text:
# Ciasto skalne
Ciasto skalne, tło skalne – szklista lub skrytokrystaliczna masa w wylewnych i subwulkanicznych skałach o strukturze porfirowej. Wypełnia ona całą przestrzeń między prakryształami.

title: Ciasto skalne

wikitext:
'''Ciasto skalne''', '''tło skalne''' – szklista lub [[Struktura skrytokrystaliczna|skrytokrystaliczna]] masa w [[Skały wylewne|wylewnych]] i [[Skały subwulkaniczne|subwulkanicznych]] skałach o [[Struktura porfirowa|strukturze porfirowej]]. Wypełnia ona całą przestrzeń między [[prakryształ]]ami.

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę |autor = Wojciech Jaroszewski (red.) |data = 1986 |tytuł = Przewodnik do ćwiczeń z geologii dynamicznej |wydawca = Wydawnictwa Geologiczne |miejsce = Warszawa |strony = 38 |isbn = 83-220-0180-0 |oclc = 69636648 }}
* {{Cytuj książkę |rozdział = hasło „ciasto” |autor = Wacław Ryka |autor2 = Anna Maliszewska |tytuł = Słownik petrograficzny |data = 1982 |isbn = 83-220-0150-9 |miejsce = Warszawa |wydawca = Wydawnictwa Geologiczne |oclc = 69507580 }}

[[Kategoria:Struktury i tekstury skał]]


text:
# Benedykt z Awinionu
Benedykt z Awinionu, również Święty Bénézet, fr. Bénézet d’Avignon(ur. ok. 1163 w Hermillon we Francji, zm. ok. 1184 w Awinionie) – budowniczy mostu w Awinionie, święty Kościoła katolickiego.
Według tradycji katolickiej był pastuchem, który podczas zaćmienia Słońca w 1177 doznał wizji w której głos z nieba zobowiązał go do budowy mostu przez Rodan w Awinionie. Jego zwierzęta, podczas budowy mostu, miały się znajdować pod opieką aniołów.
Legenda mówi, iż władze świeckie i kościelne miasta odmówiły pomocy w budowie mostu. Benedykt samodzielnie przyniósł wielki kamień nad brzeg rzeki i oświadczył, iż będzie to przyczółek mostu (dzisiejszej atrakcji turystycznej Pont Saint-Bénézet). Podczas tego zdarzenia rozległy się wołania z tłumu: „Cud! Cud!”. W sumie, według tradycji katolickiej, nastąpiło 18 cudów (m.in. przywrócenie wzroku osobie niewidomej, przywrócenie słuchu osobie głuchej, uleczenie osoby z garbem oraz osoby kulejącej). Dzięki zaistniałym cudom, Benedykt pozyskał sobie bogatych mieszczan, którzy pomogli w realizacji projektu i zorganizowali się pod nazwą Braci Mostowych ślubując bronić podróżnych, bezinteresownie budować i utrzymywać mosty oraz zapewniać schronienie wędrowcom przy przeprawach rzecznych.
Tradycyjnie przyjęto, że po swojej śmierci Benedykt został pochowany w istniejącej do dziś kaplicy na moście w Awinionie.
Jego wspomnienie liturgiczne obchodzone jest 14 kwietnia.
Jest patronem Awinionu. W Burzet (Ardèche, Francja) znajduje się kaplica ku czci świętego.

wikiname: plwiki

title: Benedykt z Awinionu

in_language: pl

wikitext:
{{Święty infobox
 |rodzaj               = Święty
 |imię                 = Benedykt z Awinionu
 |imię oryginalne      = Bénézet d’Avignon
 |tytuły               =
 |grafika              = Saint Bénézet, Notre Dame des Doms, Avignon.jpg
 |podpis grafiki       = Figura św. Benedykta w [[Katedra Notre-Dame des Doms w Awinionie|Notre Dame]] w Awinion.
 |data urodzenia       = ok. 1163
 |miejsce urodzenia    = [[Hermillon]] ([[Ardèche]], [[Historia Francji|Francja]])
 |data śmierci         = ok. 1184
 |miejsce śmierci      = [[Awinion]] (Francja)
 |kościół              = [[Kościół katolicki]]
 |data beatyfikacji    =
 |miejsce beatyfikacji =
 |beatyfikujący        =
 |data kanonizacji     =
 |miejsce kanonizacji  =
 |kanonizujący         =
 |wspomnienie          = [[14 kwietnia]]
 |atrybuty             = przedstawiany jako chłopiec dźwigający olbrzymi ociosany kamień
 |patron               = Awinionu, budowniczych mostów
 |miejsce kultu        = Awinion, Burzet
 |faksymile            =
 |opis faksymile       =
 |commons              = Category:Bénézet d'Avignon
 |wikiźródła           =
 |wikicytaty           =
}}
'''Benedykt z Awinionu''', również '''Święty Bénézet''', [[język francuski|fr.]] ''Bénézet d’Avignon''<ref group="uwaga">Bénézet jest [[język oksytański|prowansalskim]] odpowiednikiem imienia [[Benedykt]]</ref>(ur. ok. [[1163]] w [[Hermillon]] we [[Historia Francji|Francji]], zm. ok. [[1184]] w [[Awinion]]ie) – budowniczy mostu w Awinionie, [[święty]] [[Kościół katolicki|Kościoła katolickiego]].

Według [[tradycja|tradycji]] katolickiej był pastuchem, który podczas [[zaćmienie Słońca|zaćmienia Słońca]] w 1177 doznał wizji w której głos z nieba zobowiązał go do budowy [[most]]u przez [[Rodan]] w Awinionie. Jego zwierzęta, podczas budowy mostu, miały się znajdować pod opieką [[anioł]]ów.

Legenda mówi, iż władze świeckie i kościelne miasta odmówiły pomocy w budowie mostu. Benedykt samodzielnie przyniósł wielki kamień nad brzeg rzeki i oświadczył, iż będzie to przyczółek mostu (dzisiejszej atrakcji turystycznej [[Pont Saint-Bénézet]]). Podczas tego zdarzenia rozległy się wołania z tłumu: „Cud! Cud!”. W sumie, według tradycji katolickiej, nastąpiło 18 cudów (m.in. przywrócenie wzroku osobie niewidomej, przywrócenie słuchu osobie głuchej, uleczenie osoby z garbem oraz osoby kulejącej). Dzięki zaistniałym cudom, Benedykt pozyskał sobie bogatych mieszczan, którzy pomogli w realizacji projektu i zorganizowali się pod nazwą Braci Mostowych ślubując bronić podróżnych, bezinteresownie budować i utrzymywać mosty oraz zapewniać schronienie wędrowcom przy przeprawach rzecznych.

Tradycyjnie przyjęto, że po swojej śmierci Benedykt został pochowany w istniejącej do dziś kaplicy na moście w Awinionie.

Jego [[wspomnienie liturgiczne]] obchodzone jest [[14 kwietnia]].

Jest [[patron (chrześcijaństwo)|patronem]] Awinionu. W [[Burzet]] ([[Ardèche]], Francja) znajduje się kaplica ku czci świętego<ref>{{cytuj stronę | url = http://web.archive.org/web/20150525023608/http://medarus.org:80/Ardeche/07commun/07comTex/burzet.htm | tytuł = Burzet (07450) | opublikowany = Les 339 communes de l'Ardèche | język = fr | data dostępu = 2012-07-03}}</ref>.

== Zobacz też ==

* [[kult świętych]]
* [[święci i błogosławieni Kościoła katolickiego]]
* [[wstawiennictwo świętych]]
* ''[[Sur le pont d’Avignon (piosenka)|Sur le pont d’Avignon]]'' - piosenka „Na moście w Avinion"

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{cytuj stronę | url = http://www.saintpatrickdc.org/ss/0414.shtml#bene | tytuł = Saint of the Day (April 14) | opublikowany = St. Patrick Catholic Church ([[Waszyngton]]) | język = en | data dostępu = 2012-07-03 | archiwum = https://web.archive.org/web/20121105133141/http://www.saintpatrickdc.org/ss/0414.shtml#bene | zarchiwizowano = 2012-11-05 }}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Francuscy święci katoliccy]]
[[Kategoria:Urodzeni w XII wieku]]
[[Kategoria:Zmarli w XII wieku]]
[[Kategoria:Ludzie związani z Awinionem]]

title: Święty · Benedykt z AwinionuBénézet d’Avignon

Data i miejsce urodzenia: ok. 1163 · Hermillon (Ardèche, Francja)

Data i miejsce śmierci: ok. 1184 · Awinion (Francja)

Czczony przez: Kościół katolicki

Wspomnienie: 14 kwietnia

Patron: Awinionu, budowniczych mostów

Szczególne miejsca kultu: Awinion, Burzet


text:
# Pałac w Sieroszowie
Pałac w Sieroszowie (niem. Schloss Seitendorf) – zespół pałacowo-parkowy z XVIII w. w Sieroszowie, wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa dolnośląskiego.

## Historia
W 1688 r. opat klasztoru w Henrykowie Heinrich III Kahlert nabył dobra sieroszowskie od rycerza Ernsta Heinricha von Kattern. Pałac ufundował opat Tobias Ackermann, a jego budowa trwała w latach 1703 - 1710. Prawdopodobnie został zaprojektowany przez M. Kirchbergera (autora pałacu w Kamieńcu Ząbkowickim). Do czasu sekularyzacji zakonów na terenie Królestwa Prus w 1810r. pozostawał letnią rezydencją opatów z Henrykowa oraz siedzibą zarządu dóbr klasztornych. W 1811r. majątek kupił baron von Röll, a następnie nabył go w 1822r. kupiec Cruci z Ząbkowic Śląskich. Jego córka wżeniła się w rodzinę Dittrich, w rękach której pałac pozostał do II wojny światowej. Był dwukrotnie przebudowywany, w 1830 i 1880r. Po wojnie przejęty przez państwo pozostawał siedzibą PGR, później opuszczony i zniszczony. Obecnie w trakcie renowacji.
- Herb opactwa z żurawiem z Zirc[7]
- Herb opactwa w Zirc
- Pałac w trakcie renowacji

## Architektura
Rezydencja  w stylu barokowym została wzniesiona z cegły i kamienia. Dwukrotnie przechodziła przebudowy, w 1830 i 1880r. Obiekt jest położony na planie prostokąta, dwukondygnacyjny, nakryty czterospadowym dachem z powiekami. Elewacje otynkowane, z piaskowcowymi obramowaniami okien przedzielonych boniowaniem w przyziemiu przechodzącym w drugiej kondygnacji w podwojone pilastry zwieńczone prostym belkowaniem. Fasada pałacu, znajdująca się od strony południowej, posiadała portyk wejściowy wsparty na filarach, z tarasem u góry. Na elewacji północnej znajdował się portal z kartuszem herbowym z dwoma tarczami: lewą opata Tobiasa Ackermanna (1702–1722) z Henrykowa  i prawą z żurawiem  Cystersów z węgierskich Zirc oraz  datą 1710 i inicjałami TAH CZ. Układ wnętrz dwutraktowy, w przyziemiu zachowane sklepienia kolebkowe i kolebkowe z lunetami.
Budynek jest położony przy otoczonym ceglanym murem zabytkowym parku, do którego prowadzi kamienna, barokowa brama zwieńczona przerwanym naczółkiem. W parku zachowana figura św. Jana Nepomucena. Z budynków folwarcznych, dawniej położonych przy pałacu, do dziś zachował się jeden.

title: Pałac w Sieroszowie

wikitext:
{{Budynek infobox
 |nazwa                 = Pałac w Sieroszowie
 |nazwa oryginalna      = Schloss Seitendorf
 |zabytek               = - pałac A/4693/1862 z 11.10.1966, park  A/4694/847/WŁ z 18.09.1981
 |zdjęcie               = Sieroszów Palace.jpg
 |opis zdjęcia          =
 |alt zdjęcia           =
 |państwo               = dolnośląskie
 |miejscowość           = [[Sieroszów]]
 |adres                 =
 |typ budynku           = [[Pałac]]
 |styl architektoniczny = [[Barok]]
 |architekt             =
 |inwestor              =
 |wysokość całkowita    =
 |wysokość do dachu     =
 |kondygnacje           =
 |powierzchnia użytkowa =
 |rozpoczęcie budowy    =
 |ukończenie budowy     = 1703 r.
 |przebudowy            = 1710 r., XIX w.
 |zniszczono            = 1706 r.
 |odbudowano            =
 |pierwszy właściciel   =
 |kolejni właściciele   =
 |właściciel            =
 |plan budynku          =
 |kod mapy              = Ząbkowice Śląskie (gmina)
 |współrzędne           = 50°37′N 16°54′E
 |commons               = Category:Palace in Sieroszów
 |www                   =
}}
'''Pałac w Sieroszowie''' ({{niem.|Schloss Seitendorf}})<ref>{{Cytuj stronę | url = https://polska-org.pl/513961,Sieroszow,Palac_Sieroszow_ruina.html | tytuł = Pałac Sieroszów (ruina) Schloss Seitendorf | data dostępu = 2025-05-10}}</ref> – zespół pałacowo-parkowy z XVIII w. w [[Sieroszów|Sieroszowie]]<ref>w [[Powiat ząbkowicki|powiecie ząbkowickim]], w [[Ząbkowice Śląskie (gmina)|gminie Ząbkowice Śląskie]]</ref>, wpisany do [[Rejestr zabytków (Polska)|rejestru zabytków nieruchomych]] [[województwo dolnośląskie|województwa dolnośląskiego]]<ref name="nid">{{zabytek|dolnośląskie}}</ref>.

