text:
# Ludwik Zefiryn Moreau
Ludwik Zefiryn Moreau, właśc. fr. Louis-Zéphirin Moreau (ur. 1 kwietnia 1824 w Bécancour w Kanadzie, zm. 24 maja 1901 w Saint-Hyacinthe) – założyciel żeńskich zgromadzeń zakonnych, biskup w diecezji św. Hiacynta (Jacka Odrowąża) w Québecu, błogosławiony Kościoła rzymskokatolickiego.

## Życiorys
Był piątym z dwanaściorga dzieci swoich rodziców. W dniu 19 grudnia 1846 roku otrzymał święcenia kapłańskie, a w dniu 19 listopada 1875 roku został mianowany biskupem diecezji św. Hiacynta (archidiecezja Sherbrooke). Założył dwa zgromadzenia: Zgromadzenie Sióstr pod wezwaniem św. Józefa oraz Instytut Św. Marty dla obsługiwania seminarium, kurii biskupiej i zakładów wychowawczych w Saint-Hyacinthe.
Zmarł 24 maja 1901 roku mając 77 lat, w opinii świętości.
Jego proces beatyfikacyjny rozpoczął się w 1924 roku. Został beatyfikowany przez papieża Jana Pawła II w dniu 10 maja 1987 roku.

title: Ludwik Zefiryn Moreau

wikitext:
{{Święty infobox
 |rodzaj               = Błogosławiony
 |imię                 = Ludwik Zefiryn Moreau
 |imię oryginalne      = Louis-Zéphirin Moreau
 |tytuły               = [[biskup]]
 |grafika              = Louis-Zéphirin Moreau.png
 |podpis grafiki       =
 |data urodzenia       = [[1 kwietnia]] [[1824]]
 |miejsce urodzenia    = [[Bécancour]] ([[Kanada]])
 |data śmierci         = 24 maja [[1901]]
 |miejsce śmierci      = [[Saint-Hyacinthe]] ([[Quebec|Québec]], Kanada)
 |kościół              = [[Kościół katolicki]]
 |data beatyfikacji    = [[10 maja]] [[1987]]
 |miejsce beatyfikacji =
 |beatyfikujący        = [[Jan Paweł II|Jana Pawła II]]
 |data kanonizacji     =
 |miejsce kanonizacji  =
 |kanonizujący         =
 |wspomnienie          = [[24 maja]]
 |atrybuty             =
 |patron               =
 |miejsce kultu        =
 |faksymile            =
 |opis faksymile       =
 |commons              =
 |wikiźródła           =
 |wikicytaty           =
}}
{{Duchowny infobox
 |imię i nazwisko         =
 |imię i nazwisko org     =
 |tytuł                   =
 |grafika                 = nie
 |opis grafiki            =
 |alt grafiki             =
 |herb                    =
 |dewiza                  =
 |dewiza - j. polski      =
 |kraj działania          =
 |data urodzenia          =
 |miejsce urodzenia       =
 |data śmierci            =
 |miejsce śmierci         =
 |miejsce pochówku        =
 |1. funkcja              = Biskup Saint-Hyacinthe
 |1. funkcja - okres      = 1875-1901
 |2. funkcja              =
 |2. funkcja - okres      =
 |wyznanie                = [[katolicyzm]]
 |kościół                 = [[Kościół łaciński|rzymskokatolicki]]
 |inkardynacja            =
 |data ślubów zakonnych   =
 |data diakonatu          =
 |data ordynacji          =
 |data święceń            = 19 grudnia 1846
 |data nominacji          = 19 listopada 1875
 |data sakry              = 16 stycznia 1876
 |data patriarchatu       =
 |data kreacji            =
 |papież kreujący         =
 |kościół tytularny       =
 |faksymile               =
 |opis faksymile          =
 |odznaczenia             =
 |commons                 =
 |wikiźródła              =
 |wikicytaty              =
 |wikinews                =
 |www                     =
}}
{{Sukcesja apostolska infobox
 |tytuł                     =
 |data konsekracji          =
 |miejscowość konsekracji   =
 |miejsce konsekracji       =
 |konsekrator               = [[Elzéar-Alexandre Taschereau]]
 |współkonsekratorzy        = [[Louis-François Richer dit Laflèche]]<br>[[Édouard-Charles Fabre]]
 |biskupi konsekrowani      =
 |biskupi współkonsekrowani = {{Sukcesja apostolska infobox/wiersz|[[Joseph-Médard Émard]]|1892}}
}}
'''Ludwik Zefiryn Moreau''', właśc. [[język francuski|fr.]] ''Louis-Zéphirin Moreau'' (ur. [[1 kwietnia]] [[1824]] w [[Bécancour]] w [[Kanada|Kanadzie]], zm. [[24 maja]] [[1901]] w [[Saint-Hyacinthe]]) – założyciel żeńskich [[zgromadzenie zakonne|zgromadzeń zakonnych]], [[biskup]] w diecezji [[Jacek Odrowąż|św. Hiacynta (Jacka Odrowąża)]] w [[Quebec|Québecu]], [[błogosławiony]] [[Kościół łaciński|Kościoła rzymskokatolickiego]].

== Życiorys ==
Był piątym z dwanaściorga dzieci swoich rodziców. W dniu 19 grudnia 1846 roku otrzymał [[święcenia kapłańskie]], a w dniu 19 listopada 1875 roku został mianowany biskupem diecezji św. Hiacynta (archidiecezja Sherbrooke). Założył dwa zgromadzenia: Zgromadzenie Sióstr pod wezwaniem [[Józef z Nazaretu|św. Józefa]] oraz Instytut Św. Marty dla obsługiwania seminarium, kurii biskupiej i zakładów wychowawczych w Saint-Hyacinthe.

Zmarł 24 maja 1901 roku mając 77 lat, w opinii świętości.

Jego proces [[beatyfikacja|beatyfikacyjny]] rozpoczął się w 1924 roku. Został beatyfikowany przez papieża [[Jan Paweł II|Jana Pawła II]] w dniu 10 maja 1987 roku.

== Zobacz też ==
* [[beatyfikowani i kanonizowani przez Jana Pawła II]]
* [[święci i błogosławieni Kościoła katolickiego]]
* [[wstawiennictwo świętych]]

== Bibliografia ==
* {{cytuj stronę|url=http://www.deon.pl/imieniny/imie,1891,ludwik.html|tytuł=Ludwik Zefiryn Moreau|opublikowany=DEON.pl z inicjatywy [[jezuici|SJ]] i [[Wydawnictwo WAM|Wydawnictwa WAM]] |data dostępu=2012-02-26}}
* {{catholic-hierarchy |typ = biskup |id = bmoreau |tytuł = Ludwik Zefiryn Moreau |data dostępu = 2017-01-05}}

{{Biskupi Saint-Hyacinthe}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Moreau, Ludwik Zefiryn}}
[[Kategoria:Kanadyjscy błogosławieni katoliccy|Ludwik]]
[[Kategoria:Założyciele zakonów katolickich]]
[[Kategoria:Kanadyjscy biskupi katoliccy]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1824]]
[[Kategoria:Zmarli w 1901]]
[[Kategoria:Beatyfikowani przez Jana Pawła II|Ludwik Zefiryn Moreau]]

title: Błogosławiony · Ludwik Zefiryn MoreauLouis-Zéphirin Moreau

Data i miejsce urodzenia: 1 kwietnia 1824 · Bécancour (Kanada)

Data i miejsce śmierci: 24 maja 1901 · Saint-Hyacinthe (Québec, Kanada)

Czczony przez: Kościół katolicki

Beatyfikacja: 10 maja 1987 · przez Jana Pawła II

Wspomnienie: 24 maja

Data urodzenia: 1 kwietnia 1824

Wyznanie: katolicyzm

Kościół: rzymskokatolicki

Prezbiterat: 19 grudnia 1846

Nominacja biskupia: 19 listopada 1875

Sakra biskupia: 16 stycznia 1876

title: Sukcesja apostolska

Konsekrator: Elzéar-Alexandre Taschereau

Współkonsekratorzy: Louis-François Richer dit Laflèche · Édouard-Charles Fabre


text:
# Muzeum „Dom Szewca” w Pszczewie
Muzeum „Dom Szewca” w Pszczewie – muzeum (skansen) z siedzibą we wsi Pszczew (powiat międzyrzecki). Placówka jest gminną jednostką organizacyjną, działającą w ramach pszczewskiego Gminnego Ośrodka Kultury.
Muzeum zostało otwarte we wrześniu 1984 roku. Mieści się w drewnianym domu mieszczańskim, pochodzącym z połowy XVIII wieku. Budynek ma częściowo konstrukcję szachulcową, zaś jego dach kryty jest gontem. Wewnątrz zrekonstruowano dawne wnętrza, w tym „czarną izbę” oraz warsztat szewski oraz sklep z początku XX wieku, należący do Feliksa Paździorka. Ponadto prezentowane są ekspozycje, związane z historią i archeologią Pszczewa i okolic.
Muzeum jest placówką sezonową, czynną od maja do kwietnia (w lipcu i sierpniu codziennie, w pozostałym okresie -  w dni robocze). W pozostałych miesiącach roku muzeum czynne jest po uprzednim uzgodnieniu. Wstęp jest płatny. W budynku mieści się również informacja turystyczna.

wikiname: plwiki

title: Muzeum „Dom Szewca” w Pszczewie

in_language: pl

wikitext:
{{Muzeum infobox
 |nazwa                   = Muzeum „Dom Szewca” w Pszczewie
 |nazwa oryginalna        =
 |placówka macierzysta    =
 |zdjęcie                 = Pszczew - fotopolska.eu (305235).jpg
 |opis zdjęcia            =
 |alt zdjęcia             =
 |państwo                 = POL
 |miejscowość             = [[Pszczew]]
 |adres                   = Rynek 19
 |data założenia          = 1984
 |data likwidacji         =
 |zakres zbiorów          = [[historia]], [[etnografia]]
 |wielkość zbiorów        =
 |powierzchnia ekspozycji =
 |dyrektor                =
 |kustosz                 =
 |kierownik               = Wanda Zaguń
 |oddziały                =
 |kod mapy                = Pszczew (gmina)
 |współrzędne             = 52,479673°N 15,778577°E
 |opis miejsca            = Muzeum „Dom Szewca” w Pszczewie
 |commons                 =
 |www                     =
}}
'''Muzeum „Dom Szewca” w Pszczewie''' – [[muzeum]] ([[skansen]]) z siedzibą we wsi [[Pszczew]] ([[powiat międzyrzecki]]). Placówka jest gminną jednostką organizacyjną, działającą w ramach pszczewskiego Gminnego Ośrodka Kultury.

Muzeum zostało otwarte we wrześniu 1984 roku. Mieści się w drewnianym domu mieszczańskim, pochodzącym z połowy [[XVIII wiek]]u. Budynek ma częściowo konstrukcję [[szachulec|szachulcową]], zaś jego dach kryty jest [[gont]]em. Wewnątrz zrekonstruowano dawne wnętrza, w tym „czarną izbę” oraz warsztat [[szewstwo|szewski]] oraz sklep z początku XX wieku, należący do Feliksa Paździorka. Ponadto prezentowane są ekspozycje, związane z [[historia|historią]] i [[archeologia|archeologią]] Pszczewa i okolic.

Muzeum jest placówką sezonową, czynną od maja do kwietnia (w lipcu i sierpniu codziennie, w pozostałym okresie -  w dni robocze). W pozostałych miesiącach roku muzeum czynne jest po uprzednim uzgodnieniu. Wstęp jest płatny. W budynku mieści się również informacja turystyczna.

== Bibliografia ==
* {{Cytuj stronę | url = http://www.gokpszczew.pl/muzeum/historia | tytuł = Muzeum „Dom Szewca” | data dostępu = 2015-06-09 | autor =  | opublikowany = www.gokpszczew.pl | praca =  | data =  | język = pl | archiwum = https://web.archive.org/web/20161021092118/http://gokpszczew.pl/muzeum/historia | zarchiwizowano = 2016-10-21 }}
* {{Cytuj stronę | url = http://www.polska.travel/pl/muzeum/muzeum-dom-szewca-w-pszczewie/ | tytuł = Muzeum Dom Szewca w Pszczewie | data dostępu = 2015-06-09 | autor = | opublikowany = www.polska.travel | praca =  | data = | język = pl}}

{{SORTUJ:Pszczew}}
[[Kategoria:Muzea rzemiosła w Polsce]]
[[Kategoria:Muzea regionalne w Polsce]]
[[Kategoria:Muzea gminne i miejskie]]
[[Kategoria:Muzea w województwie lubuskim]]
[[Kategoria:Pszczew|Muzeum „Dom Szewca” w Pszczewie]]

title: Muzeum „Dom Szewca” w Pszczewie

Państwo: Polska

Miejscowość: Pszczew

Adres: Rynek 19

Zakres zbiorów: historia, etnografia

Kierownik: Wanda Zaguń


text:
# Stołpce (stacja kolejowa)
Stołpce (biał. Стоўбцы, ros. Столбцы) – stacja kolejowa w miejscowości Stołpce, w rejonie stołpeckim, w obwodzie mińskim, na Białorusi. Leży na linii Moskwa - Mińsk - Baranowicze - Brześć.

## Historia
Stacja powstała w XIX w. pomiędzy stacjami Niehorele a Horodziej.
3 października 1920 stacja została zdobyta przez wojsko polskie po walce z dwoma sowieckimi pociągami pancernymi.
W okresie międzywojennym stacja leżała w Polsce, w województwie nowogródzkim, w powiecie stołpeckim. Była to stacja graniczna na granicy z Związkiem Sowieckim. Po stronie radzieckiej stacją graniczną były Niehorele. Przed granicą istniał jeszcze jeden polski przystanek kolejowy Kołosowo, znajdujący się przy strażnicy KOP.
Do Stołpców dochodziła linia szerokotorowa z ZSRR, którą docierały pociągi międzynarodowe ze Związku Radzieckiego (do Niehorelich również docierała linia normalnotorowa z Polski). Tu przekraczały granicę pociągi z Warszawy, Berlina czy z Paryża do Moskwy.
Po ataku ZSRR na Polskę stacja straciła swój nadgraniczny charakter.

title: Stołpce (stacja kolejowa)

wikitext:
{{Stacja kolejowa infobox
 |nazwa                      = Stołpce
 |nazwa oryginalna           = Стоўбцы<br />Столбцы
 |zdjęcie                    = Жлезнодорожный вокзал Столбцы.jpg
 |opis zdjęcia               =
 |państwo                    = BLR
 |miejscowość                = [[Stołpce]]
 |lokalizacja                =
 |zarządca                   =
 |data otwarcia              =
 |data zamknięcia            =
 |poprzednie nazwy           =
 |rodzaj                     =
 |rok liczby pasażerów       =
 |liczba pasażerów           =
 |liczba peronów             = 2
 |liczba krawędzi peronowych = 3
 |kasy                       =
 |linie kolejowe             =
* [[Linia kolejowa Instytut Kultury – Baranowicze|Instytut Kultury – Baranowicze]]
 |opis schematu              =
 |schemat                    =
 |kod mapy                   = obwód miński
 |współrzędne                = 53°28'57.0"N 26°45'29.9"E
 |commons                    = Category:Stoŭbcy railway station
 |www                        =
}}
'''Stołpce''' ([[język białoruski|biał.]] ''Стоўбцы'', [[język rosyjski|ros.]] ''Столбцы'') – [[stacja kolejowa]] w miejscowości [[Stołpce]], w [[rejon stołpecki|rejonie stołpeckim]], w [[obwód miński|obwodzie mińskim]], na [[Białoruś|Białorusi]]. Leży na linii Moskwa - Mińsk - Baranowicze - Brześć.

