text:
# Roman Martini
Roman Martini (ur. 1909 w Szczakowej, zm. 30 marca 1946 w Krakowie) – polski prokurator.

## Życiorys
Roman Martini urodził się w 1909 w Szczakowej. Był synem nadinspektora i naczelnika głównego urzędu cłowego w Szczakowej.
W 1927 zdał egzamin dojrzałości w V Państwowym Gimnazjum im. Jana Kochanowskiego w Krakowie. W 1931 ukończył studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Równolegle kształcił się w szkole nauk politycznych UJ. W 1934 uzyskał stopień doktora praw na podstawie pracy pt. Zarys urbanizacji i procesu koncentracji miejskiej Polski w dziesięcioleciu 1921–1930. W okresie II Rzeczypospolitej w 1938 został mianowany podprokuratorem Sądu Okręgowego w Kielcach.
Po wybuchu II wojny światowej brał udział w kampanii wrześniowej, w tym podczas obrony Modlina, za co został odznaczony przez Dowództwo Grupy Operacyjnej „Modlin” Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari oraz Krzyżem Walecznych. Po kapitulacji został wzięty przez Niemców do niewoli i osadzony w Oflagu II C Woldenberg, gdzie przebywał do stycznia 1945.
Tuż po powrocie na ziemie polskie zgłosił się do służby w wymiarze sprawiedliwości i został przydzielony do Sądu Specjalnego w Krakowie na stanowisko wiceprokuratora. Zajmował się zbrodniami niemieckimi z okresu wojny na ziemiach polskich. Od czerwca 1945 roku prowadził śledztwo przeciwko Ferdynandowi Goetlowi, Janowi Emilowi Skiwskiemu, Marianowi Wodzińskiemu i Franciszkowi Urbanowi Prochownikowi pod zarzutem ich kolaboracji z Niemcami, a w szczególności udziału w przedsięwzięciach propagandy hitlerowskiej mającej na celu rozpowszechnienie wśród społeczeństwa polskiego wiedzy o zbrodni sowieckiej w Katyniu.
W styczniu 1946 poślubił Stanisławę, wdowę po Stanisławie Schlammie, matkę dwójki dzieci, od 1945 właścicielkę kawiarni „Fregata” przy ulicy Grodzkiej w Krakowie. W tym czasie postanowił zmienić rodzaj i miejsce pracy, decydując się na przenosiny do Katowic i otwarcie kancelarii prawniczej. Swoich planów nie zdążył zrealizować.

### Morderstwo
W nocy 30 marca 1946 został zamordowany w najmowanym pokoju mieszkania przy ulicy Krupniczej 10 w Krakowie. Sekcja zwłok wykazała dwanaście ran tłuczono-miażdżonych głowy zadanych kluczem monterskim oraz cztery rany kłute szyi i klatki piersiowej. Wkrótce po morderstwie aresztowani zostali 17-letnia Jolanta Słapa (uczennica szkoły dramatycznej, nazywana również Maklakiewiczówna, ze względu na nazwisko ojczyma) i jej narzeczony, 20-letni Stanisław Lubicz-Wróblewski (maturzysta). Wyjaśnili, że Słapianka, będąca znajomą dr. Martiniego, umówiła rozmowę z nim, a Wróblewskiemu podsunęła pomysł dokonania morderstwa i rabunku. Podczas rozmowy Wróblewski uderzył Martiniego ciężkim kluczem instalatorskim, ogłuszając go, po czym zakneblował mu usta i kilkakrotnie dźgnął go nożem. Następnie oboje zabrali z mieszkania ubrania, pierścionki, złoty zegarek, złotą bransoletkę, zaś pozostawili tamże ww. klucz instalatorski.
Według śledczych w dotarciu do sprawców pomógł znaleziony w mieszkaniu album z fotografiami znajomych Martiniego, których kolejno sprawdzano i rewidowano ich domy. Słapianka przyznała się do popełnienia morderstwa podczas rewizji w swoim mieszkaniu przy ulicy Śląskiej, gdzie znaleziono część zrabowanych przedmiotów. Inne później ujawniono w mieszkaniu Wróblewskiego, który również przyznał się do zbrodni. W procesie sądowym oboje zostali oskarżeni o popełnienie morderstwa. Wróblewski został w 1947 powtórnie aresztowany i wówczas skazany na karę śmierci i stracony (w wyjaśnieniach podał, że zabójstwo Martiniego było zemstą za uwiedzenie narzeczonej). Sama Jolanta Słapa została skazana na karę 15 lat pozbawienia wolności. W związku ze sprawą morderstwa osoba Romana Martiniego była przedmiotem pogłosek, w którym przypisywano mu niemoralne prowadzenie się, romanse, przechowywanie kosztowności.
Roman Martini został pochowany w grobowcu rodziny Nowińskich na cmentarzu Rakowickim w Krakowie 4 kwietnia 1946. Po śmierci Romana Martiniego jego żona urodziła córkę Małgorzatę.

