text:
# Pilica
Pilica – rzeka w południowej i centralnej Polsce, najdłuższy lewy dopływ Wisły. Długość rzeki wynosi 319 km, a powierzchnia dorzecza 8341 km². Płynie przez Wyżynę Krakowsko-Częstochowską, Niziny Środkowopolskie oraz Nizinę Środkowomazowiecką i wpada do Wisły w okolicach wsi Ostrówek, w regionie geograficznym zwanym Doliną Środkowej Wisły.
W 1974, przez wybudowanie zapory i spiętrzenie wód, w okolicy Sulejowa utworzono Zalew Sulejowski, długości ok. 17 km, maksymalnej szerokości 2 km i powierzchni 2700 ha.
Obszar dorzecza Pilicy określany jest nazwą Nadpilicze. W 1997 powstało Stowarzyszenie Przyjaciół Pilicy i Nadpilicza.

## Dopływy
W kolejności od źródeł do ujścia.

- Udorka (P)
- Uniejówka (P)
- Krztynia (L)
- Białka (L)
- Zwlecza (P)
- Kurzelówka (P)
- Brzozówka (P)
- Czarna (Włoszczowska) (P)
- Baryczka (L)
- Struga (L)
- Struga Strzelecka (L)
- Jaworka (L)
- Ojrzanka (P)
- Stobianka (L)
- Czarna (Konecka) (P)
- Radońka (P)
- Luciąża (L)
- Wolbórka (L)
- Gać (L)
- Słomianka (P)
- Olszówka (L)
- Luboczanka (L)
- Rokitna (L)
- Kiełcznica (P)
- Drzewiczka (P)
- Gostomka (L)
- Mogielanka (L)
- Rykolanka (L)
- Pierzchnianka (P)
- Dyga (P)
- Struga (L)
- Strzyżynka (P)
- Zwierzyniec (P)
- Kanał Trzebieński (P)

## Ochrona przyrody
Nadpiliczne Parki Krajobrazowe:
- Przedborski Park Krajobrazowy
- Sulejowski Park Krajobrazowy
- Spalski Park Krajobrazowy

## Miasta położone nad Pilicą
- Pilica
- Szczekociny
- Koniecpol
- Przedbórz
- Sulejów
- Tomaszów Mazowiecki (największe miasto. Nad rzeką w lipcu 2020 roku oddano do użytku wielofunkcyjną przystań z amfiteatrem[2] o powierzchni ponad 1 ha)
- Inowłódz
- Nowe Miasto nad Pilicą
- Wyśmierzyce
- Białobrzegi
- Warka

## Wsie położone nad Pilicą
Budy Michałowskie, Dobra, Dobra-Kolonia, Sławniów, Wierbka, Kleszczowa, Wola Libertowska, Łany Małe, Żarnowiec, Łany Wielkie, Brzeziny, Małoszyce, Jasieniec, Dąbrowica, Grodzisko, Rudka, Maluszyn, Krzętów, Będzyn, Taras, Faliszew, Łęg Ręczyński, Skotniki, Ostrów, Smardzewice, Spała, Teofilów, Zakościele, Kozłowiec, Żądłowice, Rzeczyca, Mysiakowiec, Gapinin, Domaniewice, Łęgonice, Pobiedna, Wola Pobiedzińska, Gostomia, Tomczyce, Ulaski Stamirowskie, Przybyszew, Michałów Górny, Pilica, Ostrołęka, Przylot, Sudzinek, Pacew, Wola Przedborska, Przyłęk, Bobrowniki, Góry, Grotowice, Ponikła, Kozłowiec, Brzeg, Brzeźce.

## Szlak wodny Pilicy
Długość: 228 km
Trasa: Zarzecze – Przedbórz – Faliszew – Skotniki – Sulejów – Zalew Sulejowski – Tomaszów Mazowiecki – Spała – Inowłódz – Żądłowice – Grotowice – Domaniewice – Nowe Miasto nad Pilicą – Białobrzegi – Warka – ujście Pilicy.
Stopień trudności według klasyfikacji międzynarodowej: CL I (przejazd łatwy), miejscami CL II (przejazd trudniejszy – wąskie koryto, znaczny spadek, kamieniste dno).

## PieszySzlak Rekreacyjny Rzeki Pilicy
Długość: 122 km
Wzdłuż środkowego odcinka Pilicy przebiega  pieszy Szlak Rekreacyjny Rzeki Pilicy.
Trasa: Piotrków Trybunalski – Barkowice – Bronisławów – Swolszewice – Borki – zapora na Pilicy – Smardzewice – Tresta – Zarzęcin – Sulejów – Taraska – Szarbsko – Dąbrówka – Diabla Góra – Wacławów – Skotniki – Faliszew – Taras – Przedbórz – Biały Brzeg – okolice wsi Rączki – Krzętów

## Rzeka w kulturze
Przez wieki Pilica stanowiła granicę między historycznymi krainami: Małopolską, Wielkopolską i Mazowszem. Podział ten utrzymał się częściowo w czasach zaborów, a po odzyskaniu niepodległości przez Polskę został zatarty. Tereny nadpiliczne przez większość okresów dziejów Polski pozostawały na uboczu głównych nurtów życia kulturalnego, jednak niektóre z okolicznych miejscowości były lokalnymi ośrodkami kultury (zamki, klasztory, pałace) i słyną z wydarzeń historycznych lub cyklicznych wydarzeń kulturalnych (np. Pilica, Żarnowiec, Koniecpol, Przedbórz, Bąkowa Góra, Majkowice, Skotniki, Sulejów, Tomaszów Mazowiecki, Spała, Inowłódz, Nowe Miasto nad Pilicą, Przybyszew, Warka, a na pobliskich terenach na wschód od Pilicy znajdują się ośrodki górnicze, hutnicze i metalurgiczne dawnego Staropolskiego Okręgu Przemysłowego (m.in. Maleniec, Skórnice i Pląskowice).
W latach 1965–1994 w Tomaszowie Mazowieckim istniały duże zakłady odzieżowe nazwane – od położenia w największym mieście nad Pilicą – Zakładami Przemysłu Odzieżowego „Pilica”.
Przy innym dużym zakładzie produkcyjnym w Tomaszowie – Wistomie, przez czterdzieści lat działał zespół kultury ludowej „Piliczanie”, który w okresie PRL występował z wieloma koncertami w Polsce i za granicą.
W Tomaszowie Mazowieckim od początku XXI wieku działa „Skansen Rzeki Pilicy”, gromadzący pamiątki związane z Pilicą; do największych atrakcji należą budynek młyna wodnego, jak również wyłowiony z Pilicy i odrestaurowany do stanu używalności niemiecki pojazd pancerny.
Na wyposażeniu Wojska Polskiego od drugiej dekady XXI wieku znajduje się przeciwlotniczy zestaw bardzo krótkiego zasięgu Pilica.

title: Pilica

wikitext:
{{Inne znaczenia|rzeki, lewego dopływu Wisły|[[Pilica (ujednoznacznienie)|inne znaczenia tej nazwy]]}}
{{Rzeka infobox
 | nazwa               = Pilica
 | zdjęcie             = The Pilica River in Tomaszów Mazowiecki. View from the bridge on Modrzewskiego Street.jpg
 | opis zdjęcia        = Pilica na wysokości [[Tomaszów Mazowiecki|Tomaszowa Mazowieckiego]]
 | kontynent           = Europa
 | państwo             = Polska
 | lokalizacja         =
 | rodzaj cieku        = rzeka
 | długość             = 319
 | spadek              =
 | powierzchnia zlewni = 8341
 | średni przepływ     = 48,6
 | miejsce przepływu   = w pobliżu ujścia
 | źródło: miejsce     = w okolicy miasta [[Pilica (miasto)|Pilica]]
 | źródło: wysokość    = 350 m n.p.m.
 | źródło: współrzędne = 50°27′11,2″N 19°38′24,3″E
 | ujście: recypient   = [[Wisła]]
 | ujście: miejsce     = w okolicy wsi Mniszew (powiat kozienicki)
 | ujście: wysokość    = 96 m n.p.m.
 | ujście: współrzędne = 51°51'46″N 21°16'51″E
 | mapa                = Zlewnia Pilicy.png
 | opis mapy           = Mapa zlewni Pilicy
 | szlak               =
{{Rzeka infobox/źródło|319|w okolicy miasta [[Pilica (miasto)|Pilica]]|350 m n.p.m.}}
{{Rzeka infobox/dopływ||L|[[Drzewiczka]]}}
{{Rzeka infobox/dopływ||L|[[Czarna (dopływ Pilicy koło Sulejowa)|Czarna Konecka]]}}
{{Rzeka infobox/dopływ||L|[[Luciąża (rzeka)|Luciąża]]}}
{{Rzeka infobox/dopływ||L|[[Wolbórka]]}}
{{Rzeka infobox/dopływ||L|[[Biestrzykówka]]}}
{{Rzeka infobox/ujście|D||w okolicy wsi [[Ostrówek (powiat grójecki)|Ostrówek]]}}
 | commons             = Pilica River
 |wikisłownik = Pilica
}}
[[Plik:Szczekociny Pilica 12.08.08 p2.jpg|thumb|240px|Pilica w początkowym biegu (Szczekociny)]]
[[Plik:Pilica river, view from the bridge in Radoszewnica.jpg|mały|240px|Pilica w Radoszewnicy]]
'''Pilica''' – [[rzeka]] w południowej i centralnej [[Polska|Polsce]], najdłuższy lewy dopływ [[Wisła|Wisły]]. Długość rzeki wynosi 319 km<ref>{{encyklopedia PWN|id = 3957220|tytuł=Pilica|data dostępu=2008-06-06}}</ref>, a powierzchnia dorzecza 8341 km². Płynie przez [[Wyżyna Krakowsko-Częstochowska|Wyżynę Krakowsko-Częstochowską]], [[Niziny Środkowopolskie]] oraz [[Nizina Środkowomazowiecka|Nizinę Środkowomazowiecką]] i wpada do [[Wisła|Wisły]] w okolicach wsi [[Ostrówek (powiat grójecki)|Ostrówek]], w regionie geograficznym zwanym [[Dolina Środkowej Wisły|Doliną Środkowej Wisły]].

W 1974, przez wybudowanie zapory i spiętrzenie wód, w okolicy [[Sulejów|Sulejowa]] utworzono [[Jezioro Sulejowskie|Zalew Sulejowski]], długości ok. 17 km, maksymalnej szerokości 2 km i powierzchni 2700 ha.

Obszar [[Dorzecze|dorzecza]] Pilicy określany jest nazwą Nadpilicze. W 1997 powstało [[Stowarzyszenie Przyjaciół Pilicy i Nadpilicza]].

== Dopływy ==
W kolejności od źródeł do ujścia.
{{Układ wielokolumnowy | szerokość = 220px |
* [[Udorka]] (P)
* [[Uniejówka]] (P)
* [[Krztynia]] (L)
* [[Białka (dopływ Pilicy)|Białka]] (L)
* [[Zwlecza (rzeka)|Zwlecza]] (P)
* [[Kurzelówka]] (P)
* [[Brzozówka (dopływ Pilicy)|Brzozówka]] (P)
* [[Czarna (Włoszczowska)|Czarna]] (Włoszczowska) (P)
* [[Baryczka (dopływ Pilicy)|Baryczka]] (L)
* [[Struga (dopływ Pilicy I)|Struga]] (L)
* [[Struga Strzelecka]] (L)
* [[Jaworka (dopływ Pilicy)|Jaworka]] (L)
* [[Ojrzanka]] (P)
* [[Stobianka]] (L)
* [[Czarna (dopływ Pilicy koło Sulejowa)|Czarna]] (Konecka) (P)
* [[Radońka (struga)|Radońka]] (P)
* [[Luciąża (rzeka)|Luciąża]] (L)
* [[Wolbórka]] (L)
* [[Gać (dopływ Pilicy)|Gać]] (L)
* [[Słomianka (rzeka)|Słomianka]] (P)
* [[Olszówka (dopływ Pilicy)|Olszówka]] (L)
* [[Luboczanka]] (L)
* [[Rokitna (dopływ Pilicy)|Rokitna]] (L)
* [[Kiełcznica (dopływ Pilicy)|Kiełcznica]] (P)
* [[Drzewiczka]] (P)
* [[Lubanka|Gostomka]] (L)
* [[Mogielanka]] (L)
* [[Rykolanka]] (L)
* [[Pierzchnianka (dopływ Pilicy)|Pierzchnianka]] (P)
* [[Dyga]] (P)
* [[Struga (dopływ Pilicy II)|Struga]] (L)
* [[Strzyżynka]] (P)
* [[Zwierzyniec (dopływ Pilicy)|Zwierzyniec]] (P)
* [[Kanał Trzebieński]] (P)
}}

== Ochrona przyrody ==
[[Nadpiliczne Parki Krajobrazowe]]:
* [[Przedborski Park Krajobrazowy]]
* [[Sulejowski Park Krajobrazowy]]
* [[Spalski Park Krajobrazowy]]

== Miasta położone nad Pilicą ==
* [[Pilica (miasto)|Pilica]]
* [[Szczekociny]]
* [[Koniecpol]]
* [[Przedbórz]]
* [[Sulejów]]
* [[Tomaszów Mazowiecki]] (największe miasto. Nad rzeką w lipcu 2020 roku oddano do użytku wielofunkcyjną przystań z [[amfiteatr]]em<ref>{{Cytuj |tytuł = Przystań nareszcie otwarta... od piątku |data = 2020-07-07 |data dostępu = 2020-07-07 |opublikowany = Nasz Tomaszów |url = https://www.nasztomaszow.pl/wiadomosci/32628,przystan-nareszcie-otwarta-od-piatku |język = pl}}</ref> o powierzchni ponad 1 ha)
* [[Inowłódz]]
* [[Nowe Miasto nad Pilicą]]
* [[Wyśmierzyce]]
* [[Białobrzegi]]
* [[Warka]]

== Wsie położone nad Pilicą ==
[[Budy Michałowskie (powiat grójecki)|Budy Michałowskie]], [[Dobra (województwo śląskie)|Dobra]], [[Dobra-Kolonia]], [[Sławniów]], [[Wierbka]], [[Kleszczowa]], [[Wola Libertowska]], [[Łany Małe]], [[Żarnowiec (województwo śląskie)|Żarnowiec]], [[Łany Wielkie (powiat zawierciański)|Łany Wielkie]], [[Brzeziny (powiat zawierciański)|Brzeziny]], [[Małoszyce (województwo śląskie)|Małoszyce]], [[Jasieniec (województwo świętokrzyskie)|Jasieniec]], [[Dąbrowica (województwo świętokrzyskie)|Dąbrowica]], [[Grodzisko (powiat radomszczański)|Grodzisko]], [[Rudka (powiat radomszczański)|Rudka]], [[Maluszyn (województwo łódzkie)|Maluszyn]], [[Krzętów]], [[Będzyn (powiat piotrkowski)|Będzyn]], [[Taras (wieś w województwie łódzkim)|Taras]], [[Faliszew]], [[Łęg Ręczyński]], [[Skotniki (powiat piotrkowski)|Skotniki]], [[Ostrów (gmina Aleksandrów)|Ostrów]], [[Smardzewice]], [[Spała]], Teofilów, Zakościele, Kozłowiec, Żądłowice, [[Rzeczyca (gmina Rzeczyca)|Rzeczyca]], [[Mysiakowiec]], [[Gapinin]], [[Domaniewice (powiat grójecki)|Domaniewice]], [[Łęgonice]], [[Pobiedna (województwo mazowieckie)|Pobiedna]], [[Wola Pobiedzińska]], [[Gostomia (województwo mazowieckie)|Gostomia]], [[Tomczyce (gmina Mogielnica)|Tomczyce]], [[Ulaski Stamirowskie]], [[Przybyszew (województwo mazowieckie)|Przybyszew]], [[Michałów Górny]], [[Pilica (województwo mazowieckie)|Pilica]], [[Ostrołęka (powiat grójecki)|Ostrołęka]], [[Przylot]], [[Sudzinek]], [[Pacew]], [[Wola Przedborska]], [[Przyłęk (województwo śląskie)|Przyłęk]], [[Bobrowniki (województwo świętokrzyskie)|Bobrowniki]], [[Góry (powiat białobrzeski)|Góry]], [[Grotowice (powiat tomaszowski)|Grotowice]], [[Ponikła (województwo łódzkie)|Ponikła]], [[Kozłowiec (województwo łódzkie)|Kozłowiec]], [[Brzeg (powiat tomaszowski)|Brzeg]], [[Brzeźce (województwo mazowieckie)|Brzeźce]].