==Historia==
W 1688 r. [[opat]] [[Opactwo Cystersów w Henrykowie|klasztoru w Henrykowie]] Heinrich III Kahlert nabył dobra sieroszowskie od rycerza Ernsta Heinricha von Kattern. Pałac ufundował opat Tobias Ackermann, a jego budowa trwała w latach 1703 - 1710<ref name="palaceslaska.pl">{{cytuj stronę|url=https://www.palaceslaska.pl/index.php/indeks-alfabetyczny/s/1336-sieroszow|tytuł=strona o dolnośląskich pałacach|data dostępu=2023-03-16}}</ref><ref name="niemiecka kronika wsi">{{cytuj stronę|url=http://www.herrnleben.com/downloads/chronikseitendorf.pdf|tytuł=kronika niemiecka wsi Seitendorf|data dostępu=2023-03-16}}</ref><ref name="Śląsk zabytki sztuki w Polsce">Brzezicki S., Nielsen C., Grajewski G., Popp D. ''Śląsk zabytki sztuki w Polsce'' 2006, Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków, 776 {{ISBN|83-922906-1-5}}</ref>. Prawdopodobnie został zaprojektowany przez M. Kirchbergera (autora [[pałac w Kamieńcu Ząbkowickim|pałacu w Kamieńcu Ząbkowickim]])<ref name="Śląsk zabytki sztuki w Polsce">Brzezicki S., Nielsen C., Grajewski G., Popp D. ''Śląsk zabytki sztuki w Polsce'' 2006, Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków, 776 {{ISBN|83-922906-1-5}}</ref>. Do czasu [[Sekularyzacja|sekularyzacji]] zakonów na terenie [[Królestwo Prus|Królestwa Prus]] w 1810r. pozostawał letnią rezydencją opatów z Henrykowa oraz siedzibą zarządu dóbr klasztornych. W 1811r. majątek kupił baron von Röll, a następnie nabył go w 1822r. kupiec Cruci z [[Ząbkowice Śląskie|Ząbkowic Śląskich]]. Jego córka wżeniła się w rodzinę Dittrich, w rękach której pałac pozostał do [[II wojna światowa|II wojny światowej]].<ref name="palaceslaska.pl">{{cytuj stronę|url=https://www.palaceslaska.pl/index.php/indeks-alfabetyczny/s/1336-sieroszow|tytuł=strona o dolnośląskich pałacach|data dostępu=2023-03-16}}</ref><ref name="niemiecka kronika wsi">{{cytuj stronę|url=http://www.herrnleben.com/downloads/chronikseitendorf.pdf|tytuł=kronika niemiecka wsi Seitendorf|data dostępu=2023-03-16}}</ref> Był dwukrotnie przebudowywany, w 1830 i 1880r.<ref name="palaceslaska.pl">{{cytuj stronę|url=https://www.palaceslaska.pl/index.php/indeks-alfabetyczny/s/1336-sieroszow|tytuł=strona o dolnośląskich pałacach|data dostępu=2023-03-16}}</ref><ref name="niemiecka kronika wsi">{{cytuj stronę|url=http://www.herrnleben.com/downloads/chronikseitendorf.pdf|tytuł=kronika niemiecka wsi Seitendorf|data dostępu=2023-03-16}}</ref><ref name="Śląsk zabytki sztuki w Polsce">Brzezicki S., Nielsen C., Grajewski G., Popp D. ''Śląsk zabytki sztuki w Polsce'' 2006, Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków, 776 {{ISBN|83-922906-1-5}}</ref> Po wojnie przejęty przez państwo pozostawał siedzibą [[Państwowe gospodarstwo rolne|PGR]], później opuszczony i zniszczony. Obecnie w trakcie renowacji.

<gallery class=center>
Zirc_Wappen.jpg|Herb opactwa z [[Opactwo Cystersów w Zirc|żurawiem z Zirc]]<ref>Cztery [[pastorał]]y opatów symbolizują cztery opactwa: [[Opactwo Cystersów w Zirc|Zirc]], {{link-interwiki|Kloster Pilis|Q=Q1775799}}, {{link-interwiki|Kloster Pásztó|Q=Q867639}} i {{link-interwiki|Kloster Szentgotthárd|Q=Q746271}}</ref>
Herb opactwa w Zirc.jpg|Herb opactwa w Zirc
Sieroszów, Poland, palace during renovation.jpg|Pałac w trakcie renowacji
</gallery>

==Architektura==
Rezydencja  w stylu [[barok]]owym została wzniesiona z cegły i kamienia. Dwukrotnie przechodziła przebudowy, w 1830 i 1880r<ref name="Śląsk zabytki sztuki w Polsce">Brzezicki S., Nielsen C., Grajewski G., Popp D. ''Śląsk zabytki sztuki w Polsce'' 2006, Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków, 776 {{ISBN|83-922906-1-5}}</ref><ref name="palaceslaska.pl">{{cytuj stronę|url=https://www.palaceslaska.pl/index.php/indeks-alfabetyczny/s/1336-sieroszow|tytuł=strona o dolnośląskich pałacach|data dostępu=2023-03-16}}</ref><ref name="niemiecka kronika wsi">{{cytuj stronę|url=http://www.herrnleben.com/downloads/chronikseitendorf.pdf|tytuł=kronika niemiecka wsi Seitendorf|data dostępu=2023-03-16}}</ref>. Obiekt jest położony na planie prostokąta, dwukondygnacyjny, nakryty czterospadowym dachem z powiekami. [[Elewacja|Elewacje]] otynkowane, z piaskowcowymi obramowaniami okien przedzielonych [[boniowanie]]m w przyziemiu przechodzącym w drugiej kondygnacji w podwojone [[Pilaster|pilastry]] zwieńczone prostym [[Belkowanie (architektura)|belkowaniem]]. [[Fasada]] pałacu, znajdująca się od strony południowej, posiadała [[portyk]] wejściowy wsparty na filarach, z tarasem u góry. Na elewacji północnej znajdował się portal z [[Kartusz (ozdoba)|kartuszem]] [[herb]]owym z dwoma tarczami: lewą opata '''T'''obiasa '''A'''ckermanna (1702–1722) z '''H'''enrykowa  i prawą z żurawiem [[Opactwo Cystersów w Zirc| '''C'''ystersów z węgierskich '''Z'''irc]] oraz  datą 1710 i inicjałami '''TAH CZ'''<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.kozterkep.hu/38369/ciszterci-rend-cimere# | tytuł = Herb Zakonu Cystersów | data dostępu = 2024-08-04}}</ref><ref name="Śląsk zabytki sztuki w Polsce">Brzezicki S., Nielsen C., Grajewski G., Popp D. ''Śląsk zabytki sztuki w Polsce'' 2006, Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków, 776 {{ISBN|83-922906-1-5}}</ref><ref name="palaceslaska.pl">{{cytuj stronę|url=https://www.palaceslaska.pl/index.php/indeks-alfabetyczny/s/1336-sieroszow|tytuł=strona o dolnośląskich pałacach|data dostępu=2023-03-16}}</ref><ref name="niemiecka kronika wsi">{{cytuj stronę|url=http://www.herrnleben.com/downloads/chronikseitendorf.pdf|tytuł=kronika niemiecka wsi Seitendorf|data dostępu=2023-03-16}}</ref>. Układ wnętrz dwutraktowy<ref name="Śląsk zabytki sztuki w Polsce">Brzezicki S., Nielsen C., Grajewski G., Popp D. ''Śląsk zabytki sztuki w Polsce'' 2006, Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków, 776 {{ISBN|83-922906-1-5}}</ref>, w przyziemiu zachowane [[Sklepienie kolebkowe|sklepienia kolebkowe]] i kolebkowe z lunetami.
Budynek jest położony przy otoczonym ceglanym murem zabytkowym parku, do którego prowadzi kamienna, barokowa brama zwieńczona przerwanym [[Naczółek (architektura)|naczółkiem]]. W parku zachowana figura [[Jan Nepomucen|św. Jana Nepomucena]]. Z budynków folwarcznych, dawniej położonych przy pałacu, do dziś zachował się jeden.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

==Bibliografia==
* ''[[Słownik geografii turystycznej Sudetów]]. [[Wzgórza Niemczańsko-Strzelińskie]]. [[Przedgórze Paczkowskie]]'', t. 21 (N-Ż), pod red. [[Marek Staffa|Marka Staffy]], Wrocław: "I-Bis", 2008, {{ISBN|83-85773-93-1}}, s. 285-286
* Jerzy Organiściak, Tomasz Dudziak, Marcin Dziedzic, ''Ząbkowickie opowieści. Okolice Ząbkowic Śląskich: monografia krajoznawcza'', cz. 3, Ząbkowice Śląskie: Agencja Reklamowo-Handlowa "Wist", 1997, {{ISBN|83-9060036-0-8}}, s. 161-162

==Linki zewnętrzne==
[http://www.palacsieroszow.pl oficjalna strona pałacu]

{{Dwory, pałace i zamki powiatu ząbkowickiego}}
{{Dwory, pałace i zamki województwa dolnośląskiego}}

{{SORTUJ:Sieroszów}}
[[Kategoria:Pałace w województwie dolnośląskim]]
[[Kategoria:Sieroszów]]

title: Pałac w SieroszowieSchloss Seitendorf

Państwo: Polska

Województwo: dolnośląskie

Miejscowość: Sieroszów

Typ budynku: Pałac

Styl architektoniczny: Barok


text:
# Kisiele (rejon wołożyński)
Kisiele (biał. Кісялі; ros. Кисели) – wieś na Białorusi, w obwodzie mińskim, w rejonie wołożyńskim, w sielsowiecie Pierszaje.

## Historia
W czasach zaborów wieś włościańska w powiecie wilejskim, w guberni wileńskiej Imperium Rosyjskiego. W 1866 roku liczyła 107 mieszkańców w 9 domach.
W latach 1921–1945 wieś leżała w Polsce, w województwie wileńskim, w powiecie wilejskim, od 1927 roku w powiecie mołodeczańskim, w gminie Gródek.
Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku zamieszkiwały tu 117 osób, 8 było wyznania rzymskokatolickiego, 104 prawosławnego a 5 mojżeszowego. Jednocześnie 5 mieszkańców zadeklarowało polską a 112 białoruską przynależność narodową. Było tu 20 budynków mieszkalnych. W 1931 w 21 domach zamieszkiwało 130 osób.
Wierni należeli do parafii rzymskokatolickiej w Chołchle i parafii prawosławnej w Jarszewiczach. Miejscowość podlegała pod Sąd Grodzki w Rakowie i Okręgowy w Wilnie; właściwy urząd pocztowy mieścił się w Gródku.
W wyniku napaści ZSRR na Polskę we wrześniu 1939 miejscowość znalazła się pod okupacją sowiecką. 2 listopada została włączona do Białoruskiej SRR. Od czerwca 1941 roku pod okupacją niemiecką. W 1944 miejscowość została ponownie zajęta przez wojska sowieckie i włączona do Białoruskiej SRR.
Od 1991 w składzie niepodległej Białorusi.
Do 2013 roku w sielsowiecie Jarszewicze

title: Kisiele (rejon wołożyński)

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Kisiele
 |nazwa oryginalna             = {{k|be|Кісялі}}
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |alt zdjęcia                  =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = BY-MI
 |1. jednostka administracyjna =
 |2. jednostka administracyjna = [[rejon wołożyński|wołożyński]]
 |3. jednostka administracyjna = [[Sielsowiet Pierszaje|Pierszaje]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2019
 |liczba ludności              = 19
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     = obwód miński # Białoruś # Polska
 |wariant mapy                 = 1939
 |współrzędne                  = 54°01′36″N, 26°54′59″E
 |commons                      =
 |www                          =
}}
{{ISG|Kisiele|Kisiele}}
'''Kisiele''' ({{w języku|be|Кісялі}}; {{w języku|ru|Кисели}}) – wieś na [[Białoruś|Białorusi]], w [[Obwód miński|obwodzie mińskim]], w [[Rejon wołożyński|rejonie wołożyńskim]], w [[Sielsowiet Pierszaje|sielsowiecie Pierszaje]].

== Historia ==
W czasach [[Ziemie Rzeczypospolitej pod zaborami|zaborów]] wieś włościańska w powiecie wilejskim, w [[Gubernia wileńska|guberni wileńskiej]] [[Imperium Rosyjskie|Imperium Rosyjskiego]]. W 1866 roku liczyła 107 mieszkańców w 9 domach<ref>{{SgKP|IV|107|Kisiele, wieś, powiat wilejski}}</ref>.

W latach 1921–1945 wieś leżała w [[II Rzeczpospolita|Polsce]], w [[Województwo wileńskie (II Rzeczpospolita)|województwie wileńskim]]<ref name="uwaga12222" group="uwaga">Przynależność wojewódzka zmieniała się. Wieś leżała w [[Województwo nowogródzkie (II Rzeczpospolita)|województwie nowogródzkim]] (1921–1922), w [[Ziemia Wileńska|Ziemi Wileńskiej]] (1922–1926) i w województwie wileńskim (od 1926).</ref>, w [[Powiat wilejski|powiecie wilejskim]], od 1927 roku w [[Powiat mołodeczański|powiecie mołodeczańskim]], w [[Gródek (gmina w województwie wileńskim)|gminie Gródek]]<ref>{{Dziennik Ustaw|1925|67|472}}; zm. {{Dziennik Ustaw|1926|26|158}}; zm. {{Dziennik Ustaw|1927|8|62}}</ref><ref name="autonazwa1">{{Dziennik Ustaw|1926|45|277}}</ref>.

Według [[Pierwszy Powszechny Spis Ludności|Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku]] zamieszkiwały tu 117 osób, 8 było wyznania rzymskokatolickiego, 104 prawosławnego a 5 mojżeszowego. Jednocześnie 5 mieszkańców zadeklarowało polską a 112 białoruską przynależność narodową. Było tu 20 budynków mieszkalnych<ref name=":022222222222">{{Cytuj |autor =  |tytuł = Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. |data = 1924 |wolumin = 7, część 2 |s = 76}}</ref>. W [[Drugi Powszechny Spis Ludności|1931]] w 21 domach zamieszkiwało 130 osób<ref name=":122222">{{Cytuj |autor =  |tytuł = Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej |data = 1938 |wolumin = 1 |miejsce = Warszawa |s = 58}}</ref>.

Wierni należeli do [[Parafia Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Chołchle|parafii rzymskokatolickiej]] w [[Chołchło|Chołchle]] i [[Parafia Wniebowstąpienia Pańskiego w Jarszewiczach|parafii prawosławnej]] w [[Jarszewicze|Jarszewiczach]]. Miejscowość podlegała pod Sąd Grodzki w [[Raków (Białoruś)|Rakowie]] i Okręgowy w [[Wilno|Wilnie]]; właściwy urząd pocztowy mieścił się w [[Gródek (rejon mołodecki)|Gródku]]<ref name=":0222222">{{Cytuj |autor =  |tytuł = Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej z oznaczeniem terytorjalnie im właściwych władz i urzędów oraz urządzeń komunikacyjnych |data = 1933 |miejsce = Przemyśl, Warszawa |s = 701}}</ref>.

W wyniku [[Agresja ZSRR na Polskę|napaści ZSRR na Polskę]] we wrześniu 1939 miejscowość znalazła się pod okupacją sowiecką. 2 listopada została włączona do [[Białoruska Socjalistyczna Republika Radziecka|Białoruskiej SRR]]<ref>https://www.senat.gov.pl/gfx/senat/pl/senatopracowania/70/plik/m-631.pdf.</ref><ref>{{encyklopedia PWN|id=3950665|tytuł=okupacja sowiecka ziem polskich|data dostępu=2021-04-03}}</ref>. Od czerwca 1941 roku pod okupacją niemiecką. W 1944 miejscowość została ponownie zajęta przez wojska sowieckie i włączona do Białoruskiej SRR<ref>{{Cytuj |autor = Piotr Eberhardt |tytuł = Formowanie się polskiej granicy wschodniej po II wojnie światowej |czasopismo = Dzieje Najnowsze |data = 2018 |wolumin = Rocznik L – 2018 |numer = 2 |s = 95–100}}</ref>.