### Niepotwierdzona historia
Aktualne opracowanie Narodowego Centrum Kultury (NCK) wyklucza prawdziwość plotek o związku śmierci Martiniego ze zbrodnią katyńską. Według niepotwierdzonych informacji, zabójstwo Romana Martiniego mogło zostać zainscenizowane. Podczas swojej pracy miał odnaleźć tajny raport z 10 czerwca 1940 autorstwa kierownika zarządu NKWD obwód Mińsk, Tartakowa, potwierdzający likwidację trzech polskich obozów jenieckich, Kozielsk, Ostaszków i Starobielsk, na wiosnę 1940 (tzw. „raport Tartakowa”). Informacje o powiązaniu śmierci Martiniego ze sprawą katyńską docierały anonimowo do jego żony Stanisławy, która w okresie PRL była inwigilowana przez komunistyczne służby bezpieczeństwa; ponadto w powojennych audycjach „Głosu Ameryki” R. Martini był wskazywany wśród ustalających sprawców zbrodni katyńskiej. Według innej wersji Roman Martini miał zginąć w upozorowanej sprawie kryminalnej za to, że usiłował wskazać na sprawstwo zbrodni katyńskiej dokonane przez Sowietów.

title: Roman Martini

wikitext:
{{Biogram infobox
 |imię i nazwisko           = Roman Martini
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |alt grafiki               =
 |data urodzenia            = 1909
 |miejsce urodzenia         = [[Szczakowa]]
 |data śmierci              = 30 marca 1946
 |miejsce śmierci           = Kraków
 |przyczyna śmierci         = zabójstwo
 |miejsce spoczynku         = [[cmentarz Rakowicki|cmentarz Rakowicki w Krakowie]]
 |zawód                     = [[Prawo|prawnik]]
 |narodowość                = polska
 |tytuł naukowy             = [[Doktor (stopień naukowy)|doktor]]
 |edukacja                  = [[III Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kochanowskiego w Krakowie|Państwowe Gimnazjum V im. Jana Kochanowskiego w Krakowie]]
 |Alma Mater                = [[Uniwersytet Jagielloński]]
 |stanowisko                = [[prokurator]]
 |małżeństwo                = Stanisława
 |dzieci                    = Małgorzata
 |odznaczenia               = {{order|VM|KS}} {{order|KW|1}}
 |commons                   =
}}
'''Roman Martini''' (ur. [[1909]] w [[Szczakowa|Szczakowej]], zm. [[30 marca]] [[1946]] w [[Kraków|Krakowie]]) – polski [[prokurator]].

== Życiorys ==
Roman Martini urodził się w 1909 w Szczakowej<ref name="DP1946-93">{{Cytuj pismo | tytuł = Ś. p. prokurator dr Roman Martini | czasopismo = [[Dziennik Polski]] | strony = 6 | data = Nr 93 z 3 kwietnia 1946 | url = http://mbc.malopolska.pl/dlibra/docmetadata?id=16463}}</ref>. Był synem nadinspektora i naczelnika głównego urzędu cłowego w Szczakowej<ref name="DP1946-93" />.