== Historia ==
Stacja powstała w XIX w. pomiędzy stacjami [[Niehorele (stacja kolejowa)|Niehorele]] a [[Horodziej (stacja kolejowa)|Horodziej]]<ref>{{SgKP|XI|365|Stołpce}}</ref>.

3 października 1920 stacja została zdobyta przez wojsko polskie po walce z dwoma sowieckimi [[pociąg pancerny|pociągami pancernymi]]<ref>[https://books.google.pl/books?id=EAGnOOX1vxQC&pg=PA284&lpg=PA284&dq=Sto%C5%82pce+(stacja+kolejowa&source=bl&ots=yxEosYnVB9&sig=SAzPx-HV6ZGUiNuAfT_j5qmdhj0&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjT1JO0svrWAhXpDZoKHY_KDHQQ6AEIWzAM#v=onepage&q=Sto%C5%82pce%20(stacja%20kolejowa&f=false Lech Wyszczelski ''Niemen 1920'']</ref>.

W okresie międzywojennym stacja leżała w [[II Rzeczpospolita|Polsce]], w [[Województwo nowogródzkie (II Rzeczpospolita)|województwie nowogródzkim]], w [[Powiat stołpecki|powiecie stołpeckim]]. Była to stacja graniczna na granicy z [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|Związkiem Sowieckim]]. Po stronie radzieckiej stacją graniczną były [[Niehorele (stacja kolejowa)|Niehorele]]. Przed granicą istniał jeszcze jeden polski przystanek kolejowy [[Kołosowo (stacja kolejowa)|Kołosowo]], znajdujący się przy strażnicy [[Korpus Ochrony Pogranicza|KOP]]<ref>[http://maps.mapywig.org/m/WIG_maps/series/100K_300dpi/P35_S43_STOLPCE_1935_300dpi_bcuj298304-287594.jpg Mapa WIG ''Stołpce'']</ref><ref>[http://maps.mapywig.org/m/WIG_maps/series/100K_300dpi/P34_S44_RUBIEZEWICZE-KOJDANOW_1930_300dpi_bcuj298282-285615.jpg Mapa WIG ''Rubieżewicze-Kojdanów'']</ref><ref>{{Cytuj stronę | url =http://znadniemna.pl/497/kolosowo-miasteczko-na-granicy-cywilizacji/ | tytuł =''Kołosowo. Miasteczko na granicy cywilizacji'' | opublikowany =Z nad Niemna | data = | język =pl | data dostępu = 2018-05-18}}</ref>.

Do Stołpców dochodziła linia szerokotorowa z ZSRR, którą docierały pociągi międzynarodowe ze Związku Radzieckiego (do Niehorelich również docierała linia normalnotorowa z Polski). Tu przekraczały granicę pociągi z Warszawy, Berlina czy z Paryża do Moskwy<ref>[https://semaforek.kolej.org.pl/wiki/index.php/Kolejowe_przej%C5%9Bcia_graniczne_(1918_-_1939)#Granica_polsko-radziecka semaforek.kolej.org.pl ''Kolejowe przejścia graniczne (1918 - 1939)'']</ref><ref>[https://www.atlaskolejowy.net/mapy/?map=5 Atlas Kolejowy]</ref>.

Po ataku ZSRR na Polskę stacja straciła swój nadgraniczny charakter.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* [https://railwayz.info/photolines/station/112 Фотолинии БЧ]

{{stacja kolejowa/sąsiednie
|stacja        = Stołpce
|linia         = [[Linia kolejowa Instytut Kultury – Baranowicze|Instytut Kultury – Baranowicze]]
|kilometr      = 824,74
|poprzedni     = [[Ciemne Lądy (przystanek kolejowy)|Ciemne Lądy]]
|poprzedni_km  = 3,14
|następny      = [[Siniawa (przystanek kolejowy)|Siniawa]]
|następny_km   = 7,424
|inne          =
}}

[[Kategoria:Stołpce]]
[[Kategoria:Stacje i przystanki kolejowe w rejonie stołpeckim]]
[[Kategoria:Dawne polskie przejścia graniczne ze Związkiem Radzieckim]]

title: StołpceСтоўбцы · Столбцы

Państwo: Białoruś

Miejscowość: Stołpce


text:
# Port lotniczy Takamatsu
Port lotniczy Takamatsu (jap. 高松空港 Takamatsu kūkō; IATA: TAK, ICAO: RJOT) – port lotniczy położony 15 km na południowy zachód od Takamatsu, w prefekturze Kagawa, w Japonii.

title: Port lotniczy Takamatsu

wikitext:
{{Lotnisko infobox
 |nazwa                = Port lotniczy Takamatsu
 |nazwa oryginalna     = {{k|ja|高松空港}}<br />Takamatsu Airport
 |zdjęcie              = TakamatsuKukou01.jpg
 |opis zdjęcia         =
 |alt zdjęcia          =
 |państwo              = JPN
 |miejscowość          = [[Takamatsu]]
 |typ                  = cywilne
 |właściciel           = Ministerstwo Infrastruktury, Transportu i Turystyki
 |zarządca             =
 |data otwarcia        =
 |data zamknięcia      =
 |IATA                 = TAK
 |ICAO                 = RFOT
 |strefa czasowa       = +9
 |wysokość             = 185 m n.p.m.
 |statystyki rok       =
 |liczba pasażerów     =
 |cargo                =
 |liczba operacji      =
 |1. pas: kierunek     = 08L/26R
 |1. pas: nawierzchnia = [[asfaltobeton]]
 |1. pas: długość      = 2616 × 61<ref>[http://www.gcmap.com/airport/TAK Great Circle Mapper]</ref> m
 |współrzędne          = 34°12′51″N 134°0′56″E
 |commons              = Category:Takamatsu Airport
 |www                  = http://www.takamatsu-airport.com/
}}
{{nihongo|'''Port lotniczy Takamatsu'''|高松空港|Takamatsu kūkō|[[Kod lotniska IATA|IATA]]: '''TAK''', [[Kod lotniska ICAO|ICAO]]: '''RJOT'''}} – port lotniczy położony 15 km na południowy zachód od [[Takamatsu]], w [[Prefektura Kagawa|prefekturze Kagawa]], w [[Japonia|Japonii]].

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://worldaerodata.com/wad.cgi?id=JA34283&sch=RJOT Informacje o lotnisku]

{{Japońskie porty lotnicze}}

[[Kategoria:Porty lotnicze w Japonii|Takamatsu]]
[[Kategoria:Obiekty budowlane w Takamatsu]]
[[Kategoria:Transport w Takamatsu]]

title: Port lotniczy Takamatsu高松空港 · Takamatsu Airport

Państwo: Japonia

Miejscowość: Takamatsu

Typ: cywilne

Kod IATA: TAK

Kod ICAO: RFOT

Strefa czasowa: UTC +9

title: Drogi startowe

Kierunek 08L/26R: asfaltobeton, 2616 × 61 m


text:
# PSV Eindhoven
Philips Sport Vereniging (wym. /ˈfɪ.lɪ.ps ˌspɔrt fə.ˈreɪ̯.nə.ɣɪŋ/), PSV Eindhoven (wym. /ˌpe.jəs.ˈfe(ɪ̯) ˈɛi̯nt.hoʊ̯.və(n)/) – holenderski klub sportowy z siedzibą w Eindhoven. PSV jest jednym z trzech najsłynniejszych klubów holenderskich – pozostałe dwa to AFC Ajax i Feyenoord. Największym sukcesem w historii klubu było zdobycie Pucharu Mistrzów w 1988 roku, duże sukcesy odnosili także pływacy PSV.

## Historia

### Początki
Jak wskazuje nazwa, klub powstał jako drużyna pracowników koncernu Philips 31 sierpnia 1913 roku, przy okazji obchodów setnej rocznicy ustanowienia monarchii i odzyskania niepodległości przez Holandię, po okresie okupacji francuskiej. Od tego czasu PSV przekształcił się w pełni profesjonalny klub piłkarski.

### Pierwsze sukcesy
Od 1914 roku PSV bierze udział w rozgrywkach ligowych w Holandii. Kilka lat później, po serii awansów, PSV dołącza do grona najlepszych drużyn holenderskich, zdobywając pierwszy tytuł mistrzowski w 1929 roku i pierwszy Puchar Holandii w 1950 roku W pięć lat później PSV został pierwszym holenderskim klubem, który wziął udział w Pucharze Europy. W sezonie 1956/1957, pierwszym w formule Eredivisie, napastnik PSV, Coen Dillen został pierwszym królem strzelców rozgrywek ligowych, zdobywając 43 bramki, co do dziś jest rekordem w historii rozgrywek.

### Złote lata 70.
W połowie lat 70. klub prowadzony przez Keesa Rijversa zdobył szereg kolejnych trofeów krajowych i odniósł pierwszy spektakularny sukces w europejskich pucharach. Drużyna złożona z takich zawodników jak Willy van der Kuijlen, bracia Van de Kerkhof, Jan van Beveren, Jan Poortvliet, Harry Lubse, czy Huub Stevens zdobyła trzykrotnie mistrzostwo Holandii i dwukrotnie krajowy puchar. Największym sukcesem tego zespołu było zdobycie Pucharu UEFA. Pierwszy, wyjazdowy mecz finałowy z Bastią zakończył się bezbramkowym remisem. W rewanżu PSV nie pozostawił już jednak żadnych wątpliwości, która drużyna jest lepsza i po spektakularnym zwycięstwie 3:0 nad francuskim klubem, 9 maja 1978 roku PSV triumfowało, po raz pierwszy w historii, w rozgrywkach międzynarodowych.

## Sukcesy
Największym sukcesem klubu było zdobycie Pucharu Mistrzów w 1988 roku, po zwycięstwie w meczu finałowym nad portugalskim zespołem SL Benfica. Mecz zakończył się bezbramkowym remisem, a piłkarze PSV lepiej wykonywali rzuty karne. Do najlepszych piłkarzy tamtej drużyny należał m.in. Hans van Breukelen, który kilka tygodni później pomógł reprezentacji Holandii zdobyć mistrzostwo Europy.
- Puchar Mistrzów (1x): 1988
- Puchar UEFA (1x): 1978
- Eredivisie (26x): 1929, 1935, 1951, 1963, 1975, 1976, 1978, 1986, 1987, 1988, 1989, 1991, 1992, 1997, 2000, 2001, 2003, 2005, 2006, 2007, 2008, 2015, 2016, 2018, 2024, 2025
- Puchar Holandii (11x): 1950, 1974, 1976, 1988, 1989, 1990, 1996, 2005, 2012, 2022, 2023
- Superpuchar Holandii w piłce nożnej (11x): 1992, 1996, 1997, 1998, 2000, 2001, 2003, 2008, 2012, 2015, 2016, 2021, 2022

## Stadion
Siedziba klubu znajduje się w Eindhoven, gdzie zespół rozgrywa swoje mecze na stadionie Philipsa, wyposażonym w 36 500 krzesełek. Stadion ten gościł wiele finałów europejskich pucharów, a w 2000 roku był także jedną z aren Mistrzostw Europy, rozgrywanych w Belgii i Holandii. Stadion powstał w tym samym czasie, co klub, ale od tego czasu był wielokrotnie modernizowany.
- Nazwa: Philips Stadion
- Pojemność: 36 500
- Wymiary boiska: 105x69 m

## Szkoleniowcy
| Lp. | Imię i nazwisko    | Okres urzędowania | Okres urzędowania |
| --- | ------------------ | ----------------- | ----------------- |
| 1.  | Kees Meijnders     | 1914              | 1916              |
| 2.  | Wout Buitenweg     | 1916              | 1921              |
| 3.  | Jan Vos            | 1921              | 1922              |
| 4.  | John Leavy         | 1922              | 1927              |
| 5.  | Ben Hoogstede      | 1926              | 1927              |
| 6.  | Ignaz Klein        | 1927              | 1928              |
| 7.  | Joop Klein Wentink | 1928              | 1929              |
| 8.  | Jack Hall          | 1929              | 1935              |
| 9.  | Sam Wadsworth      | 1935              | 1938              |
| 10. | Jan van den Broek  | 1938              | 1942              |
| 11. | Coen Delsen        | 1942              | 1945              |
| 12. | Sam Wadsworth      | 1945              | 1951              |
| 13. | Harry Topping      | 1951              | 1952              |
| 14. | Huub de Leeuw      | 1952              | 1956              |
| 15. | Ljubicha Brocic    | 1956              | 1957              |
| 16. | Georg Hardwick     | 1957              | 1958              |
| 17. | Cees van Dijcke    | 1958              | 1959              |
| 18. | Ljubicha Brocic    | 1959              | 1960              |
| 19. | Franz Binder       | 1960              | 1962              |
| 20. | Bram Appel         | 1962              | 1967              |
| 21. | Milan Nikolic      | 1967              | 1967              |
| 22. | Wim Blokland       | 1967              | 1968              |
| 23. | Kurt Linder        | 1968              | 1972              |

| Lp. | Imię i nazwisko     | Okres urzędowania | Okres urzędowania |
| --- | ------------------- | ----------------- | ----------------- |
| 24. | Kees Rijvers        | 1972              | 1980              |
| 25. | Thijs Libregts      | 1980              | 1983              |
| 26. | Jan Reker           | 1983              | 1986              |
| 27. | Hans Kraay          | 1986              | 1987              |
| 28. | Guus Hiddink        | 1987              | 1990              |
| 29. | Bobby Robson        | 1990              | 1992              |
| 30. | Hans Westerhof      | 1992              | 1993              |
| 31. | Aad de Mos          | 1993              | 1995              |
| 32. | Kees Rijvers        | 1995              | 1995              |
| 33. | Dick Advocaat       | 1995              | 1998              |
| 34. | Bobby Robson        | 1998              | 1999              |
| 35. | Eric Gerets         | 1999              | 2002              |
| 36. | Guus Hiddink        | 2002              | 2006              |
| 37. | Ronald Koeman       | 2006              | 2007              |
| 38. | Jan Wouters         | 2007              | 2008              |
| 39. | Sef Vergoossen      | 2008              | 2008              |
| 40. | Huub Stevens        | 2008              | 2009              |
| 41. | Fred Rutten         | 2009              | 2012              |
| 42. | Phillip Cocu        | 2012              | 2012              |
| 43. | Dick Advocaat       | 2012              | 2013              |
| 44. | Phillip Cocu        | 2013              | 2018              |
| 45. | Mark van Bommel     | 2018              | 2019              |
| 46. | Roger Schmidt       | 2020              | 2022              |
| 47. | Ruud van Nistelrooy | 2022              | 2023              |