== Szlak wodny Pilicy ==
'''Długość''': 228 km

'''Trasa''': [[Zarzecze (powiat zawierciański)|Zarzecze]] – [[Przedbórz]] – [[Faliszew]] – [[Skotniki (powiat piotrkowski)|Skotniki]] – [[Sulejów]] – [[Jezioro Sulejowskie|Zalew Sulejowski]] – [[Tomaszów Mazowiecki]] – [[Spała]] – [[Inowłódz]] – [[Żądłowice]] – [[Grotowice (powiat tomaszowski)|Grotowice]] – [[Domaniewice (powiat grójecki)|Domaniewice]] – [[Nowe Miasto nad Pilicą]] – [[Białobrzegi]] – [[Warka]] – ujście Pilicy.

Stopień trudności według klasyfikacji międzynarodowej: CL I (przejazd łatwy), miejscami CL II (przejazd trudniejszy – wąskie koryto, znaczny spadek, kamieniste dno).

== {{szlak|niebieski}} Pieszy [[Szlak Rekreacyjny Rzeki Pilicy]] ==
'''Długość''': 122 km

Wzdłuż środkowego odcinka Pilicy przebiega {{szlak|niebieski}} pieszy [[Szlak Rekreacyjny Rzeki Pilicy]].

'''Trasa''': [[Piotrków Trybunalski]] – [[Barkowice]] – [[Bronisławów (powiat piotrkowski)|Bronisławów]] – [[Swolszewice Małe|Swolszewice]] – Borki – zapora na Pilicy – [[Smardzewice]] – [[Tresta]] – [[Zarzęcin (wieś)|Zarzęcin]] – [[Sulejów]] – [[Taraska]] – [[Szarbsko]] – [[Dąbrówka (gmina Aleksandrów)|Dąbrówka]] – [[Diabla Góra (Wzgórza Opoczyńskie)|Diabla Góra]] – [[Wacławów (powiat piotrkowski)|Wacławów]] – [[Skotniki (powiat piotrkowski)|Skotniki]] – [[Faliszew]] – [[Taras (wieś w województwie łódzkim)|Taras]] – [[Przedbórz]] – [[Biały Brzeg]] – okolice wsi [[Rączki (województwo świętokrzyskie)|Rączki]] – [[Krzętów]]

== Rzeka w kulturze ==
Przez wieki Pilica stanowiła granicę między [[Kraina historyczna|historycznymi krainami]]: [[Małopolska|Małopolską]], [[Wielkopolska|Wielkopolską]] i [[Mazowsze]]m. Podział ten utrzymał się częściowo w czasach zaborów, a po odzyskaniu niepodległości przez Polskę został zatarty. Tereny nadpiliczne przez większość okresów dziejów Polski pozostawały na uboczu głównych nurtów życia kulturalnego, jednak niektóre z okolicznych miejscowości były lokalnymi ośrodkami kultury (zamki, klasztory, pałace) i słyną z wydarzeń historycznych lub cyklicznych wydarzeń kulturalnych (np. Pilica, [[Żarnowiec (województwo śląskie)|Żarnowiec]], [[Koniecpol]], [[Przedbórz]], [[Bąkowa Góra]], [[Majkowice (województwo łódzkie)|Majkowice]], [[Skotniki (powiat piotrkowski)|Skotniki]], [[Sulejów]], [[Tomaszów Mazowiecki]], [[Spała]], [[Inowłódz]], [[Nowe Miasto nad Pilicą]], [[Przybyszew (województwo mazowieckie)|Przybyszew]], [[Warka]], a na pobliskich terenach na wschód od Pilicy znajdują się ośrodki górnicze, hutnicze i metalurgiczne dawnego [[Staropolski Okręg Przemysłowy|Staropolskiego Okręgu Przemysłowego]] (m.in. [[Maleniec (powiat konecki)|Maleniec]], [[Skórnice]] i [[Pląskowice]])<ref>Skoczylas Michał M. Historia medycyny a potencjał turystyczny Nadpilicza Środkowego. W: red. Magowska Anita, Pękacka-Falkowska Katarzyna, Owecki Michał. Wybrane problemy historii medycyny. W kręgu epistemologii i praktyki. Poznań: Wydawnictwo Kontekst, 2020, s. 53-75. {{ISBN|978-83-65275-95-0}}, [https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/582738/edition/494402/content treść on-line]</ref>.

W latach 1965–1994 w Tomaszowie Mazowieckim istniały duże zakłady odzieżowe nazwane – od położenia w największym mieście nad Pilicą – Zakładami Przemysłu Odzieżowego „Pilica”.

Przy innym dużym zakładzie produkcyjnym w Tomaszowie – [[Zakłady Włókien Chemicznych „Wistom”|Wistomie]], przez czterdzieści lat działał zespół kultury ludowej „Piliczanie”, który w okresie PRL występował z wieloma koncertami w Polsce i za granicą<ref>{{Cytuj |tytuł = Antoniego Malewskiego historie subiektywne: Mirek Orłowski (71) |data = 2019-06-20 |data dostępu = 2020-06-22 |opublikowany = Nasz Tomaszów |url = https://www.nasztomaszow.pl/wiadomosci/16201,antoniego-malewskiego-historie-subiektywne-mirek-o |język = pl}}</ref>.

W Tomaszowie Mazowieckim od początku XXI wieku działa „[[Skansen Rzeki Pilicy]]”, gromadzący pamiątki związane z Pilicą; do największych atrakcji należą budynek [[Młyn wodny|młyna wodnego]], jak również wyłowiony z Pilicy i odrestaurowany do stanu używalności niemiecki pojazd pancerny<ref>{{Cytuj |tytuł = O Skansenie {{!}} Skansen Rzeki Pilicy |data dostępu = 2020-07-10 |url = http://skansenpilicy.pl/skansen/o-skansenie/ |język = pl}}</ref>.

Na wyposażeniu Wojska Polskiego od drugiej dekady XXI wieku znajduje się przeciwlotniczy zestaw bardzo krótkiego zasięgu [[PSR-A Pilica|''Pilica'']]<ref>{{Cytuj |tytuł = PZRA PILICA |data dostępu = 2020-07-10 |opublikowany = wml.wat.edu.pl |url = https://wml.wat.edu.pl/index.php/historia-ztr/pzrpilica-ztr.html |archiwum = https://web.archive.org/web/20200710151300/https://wml.wat.edu.pl/index.php/historia-ztr/pzrpilica-ztr.html |zarchiwizowano = 2020-07-10}}</ref>.

== Zobacz też ==
* [[rzeki w Polsce]]
* [[most im. gen. Tadeusza Buka w Spale]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{SgKP|VIII|135| Pilica}}
* [http://www.nadpilicze.most.org.pl Nadpilicze Zielone]
* [https://polona.pl/search/?filters=keyword:%22Pilica_(rzeka)%22,public:1,hasTextContent:0 Archiwalne widoki rzeki] w bibliotece [[Polona]]

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Rzeki w Polsce]]
[[Kategoria:Dorzecze Pilicy| ]]
[[Kategoria:Sieć wodna Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej]]

title: Pilica

Kontynent: Europa

Państwo: Polska

Średni przepływ: 48,6 m³/s w pobliżu ujścia

Recypient: Wisła


text:
# Arne Risa
Arne Risa (ur. 5 maja 1944 w Bergen) – norweski biegacz długodystansowy. Specjalizował się na dystansach 3000 m z przeszkodami i 10000 m. Reprezentował barwy klubu IL Gular. Podczas kariery mierzył 175 cm, ważył 65 kg.

## Osiągnięcia
- Mistrz Norwegii w biegu na 3000 m z przeszkodami (2x): 1968, 1969[1]
- Mistrz Norwegii w biegu na 10 000 m (5x): 1969, 1970, 1971, 1972, 1974[2]
- Mistrz Norwegii w biegu przełajowym na dystansie 4000 m: 1968[3]
- Mistrz Norwegii w biegu przełajowym na dystansie 8000: 1969, 1972[3]

Wielokrotny rekordzista kraju na różnych dystansach.
Risa startował na olimpiadzie w 1968 roku. W finale biegu na 3000 m z przeszkodami zajął ósme miejsce z czasem 9:09.98 min. Był też uczestnikiem Igrzysk w 1972 roku. W 1969 roku zajął szóstą pozycję w tej samej konkurencji na Mistrzostwach Europy. Wielokrotnie reprezentował Norwegię w zawodach Pucharu Europy.
Jego rekordy życiowe to 8:31.6 min w biegu na 3000 m z przeszkodami (sierpień 1970 – zawody na Bislett Stadion), 13:41.0 w biegu na 5000 metrów (20 czerwca 1970, Warszawa) oraz 28:24,41 min w biegu na 10 000 m (sierpień 1971 – zawody w Helsinkach).

wikiname: plwiki

title: Arne Risa

in_language: pl

wikitext:
{{Sportowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Arne Risa
 |imię i nazwisko org       =
 |dyscyplina                = lekkoatletyka
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |pełne imię i nazwisko     =
 |data urodzenia            = [[5 maja]] [[1944]]
 |miejsce urodzenia         = [[Bergen]]
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |obywatelstwo              =
 |wzrost                    = 175 cm
 |pozycja                   =
 |klub                      = [[IL Gular]]
 |numer w klubie            =
 |kariera juniorska         =
 |kariera seniorska         =
 |kariera reprezentacyjna   =
 |kariera trenerska         =
 |medale                    =
{{Medalista infobox/reprezentacja|NOR}}
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Arne Risa''' (ur. [[5 maja]] [[1944]] w [[Bergen]]) – [[Norwegia|norweski]] [[Bieg długodystansowy|biegacz długodystansowy]]. Specjalizował się na dystansach [[Bieg na 3000 metrów z przeszkodami|3000 m z przeszkodami]] i [[Bieg na 10 000 metrów|10000 m]]. Reprezentował barwy klubu [[IL Gular]]. Podczas kariery mierzył 175 cm, ważył 65 kg.

== Osiągnięcia ==
* [[Plik:Gold medal with cup.svg|16px]] Mistrz Norwegii w biegu na 3000 m z przeszkodami (2x): 1968, 1969<ref>{{Cytuj |url = http://web.archive.org/web/20140219230311/http://www.friidrett.no/stevner/statistikk/nm/Documents/m3000h.htm |tytuł = 404<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> |opublikowany = www.friidrett.no |język = no |data dostępu = 2018-12-19 |archiwum = https://web.archive.org/web/20140219230311/http://www.friidrett.no/stevner/statistikk/nm/Documents/m3000h.htm |zarchiwizowano = 2014-02-19 }}</ref>
* [[Plik:Gold medal with cup.svg|16px]] Mistrz Norwegii w biegu na 10 000 m (5x): 1969, 1970, 1971, 1972, 1974<ref>{{Cytuj |url = http://web.archive.org/web/20140219210951/http://www.friidrett.no/stevner/statistikk/nm/Documents/m10000.htm |tytuł = 404<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> |opublikowany = www.friidrett.no |język = no |data dostępu = 2018-12-19 |archiwum = https://web.archive.org/web/20140219210951/http://www.friidrett.no/stevner/statistikk/nm/Documents/m10000.htm |zarchiwizowano = 2014-02-19 }}</ref>
* [[Plik:Gold medal with cup.svg|16px]] Mistrz Norwegii w [[bieg przełajowy|biegu przełajowym]] na dystansie 4000 m: 1968<ref name="a">{{Cytuj |url = http://www.gbrathletics.com/nc/nor.htm |tytuł = Norwegian Championships<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> |opublikowany = www.gbrathletics.com |język = en |data dostępu = 2017-11-22}}</ref>
* [[Plik:Gold medal with cup.svg|16px]] Mistrz Norwegii w [[bieg przełajowy|biegu przełajowym]] na dystansie 8000: 1969, 1972<ref name="a" />

Wielokrotny rekordzista kraju na różnych dystansach.

Risa startował na [[Letnie igrzyska olimpijskie|olimpiadzie]] w [[Letnie Igrzyska Olimpijskie 1968|1968]] roku. W finale biegu na 3000 m z przeszkodami zajął ósme miejsce z czasem '''9:09.98 min'''. Był też uczestnikiem Igrzysk w [[Letnie Igrzyska Olimpijskie 1972|1972]] roku. W [[1969]] roku zajął szóstą pozycję w tej samej konkurencji na [[Mistrzostwa Europy w Lekkoatletyce 1969|Mistrzostwach Europy]]. Wielokrotnie reprezentował Norwegię w zawodach [[Puchar Europy w lekkoatletyce|Pucharu Europy]]<ref>{{Cytuj |url = http://friidrett.no/stevner/statistikk/internasjonalt/Documents/Europacup.htm |tytuł = < Tytuł wygenerowany przez bota |data dostępu = 2012-05-16 |archiwum = https://web.archive.org/web/20120516020425/http://friidrett.no/stevner/statistikk/internasjonalt/Documents/Europacup.htm |zarchiwizowano = 2012-05-16}}</ref>.