Od 1991 w składzie niepodległej Białorusi.

Do 2013 roku w sielsowiecie Jarszewicze

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==

* {{SgKP|IV|107|Kisiele, wieś, powiat wilejski}}
{{Gmina Gródek (II Rzeczpospolita)}}
[[Kategoria:Wsie w rejonie wołożyńskim]]
[[Kategoria:Wsie w powiecie mołodeckim (II Rzeczpospolita)]]
[[Kategoria:Wsie w powiecie wilejskim (II Rzeczpospolita)]]

title: KisieleКісялі

Państwo: Białoruś

Obwód: miński

Rejon: wołożyński

Sielsowiet: Pierszaje


text:
# Luís Cláudio
Luís Cláudio, właśc. Luís Cláudio Cosme da Silva (ur. 23 maja 1959 w Rio de Janeiro) – piłkarz brazylijski występujący na pozycji środkowego obrońcy.

## Kariera klubowa
Karierę piłkarską Luís Cláudio zaczął w klubie Moto Club São Luís. W latach 1979–1981 i 1982–1984 występował w Botafogo FR. W lidze brazylijskiej zadebiutował 7 listopada 1979 w wygranym 6-1 meczu z São Bento Sorocaba. W barwach Botafogo Luís Cláudio 3 kwietnia 1983 w wygranym 6-2 wyjazdowym meczu z Sergipe Aracaju wystąpił po raz ostatni w lidze. Ogółem w latach 1979–1983 w lidze brazylijskiej Luís Cláudio rozegrał 31 spotkań. W 1982 krótko występował w Vitórii Salvador.

## Kariera reprezentacyjna
Luís Cláudio występował w olimpijskiej reprezentacji Brazylii. W 1979 uczestniczył w Igrzyskach Panamerykańskich, na których Brazylia zdobyła złoty medal. Na turnieju w San Juan wystąpił we wszystkich pięciu meczach Gwatemalą, Kubą, Kostaryką, Portoryko i ponownie z Kubą.

title: Luís Cláudio

wikitext:
{{Piłkarz infobox
 |imię i nazwisko         = Luís Cláudio
 |imię i nazwisko org     =
 |grafika                 =
 |opis grafiki            =
 |pełne imię i nazwisko   = Luís Cláudio Cosme da Silva
 |data urodzenia          = [[23 maja]] [[1959]]
 |miejsce urodzenia       = [[Rio de Janeiro]]
 |data śmierci            =
 |miejsce śmierci         =
 |wzrost                  =
 |pozycja                 = [[Obrońca (piłka nożna)|środkowy obrońca]]
 |klub                    =
 |numer w klubie          =
 |kariera juniorska       =
 |kariera seniorska       =
!           ! [[Moto Club São Luís|Moto Club]]     !    !
! 1979–1981 ! [[Botafogo FR|Botafogo]] ! 26 ! 0
! 1982      ! [[Vitória Salvador|Vitória]]         !    !
! 1982–1984 ! [[Botafogo FR|Botafogo]] !  5 ! 0
 |kariera reprezentacyjna = ! 1979 ! {{reprezentacja|BRA|pn}} olimp. ! 9 ! 0
 |kariera trenerska       =
 |medale                  =
 |odznaczenia             =
 |commons                 =
 |wikicytaty              =
 |www                     =
}}
'''Luís Cláudio''', właśc. '''Luís Cláudio Cosme da Silva''' (ur. [[23 maja]] [[1959]] w [[Rio de Janeiro]]) – piłkarz [[Brazylia|brazylijski]] występujący na pozycji [[Obrońca (piłka nożna)|środkowego obrońcy]].

== Kariera klubowa ==
Karierę piłkarską Luís Cláudio zaczął w klubie [[Moto Club São Luís]]. W latach 1979–1981 i 1982–1984 występował w [[Botafogo FR]]. W [[I liga brazylijska w piłce nożnej (1979)|lidze brazylijskiej]] zadebiutował [[7 listopada]] [[1979]] w wygranym 6-1 meczu z [[São Bento Sorocaba]]<ref>https://archive.is/20120710231510/http://futpedia.globo.com/campeonatos/campeonato-brasileiro/1979/11/07/botafogo-6-x-1-sao-bento Debiut w lidze</ref>. W barwach Botafogo Luís Cláudio [[3 kwietnia]] [[1983]] w wygranym 6-2 wyjazdowym meczu z [[Sergipe Aracaju]] wystąpił po raz ostatni w lidze<ref>http://futpedia.globo.com/campeonatos/campeonato-brasileiro/1983/04/03/sergipe-2-x-6-botafogo Ostatni mecz w lidze</ref>. Ogółem w latach 1979–1983 w lidze brazylijskiej Luís Cláudio rozegrał 31 spotkań. W 1982 krótko występował w [[Vitória Salvador|Vitórii Salvador]].

== Kariera reprezentacyjna ==
Luís Cláudio występował w [[Reprezentacja Brazylii w piłce nożnej mężczyzn|olimpijskiej reprezentacji Brazylii]]. W 1979 uczestniczył w [[Igrzyska panamerykańskie|Igrzyskach Panamerykańskich]], na których Brazylia zdobyła złoty medal. Na turnieju w [[San Juan]] wystąpił we wszystkich pięciu meczach Gwatemalą, Kubą, Kostaryką, Portoryko i ponownie z Kubą.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* Miniencyklopedia Piłka Nożna nr 11-12 2004, Historia meczów reprezentacji Brazylii 1957–2004, Oficyna wydawnicza ATUT, Wrocław 2004, ISSN 1644-8189, str. 36-37.

== Linki zewnętrzne ==
* [http://sambafoot.com/en/players/5592_Luiz_Claudio.html Biografia na sambafoot.com]
* [http://mamvs.narod.ru/BRAZIL/l/Lu/Luis_Claudio_Luis_Claudio_Cosme_da_Silva.htm Profil]
* [http://futpedia.globo.com/jogadores/luis-claudio Mecze w lidze]

{{Brazylia IP 1979}}

{{SORTUJ:Luís Cláudio}}
[[Kategoria:Brazylijscy piłkarze]]
[[Kategoria:Piłkarze Botafogo FR]]
[[Kategoria:Piłkarze EC Vitória]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1959]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Rio de Janeiro]]

title: · Luís Cláudio

Pełne imię i nazwisko: Luís Cláudio Cosme da Silva

Data i miejsce urodzenia: 23 maja 1959 · Rio de Janeiro

Pozycja: środkowy obrońca

title: Kariera seniorska

Lata: Klub · Wyst. · Gole

Botafogo · 26 · (0)

Vitória

Botafogo · 5 · (0)

title: Kariera reprezentacyjna

Lata: Reprezentacja · Wyst. · Gole

Brazylia olimp. · 9 · (0)


text:
# Slovenská archeológia
Slovenská archeológia („słowacka archeologia”) – słowackie czasopismo naukowe poświęcone zagadnieniom z zakresu archeologii, wydawane przez Instytut Archeologii Słowackiej Akademii Nauk.
Na łamach czasopisma ogłasza się prace poświęcone najistotniejszym odkryciom archeologicznym i problematyce badań prehistorii, protohistorii, średniowiecza i współczesności, zarówno na Słowacji, jak i w całym regionie Europie Środkowej. Tematyka treści rozciąga się na dyscypliny pokrewne. Ponadto czasopismo ocenia najważniejsze przedsięwzięcia naukowe i recenzuje prace fachowe dotyczące obszaru Europy Środkowej.
Periodyk ukazuje się od 1953 roku. Jest publikowany dwa razy w roku.
Według stanu na 2020 r. funkcję redaktora naczelnego pełni Gabriel Fusek.

## Redaktorzy naczelni
- Anton Točík(inne języki)
- Bohuslav Chropovský
- Titus Kolník
- Gabriel Fusek(inne języki)

title: Slovenská archeológia

wikitext:
{{Czasopismo infobox
 |tytuł                 = Slovenská archeológia
 |tytuł oryginalny      =
 |podtytuł              =
 |grafika               =
 |opis grafiki          =
 |alt grafiki           =
 |częstotliwość         =
 |państwo               = Słowacja
 |wariant flagi         =
 |adres                 = [[Nitra (miasto)|Nitra]]
 |wydawca               = [[Instytut Archeologii Słowackiej Akademii Nauk|Instytut Archeologii]] [[Słowacka Akademia Nauk|Słowackiej Akademii Nauk]]
 |organ prasowy         =
 |tematyka              =
 |język                 = [[język słowacki|słowacki]]
 |pierwszy numer        = 1953
 |ostatni numer         =
 |redaktor naczelny     = {{link-interwiki|Gabriel Fusek|Q=Q24701291}}
 |stali współpracownicy =
 |nakład                =
 |sprzedaż              =
 |format                =
 |liczba stron          =
 |ISSN                  = 1335-0102
 |eISSN                 =
 |OCLC                  = 243423675
 |DOI                   =
 |odznaczenia           =
 |commons               =
 |wikiźródła            =
 |wikicytaty            =
 |www                   = http://archeol.sav.sk/index.php/sk/slovenska-archeologia/
}}
'''Slovenská archeológia''' („słowacka archeologia”) – [[Słowacja|słowackie]] czasopismo naukowe poświęcone zagadnieniom z zakresu [[Archeologia|archeologii]], wydawane przez [[Instytut Archeologii Słowackiej Akademii Nauk|Instytut Archeologii]] [[Słowacka Akademia Nauk|Słowackiej Akademii Nauk]]{{r|ustav}}.

Na łamach czasopisma ogłasza się prace poświęcone najistotniejszym odkryciom archeologicznym i problematyce badań prehistorii, protohistorii, średniowiecza i współczesności, zarówno na Słowacji, jak i w całym regionie Europie Środkowej. Tematyka treści rozciąga się na dyscypliny pokrewne. Ponadto czasopismo ocenia najważniejsze przedsięwzięcia naukowe i recenzuje prace fachowe dotyczące obszaru Europy Środkowej{{r|ustav}}.

Periodyk ukazuje się od 1953 roku{{r|Slovenská archeológia}}. Jest publikowany dwa razy w roku{{r|ustav}}.

Według stanu na 2020 r. funkcję redaktora naczelnego pełni {{link-interwiki|Gabriel Fusek|Q=Q24701291}}{{r|ustav}}.

== Redaktorzy naczelni ==
* {{link-interwiki|Anton Točík|Q=Q772509}}
* [[Bohuslav Chropovský]]
* [[Titus Kolník]]
* {{link-interwiki|Gabriel Fusek|Q=Q24701291}}

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="ustav">{{cytuj stronę |url = http://archeol.sav.sk/index.php/sk/slovenska-archeologia/ |tytuł = Slovenská archeológia |opublikowany = Archeologický ústav Slovenskej akadémie vied |archiwum = https://archive.is/20201012213758/http://archeol.sav.sk/index.php/sk/slovenska-archeologia/ |zarchiwizowano = 2020-10-12 |język = sk |data dostępu = 2020-10-12 }}</ref>
<ref name="Slovenská archeológia">{{cytuj stronę |url = https://trove.nla.gov.au/work/11307076?selectedversion=NBD939464 |tytuł = Slovenská archeológia |opublikowany = Trove |archiwum = https://archive.is/20201012214418/https://trove.nla.gov.au/work/11307076?selectedversion=NBD939464 |zarchiwizowano = 2020-10-12 |język = en |data dostępu = 2020-10-12 }}</ref>
}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Słowackie czasopisma naukowe]]
[[Kategoria:Czasopisma archeologiczne]]
[[Kategoria:Czasopisma w Czechosłowacji]]
[[Kategoria:Czasopisma w języku słowackim]]
[[Kategoria:Czasopisma wydawane od 1953]]
[[Kategoria:Półroczniki]]

title: Slovenská archeológia

Państwo: Słowacja

Adres: Nitra

Język: słowacki

Redaktor naczelny: Gabriel Fusek


text:
# Zębata Szczerbina
Zębata Szczerbina (słow. Zubatá štrbina, niem. Franzscharte, węg. Franzrés) – przełęcz w długiej bocznej grani Wyżniego Baraniego Zwornika w słowackiej części Tatr Wysokich. Jest drugim z pięciu siodeł na odcinku pomiędzy Durnym Szczytem a Łomnicą i oddziela od siebie Durną Turniczkę na północnym zachodzie i Zębatą Turnię na południowym wschodzie.
Przełęcz jest wyłączona z ruchu turystycznego. Północno-wschodnie stoki Zębatej Szczerbiny opadają do Miedzianej Kotliny (odgałęzienia Doliny Dzikiej), natomiast południowo-zachodnie do małego żlebku, będącego odnogą Klimkowego Żlebu opadającego do Doliny Małej Zimnej Wody. Najdogodniejsze drogi dla taterników prowadzą na przełęcz trawersem od Klimkowej Przełęczy, od Wyżniej Pośledniej Przełączki i wspomnianym żlebkiem z Doliny Pięciu Stawów Spiskich. Wejście z Doliny Dzikiej jest trudniejsze.
Pierwsze wejścia:
- letnie – Beatrice Tomasson, przewodnicy Johann Breuer junior i Johann Strompf, 22 lipca 1899 r.,
- zimowe – Stanisław Krystyn Zaremba, 7 kwietnia 1930 r.[1]

title: Zębata Szczerbina

wikitext:
{{Przełęcz infobox
 |nazwa             = Zębata Szczerbina
 |grafika           = Durny Szczyt podpisany.jpg
 |opis grafiki      = Zębata Szczerbina wśród podpisanych obiektów
 |państwo           = SVK
 |wysokość          =
 |pasmo             = [[Tatry]], [[Karpaty]]
 |sąsiednie szczyty = [[Durna Turniczka]], [[Zębata Turnia]]
 |data zdobycia     =
 |pierwsze wejście  =
 |kod mapy          = Tatry
 |wariant mapy      = SVK
 |współrzędne       = 49°11′46.8″N 20°12′32.1″E
 |kierunek          = NE
 |commons           =
}}
'''Zębata Szczerbina''' ([[język słowacki|słow.]] ''Zubatá štrbina'', [[język niemiecki|niem.]] ''Franzscharte'', [[język węgierski|węg.]] ''Franzrés'') – przełęcz w [[Południowo-wschodnia grań Wyżniego Baraniego Zwornika|długiej bocznej grani Wyżniego Baraniego Zwornika]] w [[Słowacja|słowackiej]] części [[Tatry Wysokie|Tatr Wysokich]]. Jest drugim z pięciu siodeł na odcinku pomiędzy [[Durny Szczyt|Durnym Szczytem]] a [[Łomnica (Tatry)|Łomnicą]] i oddziela od siebie [[Durna Turniczka|Durną Turniczkę]] na północnym zachodzie i [[Zębata Turnia|Zębatą Turnię]] na południowym wschodzie<ref name=whp>{{Cytuj książkę | nazwisko=Paryski | imię=Witold Henryk |autor link=Witold Henryk Paryski| tytuł=Tatry Wysokie. Przewodnik taternicki. Część XXI. Klimkowa Przełęcz – Łomnicka Grań | data=1977 | wydawca=Sport i Turystyka | miejsce=Warszawa |strony=33–34}}</ref>.