## Obecny skład
Stan na 4 września 2023
| Nr | Poz. | Piłkarz                                         |
| -- | ---- | ----------------------------------------------- |
| 1  | BR   | Walter Benítez                                  |
| 2  | OB   | Shurandy Sambo                                  |
| 3  | OB   | Jordan Teze                                     |
| 4  | OB   | Armando Obispo                                  |
| 5  | OB   | André Ramalho                                   |
| 6  | OB   | Armel Bella-Kotchap (wypożyczony z Southampton) |
| 7  | NA   | Noa Lang                                        |
| 8  | PO   | Sergiño Dest (wypożyczony z Barcelony)          |
| 9  | NA   | Luuk de Jong (kapitan)                          |
| 10 | PO   | Malik Tillman (wypożyczony z Bayernu)           |
| 11 | NA   | Johan Bakayoko                                  |
| 14 | NA   | Ricardo Pepi                                    |
| 16 | BR   | Joël Drommel                                    |
| 17 | PO   | Mauro Júnior                                    |

| Nr | Poz. | Piłkarz                                         |
| -- | ---- | ----------------------------------------------- |
| 18 | OB   | Olivier Boscagli                                |
| 20 | PO   | Guus Til                                        |
| 22 | PO   | Jerdy Schouten                                  |
| 23 | PO   | Joey Veerman                                    |
| 24 | BR   | Boy Waterman                                    |
| 26 | PO   | Isaac Babadi                                    |
| 27 | NA   | Hirving Lozano                                  |
| 30 | OB   | Patrick van Aanholt (wypożyczony z Galatasaray) |
| 31 | PO   | Tygo Land                                       |
| 32 | NA   | Yorbe Vertessen                                 |
| 34 | PO   | Ismael Saibari                                  |
| 35 | OB   | Fredrik Oppegård                                |
| 41 | BR   | Kjell Peersman                                  |

### Numery zastrzeżone
12 – kibice
99 – Phoxy (Maskotka)

### Sztab szkoleniowy
Stan na 26 listopada 2013
| Posada                          | Imię i nazwisko       |
| ------------------------------- | --------------------- |
| Trener                          | Roger Schmidt         |
| Asystent trenera                | Ernest Faber          |
| Asystent trenera                | Chris van der Weerden |
| Manager zespołu                 | Mart van den Heuvel   |
| Trener bramkarzy                | Ruud Hesp             |
| Fizjoterapeuta                  | Cees van der Linden   |
| Fizjoterapeuta                  | Eddy Pepels           |
| Trener przygotowania fizycznego | Egid Kiesouw          |
| Manager strojów                 | Jan Formannoy         |

title: PSV Eindhoven

wikitext:
{{Klub sportowy infobox
 |nazwa                 = PSV
 |nazwa oryginalna      =
 |dyscyplina            = piłka nożna
 |grafika               = LOGO PSV stars 2020 RGB.jpg
 |opis grafiki          =
 |alt grafiki           =
 |pełna nazwa           = Philips Sport Vereniging
 |kod                   =
 |przydomek             = ''Boeren'' (Rolnicy)
''Lampen'' (Lampki)
''Rood-witten'' (Czerwono-Biali)
 |maskotka              =
 |barwy                 = {{Colorbox|#E62528}} {{Colorbox|#FFFFFF}}
czerwono-białe
 |data założenia        = [[31 sierpnia]] [[1913]]
 |debiut w ekstraklasie =
 |data rozwiązania      =
 |liga                  = [[Eredivisie]]
 |liczba seniorów       =
 |liczba juniorów       =
 |państwo               = NL-NB
 |siedziba              = [[Eindhoven]]
 |adres                 = Fredriklaan 10a, 5616 NH Eindhoven
 |obiekt sportowy       = [[Philips Stadion]]
 |sponsor techniczny    = [[Puma (przedsiębiorstwo)|Puma]]
 |właściciel            =
 |prezes                = Jan Albers
 |menedżer              =
 |menedżer generalny    =
 |komandor              =
 |trener                = [[Peter Bosz]]
 |asystent trenera      = [[Stijn Schaars]]
[[Rob Maas]]
[[Tim Wolf]]
 |lewareka1             =
 |paski_lr1             = _psv2223h
 |koszulka1             =
 |paski_kos1            = _psv2223h
 |prawareka1            =
 |paski_pr1             = _psv2223h
 |spodenki1             =
 |paski_spo1            = _psv2223h
 |skarpety1             =
 |paski_ska1            = _psv2223hl
 |lewareka2             =
 |paski_lr2             = _psv2223a
 |koszulka2             =
 |paski_kos2            = _psv2223a
 |prawareka2            =
 |paski_pr2             = _psv2223a
 |spodenki2             =
 |paski_spo2            = _psv2223a
 |skarpety2             = 151E2F
 |paski_ska2            = _psv2223a
 |trzeci strój          =
 |lewareka3             =
 |paski_lr3             = _psv2223t
 |koszulka3             =
 |paski_kos3            = _psv2223t
 |prawareka3            =
 |paski_pr3             = _psv2223t
 |spodenki3             =
 |paski_spo3            = _psv2223t
 |skarpety3             = 006AC7
 |paski_ska3            = _psv2223t
 |commons               = Category:Philips Sport Vereniging
 |wikicytaty            =
 |wikinews              =
 |www                   = http://www.psv.nl
}}
'''Philips Sport Vereniging''' (wym. {{IPA|/ˈfɪ.lɪ.ps ˌspɔrt fə.ˈreɪ̯.nə.ɣɪŋ/}}), '''PSV Eindhoven''' (wym. {{IPA|/ˌpe.jəs.ˈfe(ɪ̯) ˈɛi̯nt.hoʊ̯.və(n)/}}) – [[Holandia|holenderski]] klub [[sport]]owy z siedzibą w [[Eindhoven]]. PSV jest jednym z trzech najsłynniejszych klubów holenderskich – pozostałe dwa to [[AFC Ajax]] i [[Feyenoord]]. Największym sukcesem w historii klubu było zdobycie [[Liga Mistrzów UEFA|Pucharu Mistrzów]] w [[1988]] roku, duże sukcesy odnosili także [[Pływanie (sport)|pływacy]] PSV.

== Historia ==
=== Początki ===
Jak wskazuje nazwa, klub powstał jako drużyna pracowników koncernu [[Philips]] [[31 sierpnia]] [[1913]] roku, przy okazji obchodów setnej rocznicy ustanowienia monarchii i odzyskania niepodległości przez [[Holandia|Holandię]], po okresie okupacji [[Francja|francuskiej]]. Od tego czasu PSV przekształcił się w pełni profesjonalny klub piłkarski.

=== Pierwsze sukcesy ===
Od [[1914]] roku PSV bierze udział w rozgrywkach ligowych w Holandii. Kilka lat później, po serii awansów, PSV dołącza do grona najlepszych drużyn holenderskich, zdobywając pierwszy tytuł mistrzowski w [[1929]] roku i pierwszy [[Puchar Holandii w piłce nożnej|Puchar Holandii]] w [[1950]] roku W pięć lat później PSV został pierwszym holenderskim klubem, który wziął udział w [[Liga Mistrzów UEFA|Pucharze Europy]]. W sezonie 1956/1957, pierwszym w formule [[Eredivisie]], napastnik PSV, [[Coen Dillen]] został pierwszym [[Król strzelców w piłce nożnej|królem strzelców]] rozgrywek ligowych, zdobywając 43 bramki, co do dziś jest rekordem w historii rozgrywek.

=== Złote lata 70. ===
W połowie [[Lata 1970.|lat 70.]] klub prowadzony przez [[Kees Rijvers|Keesa Rijversa]] zdobył szereg kolejnych trofeów krajowych i odniósł pierwszy spektakularny sukces w europejskich pucharach. Drużyna złożona z takich zawodników jak [[Willy van der Kuijlen]], bracia Van de Kerkhof, [[Jan van Beveren]], [[Jan Poortvliet]], [[Harry Lubse]], czy [[Huub Stevens]] zdobyła trzykrotnie mistrzostwo Holandii i dwukrotnie krajowy puchar. Największym sukcesem tego zespołu było zdobycie [[Liga Europy UEFA|Pucharu UEFA]]. Pierwszy, wyjazdowy mecz finałowy z [[SC Bastia|Bastią]] zakończył się bezbramkowym remisem. W rewanżu PSV nie pozostawił już jednak żadnych wątpliwości, która drużyna jest lepsza i po spektakularnym zwycięstwie 3:0 nad [[Francja|francuskim]] klubem, [[9 maja]] [[1978]] roku PSV triumfowało, po raz pierwszy w historii, w rozgrywkach międzynarodowych.

== Sukcesy ==
Największym sukcesem klubu było zdobycie [[Liga Mistrzów UEFA|Pucharu Mistrzów]] w [[1988]] roku, po zwycięstwie w meczu finałowym nad [[Portugalia|portugalskim]] zespołem [[SL Benfica]]. Mecz zakończył się bezbramkowym remisem, a piłkarze PSV lepiej wykonywali rzuty karne. Do najlepszych piłkarzy tamtej drużyny należał m.in. [[Hans van Breukelen]], który kilka tygodni później pomógł [[Reprezentacja Holandii w piłce nożnej mężczyzn|reprezentacji Holandii]] zdobyć [[Mistrzostwa Europy w piłce nożnej|mistrzostwo Europy]].
* '''[[Liga Mistrzów UEFA|Puchar Mistrzów]]''' (1x): 1988
* '''[[Liga Europy UEFA|Puchar UEFA]]''' (1x): 1978
* '''[[Eredivisie]]''' (26x): 1929, 1935, 1951, 1963, 1975, 1976, 1978, 1986, 1987, 1988, 1989, 1991, 1992, 1997, 2000, 2001, 2003, 2005, 2006, 2007, 2008, 2015, 2016, 2018, 2024, 2025
* '''[[Puchar Holandii w piłce nożnej|Puchar Holandii]]''' (11x): 1950, 1974, 1976, 1988, 1989, 1990, 1996, 2005, 2012, 2022, 2023
* '''[[Superpuchar Holandii w piłce nożnej]]''' (11x): 1992, 1996, 1997, 1998, 2000, 2001, 2003, 2008, 2012, 2015, 2016, 2021, 2022

== Stadion ==
[[Plik:Philps.jpg|thumb|Philips Stadion.]]
[[Plik:Philips Stadion.jpg|thumb|Philips Stadion – widok wewnątrz.]]
Siedziba klubu znajduje się w [[Eindhoven]], gdzie zespół rozgrywa swoje mecze na [[Philips Stadion|stadionie Philipsa]], wyposażonym w 36 500 krzesełek. Stadion ten gościł wiele finałów europejskich pucharów, a w [[2000]] roku był także jedną z aren [[Mistrzostwa Europy w Piłce Nożnej 2000|Mistrzostw Europy]], rozgrywanych w [[Belgia|Belgii]] i [[Holandia|Holandii]]. Stadion powstał w tym samym czasie, co klub, ale od tego czasu był wielokrotnie modernizowany.
* Nazwa: [[Philips Stadion]]
* Pojemność: 36 500
* Wymiary boiska: 105x69 m

== Szkoleniowcy ==
{{Kategoria główna|Trenerzy piłkarzy PSV Eindhoven}}
{|
|valign="top"|
{| class="wikitable" style="text-align: left"
!rowspan="1"| Lp.
!rowspan="1"| Imię i nazwisko
!colspan="2"| Okres urzędowania
|-
| style="text-align:center;" | 1.
| {{Flaga|NED}} [[Kees Meijnders]]
| style="text-align:center;" | [[1914]]
| style="text-align:center;" | [[1916]]
|-
| style="text-align:center;" | 2.
| {{Flaga|NED}} [[Wout Buitenweg]]
| style="text-align:center;" | [[1916]]
| style="text-align:center;" | [[1921]]
|-
| style="text-align:center;" | 3.
| {{Flaga|NED}} [[Jan Vos]]
| style="text-align:center;" | [[1921]]
| style="text-align:center;" | [[1922]]
|-
| style="text-align:center;" | 4.
| {{Flaga|ENG}} [[John Leavy]]
| style="text-align:center;" | [[1922]]
| style="text-align:center;" | [[1927]]
|-
| style="text-align:center;" | 5.
| {{Flaga|NED}} [[Ben Hoogstede]]
| style="text-align:center;" | [[1926]]
| style="text-align:center;" | [[1927]]
|-
| style="text-align:center;" | 6.
| {{Flaga|NED}} [[Ignaz Klein]]
| style="text-align:center;" | [[1927]]
| style="text-align:center;" | [[1928]]
|-
| style="text-align:center;" | 7.
| {{Flaga|NED}} [[Joop Klein Wentink]]
| style="text-align:center;" | [[1928]]
| style="text-align:center;" | [[1929]]
|-
| style="text-align:center;" | 8.
| {{Flaga|ENG}} [[Jack Hall]]
| style="text-align:center;" | [[1929]]
| style="text-align:center;" | [[1935]]
|-
| style="text-align:center;" | 9.
| {{Flaga|ENG}} [[Sam Wadsworth]]
| style="text-align:center;" | [[1935]]
| style="text-align:center;" | [[1938]]
|-
| style="text-align:center;" | 10.
| {{Flaga|NED}} [[Jan van den Broek]]
| style="text-align:center;" | [[1938]]
| style="text-align:center;" | [[1942]]
|-
| style="text-align:center;" | 11.
| {{Flaga|NED}} [[Coen Delsen]]
| style="text-align:center;" | [[1942]]
| style="text-align:center;" | [[1945]]
|-
| style="text-align:center;" | 12.
| {{Flaga|ENG}} [[Sam Wadsworth]]
| style="text-align:center;" | [[1945]]
| style="text-align:center;" | [[1951]]
|-
| style="text-align:center;" | 13.
| {{Flaga|ENG}} [[Harry Topping]]
| style="text-align:center;" | [[1951]]
| style="text-align:center;" | [[1952]]
|-
| style="text-align:center;" | 14.
| {{Flaga|NED}} [[Huub de Leeuw]]
| style="text-align:center;" | [[1952]]
| style="text-align:center;" | [[1956]]
|-
| style="text-align:center;" | 15.
| {{Flaga|YUG|SFR}} [[Ljubicha Brocic]]
| style="text-align:center;" | [[1956]]
| style="text-align:center;" | [[1957]]
|-
| style="text-align:center;" | 16.
| {{Flaga|ENG}} [[Georg Hardwick]]
| style="text-align:center;" | [[1957]]
| style="text-align:center;" | [[1958]]
|-
| style="text-align:center;" | 17.
| {{Flaga|NED}} [[Cees van Dijcke]]
| style="text-align:center;" | [[1958]]
| style="text-align:center;" | [[1959]]
|-
| style="text-align:center;" | 18.
| {{Flaga|YUG|SFR}} [[Ljubicha Brocic]]
| style="text-align:center;" | [[1959]]
| style="text-align:center;" | [[1960]]
|-
| style="text-align:center;" | 19.
| {{Flaga|AUT}} [[Franz Binder]]
| style="text-align:center;" | [[1960]]
| style="text-align:center;" | [[1962]]
|-
| style="text-align:center;" | 20.
| {{Flaga|NED}} [[Bram Appel]]
| style="text-align:center;" | [[1962]]
| style="text-align:center;" | [[1967]]
|-
| style="text-align:center;" | 21.
| {{Flaga|YUG|SFR}} [[Milan Nikolic]]
| style="text-align:center;" | [[1967]]
| style="text-align:center;" | [[1967]]
|-
| style="text-align:center;" | 22.
| {{Flaga|NED}} [[Wim Blokland]]
| style="text-align:center;" | [[1967]]
| style="text-align:center;" | [[1968]]
|-
| style="text-align:center;" | 23.
| {{Flaga|FRG}} [[Kurt Linder]]
| style="text-align:center;" | [[1968]]
| style="text-align:center;" | [[1972]]
|}
|valign="top"|
{| class="wikitable" style="text-align: left"
!rowspan="1"| Lp.
!rowspan="1"| Imię i nazwisko
!colspan="2"| Okres urzędowania
|-
| style="text-align:center;" | 24.
| {{Flaga|NED}} [[Kees Rijvers]]
| style="text-align:center;" | [[1972]]
| style="text-align:center;" | [[1980]]
|-
| style="text-align:center;" | 25.
| {{Flaga|NED}} [[Thijs Libregts]]
| style="text-align:center;" | [[1980]]
| style="text-align:center;" | [[1983]]
|-
| style="text-align:center;" | 26.
| {{Flaga|NED}} [[Jan Reker]]
| style="text-align:center;" | [[1983]]
| style="text-align:center;" | [[1986]]
|-
| style="text-align:center;" | 27.
| {{Flaga|NED}} [[Hans Kraay]]
| style="text-align:center;" | [[1986]]
| style="text-align:center;" | [[1987]]
|-
| style="text-align:center;" | 28.
| {{Flaga|NED}} [[Guus Hiddink]]
| style="text-align:center;" | [[1987]]
| style="text-align:center;" | [[1990]]
|-
| style="text-align:center;" | 29.
| {{Flaga|ENG}} [[Bobby Robson]]
| style="text-align:center;" | [[1990]]
| style="text-align:center;" | [[1992]]
|-
| style="text-align:center;" | 30.
| {{Flaga|NED}} [[Hans Westerhof]]
| style="text-align:center;" | [[1992]]
| style="text-align:center;" | [[1993]]
|-
| style="text-align:center;" | 31.
| {{Flaga|NED}} [[Aad de Mos]]
| style="text-align:center;" | [[1993]]
| style="text-align:center;" | [[1995]]
|-
| style="text-align:center;" | 32.
| {{Flaga|NED}} [[Kees Rijvers]]
| style="text-align:center;" | [[1995]]
| style="text-align:center;" | [[1995]]
|-
| style="text-align:center;" | 33.
| {{Flaga|NED}} [[Dick Advocaat]]
| style="text-align:center;" | [[1995]]
| style="text-align:center;" | [[1998]]
|-
| style="text-align:center;" | 34.
| {{Flaga|ENG}} [[Bobby Robson]]
| style="text-align:center;" | [[1998]]
| style="text-align:center;" | [[1999]]
|-
| style="text-align:center;" | 35.
| {{Flaga|BEL}} [[Eric Gerets]]
| style="text-align:center;" | [[1999]]
| style="text-align:center;" | [[2002]]
|-
| style="text-align:center;" | 36.
| {{Flaga|NED}} [[Guus Hiddink]]
| style="text-align:center;" | [[2002]]
| style="text-align:center;" | [[2006]]
|-
| style="text-align:center;" | 37.
| {{Flaga|NED}} [[Ronald Koeman]]
| style="text-align:center;" | [[2006]]
| style="text-align:center;" | [[2007]]
|-
| style="text-align:center;" | 38.
| {{Flaga|NED}} [[Jan Wouters]]
| style="text-align:center;" | [[2007]]
| style="text-align:center;" | [[2008]]
|-
| style="text-align:center;" | 39.
| {{Flaga|NED}} [[Sef Vergoossen]]
| style="text-align:center;" | [[2008]]
| style="text-align:center;" | [[2008]]
|-
| style="text-align:center;" | 40.
| {{Flaga|NED}} [[Huub Stevens]]
| style="text-align:center;" | [[2008]]
| style="text-align:center;" | [[2009]]
|-
| style="text-align:center;" | 41.
| {{Flaga|NED}} [[Fred Rutten]]
| style="text-align:center;" | [[2009]]
| style="text-align:center;" | [[2012]]
|-
| style="text-align:center;" | 42.
| {{Flaga|NED}} [[Phillip Cocu]]
| style="text-align:center;" | [[2012]]
| style="text-align:center;" | [[2012]]
|-
| style="text-align:center;" | 43.
| {{Flaga|NED}} [[Dick Advocaat]]
| style="text-align:center;" | [[2012]]
| style="text-align:center;" | [[2013]]
|-
| style="text-align:center;" | 44.
| {{Flaga|NED}} [[Phillip Cocu]]
| style="text-align:center;" | [[2013]]
| style="text-align:center;" | [[2018]]
|-
| style="text-align:center;" | 45.
| {{Flaga|NED}} [[Mark van Bommel]]
| style="text-align:center;" | [[2018]]
| style="text-align:center;" | [[2019]]
|-
| style="text-align:center;" | 46.
| {{Flaga|GER}} [[Roger Schmidt]]
| style="text-align:center;" | [[2020]]
| style="text-align:center;" | [[2022]]
|-
| style="text-align:center;" | 47.
| {{Flaga|NED}} [[Ruud van Nistelrooy]]
| style="text-align:center;" | [[2022]]
| style="text-align:center;" | [[2023]]
|-
|}
|}