Jego rekordy życiowe to '''8:31.6 min'''<ref name="r">Wynik z pomiaru ręcznego.</ref> w biegu na 3000 m z przeszkodami (sierpień 1970 – zawody na [[Bislett Stadion]])<ref>{{Cytuj |url = http://www.friidrett.no/stevner/statistikk/alletider/Documents/sen/M3000H.htm |tytuł = 3000 meter hinder/steeplechase |data dostępu = 2013-10-29 |archiwum = https://web.archive.org/web/20131029195920/http://www.friidrett.no/stevner/statistikk/alletider/Documents/sen/M3000H.htm |zarchiwizowano = 2013-10-29}}</ref>, '''13:41.0'''<ref name="r" /> w [[Bieg na 5000 metrów|biegu na 5000 metrów]] (20 czerwca 1970, Warszawa)<ref>{{Cytuj stronę |url = http://www.friidrett.no/stevner/statistikk/alletider/Documents/sen/M5000.htm |tytuł = 5000 meter |archiwum = https://web.archive.org/web/20120804203223/http://www.friidrett.no/stevner/statistikk/alletider/Documents/sen/M5000.htm |zarchiwizowano = 2012-08-04 |data dostępu = 2012-08-04}}</ref> oraz '''28:24,41 min''' w biegu na 10 000 m (sierpień [[1971]] – zawody w [[Helsinki|Helsinkach]])<ref>{{Cytuj stronę |url = http://www.friidrett.no/stevner/statistikk/alletider/Documents/sen/M10000.htm |tytuł = 10000 meter |archiwum = https://web.archive.org/web/20120804203854/http://www.friidrett.no/stevner/statistikk/alletider/Documents/sen/M10000.htm |zarchiwizowano = 2012-08-04 |data dostępu = 2012-08-04}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Waśko |imię = Janusz |nazwisko2 = Socha |imię2 = Andrzej |autor link = |tytuł = Athletics National Records Evolution 1912 – 2006 |data = 2007 |miejsce = Zamość - Sandomierz |strony = 53,64}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{Cytuj stronę | url = http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ri/arne-risa-1.html | tytuł = Profil na sports-reference.com | opublikowany = sports-reference.com | archiwum = https://web.archive.org/web/20090106091549/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ri/arne-risa-1.html | zarchiwizowano = 2009-01-06}} {{lang|en}}
* {{tilastopaja |id=3946 |nazwa=Arne Risa |data dostępu=2020-03-26}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Risa, Arne}}
[[Kategoria:Norwescy długodystansowcy]]
[[Kategoria:Norwescy olimpijczycy (Meksyk 1968)]]
[[Kategoria:Norwescy olimpijczycy (Monachium 1972)]]
[[Kategoria:Lekkoatleci na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1968]]
[[Kategoria:Lekkoatleci na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1972]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Bergen]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1944]]

title: · Arne Risa

Data i miejsce urodzenia: 5 maja 1944 · Bergen

Klub: IL Gular


text:
# Taumarunui
Taumarunui – miasto w Nowej Zelandii. Położone w środkowej części Wyspy Północnej, w regionie Manawatu-Wanganui, 4879 mieszkańców. (dane szacunkowe – styczeń 2010).

title: Taumarunui

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Taumarunui
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = NZL
 |1. jednostka administracyjna = [[Manawatu-Wanganui]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2010
 |liczba ludności              = 4879
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |współrzędne                  = 38°53′0″S 175°15′7″E
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Taumarunui''' – [[miasto]] w [[Nowa Zelandia|Nowej Zelandii]]. Położone w środkowej części [[Wyspa Północna (Nowa Zelandia)|Wyspy Północnej]], w regionie [[Manawatu-Wanganui]], 4879 mieszkańców<ref>{{Cytuj stronę |url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gpro&lng=en&des=wg&geo=-165&srt=pnan&col=abcdefghinoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=184031526 |tytuł=World Gazetteer |data dostępu=2013-04-28 |archiwum=https://archive.is/20130428142112/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gpro&lng=en&des=wg&geo=-165&srt=pnan&col=abcdefghinoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=184031526 |zarchiwizowano=2013-04-28 }}</ref>. (dane szacunkowe – styczeń [[2010]]).

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miasta w regionie Manawatu-Wanganui]]

title: Taumarunui

Państwo: Nowa Zelandia

Region: Manawatu-Wanganui


text:
# Lockheed L-14 Super Electra
Lockheed L-14 Super Electra – samolot pasażerski i transportowy przedsiębiorstwa Lockheed zaprojektowany w późnych latach 30. XX wieku. Stworzona na bazie modelu L-10 Electra, Super Electra stała się jednym z popularniejszych samolotów pasażerskich okresu poprzedzającego wybuch II wojny światowej. W czasie wojny na jej podstawie stworzono samolot bombowo-patrolowy Lockheed Hudson. Jednym z najbardziej znanych użytkowników samolotu był premier Wielkiej Brytanii Neville Chamberlain.

## Historia
Projekt samolotu Lockheed Model 14 Super Electra został stworzony przez Dona Palmera z zakładów Lockheeda w Burbank. Super Electra była w zasadzie powiększoną wersją samolotu Lockheed L-10 Electra tego samego producenta, z liczbą miejsc siedzących zwiększoną z 10 do 14 (stąd numeracja). Maszyna powstała jako odpowiedź na wprowadzenie na rynek samolotów pasażerskich Douglas DC-2 oraz Boeing 247. Oblot prototypu odbył się 29 lipca 1937, za sterami zasiadł Marshall Headle.
Początkowo samolot oferowano w wersji z dwoma silnikami gwiazdowymi Pratt & Whitney R-1690 Hornet, z czasem wprowadzono możliwość zamontowania mocniejszych silników Wright R-1820 Cyclone.

## Produkcja i warianty
W sumie w latach 1937–1940 zakłady Lockheeda zbudowały 114 egzemplarzy Modelu 14 w różnych wersjach wyposażenia. Licencyjną produkcję uruchomiły w Japonii zakłady Tachikawa, które zbudowały w sumie 119 maszyn oznaczonych jako „Tachikawa LO” (w czasie II wojny światowej alianci nadali maszynie kod rozpoznawczy „Thelma”). Kolejne 121 sztuk w wersji transportowej zbudowały zakłady Kawasaki pod marką Kawasaki Typ 1. Wersja tego producenta różniła się od oryginału wydłużonym o 1,4 m kadłubem oraz większymi drzwiami załadunkowymi w boku kadłuba.

## Lockheed Super Electra w Polsce
Od 1936 Polskie Linie Lotnicze LOT użytkowały kilka maszyn Lockheed L-10 Electra. W 1937 zdecydowano się na zakup 10 maszyn nowej, powiększonej wersji. Pierwsze pięć maszyn przypłynęło do Polski na pokładzie transatlantyków MS Batory i MS Piłsudski w kwietniu i maju 1938. Maszyny zmontowano na lotnisku w Rumi.
Władze spółki postanowiły wykorzystać zakup nowoczesnego samolotu propagandowo. Zdecydowano, że ostatnia z maszyn zostanie sprowadzona z fabryki w Burbank do Warszawy drogą lotniczą. Według ówczesnej prasy, z uwagi na kosztowny transport morski, wiążący się też z możliwościami uszkodzeń i korozji, „dyrekcja LOTU zdecydowała wypróbować jedyną właściwą drogę dla transportu samolotów komunikacyjnych, tj. powietrze”. Lot odbył się w maju 1938 roku. Załoga w składzie: Wacław Makowski (dyrektor LOT i pierwszy pilot), Zbigniew Wysiekierski (drugi pilot), Szymon Piskorz (mechanik), Alfons Rzeczewski (radiooperator, został w Cristobal) oraz Jerzy Krassowski (kierownik ruchu) wystartowała fabrycznie nowym samolotem z Burbank w Kalifornii 13 maja 1938. Przez Mazatlán, Meksyk, Gwatemalę, France Field w Panamie, Limę, Santiago, Buenos Aires i Rio de Janeiro maszyna dotarła do Natalu w Brazylii. Stamtąd w 11 godzin i 10 minut załoga przekroczyła Atlantyk i wylądowała w Dakarze, pokonując dystans 3070 kilometrów w rekordowym czasie bez międzylądowań. Następnie trasa wiodła przez Casablankę, Tunis i Rzym, skąd samolot dotarł 5 czerwca bezpośrednio na lotnisko Okęcie w Warszawie. W sumie podczas przelotu z Kalifornii do Polski maszyna spędziła w powietrzu 85 godzin 2 minuty, pokonując 24 850 km. Samolot pokonał Andy i dwukrotnie równik. Załoga była dobrana pod kątem zebrania doświadczeń, także z zakresu organizacji lotnictwa w USA. Samolot zabrał również pocztę lotniczą z Ameryki Południowej. Przelot miał znaczenie reklamowe i propagandowe, ale także miał być przygotowaniem do rozpoczęcia w 1940 regularnych lotów transatlantyckich. Plany te pokrzyżował wybuch II wojny światowej.
Wkrótce potem LOT stracił dwie maszyny: SP-BNG rozbił się 22 lipca 1938 pod Câmpulung w Rumunii, a SP-BNJ spłonął na lotnisku w Bukareszcie niedługo później. By uzupełnić straty, w maju 1939 sprowadzono do Polski kolejne cztery Super Electry. W czasie wojny obronnej 1939 wszystkie samoloty Lockheed Electra zostały zmobilizowane przez Wojsko Polskie i wykonywały loty kurierskie i zaopatrzeniowe. Następnie cztery z nich ewakuowano do Rumunii, gdzie zostały internowane. Jedna maszyna została internowana w Tallinie w Estonii. Pozostałe trzy samoloty tego typu (SP-BPM, SP-LMK i SP-BNF) ewakuowano do Francji, gdzie służyły jako samoloty łącznikowe dla polskiej dyplomacji. SP-BPM został zniszczony podczas ataku Niemiec na Francję w czerwcu 1940, zaś SP-LMK i SP-BNF odleciały do Wielkiej Brytanii. Tam planowano ich przebudowę na samoloty do zrzutów cichociemnych, jednak ostatecznie wycofano się z pomysłu i obie maszyny przejęły na własność linie BOAC.

## Opis
Samolot całkowicie metalowy, kadłub o konstrukcji skorupowej, z pokryciem pracującym. Skrzydło jednodźwigarowe, trzyczęściowe: centropłat z gondolami silników stanowiący całość z kadłubem oraz konsole zewnętrzne. Skrzydła wyposażone w klapy Fowlera. Silniki okryte okapotowaniem NACA. Śmigła trójłopatowe Hamilton Standard, samoczynnie nastawne. Cztery zbiorniki paliwa w skrzydłach.
Kabina pasażerska miała wysokość 1,9 m i szerokość 1,65 m, wyłożona materiałem izolującym i wyposażona w fotele obrotowe z regulowanymi oparciami. Samolot zabierał 11 pasażerów i trzy osoby załogi (pilota, radiooperatora i stewarda lub mechanika pokładowego).
Podwozie klasyczne, chowane hydraulicznie do gondoli silników, koła zaopatrzone w hamulce tarczowe.
Z silnikami Pratt & Whitney o mocy nominalnej 750 KM i startowej 850 KM, prędkość maksymalna wynosiła 392 km/h na wysokości 1700 m, a prędkość podróżna 360 km/h na wysokości 3660 m (przy 69% mocy).

title: Lockheed L-14 Super Electra

wikitext:
{{Samolot infobox
 |nazwa                               = Lockheed L-14 Super Electra
 |grafika                             = Lockheed 14.jpg
 |podpis grafiki                      = Lockheed L-14 Super Electra
 |państwo                             = {{Państwo|USA|48}}
 |producent                           = [[Lockheed Corporation|Lockheed]]
 |konstruktor                         = Don Palmer
 |typ                                 =
 |konstrukcja                         =
 |załoga                              = 2–3
 |data oblotu                         = 29 lipca 1937
 |lata produkcji                      = 1937–1940
 |wycofany                            =
 |egzemplarze                         = 354
 |liczba wypadków                     =
 |liczba katastrof                    =
 |napęd                               = 2× Wright SGR-1820-F62
 |moc silnika                         = 2× 760 hp (567 kW)
 |ciąg silnika                        = 0,16 kW/kg
 |rozpiętość                          = 19,97 m
 |wydłużenie                          = 7,79
 |średnica wirnika                    =
 |długość                             = 13,52 m
 |długość kadłuba                     =
 |szerokość kadłuba                   =
 |wysokość                            = 3,48 m
 |powierzchnia nośna                  = 51,2 m²
 |profil skrzydła                     =
 |masa własna                         = 4886 kg
 |masa użyteczna                      = 7114 kg
 |masa startowa                       = 7955 kg
 |masa do lądowania                   =
 |masa uzbrojenia                     =
 |masa paliwa                         =
 |zapas paliwa                        =
 |prędkość maksymalna                 = 402 km/h
 |prędkość przelotowa                 =
 |prędkość minimalna                  =
 |prędkość ekonomiczna                =
 |prędkość optymalna                  =
 |prędkość patrolowa                  =
 |prędkość dopuszczalna               =
 |prędkość holowania                  =
 |prędkość wznoszenia                 =
 |wznoszenie w locie poziomym         =
 |wznoszenie w locie pionowym         =
 |prędkość minimalna opadania         =
 |pułap                               =
 |pułap praktyczny                    = 7649 m
 |pułap zawisu z wpływem ziemi        =
 |pułap zawisu bez wpływu ziemi       =
 |zasięg                              = 3420 km
 |promień działania                   =
 |długotrwałość lotu                  =
 |rozbieg                             = 307 m
 |dobieg                              =
 |doskonałość                         =
 |współczynnik obciążenia konstrukcji = 139 kg/m²
 |uzbrojenie                          =
 |liczba miejsc                       = 11+3
 |przestrzeń ładunkowa                =
 |wyposażenie dodatkowe               =
 |użytkownicy                         =
 |rzuty                               = Lockheed 14-H 3-view L'Aerophile October 1937.jpg
 |commons                             = Category:Lockheed Model 14 Super Electra
}}
'''Lockheed L-14 Super Electra''' – samolot pasażerski i transportowy przedsiębiorstwa [[Lockheed Corporation|Lockheed]] zaprojektowany w późnych latach 30. XX wieku. Stworzona na bazie [[Lockheed L-10 Electra|modelu L-10 Electra]], Super Electra stała się jednym z popularniejszych samolotów pasażerskich okresu poprzedzającego wybuch [[II wojna światowa|II wojny światowej]]. W czasie wojny na jej podstawie stworzono samolot bombowo-patrolowy [[Lockheed Hudson]]. Jednym z najbardziej znanych użytkowników samolotu był premier Wielkiej Brytanii [[Neville Chamberlain]].

== Historia ==
[[Plik:MunichAgreement.jpg|thumb|left|[[Neville Chamberlain]] na lotnisku Heston po powrocie z [[Konferencja w Monachium|Monachium]], 30 września 1938 – w tle ogon Lockheeda Electry o numerze G-AFGN]]
[[Plik:Lockheed 14 PH-ASL KLM Ringway 13.08.38 edited-2.jpg|thumb|left|Super Electra towarzystwa KLM, 1938]]
Projekt samolotu Lockheed Model 14 Super Electra został stworzony przez [[Don Palmer|Dona Palmera]] z zakładów Lockheeda w [[Burbank (hrabstwo Los Angeles)|Burbank]]. Super Electra była w zasadzie powiększoną wersją samolotu [[Lockheed L-10 Electra]] tego samego producenta, z liczbą miejsc siedzących zwiększoną z 10 do 14 (stąd numeracja). Maszyna powstała jako odpowiedź na wprowadzenie na rynek samolotów pasażerskich [[Douglas DC-2]] oraz [[Boeing 247]]. Oblot prototypu odbył się 29 lipca 1937, za sterami zasiadł [[Marshall Headle]].

Początkowo samolot oferowano w wersji z dwoma silnikami gwiazdowymi [[Pratt & Whitney]] [[Pratt & Whitney R-1690 Hornet|R-1690 Hornet]], z czasem wprowadzono możliwość zamontowania mocniejszych silników [[Wright R-1820|Wright R-1820 Cyclone]].

== Produkcja i warianty ==
W sumie w latach 1937–1940 zakłady Lockheeda zbudowały 114 egzemplarzy Modelu 14 w różnych wersjach wyposażenia. Licencyjną produkcję uruchomiły w Japonii zakłady [[Tachikawa]], które zbudowały w sumie 119 maszyn oznaczonych jako „Tachikawa LO” (w czasie II wojny światowej [[Alianci (II wojna światowa)|alianci]] nadali maszynie kod rozpoznawczy „Thelma”). Kolejne 121 sztuk w wersji transportowej zbudowały zakłady [[Kawasaki Heavy Industries|Kawasaki]] pod marką Kawasaki Typ 1. Wersja tego producenta różniła się od oryginału wydłużonym o 1,4 m kadłubem oraz większymi drzwiami załadunkowymi w boku kadłuba.