Przełęcz jest wyłączona z ruchu turystycznego. Północno-wschodnie stoki Zębatej Szczerbiny opadają do [[Miedziana Kotlina|Miedzianej Kotliny]] (odgałęzienia [[Dolina Dzika|Doliny Dzikiej]]), natomiast południowo-zachodnie do małego żlebku, będącego odnogą [[Klimkowy Żleb|Klimkowego Żlebu]] opadającego do [[Dolina Małej Zimnej Wody|Doliny Małej Zimnej Wody]]. Najdogodniejsze drogi dla [[Taternictwo|taterników]] prowadzą na przełęcz trawersem od [[Klimkowa Przełęcz|Klimkowej Przełęczy]], od [[Wyżnia Poślednia Przełączka|Wyżniej Pośledniej Przełączki]] i wspomnianym żlebkiem z [[Dolina Pięciu Stawów Spiskich|Doliny Pięciu Stawów Spiskich]]. Wejście z Doliny Dzikiej jest trudniejsze<ref name=whp/>.

Pierwsze wejścia:
* letnie – Beatrice Tomasson, przewodnicy [[Johann Breuer]] junior i Johann Strompf, 22 lipca 1899 r.,
* zimowe – [[Stanisław Krystyn Zaremba]], 7 kwietnia 1930 r.<ref name=whp/>

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Grań Wyżni Barani Zwornik Łomnica}}

[[Kategoria:Przełęcze Tatr Wysokich]]
[[Kategoria:Przełęcze słowackich Tatr]]

title: Zębata Szczerbina

Pasmo: Tatry, Karpaty

Sąsiednie szczyty: Durna Turniczka, Zębata Turnia


text:
# Brodawkonos duży
Brodawkonos duży, brodawkonos (Rhinopoma microphyllum) – gatunek ssaka z rodziny brodawkonosowatych (Rhinopomatidae).

## Taksonomia
Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w Morten Thrane Brünnich nadając mu nazwę Vespertilio microphyllus. Holotyp pochodził z Gizy, w Egipcie.
Chociaż rozpoznano sześć allopatrycznych podgatunków R. microphyllum, formy lokalne mają tylko niewielkie różnice w cechach morfologicznych i prawie brak zmienności w cytochromie b. Potrzebne są dalsze badania taksonomiczne i rewizje, ponieważ niektóre populacje wydają się różnić średnią wielkością ciała i sygnałami filogeograficznymi z mtCR. Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World uznają ten gatunek za monotypowy.

### Etymologia
- Rhinopoma: gr. ῥις rhis, ῥινος rhinos „nos”; πωμα pōma, πωματος pōmatos „pokrywa”[19].
- microphyllum: gr. μικρος mikros „mały”[20]; φυλλον phullon „liść”[21].

### Nazewnictwo zwyczajowe
W polskiej literaturze zoologicznej gatunek R. microphyllum był oznaczany nazwą „brodawkonos”. W wydanej w 2015 roku przez Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk publikacji „Polskie nazewnictwo ssaków świata” gatunkowi nadano nazwę „brodawkonos duży”, rezerwując nazwę „brodawkonos” dla rodzaju tych nietoperzy.

## Zasięg występowania
Brodawkonos duży występuje w północno-zachodniej Afryce, Sahelu i Dolinie Nilu, na wschód przez Bliski Wschód i zachodnią Arabię do północno-zachodnich i środkowych Indii (od wschodu do wschodniego Madhva Pradesh, 80° E); być może zamieszkuje również wschodnie i południowo-wschodnie Indie (na podstawie czterech, głównie historycznych zapisów). Podobno pospolity w Bangladeszu (co zostało jednak obalone przez ostatnie doniesienia) i utrzymany na listach gatunków w Mjanmie, Tajlandii i w Sumatrze, bez poparcia żadnymi najnowszymi danymi.

## Morfologia
Długość ciała (bez ogona) 78–81 mm, długość ogona 48–85 mm, długość ucha 19–22 mm, długość tylnej stopy 13–17 mm, długość przedramienia 57–74 mm; masa ciała 14–40 g.

## Ekologia

### Tryb życia
Wielkie kolonie złożone z tysięcy brodawkonosów dużych śpią w ciągu dnia w ruinach dużych budynków, często w świątyniach lub pałacach. Żywią się tylko owadami. Gdy w zimnej porze roku na ich terenach brakuje pokarmu, to wtedy zapadają w sen zimowy. Przed zapadnięciem w sen gromadzą zapasy tłuszczu, które mogą ważyć tyle ile waży sam osobnik. Dzięki nim zwierzęta te mogą obyć się bez pokarmu, nawet do kilku tygodni. Podczas snu zimowego, zapasy te zostają całkowicie zużyte.

### Rozmnażanie
Okres godowy brodawkonosa dużego przypada na początek wiosny. Samica po ciąży trwającej około 4 miesięcy wydaje na świat jedno młode, które przestaje ssać mleko po 8 tygodniach. Dojrzałość płciową osiągają dopiero po ukończeniu 2 roku życia.

title: Brodawkonos duży

wikitext:
{{Zwierzę infobox
 |nazwa zwyczajowa       = Brodawkonos duży
 |nazwa łacińska         = ''Rhinopoma microphyllum''
 |TSN                    = 631692
 |zoolog                 = ([[Morten Thrane Brünnich|Brünnich]], 1792)
 |okres istnienia        =
 |grafika                = Greater Mouse Tailed bat (Rhinopoma microphyllum).jpg
 |opis grafiki           =
 |alt grafiki            =
 |typ                    = [[strunowce]]
 |podtyp                 = [[kręgowce]]
 |gromada                = [[ssaki]]
 |podgromada             = [[żyworodne]]
 |infragromada           = [[łożyskowce]]
 |rząd                   = [[nietoperze]]
 |podrząd                = [[rudawkokształtne]]
 |nadrodzina             = [[Rhinolophoidea]]
 |rodzina                = [[brodawkonosowate]]
 |rodzaj                 = [[brodawkonos]]
 |gatunek                = brodawkonos duży
 |synonimy               = * ''Vespertilio microphyllus'' {{small|Brünnich, 1782}}{{r|Brünnich}}
* ''Rhinopoma lepsianum'' {{small|[[Wilhelm Peters|Peters]], 1859}}{{r|Peters}}
* ''Rhinopoma cordofanicum''<ref group="uwaga">''[[Nomen nudum]]''.</ref> {{small|[[Theodor von Heuglin|Heuglin]] & [[Leopold Fitzinger|Fitzinger]], 1866}}{{r|Heuglin&Fitzinger}}
* ''Rhinopoma cordofanicum''<ref group="uwaga">''Nomen validum''.</ref> {{small|Heuglin, 1877}}{{r|Heuglin}}
* ''Rhinopoma sumatrae'' {{small|[[Oldfield Thomas|O. Thomas]], 1903}}{{r|Thomas}}
* ''Rhinopoma kinneari'' {{small|[[Robert Charles Wroughton|Wroughton]], 1912}}{{r|Wroughton}}
* ''Rhinopoma kinneri''<ref group="uwaga" name="uwaga1">Niepoprawna późniejsza pisownia ''Rhinopoma kinneari'' {{small|Wroughton, 1912}}.</ref> {{small|Garg, 1955}}{{r|Garg}}
* ''Rhinopoma microphyllum tropicalis'' {{small|[[Dieter Kock|Kock]], 1969}}{{r|Kock}}
* ''Rhinopoma microphyllum harrisoni'' {{small|[[Duane Albert Schlitter|Schlitter]] & DeBlase, 1974}}{{r|Schlitter&DeBlase}}
* ''Rhinopoma microphyllum asirensis'' {{small|[[Iyad A. Nader|Nader]] & Kock, 1982}}{{r|Nader&Kock}}
* ''Rhinopoma microphylum kineari''{{u|uwaga1}} {{small|Bhatnagar & Parveen, 1985}}{{r|Bhatnagar&Parveen}}
* ''Rhinopoma hadithaensis'' {{small|[[Hitopdeshak Khajuria|Khajuria]], 1988}}{{r|Khajuria}}
 |status IUCN            = LC
 |IUCN id                = 19600
 |mapa występowania      = Greater Mouse-tailed Bat area.png
 |opis mapy występowania =
 |wikispecies            = Rhinopoma microphyllum
 |commons                = Category:Rhinopoma microphyllum
}}
'''Brodawkonos duży'''{{r|miiz}}, brodawkonos{{r|msz}} (''Rhinopoma microphyllum'') – [[gatunek (biologia)|gatunek]] [[ssaki|ssaka]] z [[rodzina (biologia)|rodziny]] [[brodawkonosowate|brodawkonosowatych]] (Rhinopomatidae).

== Taksonomia ==
Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami [[binominalne nazewnictwo gatunków|nazewnictwa binominalnego]] opisał w [[Morten Thrane Brünnich]] nadając mu nazwę ''Vespertilio microphyllus''{{r|Brünnich}}. [[Holotyp]] [[miejsce typowe|pochodził]] z [[Giza|Gizy]], w [[Egipt|Egipcie]]{{r|msw}}.

Chociaż rozpoznano sześć [[Allopatryczność|allopatrycznych]] podgatunków ''R. microphyllum'', formy lokalne mają tylko niewielkie różnice w cechach morfologicznych i prawie brak zmienności w [[Cytochrom b|cytochromie b]]{{r|Burgin&inni}}. Potrzebne są dalsze badania taksonomiczne i rewizje, ponieważ niektóre populacje wydają się różnić średnią wielkością ciała i sygnałami filogeograficznymi z mtCR{{r|Burgin&inni}}. Autorzy ''Illustrated Checklist of the Mammals of the World'' uznają ten gatunek za [[gatunek monotypowy|monotypowy]]{{r|Burgin&inni}}.

=== Etymologia ===
* ''Rhinopoma'': {{gr.|ῥις}} ''rhis'', ῥινος ''rhinos'' „nos”; πωμα ''pōma'', πωματος ''pōmatos'' „pokrywa”{{r|Palmer}}.
* ''microphyllum'': gr. μικρος ''mikros'' „mały”{{odn|Jaeger|1944|s=[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=166 136]}}; φυλλον ''phullon'' „liść”{{odn|Jaeger|1944|s=[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=204 174]}}.

=== Nazewnictwo zwyczajowe ===
W polskiej literaturze zoologicznej gatunek ''R. microphyllum'' był oznaczany nazwą „brodawkonos”{{r|msz}}. W wydanej w 2015 roku przez [[Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk]] publikacji „Polskie nazewnictwo ssaków świata” gatunkowi nadano nazwę „brodawkonos duży”, rezerwując nazwę „[[brodawkonos]]” dla [[Rodzaj (biologia)|rodzaju]] tych [[nietoperze|nietoperzy]]{{r|miiz}}.

== Zasięg występowania ==
Brodawkonos duży występuje w północno-zachodniej [[Afryka|Afryce]], [[Sahel]]u i [[Dolina Nilu|Dolinie Nilu]], na wschód przez [[Bliski Wschód]] i zachodnią [[Arabia|Arabię]] do północno-zachodnich i środkowych [[Indie|Indii]] (od wschodu do wschodniego [[Madhva Pradesh]], 80° E); być może zamieszkuje również wschodnie i południowo-wschodnie Indie (na podstawie czterech, głównie historycznych zapisów){{r|Burgin&inni}}. Podobno pospolity w [[Bangladesz]]u (co zostało jednak obalone przez ostatnie doniesienia) i utrzymany na listach gatunków w [[Mjanma|Mjanmie]], [[Tajlandia|Tajlandii]] i w [[Sumatra|Sumatrze]], bez poparcia żadnymi najnowszymi danymi{{r|Burgin&inni}}.

== Morfologia ==
Długość ciała (bez ogona) 78–81 mm, długość ogona 48–85 mm, długość ucha 19–22 mm, długość tylnej stopy 13–17 mm, długość przedramienia 57–74 mm; masa ciała 14–40 g{{r|Horáček}}.

== Ekologia ==
=== Tryb życia ===
Wielkie kolonie złożone z tysięcy brodawkonosów dużych śpią w ciągu dnia w ruinach dużych budynków, często w świątyniach lub pałacach. Żywią się tylko [[owady|owadami]]. Gdy w zimnej porze roku na ich terenach brakuje pokarmu, to wtedy zapadają w [[sen zimowy]]. Przed zapadnięciem w sen gromadzą zapasy tłuszczu, które mogą ważyć tyle ile waży sam osobnik. Dzięki nim zwierzęta te mogą obyć się bez pokarmu, nawet do kilku tygodni. Podczas snu zimowego, zapasy te zostają całkowicie zużyte.

=== Rozmnażanie ===
Okres godowy brodawkonosa dużego przypada na początek wiosny. Samica po ciąży trwającej około 4 miesięcy wydaje na świat jedno młode, które przestaje ssać mleko po 8 tygodniach. Dojrzałość płciową osiągają dopiero po ukończeniu 2 roku życia.