== Zawodnicy ==
{{Kategoria główna|Piłkarze PSV Eindhoven}}

== Obecny skład ==
''Stan na 4 września 2023''
{{Skład piłkarski start}}
{{Skład piłkarski |nr=1 |pozycja=BR |kraj=ARG|piłkarz=[[Walter Benítez]]}}
{{Skład piłkarski |nr=2 |pozycja=OB |kraj=NED|piłkarz=[[Shurandy Sambo]]}}
{{Skład piłkarski |nr=3 |pozycja=OB |kraj=NED|piłkarz=[[Jordan Teze]]}}
{{Skład piłkarski |nr=4 |pozycja=OB |kraj=NED|piłkarz=[[Armando Obispo]]}}
{{Skład piłkarski |nr=5 |pozycja=OB |kraj=BRA|piłkarz=[[André Ramalho]]}}
{{Skład piłkarski |nr=6 |pozycja=OB |kraj=GER|piłkarz=[[Armel Bella-Kotchap]] |inne=wypożyczony z [[Southampton F.C.|Southampton]]}}
{{Skład piłkarski |nr=7 |pozycja=NA |kraj=NED|piłkarz=[[Noa Lang]]}}
{{Skład piłkarski |nr=8 |pozycja=PO |kraj=NED|piłkarz=[[Sergiño Dest]] |inne=wypożyczony z [[FC Barcelona|Barcelony]]}}
{{Skład piłkarski |nr=9 |pozycja=NA |kraj=NED|piłkarz=[[Luuk de Jong]]|inne=kapitan}}
{{Skład piłkarski |nr=10 |pozycja=PO |kraj=USA|piłkarz=[[Malik Tillman]] |inne=wypożyczony z [[Bayern Monachium|Bayernu]]}}
{{Skład piłkarski |nr=11 |pozycja=NA |kraj=BEL|piłkarz=[[Johan Bakayoko]]}}
{{Skład piłkarski |nr=14 |pozycja=NA |kraj=USA|piłkarz=[[Ricardo Pepi]]}}
{{Skład piłkarski |nr=16 |pozycja=BR |kraj=NED|piłkarz=[[Joël Drommel]]}}
{{Skład piłkarski |nr=17 |pozycja=PO |kraj=BRA|piłkarz=[[Mauro Júnior]]}}
{{Skład piłkarski środek}}
{{Skład piłkarski |nr=18 |pozycja=OB |kraj=FRA|piłkarz=[[Olivier Boscagli]]}}
{{Skład piłkarski |nr=20 |pozycja=PO |kraj=NED|piłkarz=[[Guus Til]]}}
{{Skład piłkarski |nr=22 |pozycja=PO |kraj=NED|piłkarz=[[Jerdy Schouten]]}}
{{Skład piłkarski |nr=23 |pozycja=PO |kraj=NED|piłkarz=[[Joey Veerman]]}}
{{Skład piłkarski |nr=24 |pozycja=BR |kraj=NED|piłkarz=[[Boy Waterman]]}}
{{Skład piłkarski |nr=26 |pozycja=PO |kraj=NED|piłkarz=[[Isaac Babadi]]}}
{{Skład piłkarski |nr=27 |pozycja=NA |kraj=MEX|piłkarz=[[Hirving Lozano]]}}
{{Skład piłkarski |nr=30 |pozycja=OB |kraj=NED|piłkarz=[[Patrick van Aanholt]] |inne=wypożyczony z [[Galatasaray SK (piłka nożna)|Galatasaray]]}}
{{Skład piłkarski |nr=31 |pozycja=PO |kraj=GER|piłkarz=[[Tygo Land]]}}
{{Skład piłkarski |nr=32 |pozycja=NA |kraj=BEL|piłkarz=[[Yorbe Vertessen]]}}
{{Skład piłkarski |nr=34 |pozycja=PO |kraj=MAR|piłkarz=[[Ismael Saibari]]}}
{{Skład piłkarski |nr=35 |pozycja=OB |kraj=NOR|piłkarz=[[Fredrik Oppegård]]}}
{{Skład piłkarski |nr=41 |pozycja=BR |kraj=BEL|piłkarz=[[Kjell Peersman]]}}
{{Skład piłkarski koniec}}

=== Numery zastrzeżone ===
'''12''' – kibice

'''99''' – Phoxy (Maskotka)

=== Sztab szkoleniowy ===
''Stan na 26 listopada 2013''<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.psv.nl/Teams-1/Technische-Staf.htm | tytuł = Technical Staf | opublikowany = psv.nl | archiwum = https://web.archive.org/web/20120214024317/http://www.psv.nl/Teams-1/Technische-Staf.htm | zarchiwizowano = 2012-02-14}} [data dostępu: 2012-07-21] {{lang|nl}}.</ref>

{| class="wikitable"
|-
! Posada !! Imię i nazwisko
|-
| '''Trener''' || {{Flaga|DEU}} [[Roger Schmidt]]
|-
| '''Asystent trenera''' || {{Flaga|NED}} [[Ernest Faber]]
|-
| '''Asystent trenera''' || {{Flaga|NED}} Chris van der Weerden
|-
| '''Manager zespołu''' || {{Flaga|NED}} Mart van den Heuvel
|-
| '''Trener bramkarzy''' || {{Flaga|NED}} Ruud Hesp
|-
| '''Fizjoterapeuta''' || {{Flaga|NED}} Cees van der Linden
|-
| '''Fizjoterapeuta''' || {{Flaga|NED}} Eddy Pepels
|-
| '''Trener przygotowania fizycznego''' || {{Flaga|NED}} Egid Kiesouw
|-
| '''Manager strojów''' || {{Flaga|NED}} Jan Formannoy
|}

== Europejskie puchary ==
{{osobny artykuł|PSV Eindhoven w europejskich pucharach}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{1 poziom Fb Holandia}}
{{Liga Mistrzów}}
{{Europejska Liga Mistrzów}}
{{Puchar UEFA i Liga Europy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Kluby G-14]]
[[Kategoria:Holenderskie kluby piłkarskie]]
[[Kategoria:PSV Eindhoven| ]]
[[Kategoria:Philips]]
[[Kategoria:Zwycięzcy Pucharu Europy i Ligi Mistrzów]]
[[Kategoria:Zwycięzcy Pucharu UEFA i Ligi Europy]]
[[Kategoria:Kluby piłkarskie założone w 1913]]

title: · PSV

Pełna nazwa: Philips Sport Vereniging

Przydomek: Boeren (Rolnicy) · Lampen (Lampki) · Rood-witten (Czerwono-Biali)

Barwy: · czerwono-białe

Data założenia: 31 sierpnia 1913

Liga: Eredivisie

Państwo: Holandia

Prowincja: Brabancja Północna

Siedziba: Eindhoven

Adres: Fredriklaan 10a, 5616 NH Eindhoven

Stadion: Philips Stadion

Sponsor techniczny: Puma

Prezes: Jan Albers

Trener: Peter Bosz

Asystent trenera: Stijn Schaars · Rob Maas · Tim Wolf

Stroje · domowe: Stroje · wyjazdowe


text:
# Jasna polana (Bułgaria)
Jasna Polana (bułg. Ясна поляна) – wieś w Bułgarii, w obwodzie Burgas, w gminie Primorsko. W 2023 roku liczyła 712 mieszkańców.

title: Jasna polana (Bułgaria)

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Jasna Polana
 |nazwa oryginalna             = {{k|bg|Ясна поляна}}
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |godło                        =
 |pieczęć                      =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = Bułgaria
 |1. jednostka administracyjna = [[Obwód Burgas|Burgas]]
 |2. jednostka administracyjna = [[Primorsko (gmina)|Primorsko]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2023
 |liczba ludności              = 712{{r|stat}}
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |współrzędne                  =
 |kod mapy                     = Obwód Burgas
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Jasna Polana''' ({{w języku|bg|Ясна поляна}}) – [[wieś]] w [[Bułgaria|Bułgarii]], w [[Obwód Burgas|obwodzie Burgas]], w gminie [[Primorsko (gmina)|Primorsko]]. W 2023 roku liczyła 712 mieszkańców{{r|stat}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="stat">{{cytuj stronę|url=https://www.grao.bg/tna/isnt41nm-15-09-2023-2.txt|tytuł=Таблица на населението по постоянен и настоящ адрес|opublikowany=Единна система за гражданска регистрация и административно обслужване на населението|język=bg|data dostępu=2024-02-07}}</ref>
}}

{{Gmina Primorsko}}

[[Kategoria:Wsie w obwodzie Burgas]]

title: Jasna PolanaЯсна поляна

Państwo: Bułgaria

Obwód: Burgas

Gmina: Primorsko


text:
# Margonin
Margonin – miasto w województwie wielkopolskim, w powiecie chodzieskim.
Prywatne miasto szlacheckie lokowane w 1402 roku położone było w XVI wieku w województwie kaliskim.
Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Margonin. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa pilskiego.
Według danych z 31 grudnia 2009 miasto miało 2980 mieszkańców.

## Położenie
Margonin leży w północno-wschodniej części województwa wielkopolskiego w powiecie chodzieskim nad Margoninką i Jeziorem Margonińskim. Miasto liczy niespełna 3 tysiące mieszkańców żyjących na powierzchni ponad 5 km². Margonin leży na terenie Wysoczyzny Chodzieskiej. Miasto stanowi ważny węzeł drogowy. W mieście krzyżują się trasy:
- Droga wojewódzka nr 190 (Krajenka – Gniezno)
- Droga wojewódzka nr 193 (Gołańcz – Rataje).

Margonin leży w niewielkiej odległości od ważnych ośrodków gospodarczych i administracyjnych w regionie, a także od ośrodków sąsiednich gmin.
Obecnie do Margonina nie można dojechać koleją, gdyż linia Gołańcz – Chodzież została zamknięta. Komunikacją publiczną na terenie miasta zajmuje się pilski PKS, który oferuje kilkanaście autobusów dziennie do większości ościennych miejscowości, a także do Piły oraz prywatna firma Janbus, oferująca regularne przejazdy do Chodzieży.