== Lockheed Super Electra w Polsce ==
Od 1936 [[Polskie Linie Lotnicze LOT]] użytkowały kilka maszyn Lockheed L-10 Electra. W 1937 zdecydowano się na zakup 10 maszyn nowej, powiększonej wersji. Pierwsze pięć maszyn przypłynęło do Polski na pokładzie transatlantyków [[MS Batory]]<ref name="batory">[https://audiovis.nac.gov.pl/obraz/85321/e15c68c6c7d66b2e2512954d7d5a3ac5/ NAC]</ref> i [[MS Piłsudski]]<ref name="Piłsudski">[https://audiovis.nac.gov.pl/obraz/85319/e15c68c6c7d66b2e2512954d7d5a3ac5/ NAC]</ref> w kwietniu i maju 1938<ref name="Barwa">{{Cytuj | autor=Adam Jońca |czasopismo =''Samoloty linii lotniczych 1931–1939'' | seria=Barwa w Lotnictwie Polskim |data =1985 |wydawca =Wydawnictwa Komunikacji i Łączności |miejsce =Warszawa}}</ref>. Maszyny zmontowano na lotnisku w [[Rumia|Rumi]].

Władze spółki postanowiły wykorzystać zakup nowoczesnego samolotu propagandowo. Zdecydowano, że ostatnia z maszyn zostanie sprowadzona z fabryki w Burbank do Warszawy drogą lotniczą. Według ówczesnej prasy, z uwagi na kosztowny transport morski, wiążący się też z możliwościami uszkodzeń i korozji, „dyrekcja LOTU zdecydowała wypróbować jedyną właściwą drogę dla transportu samolotów komunikacyjnych, tj. powietrze”<ref name="SP">{{cytuj pismo | tytuł =Po wielkim locie doświadczalnym P.L.L. „Lot" | czasopismo = Skrzydlata Polska | wolumin = IX|oznaczenie=6-7/1938|wydanie=164-165| strony = 172-174 | data = czerwiec – lipiec 1934 | wydawca = Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej | miejsce = Warszawa}}</ref>. Lot odbył się w maju 1938 roku. Załoga w składzie: [[Wacław Makowski (lotnik)|Wacław Makowski]] (dyrektor LOT i pierwszy pilot), Zbigniew Wysiekierski (drugi pilot), Szymon Piskorz (mechanik), Alfons Rzeczewski (radiooperator, został w Cristobal) oraz Jerzy Krassowski (kierownik ruchu) wystartowała fabrycznie nowym samolotem z Burbank w Kalifornii 13 maja 1938<ref name="SP" />. Przez [[Mazatlán]], [[Meksyk (miasto)|Meksyk]], [[Gwatemala (miasto)|Gwatemalę]], France Field w [[Panama|Panamie]], [[Lima|Limę]], [[Santiago]], [[Buenos Aires]] i [[Rio de Janeiro]] maszyna dotarła do [[Natal (miasto)|Natalu]] w [[Brazylia|Brazylii]]<ref name="SP" />. Stamtąd w 11 godzin i 10 minut załoga przekroczyła [[Atlantyk]] i wylądowała w [[Dakar]]ze, pokonując dystans 3070 kilometrów w rekordowym czasie bez międzylądowań<ref name="SP" />. Następnie trasa wiodła przez [[Casablanca|Casablankę]], [[Tunis]] i [[Rzym]], skąd samolot dotarł 5 czerwca bezpośrednio na [[Lotnisko Chopina w Warszawie|lotnisko Okęcie]] w Warszawie<ref name="SP" />. W sumie podczas przelotu z Kalifornii do Polski maszyna spędziła w powietrzu 85 godzin 2 minuty, pokonując 24 850 km<ref name="SP" />. Samolot pokonał [[Andy]] i dwukrotnie [[równik]]<ref name="SP" />. Załoga była dobrana pod kątem zebrania doświadczeń, także z zakresu organizacji lotnictwa w USA<ref name="SP" />. Samolot zabrał również pocztę lotniczą z Ameryki Południowej<ref name="SP" />. Przelot miał znaczenie reklamowe i propagandowe, ale także miał być przygotowaniem do rozpoczęcia w 1940 regularnych lotów transatlantyckich. Plany te pokrzyżował wybuch II wojny światowej.

Wkrótce potem LOT stracił dwie maszyny: SP-BNG [[Katastrofa lotu PLL LOT w Rumunii (1938)|rozbił się 22 lipca 1938]] pod [[Câmpulung]] w Rumunii, a SP-BNJ spłonął na lotnisku w [[Bukareszt|Bukareszcie]] niedługo później<ref name="Barwa" />. By uzupełnić straty, w maju 1939 sprowadzono do Polski kolejne cztery Super Electry<ref name="Barwa" />. W czasie [[Kampania wrześniowa|wojny obronnej]] 1939 wszystkie samoloty Lockheed Electra zostały zmobilizowane przez [[Wojsko Polskie (II RP)|Wojsko Polskie]] i wykonywały loty kurierskie i zaopatrzeniowe. Następnie cztery z nich ewakuowano do Rumunii, gdzie zostały internowane. Jedna maszyna została internowana w [[Tallin]]ie w Estonii. Pozostałe trzy samoloty tego typu (SP-BPM, SP-LMK i SP-BNF) ewakuowano do Francji, gdzie służyły jako samoloty łącznikowe dla polskiej dyplomacji. SP-BPM został zniszczony podczas [[kampania francuska 1940|ataku Niemiec na Francję]] w czerwcu 1940, zaś SP-LMK i SP-BNF odleciały do Wielkiej Brytanii. Tam planowano ich przebudowę na samoloty do zrzutów [[Cichociemni|cichociemnych]], jednak ostatecznie wycofano się z pomysłu i obie maszyny przejęły na własność linie [[British Overseas Airways Corporation|BOAC]].

== Opis ==
Samolot całkowicie metalowy, kadłub o konstrukcji skorupowej, z pokryciem pracującym<ref name="14H">{{cytuj pismo | tytuł =Lockheed 14-H | czasopismo = Skrzydlata Polska | wolumin = IX|oznaczenie=6-7/1938|wydanie=164-165| strony = 206-207 | data = czerwiec – lipiec 1934 | wydawca = Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej | miejsce = Warszawa}}</ref>. Skrzydło jednodźwigarowe, trzyczęściowe: centropłat z gondolami silników stanowiący całość z kadłubem oraz konsole zewnętrzne<ref name="14H" />. Skrzydła wyposażone w [[klapy]] Fowlera<ref name="14H" />. Silniki okryte [[Okapotowanie NACA|okapotowaniem NACA]]<ref name="14H" />. Śmigła trójłopatowe [[Hamilton Standard]], samoczynnie nastawne<ref name="14H" />. Cztery zbiorniki paliwa w skrzydłach<ref name="14H" />.

Kabina pasażerska miała wysokość 1,9 m i szerokość 1,65 m, wyłożona materiałem izolującym i wyposażona w fotele obrotowe z regulowanymi oparciami<ref name="14H" />. Samolot zabierał 11 pasażerów i trzy osoby załogi (pilota, radiooperatora i stewarda lub mechanika pokładowego)<ref name="14H" />.

[[Podwozie (lotnictwo)|Podwozie]] klasyczne, chowane hydraulicznie do gondoli silników, koła zaopatrzone w hamulce tarczowe<ref name="14H" />.

Z silnikami Pratt & Whitney o mocy nominalnej 750 KM i startowej 850 KM, prędkość maksymalna wynosiła 392 km/h na wysokości 1700 m, a prędkość podróżna 360 km/h na wysokości 3660 m (przy 69% mocy)<ref name="14H" />.

== Zobacz też ==
* '''Porównywalne samoloty:'''
** [[Douglas DC-2]]
** [[Potez 62]]
** [[Junkers Ju 52]]
** [[PZL.44 Wicher]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* Adam Jońca, ''Samoloty linii lotniczych 1931–1939'', Barwa w Lotnictwie polskim 3, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności 1985, {{ISBN|8320605040}}
* {{cytuj pismo | tytuł = Inż. Wacław Zaremba: Samolot komunikacyjny Lockheed 14-H, jego instalacje, wyposażenie i właściwości | czasopismo = Technika Lotnicza | wolumin = 11/1938 | strony = 391-408 | data = listopad 1938 | wydawca = Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Mechaników Polskich. Sekcja Lotnicza | miejsce = Warszawa | issn = 0371-6368}}
* {{cytuj pismo | tytuł =Lockheed 14-H | czasopismo = Skrzydlata Polska | wolumin = IX (XV)|oznaczenie=6-7/1938|wydanie=164-165| strony = 206-207 | data = czerwiec – lipiec 1934 | wydawca = Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej | miejsce = Warszawa}}

{{Lockheed i Lockheed Martin}}

[[Kategoria:Samoloty pasażerskie Lockheed]]
[[Kategoria:Samoloty pasażerskie z napędem śmigłowym]]

title: Lockheed L-14 Super Electra

Państwo: Stany Zjednoczone

Producent: Lockheed

Konstruktor: Don Palmer

Napęd: 2× Wright SGR-1820-F62

Współczynnik obciążenia konstrukcji: 139 kg/m²


text:
# Wielkie ucieczki
Wielkie ucieczki – polski serial dokumentalno-fabularny, emitowany od 6 kwietnia 2006 w czwartki o 21:30 w TVN. Serial prowadzony był przez dziennikarza TVN, Tomasza Sianeckiego, reżyserami filmu byli Grzegorz Madej, Wojciech Bockenheim i Radosław Dunaszewski.
Każdy z odcinków opowiada autentyczną historię ludzi, którzy w czasach PRL zdecydowali się na ucieczkę z kraju. Odcinek podzielony jest na dwie części: dokumentalną, w której prowadzący spotyka się z bohaterami oraz fabularną, w której losy przedstawione są w postaci filmu. Zdjęcia do serialu kręcone były w wielu zakątkach Polski i świata. Wielu uciekinierów zostało zaocznie skazanych przez sądy PRL na długoletnie kary więzienia lub nawet śmierci, często skazywane były także rodziny uciekinierów. Po ucieczkach emigrowali oni jednak do krajów zachodnich, głównie Stanów Zjednoczonych, Kanady lub Australii. Część znalezionych archiwalnych materiałów została przekazana do IPN.
Serial emitowany był w Discovery Historia, kanale tworzonym przez Discovery Communications oraz TVN, a transmitowany przez platformę cyfrową n. Tylko w Discovery Historia po każdym odcinku cyklu nadawane było post scriptum.

## Streszczenia odcinków
- odc. 1: Jarecki – bohaterem odcinka jest ppor. Franciszek Jarecki, który 5 marca 1953 r. uprowadził ćwiczebny samolot odrzutowy MiG-15bis i wylądował nim na duńskiej wyspie Bornholm. Za dostarczenie samolotu dostał nagrodę od rządu USA, bowiem MiG ten uchodził wówczas za jeden z najlepszych samolotów odrzutowych na świecie.
- odc. 2: Tempelhof – brama do wolności – odcinek opowiada o Janie Zytce i Mieczysławie Szejnie, którzy wraz z rodzinami w 1983 uciekli cywilnym samolotem z lotniska aeroklubu w Przylepie k. Zielonej Góry i wylądowali na lotnisku Tempelhof w Berlinie Zachodnim.
- odc. 3: Bunt na Żurawiu – w 1951 r. kilku marynarzy okrętu Marynarki Wojennej ORP Żuraw pod przewodnictwem starszego sternika Henryka Barańczaka, sterroryzowało załogę i zmieniło kurs z Kołobrzegu i dopłynęli do szwedzkiego portu Ystad (pierwotnym celem był port w Gdyni)
- odc. 4: Lot 747 – w lutym 1982 r., gdy w PRL obowiązywał stan wojenny, kapitan Czesław Kudłek wraz z załogą uprowadził rejsowy samolot PLL LOT Warszawa – Wrocław i wylądował nim na lotnisku Tempelhof w Berlinie Zachodnim. W tym odcinku jeden z ówczesnych pracowników LOT-u "zażartował", że według prasy zachodniej, nazwa LOT oznacza Landing On Tempelhof (Lądowanie na Tempelhofie)
- odc. 5: Żaglówką przez Bałtyk – w lecie 1947 r. dwaj studenci, Stanisław Rankin i Jerzy Martula wypłynęli na niewielkiej łódce "Ramar" z portu w Górkach Zachodnich i po postoju w Jastarni ruszyli w kierunku szwedzkiego portu Karlskrona. Po sztormowym rejsie zauważyła ich załoga statku MS Batory, która po chwili ruszyła w dalszą podróż. Po 30 godzinach od wypłynięcia zahaczają o rybackie sieci niemieckiego kutra "Karin", który zabiera ich oraz uszkodzonego "Ramara" na pokład. Rejs ostatecznie kończy się w Ystad.
- odc. 6: Potrójny agent – w 1959 r. w Gdyni poznali się i od razu w sobie zakochali: kapitan radzieckiego niszczyciela Nikołaj Artamonow i polska studenka stomatologii Ewa Góra. Po odmowie Ewy wspólnego wyjazdu do Moskwy, Nikołaj postanowił wraz z nią uciec na Zachód. Motorówką wraz ze sternikiem Iwanem Popowem (który o prawdziwych planach nie wiedział) oficjalnie wybrali się na połów ryb na Zatoce Gdańskiej. Dopłynęli do faktycznego celu podróży, szwedzkiego portu Karlskrona. Po skontaktowaniu się z amerykańską ambasadą, Nikołaj i Ewa polecieli do Stanów Zjednoczonych. Po roku zmienili nazwiska na Nikołaj i Blanka Szadrin, a Nikołaj dostał pracę w DIA – miał podrzucać Rosjanom sfałszowane informacje. W grudniu 1970 został wysłany do Wiednia, gdzie miał spotkać się z Rosjanami. W międzyczasie został zdemaskowany przez KGB, którego agenci otrzymali zadanie sprowadzenia Szadrina żywego z powrotem do Moskwy. Operacją kierował Oleg Kaługin, późniejszy generał KGB, który prawdopodobnie otruł Nikołaja.
- odc. 7: Kukułka – pilot szybowca Eugeniusz Pieniążek po prześladowaniach UB za kontakty ze Szwedami postanawia w latach 1969–1971 zbudować samolot nazwany później Kukułka. Początkowo budowa trwała w bloku mieszkalnym, później została przeniesiona do hangaru aeroklubu. Z przyczyn politycznych, na cel lotu wybrał Jugosławię. Leciał z Krosna podczas burzowej i mglistej pogody na wysokości czubków drzew. Po wylądowaniu trafił do jugosłowiańskiego aresztu i po 7 miesiącach postanowiono dać mu jednodniową przepustkę pod warunkiem, że już nie wróci. Ostatecznie jego podróż zakończyła się w Szwecji.
- odc. 8: Przerwany lot – w sierpniu 1970 Rudolf Olma wraz z narzeczoną brata wsiadł do samolotu lecącego na trasie Pyrzowice – Warszawa zabierając ze sobą ładunek wybuchowy (trotyl) ukryty w środku tortu. Tuż po starcie oznajmił, że porywa samolot i żąda zmiany trasy do Wiednia. Po gwałtownej zmianie położenia samolotu, 2 minuty po starcie na wysokości ok. 1000 m, nastąpiła eksplozja. Piloci bezpiecznie zdołali wylądować w Katowicach. Rannych zostało 28 osób. Sąd w pokazowym procesie skazał Rudolfa Olmę na 25 lat więzienia.
- odc. 9: Lot do wolności – w 1948 r. w obliczu represji na byłych żołnierzach AK, pilot Mieczysław Sadowski postanawia zorganizować ucieczkę wraz z przyjaciółmi (również pilotami) Tomaszem Tomaszewskim (który tym razem był pasażerem) oraz Janem Konikowskim na pokładzie samolotu PLL LOT marki Dakota. W grudniu pilotują samolot na trasie z Katowic do Gdańska. Podczas międzylądowania w Łodzi wsiadły żony Sadowskiego oraz Tomaszewskiego z synami, a także został napełniony bak z paliwem. Pilot przez całą drogę mylnie informował nawigatora o swoim położeniu. Będący na pokładzie funkcjonariusz UB oraz nawigator zorientowali się za późno, 5 minut przed lądowaniem na Bornholmie.
- odc. 10: Kurier – odcinek opowiada o losach Ludwika Niemczyka, żołnierza AK, który będąc we Włoszech, tuż po wojnie dowiedział się o tym, że jego brat Wacław przeżył. Postanowił wrócić i pomóc mu przedostać się na Zachód, co się udało. Później jeszcze czterokrotnie zdołał przeprowadzić ludzi przez polsko-czechosłowacką granicę. Wpadł za piątym razem, gdy próbował uciec wraz z bratem Leonem (później znanym aktorem) i kilkoma innymi osobami. Po wyjściu z więzienia od razu zaplanował ostateczną ucieczkę wraz z żoną Bogdą, jej siostrą Konstancją oraz jej mężem Jackiem, który pracował w Ministerstwie Zdrowia. Jacek postarał się o dokumenty, dzięki którym udało im się przekroczyć strzeżony most w Świnoujściu. W letnią noc 1951 r. płynąc lub idąc po Bałtyku, wycieńczeni zdołali przekroczyć granicę i wyjść na brzeg w Seebad Ahlbeck. Przedostali się do Wołogoszczy (niem. Wolgast), a później za pieniądze ze sprzedanego złotego zegarka, koleją do Berlina i pieszo do amerykańskiego sektora.