W 1927 zdał egzamin dojrzałości w [[III Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kochanowskiego w Krakowie|V Państwowym Gimnazjum im. Jana Kochanowskiego w Krakowie]]<ref name="DP1946-93" /><ref>{{Cytuj pismo |tytuł = Ruch służbowy |url = https://www.pbc.rzeszow.pl/publication/12735|czasopismo = Dziennik Urzędowy Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Rzeczypospolitej Polskiej |wolumin = Nr 13 |strony = 247 |data = 15 sierpnia 1925}}</ref>. W 1931 ukończył studia na [[Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego|Wydziale Prawa]] [[Uniwersytet Jagielloński|Uniwersytetu Jagiellońskiego]]<ref name="DP1946-93" />. Równolegle kształcił się w szkole nauk politycznych UJ<ref name="DP1946-93" />. W 1934 uzyskał stopień [[doktor]]a [[Prawo|praw]] na podstawie pracy pt. ''Zarys urbanizacji i procesu koncentracji miejskiej Polski w dziesięcioleciu 1921–1930''. W okresie II Rzeczypospolitej w 1938 został mianowany podprokuratorem Sądu Okręgowego w [[Kielce|Kielcach]]<ref name="DP1946-93" />.

Po wybuchu [[II wojna światowa|II wojny światowej]] brał udział w [[Kampania wrześniowa|kampanii wrześniowej]], w tym podczas [[Obrona Modlina (1939)|obrony Modlina]], za co został odznaczony przez Dowództwo [[Grupa Operacyjna „Modlin”|Grupy Operacyjnej „Modlin”]] [[Order Virtuti Militari|Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari]] oraz [[Krzyż Walecznych|Krzyżem Walecznych]]<ref name="DP1946-93" /><ref>[[Adam Massalski]], Stanisław Meducki: [https://books.google.com/books?ei=2eLZTuroFuKE4gS_vYj3DQ&ct=result&hl=pl&id=76g0AAAAIAAJ&dq=%22roman+martini%22+virtuti+militari&q=%22roman+martini%22+#search_anchor ''Kielce w latach okupacji hitlerowskiej 1939-1945''], Wrocław 1986, s. 36. {{ISBN|8304018659}}.</ref>. Po kapitulacji został wzięty przez Niemców do niewoli i osadzony w [[Oflag II C Woldenberg|Oflagu II C Woldenberg]], gdzie przebywał do stycznia 1945<ref name="DP1946-93" />.

Tuż po powrocie na ziemie polskie zgłosił się do służby w wymiarze sprawiedliwości i został przydzielony do Sądu Specjalnego w Krakowie na stanowisko wiceprokuratora<ref name="DP1946-93" /><ref name="DP1946-91">{{Cytuj pismo | tytuł = Zamordowanie prokuratora dr Romana Martiniego | czasopismo = [[Dziennik Polski]] | strony = 4 | wolumin=Nr 91 | data = 1 kwietnia 1946 | url = http://mbc.malopolska.pl/dlibra/docmetadata?id=16460}}</ref><ref>{{cytuj stronę|autor=[[Andrzej Przewoźnik]]|url=http://tygodnik.onet.pl/zeznanie-kardynala/85xsn|tytuł=Zeznanie Kardynała|data=1 stycznia 2015|opublikowany=tygodnik.onet.pl|data dostępu=2015-01-12}}</ref>. Zajmował się zbrodniami niemieckimi z okresu wojny na ziemiach polskich<ref name="DP1946-93" />. Od czerwca 1945 roku prowadził śledztwo przeciwko [[Ferdynand Goetel|Ferdynandowi Goetlowi]], [[Jan Emil Skiwski|Janowi Emilowi Skiwskiemu]], [[Marian Wodziński|Marianowi Wodzińskiemu]] i Franciszkowi Urbanowi Prochownikowi pod zarzutem ich kolaboracji z [[III Rzesza|Niemcami]], a w szczególności udziału w przedsięwzięciach propagandy hitlerowskiej mającej na celu rozpowszechnienie wśród społeczeństwa polskiego wiedzy o [[Zbrodnia katyńska|zbrodni sowieckiej w Katyniu]]<ref>[[Stanisław Maria Jankowski]]: [https://ipn.gov.pl/download.php?s=1&id=22201 ''Czterdziestu co godzinę'', Warszawa 2002, s. 34]. {{ISBN|8390587785}}.</ref>.