## Historia
Margonin powstał z niewielkiej osady, która już we wczesnym średniowieczu istniała nad Jeziorem Margonińskim. Znajdujące się tam dwa grodziska dały początek osiedlu miejskiemu. Pierwsza pisana notka pochodzi z 15 maja 1364 roku. Osada prawa miejskie otrzymała przed 1402 rokiem, a w wyniku starań Joanny Gembickiej prawa te odnowiono w 1696 roku. Margonin był wtedy miastem prywatnym. Wiadomo jednak że ok. 1450 roku miasto opasane było fortyfikacjami miejskimi. W czasie wojny trzynastoletniej Margonin wystawił w 1458 roku 6 pieszych na odsiecz oblężonej polskiej załogi zamku w Malborku. Rok 1772 przyniósł stagnację miasta, które zostało wcielone do Prus. Sytuacja ta trwała do roku 1807 kiedy to Margonin został wcielony na kolejnych 8 lat do Księstwa Warszawskiego. Wiek XVIII był okresem szybkiego rozwoju – przede wszystkim sukiennictwa, a także rzemiosła, handlu i usługi w mieście. Dowodem szybkich przemian może być fakt, iż w 1818 roku Margonin zamieszkiwało 1640 mieszkańców. Kolejny ważny etap rozwoju miasta nastąpił po wybudowaniu w 1908 roku linii kolejowej łączącej Chodzież z Gołańczą i stacji kolejowej w Margoninie.
Do odradzającego się państwa polskiego Margonin został przyłączony w wyniku powstania wielkopolskiego. Powstańcy wkroczyli do miasta 6 stycznia 1919 roku. Oficjalne przejęcie władzy przez Polaków nastąpiło jednak dopiero 18 stycznia 1920 roku. W okresie międzywojennym Margonin rozwijał się mało dynamicznie.
5 września 1939 roku wojska niemieckie opanowały Margonin, a dla polskiej ludności rozpoczął się okres terroru hitlerowskiego. W czasie okupacji w okolicy działała rozwinięta grupa konspiracyjna, do której należało wielu mieszkańców miasta.
22 stycznia 1945 roku Margonin został zajęty przez Armię Czerwoną. Po wojnie nastąpiła odbudowa i rozbudowa miasta, które stało się lokalnym ośrodkiem usługowo-handlowym z rozwiniętymi funkcjami ośrodka turystycznego.
Nazwa miasta pochodzi najprawdopodobniej od imienia zaczynającego się od przedrostka Marg-; historykom nie udało się jednak ustalić konkretnej osoby. Według miejscowej legendy nazwa pochodzi od imienia krzyżackiego rycerza Margo, który zachwycił się urodą córki właściciela wsi Sułaszewo – Niny. Po uprowadzeniu dziewczyny, osiadł on we dworze nad jeziorem, wokół którego rozwinęła się osada.
1 stycznia 2023 roku zniesiono oficjalnie części miasta o nazwach Nowe Miasto, Piaski i Rutki.

## Zabytki
W Margoninie zachowała się zabytkowa zabudowa oraz jest zachowany układ ulic z rynkiem pośrodku. Do ważniejszych zabytków należą:
- kościół parafialny św. Wojciecha, został zbudowany na początku XVII wieku. W latach 1753–1755 przeszedł gruntowną przebudowę, dzięki czemu stał się budowlą w stylu późnego baroku. Jest to budynek trójnawowy, typu halowego. Wewnątrz zachowane zostały rokokowe konfesjonały oraz ołtarz i ambona.
- neogotycki pałac – pochodzi z lat 1842–1852. Otacza go ciekawy park założony nieco wcześniej, bo już w 1788 roku. Pałac przeszedł rozbudowę w latach 1905–1907, która miała na celu przystosowanie go do funkcji siedziby Królewskiej Szkoły Leśnej. W 1989 roku wewnątrz została uruchomiona izba pamięci o gen. Józefie Wybickim. Wystawa została przeniesiona, gdyż pałac znalazł się w rękach prywatnych. Pałac i park nie są dostępne dla turystów.
- rynek zabudowany domami mieszkalnymi w większości pochodzącymi z końca XIX wieku.
- ul. Nowe Miasto, na której obejrzeć można jednolitą architektonicznie zabudowę złożoną z domów kalenicowych.
- aleja lipowa, która założona i wysadzona została przez gen. Franciszka Skórzewskiego w 1765 roku.
- dawny cmentarz żydowski.

## Wspólnoty wyznaniowe
- Kościół rzymskokatolicki – parafia św. Wojciecha[10]
- Chrześcijańska Wspólnota Ewangeliczna – placówka misyjna w Margoninie[11]

## Kultura
Organizacją życia kulturalnego w mieście zajmują się Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy oraz Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury. Pierwsza instytucja posiada siedzibę w Margoninie i wraz z dwiema filiami (w Próchnowie i Radwankach) posiada ponad 15 tysięcy woluminów. Co roku liczba czytelników wzrasta i obecnie z biblioteki korzysta ok. 600 tysięcy osób rocznie. Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury upowszechnia życie kulturalne miasta i gminy. Istnieją tutaj sekcje: akwarystyczna, archeologiczna, astronomiczna, ceramiczna, historyczna czy też kowalstwa artystycznego. Mieszkańcy mogą brać udział również w zajęciach z dziedziny muzyki, plastyki. Istnieją sauna, siłownia, telewizja kablowa, małe zoo, strzelnica sportowa. MGOK posiada w swych strukturach trzy sale widowiskowe. Najmniejsza, zlokalizowana w budynku dawnej gazowni z 1902 roku posiada widownię na 60 miejsc. Widownia w remizie Ochotniczej Straży Pożarnej zgromadzi 100 osób, a sala dawnego kina „Leśnik” – 180 osób. W mieście istnieje także chór, oraz organizowane są Dziecięce Warsztaty Muzyczne. W mieście wychodzą aż cztery tytuły prasowe. Są to: „Sportowy Kurier Margoniński”, „Kroniki Margonińskie”, „Czas Margonina” oraz Pismo Katechetyczne „Słówko”.

## Gospodarka
Na terenie Margonina istnieje wiele przedsiębiorstw. Niegdyś w mieście istniały: Fabryka Mebli-oddział Pilskich Fabryk Mebli z Trzcianki, oddział Zakładów Sprzętu Sportowego „Polsport” w Chodzieży, Państwowy Ośrodek Maszynowy, czy też Gminna Spółdzielnia „Samopomoc Chłopska”. Z wyżej wymienionych tylko ta ostatnia istnieje po dziś dzień. Fabryka Mebli wraz z upadkiem zakładu-matki musiała zaprzestać działalności. W jej pomieszczeniach produkcję listew i klepek parkietowych rozpoczęła firma z udziałem kapitału zagranicznego. Zabudowania Polsportu obecnie zajmuje firma „Komfort” która kontynuuje dotychczasową działalność, a oprócz tego prowadzi usługi motoryzacyjne. Gminna Spółdzielnia „Samopomoc Chłopska” prowadzi w Margoninie sklepy detaliczne, skupy, hurtownie, piekarnię, masarnię i mieszalnię pasz. Istnieją przedsiębiorstwo „Prima” produkujące kawy, kawy rozpuszczalne, Zakład Wylęgu Drobiu „Janra”. Oprócz tych zakładów w mieście zlokalizowanych jest wiele zakładów prywatnych, spółek, sklepów, hurtowni i punktów usługowych. Na terenie gminy zlokalizowane są także: mieszalnia pasz „Janra”, oraz wytwórnia papieru toaletowego, topialnia tłuszczu, spółka „Młynpasz” zlokalizowane w znajdującej się tuż za granicami miasta Margońskiej Wsi. W zakładach tych pracuje wielu mieszkańców Margonina. W mieście istnieje Bank Spółdzielczy, kilka filii towarzystw ubezpieczeniowych, leasingowych czy kredytowych. Istnieją: poczta, posterunek policji, ośrodek zdrowia, stacje benzynowe, apteki. Od roku 2009 działa tu największa polska farma wiatrowa.

## Sport
Sport w mieście reprezentują trzy kluby sportowe „Sokół”, „Leśnik” i „Margo9”. Klub Sportowy „Leśnik” reprezentuje piłkę nożną i rozgrywa swoje mecze w sezonie 2023/2024 w V lidze, gr. wielkopolskiej I. W Margoninie drugim klubem jest Klub Strzelecki „Sokół” prowadzony przez Ligę Obrony Kraju. Trzeci reprezentant to Klub Wakeboardowy Margo9, który w sezonie letnim korzysta z wybudowanego w 2010 roku na Jeziorze Margonińskim wyciągu do nart wodnych i wakeboardu. Do niedawna istniał tutaj Klub Jeździecki, jednak przeniósł się on do pobliskiego Sypniewa w 1999 roku. W 1997 roku otwarto nowy stadion zmodernizowany przy wydatnym udziale jednej z pilskich firm. Stary stadion był w opłakanym stanie i nie nadawał się do użytku. Nowy obiekt dysponuje zapleczem sanitarnym, dwiema płytami boiska i trybunami na 750 osób.

title: Margonin

wikitext:
{{Inne znaczenia|miasta|[[Margonin (ujednoznacznienie)|inne znaczenia tego słowa]]}}
{{Polskie miasto infobox
 |nazwa                     = Margonin
 |dopełniacz nazwy          = Margonina
 |zdjęcie                   = Margonin church.jpg
 |opis zdjęcia              = [[Kościół św. Wojciecha w Margoninie]]
 |herb                      = POL Miasto i Gmina Margonin COA.svg
 |flaga                     = POL Miasto i Gmina Margonin flag.svg{{!}}border
 |dewiza                    =
 |województwo               = wielkopolskie
 |powiat                    = [[powiat chodzieski|chodzieski]]
 |gmina                     = [[Margonin (gmina)|Margonin]]
 |data założenia            = 1364
 |prawa miejskie            = 1402
 |stanowisko zarządzającego = burmistrz
 |zarządzający              = Janusz Piechocki
 |powierzchnia              = 5,15
 |wysokość                  = 82
 |rok                       = 30.06.2016
 |liczba ludności           = 3022<ref name="populacja2016">{{Polska w liczbach|id=Margonin|nazwa=Margonin w liczbach|data dostępu=12 stycznia 2016}}</ref>
 |gęstość zaludnienia       = 586,8
 |strefa numeracyjna        = 67
 |kod pocztowy              = 64-830
 |tablice rejestracyjne     = PCH
 |kod mapy                  = Margonin (gmina)
 |współrzędne               = 52°58′23.89″N 17°05′41.27″E
 |TERYT                     = 3001044
 |SIMC                      = 0966990
 |hasło promocyjne          =
 |adres urzędu miasta       = ul. Kościuszki 13<br />64-830 Margonin
 |commons                   = Category:Margonin
 |wikinews                  =
 |wikicytaty                =
 |wikisłownik               = Margonin
 |www                       = http://www.margonin.pl
 |bip                       = http://bip.margonin.pl
}}
'''Margonin''' – [[miasto]] w województwie [[województwo wielkopolskie|wielkopolskim]], w [[powiat chodzieski|powiecie chodzieskim]].

Prywatne miasto szlacheckie lokowane w [[1402]] roku położone było w XVI wieku w [[województwo kaliskie (I Rzeczpospolita)|województwie kaliskim]]<ref>Zenon Guldon, Jacek Wijaczka, Skupiska i gminy żydowskie w Polsce do końca XVI wieku, w: Czasy Nowożytne, 21, 2008, s. 179.</ref>.

Siedziba [[Margonin (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Margonin]]. [[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] miasto administracyjnie należało do [[województwo pilskie|województwa pilskiego]].

Według danych z 31 grudnia 2009 miasto miało 2980 mieszkańców<ref>{{cytuj|tytuł=Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2009 r.)|url=http://stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/L_ludnosc_stan_struktura_2009.zip|wydawca=Główny Urząd Statystyczny|miejsce=Warszawa|data=2010-06|s=102|issn=1734-6118|data dostępu=2010-07-16}}</ref>.

== Położenie ==
Margonin leży w północno-wschodniej części [[województwo wielkopolskie|województwa wielkopolskiego]] w [[powiat chodzieski|powiecie chodzieskim]] nad [[Margoninka|Margoninką]] i [[Jezioro Margonińskie|Jeziorem Margonińskim]]. Miasto liczy niespełna 3 tysiące mieszkańców żyjących na powierzchni ponad 5 km². Margonin leży na terenie [[Wysoczyzna Chodzieska|Wysoczyzny Chodzieskiej]]. Miasto stanowi ważny węzeł drogowy. W mieście krzyżują się trasy:

* [[Droga wojewódzka nr 190]] ([[Krajenka]] – [[Gniezno]])
* [[Droga wojewódzka nr 193]] ([[Gołańcz]] – [[Rataje (powiat chodzieski)|Rataje]]).

Margonin leży w niewielkiej odległości od ważnych ośrodków gospodarczych i administracyjnych w regionie, a także od ośrodków sąsiednich gmin.
{{Osobny artykuł|Margonin (stacja kolejowa)}}
Obecnie do Margonina nie można dojechać koleją, gdyż linia Gołańcz – [[Chodzież]] została zamknięta. Komunikacją publiczną na terenie miasta zajmuje się pilski [[Państwowa Komunikacja Samochodowa|PKS]], który oferuje kilkanaście autobusów dziennie do większości ościennych miejscowości, a także do [[Piła (miasto)|Piły]] oraz prywatna firma Janbus, oferująca regularne przejazdy do Chodzieży.

== Historia ==
Margonin powstał z niewielkiej osady, która już we wczesnym średniowieczu istniała nad Jeziorem Margonińskim. Znajdujące się tam dwa grodziska dały początek osiedlu miejskiemu. Pierwsza pisana notka pochodzi z 15 maja 1364 roku<ref>[http://archive.is/PtP3r Waldemar L. Janiszewski ''Dzieje kościoła parafialnego w Margoninie''].</ref>. Osada [[prawa miejskie]] otrzymała przed 1402 rokiem, a w wyniku starań [[Joanna Gembicka|Joanny Gembickiej]] prawa te odnowiono w 1696 roku. Margonin był wtedy miastem prywatnym. Wiadomo jednak że ok. 1450 roku miasto opasane było fortyfikacjami miejskimi. W czasie [[wojna trzynastoletnia|wojny trzynastoletniej]] Margonin wystawił w [[1458]] roku 6 pieszych na odsiecz oblężonej polskiej załogi [[Zamek w Malborku|zamku w Malborku]]<ref>Kodex dyplomatyczny Wielkiej Polski; Codex diplomaticus Majoris Poloniae zawierający bulle papieżów, nadania książąt, przywileje miast, klasztorów i wsi, wraz z innemi podobnéj treści dyplomatami, tyczącemi się historyi téj prowincyi od roku 1136 do roku 1597; zebrany z materyałow przez Kaźmierza Raczyńskiego byłego Generała W. Polskiego i Marszałka nadwornego koronnego przysposobionych; wydany przez Edwarda Raczyńskiego, Poznań 1840, s. 182.</ref>. Rok 1772 przyniósł stagnację miasta, które zostało wcielone do [[Królestwo Prus|Prus]]. Sytuacja ta trwała do roku 1807 kiedy to Margonin został wcielony na kolejnych 8 lat do [[Księstwo Warszawskie|Księstwa Warszawskiego]]. Wiek XVIII był okresem szybkiego rozwoju – przede wszystkim sukiennictwa, a także rzemiosła, handlu i usługi w mieście. Dowodem szybkich przemian może być fakt, iż w 1818 roku Margonin zamieszkiwało 1640 mieszkańców. Kolejny ważny etap rozwoju miasta nastąpił po wybudowaniu w 1908 roku linii kolejowej łączącej [[Chodzież]] z [[Gołańcz]]ą i [[Margonin (stacja kolejowa)|stacji kolejowej]] w Margoninie.

Do odradzającego się państwa polskiego Margonin został przyłączony w wyniku [[Powstanie wielkopolskie|powstania wielkopolskiego]]. Powstańcy wkroczyli do miasta 6 stycznia 1919 roku. Oficjalne przejęcie władzy przez Polaków nastąpiło jednak dopiero 18 stycznia 1920 roku. W okresie międzywojennym Margonin rozwijał się mało dynamicznie.