title: Wielkie ucieczki

wikitext:
{{Serial infobox
 |tytuł                    = Wielkie ucieczki
 |oryginalny tytuł         =
 |grafika                  =
 |opis grafiki             =
 |alt grafiki              =
 |inny tytuł               =
 |gatunek                  = dokumentalno-fabularny
 |kraj produkcji           = Polska
 |oryginalny język         = polski
 |twórcy                   =
 |główne role              =
 |muzyka tytułowa          =
 |liczba odcinków          = 10
 |liczba serii             = 1
 |nagrody                  =
 |lista odcinków           =
 |produkcja                =
 |produkcja wykonawcza     =
 |reżyseria                = Grzegorz Madej, Wojciech Bockenheim, Radosław Dunaszewski
 |scenariusz               =
 |narracja                 =
 |muzyka                   =
 |zdjęcia                  =
 |scenografia              =
 |montaż                   =
 |wytwórnia                =
 |czas trwania             =
 |kąt kamery               =
 |kraj oryginalnej emisji  =
 |data premiery            =
 |stacja telewizyjna       = TVN
 |pierwsza emisja          =
 |lata emisji              = od 2005 do 2006
 |status                   = zakończony
 |format obrazu            =
 |format dźwięku           =
 |poprzednik               =
 |kontynuacja              =
 |powiązane                =
 |commons                  =
 |wikicytaty               =
 |www                      =
}}

'''Wielkie ucieczki''' – polski serial [[Film dokumentalny|dokumentalno]]-[[Film fabularny|fabularny]], emitowany od 6 kwietnia 2006 w czwartki o 21:30 w [[TVN]]. Serial prowadzony był przez dziennikarza [[TVN]], [[Tomasz Sianecki|Tomasza Sianeckiego]], reżyserami filmu byli [[Grzegorz Madej (filmowiec)|Grzegorz Madej]], [[Wojciech Bockenheim]] i [[Radosław Dunaszewski]].

Każdy z odcinków opowiada autentyczną historię ludzi, którzy w czasach [[Polska Rzeczpospolita Ludowa|PRL]] zdecydowali się na ucieczkę z kraju. Odcinek podzielony jest na dwie części: dokumentalną, w której prowadzący spotyka się z bohaterami oraz fabularną, w której losy przedstawione są w postaci filmu. Zdjęcia do serialu kręcone były w wielu zakątkach [[Polska|Polski]] i świata. Wielu uciekinierów zostało zaocznie skazanych przez sądy PRL na długoletnie kary więzienia lub nawet [[kara śmierci|śmierci]], często skazywane były także rodziny uciekinierów. Po ucieczkach emigrowali oni jednak do krajów [[Zachód (cywilizacja)|zachodnich]], głównie [[Stany Zjednoczone|Stanów Zjednoczonych]], [[Kanada|Kanady]] lub [[Australia|Australii]]. Część znalezionych archiwalnych materiałów została przekazana do [[Instytut Pamięci Narodowej|IPN]].

Serial emitowany był w [[Discovery Historia]], kanale tworzonym przez [[Discovery Communications]] oraz [[TVN]], a transmitowany przez [[n (platforma cyfrowa)|platformę cyfrową n]]. Tylko w [[Discovery Historia]] po każdym odcinku cyklu nadawane było [[post scriptum]].

== Streszczenia odcinków ==
* '''odc. 1: ''Jarecki''''' – bohaterem odcinka jest [[podporucznik|ppor.]] [[Franciszek Jarecki]], który 5 marca 1953 r. uprowadził ćwiczebny samolot odrzutowy [[MiG-15]]bis i wylądował nim na duńskiej wyspie [[Bornholm]]. Za dostarczenie samolotu dostał nagrodę od rządu [[Stany Zjednoczone|USA]], bowiem MiG ten uchodził wówczas za jeden z najlepszych samolotów odrzutowych na świecie.
* '''odc. 2: ''Tempelhof – brama do wolności''''' – odcinek opowiada o [[Jan Zytka|Janie Zytce]] i [[Mieczysław Szejna|Mieczysławie Szejnie]], którzy wraz z rodzinami w 1983 uciekli cywilnym samolotem z lotniska [[aeroklub]]u w [[Przylep (województwo lubuskie)|Przylepie]] k. [[Zielona Góra|Zielonej Góry]] i wylądowali na lotnisku [[Porty lotnicze Berlina|Tempelhof]] w [[Berlin Zachodni|Berlinie Zachodnim]].
* '''odc. 3: ''Bunt na Żurawiu''''' – w 1951 r. kilku marynarzy okrętu [[Marynarka Wojenna|Marynarki Wojennej]] ''[[ORP Żuraw]]'' pod przewodnictwem [[sternik|starszego sternika]] [[Henryk Barańczak|Henryka Barańczaka]], sterroryzowało załogę i zmieniło kurs z [[Kołobrzeg]]u i dopłynęli do szwedzkiego portu [[Ystad]] (pierwotnym celem był port w [[Gdynia|Gdyni]])
* '''odc. 4: ''Lot 747''''' – w lutym 1982 r., gdy w PRL obowiązywał [[stan wojenny]], kapitan [[Czesław Kudłek]] wraz z załogą uprowadził rejsowy samolot [[PLL LOT]] [[Warszawa]] – [[Wrocław]] i wylądował nim na lotnisku [[Port lotniczy Berlin-Tempelhof|Tempelhof]] w Berlinie Zachodnim. W tym odcinku jeden z ówczesnych pracowników LOT-u "zażartował", że według prasy zachodniej, nazwa LOT oznacza '''''L'''anding '''O'''n '''T'''empelhof (Lądowanie na Tempelhofie)''
* '''odc. 5: ''Żaglówką przez Bałtyk''''' – w lecie 1947 r. dwaj studenci, [[Stanisław Rankin]] i [[Jerzy Martula]] wypłynęli na niewielkiej łódce "Ramar" z portu w [[Górki Zachodnie|Górkach Zachodnich]] i po postoju w [[Jastarnia|Jastarni]] ruszyli w kierunku szwedzkiego portu [[Karlskrona]]. Po [[sztorm]]owym rejsie zauważyła ich załoga statku [[MS Batory]], która po chwili ruszyła w dalszą podróż. Po 30 godzinach od wypłynięcia zahaczają o rybackie sieci niemieckiego kutra "Karin", który zabiera ich oraz uszkodzonego "Ramara" na pokład. Rejs ostatecznie kończy się w [[Ystad]].
* '''odc. 6: ''Potrójny agent''''' – w 1959 r. w [[Gdynia|Gdyni]] poznali się i od razu w sobie zakochali: kapitan [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|radzieckiego]] [[niszczyciel]]a Nikołaj Artamonow i polska studenka stomatologii Ewa Góra. Po odmowie Ewy wspólnego wyjazdu do [[Moskwa|Moskwy]], Nikołaj postanowił wraz z nią uciec na Zachód. Motorówką wraz ze sternikiem Iwanem Popowem (który o prawdziwych planach nie wiedział) oficjalnie wybrali się na połów ryb na [[Zatoka Gdańska|Zatoce Gdańskiej]]. Dopłynęli do faktycznego celu podróży, szwedzkiego portu [[Karlskrona]]. Po skontaktowaniu się z amerykańską ambasadą, Nikołaj i Ewa polecieli do [[Stany Zjednoczone|Stanów Zjednoczonych]]. Po roku zmienili nazwiska na Nikołaj i Blanka Szadrin, a Nikołaj dostał pracę w [[Defense Intelligence Agency|DIA]] – miał podrzucać Rosjanom sfałszowane informacje. W grudniu 1970 został wysłany do [[Wiedeń|Wiednia]], gdzie miał spotkać się z Rosjanami. W międzyczasie został zdemaskowany przez [[KGB]], którego agenci otrzymali zadanie sprowadzenia Szadrina żywego z powrotem do Moskwy. Operacją kierował [[Oleg Kaługin]], późniejszy generał KGB, który prawdopodobnie otruł Nikołaja.
* '''odc. 7: ''Kukułka''''' – pilot szybowca [[Eugeniusz Pieniążek]] po prześladowaniach [[Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego|UB]] za kontakty ze Szwedami postanawia w latach 1969–1971 zbudować samolot nazwany później ''[[Kukułka (samolot)|Kukułka]]''. Początkowo budowa trwała w bloku mieszkalnym, później została przeniesiona do hangaru aeroklubu. Z przyczyn politycznych, na cel lotu wybrał [[Jugosławia|Jugosławię]]. Leciał z [[Krosno|Krosna]] podczas burzowej i mglistej pogody na wysokości czubków drzew. Po wylądowaniu trafił do jugosłowiańskiego aresztu i po 7 miesiącach postanowiono dać mu jednodniową przepustkę pod warunkiem, że już nie wróci. Ostatecznie jego podróż zakończyła się w Szwecji.
* '''odc. 8: ''Przerwany lot''''' – w sierpniu 1970 [[Rudolf Olma]] wraz z narzeczoną brata wsiadł do samolotu lecącego na trasie [[Port lotniczy Katowice-Pyrzowice|Pyrzowice]] – Warszawa zabierając ze sobą ładunek wybuchowy ([[trotyl]]) ukryty w środku tortu. Tuż po starcie oznajmił, że porywa samolot i żąda zmiany trasy do [[Wiedeń|Wiednia]]. Po gwałtownej zmianie położenia samolotu, 2 minuty po starcie na wysokości ok. 1000 m, nastąpiła [[eksplozja]]. Piloci bezpiecznie zdołali wylądować w [[Katowice|Katowicach]]. Rannych zostało 28 osób. Sąd w pokazowym procesie skazał Rudolfa Olmę na 25 lat więzienia.
* '''odc. 9: ''Lot do wolności''''' – w 1948 r. w obliczu represji na byłych żołnierzach [[Armia Krajowa|AK]], pilot [[Mieczysław Sadowski]] postanawia zorganizować ucieczkę wraz z przyjaciółmi (również pilotami) [[Tomasz Tomaszewski (pilot)|Tomaszem Tomaszewskim]] (który tym razem był pasażerem) oraz [[Jan Konikowski|Janem Konikowskim]] na pokładzie samolotu [[PLL LOT]] marki ''[[Douglas Dakota|Dakota]]''. W grudniu pilotują samolot na trasie z Katowic do [[Gdańsk]]a. Podczas międzylądowania w [[Łódź|Łodzi]] wsiadły żony Sadowskiego oraz Tomaszewskiego z synami, a także został napełniony bak z paliwem. Pilot przez całą drogę mylnie informował nawigatora o swoim położeniu. Będący na pokładzie funkcjonariusz UB oraz nawigator zorientowali się za późno, 5 minut przed lądowaniem na [[Bornholm]]ie.
* '''odc. 10: ''Kurier''''' – odcinek opowiada o losach [[Ludwik Niemczyk|Ludwika Niemczyka]], żołnierza [[Armia Krajowa|AK]], który będąc we Włoszech, tuż po wojnie dowiedział się o tym, że jego brat [[Wacław Niemczyk|Wacław]] przeżył. Postanowił wrócić i pomóc mu przedostać się na Zachód, co się udało. Później jeszcze czterokrotnie zdołał przeprowadzić ludzi przez polsko-czechosłowacką granicę. Wpadł za piątym razem, gdy próbował uciec wraz z bratem [[Leon Niemczyk|Leonem]] (później znanym aktorem) i kilkoma innymi osobami. Po wyjściu z więzienia od razu zaplanował ostateczną ucieczkę wraz z żoną Bogdą, jej siostrą Konstancją oraz jej mężem Jackiem, który pracował w Ministerstwie Zdrowia. Jacek postarał się o dokumenty, dzięki którym udało im się przekroczyć strzeżony most w [[Świnoujście|Świnoujściu]]. W letnią noc 1951 r. płynąc lub idąc po [[Morze Bałtyckie|Bałtyku]], wycieńczeni zdołali przekroczyć granicę i wyjść na brzeg w [[Seebad Ahlbeck]]. Przedostali się do [[Wolgast|Wołogoszczy]] ''(niem. Wolgast)'', a później za pieniądze ze sprzedanego złotego zegarka, [[kolej]]ą do [[Berlin]]a i pieszo do amerykańskiego sektora.

== Linki zewnętrzne ==
* {{Cytuj | tytuł = Wielkie ucieczki | url = https://web.archive.org/web/20090719005526/http://www.wielkieucieczki.onet.pl/ | opublikowany = Onet.pl}}

[[Kategoria:Polskie telewizyjne seriale dokumentalno-fabularne]]
[[Kategoria:Polska Rzeczpospolita Ludowa]]
[[Kategoria:Programy TVN]]
[[Kategoria:Seriale telewizyjne emitowane od 2006]]
[[Kategoria:Seriale telewizyjne zakończone w 2006]]

title: Wielkie ucieczki

Gatunek: dokumentalno-fabularny

Kraj produkcji: Polska

Oryginalny język: polski

Stacja telewizyjna: TVN

Status: zakończony


text:
# Tor Arne Granerud
Tor Arne Granerud (ur. 12 sierpnia 1960 w Hamarze) – norweski piłkarz występujący na pozycji napastnika. Trener piłkarski.