[[Plik:Kraków, ul. Krupnicza 10. fot. 01.JPG|mały|240px|Kamienica przy ulicy Krupniczej 10 w Krakowie (pośrodku)]]
[[Plik:Tomb of Nowiński and Martini families at Rakowicki Cemetery.jpg|thumb|240px|Grobowiec Martinich i Nowińskich]]
W styczniu 1946 poślubił Stanisławę, wdowę po Stanisławie Schlammie, matkę dwójki dzieci, od 1945 właścicielkę kawiarni „Fregata” przy [[Ulica Grodzka w Krakowie|ulicy Grodzkiej w Krakowie]]. W tym czasie postanowił zmienić rodzaj i miejsce pracy, decydując się na przenosiny do Katowic i otwarcie kancelarii prawniczej. Swoich planów nie zdążył zrealizować.

=== Morderstwo ===
W nocy 30 marca 1946 został zamordowany w najmowanym pokoju mieszkania przy [[Ulica Krupnicza w Krakowie|ulicy Krupniczej]] 10 w Krakowie<ref name="NCK">{{cytuj |url=https://www.nck.pl/projekty-kulturalne/projekty/pamietam-katyn-1940/aktualnosci/dramat-prokuratora-martiniego |tytuł=Dramat prokuratora Martiniego |opublikowany=nck.pl |praca=Narodowe Centrum Kultury |data=1 stycznia 2010 |data dostępu=2023-06-17}}</ref><ref name="PamSpr">{{Cytuj | tytuł = Śmierć na ulicach Krakowa w latach 1945-1947 w materiale archiwalnym krakowskiego Zakładu Medycyny Sądowej | autor=Tomasz Konopka |czasopismo = Pamięć i Sprawiedliwość | wolumin = 4/2 (8) | s = 148 | data = 2005 | url = https://bazhum.muzhp.pl/media/files/Pamiec_i_Sprawiedliwosc/Pamiec_i_Sprawiedliwosc-r2005-t4-n2_(8)/Pamiec_i_Sprawiedliwosc-r2005-t4-n2_(8)-s143-157/Pamiec_i_Sprawiedliwosc-r2005-t4-n2_(8)-s143-157.pdf}}</ref><ref name="DP1946-91" />. Sekcja zwłok wykazała dwanaście [[Rana tłuczona|ran tłuczono-miażdżonych]] głowy zadanych kluczem monterskim oraz cztery [[rana kłuta|rany kłute]] szyi i klatki piersiowej<ref name="PamSpr" />. Wkrótce po morderstwie aresztowani zostali 17-letnia Jolanta Słapa (uczennica szkoły dramatycznej, nazywana również Maklakiewiczówna, ze względu na nazwisko ojczyma<ref name="ZK" />) i jej narzeczony, 20-letni Stanisław Lubicz-Wróblewski (maturzysta)<ref name="DR">{{Cytuj pismo | tytuł = Ujęcie morderców prokuratora Martiniego | czasopismo = [[Dziennik Rzeszowski]] | wolumin = Nr 86 | strony = 2 | data = 10 kwietnia 1946 | url = https://www.pbc.rzeszow.pl/publication/2306}}</ref>. Wyjaśnili, że Słapianka, będąca znajomą dr. Martiniego, umówiła rozmowę z nim, a Wróblewskiemu podsunęła pomysł dokonania morderstwa i rabunku<ref name="DR" />. Podczas rozmowy Wróblewski uderzył Martiniego ciężkim kluczem instalatorskim, ogłuszając go, po czym zakneblował mu usta i kilkakrotnie dźgnął go nożem<ref name="DR" />. Następnie oboje zabrali z mieszkania ubrania, pierścionki, złoty zegarek, złotą bransoletkę, zaś pozostawili tamże ww. klucz instalatorski<ref name="DR" />.