5 września 1939 roku [[Wehrmacht|wojska niemieckie]] opanowały Margonin, a dla polskiej ludności rozpoczął się okres terroru hitlerowskiego. W czasie okupacji w okolicy działała rozwinięta grupa konspiracyjna, do której należało wielu mieszkańców miasta<ref name="konspra">{{Cytuj pismo | nazwisko = Ptakowska-Sysło | imię = Agnieszka | tytuł = Konspiracja chodzieska 1939–1944 | czasopismo = Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowe | odpowiedzialność = Jan M. Ruman | wydanie = nr 5–6 | wolumin = 2011 | issn = 1641-9561 | język = pl | data = maj – czerwiec 2011 | url = http://docplayer.pl/43758132-Konspiracja-chodzieska.html}}</ref>.

22 stycznia 1945 roku Margonin został zajęty przez Armię Czerwoną. Po wojnie nastąpiła odbudowa i rozbudowa miasta, które stało się lokalnym ośrodkiem usługowo-handlowym z rozwiniętymi funkcjami ośrodka turystycznego.

Nazwa miasta pochodzi najprawdopodobniej od imienia zaczynającego się od przedrostka ''Marg-''; historykom nie udało się jednak ustalić konkretnej osoby. Według miejscowej legendy nazwa pochodzi od imienia [[Zakon krzyżacki|krzyżackiego]] rycerza Margo, który zachwycił się urodą córki właściciela wsi [[Sułaszewo]] – Niny. Po uprowadzeniu dziewczyny, osiadł on we dworze nad jeziorem, wokół którego rozwinęła się osada<ref>{{cytuj książkę |nazwisko=Rzepa |imię=Krzysztof |tytuł=Dzieje Margonina |strony=10}}</ref>.

1 stycznia 2023 roku zniesiono oficjalnie części miasta o nazwach Nowe Miasto, Piaski i Rutki<ref>[https://gloswielkopolski.pl/te-miejscowosci-w-wielkopolsce-zniknely-lub-zmienily-nazwe-oto-nowe-miejscowosci-od-2023-roku-sprawdz-liste/ga/c9-17122919/zd/63357645 Te miejscowości w Wielkopolsce zniknęły lub zmieniły nazwę. Oto nowe miejscowości od 2023 roku. Sprawdź listę!]</ref><ref name="R2022" >''Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2022 r. w sprawie ustalenia, zmiany i zniesienia urzędowych nazw niektórych miejscowości oraz obiektów fizjograficznych'' ({{Dziennik Ustaw|2022|2783}})</ref>.

== Demografia ==
[[Plik:Piramida wieku Margonin.png|thumb|690x480px|center
|Piramida wieku mieszkańców Margonina w 2014 roku<ref name="populacja2016" />]]

== Zabytki ==
[[Plik:Margonin 866-32.jpg|thumb|260px|Widok na dzwonnice i kościół z rynku]]
W Margoninie zachowała się zabytkowa zabudowa oraz jest zachowany układ ulic z rynkiem pośrodku. Do ważniejszych zabytków należą:
* [[Parafia św. Wojciecha w Margoninie|kościół parafialny]] [[Kościół św. Wojciecha w Margoninie|św. Wojciecha]], został zbudowany na początku XVII wieku. W latach 1753–1755 przeszedł gruntowną przebudowę, dzięki czemu stał się budowlą w stylu późnego [[barok]]u. Jest to budynek trójnawowy, typu halowego. Wewnątrz zachowane zostały [[rokoko]]we konfesjonały oraz ołtarz i ambona.
* neogotycki [[pałac]] – pochodzi z lat 1842–1852. Otacza go ciekawy park założony nieco wcześniej, bo już w 1788 roku. Pałac przeszedł rozbudowę w latach 1905–1907, która miała na celu przystosowanie go do funkcji siedziby Królewskiej Szkoły Leśnej. W 1989 roku wewnątrz została uruchomiona izba pamięci o gen. [[Józef Wybicki|Józefie Wybickim]]. Wystawa została przeniesiona, gdyż pałac znalazł się w rękach prywatnych. Pałac i park nie są dostępne dla turystów.
* [[Rynek (urbanistyka)|rynek]] zabudowany domami mieszkalnymi w większości pochodzącymi z końca XIX wieku.
* ul. Nowe Miasto, na której obejrzeć można jednolitą architektonicznie zabudowę złożoną z domów kalenicowych.
* aleja lipowa, która założona i wysadzona została przez gen. [[Franciszek Skórzewski|Franciszka Skórzewskiego]] w 1765 roku.
* dawny [[cmentarz żydowski w Margoninie|cmentarz żydowski]].

== Wspólnoty wyznaniowe ==
* [[Kościół łaciński|Kościół rzymskokatolicki]] – [[Parafia św. Wojciecha w Margoninie|parafia św. Wojciecha]]<ref>{{Cytuj |url = https://archidiecezja.pl/kuria_parafie/rejon-wagrowiecki/dekanat-chodzieski/margonin-par-pw-sw-wojciecha/ |tytuł = Margonin, par. pw. św. Wojciecha |opublikowany = archidiecezja.pl |data dostępu = 2023-08-15}}</ref>
* [[Chrześcijańska Wspólnota Ewangeliczna]] – placówka misyjna w Margoninie<ref>{{Cytuj |url = https://www.chwe.pl/lista-placowek/ |tytuł = Zbory i placówki |opublikowany = chwe.pl |data dostępu = 2023-08-15}}</ref>

== Kultura ==
Organizacją życia kulturalnego w mieście zajmują się Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy oraz Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury. Pierwsza instytucja posiada siedzibę w Margoninie i wraz z dwiema filiami (w [[Próchnowo (województwo wielkopolskie)|Próchnowie]] i [[Radwanki (województwo wielkopolskie)|Radwankach]]) posiada ponad 15 tysięcy woluminów. Co roku liczba czytelników wzrasta i obecnie z biblioteki korzysta ok. 600 tysięcy osób rocznie. Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury upowszechnia życie kulturalne miasta i gminy. Istnieją tutaj sekcje: akwarystyczna, archeologiczna, astronomiczna, ceramiczna, historyczna czy też kowalstwa artystycznego. Mieszkańcy mogą brać udział również w zajęciach z dziedziny muzyki, plastyki. Istnieją sauna, siłownia, telewizja kablowa, małe zoo, strzelnica sportowa. MGOK posiada w swych strukturach trzy sale widowiskowe. Najmniejsza, zlokalizowana w budynku dawnej gazowni z 1902 roku posiada widownię na 60 miejsc. Widownia w remizie [[Ochotnicza straż pożarna w Polsce|Ochotniczej Straży Pożarnej]] zgromadzi 100 osób, a sala dawnego kina „Leśnik” – 180 osób. W mieście istnieje także chór, oraz organizowane są Dziecięce Warsztaty Muzyczne. W mieście wychodzą aż cztery tytuły prasowe. Są to: „Sportowy Kurier Margoniński”, „Kroniki Margonińskie”, „Czas Margonina” oraz Pismo Katechetyczne „Słówko”.

== Gospodarka ==
Na terenie Margonina istnieje wiele przedsiębiorstw. Niegdyś w mieście istniały: Fabryka Mebli-oddział Pilskich Fabryk Mebli z [[Trzcianka|Trzcianki]], oddział Zakładów Sprzętu Sportowego „Polsport” w [[Chodzież]]y, Państwowy Ośrodek Maszynowy, czy też Gminna Spółdzielnia „Samopomoc Chłopska”. Z wyżej wymienionych tylko ta ostatnia istnieje po dziś dzień. Fabryka Mebli wraz z upadkiem zakładu-matki musiała zaprzestać działalności. W jej pomieszczeniach produkcję listew i klepek parkietowych rozpoczęła firma z udziałem kapitału zagranicznego. Zabudowania Polsportu obecnie zajmuje firma „Komfort” która kontynuuje dotychczasową działalność, a oprócz tego prowadzi usługi motoryzacyjne. Gminna Spółdzielnia „Samopomoc Chłopska” prowadzi w Margoninie sklepy detaliczne, skupy, hurtownie, piekarnię, masarnię i mieszalnię pasz. Istnieją przedsiębiorstwo „Prima” produkujące kawy, kawy rozpuszczalne, Zakład Wylęgu Drobiu „Janra”. Oprócz tych zakładów w mieście zlokalizowanych jest wiele zakładów prywatnych, spółek, sklepów, hurtowni i punktów usługowych. Na terenie gminy zlokalizowane są także: mieszalnia pasz „Janra”, oraz wytwórnia papieru toaletowego, topialnia tłuszczu, spółka „Młynpasz” zlokalizowane w znajdującej się tuż za granicami miasta [[Margońska Wieś|Margońskiej Wsi]]. W zakładach tych pracuje wielu mieszkańców Margonina. W mieście istnieje Bank Spółdzielczy, kilka filii towarzystw ubezpieczeniowych, leasingowych czy kredytowych. Istnieją: poczta, posterunek policji, ośrodek zdrowia, stacje benzynowe, apteki. Od roku 2009 działa tu [[Farma wiatrowa w Margoninie|największa polska farma wiatrowa]].
[[Plik:Margonin Jezioro (4).JPG|thumb|240px|Jezioro Margonińskie i [[Wakeboarding]]]]

== Sport ==
Sport w mieście reprezentują trzy kluby sportowe „Sokół”, „Leśnik” i „Margo9”. Klub Sportowy „Leśnik” reprezentuje piłkę nożną i rozgrywa swoje mecze w sezonie 2023/2024 w [[V liga polska w piłce nożnej (grupa wielkopolska I)|V lidze, gr. wielkopolskiej I]]. W Margoninie drugim klubem jest Klub Strzelecki „Sokół” prowadzony przez [[Liga Obrony Kraju|Ligę Obrony Kraju]]. Trzeci reprezentant to Klub Wakeboardowy Margo9, który w sezonie letnim korzysta z wybudowanego w 2010 roku na [[Jezioro Margonińskie|Jeziorze Margonińskim]] wyciągu do nart wodnych i [[Wakeboarding|wakeboardu]]. Do niedawna istniał tutaj Klub Jeździecki, jednak przeniósł się on do pobliskiego [[Sypniewo (powiat chodzieski)|Sypniewa]] w 1999 roku. W 1997 roku otwarto nowy stadion zmodernizowany przy wydatnym udziale jednej z pilskich firm. Stary stadion był w opłakanym stanie i nie nadawał się do użytku. Nowy obiekt dysponuje zapleczem sanitarnym, dwiema płytami boiska i trybunami na 750 osób.

== Ludzie związani z Margoninem  ==
{{Kategoria główna|Ludzie związani z Margoninem}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* ''Margonin 1402-2002 600-lecie Nadania Praw Miejskich'' 2002, praca zbiorowa, Wydawnictwo Carina, Piła {{ISBN|83-88998-02-1}}.
* ''Dzieje Margonina'' 2002, praca zbiorowa pod redakcją Krzysztofa Rzepy, Wydawnictwo WBP, Poznań {{ISBN|83-85811-85-0}}.

== Linki zewnętrzne ==
* [http://bip.margonin.pl/ BIP Urzędu Miasta i Gminy Margonin]
* [http://www.margonin.pl/ Oficjalna strona Miasta i Gminy Margonin]
* {{SgKP|VI|113|Margonin III (1)}}

{{Gmina Margonin}}
{{Powiat chodzieski}}
{{Powiat chodzieski (dawny)}}
{{Miasta województwa wielkopolskiego}}

[[Kategoria:Margonin| ]]
[[Kategoria:Pałuki]]
[[Kategoria:Miasta w Polsce lokowane w XV wieku]]
[[Kategoria:Miasta w województwie wielkopolskim]]
[[Kategoria:Prywatne miasta szlacheckie I Rzeczypospolitej (województwo kaliskie)]]

title: Margonin

Herb: Flaga

Województwo: wielkopolskie

Powiat: chodzieski

Gmina: Margonin

Burmistrz: Janusz Piechocki

Tablice rejestracyjne: PCH


text:
# Jarosław Janowski (konstruktor lotniczy)
Jarosław Janowski (ur. 7 marca 1943 w Lutomiersku, zm. 11 sierpnia 2016 w Łodzi) – polski konstruktor lotniczy, konstruktor amatorskiego samolotu ultralekkiego J-1 Prząśniczka, pierwszej konstrukcji amatorskiej oficjalnie zarejestrowanej w Polsce po 1945 roku.

## Początek, modelarstwo
W wieku 11 lat zainteresował się modelarstwem lotniczym, zaczął budować modele samolotów i szybowców.
W 1956 roku, jako modelarz, zdobył Mistrzostwo Polski w kategorii modeli z napędem silnikowy modeli szybowców A-1. Na 25 Mistrzostwach Polski Modeli Latających w Grudziądzu w 1960 roku zajął I miejsce w kategorii modeli z napędem silnikowym. W 1959 roku w Aeroklubie Łódzkim zdobył uprawnienia pilota szybowcowego. Aby zbudować samodzielnie samolot przez kilkanaście lat czytał literaturę lotniczą, przeglądał rozwiązania konstrukcyjne w samolotach i szybowcach aeroklubowych. Jego zamysłem było skonstruowanie samolotu o uproszczonej konstrukcji, zbudowanego z dostępnych materiałów, taniego w budowie i eksploatacji.