## Kariera piłkarska
W swojej karierze Granerud występował w zespole Hamarkameratene. Rozpoczął ją w sezonie 1979, gdy Ham-Kam grał w pierwszej lidze. W tamtym sezonie spadł z nim do drugiej ligi. W kolejnym sezonie awansował z nim jednak z powrotem do pierwszej. W sezonie 1982 z 11 bramkami na koncie, wraz z Trygve Johannessenem, został królem strzelców pierwszej ligi norweskiej. W następnym sezonie ponownie spadł z klubem do drugiej ligi. Do pierwszej wrócił jeszcze na dwa sezony (1986, 1987). Potem Ham-Kam po raz kolejny spadł z pierwszej ligi. W 1988 roku Granerud zakończył karierę.

## Kariera trenerska
Po zakończeniu kariery piłkarskiej, Granerud został trenerem. Prowadził zespół FL Fart z miasta Hamar, a także amatorski Løten FK.

title: Tor Arne Granerud

wikitext:
{{Piłkarz infobox
 |imię i nazwisko         = Tor Arne Granerud
 |imię i nazwisko org     =
 |grafika                 =
 |opis grafiki            =
 |pełne imię i nazwisko   =
 |data urodzenia          = 12 sierpnia 1960
 |miejsce urodzenia       = [[Hamar]]
 |data śmierci            =
 |miejsce śmierci         =
 |wzrost                  =
 |pozycja                 = [[napastnik]]
 |klub                    =
 |numer w klubie          =
 |kariera juniorska       =
 |kariera seniorska       =
! 1979–1988 ! [[Hamarkameratene]] ! 192 ! 48
 |kariera reprezentacyjna =
 |kariera trenerska       =
!  ! [[FL Fart]]
!  ! Løten FK
 |medale                  =
 |odznaczenia             =
 |commons                 =
 |wikicytaty              =
 |www                     =
}}
'''Tor Arne Granerud''' (ur. 12 sierpnia 1960 w [[Hamar]]ze) – [[Norwegia|norweski]] [[piłka nożna|piłkarz]] występujący na pozycji [[napastnik]]a. Trener piłkarski.

== Kariera piłkarska ==
W swojej karierze Granerud występował w zespole [[Hamarkameratene]]. Rozpoczął ją w sezonie 1979, gdy Ham-Kam grał w [[Tippeligaen|pierwszej lidze]]. W tamtym sezonie spadł z nim do [[1. divisjon norweska w piłce nożnej|drugiej ligi]]. W kolejnym sezonie awansował z nim jednak z powrotem do pierwszej. W sezonie 1982 z 11 bramkami na koncie, wraz z [[Trygve Johannessen]]em, został królem strzelców pierwszej ligi norweskiej. W następnym sezonie ponownie spadł z klubem do drugiej ligi. Do pierwszej wrócił jeszcze na dwa sezony (1986, 1987). Potem Ham-Kam po raz kolejny spadł z pierwszej ligi. W 1988 roku Granerud zakończył karierę.

== Kariera trenerska ==
Po zakończeniu kariery piłkarskiej, Granerud został trenerem. Prowadził zespół [[FL Fart]] z miasta [[Hamar]], a także amatorski Løten FK.

== Bibliografia ==
*[http://www.weltfussball.de/spieler_profil/tor-arne-granerud/ Tor Arne Granerud] w bazie Weltfussball {{lang|de}}

{{Królowie strzelców Eliteserien}}

{{SORTUJ:Granerud, Tor Arne}}
[[Kategoria:Norwescy piłkarze]]
[[Kategoria:Norwescy trenerzy piłkarscy]]
[[Kategoria:Królowie strzelców norweskiej ekstraklasy piłkarskiej]]
[[Kategoria:Piłkarze Hamarkameratene]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1960]]

title: · Tor Arne Granerud

Data i miejsce urodzenia: 12 sierpnia 1960 · Hamar

Pozycja: napastnik

title: Kariera seniorska

Lata: Klub · Wyst. · Gole

Hamarkameratene · 192 · (48)

title: Kariera trenerska

Lata: Drużyna


text:
# Artiom Zub
Artiom Walerjewicz Zub, ros. Артём Валерьевич Зуб (ur. 3 października 1995 w Chabarowsku) – rosyjski hokeista, reprezentant Rosji, olimpijczyk.

## Kariera
- Amurskie Tigry Chabarowsk (2011-2016)
- Amur Chabarowsk (2014-2016)
- SKA Sankt Petersburg (2016-2020)
- Ottawa Senators (2020-)

Wychowanek Amuru Chabarowsk. Przez pięć sezonów grał w rozgrywkach MHL w barwach drużyny Amurskich Tigrów Chabarowsk. Od 2014 był zawodnikiem seniorskiego zespołu Amuru w lidze KHL. W maju 2016 przedłużył kontrakt o dwa lata. Na początku grudnia 2016 został zawodnikiem SKA Sankt Petersburg. Od maja 2020 zawodnik kanadyjskiego klubu Ottawa Senators w NHL.
W barwach juniorskiej kadry Rosji uczestniczył w turnieju mistrzostw świata juniorów do lat 18 edycji 2013. W reprezentacji seniorskiej uczestniczył w turniejach mistrzostw świata edycji 2017, 2019. W ramach ekipy olimpijskich sportowców z Rosji brał udział w turnieju zimowych igrzysk olimpijskich 2018. W składzie reprezentacji Rosyjskiego Komitetu Olimpijskiego (ang. ROC) brał udział w turnieju MŚ edycji 2021.

## Sukcesy
Reprezentacyjne
- Brązowy medal mistrzostw świata: 2017, 2019
- Złoty medal zimowych igrzysk olimpijskich: 2018

Klubowe
- Puchar Gagarina – mistrzostwo KHL: 2017 ze SKA
- Złoty medal mistrzostw Rosji: 2017 ze SKA
- Puchar Kontynentu: 2018 ze SKA
- Brązowy medal mistrzostw Rosji: 2018, 2019 ze SKA

Indywidualne
- MHL (2014/2015): Mecz Gwiazd MHL
- KHL (2015/2016): najlepszy pierwszoroczniak miesiąca – październik 2015[3]
- KHL (2019/2020):
  - Drugie miejsce w klasyfikacji strzelców wśród obrońców w sezonie zasadniczym: 13 goli
  - Pierwsze miejsce w klasyfikacji +/− w sezonie zasadniczym: +35

Wyróżnienie
- Zasłużony Mistrz Sportu Rosji w hokeju na lodzie (2018)[4]

Odznaczenie
- Order Przyjaźni (27 lutego 2018)[5]

title: Artiom Zub

wikitext:
{{Sportowiec infobox
 |imię i nazwisko         = Artiom Zub
 |imię i nazwisko org     = {{k|ru|Артём Зуб}}
 |dyscyplina              = hokej
 |grafika                 =
 |opis grafiki            =
 |pełne imię i nazwisko   = Artiom Walerjewicz Zub
 |data urodzenia          = [[3 października]] [[1995]]
 |miejsce urodzenia       = [[Chabarowsk]]
 |data śmierci            =
 |miejsce śmierci         =
 |obywatelstwo            = [[Rosja]]
 |wzrost                  = 188 cm
 |pozycja                 = obrońca
 |uchwyt                  = prawy
 |klub                    =
 |numer w klubie          =
 |kariera juniorska       =
 |kariera seniorska       =
 |kariera reprezentacyjna =
 |kariera trenerska       =
 |medale                  =
 |odznaczenia             =
 |commons                 =
 |wikicytaty              =
 |www                     =
}}
'''Artiom Walerjewicz Zub''', [[Język rosyjski|ros.]] Артём Валерьевич Зуб (ur. [[3 października]] [[1995]] w [[Chabarowsk]]u) – [[Rosja|rosyjski]] [[Hokej na lodzie|hokeista]], reprezentant [[Reprezentacja Rosji w hokeju na lodzie mężczyzn|Rosji]], [[Zimowe igrzyska olimpijskie|olimpijczyk]].

== Kariera ==
* {{flaga|RUS}} [[Amurskie Tigry Chabarowsk]] (2011-2016)
* {{flaga|RUS}} [[Amur Chabarowsk]] (2014-2016)
* {{flaga|RUS}} [[SKA Sankt Petersburg (hokej na lodzie)|SKA Sankt Petersburg]] (2016-2020)
* {{flaga|CAN}} [[Ottawa Senators]] (2020-)

Wychowanek Amuru Chabarowsk. Przez pięć sezonów grał w rozgrywkach [[Młodzieżowa Hokejowa Liga|MHL]] w barwach drużyny Amurskich Tigrów Chabarowsk. Od 2014 był zawodnikiem seniorskiego zespołu Amuru w lidze [[Kontynentalna Hokejowa Liga|KHL]]. W maju 2016 przedłużył kontrakt o dwa lata. Na początku grudnia 2016 został zawodnikiem SKA Sankt Petersburg<ref>{{Cytuj |url = https://www.khl.ru/news/2016/12/01/330337.html |tytuł = Изменения в составах на 1 декабря: Новости: Континентальная Хоккейная Лига (КХЛ) |opublikowany = www.khl.ru |data dostępu = 2018-01-27}}</ref>. Od maja 2020 zawodnik kanadyjskiego klubu Ottawa Senators w NHL<ref>{{Cytuj |url = https://www.nhl.com/senators/news/senators-sign-defenceman-artem-zub-to-a-one-year-entry-level-contract/c-316790608 |tytuł = Senators sign defenceman Artem Zub to a one-year, entry-level contract | NHL.com |opublikowany = www.nhl.com |język = en |data dostępu = 2020-05-07}}</ref>.

W barwach juniorskiej kadry Rosji uczestniczył w turnieju [[Mistrzostwa świata do lat 18 w hokeju na lodzie mężczyzn|mistrzostw świata juniorów do lat 18]] edycji [[Mistrzostwa świata do lat 18 w hokeju na lodzie mężczyzn 2013|2013]]. W reprezentacji seniorskiej uczestniczył w turniejach [[Mistrzostwa świata w hokeju na lodzie mężczyzn|mistrzostw świata]] edycji [[Mistrzostwa Świata w Hokeju na Lodzie 2017 (elita)|2017]], [[Mistrzostwa Świata w Hokeju na Lodzie 2019 (elita)|2019]]. W ramach ekipy [[Olimpijscy sportowcy z Rosji na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 2018|olimpijskich sportowców z Rosji]] brał udział w turnieju [[Hokej na lodzie na zimowych igrzyskach olimpijskich|zimowych igrzysk olimpijskich]] [[Hokej na lodzie na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 2018|2018]]. W składzie reprezentacji [[Rosyjski Komitet Olimpijski|Rosyjskiego Komitetu Olimpijskiego]] ([[Język angielski|ang.]] ROC) brał udział w turnieju MŚ edycji [[Mistrzostwa Świata w Hokeju na Lodzie 2021|2021]].

== Sukcesy ==
; Reprezentacyjne
* [[Plik:Bronze medal with cup.svg|16px]] Brązowy medal [[Mistrzostwa świata w hokeju na lodzie mężczyzn|mistrzostw świata]]: [[Mistrzostwa Świata w Hokeju na Lodzie 2017|2017]], [[Mistrzostwa Świata w Hokeju na Lodzie 2019|2019]]
* [[Plik:Gold medal olympic.svg|16px]] '''Złoty medal [[Hokej na lodzie na zimowych igrzyskach olimpijskich|zimowych igrzysk olimpijskich]]''': [[Hokej na lodzie na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 2018|2018]]

; Klubowe
* {{Trofeum|puchar|złoty}} '''[[Puchar Gagarina]] – mistrzostwo [[Kontynentalna Hokejowa Liga|KHL]]''': [[KHL (2016/2017)|2017]] ze SKA
* [[Plik:Gold medal with cup.svg|16px]] '''Złoty medal mistrzostw Rosji''': [[KHL (2016/2017)|2017]] ze SKA
* {{Trofeum|puchar|złoty}} [[Puchar Kontynentu]]: [[KHL (2017/2018)|2018]] ze SKA
* [[Plik:Bronze medal with cup.svg|16px]] Brązowy medal [[Mistrzostwa Rosji w hokeju na lodzie|mistrzostw Rosji]]: [[KHL (2017/2018)|2018]], [[KHL (2018/2019)|2019]] ze SKA

; Indywidualne
* [[MHL (2014/2015)]]: Mecz Gwiazd MHL
* [[KHL (2015/2016)]]: najlepszy pierwszoroczniak miesiąca – październik 2015<ref>{{Cytuj stronę |url = http://en.khl.ru/news/2015/11/02/238687.html |tytuł = October’s finest: Salak, Pashnin, Dawes and Zub |data = 2015-11-02 |opublikowany = khl.ru |język = en |data dostępu = 2015-11-04}}</ref>
* [[KHL (2019/2020)]]:
** Drugie miejsce w klasyfikacji strzelców wśród obrońców w sezonie zasadniczym: 13 goli
** Pierwsze miejsce w klasyfikacji +/− w sezonie zasadniczym: +35

; Wyróżnienie
* [[Zasłużony Mistrz Sportu Rosji w hokeju na lodzie]] (2018)<ref>{{Cytuj stronę |url = https://minsport.gov.ru/documents/awards/31841/ |tytuł = ПРИКАЗ „О ПРИСВОЕНИИ ПОЧЕТНОГО СПОРТИВНОГО ЗВАНИЯ „ЗАСЛУЖЕННЫЙ МАСТЕР СПОРТА РОССИИ” |data = 2018-02-26 |opublikowany = minsport.gov.ru |język = ru |data dostępu = 2021-11-06}}</ref>

; Odznaczenie
* [[Order Przyjaźni (Federacja Rosyjska)|Order Przyjaźni]] (27 lutego 2018)<ref>{{Cytuj stronę |url = https://web.archive.org/web/20180303065801/http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/0001201802280027?index=0&rangeSize=1 |tytuł = Указ Президента Российской Федерации от 27.02.2018 № 88 „О награждении государственными наградами Российской Федерации” |opublikowany = publication.pravo.gov.ru |język = ru |data dostępu = 2018-06-21}}</ref>

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Elitepro|182436}}
* {{hockeydb|180682}}
* [https://en.khl.ru/players/18900/ Artiom Zub] – profil na stronie [http://khl.ru/ KHL]

{{Hokej MŚ Rosja 2017}}
{{Hokej MŚ Rosja 2019}}
{{Hokej MŚ ROC 2021}}

{{SORTUJ:Zub, Artiom}}
[[Kategoria:Hokeiści Amurskich Tigrów Chabarowsk]]
[[Kategoria:Hokeiści Amuru Chabarowsk]]
[[Kategoria:Hokeiści SKA Sankt Petersburg]]
[[Kategoria:Hokeiści Ottawa Senators]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Chabarowsku]]
[[Kategoria:Medaliści Zimowych Igrzysk Olimpijskich 2018]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Przyjaźni (Federacja Rosyjska)]]
[[Kategoria:Rosyjscy hokeiści]]
[[Kategoria:Rosyjscy medaliści olimpijscy]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1995]]

title: · Artiom ZubАртём Зуб

Pełne imię i nazwisko: Artiom Walerjewicz Zub

Data i miejsce urodzenia: 3 października 1995 · Chabarowsk

Obywatelstwo: Rosja

Pozycja: obrońca

Uchwyt: prawy


text:
# KF Onix Banjë
KF Onix Banjë (alb. Klubi Futbollistik Onix Banjë) – kosowski klub piłkarski z siedzibą w Banjë.