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Przypisy ==
<references responsive>
<ref name="Brünnich">{{cytuj książkę| autor = M.T. Brünnich| tytuł = Dyrenes Historie og Dyre-Samlingen udi Universitetets Natur-Theater. Forste Bind. Tilligemed en historisk Indledning, afhandlende Natur-Videnskabernes Fremgang under de Danske Konger siden Universitetets Stiftelse|url = {{Google Books|dMlWuAAACAAJ|strony=50|link=tak}}| rok = 1782|wydawca = Trykt hos Hofbogtrykker Nicolaus Moller|miejsce = [[Kopenhaga|Kiobenhavn]]|tom = 1| strony = 50|język = da}}</ref>
<ref name="Peters">{{cytuj pismo |autor = W.C.H. Peters|tytuł = Neue Beiträge zur Kenntnifs der Chiropteren |url = https://www.biodiversitylibrary.org/page/11069574 |czasopismo = Monatsberichte der Königlichen Preussische Akademie des Wissenschaften zu Berlin| wolumin = Aus dem Jahre 1859 |strony = 222|rok = 1859|język = de}}</ref>
<ref name="Heuglin&Fitzinger">{{cytuj pismo |autor = T. von Heuglin & L.J.F.J. Fitzinger|tytuł = Systematische Übersicht der Säugethiere Nordost - Afrika's mit Einschluß der arabischen Küste, des rothen Meeres, der Somáli- und der Nilquellen-Länder, südwärts bis zum vierten Grade nördlicher Breite|url = https://www.biodiversitylibrary.org/page/6447058|czasopismo = Sitzungsberichte der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften. Mathematisch-Naturwissenschaftliche Classe| wolumin = 54 |strony = 547|rok = 1866|język = de}}</ref>
<ref name="Heuglin">{{cytuj książkę| autor = T. von Heuglin| tytuł = Reise in Nordost-Afrika. Schilderungen aus dem Gebiete der Beni Amer und Habab nebst zoologischen Skizzen und einem Führer für Jagdreisende |url = https://www.biodiversitylibrary.org/page/58146014| rok = 1877|wydawca = G. Westermann|miejsce = Braunschweig|część = 2|strony = 24|język = de}}</ref>
<ref name="Thomas">{{cytuj pismo |autor = O. Thomas|tytuł = On the species of the genus Rhinopoma|url = https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/15774#/summary|czasopismo = The Annals and Magazine of Natural History| oznaczenie = Seventh series|wolumin = 11|numer = 65|strony = 497|rok = 1903|język = en}}</ref>
<ref name="Wroughton">{{cytuj pismo |autor = R.Ch. Wroughton |tytuł = Some new indian mammals|url = https://www.biodiversitylibrary.org/page/30222154|czasopismo = The journal of the Bombay Natural History Society | wolumin = 31|numer = 3|strony = 767|rok = 1912|język = en}}</ref>
<ref name="Garg">{{cytuj pismo |autor = B.L. Garg|tytuł = Significance of the orbito-temporal region inthe skull of the bats of Ajmer|url = |czasopismo = Current Science| wolumin = 24 |numer = 32|strony = 55|rok = 1955|jstor = 24055001  |język = en}}</ref>
<ref name="Kock">{{cytuj pismo |autor = D. Kock|tytuł = Die Fledermaus-Fauna des Sudan (Mammalia, Chiroptera) |url = |czasopismo = Abhandlungen der Senckenbergischen naturforschenden Gesellschaft| wolumin = 521 |strony = 58|rok = 1969 |język = de}}</ref>
<ref name="Schlitter&DeBlase">{{cytuj pismo |autor = D.A. Schlitter & A.F. DeBlase |tytuł = Taxonomy and geographic distribution of Rhinopoma microphyllum (Chiroptera: Rhinopomatidae) in Iran, with the description of a new subspecies|url = |czasopismo = Mammalia | wolumin = 38|numer = 4|strony = 658|rok = 1974|doi = 10.1515/mamm.1974.38.4.657|język = en}}</ref>
<ref name="Nader&Kock">{{cytuj pismo |autor = I.A. Nader & D. Kock |tytuł = Rhinopoma microphyilum asirensis n. subsp. from southwestern Saudi Arabia (Mammalia: Chiroptera: Rhinopomatidae)|url = |czasopismo = Senckenbergiana biologica| wolumin = 63|strony = 147|rok = 1983 |język = en}}</ref>
<ref name="Bhatnagar&Parveen">{{cytuj pismo |autor = V.S. Bhatnagar & G. Parveen|tytuł = Karyomorphology of anIndian rat-tailed bat, Rhinopoma microphylum kineari Wroughton|url = |czasopismo = National Academy of Science Letters| wolumin = 8|strony = 64|rok = 1985| język = en}}</ref>
<ref name="Khajuria">{{cytuj pismo |autor = H. Khajuria|tytuł = A new species of rat-tailed bats (Chiroptera: Rhinopomalidae) from Iraq|url = http://faunaofindia.nic.in/PDFVolumes/records/085/03/0391-0402.pdf|czasopismo = Records of the Zoological Survey of India| wolumin = 85|numer = 3|strony = 392|rok = 1988| język = en}}</ref>
<ref name="iucn">{{IUCN |id = 19600 |nazwa = Rhinopoma microphyllum |autor = A. Monadjem, J. Palmeirim & S. Aulagnier |iucn rok = 2017 |wersja = 2021-3 |data dostępu = 2022-06-12}}</ref>
<ref name="miiz">Nazwy zwyczajowe za: {{Cytuj książkę | autor = W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz| tytuł = Polskie nazewnictwo ssaków świata | wydawca = Muzeum i Instytut Zoologii PAN | miejsce = Warszawa | rok = 2015 | isbn = 978-83-88147-15-9| strony = 97| język = pl en}}</ref>
<ref name="msz">{{cytuj książkę |autor = K. Kowalski (red.), A. Krzanowski, H. Kubiak, B. Rzebik-Kowalska & L. Sych| wydanie = IV| tytuł = Ssaki|wydawca = Wiedza Powszechna| seria = Mały słownik zoologiczny | miejsce = Warszawa| rok = 1991| strony = 31|isbn = 83-214-0637-8}}</ref>
<ref name="Burgin&inni">{{cytuj książkę| autor = C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest| tytuł = Illustrated Checklist of the Mammals of the World|url = https://www.lynxeds.com/product/illustrated-checklist-of-the-mammals-of-the-world/| rok = 2020|wydawca = Lynx Edicions|miejsce = Barcelona|część = 2|tytuł części = Eulipotyphla to Carnivora|isbn = 978-84-16728-35-0|strony = 114|język = en}}</ref>
<ref name=msw>{{cytuj stronę|autor = D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy)|url = https://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?id=13800903|tytuł = Species ''Rhinopoma microphyllum'' |opublikowany = Johns Hopkins University Press |praca = Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) |rok = 2005 | data dostępu = 2022-06-12}}</ref>
<ref name="Horáček">{{Cytuj książkę | autor = D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (red. red.)| tytuł = [[Handbook of the Mammals of the World]] | autor r = I. Horáček | rozdział = Family Rhinopomatidae (Mouse-tailed Bats)| część = 9 | tytuł części = Bats| wydawca = Lynx Edicions | miejsce = Barcelona | strony = 172–173| isbn = 978-84-16728-19-0 | rok = 2019 | język = en}}</ref>
<ref name="Palmer">{{cytuj pismo| autor = T.S. Palmer| autor link = Theodore Sherman Palmer|tytuł = Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals|url = https://www.biodiversitylibrary.org/page/27792354|rok = 1904|czasopismo = North American Fauna |wolumin = 23| strony = 607 |język = en}}</ref>
</references>

== Bibliografia ==
* {{Jaeger1944|s=1-256|odn=tak}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Brodawkonosowate]]
[[Kategoria:Ssaki Afryki]]
[[Kategoria:Ssaki Azji]]
[[Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1792 roku]]

title: Brodawkonos duży

Domena: eukarionty

Królestwo: zwierzęta

Typ: strunowce

Podtyp: kręgowce

Gromada: ssaki

Podgromada: żyworodne

Infragromada: łożyskowce

Rząd: nietoperze

Podrząd: rudawkokształtne

Nadrodzina: Rhinolophoidea

Rodzina: brodawkonosowate

Rodzaj: brodawkonos

Gatunek: brodawkonos duży


text:
# Chris Milk
Chris Milk jest amerykańskim reżyserem, zajmującym się głównie kręceniem wideoklipów. Reżyserował teledyski m.in. Kanye Westa, Courtney Love, Audioslave, Modest Mouse i Gnarlsa Barkleya. Nakręcił również kilka reklam telewizyjnych, w tym m.in. dla firmy Nintendo.

## Wideografia

### Wideoklipy
2006
- Kanye West & Lupe Fiasco - "Touch the Sky"
- Gnarls Barkley - "Gone Daddy Gone"
- U2 & Green Day - "The Saints Are Coming"

2005
- Natasha Bedingfield - "These Words" (wersja północnoamerykańska)
- Audioslave - "Doesn't Remind Me"

2004
- Courtney Love - "Mono"
- Kanye West & Syleena Johnson - "All Falls Down"
- Kanye West - "Jesus Walks" (druga wersja)
- Jet - "Rollover DJ"
- Modest Mouse - "Ocean Breathes Salty"
- John Mellencamp - "Walk Tall"

2003
- The Chemical Brothers & The Flaming Lips - "The Golden Path"

### Reklamy telewizyjne
2006
- L.L.Bean "Testing for Life", "Mt. Washington", "The Search"

2001
- Nintendo Paper Mario "CutOut"

1999
- 3DO BattleTanx: Global Assault "The Six Million Dollar Bear"
- Terminate "Vendomatic"

Rok nieznany
- UPN Safe Sex PSA "Stiffy"
- Telstra "Greyhounds"
- Nintendo GameCube
- Sprite "Extreme Is Dead"
- 3DO BattleTanx dla Nintendo 64 "Teddy Bear"
- Calve "Gas Station"

## Filmografia

### Krótkie filmy
- Weather (scena z filmu The Weather Man)
- Last Day Dream (segment filmu 42 One Dream Rush)
- Last Day Dream (projekt indywidualny)

title: Chris Milk

wikitext:
[[File:Chris Milk - Headshot.jpg|thumb| Chris Milk (2015)]]
'''Chris Milk''' jest [[Stany Zjednoczone|amerykańskim]] reżyserem, zajmującym się głównie kręceniem wideoklipów. Reżyserował teledyski m.in. [[Kanye West]]a, [[Courtney Love]], [[Audioslave]], [[Modest Mouse]] i [[Gnarls Barkley|Gnarlsa Barkleya]]. Nakręcił również kilka reklam telewizyjnych, w tym m.in. dla firmy [[Nintendo]].

== Wideografia ==
=== Wideoklipy ===
[[2006]]
*[[Kanye West]] & [[Lupe Fiasco]] - "[[Touch the Sky]]"
*[[Gnarls Barkley]] - "[[Gone Daddy Gone]]"
*[[U2]] & [[Green Day]] - "[[The Saints Are Coming]]"
[[2005]]
*[[Natasha Bedingfield]] - "[[These Words]]" (wersja północnoamerykańska)
*[[Audioslave]] - "[[Doesn't Remind Me]]"
[[2004]]
*[[Courtney Love]] - "[[Mono (piosenka)|Mono]]"
*[[Kanye West]] & [[Syleena Johnson]] - "[[All Falls Down]]"
*[[Kanye West]] - "[[Jesus Walks]]" (druga wersja)
*[[Jet (grupa muzyczna)|Jet]] - "[[Rollover DJ]]"
*[[Modest Mouse]] - "[[Ocean Breathes Salty]]"
*[[John Mellencamp]] - "[[Walk Tall]]"
[[2003]]
*[[The Chemical Brothers]] & [[The Flaming Lips]] - "[[The Golden Path]]"

=== Reklamy telewizyjne ===
[[2006]]
*[[L.L.Bean]] "Testing for Life", "Mt. Washington", "The Search"
[[2001]]
*[[Nintendo]] [[Paper Mario]] "CutOut"
[[1999]]
*[[The 3DO Company|3DO]] [[BattleTanx: Global Assault]] "The Six Million Dollar Bear"
*Terminate "Vendomatic"
Rok nieznany
*[[UPN]] [[Bezpieczny seks|Safe Sex]] [[Reklama społeczna|PSA]] "Stiffy"
*[[Telstra]] "Greyhounds"
*[[GameCube|Nintendo GameCube]]
*[[Sprite]] "Extreme Is Dead"
*[[The 3DO Company|3DO]] [[BattleTanx]] dla [[Nintendo 64]] "Teddy Bear"
*Calve "Gas Station"

== Filmografia ==
=== Krótkie filmy ===
*''Weather'' (scena z filmu ''[[Prognoza na życie|The Weather Man]]'')
*''Last Day Dream'' (segment filmu ''[[42 One Dream Rush]]'')
*''Last Day Dream'' (projekt indywidualny)

== Linki zewnętrzne ==
*[http://www.chrismilk.com Strona oficjalna] {{lang|en}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{DEFAULTSORT:Milk, Chris}}
[[Kategoria:Amerykańscy reżyserzy telewizyjni]]


text:
# Gornji Poretak
Gornji Poretak (cyr. Горњи Поретак) – wieś w Bośni i Hercegowinie, w Republice Serbskiej, w mieście Sarajewo Wschodnie, w gminie Sokolac. W 2013 roku liczyła 4 mieszkańców.

title: Gornji Poretak

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Gornji Poretak
 |nazwa oryginalna             = {{k|sr|Горњи Поретак}}
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |godło                        =
 |pieczęć                      =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = BA-SRP
 |3. jednostka administracyjna = [[Gmina Sokolac|Sokolac]]
 |2. jednostka administracyjna = [[Miasto Sarajewo Wschodnie|Sarajewo Wschodnie]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2013
 |liczba ludności              = 4{{r|stat}}
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |współrzędne                  =
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Gornji Poretak''' ([[Cyrylica serbska|cyr.]] Горњи Поретак) – [[wieś]] w [[Bośnia i Hercegowina|Bośni i Hercegowinie]], w [[Republika Serbska|Republice Serbskiej]], w [[Miasto Sarajewo Wschodnie|mieście Sarajewo Wschodnie]], w [[Gmina Sokolac|gminie Sokolac]]. W 2013 roku liczyła 4 mieszkańców{{r|stat}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="stat">{{cytuj stronę|url=http://web.archive.org/web/20170323072344/http://www2.rzs.rs.ba/static/uploads/bilteni/popis/gradovi_opstine_naseljena_mjesta/Rezultati_Popisa_2013_Gradovi_Opstine_Naseljena_Mjesta_WEB.xlsx|tytuł=Резултати Пописа 2013, Градови, општине, насељена мјеста|opublikowany=Републички завод за статистику|język=sr|data dostępu=2019-09-28}}</ref>
}}

{{Gmina Sokolac}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miejscowości w gminie Sokolac]]

title: Gornji PoretakГорњи Поретак

Państwo: Bośnia i Hercegowina

Część składowa: Republika Serbska

Miasto: Sarajewo Wschodnie

Gmina: Sokolac

Populacja (2013) · • liczba ludności: · 4


text:
# Moskwicz 430/432
Moskwicz 430 i 432 (ros. Москвич 430, 432) – radzieckie samochody dostawcze z nadwoziem furgonowym produkowane przez Moskiewską Fabrykę Samochodów Małolitrażowych (MZMA) w latach 1958–1965 (od 1963 w wersji 432).