## Pierwsza konstrukcja J-1 Prząśniczka
W 1967 roku rozpoczął budowę prototypu samolotu jednomiejscowego o konstrukcji drewnianej ze stałym podwoziem według własnego projektu w mieszkaniu na drugim piętrze w Łodzi. W czasie budowy pomagali mu koledzy z Aeroklubu Łódzkiego, Stefan Pilawski i mechanik lotniczy Witold Kalita. Początkiem 1969 roku zakończono w mieszkaniu budowę kadłuba i skrzydeł, i rozpoczęto budowę silnika według własnego pomysłu Janowskiego, gdyż nie posiadał on funduszy na zakupienie odpowiedniego silnika fabrycznego.
Janowski do budowy silnika wykorzystał fabryczne części silnika motocykla MZ-250, zakupił dwa cylindry i dwa tłoki, korbowody, gaźniki, układ zapłonowy, a pozostałe części zostały wykonane przez kolegów konstruktora.
15 kwietnia 1969 uruchomiono silnik, który otrzymał nazwę „Saturn 500”. Był to silnik dwucylindrowy, boxer, dwusuwowy, posiadający dwa gaźniki i dodatkowe usprawnienie wymuszonego smarowania silnika na wolnych obrotach pomysłu Janowskiego.
30 lipca 1970 pilot Jerzy Orłowski wykonał pierwszy lot samolotem, który otrzymał oznaczenie J-1 „Prząśniczka”. Próbny lot wykonano bez oficjalnego zezwolenia w tajemnicy, pilot potwierdził dobre właściwości lotne samolotu. Konstruktor starał się wcześniej o zezwolenie na oblot samolotu, dostarczając dokumentację i opis techniczny samolotu. Jednak biurokratyczna niechęć Inspektoratu Kontroli Cywilnych Statków Powietrznych i restrykcyjne przepisy w PRL nie przewidywały możliwości zarejestrowania samolotu amatorskiej budowy. Wymagania wykonania obliczeń wytrzymałościowych i szczegółowej dokumentacji technicznej były nieosiągalne do zrealizowania przez amatora-konstruktora, a polski przemysł lotniczy nie był zainteresowany badaniami, testami i produkcją samolotu oraz silnika pomysłu Janowskiego. Nagłośniono sprawę konstruktora „Prząśniczki” w czasopismach „Razem” i „Kulisy” oraz w „Dzienniku Łódzkim” ukazały się artykuły o budowie samolotu. W programach telewizyjnych Progi i bariery oraz Telewizyjny Ekran Młodych przedstawiono historię budowy i trudności Janowskiego w zarejestrowaniu samolotu.
Instytut Lotnictwa pod wpływem mediów w 1972 roku przyjął młodego utalentowanego konstruktora do pracy w zespole konstrukcyjnym samolotu PZL-106 Kruk, a samolot J-1 cztery miesiące później przyjęto do badania i testów, których jednak nie przeprowadzono.
W 1973 roku profesor Politechniki Warszawskiej Zbigniew Brzoska wykonał ekspertyzę konstrukcji samolotu, wykonał pobieżne obliczenia konstrukcyjne i stwierdził, że samolot spełnia wymagania Instytutu Lotnictwa. Ta opinia prof. Brzoski, który kierował Katedrą Wytrzymałości Materiałów i Konstrukcji spowodowała, że samolot i silnik przeszły testy i próby w locie, samolot uzyskał certyfikat Instytutu Lotnictwa. W grudniu 1974 roku, po prezentacji samolotu J-1 Prząśniczka w programie Progi i bariery otrzymał tytuł Człowieka miesiąca.
8 czerwca 1976 roku samolot J-1 został zarejestrowany jako motoszybowiec i został wpisany do Rejestru Cywilnych Statków Powietrznych ze znakiem rejestracyjnym SP-002. Zastrzeżono, że nie wolno Janowskiemu rozpowszechniać dokumentacji tego samolotu. Następnego dnia Janowski zawiedziony nieuzasadnionym zakazem zrezygnował z pracy w Instytucie Lotnictwa. W tym czasie Janowski jako konstruktor zyskał sławę w świecie po ukazaniu się opisu samolotu J-1 oraz silnika lotniczego „Saturn 500” w amerykańskim czasopiśmie lotniczym „Sport Aviation” oraz w polskim „Skrzydlata Polska”.
Konstruktor otrzymał ponad 500 listów z całego świata, otrzymał propozycję zakupu silnika i planów konstrukcyjnych samolotu. Ze względu na specyficzne wymagania rynku amerykańskiego Janowski dostosował wersję podstawową samolotu J-1 „Prząśniczka” na rynek amerykański, a wersja ta otrzymała oznaczenie J-1B Don Quixote.
Na podstawie planów Janowskiego wybudowano na całym świecie kilkanaście sztuk tego samolotu, a w USA, Szwecji i Francji były budowane i uzyskiwały certyfikaty w kategorii „experimental” odpowiednich instytucji lotniczych przy uproszczonych wymaganiach i przepisach przewidzianych dla samolotów konstrukcji amatorskich (tzw. homebuild). W późniejszym czasie już jako znany w świecie konstruktor został członkiem międzynarodowej organizacji lotniczej „Experimental Aircraft Assocation” (Stowarzyszenie Lotnictwa Eksperymentalnego). Historia „walki” Janowskiego o zarejestrowanie samolotu z ówczesnymi władzami i przepisami PRL stała się inspiracją do napisania scenariusza filmu fabularnego pt. Wysokie loty, autorami którego byli Ryszard Filipski i Władysław Wojciechowski.  W filmie w obsadzie aktorskiej wystąpił Jarosław Janowski w roli pilota oblatywacza oraz samolot J-1 Prząśniczka, nazwany w filmie „Don Kichot”.
W 1983 roku w dwumiesięczniku „Plany Modelarskie” opublikowano plany modelu samolotu J-1 Prząśniczka (w skali 1:3), który jest budowany przez wielu modelarzy na świecie. Reżyser Wiesław Czubaszek nakręcił w 1973 roku film dokumentalny, krótkometrażowy pt. Ikar dzisiaj o konstruktorze i samolocie J-1 Prząśniczka.

## Następne projekty samolotów i motoszybowców
Następne projekty samolotów to podobnej klasy samoloty wzorowane na pierwowzorze J-1: J-2 Polonez – Janowski sprzedał ok. 200 egzemplarzy dokumentacji technicznej, a kilka egzemplarzy wybudowano i zarejestrowano w Polsce, J-3 Orzeł (Eagle) zbudowano tylko jeden egzemplarz, który dokończono i oblatano w Kanadzie. J-4 Solidarność to zaprojektowany samolot szkoleniowy dla aeroklubów, po ogłoszeniu stanu stan wojennego w 1981 budowy prototypu nie ukończono. J-5 Marco zaprojektowany jako kompozytowa konstrukcja według najnowszej w owym czasie technologii z użyciem do budowy włókna szklanego i żywicy, samolot ten posiadał innowacyjny w owym czasie krótki drążek sterowy w formie joysticka przy burcie kabiny.
Pierwsze próby w locie motoszybowca J-5 wykonał w 1985 pilot doświadczalny January Roman oraz Jan Gawęcki.
J-5 Marco produkowany był w Łodzi w zestawach do samodzielnego montażu na rynki zachodnie przez prywatną firmę „Marco-Electronic”, której założycielem był Janowski wspólnie z Sobiesławem Zasadą.
W 1984 na zlocie konstrukcji samolotów amatorskich w Offenburgu J-5 Marco otrzymał nagrodę za najlepszą aerodynamikę, w tym samym roku we włoskim Venegono Superiore samolot ten wśród 100 konstrukcji z całego świata zdobył dwie główne nagrody, za najlepszą konstrukcję motoszybowca i najlepszą konstrukcję aerodynamiczną.
W 1991 Janowski zaprojektował samolot J-6 Fregata, który był rozwinięciem Marco J-5.
Pod koniec 1991 roku wspólnie z pilotem oblatywaczem Januarym Romanem założył firmę lotniczą J & AS Design, która rozpoczęła produkcję motoszybowca J-6 Fregata przeznaczonego na rynek amerykański. W latach 90. Fregata brała udział w targach lotniczych we Friedrichshafen w 1998, gdzie firma BAE Systems – drugi na świecie producent uzbrojenia, zainteresowała się konstrukcją J-6 Janowskiego i zawarła kontrakt na dostawę gotowych płatowców. BAE na bazie J-6  wyprodukowała bezzałogowe statki powietrzne nazwane HERTI-1A.
Ostatni planowany projekt konstruktora, dwumiejscowa Fregata J-7, nie został zrealizowany.
Jarosław Janowski zmarł 11 sierpnia 2016 w Łodzi i został pochowany w rodzinnym Lutomiersku.

## Konstrukcje Jarosława Janowskiego
| J-1 Prząśniczka   | jednomiejscowy samolot ultralekki, 1-silnikowy górnopłat, (1967)   |
| J-2 Polonez       | jednomiejscowy samolot ultralekki, 1-silnikowy średniopłat (1977)  |
| J-3 Orzeł (Eagle) | jednomiejscowy samolot ultralekki, 1-silnikowy średniopłat, (1978) |
| J-4 Solidarność   | dwumiejscowy samolot szkoleniowy, 1-silnikowy dolnopłat, (1980)    |
| J-5 Marco         | jednomiejscowy motoszybowiec, 1-silnikowy średniopłat, (1983)      |
| J-6 Fregata       | jednomiejscowy motoszybowiec, 1-silnikowy średniopłat, (1991)      |

wikitext:
{{Inne znaczenia|polskiego konstruktora lotniczego|[[Jarosław Janowski]]}}
{{Biogram infobox
 |imię i nazwisko           = Jarosław Janowski
 |grafika                   = Jarosław Janowski.png
 |opis grafiki              =
 |alt grafiki               =
 |data urodzenia            = 7 marca 1943
 |miejsce urodzenia         = [[Lutomiersk]]
 |data śmierci              = 11 sierpnia 2016
 |miejsce śmierci           = [[Łódź]]
 |zawód                     = konstruktor lotniczy
 |odznaczenia               =
 |commons                   = Category:Jarosław Janowski
 |wikicytaty                = Jarosław Janowski
}}
'''Jarosław Janowski''' (ur. [[7 marca]] [[1943]] w [[Lutomiersk]]u, zm. [[11 sierpnia]] [[2016]] w [[Łódź|Łodzi]]) – polski konstruktor lotniczy, konstruktor amatorskiego [[Samolot ultralekki|samolotu ultralekkiego]] [[J-1 Prząśniczka]], pierwszej konstrukcji amatorskiej oficjalnie zarejestrowanej w Polsce po 1945 roku.

== Początek, modelarstwo ==
W wieku 11 lat zainteresował się [[Modelarstwo|modelarstwem]] lotniczym, zaczął budować modele samolotów i szybowców.
W 1956 roku, jako modelarz, zdobył Mistrzostwo Polski w kategorii modeli z napędem silnikowy modeli szybowców A-1. Na 25 Mistrzostwach Polski Modeli Latających w [[Grudziądz]]u w 1960 roku zajął I miejsce w kategorii modeli z napędem silnikowym{{r|25mistrz}}. W 1959 roku w [[Aeroklub Łódzki|Aeroklubie Łódzkim]] zdobył uprawnienia pilota szybowcowego. Aby zbudować samodzielnie samolot przez kilkanaście lat czytał literaturę lotniczą, przeglądał rozwiązania konstrukcyjne w samolotach i szybowcach aeroklubowych. Jego zamysłem było skonstruowanie samolotu o uproszczonej konstrukcji, zbudowanego z dostępnych materiałów, taniego w budowie i eksploatacji.

== Pierwsza konstrukcja J-1 Prząśniczka ==
W 1967 roku rozpoczął budowę [[prototyp]]u samolotu jednomiejscowego o konstrukcji drewnianej ze stałym podwoziem według własnego projektu w mieszkaniu na drugim piętrze w [[Łódź|Łodzi]]. W czasie budowy pomagali mu koledzy z Aeroklubu Łódzkiego, Stefan Pilawski i mechanik lotniczy Witold Kalita. Początkiem 1969 roku zakończono w mieszkaniu budowę kadłuba i skrzydeł, i rozpoczęto budowę silnika według własnego pomysłu Janowskiego, gdyż nie posiadał on funduszy na zakupienie odpowiedniego silnika fabrycznego.
[[File:J-1 Prząśniczka budowniczy.png|thumb|Budowniczowie samolotu J-1 (od lewej): Jarosław Janowski, Witold Kalita i Stefan Pilawski]]
Janowski do budowy silnika wykorzystał fabryczne części silnika motocykla [[MZ|MZ-250]], zakupił dwa cylindry i dwa tłoki, korbowody, gaźniki, układ zapłonowy, a pozostałe części zostały wykonane przez kolegów konstruktora.
15 kwietnia 1969 uruchomiono silnik, który otrzymał nazwę „Saturn 500”. Był to silnik dwucylindrowy, [[Silnik o przeciwległych cylindrach|boxer]], [[Silnik dwusuwowy|dwusuwowy]], posiadający dwa gaźniki i dodatkowe usprawnienie wymuszonego smarowania silnika na wolnych obrotach pomysłu Janowskiego.

30 lipca 1970 pilot [[Jerzy Orłowski (ur. 1938)|Jerzy Orłowski]] wykonał pierwszy lot samolotem, który otrzymał oznaczenie J-1 „Prząśniczka”. Próbny lot wykonano bez oficjalnego zezwolenia w tajemnicy, pilot potwierdził dobre właściwości lotne samolotu. Konstruktor starał się wcześniej o zezwolenie na oblot samolotu, dostarczając dokumentację i opis techniczny samolotu. Jednak biurokratyczna niechęć Inspektoratu Kontroli Cywilnych Statków Powietrznych i restrykcyjne przepisy w [[Polska Rzeczpospolita Ludowa|PRL]] nie przewidywały możliwości zarejestrowania samolotu amatorskiej budowy. Wymagania wykonania obliczeń wytrzymałościowych i szczegółowej dokumentacji technicznej były nieosiągalne do zrealizowania przez amatora-konstruktora, a polski przemysł lotniczy nie był zainteresowany badaniami, testami i produkcją samolotu oraz silnika pomysłu Janowskiego. Nagłośniono sprawę konstruktora „Prząśniczki” w czasopismach „[[Razem (czasopismo)|Razem]]” i „Kulisy” oraz w „[[Dziennik Łódzki|Dzienniku Łódzkim]]” ukazały się artykuły o budowie samolotu. W programach telewizyjnych [[Progi i bariery]] oraz [[Telewizyjny Ekran Młodych]] przedstawiono historię budowy i trudności Janowskiego w zarejestrowaniu samolotu.

[[Instytut Lotnictwa]] pod wpływem [[Środki masowego przekazu|mediów]] w 1972 roku przyjął młodego utalentowanego konstruktora do pracy w zespole konstrukcyjnym samolotu [[PZL-106 Kruk]], a samolot J-1 cztery miesiące później przyjęto do badania i testów, których jednak nie przeprowadzono.

W 1973 roku profesor Politechniki Warszawskiej [[Zbigniew Brzoska]] wykonał ekspertyzę konstrukcji samolotu, wykonał pobieżne obliczenia konstrukcyjne i stwierdził, że samolot spełnia wymagania Instytutu Lotnictwa. Ta opinia prof. Brzoski, który kierował Katedrą Wytrzymałości Materiałów i Konstrukcji spowodowała, że samolot i silnik przeszły testy i próby w locie, samolot uzyskał certyfikat Instytutu Lotnictwa. W grudniu 1974 roku, po prezentacji samolotu J-1 Prząśniczka w programie [[Progi i bariery]] otrzymał tytuł ''Człowieka miesiąca''<ref>{{cytuj pismo |tytuł = Bogdan Wopiński: Telewizyjny człowiek miesiąca czyli samolot w studio TV |czasopismo = [[Skrzydlata Polska]] |wolumin = 7/1975 |strony = 5 |data = 16 lutego 1975 |wydawca = [[Wydawnictwa Komunikacji i Łączności]] |miejsce = Warszawa |issn = 0137-866X | oclc = 839207783}}</ref>.

8 czerwca 1976 roku samolot J-1 został zarejestrowany jako motoszybowiec i został wpisany do [[Rejestr Cywilnych Statków Powietrznych|Rejestru Cywilnych Statków Powietrznych]] ze znakiem rejestracyjnym SP-002{{r|exp}}. Zastrzeżono, że nie wolno Janowskiemu rozpowszechniać dokumentacji tego samolotu. Następnego dnia Janowski zawiedziony nieuzasadnionym zakazem zrezygnował z pracy w Instytucie Lotnictwa. W tym czasie Janowski jako konstruktor zyskał sławę w świecie po ukazaniu się opisu samolotu J-1 oraz silnika lotniczego „Saturn 500” w amerykańskim czasopiśmie lotniczym „Sport Aviation” oraz w polskim „[[Skrzydlata Polska]]”.

Konstruktor otrzymał ponad 500 listów z całego świata, otrzymał propozycję zakupu silnika i planów konstrukcyjnych samolotu. Ze względu na specyficzne wymagania rynku amerykańskiego Janowski dostosował wersję podstawową samolotu J-1 „Prząśniczka” na rynek amerykański, a wersja ta otrzymała oznaczenie J-1B Don Quixote.