## Historia
- 2013 – powstanie klubu KF Onix Banjë.
- sezon 2015/16 – awans do III ligi.
- sezon 2016/17 – awans do II ligi[1].
- sezon 2017/18 – debiut w II lidze, zajęcie 5. miejsca[2].

title: KF Onix Banjë

wikitext:
{{Klub sportowy infobox
 |nazwa                 = KF Onix Banjë
 |nazwa oryginalna      = KF Onix
 |dyscyplina            = piłka nożna
 |grafika               =
 |opis grafiki          =
 |alt grafiki           =
 |pełna nazwa           = Klubi Futbollistik Onix Banjë
 |kod                   =
 |przydomek             =
 |maskotka              =
 |barwy                 =
 |data założenia        = [[2013]]
 |debiut w ekstraklasie =
 |data rozwiązania      =
 |liga                  = [[Liga e Dytë e Kosovës|Liga e Dytë]]
 |liczba seniorów       =
 |liczba juniorów       =
 |państwo               = KVX
 |siedziba              =
 |adres                 =
 |obiekt sportowy       =
 |sponsor techniczny    =
 |właściciel            =
 |prezes                =
 |menedżer              =
 |menedżer generalny    =
 |komandor              =
 |trener                =
 |asystent trenera      =
 |commons               =
 |wikicytaty            =
 |wikinews              =
 |www                   =
}}
'''KF Onix Banjë''' ([[Język albański|alb.]] Klubi Futbollistik Onix Banjë) – [[Kosowo|kosowski]] [[klub piłkarski]] z siedzibą w [[Banjë]].

== Historia ==
* 2013 – powstanie klubu '''KF Onix Banjë'''.
* sezon 2015/16 – awans do III ligi.
* sezon 2016/17 – awans do II ligi<ref>[http://rsssf.com/tablesk/kosovo2017.html#dyte Kosovo 2016/17 – RSSSF]</ref>.
* sezon 2017/18 – debiut w II lidze, zajęcie 5. miejsca<ref>[http://rsssf.com/tablesk/kosovo2018.html#pare Kosovo 2017/18 – RSSSF]</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{SORTUJ:Onix}}
[[Kategoria:Kosowskie kluby piłkarskie]]
[[Kategoria:Kluby piłkarskie założone w 2013]]

title: · KF Onix BanjëKF Onix

Pełna nazwa: Klubi Futbollistik Onix Banjë

Liga: Liga e Dytë

Państwo: Kosowo · / Serbia


text:
# Powiat Schärding
Powiat Schärding (niem. Bezirk Schärding) – powiat w Austrii, w kraju związkowym Górna Austria, w Innviertel. Siedziba powiatu znajduje się w mieście Schärding.

## Geografia
Powiat Schärding graniczy z następującymi powiatami: na północnym wschodzie Rohrbach i Eferding, na wschodzie Grieskirchen, na południu Ried im Innkreis. Na północy i zachodzie powiat graniczy z Niemcami, granica przebiega na Innie i Dunaju.

## Podział administracyjny
Powiat podzielony jest na 30 gmin, w tym jedną gminę miejską (Stadt), dziewięć gmin targowych (Marktgemeinde) oraz 20 gmin wiejskich (Gemeinde).
| Miasta 1. Schärding (5351) Gminy targowe 1. Andorf (5176) 2. Engelhartszell an der Donau (940) 3. Kopfing im Innkreis (1973) 4. Münzkirchen (2557) 5. Raab (2345) 6. Riedau (2045) 7. Schardenberg (2493) 8. St. Florian am Inn (3187) 9. Taufkirchen an der Pram (2920) | Gminy 1. Altschwendt (714) 2. Brunnenthal (2017) 3. Diersbach (1532) 4. Dorf an der Pram (1101) 5. Eggerding (1386) 6. Enzenkirchen (1807) 7. Esternberg (2855) 8. Freinberg (1475) 9. Mayrhof (325) 10. Rainbach im Innkreis (1549) | 1. Sigharting (871) 2. St. Aegidi (1.576) 3. St. Marienkirchen bei Schärding (2001) 4. St. Roman (1784) 5. St. Willibald (1102) 6. Suben (1584) 7. Vichtenstein (623) 8. Waldkirchen am Wesen (1156) 9. Wernstein am Inn (1549) 10. Zell an der Pram (2011) |
| (liczba mieszkańców 1 stycznia 2023)                                                                                |                                                                                |                                                                                |

title: Powiat Schärding

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Powiat Schärding
 |nazwa oryginalna                = Bezirk Schärding
 |dopełniacz nazwy                = powiatu Schärding
 |jednostka                       = [[Podział administracyjny Austrii|powiat]]
 |zdjęcie                         =
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            =
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = AUT
 |1. jednostka administracyjna    = [[Górna Austria]]
 |siedziba                        = [[Schärding]]
 |ISO 3166-2                      =
 |powierzchnia                    = 618,44 km²
 |rok                             = 1 stycznia 2023
 |liczba ludności                 = 58 061<ref>[https://www.statistik.at/fileadmin/pages/405/Bev_Gebietseinheiten_seit_2002.ods AUS]</ref>
 |gęstość zaludnienia             = 94 os./km²
 |numer kierunkowy                =
 |kod pocztowy                    =
 |tablice rejestracyjne           = SD
 |adres urzędu                    = Ludwig-Pfliegl-Gasse 11-13, 4780 Schärding
 |plan                            =
 |nazwa 1. podziału               = gmin
 |1. podział                      = 30
 |mapa                            = Karte Aut Ooe SD.png
 |nazwa mapy                      = Górnej Austrii
 |2. mapa                         = Bezirk Schärding in Österreich.png
 |nazwa 2. mapy                   = Austrii
 |współrzędne                     =
 |commons                         =
 |www                             = http://www.bh-schaerding.gv.at/
}}
'''Powiat Schärding''' ([[Język niemiecki|niem]]. ''Bezirk Schärding'') – powiat w [[Austria|Austrii]], w [[Kraj związkowy|kraju związkowym]] [[Górna Austria]], w [[Innviertel]]. Siedziba powiatu znajduje się w mieście [[Schärding]].

== Geografia ==
Powiat Schärding graniczy z następującymi powiatami: na północnym wschodzie [[Powiat Rohrbach|Rohrbach]] i [[Powiat Eferding|Eferding]], na wschodzie [[Powiat Grieskirchen|Grieskirchen]], na południu [[Powiat Ried im Innkreis|Ried im Innkreis]]. Na północy i zachodzie powiat graniczy z [[Niemcy|Niemcami]], granica przebiega na [[Inn]]ie i [[Dunaj]]u.

== Podział administracyjny ==
Powiat podzielony jest na 30 gmin, w tym jedną gminę miejską ''(Stadt)'', dziewięć gmin targowych ''(Marktgemeinde)'' oraz 20 gmin wiejskich ''(Gemeinde)''.
{|
|-
| width="33%" valign="top" |
'''[[Miasto|Miasta]]'''
# [[Schärding]] (5351){{zmiana|wzrost}}

'''[[Gmina targowa|Gminy targowe]]'''
# [[Andorf (Austria)|Andorf]] (5176){{zmiana|wzrost}}
# [[Engelhartszell an der Donau]] (940){{zmiana|spadek}}
# [[Kopfing im Innkreis]] (1973){{zmiana|spadek}}
# [[Münzkirchen]] (2557){{zmiana|spadek}}
# [[Raab (Górna Austria)|Raab]] (2345){{zmiana|wzrost}}
# [[Riedau]] (2045){{zmiana|wzrost}}
# [[Schardenberg]] (2493){{zmiana|wzrost}}
# [[St. Florian am Inn]] (3187){{zmiana|wzrost}}
# [[Taufkirchen an der Pram]] (2920){{zmiana|spadek}}

| width="33%" valign="top" |
'''[[Gmina|Gminy]]'''
# [[Altschwendt]] (714){{zmiana|wzrost}}
# [[Brunnenthal (Austria)|Brunnenthal]] (2017){{zmiana|wzrost}}
# [[Diersbach]] (1532){{zmiana|spadek}}
# [[Dorf an der Pram]] (1101){{zmiana|wzrost}}
# [[Eggerding (Górna Austria)|Eggerding]] (1386){{zmiana|wzrost}}
# [[Enzenkirchen]] (1807){{zmiana|wzrost}}
# [[Esternberg]] (2855){{zmiana|wzrost}}
# [[Freinberg (Górna Austria)|Freinberg]] (1475){{zmiana|wzrost}}
# [[Mayrhof (Górna Austria)|Mayrhof]] (325){{zmiana|wzrost}}
# [[Rainbach im Innkreis]] (1549){{zmiana|wzrost}}

| width="33%" valign="top" |

 [[Sigharting]] (871){{zmiana|wzrost}}

 [[St. Aegidi]] (1.576){{zmiana|spadek}}

 [[St. Marienkirchen bei Schärding]] (2001){{zmiana|wzrost}}

 [[St. Roman (Austria)|St. Roman]] (1784){{zmiana|spadek}}

 [[St. Willibald]] (1102){{zmiana|spadek}}

 [[Suben]] (1584){{zmiana|wzrost}}

 [[Vichtenstein]] (623){{zmiana|spadek}}

 [[Waldkirchen am Wesen]] (1156){{zmiana|spadek}}

 [[Wernstein am Inn]] (1549){{zmiana|spadek}}

 [[Zell an der Pram]] (2011){{zmiana|wzrost}}

|-
|colspan="2"|''(liczba mieszkańców 1 stycznia 2023)''
|}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Powiat Schärding}}
{{Powiaty Górnej Austrii}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Powiat Schärding| ]]
[[Kategoria:Powiaty w Górnej Austrii|Schärding]]

title: Powiat SchärdingBezirk Schärding

Państwo: Austria

Kraj związkowy: Górna Austria

Siedziba: Schärding

• gęstość: 94 os./km²

Tablice rejestracyjne: SD


text:
# Ziemikowate
Ziemikowate (Cydnidae) – rodzina owadów z podrzędu pluskwiaków różnoskrzydłych i nadrodziny tarczówek (Pentatomoidea).

## Opis
Pluskwiaki o wypukłym, jajowatym w zarysie, często silnie zesklerotyzowanym i połyskującym ciele długości od 2 do 20 mm. Przeważnie są one koloru brązowego lub czarnego. Trudne do identyfikacji w obrębie rodziny. Głowa i brzegi ciała często zaopatrzone w szczecinki i włoski. Kształt głowy jest czworokątny lub półokrągły, spłaszczony, przystosowany do kopania. Czułki zbudowane są z pięciu, rzadziej z czterech członów. Tarczka jest trójkątna. Skrzydła tylnej pary mają na spodniej powierzchni, w pobliżu żyłki postkubitalnej rządek blisko siebie osadzonych ząbków. Odnóża o goleniach uzbrojonych w mocne kolce, których długość przekracza połowę szerokości goleni. Przednia i tylna para może być zmodyfikowana w odnóża grzebne. Stopy wszystkich par są trójczłonowe. Z odsiebnych krawędzi bioder wyrastają grzebyki spłaszczonych szczecinek, przylegające do powierzchni krętarzy. Odwłok ma drugie sternum z przetchlinkami na błoniastych częściach przednio-bocznych, a sternity od trzeciego do siódmego z trichobotriami ustawionymi podłużnie lub skośnie. U larw grzbietowe gruczoły zapachowe odwłoka są parzyste i uchodzą między tergitami trzecim i czwartym, czwartym i piątym oraz piątym i szóstym. Samice charakteryzują się zespolonymi laterotergitami ósmego segmentu odwłoka, dużymi i szerokimi dźwigaczami walw pierwszej pary oraz niewielkich rozmiarów spermateką.

## Biologia i ekologia
Znaczna część gatunków większość życia spędza pod ziemią (nawet do kilku metrów) - stąd ich nazwa - lub między korzeniami roślin. Sehrinae najczęściej większość życia spędzają na nadziemnych częściach roślin lub powierzchni ziemi. Przedstawicieli rodzaju Sehirus znajdowano na gatunkach jasnotowatych, ogórecznikowatych i roślin z nimi spokrewnionych. Niektóre Garsauriinae żyją pod korą drzew, a Amnestinae spotyka się w mrowiskach i guanie nietoperzy
Żywią się sokami liści i pędów, nasionami, i in. Przypuszcza się, że niektóre gatunki mogą być mycetofagami.
Niewiele wiadomo o biologii rozrodu. Sehirus bicolor na przykład składa jaja w płytkich (na 2 cm) zagłębieniach w ziemi. Pakiet ok. 100 jaj jest chroniony przez samicę. U co najmniej jednego gatunku stwierdzono strydulację podczas okresu rozrodczego.

## Znaczenie gospodarcze
Większość nie ma znaczenia ekonomicznego. Dotychczas ok. 20 do 30 gatunków rodziny zostało uznanych za szkodników roślin uprawnych, głównie w krajach tropikalnych. W Polsce mogą stanowić zagrożenie dla upraw jedynie w trakcie masowego pojawu, którego dotychczas (stan na 1997) nie stwierdzono.

## Rozprzestrzenienie
Takson kosmopolityczny, licznie reprezentowany od stref tropikalnych po umiarkowane. Na świecie opisano ok. 700 gatunków, zgrupowanych w sześciu podrodzinach i ok. 90 rodzajach, z czego w Polsce stwierdzono 13, w tym Canthophorus dubius, czy siedliszka dwubarwnyego (Tritomegas bicolor) (zobacz też: ziemikowate Polski)

## Systematyka
Lis (red., 2012) dzieli Cydnidae na sześć podrodzin:
- Amnestinae Hart, 1919
- Amaurocorinae Wagner, 1963
- Garsauriinae Froeschner, 1960
- Scaptocorinae Froeschner, 1960 syn. Cephalocteinae Mulsant & Rey, 1866
- Cydninae Billberg, 1820
- Sehirinae Amyot & Serville, 1843

Niektórzy autorzy (Schuh i Slater, 1995) zaliczają tu również podrodziny Thyreocorinae Amyot & Audinet-Serville, 1843, czy Corimelaeninae Uhler, 1871 klasyfikowane w randze własnej rodziny Thyreocoridae Amyot & Audinet-Serville, 1843.

title: Ziemikowate

wikitext:
{{Zwierzę infobox
 |nazwa zwyczajowa       = Ziemikowate
 |nazwa łacińska         = Cydnidae
 |TSN                    = 717523
 |zoolog                 = [[Gustaf Johan Billberg|G. J. Billberg]], 1820
 |okres istnienia        =
 |grafika                = Canthophorus dubius01.jpg
 |opis grafiki           = Przedstawiciel rodzaju ''[[Legnotus]]''
 |typ                    = [[stawonogi]]
 |gromada                = [[owady]]
 |podgromada             = [[Owady uskrzydlone|uskrzydlone]]
 |rząd                   = [[pluskwiaki]]
 |podrząd                = [[pluskwiaki różnoskrzydłe]]
 |infrarząd              = [[Pentatomomorpha]]
 |nadrodzina             = [[tarczówki]]
 |rodzina                = ziemikowate
 |synonimy               =
 |wikispecies            = Cydnidae
 |commons                = Category:Cydnidae
}}
'''Ziemikowate''' (Cydnidae) – [[rodzina (biologia)|rodzina]] [[owady|owadów]] z podrzędu [[pluskwiaki różnoskrzydłe|pluskwiaków różnoskrzydłych]] i nadrodziny [[tarczówki|tarczówek]] (Pentatomoidea).