## Historia i opis modelu 430
Moskwicz 430 był dostawczą wersją samochodu osobowego Moskwicz 407, zunifikowaną częściowo z opracowanym równolegle wariantem kombi Moskwicz 423. Wczesne Moskwicze 430 miały nadwozie oparte na wersji kombi, lecz nie posiadające tylnej pary drzwi bocznych i mające zaślepione blachą okna po bokach przedziału towarowego i w jego tylnych drzwiach. Kształt zaślepionych okien i bocznych rynienek, nawiązujących do linii nadwozia bazowego sedana, był taki sam jak w kombi. Podobnie jak w kombi, ładowność wynosiła 250 kg, a w tylnej ścianie były drzwi otwierane na lewo (ich wadą było wysokie położenie krawędzi dolnej). Od 1960 uproszczono nadwozie furgonu w tylnej części, zastępując zaślepione okna i boczne rynienki dwoma płytkimi prostokątnymi przetłoczeniami bocznych ścian w miejscach okien.
Samochód od początku otrzymał nowy silnik modelu 407, 4-cylindrowy OHC, o pojemności 1358 cm³ i mocy 45 KM. Podlegał dalszym ulepszeniom, podobnie jak bazowy sedan, z wyjątkiem braku dekoracji zewnętrznych. Model 430 produkowany był do 1963. Moskwicz 430 nie był sprzedawany dla prywatnych odbiorców, lecz jedynie dla gospodarki narodowej (państwowe przedsiębiorstwa, uspołeczniony handel i usługi itp.).
W 1960 opracowano prototyp terenowej wersji furgonu Moskwicz 431, opartej na samochodach Moskwicz 410/411, lecz nie weszła ona do produkcji.

## Moskwicz 432
W 1963 model 430 zastąpił Moskwicz 432, odpowiadający "przejściowemu" sedanowi Moskwicz 403. Z modelu 430 przejęto m.in. nadwozie, nieznacznie zmodyfikowany silnik, układ napędowy i zawieszenie tylne, a nowe było przednie zawieszenie, ulepszone hamulce z samoregulującymi się cylindrami i mechanizm kierowniczy z nową kierownicą. Produkowano go do 1965 roku.
Oprócz bazowej wersji na rynek radziecki, nieróżniącej się praktycznie nadwoziem od późnego modelu 430, produkowano też wersję eksportową 432E (ros. 432Э), odpowiadającą sedanowi 403IE. Wyróżniała się ona nową, powiększoną przednią kratą z kierunkowskazami zachodzącymi na boki błotników i lusterkami wstecznymi na błotnikach, aczkolwiek bez dekoracyjnych listew po bokach. Produkowano też wariant 403Ju dla krajów o gorącym klimacie (od jużnyj – południowy. Nieliczne furgony były przebudowane w warsztatach na wersję pick-up).

title: Moskwicz 430/432

wikitext:
{{Auto infobox
 |nazwa                 = Moskwicz 430/432
 |zdjęcie               = Moskvich-430 01.jpg
 |opis zdjęcia          = Moskwicz 430 (po 1960 r.)
 |inne nazwy            = [[język rosyjski|ros.]] ''Москвич 430/432''
 |producent             = [[Moskwicz|MZMA]]
 |projektant            =
 |premiera              =
 |okres produkcji       = [[1958]]–[[1965]]
 |miejsce produkcji     = {{państwo|SUN|1955}}, [[Moskwa]]
 |poprzednik            = [[Moskwicz 422|Moskwicz 401-422]]
 |następca              = [[Moskwicz 433/434]]
 |segment               = [[Samochód dostawczy|dostawczy]]
 |typy nadwozia         = [[nadwozie furgonowe|furgon]] 3-drzwiowy
 |silniki               = gaźnikowy [[silnik rzędowy|R4]]:
1358 cm³, 45 KM
 |skrzynia biegów       = 3-biegowa manualna
od [[1959]] 4-biegowa manualna
 |rodzaj napędu         = silnik z przodu, napęd na tylne koła
 |długość               = 4055 mm
 |szerokość             = 1540 mm
 |wysokość              = 1560 mm
 |rozstaw osi           = 2370 mm
 |masa własna           =
 |zbiornik paliwa       =
 |liczba miejsc         = 2
 |gwiazdki EuroNCAP     =
 |pojemność bagażnika   =
 |ładowność             =
 |modele bliźniacze     =
 |pokrewne              = [[Moskwicz 407]], [[Moskwicz 403|403]], [[Moskwicz 423|423]]
 |konkurencja           = [[Škoda 1201]]
 |commons               = Category:Moskvich 430
}}
'''Moskwicz 430''' i '''432''' ([[język rosyjski|ros.]] Москвич 430, 432) – radzieckie [[Samochód dostawczy|samochody dostawcze]] z nadwoziem [[nadwozie furgonowe|furgonowym]] produkowane przez [[Moskwicz|Moskiewską Fabrykę Samochodów Małolitrażowych]] (MZMA) w latach [[1958]]–[[1965]] (od [[1963]] w wersji 432).

== Historia i opis modelu 430 ==
Moskwicz 430 był dostawczą wersją samochodu osobowego [[Moskwicz 407]], zunifikowaną częściowo z opracowanym równolegle wariantem kombi [[Moskwicz 423]]<ref name=avto>''Moskwicz-423/423N'', Avtolegendy SSSR Nr.20, DeAgostini 2009, ISSN 2071-095X, {{lang|ru}}</ref>. Wczesne Moskwicze 430 miały nadwozie oparte na wersji kombi, lecz nie posiadające tylnej pary drzwi bocznych i mające zaślepione blachą okna po bokach przedziału towarowego i w jego tylnych drzwiach. Kształt zaślepionych okien i bocznych rynienek, nawiązujących do linii nadwozia bazowego [[sedan (nadwozie)|sedana]], był taki sam jak w kombi. Podobnie jak w kombi, ładowność wynosiła 250 kg, a w tylnej ścianie były drzwi otwierane na lewo (ich wadą było wysokie położenie krawędzi dolnej). Od 1960 uproszczono nadwozie furgonu w tylnej części, zastępując zaślepione okna i boczne rynienki dwoma płytkimi prostokątnymi przetłoczeniami bocznych ścian w miejscach okien<ref name=avto/>.

[[File:Moskvich430 WGrabar.jpg|thumb|left|Moskwicz 430 od tyłu (po 1960 r.)]]
Samochód od początku otrzymał nowy silnik modelu 407, 4-cylindrowy [[OHC]], o pojemności 1358 cm³ i mocy 45 [[Koń mechaniczny|KM]]. Podlegał dalszym ulepszeniom, podobnie jak bazowy sedan, z wyjątkiem braku dekoracji zewnętrznych. Model 430 produkowany był do [[1963]]. Moskwicz 430 nie był sprzedawany dla prywatnych odbiorców, lecz jedynie dla gospodarki narodowej (państwowe przedsiębiorstwa, uspołeczniony handel i usługi itp.)<ref name=avto/>.

W 1960 opracowano prototyp terenowej wersji furgonu Moskwicz 431, opartej na samochodach [[Moskwicz 410|Moskwicz 410/411]], lecz nie weszła ona do produkcji<ref name=avto/>.

== Moskwicz 432 ==
W 1963 model 430 zastąpił Moskwicz 432, odpowiadający "przejściowemu" sedanowi [[Moskwicz 403]]. Z modelu 430 przejęto m.in. nadwozie, nieznacznie zmodyfikowany silnik, układ napędowy i zawieszenie tylne, a nowe było przednie zawieszenie, ulepszone hamulce z samoregulującymi się cylindrami i mechanizm kierowniczy z nową kierownicą<ref name=avto403>''Moskwicz-403'', Avtolegendy SSSR Nr.32, DeAgostini 2010, ISSN 2071-095X, {{lang|ru}}</ref>. Produkowano go do [[1965]] roku.

Oprócz bazowej wersji na rynek radziecki, nieróżniącej się praktycznie nadwoziem od późnego modelu 430, produkowano też wersję eksportową 432E (ros. 432Э), odpowiadającą sedanowi 403IE. Wyróżniała się ona nową, powiększoną przednią kratą z kierunkowskazami zachodzącymi na boki błotników i lusterkami wstecznymi na błotnikach, aczkolwiek bez dekoracyjnych listew po bokach<ref name=avto403/>. Produkowano też wariant 403Ju dla krajów o gorącym klimacie (od ''jużnyj'' – południowy. Nieliczne furgony były przebudowane w warsztatach na wersję [[pick-up]])<ref name=avto403/>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* ''Moskwicz-423/423N'', Avtolegendy SSSR Nr.20, DeAgostini 2009, ISSN 2071-095X, {{lang|ru}}
* ''Moskwicz-403'', Avtolegendy SSSR Nr.32, DeAgostini 2010, ISSN 2071-095X, {{lang|ru}}

{{Moskwicz}}

[[Kategoria:Samochody Moskwicz|430]]
[[Kategoria:Samochody tylnonapędowe]]
[[Kategoria:Samochody dostawcze]]
[[Kategoria:Samochody z lat 50.]]
[[Kategoria:Samochody z lat 60.]]

title: Moskwicz 430/432

Inne nazwy: ros. Москвич 430/432

Producent: MZMA

Miejsce produkcji: ZSRR, Moskwa

Poprzednik: Moskwicz 401-422

Następca: Moskwicz 433/434

Segment: dostawczy

Typy nadwozia: furgon 3-drzwiowy

Silniki: gaźnikowy R4: · 1358 cm³, 45 KM

Skrzynia biegów: 3-biegowa manualna · od 1959 4-biegowa manualna

Napęd: silnik z przodu, napęd na tylne koła

Konkurencja: Škoda 1201


text:
# Teoria podziału Clarka
Teoria podziału Clarka – koncepcja sformułowana przez amerykańskiego ekonomistę Johna Batesa Clarka. Jest to teoria wynagradzania czynników produkcji zgodnie z ich produkcyjnością krańcową. Opiera się ona na prawie malejących produktów krańcowych, przy założeniach doskonałej konkurencji i doskonale mobilnych czynników produkcji.

## Koncepcja Clarka
Prawo malejących produktów krańcowych jest oparte na kilku założeniach. Po pierwsze, jest ono rozszerzoną na wszystkie czynniki produkcji interpretacją zjawiska malejącej urodzajności ziemi, mówiącego, że kolejne nakłady jednostek pracy i kapitału, stosowane na tym samym obszarze ziemi, niezmieniającej się technologii produkcji przynoszą coraz mniejsze przyrosty produkcji. Dzieje się tak, ponieważ coraz mniej ziemi przypada na jednostkę nakładu zmiennego.
Po drugie, koncepcja Clarka opiera się na, twierdzeniu, że kapitał tak samo jak praca ma zdolność tworzenia nowych wartości. Oznacza to, że wartość dóbr wytworzonych przez zużycie środków kapitałowych o pewnej wartości jest większa od wartości tych zużytych środków- inwestowanie przynosi pewną nadwyżkę ponad wartość wyłożonego kapitału. Uznając to stwierdzenie za oczywiste, Clark nie stosuje w tej kwestii żadnych dowodów. Traktując kapitał jako czynnik produkcji, tworzący nową wartość niezależnie od pracy, odchodzi się od kanonu ekonomii klasycznej.
Po trzecie, podstawą koncepcji Clarka jest teza o rzadkości podstawowych czynników produkcji (ziemi, pracy i kapitału (dóbr kapitałowych)). Rzadkość tych czynników objawia się w tym, że nie można ich zwiększać dowolnie ilościowo, drogą dodawania do jednych czynników innych czynników np. pracy do dóbr kapitałowych. Dzieje się tak, gdyż efekt efekt substytucji czynnika stałego czynnikiem zmiennym jest ograniczony.
Ziemia jest dla Clarka takim samym dobrem kapitałowym, jak maszyny i urządzenia produkcyjne, które przynosi jej właścicielowi tego samego typu nadwyżkę, jak kapitaliście działającemu w przemyśle. Renta gruntowa jest tu więc tożsama z procentem, uzyskiwanym przez kapitalistę przemysłowego za zaangażowanie kapitału w produkcji pozarolniczej. Upraszcza to koncepcję podziału:
- dochody dwóch czynników produkcji – kapitału i pracy
- dwa rodzaje dochodów dysponentów czynników produkcji:
  - procent, jako wynagrodzenie kapitału, pobierany przez kapitalistów i właścicieli ziemskich z tytułu własności
  - płaca robocza, jako wynagrodzenie pobierane przez robotników w zamian za pracę oraz wynagrodzenie właścicieli przedsiębiorstw za pracę we własnym przedsiębiorstwie.

Na gruncie tych przesłanek i założeń powstają dwa prawa: prawo malejącej produkcyjności pracy i prawo malejącej produkcyjności kapitału.

## Prawo malejącej produktywności pracy
Prawo malejącej produktywności pracy zakłada, że gdy do kapitału o niezmiennej wielkości dodaje się w procesie produkcji nowe ilości robotników, to każdy kolejny robotnik wytwarza coraz mniejszą ilość produktów. Zwiększanie liczby robotników nie jest więc bezgraniczne. Zatrudniać robotnika można do momentu zrównania przychodu, uzyskiwanego ze sprzedaży produktu krańcowego robotnika, z jego płacą roboczą. Zatrudnienie następnego robotnika przyniosłoby bowiem produkt o wartości mniejszej od płacy, czyli straty.
W celu wyodrębnienia łącznego udziału pracy w nowo wytworzonym produkcie mnożymy produkt ostatniego, krańcowego robotnika(o wartości równej z jego płacą) przez liczbę zatrudnionych robotników w przedsiębiorstwie. Pozostała część produktu jest wynagrodzeniem drugiego czynnika produkcji, czyli procentem od kapitału zaangażowanego na każdym szczeblu w procesie produkcji
Według Clarka wszyscy robotnicy mają jednakowe uzdolnienia i kwalifikacje, zaś ich produktywność zależy wyłącznie od ich rozstawienia w produkcji, a więc od decyzji przedsiębiorcy.
Analogicznie jak dotyczyło to pracy, prawo malejącej produktywności kapitału twierdzi, że jeśli do niezmiennej ilości robotników dodaje się w procesie produkcji kolejne jednostki kapitału (dóbr kapitałowych), to każda następna jednostka charakteryzuje się coraz mniejszą produktywnością. Wynagrodzenie kapitału oparte jest na takich samych założeniach, jak teoria określania płacy robotników.
Produkcyjność kapitału, dodawanego do niezmiennego zatrudnienia, zmniejsza się wraz ze wzrostem wielkości kapitału. Prowadzi to w pewnym momencie do zrównania wartości produktu krańcowego ostatniej użytej jednostki kapitału z kosztem, poniesionym na nabycie tej jednostki dobra kapitałowego. Wobec tego dalsze zwiększanie wielkości kapitału staje się niepożądane, bo przyniesie straty.
Wielkość procentu od jednostki kapitału określona jest przez wartość produktu krańcowego kapitału, która równa jest cenie jednostki kapitału. Procent od całego kapitału jest więc iloczynem produkcyjności krańcowej ostatniej użytej jednostki kapitału oraz łącznej ilości zużytych w procesie produkcji jednostek. Pozostała część nowego produktu całkowitego jest wynagrodzeniem całej zastosowanej pracy, czyli sumą płac.
Tym sposobem każdy z podstawowych dochodów społeczeństwa kapitalistycznego określić można w sposób dwojaki:
- bezpośredni (directly)
- rezydualny, jako reszta pozostająca po potrąceniu jednego z dochodów, płacy roboczej, bądź procentu (residuaily).

