-Paul | nazwisko2 r =  | imię2 r = | autor r link = John-Paul Himka | rozdział = Pogrom lwowski w 1941 roku. Niemcy, ukraińscy nacjonaliści i miejski tłum | nazwisko = Zięba| imię = Andrzej A. | nazwisko2 = | imię2 = | tytuł = OUN, UPA i zagłada Żydów | wydanie = | wydawca = Księgarnia Akademicka | miejsce = Kraków | rok = 2016| isbn = 978-83-7638-682-9| odn=tak}}
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Hryciuk | imię = Grzegorz | nazwisko2 = | imię2 = | nazwisko3 = | imię3 = | autor link = Grzegorz Hryciuk | tytuł = Polacy we Lwowie 1939-1944. Życie codzienne | miejsce = Warszawa | rok = 2000 | wydawca = [[Książka i Wiedza]] | isbn = 83-05-13148-3 | odn = tak}}
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Jones | imię = Eliyahu | nazwisko2 = | imię2 = | autor link = | tytuł = Żydzi Lwowa w czasie okupacji 1939–1945 | miejsce = Łódź | rok = 1999 | wydawca =  Oficyna Bibliofilów | isbn = 83-87522-20-1 | odn = tak}}
*{{Cytuj książkę| nazwisko= Kershaw | imię = Ian | autor link = Ian Kershaw | tytuł = Hitler. 1941-1945 Nemesis' | wydawca = [[Dom Wydawniczy „Rebis”]] | miejsce = Poznań | rok = 2003 | isbn = 83-7301-324-5 |odn = tak}}
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Mazur | imię = Grzegorz | nazwisko2 = Skwara | imię2 = Jerzy | nazwisko3 = Węgierski | imię3 = Jerzy | autor link = | tytuł = Kronika 2350 dni wojny i okupacji Lwowa 1 IX 1939 - 5 II 1946 | miejsce = Katowice | rok = 2007 | wydawca = Unia| isbn = 978-83-86250-49-3 | odn = tak}}
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Motyka | imię = Grzegorz | nazwisko2 = | imię2 = | autor link = Grzegorz Motyka (historyk)| tytuł = Ukraińska partyzantka 1942-1960. Działalność Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów i Ukraińskiej Powstańczej Armii | miejsce = Warszawa | rok = 2006 | wydawca =  Instytut Studiów Politycznych PAN, Oficyna Wydawnicza RYTM | isbn = 83-88490-58-3 | odn = tak}}
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Musiał |imię = Bogdan|autor link = Bogdan Musiał |tytuł = Rozstrzelać elementy kontrrewolucyjne. Brutalizacja wojny niemiecko-sowieckiej latem 1941 roku |wydawca = Stowarzyszenie Kulturalne Fronda|miejsce = Warszawa|rok = 2001|isbn = 83-88747-40-1|odn=tak}}
* {{Cytuj książkę|nazwisko = Struve | imię = Kai | tytuł =  Deutsche Herrschaft, ukrainischer Nationalismus, antijüdische Gewalt. Der Sommer 1941 in der Westukraine | miejsce = Berlin/Boston | rok = 2015 | wydawca = Walter de Gruyter GmbH | isbn = 978-3-11-035998-5 | język = de | odn = tak}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko r = Struve | imię r = Kai | nazwisko2 r =  | imię2 r = | rozdział = Einsatzkommando Lemberg, ukraińska milicja i „dni Petlury” 25 i 26 lipca 1941 roku | nazwisko = Zięba| imię = Andrzej A. | nazwisko2 = | imię2 = | tytuł = OUN, UPA i zagłada Żydów | wydanie = | wydawca = Księgarnia Akademicka | miejsce = Kraków | rok = 2016| isbn = 978-83-7638-682-9| odn=tak}}
* {{Cytuj książkę |nazwisko=Альтман|imię=И.А.|nazwisko2= |imię2=|tytuł =Холокост на территории СССР: Энциклопедия|tom = |część = |tytuł tomu =|rok = 2009 |wydawca =Российская политическая энциклопедия (РОССПЭН), Научно-просветительный центр „Холокост” |miejsce = Moskwa|isbn= 978-5-8243-1296-6|język = ru|odn={{odn/id|Холокост на территории СССР: Энциклопедия|2009}}}}

[[Kategoria:Pogromy Żydów]]
[[Kategoria:Historia Lwowa w czasie II wojny światowej]]
[[Kategoria:Zagłada Żydów w Polsce]]
[[Kategoria:Zagłada Żydów na Ukrainie]]
[[Kategoria:Zbrodnie oddziałów SS i policji niemieckiej]]
[[Kategoria:1941 w okupowanej Polsce]]
[[Kategoria:OUN-B]]

title: Dni Petlury

Państwo: Polska (okupowana przez III Rzeszę)

Miejsce: Lwów

Liczba zabitych: 1–2 tys.

Typ ataku: pogrom, masowe zabójstwa, rabunki, niszczenie mienia

Sprawca: Einsatzkommando Lemberg, · ukraińska milicja


text:
# Achter de Kazerne
AFAS stadion Achter de Kazerne – stadion piłkarski, położony w mieście Mechelen, Belgia. Swoje mecze na tym obiekcie rozgrywa zespół KV Mechelen. Jego pojemność wynosi 14 145 miejsc.

title: Achter de Kazerne

wikitext:
{{Stadion infobox
 |nazwa                 = AFAS stadion Achter de Kazerne
 |nazwa oryginalna      =
 |zdjęcie               =
 |opis zdjęcia          =
 |pełna nazwa           =
 |przydomek             = Achter de Kazerne
 |poprzednia nazwa      =
 |państwo               = BEL
 |miejscowość           =
 |adres                 = Kleine Nieuwendijk 53, 2800 [[Mechelen]]
 |architekt             =
 |koszt budowy          =
 |data budowy           =
 |data otwarcia         =
 |data przebudowy       =
 |data zamknięcia       =
 |właściciel            =
 |operator              =
 |klub                  = [[KV Mechelen]]
 |inauguracja           =
 |pojemność stadionu    = 14 145
 |rekordowa frekwencja  =
 |oświetlenie           =
 |wymiary boiska        =
 |nawierzchnia boiska   = trawa
 |długość toru          =
 |nawierzchnia toru     =
 |dodatkowe wyposażenie =
 |kod mapy              = Antwerpia
 |współrzędne           = 51°2′13.86″N 4°29′11.03″E
 |commons               =
 |www                   =
}}
'''AFAS stadion Achter de Kazerne''' – stadion piłkarski, położony w mieście [[Mechelen]], [[Belgia]]. Swoje mecze na tym obiekcie rozgrywa zespół [[KV Mechelen]]. Jego pojemność wynosi 14 145 miejsc.

{{Stadiony Eerste klasse}}
{{Stadiony finałowe Superpucharu Europy UEFA}}

[[Kategoria:KV Mechelen]]
[[Kategoria:Stadiony piłkarskie w Belgii]]
[[Kategoria:Sport w Mechelen]]

title: AFAS stadion Achter de Kazerne

Państwo: Belgia

Adres: Kleine Nieuwendijk 53, 2800 Mechelen

Klub: KV Mechelen

Nawierzchnia boiska: trawa