== Opis ==
Pluskwiaki o wypukłym, jajowatym w zarysie, często silnie [[skleryt|zesklerotyzowanym]] i połyskującym ciele długości od 2 do 20 mm{{r|True}}. Przeważnie są one koloru brązowego lub czarnego. Trudne do identyfikacji w obrębie rodziny{{r|Klucz XVIII}}. Głowa i brzegi ciała często zaopatrzone w szczecinki i włoski{{r|Lis}}. Kształt głowy jest czworokątny lub półokrągły, spłaszczony, przystosowany do kopania{{r|True}}. [[Czułki]] zbudowane są z pięciu, rzadziej z czterech członów{{r|Lis|True}}. [[Tarczka (anatomia owadów)|Tarczka]] jest trójkątna{{r|Lis}}. Skrzydła tylnej pary mają na spodniej powierzchni, w pobliżu [[żyłka postkubitalna|żyłki postkubitalnej]] rządek blisko siebie osadzonych ząbków{{r|True}}. Odnóża o [[goleń|goleniach]] uzbrojonych w mocne kolce, których długość przekracza połowę szerokości goleni{{r|Lis}}. Przednia i tylna para może być zmodyfikowana w odnóża grzebne{{r|ChinaetMiller}}. [[Stopa sześcionogów|Stopy]] wszystkich par są trójczłonowe{{r|True|Lis}}. Z odsiebnych krawędzi bioder wyrastają grzebyki spłaszczonych szczecinek, przylegające do powierzchni [[krętarz stawonogów|krętarzy]]. [[Odwłok]] ma drugie [[sternum]] z [[przetchlinka]]mi na błoniastych częściach przednio-bocznych, a sternity od trzeciego do siódmego z [[trichobotria]]mi ustawionymi podłużnie lub skośnie. U larw grzbietowe gruczoły zapachowe odwłoka są parzyste i uchodzą między [[tergum|tergitami]] trzecim i czwartym, czwartym i piątym oraz piątym i szóstym. Samice charakteryzują się zespolonymi laterotergitami ósmego segmentu odwłoka, dużymi i szerokimi dźwigaczami [[walwa|walw]] pierwszej pary oraz niewielkich rozmiarów [[zbiornik nasienny|spermateką]]{{r|True}}.

== Biologia i ekologia ==
[[Plik:Tritomegas bicolor-2012-04-29.ogv|left|250px|thumb|Żerujący [[siedliszek dwubarwny]]]]
Znaczna część gatunków większość życia spędza pod ziemią (nawet do kilku metrów) - stąd ich nazwa - lub między korzeniami roślin{{r|Klucz XVIII}}. Sehrinae najczęściej większość życia spędzają na nadziemnych częściach roślin lub powierzchni ziemi{{r|Lis}}. Przedstawicieli [[rodzaj (biologia)|rodzaju]] ''[[Sehiris|Sehirus]]'' znajdowano na gatunkach [[Jasnotowate|jasnotowatych]], [[Ogórecznikowate|ogórecznikowatych]] i roślin z nimi spokrewnionych{{r|True|s=224}}. Niektóre Garsauriinae żyją pod korą drzew, a Amnestinae spotyka się w mrowiskach i guanie [[nietoperze|nietoperzy]]{{r|Lis}}

Żywią się sokami liści i pędów, nasionami, i in. Przypuszcza się, że niektóre gatunki mogą być mycetofagami{{r|Klucz XVIII}}.

Niewiele wiadomo o biologii rozrodu. ''Sehirus bicolor'' na przykład składa jaja w płytkich (na 2 cm) zagłębieniach w ziemi. Pakiet ok. 100 jaj jest chroniony przez samicę. U co najmniej jednego gatunku stwierdzono [[strydulacja|strydulację]] podczas okresu rozrodczego{{r|True|s=224}}.

== Znaczenie gospodarcze ==
[[Plik:Canthophorus melanopterus nymphs.JPG|right|150px|thumb|[[Nimfa (larwa)|Nimfy]] ''Canthophorus melanopterus'']]
Większość nie ma znaczenia ekonomicznego. Dotychczas ok. 20{{r|Klucz XVIII}} do 30{{r|Lis}} gatunków rodziny zostało uznanych za szkodników roślin uprawnych, głównie w krajach tropikalnych. W Polsce mogą stanowić zagrożenie dla upraw jedynie w trakcie masowego pojawu, którego dotychczas (stan na 1997) nie stwierdzono{{r|Klucz XVIII}}.

== Rozprzestrzenienie ==
Takson [[Gatunek kosmopolityczny|kosmopolityczny]], licznie reprezentowany od stref tropikalnych po umiarkowane{{r|True}}. Na świecie opisano ok. 700 gatunków, zgrupowanych w sześciu [[podrodzina (biologia)|podrodzinach]] i ok. 90 [[rodzaj (biologia)|rodzajach]]{{r|Lis}}, z czego w Polsce stwierdzono 13{{r|Klucz XVIII}}, w tym ''[[Canthophorus dubius]]'', czy [[siedliszek dwubarwny|siedliszka dwubarwnyego]] (''Tritomegas bicolor'') (zobacz też: [[Pluskwiaki Polski#Ziemikowate (Cydnidae)|ziemikowate Polski]])

== Systematyka ==
Lis (red., 2012) dzieli Cydnidae na sześć [[rodzina (biologia)|podrodzin]]{{r|Lis}}:
* [[Amnestinae]] Hart, 1919
* [[Amaurocorinae]] Wagner, 1963
* [[Garsauriinae]] Froeschner, 1960
* [[Scaptocorinae]] Froeschner, 1960 syn. [[Cephalocteinae]] Mulsant & Rey, 1866
* [[Cydninae]] Billberg, 1820
* [[Sehirinae]] Amyot & Serville, 1843

Niektórzy autorzy (Schuh i Slater, 1995) zaliczają tu również podrodziny [[Thyreocorinae]] Amyot & Audinet-Serville, 1843, czy [[Corimelaeninae]] Uhler, 1871{{r|True|s=223-224}} klasyfikowane w randze własnej rodziny [[Thyreocoridae]] Amyot & Audinet-Serville, 1843.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
* <ref name="Klucz XVIII">{{Cytuj książkę |nazwisko = Lis | imię = Jerzy A. | autor link = Jerzy Adrian Lis | tytuł = Klucze do oznaczania owadów Polski | wydawca = Oficyna Wydawnicza Turpress, [[Polskie Towarzystwo Entomologiczne]] | miejsce = Toruń | rok = 1997 | tom = XVIII | tytuł tomu = Pluskwiaki różnoskrzydłe - Heteroptera | część = zeszyt 12 | tytuł części = Plataspidae, Thyreocoridae, Cydnidae | isbn = 83-86781-42-4}}</ref>
* <ref name=Lis>{{cytuj książkę | autor = Jerzy A. Lis | autor2 = Barbara Lis | autor3 = Dariusz J. Ziaja| tytuł = Heteroptera Poloniae 2: Pentatomoidea 1: Acanthosmatidae, Cydnidae, Plataspidae, Scutelleridae, Thyreocoridae| wydawca = Zakład Poligraficzno-Wydawniczy "Plik"| miejsce = Bytom | rok = 2012| strony = | isbn =}}</ref>
* <ref name="True">{{Cytuj książkę |nazwisko = Schuh| imię = Randall T.| nazwisko2 = Slater| imię2 = James Alexander| tytuł = True bugs of the world (Hemiptera:Heteroptera): classification and natural history| wydawca = Cornell University Press| miejsce = | rok = 1995| strony = 220-225| isbn = 0-8014-2066-0|język=en}}</ref>
* <ref name=ChinaetMiller>{{cytuj pismo | autor = W. E. China | autor2 = N. C. E. Miller | tytuł = Check-List and Keys to the Families and Subfamilies of the Hemiptera-Heteroptera | czasopismo = Bulletin of the Britidh Museum Entomology | rok = 1959 | wolumin = 8 | wydanie = 1 | miejsce = Londyn}}</ref>
}}

{{Pluskwiaki}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Ziemikowate]]

title: Ziemikowate

Domena: eukarionty

Królestwo: zwierzęta

Typ: stawonogi

Gromada: owady

Podgromada: uskrzydlone

Rząd: pluskwiaki

Podrząd: pluskwiaki różnoskrzydłe

Infrarząd: Pentatomomorpha

Nadrodzina: tarczówki

Rodzina: ziemikowate


text:
# Koniaków (Czeski Cieszyn)
Koniaków (cz. Koňákov, niem. Konakau) – część miasta Czeskiego Cieszyna w kraju morawsko-śląskim, w powiecie Karwina w Czechach. Jest to także gmina katastralna o powierzchni 306,12 ha. Położona około 6 kilometrów na zachód od centrum miasta. Populacja w 2001 wynosiła 228 osób., zaś w 2010 odnotowano 103 adresy.

## Historia
Pierwsza wzmianka pochodzi z 1478. Politycznie wieś znajdowała się wówczas w granicach księstwa cieszyńskiego, będącego lennem Królestwa Czech, a od 1526 roku w wyniku objęcia tronu czeskiego przez Habsburgów wraz z regionem aż do 1918 roku w monarchii Habsburgów (potocznie Austrii).
W 1863 wybudowano tu kościół pw. Opatrzności Bożej.
Według austriackiego spisu ludności z 1910 roku Koniaków, będący przysiółkiem Mistrzowic, miał 285 mieszkańców, z czego 284 było zameldowanych na stałe, 279 (98,2%) było polsko-, 3 (1,1%) czesko- i 2 (0,7%) niemieckojęzycznych, 118 (41,4%) katolików oraz 167 (58,6%) ewangelików.

W granicach administracyjnych Czeskiego Cieszyna znajduje się od 1975.

title: Koniaków (Czeski Cieszyn)

wikitext:
{{inne znaczenia|dzielnicy Czeskiego Cieszyna w Czechach|[[Koniaków|wieś o tej samej nazwie w Polsce]]}}
{{Dzielnica infobox
 |herb miasta                  = Cesky Tesin CoA.png
 |dopełniacz nazwy miasta      = Czeskiego Cieszyna
 |nazwa                        = Koniaków<br />Koňákov
 |nazwa oryginalna             =
 |status                       = Część miasta
 |zdjęcie                      = CZE Český Těšín Koňákov.JPG
 |opis zdjęcia                 = Widok z północy
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             = Koniakowa
 |dewiza                       =
 |państwo                      = kraj morawsko-śląski
 |1. jednostka administracyjna =
 |2. jednostka administracyjna = [[Powiat Karwina|Karwina]]
 |miasto                       = [[Czeski Cieszyn]]
 |typ jednostki podziału       =
 |jednostka podziału           =
 |data założenia               =
 |prawa miejskie               =
 |w granicach miasta           = 1975
 |SIMC                         =
 |zarządzający                 =
 |stanowisko zarządzającego    =
 |powierzchnia                 = 3,06
 |wysokość                     =
 |liczba ludności              = 228
 |rok                          = 2001
 |gęstość zaludnienia          = 74,5
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 = 737 01
 |tablice rejestracyjne        =
 |nazwa podziału               =
 |podział                      =
 |JPN:drzewo                   =
 |JPN:kwiat                    =
 |JPN:ptak                     =
 |plan                         =
 |mapa                         =
 |opis mapy                    =
 |kod mapy                     = Czeski Cieszyn
 |współrzędne                  = 49°44′13″N 18°33′14″E
 |commons                      = Category:Koňákov
 |wikicytaty                   =
 |wikinews                     =
 |www                          = http://www.konakov.cz/
}}
{{Wikisłownik|Koniaków}}
'''Koniaków''' ([[język czeski|cz.]] Koňákov, [[język niemiecki|niem.]] Konakau) – część miasta [[Czeski Cieszyn|Czeskiego Cieszyna]] w [[kraj morawsko-śląski|kraju morawsko-śląskim]], w [[powiat Karwina|powiecie Karwina]] w [[Czechy|Czechach]]. Jest to także [[gmina katastralna]] o powierzchni 306,12 [[hektar|ha]]<ref>{{cytuj stronę| url = http://www.uir.cz/katastralni-uzemi/696111/Konakov| tytuł = Informace o katastrálním území Koňákov| data dostępu = 2010-09-23| autor = | opublikowany = | praca = | data = | język = cs}}</ref>. Położona około 6 kilometrów na zachód od centrum miasta. Populacja w 2001 wynosiła 228 osób.<ref>{{cytuj stronę| url = http://web.archive.org/web/20101118022604/http://www.czso.cz/csu/2004edicniplan.nsf/t/9200404384/$File/13n106cd1.pdf| tytuł = Historický lexikon obcí ČR 1869 - 2005 - 1. díl| data dostępu = 2010-09-14| autor = Český statistický úřad | opublikowany = | praca = | data = 2007-03-03 | język = cs}}</ref>, zaś w 2010 odnotowano 103 adresy<ref>{{cytuj stronę| url = http://archive.is/20120701171255/http://aplikace.mvcr.cz/adresa/t/cesky/konak.html | tytuł = Adresy v České republice| data dostępu = 2010-09-23| autor = | opublikowany = | praca = | data = 2010-09-23| język = cs}}</ref>.

== Historia ==
Pierwsza wzmianka pochodzi z 1478<ref>{{cytuj książkę | inni = [[Idzi Panic]] (redakcja)| tytuł = Śląsk Cieszyński w średniowieczu (do 1528)| wydawca = Starostwo Powiatowe w Cieszynie| miejsce = Cieszyn| rok = 2010| strony = 310| isbn = 978-83-926929-3-5}}</ref>. Politycznie wieś znajdowała się wówczas w granicach [[Księstwo Cieszyńskie|księstwa cieszyńskiego]], będącego lennem [[Królestwo Czech|Królestwa Czech]], a od 1526 roku w wyniku objęcia tronu czeskiego przez [[Habsburgowie|Habsburgów]] wraz z regionem aż do 1918 roku w [[Monarchia Habsburgów|monarchii Habsburgów]] (potocznie Austrii).

W 1863 wybudowano tu kościół pw. Opatrzności Bożej.

Według [[Austro-Węgry|austriackiego]] spisu ludności z 1910 roku Koniaków, będący przysiółkiem [[Mistrzowice (Czeski Cieszyn)|Mistrzowic]], miał 285 mieszkańców, z czego 284 było zameldowanych na stałe, 279 (98,2%) było polsko-, 3 (1,1%) czesko- i 2 (0,7%) niemieckojęzycznych, 118 (41,4%) [[Kościół łaciński|katolików]] oraz 167 (58,6%) [[luteranizm|ewangelików]]<ref>Ludwig Patryn (ed): ''[http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=11734 Die Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1910 in Schlesien]'', Troppau 1912.</ref>.

W granicach administracyjnych Czeskiego Cieszyna znajduje się od 1975.[[Plik:Kaplica ewangelicka. Koniaków, Czeski Cieszyn.jpg|mały|Kaplica ewangelicka w Koniakowie (Czeski Cieszyn)|centruj]]
== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.naszlaku.com/konakov-koniakow/ Informacje o Koniakowie]
* [http://sgi.nahlizenidokn.cuzk.cz/marushka/default.aspx?themeid=3&&MarQueryId=6D2BCEB5&MarQParamCount=1&MarWindowName=Marushka&MarQParam0=696111 Mapa gminy katastralnej Koňákov]

[[Kategoria:Czeski Cieszyn]]

title: · Koniaków · Koňákov

Państwo: Czechy

Kraj: morawsko-śląski

Powiat: Karwina

Miasto: Czeski Cieszyn