Clark zastrzega się, iż w realnej gospodarce ruch płac nie odbywa się w taki sposób, jak to przedstawiał w diagramach i abstrakcyjnej analizie. Przedsiębiorca nie bazuje na eksperymentach, lecz kalkuluje, jaką liczbę robotników powinien zatrudnić przy płacy kształtującej się na rynku (krańcowej). Zatrudnia taką liczbę robotników, przy której produkt ostatniego robotnika pokrywa się z jego płacą.
Płaca może się odchylać, w górę lub w dół, od wartości produktu krańcowego. Jeśli jest wyższa od produktu krańcowego, wyrówna ją konkurencja między robotnikami. Jeżeli zaś jest niższa od produktu krańcowego, powstaje zysk nadzwyczajny (ponad zysk normalny, czyli ponad koszty ekonomiczne). Wtedy jednak konkurencja między przedsiębiorcami doprowadza do zrównania płac jednostkowych z wartością produktów krańcowych i zaniku zysku nadzwyczajnego.
Teoria podziału Clarka była i jest kwestionowana przez różne szkoły ekonomiczne:
- Zwolennicy teorii wartości opartej na pracy twierdzili, że w teorii Clarka następuje przypisanie kapitałowi właściwości, którymi dysponuje wyłącznie praca. Kapitał bowiem to po prostu praca uprzedmiotowiona. Praca jest pierwotna w stosunku do kapitału i tylko ona jest czynnikiem tworzącym wartość.
- Krytyce poddawano metodę analizy teoretycznej: potraktowanie pracy i kapitału jako odizolowanych od siebie, odrębnych czynników. W rzeczywistości czynniki produkcji są z wzajemnie komplementarne, a krańcowy produkt jednego czynnika wynika z krańcowej produkcyjności drugiego.
- Jako teoria mająca charakter statyczny (tzn. nie uwzględniająca zmian podaży)nie jest teorią wyznaczania cen tych czynników. Brak dowodu, że teoria produkcyjności krańcowej określa podział dochodów w sposób sprawiedliwy i efektywny. Są to bowiem pojęcia nieporównywalne, nie dające się sprowadzić do wspólnego mianownika.

Niezależnie od przedstawionych zastrzeżeń, teoria Clarka traktowana jest jako teoria podziału i zaliczana do obowiązującego kanonu ekonomii neoklasycznej.

title: Teoria podziału Clarka

wikitext:
'''Teoria podziału Clarka''' – koncepcja sformułowana przez amerykańskiego ekonomistę [[John Bates Clark|Johna Batesa Clarka]]. Jest to [[teoria]] wynagradzania [[Czynniki produkcji|czynników produkcji]] zgodnie z ich produkcyjnością krańcową. Opiera się ona na prawie malejących produktów krańcowych, przy założeniach doskonałej [[konkurencja (ekonomia)|konkurencji]] i doskonale mobilnych czynników produkcji.

== Koncepcja Clarka ==
Prawo malejących produktów krańcowych jest oparte na kilku założeniach. Po pierwsze, jest ono rozszerzoną na wszystkie czynniki produkcji interpretacją zjawiska malejącej urodzajności ziemi, mówiącego, że kolejne nakłady jednostek [[Praca (działalność człowieka)|pracy]] i [[kapitał (ekonomia)|kapitału]], stosowane na tym samym obszarze ziemi, niezmieniającej się technologii produkcji przynoszą coraz mniejsze przyrosty produkcji. Dzieje się tak, ponieważ coraz mniej ziemi przypada na jednostkę nakładu zmiennego.

Po drugie, koncepcja Clarka opiera się na, twierdzeniu, że kapitał tak samo jak praca ma zdolność tworzenia nowych wartości. Oznacza to, że wartość [[dobra (ekonomia)|dóbr]] wytworzonych przez zużycie środków kapitałowych o pewnej wartości jest większa od wartości tych zużytych środków- inwestowanie przynosi pewną nadwyżkę ponad wartość wyłożonego kapitału. Uznając to stwierdzenie za oczywiste, Clark nie stosuje w tej kwestii żadnych dowodów. Traktując kapitał jako czynnik produkcji, tworzący nową wartość niezależnie od pracy, odchodzi się od kanonu [[Ekonomia klasyczna|ekonomii klasycznej]].

Po trzecie, podstawą koncepcji Clarka jest teza o rzadkości podstawowych [[Czynniki produkcji|czynników produkcji]] (ziemi, pracy i kapitału (dóbr kapitałowych)). [[Rzadkość]] tych czynników objawia się w tym, że nie można ich zwiększać dowolnie ilościowo, drogą dodawania do jednych czynników innych czynników np. pracy do [[Dobra kapitałowe|dóbr kapitałowych]]. Dzieje się tak, gdyż efekt [[Efekt substytucyjny|efekt substytucji]] czynnika stałego czynnikiem zmiennym jest ograniczony.

Ziemia jest dla Clarka takim samym dobrem kapitałowym, jak [[maszyna|maszyny]] i urządzenia produkcyjne, które przynosi jej właścicielowi tego samego typu nadwyżkę, jak kapitaliście działającemu w przemyśle. [[Renta gruntowa]] jest tu więc tożsama z procentem, uzyskiwanym przez kapitalistę przemysłowego za zaangażowanie kapitału w produkcji pozarolniczej. Upraszcza to koncepcję podziału:
* dochody dwóch czynników produkcji – kapitału i pracy
* dwa rodzaje dochodów dysponentów czynników produkcji:
** procent, jako wynagrodzenie kapitału, pobierany przez [[Kapitalizm|kapitalistów]] i właścicieli ziemskich z tytułu własności
** płaca robocza, jako wynagrodzenie pobierane przez robotników w zamian za pracę oraz wynagrodzenie właścicieli przedsiębiorstw za pracę we własnym przedsiębiorstwie.
Na gruncie tych przesłanek i założeń powstają dwa prawa: prawo malejącej produkcyjności pracy i prawo malejącej produkcyjności kapitału.

== Prawo malejącej produktywności pracy ==
Prawo malejącej produktywności pracy zakłada, że gdy do kapitału o niezmiennej wielkości dodaje się w procesie produkcji nowe ilości robotników, to każdy kolejny robotnik wytwarza coraz mniejszą ilość produktów. Zwiększanie liczby robotników nie jest więc bezgraniczne. Zatrudniać robotnika można do momentu zrównania przychodu, uzyskiwanego ze sprzedaży produktu krańcowego robotnika, z jego płacą roboczą. Zatrudnienie następnego robotnika przyniosłoby bowiem produkt o wartości mniejszej od płacy, czyli straty.

W celu wyodrębnienia łącznego udziału pracy w nowo wytworzonym produkcie mnożymy produkt ostatniego, krańcowego robotnika(o wartości równej z jego płacą) przez liczbę zatrudnionych robotników w przedsiębiorstwie. Pozostała część produktu jest wynagrodzeniem drugiego czynnika produkcji, czyli procentem od kapitału zaangażowanego na każdym szczeblu w procesie produkcji
Według Clarka wszyscy robotnicy mają jednakowe uzdolnienia i kwalifikacje, zaś ich produktywność zależy wyłącznie od ich rozstawienia w produkcji, a więc od decyzji przedsiębiorcy.

Analogicznie jak dotyczyło to pracy, prawo malejącej produktywności kapitału twierdzi, że jeśli do niezmiennej ilości robotników dodaje się w procesie produkcji kolejne jednostki kapitału (dóbr kapitałowych), to każda następna jednostka charakteryzuje się coraz mniejszą produktywnością. Wynagrodzenie kapitału oparte jest na takich samych założeniach, jak teoria określania płacy robotników.

Produkcyjność kapitału, dodawanego do niezmiennego zatrudnienia, zmniejsza się wraz ze wzrostem wielkości kapitału. Prowadzi to w pewnym momencie do zrównania wartości produktu krańcowego ostatniej użytej jednostki kapitału z kosztem, poniesionym na nabycie tej jednostki [[dobra kapitałowe]]go. Wobec tego dalsze zwiększanie wielkości kapitału staje się niepożądane, bo przyniesie straty.

Wielkość [[procent]]u od jednostki kapitału określona jest przez wartość produktu krańcowego kapitału, która równa jest cenie jednostki kapitału. Procent od całego kapitału jest więc iloczynem produkcyjności krańcowej ostatniej użytej jednostki kapitału oraz łącznej ilości zużytych w procesie produkcji jednostek. Pozostała część nowego produktu całkowitego jest wynagrodzeniem całej zastosowanej pracy, czyli sumą płac.
Tym sposobem każdy z podstawowych dochodów społeczeństwa kapitalistycznego określić można w sposób dwojaki:
* bezpośredni (''directly'')
* rezydualny, jako reszta pozostająca po potrąceniu jednego z dochodów, płacy roboczej, bądź procentu (''residuaily'').

Clark zastrzega się, iż w realnej gospodarce ruch płac nie odbywa się w taki sposób, jak to przedstawiał w [[diagram]]ach i abstrakcyjnej analizie. Przedsiębiorca nie bazuje na eksperymentach, lecz kalkuluje, jaką liczbę robotników powinien zatrudnić przy płacy kształtującej się na rynku (krańcowej). Zatrudnia taką liczbę robotników, przy której produkt ostatniego robotnika pokrywa się z jego płacą.

Płaca może się odchylać, w górę lub w dół, od wartości produktu krańcowego. Jeśli jest wyższa od produktu krańcowego, wyrówna ją konkurencja między robotnikami. Jeżeli zaś jest niższa od produktu krańcowego, powstaje zysk nadzwyczajny (ponad [[zysk normalny]], czyli ponad koszty ekonomiczne). Wtedy jednak konkurencja między przedsiębiorcami doprowadza do zrównania płac jednostkowych z wartością produktów krańcowych i zaniku zysku nadzwyczajnego.
Teoria podziału Clarka była i jest kwestionowana przez różne szkoły ekonomiczne:
* Zwolennicy teorii wartości opartej na pracy twierdzili, że w teorii Clarka następuje przypisanie kapitałowi właściwości, którymi dysponuje wyłącznie praca. Kapitał bowiem to po prostu praca uprzedmiotowiona. Praca jest pierwotna w stosunku do kapitału i tylko ona jest czynnikiem tworzącym wartość.
* Krytyce poddawano metodę analizy teoretycznej: potraktowanie pracy i kapitału jako odizolowanych od siebie, odrębnych czynników. W rzeczywistości czynniki produkcji są z wzajemnie komplementarne, a krańcowy produkt jednego czynnika wynika z krańcowej produkcyjności drugiego.
* Jako teoria mająca charakter statyczny (tzn. nie uwzględniająca zmian podaży)nie jest teorią wyznaczania cen tych czynników. Brak dowodu, że teoria produkcyjności krańcowej określa podział dochodów w sposób sprawiedliwy i efektywny. Są to bowiem pojęcia nieporównywalne, nie dające się sprowadzić do wspólnego mianownika.

Niezależnie od przedstawionych zastrzeżeń, teoria Clarka traktowana jest jako teoria podziału i zaliczana do obowiązującego kanonu [[ekonomia neoklasyczna|ekonomii neoklasycznej]].

== Bibliografia ==
* Bolesław Winiarski (red.): ''Polityka gospodarcza'', Wydawnictwo Naukowe PWN.
* Urszula Kalina-Prasznic: ''Leksykon polityki gospodarczej''
*Thomas Piketty: ''Kapitał w XXI wieku''

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Teoria ekonomii]]


text:
# Tadeusz Pacuszka
Tadeusz Pacuszka (ur. 14 stycznia 1945 w Warszawie, zm. 9 września 2020) – polski biolog, dr hab.