Na podstawie planów Janowskiego wybudowano na całym świecie kilkanaście sztuk tego samolotu, a w USA, Szwecji i Francji były budowane i uzyskiwały certyfikaty w kategorii „experimental” odpowiednich instytucji lotniczych przy uproszczonych wymaganiach i przepisach przewidzianych dla samolotów konstrukcji amatorskich (tzw. ''homebuild''). W późniejszym czasie już jako znany w świecie konstruktor został członkiem międzynarodowej organizacji lotniczej „Experimental Aircraft Assocation” (Stowarzyszenie Lotnictwa Eksperymentalnego). Historia „walki” Janowskiego o zarejestrowanie samolotu z ówczesnymi władzami i przepisami PRL stała się inspiracją do napisania scenariusza filmu fabularnego pt. ''Wysokie loty'', autorami którego byli [[Ryszard Filipski]] i Władysław Wojciechowski.  W filmie w obsadzie aktorskiej wystąpił Jarosław Janowski w roli pilota oblatywacza oraz samolot J-1 Prząśniczka, nazwany w filmie „Don Kichot”{{r|filmpol}}.

W 1983 roku w dwumiesięczniku „[[Plany Modelarskie]]” opublikowano plany modelu samolotu J-1 Prząśniczka (w skali 1:3), który jest budowany przez wielu modelarzy na świecie{{r|planmod}}. Reżyser Wiesław Czubaszek nakręcił w 1973 roku film dokumentalny, krótkometrażowy pt. ''Ikar dzisiaj'' o konstruktorze i samolocie J-1 Prząśniczka.

== Następne projekty samolotów i motoszybowców ==
Następne projekty samolotów to podobnej klasy samoloty wzorowane na pierwowzorze J-1: [[J-2 Polonez]] – Janowski sprzedał ok. 200 egzemplarzy dokumentacji technicznej, a kilka egzemplarzy wybudowano i zarejestrowano w Polsce{{r|polonez}}, [[J-3 Orzeł]] (Eagle) zbudowano tylko jeden egzemplarz, który dokończono i oblatano w Kanadzie. [[J-4 Solidarność]] to zaprojektowany samolot szkoleniowy dla aeroklubów, po ogłoszeniu stanu stan wojennego w 1981 budowy prototypu nie ukończono. [[J-5 Marco]] zaprojektowany jako kompozytowa konstrukcja według najnowszej w owym czasie technologii z użyciem do budowy włókna szklanego i żywicy, samolot ten posiadał innowacyjny w owym czasie krótki drążek sterowy w formie joysticka przy burcie kabiny.

Pierwsze próby w locie motoszybowca J-5 wykonał w 1985 [[pilot doświadczalny]] [[January Roman]] oraz [[Jan Gawęcki (pilot)|Jan Gawęcki]].

J-5 Marco produkowany był w Łodzi w zestawach do samodzielnego montażu na rynki zachodnie przez prywatną firmę „Marco-Electronic”, której założycielem był Janowski wspólnie z [[Sobiesław Zasada|Sobiesławem Zasadą]].

W 1984 na zlocie konstrukcji samolotów amatorskich w [[Offenburg]]u J-5 Marco otrzymał nagrodę za najlepszą aerodynamikę, w tym samym roku we włoskim [[Venegono Superiore]] samolot ten wśród 100 konstrukcji z całego świata zdobył dwie główne nagrody, za najlepszą konstrukcję motoszybowca i najlepszą konstrukcję aerodynamiczną.

W 1991 Janowski zaprojektował samolot [[J-6 Fregata]], który był rozwinięciem Marco J-5.

Pod koniec 1991 roku wspólnie z pilotem [[Pilot doświadczalny|oblatywaczem]] Januarym Romanem założył firmę lotniczą J & AS Design, która rozpoczęła produkcję motoszybowca J-6 Fregata przeznaczonego na rynek amerykański. W latach 90. Fregata brała udział w targach lotniczych we [[Friedrichshafen]] w 1998, gdzie firma BAE Systems – drugi na świecie producent uzbrojenia, zainteresowała się konstrukcją J-6 Janowskiego i zawarła kontrakt na dostawę gotowych [[Płatowiec|płatowców]]. BAE na bazie J-6  wyprodukowała [[Bezzałogowy statek powietrzny|bezzałogowe statki powietrzne]] nazwane [[BAE HERTI|HERTI-1A]]{{r|aero}}.
Ostatni planowany projekt konstruktora, dwumiejscowa Fregata J-7, nie został zrealizowany.

Jarosław Janowski zmarł 11 sierpnia 2016 w Łodzi i został pochowany w rodzinnym Lutomiersku.

== Konstrukcje Jarosława Janowskiego ==
{| class="wikitable"
|-
| [[J-1 Prząśniczka]] || jednomiejscowy samolot ultralekki, 1-silnikowy górnopłat, (1967)
|-
| [[J-2 Polonez]] || jednomiejscowy samolot ultralekki, 1-silnikowy średniopłat (1977)
|-
| [[J-3 Orzeł|J-3 Orzeł (Eagle)]] || jednomiejscowy samolot ultralekki, 1-silnikowy średniopłat, (1978)
|-
| [[J-4 Solidarność]] || dwumiejscowy samolot szkoleniowy, 1-silnikowy dolnopłat, (1980)
|-
| [[J-5 Marco]] || jednomiejscowy motoszybowiec, 1-silnikowy średniopłat, (1983)
|-
| ''[[J-6 Fregata]]'' || jednomiejscowy motoszybowiec, 1-silnikowy średniopłat, (1991)
|}

== Zobacz też ==
* [[Kukułka (samolot)|Kukułka]] – polski samolot amatorski konstrukcji Eugeniusza Pieniążka

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="25mistrz">{{cytuj stronę|url=http://www.modelarze-krosno.xq.pl/historia-21.htm|tytuł=Jubileuszowe 25 Mistrzostwa modeli latających|autor=|opublikowany=modelarze-krosno.xq.pl|data=15 stycznia 2018}}</ref>
<ref name="aero">{{cytuj stronę|url=http://dlapilota.pl/wiadomosci/dlapilota/aero-design-w-latach-90-tych-fregata-zostala-zauwazona-przez-firme-bae-systems|tytuł=Fregata od Aero Design, owoc fuzji dwóch pasji| autor= |opublikowany =www.dlapilota.pl|data=16 lipca 2015}}</ref>
<ref name="exp">J-1 w krajach zachodnich był rejestrowany jako samolot kategorii „Experimental”, w tym czasie Polsce z powodu braku takiej kategorii zarejestrowany został jako motoszybowiec.</ref>
<ref name="filmpol">{{cytuj stronę|url=http://www.filmpolski.pl/fp/index.php?film=12522|tytuł=Wysokie Loty| autor= |opublikowany=www.filmpolski.pl|data=11 lutego 2017}}</ref>
<ref name="planmod">„Plany Modelarskie”  nr 2, 1983, autor: opracowanie graficzne Lech Podgórski.</ref>
<ref name="polonez">{{cytuj stronę|url=http://www.samolotypolskie.pl/samoloty/1380/126/J-2-Polonez|tytuł=J-2-Polonez |autor=|opublikowany=www.samolotypolskie.pl|data=11 lipca 2017}}</ref>
}}

== Bibliografia ==
* ''[[Ekspres Reporterów (seria wydawnicza)|Expres Reporterów]]'', Henryk Jabłonowski “Człowiek z latającą maszyną” (1985) {{ISBN|83-03-01069-7}}.

== Linki zewnętrzne ==
* {{Cytuj |url = http://www.smil.org.pl/ptl/wyklady/65_Samoloty_Jaroslawa_Janowskiego.pdf |tytuł = Samoloty Jarosława Janowskiego |czasopismo = Polska technika lotnicza. Mategiały historyczne |archiwum = https://web.archive.org/web/20160518131407/http://smil.org.pl/ptl/wyklady/65_Samoloty_Jaroslawa_Janowskiego.pdf |zarchiwizowano = 2016-05-18 |język = pl |wolumin = 10 (65) |data = 2010-10 |data dostępu = 2017-06-13 }}
* {{Cytuj |url = http://www.kronikarp.pl/szukaj,10920,tag-697090 |tytuł = Człowiek z pasją |opublikowany = Polska Kronika Filmowa 45/80 |archiwum = https://web.archive.org/web/20171017042727/http://www.kronikarp.pl/szukaj,10920,tag-697090 | zarchiwizowano = 2017-10-17}}
*[https://www.youtube.com/watch?v=abdSoV5FlrE&t=2394s JAROSŁAW JANOWSKI, NESTOR POLSKICH KONSTRUKTORÓW AMATORÓW] wywiad z Jarosławem Janowskim na serwisie YouTube
{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Janowski, Jarosław}}
[[Kategoria:Polscy konstruktorzy lotniczy]]
[[Kategoria:Polscy modelarze]]
[[Kategoria:Ludzie związani z Łodzią]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1943]]
[[Kategoria:Zmarli w 2016]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Lutomiersku]]

title: Jarosław Janowski

Data i miejsce urodzenia: 7 marca 1943 · Lutomiersk

Data i miejsce śmierci: 11 sierpnia 2016 · Łódź

Zawód, zajęcie: konstruktor lotniczy


text:
# Alba (Włochy)
Alba – miasto we Włoszech, w Piemoncie, w prowincji Cuneo, nad Tanaro.

## Historia
- w czasach prehistorycznych teren miasta zamieszkiwany był przez Celtów i Ligurów
- w czasach starożytnego Rzymu znajdowało się tu Alba Pompeia
- po upadku cesarstwa zachodniorzymskiego wielokrotnie najeżdżane przez Burgundczyków, Longobardów i Franków
- w XI wieku uzyskało status wolnego miasta
- w 1796 stolica Republiki Alby i ponownie w 1944 krótkotrwałej Republiki Alby

## Zabytki i miejsca warte zobaczenia
- Piazza del Risorgimento – główny plac miasta, przy którym znajduje się katedra i ratusz
- Museo Civico ze zbiorami z wykopalisk z czasów starożytnego Rzymu

## Współpraca
Miejscowości partnerskie:
- Arlon, Belgia
- Bańska Bystrzyca, Słowacja
- Beausoleil, Francja
- Böblingen, Niemcy
- Medford, Stany Zjednoczone
- Sant Cugat del Vallès, Hiszpania

title: Alba (Włochy)

wikitext:
{{inne znaczenia|miasta we Włoszech|[[Alba|inne znaczenia słowa "Alba"]]}}

{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Alba
 |nazwa oryginalna                =
 |dopełniacz nazwy                =
 |jednostka                       = gmina
 |zdjęcie                         = Alba italy.jpg
 |opis zdjęcia                    = Alba
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            =
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = Piemont
 |1. jednostka administracyjna    =
 |2. jednostka administracyjna    = [[Prowincja Cuneo|Cuneo]]
 |siedziba                        =
 |nazwa kodu statystycznego       = [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]
 |kod statystyczny                = 065001
 |powierzchnia                    = 54 km²
 |wysokość                        = 172 m n.p.m.
 |rok                             = 2007
 |liczba ludności                 = 35 645
 |gęstość zaludnienia             = 551 os./km²
 |numer kierunkowy                = 173
 |kod pocztowy                    = 12051
 |tablice rejestracyjne           =
 |adres urzędu                    =
 |plan                            =
 |mapa                            =
 |nazwa mapy                      = Włoch
 |kod mapy                        = Piemont
 |współrzędne                     = 44°41′N 8°1′E
 |commons                         =
 |www                             = https://www.comune.alba.cn.it/it
}}
'''Alba''' – [[miasto]] we [[Włochy|Włoszech]], w [[Piemont|Piemoncie]], w [[Prowincja Cuneo|prowincji Cuneo]], nad [[Tanaro]].

== Historia ==
* w czasach prehistorycznych teren miasta zamieszkiwany był przez [[Celtowie|Celtów]] i [[Ligurowie|Ligurów]]
* w czasach [[Cesarstwo Rzymskie|starożytnego Rzymu]] znajdowało się tu '''Alba Pompeia'''
* po upadku [[cesarstwo zachodniorzymskie|cesarstwa zachodniorzymskiego]] wielokrotnie najeżdżane przez [[Burgundowie|Burgundczyków]], [[Longobardowie|Longobardów]] i [[Frankowie|Franków]]
* w [[XI wiek]]u uzyskało status wolnego miasta
* w 1796 stolica [[Republika Alby (1796–1801)|Republiki Alby]] i ponownie w 1944 krótkotrwałej [[Republika Alby (1944)|Republiki Alby]]

== Zabytki i miejsca warte zobaczenia ==
* '''Piazza del Risorgimento''' – główny plac miasta, przy którym znajduje się katedra i ratusz
* '''Museo Civico''' ze zbiorami z wykopalisk z czasów starożytnego Rzymu

== Współpraca ==
Miejscowości partnerskie:
* {{Flaga|BEL}} [[Arlon]], [[Belgia]]
* {{flaga|SVK}} [[Bańska Bystrzyca]], [[Słowacja]]
* {{flaga|FRA}} [[Beausoleil]], [[Francja]]
* {{flaga|DEU}} [[Böblingen]], [[Niemcy]]
* {{flaga|USA}} [[Medford (Oregon)|Medford]], [[Stany Zjednoczone]]
* {{flaga|ESP}} [[Sant Cugat del Vallès]], [[Hiszpania]]

{{Prowincja Cuneo}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miejscowości w prowincji Cuneo]]
[[Kategoria:Alba (Włochy)| ]]

title: Alba

Państwo: Włochy

Region: Piemont

Prowincja: Cuneo

Powierzchnia: 54 km²

• gęstość: 551 os./km²


text:
# (7445) Trajanus
(7445) Trajanus (4116 P-L) – planetoida z grupy przecinających orbitę Marsa okrążająca Słońce w ciągu 3,26 lat w średniej odległości 2,2 j.a. Odkryta 24 września 1960 roku.

title: (7445) Trajanus

wikitext:
{{Planetoida infobox
 |       numer = 7445
 |       nazwa = Trajanus
 |  oznaczenie =
 |     zdjęcie =
 |        opis =
 |    odkrywca = [[Cornelis Johannes van Houten|Cornelis van Houten]], [[Ingrid van Houten-Groeneveld]], [[Tom Gehrels]]
 |       dzień = 24 września
 |         rok = 1960
 |występowanie =
 |       epoka =
 |wielka_półoś = 2,1976
 |    mimośród = 0,2429
 |  peryhelium = 1,6636
 |    aphelium = 2,7315
 |         lat = 3
 |         dni = 94
 |      godzin = 22
 |    prędkość = 20,09
 |  nachylenie = 1,18
 |    średnica =
 |        masa =
 |     gęstość =
 |okres_obrotu =
 |      albedo =
 |     jasność = 15
 |         typ =
 | temperatura =
 |    satelity =
}}
'''(7445) Trajanus (4116 P-L)''' – [[planetoida]] z grupy [[planetoidy przecinające orbitę Marsa|przecinających orbitę Marsa]] okrążająca [[Słońce]] w ciągu 3,26 lat w średniej odległości 2,2 [[jednostka astronomiczna|j.a.]] Odkryta [[24 września]] [[1960]] roku.

== Zobacz też ==
* [[lista planetoid 7001–8000]]
* [[lista planetoid]]

== Linki zewnętrzne ==
* {{JPL|7445}}
* {{JPLorb|7445}}
* {{MPC|7445}}

{{SORTUJ:Trajanus}}
[[Kategoria:Planetoidy przecinające orbitę Marsa]]
[[Kategoria:Nazwane planetoidy]]
[[Kategoria:Obiekty astronomiczne odkryte w 1960]]

title: (7445) Trajanus

Odkrywca: Cornelis van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld, Tom Gehrels

Data odkrycia: 24 września 1960

Okres obiegu · wokół Słońca: 3 lata 94 dni 22 godziny