## Życiorys
Tadeusz Pacuszka w 1968 uczestniczył w protestach studenckich. W 1976 ukończył Szkołę Główną Gospodarstwa Wiejskiego (Wydział Ogrodniczy). 30 czerwca 1976 obronił pracę doktorską Biosynteza glikolipidowych antygenów H/H-1/ krwinek czerwonych przy pomocy fukozylotransferaz surowicy i szpiku kostnego, 6 marca 2001 habilitował się na podstawie pracy zatytułowanej Neoglikokonjugaty i fotoaktywne pochodne glikosfingolipidów w badaniach właściwości gangliozydów. Był zatrudniony na stanowisku adiunkta w Zakładzie Biochemii i Biologii Molekularnej, Studium Kliniczno-Dydaktyczne Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego. Od 1970 był członkiem Polskiego Towarzystwa Biochemicznego.
W latach 1968–1970 był pracownikiem naukowym w Zakładzie Biochemii SGGW, w latach 1970–1976 i 1978–1979 pracował w Instytucie Hematologii, w okresie 1976–1977 był stypendystą Narodowego Instytutu Zdrowia (National Institutes of Health) w USA, w 1979 pracownikiem naukowym Centralnego Laboratorium Ochrony Radiologicznej, od 1980 w Zakładzie X Instytutu Badań Jądrowych, 14 grudnia 1981 zwolniony za udział w strajku, a następnie aresztowany. Około 20 grudnia 1981 został skazany w trybie doraźnym przez sąd na 2 lata więzienia, następnie był przetrzymywany w areszcie w Warszawie-Białołęce, przebywał w szpitalu więziennym przy ul. Rakowieckiej w Warszawie, następnie osadzony w zakładach karnych w Łęczycy i Hrubieszowie. W latach 1983–1988 był pracownikiem naukowym Zakładu Biochemii w Instytucie Hematologii; w tym czasie zajmował się również kolportowaniem publikacji wydawnictwa NOW-a oraz organizacją ochrony Jana Lityńskiego.
Zmarł 9 września 2020.

title: Tadeusz Pacuszka

wikitext:
{{Naukowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Tadeusz Pacuszka
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |państwo                   = POL
 |wariant flagi             =
 |data urodzenia            = 14 stycznia 1945
 |miejsce urodzenia         = [[Warszawa]]<ref>http://www.encysol.pl/wiki/Tadeusz_Pacuszka</ref>
 |data śmierci              = [[9 września]] [[2020]]<ref name="wyborcza.pl">{{Cytuj stronę | url=http://nekrologi.wyborcza.pl/0,11,,486925,Tadeusz-Pacuszka-kondolencje.html| tytuł = ''Tadeusz Pacuszka'' | opublikowany = nekrologi.wyborcza.pl | język = pl | data dostępu = 2020-09-21}}</ref>
 |miejsce śmierci           =
 |stopień lub tytuł naukowy = doktor habilitowany
 |jakich nauk               = biologicznych
 |specjalność               = biochemia, biologia komórki<ref name="nauka polska.pl">{{ludzie nauki|15586|osoba=dr hab. Tadeusz Pacuszka (nie żyje)|data dostępu=2020-09-21}}</ref>
 |almamater                 =
 |doktorat data             = 30 czerwca 1976<ref name="nauka polska.pl"/>
 |doktorat uczelnia         =
 |doktorat dyscyplina       =
 |habilitacja data          = 6 marca 2001<ref name="nauka polska.pl"/>
 |habilitacja uczelnia      =
 |habilitacja dyscyplina    =
 |profesura data            =
 |aktywność zawodowa        =
 |jednostka1 typ            =
 |jednostka1 nazwa          =
 |okres zatr1               =
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
}}
'''Tadeusz Pacuszka''' (ur. 14 stycznia 1945 w Warszawie, zm. 9 września 2020) – [[polska|polski]] [[biologia|biolog]], dr [[habilitacja|hab]].<ref name="wyborcza.pl"/><ref name="nauka polska.pl"/>

== Życiorys ==
Tadeusz Pacuszka w 1968 uczestniczył w protestach studenckich. W 1976 ukończył [[Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie|Szkołę Główną Gospodarstwa Wiejskiego]] (Wydział Ogrodniczy). 30 czerwca 1976 obronił pracę doktorską ''Biosynteza glikolipidowych antygenów H/H-1/ krwinek czerwonych przy pomocy fukozylotransferaz surowicy i szpiku kostnego'', 6 marca 2001 habilitował się na podstawie pracy zatytułowanej ''Neoglikokonjugaty i fotoaktywne pochodne glikosfingolipidów w badaniach właściwości gangliozydów''<ref name="nauka polska.pl"/>. Był zatrudniony na stanowisku adiunkta w Zakładzie Biochemii i Biologii Molekularnej, Studium Kliniczno-Dydaktyczne [[Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego]]<ref name="nauka polska.pl"/>. Od 1970 był członkiem Polskiego Towarzystwa Biochemicznego.

W latach 1968–1970 był pracownikiem naukowym w Zakładzie Biochemii SGGW, w latach 1970–1976 i 1978–1979 pracował w Instytucie Hematologii, w okresie 1976–1977 był stypendystą [[Narodowe Instytuty Zdrowia|Narodowego Instytutu Zdrowia]] (''National Institutes of Health'') w USA, w 1979 pracownikiem naukowym Centralnego Laboratorium Ochrony Radiologicznej, od 1980 w Zakładzie X Instytutu Badań Jądrowych, 14 grudnia 1981 zwolniony za udział w strajku, a następnie aresztowany. Około 20 grudnia 1981 został skazany w trybie doraźnym przez sąd na 2 lata więzienia, następnie był przetrzymywany w areszcie w Warszawie-Białołęce, przebywał w szpitalu więziennym przy ul. Rakowieckiej w Warszawie, następnie osadzony w zakładach karnych w Łęczycy i Hrubieszowie. W latach 1983–1988 był pracownikiem naukowym Zakładu Biochemii w Instytucie Hematologii; w tym czasie zajmował się również kolportowaniem publikacji wydawnictwa NOW-a oraz organizacją ochrony [[Jan Lityński|Jana Lityńskiego]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Tadeusz Pacuszka – Encyklopedia Solidarności |data dostępu = 2020-09-21 |opublikowany = www.encysol.pl |url = http://www.encysol.pl/wiki/Tadeusz_Pacuszka}}</ref>.

Zmarł 9 września 2020<ref name="wyborcza.pl" />.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Pacuszka, Tadeusz}}
[[Kategoria:Polscy biolodzy]]
[[Kategoria:Wykładowcy uczelni w Warszawie]]
[[Kategoria:Zmarli w 2020]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1945]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie]]

title: Tadeusz Pacuszka

Państwo działania: Polska

Data i miejsce urodzenia: 14 stycznia 1945 · Warszawa

Data śmierci: 9 września 2020

Doktorat: 30 czerwca 1976

Habilitacja: 6 marca 2001


text:
# Miączyn (województwo lubelskie)
Miączyn – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie zamojskim, w gminie Miączyn. Leży na trasie z Zamościa do Zosina
W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Miączyn. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego.
Wieś jest sołectwem, siedzibą  gminy Miączyn. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 1047 mieszkańców.
Z Miączyna pochodzi Janusz Woźnica, polski polityk, nauczyciel, senator I i II kadencji.
Wieś jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii Parafia św. Michała Archanioła w Miączynie.

## Historia
Wieś występuje w dokumentach źródłowych w 1394 roku, wymieniono ją w składzie  łacińskiej parafii grabowieckiej. W okresie od XV do XVIII stulecia podlegała starostwu Grabowiec 1047kiemu. Lustracja dóbr królewskich z 1564 r. wykazała we wsi 21,5 łana kmiecego (obecnie, w przeliczeniu, około 361,2 ha) gruntów rolnych. W roku 1765 Miączyn był już w posiadaniu księcia Antoniego Lubomirskiego, wówczas wojewody lubelskiego. Prawdopodobnie  w tym okresie przestała być własnością królewską).
W 1827 r. wieś liczyła 78 domów i 570 mieszkańców.
W końcu XIX w funkcjonowały tu duża gorzelnia (w 1893 r. produkująca 22 000 wiader spirytusu), a także 2 młyny wodne, wiatrak, cegielnia oraz eksploatowano pokłady torfu i kamienia wapiennego.
W roku 1921 było w Miączynie 151 domów oraz 1095 mieszkańców, w tym 76 Żydów i aż 587 Ukraińców.
W okresie międzywojennym Miączyn był siedzibą gminy, o obszarze 8140 ha z ludnością 6690 osób.

## Zabytki
- Zachowana dawna murowana cerkiew pounicka z 1824 roku, postawiona na miejscu poprzedniej drewnianej (obecnie kościół rzymskokatolicki w parafii św. Michała Archanioła) .

## Sport
W Miączynie funkcjonuje Ludowy Klub Sportowy Olimpia Miączyn – amatorski klub piłkarski założony w 1997 roku. W sezonie 2024/2025 drużyna seniorów gra w grupie zamojskiej klasy okręgowej. Drużyna juniorów starszych rozgrywa mecze w I lidze wojewódzkiej juniorów starszych. Olimpia rozgrywa mecze na Stadionie Sportowym w Miączynie.

title: Miączyn (województwo lubelskie)

wikitext:
{{Inne znaczenia|2=[[Miączyn|Miączyn w innych znaczeniach tego słowa]]}}
{{Polska miejscowość infobox
 |nazwa                  = Miączyn
 |rodzaj miejscowości    = wieś
 |zdjęcie                = Miaczyn.jpg
 |opis zdjęcia           = Dawna [[Kościół św. Michała Archanioła w Miączynie|cerkiew unicka]] z 1824 r., dziś kościół
 |alt zdjęcia            =
 |województwo            = lubelskie
 |powiat                 = [[Powiat zamojski|zamojski]]
 |gmina                  = [[Miączyn (gmina)|Miączyn]]
 |sołectwo               =
 |miejscowość podstawowa =
 |wysokość               =
 |liczba ludności        = 928{{r|pwl|nsp}}
 |rok                    = 2021
 |strefa numeracyjna     = 84
 |kod pocztowy           = 22-455{{r|poczta}}
 |tablice rejestracyjne  = LZA
 |SIMC                   = 0894693{{r|teryt}}
 |kod mapy               = Miączyn (gmina)
 |współrzędne            = 50°44'29"N 23°30'26"E<ref name="prng">{{PRNG Miejscowości|79159|data=2023-11-05}}</ref>
 |commons                = Category:Miączyn, Lublin Voivodeship
 |www                    =
}}
'''Miączyn''' – [[wieś]] w [[Polska|Polsce]] położona w [[Województwo lubelskie|województwie lubelskim]], w [[Powiat zamojski|powiecie zamojskim]], w [[Miączyn (gmina)|gminie Miączyn]]{{r|teryt|teryt1}}. Leży na trasie z [[Zamość|Zamościa]] do [[Zosin (powiat hrubieszowski)|Zosina]]

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady [[Miączyn (gromada)|Miączyn]]. [[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] miejscowość administracyjnie należała do [[Województwo zamojskie|województwa zamojskiego]].

Wieś jest [[Sołectwo|sołectwem]], siedzibą  [[Miączyn (gmina)|gminy Miączyn]]{{r|bip}}. Według [[Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011|Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011]] wieś liczyła 1047 mieszkańców{{r|GUS}}.

Z Miączyna pochodzi [[Janusz Woźnica]], polski polityk, nauczyciel, senator I i II kadencji.

Wieś jest siedzibą [[Kościół łaciński|rzymskokatolickiej]] parafii [[Parafia św. Michała Archanioła w Miączynie]]{{r|par}}.

== Historia ==
Wieś występuje w dokumentach źródłowych w 1394 roku, wymieniono ją w składzie  łacińskiej parafii grabowieckiej. W okresie od XV do XVIII stulecia podlegała starostwu Grabowiec 1047kiemu. Lustracja dóbr królewskich z 1564 r. wykazała we wsi 21,5 [[Łan (miara powierzchni)|łana]] kmiecego (obecnie, w przeliczeniu, około 361,2 ha) gruntów rolnych. W roku 1765 Miączyn był już w posiadaniu księcia [[Antoni Lubomirski (1718–1782)|Antoniego Lubomirskiego]], wówczas wojewody lubelskiego. Prawdopodobnie  w tym okresie przestała być własnością królewską)<ref name="dzieje">{{cytuj stronę | url = http://biblioteka.teatrnn.pl/dlibra/Content/8806/Slownik_historyczny_miejscowosci_wojewodztwa_zamojskiego.pdf| tytuł = Słownik historyczny województwa Zamojskiego|autor = Wiesław Bondyra|data dostępu = 2016-08-16}}</ref>.

W 1827 r. wieś liczyła 78 domów i 570 mieszkańców<ref name="SgKP">{{SgKP|VI|290|Miączyn 2(3)}}</ref>.
W końcu XIX w funkcjonowały tu duża gorzelnia (w 1893 r. produkująca 22 000 wiader spirytusu), a także 2 młyny wodne, wiatrak, cegielnia oraz eksploatowano pokłady torfu i kamienia wapiennego<ref name="SgKP" />.

W roku 1921 było w Miączynie 151 domów oraz 1095 mieszkańców, w tym 76 Żydów i aż 587 Ukraińców<ref name="Spis">{{Cytuj|tytuł=Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych|url= http://mbc.cyfrowemazowsze.pl/dlibra/docmetadata?id=14618&dirds=1&tab=3|odn={{odn/id|Spis 1921}}| data dostępu = 2016-10-17 | wolumin = IV, Województwo lubelskie | miejsce = Warszawa | wydawca = Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej | data = 1924}}</ref>.

W okresie międzywojennym Miączyn był siedzibą gminy, o obszarze 8140 ha z ludnością 6690 osób.

== Zabytki ==
* Zachowana dawna murowana cerkiew pounicka z 1824 roku, postawiona na miejscu poprzedniej drewnianej (obecnie kościół rzymskokatolicki w [[Parafia św. Michała Archanioła w Miączynie|parafii św. Michała Archanioła]]) .

== Sport ==
W Miączynie funkcjonuje Ludowy Klub Sportowy Olimpia Miączyn – amatorski klub piłkarski założony w 1997 roku. W sezonie 2024/2025 drużyna seniorów gra w [[Klasa okręgowa (grupa zamojska)|grupie zamojskiej klasy okręgowej]]{{r|skarb}}. Drużyna juniorów starszych rozgrywa mecze w I lidze wojewódzkiej juniorów starszych. Olimpia rozgrywa mecze na Stadionie Sportowym w Miączynie.

== Zobacz też ==
* [[Miączyn Duży]], [[Miączyn Mały]], [[Miączyn-Kolonia]], [[Miączynek]]

== Przypisy ==
{{Przypisy|
* <ref name=pwl>{{Polska w liczbach|id=wies_Miaczyn_lubelskie|nazwa=Wieś Miączyn w liczbach|data dostępu=2023-11-17}}</ref>
* <ref name=nsp>{{Cytuj |url=https://bdl.stat.gov.pl/bdl/metadane/cechy/4182 |tytuł=NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych |data=data=2022-09-19 |data dostępu=2023-11-17|opublikowany=Bank Danych Lokalnych GUS}}</ref>
* <ref name = "teryt">{{cytuj stronę| url = http://www.stat.gov.pl/broker/access/showTreeDefinition.jspa?gmiId=6471&level=gmi|tytuł=TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju)|opublikowany=Główny Urząd Statystyczny|data dostępu=2016-02-29}}</ref>
* <ref name="teryt1">Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ({{Dziennik Ustaw|2013|200}})</ref>
* <ref name ="poczta">{{Poczta Polska|2013|s=772|data dostępu=2020-12-23}}</ref>
* <ref name=bip>[https://miaczyn.pl/solectwa/ Strona gminy, sołectwa] [dostęp 2023-11-16]</ref>
* <ref name="GUS">{{cytuj stronę | url =  http://stat.gov.pl/download/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5670/21/1/1/1_miejscowosci_ludnosc_nsp2011.xlsx|tytuł = GUS: Ludność – struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.| data dostępu = 2016-09-15}}</ref>
* <ref name=par>[https://diecezja.zamojskolubaczowska.pl/parafie/parafia-swietego-michala-archaniola-miaczyn Opis parafii na stronie diecezji]</ref>
* <ref name=skarb>[http://www.90minut.pl/skarb.php?id_klub=6053&id_sezon=73 Portal 90minut.pl]</ref>
}}

{{Gmina Miączyn}}

[[Kategoria:Miączyn (województwo lubelskie)|*]]

title: Miączyn

Województwo: lubelskie

Powiat: zamojski

Gmina: Miączyn

Tablice rejestracyjne: LZA