Według śledczych w dotarciu do sprawców pomógł znaleziony w mieszkaniu album z fotografiami znajomych Martiniego, których kolejno sprawdzano i rewidowano ich domy<ref name="DR" />. Słapianka przyznała się do popełnienia morderstwa podczas rewizji w swoim mieszkaniu przy ulicy Śląskiej, gdzie znaleziono część zrabowanych przedmiotów<ref name="DR" />. Inne później ujawniono w mieszkaniu Wróblewskiego, który również przyznał się do zbrodni<ref name="DR" />. W procesie sądowym oboje zostali oskarżeni o popełnienie morderstwa. Wróblewski został w 1947 powtórnie aresztowany i wówczas skazany na karę śmierci i stracony (w wyjaśnieniach podał, że zabójstwo Martiniego było zemstą za uwiedzenie narzeczonej)<ref name="ZK">{{Cytuj pismo | tytuł = Historia pewnego kłamstwa | czasopismo = [[Zeszyty Katyńskie]] | wolumin = Nr 19 | strony = 79–113 | data = 2004 | url = http://web.archive.org/web/20101003100804/http://www.ipn.gov.pl:80/download.php?s=1&id=22261}}</ref>. Sama Jolanta Słapa została skazana na karę 15 lat pozbawienia wolności. W związku ze sprawą morderstwa osoba Romana Martiniego była przedmiotem pogłosek, w którym przypisywano mu niemoralne prowadzenie się, romanse, przechowywanie kosztowności.

Roman Martini został pochowany w grobowcu rodziny Nowińskich na [[cmentarz Rakowicki|cmentarzu Rakowickim w Krakowie]] 4 kwietnia 1946<ref name="DP1946-93" /><ref>{{Cytuj stronę | url = https://zck-krakow.pl/locator | tytuł = Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie. Internetowy lokalizator grobów. Roman Martini | opublikowany = rakowice.eu | data dostępu = 2017-04-03}}</ref>. Po śmierci Romana Martiniego jego żona urodziła córkę Małgorzatę.

=== Niepotwierdzona historia ===
Aktualne opracowanie [[Narodowe Centrum Kultury|Narodowego Centrum Kultury (NCK)]] wyklucza prawdziwość plotek o związku śmierci Martiniego ze zbrodnią katyńską<ref name="NCK" /><ref>[[Józef Mackiewicz]],  [http://www.katyn-books.ru/archive/polish/Zbrodnia_katynska_2.html#_ftn28 ''Tajemnica szwedzkiego dossier''] „''Wiadomości''” Londyn 1949, nr 41, przypis 28 [[Jacek Trznadel|J. Trznadla]].</ref>. Według niepotwierdzonych informacji, zabójstwo Romana Martiniego mogło zostać zainscenizowane. Podczas swojej pracy miał odnaleźć tajny raport z 10 czerwca 1940 autorstwa kierownika zarządu NKWD obwód Mińsk, Tartakowa, potwierdzający likwidację trzech polskich obozów jenieckich, [[Kozielsk]], [[Ostaszków]] i [[Starobielsk]], na wiosnę 1940 (tzw. „[[raport Tartakowa]]”). Informacje o powiązaniu śmierci Martiniego ze sprawą katyńską docierały anonimowo do jego żony Stanisławy, która w okresie PRL była inwigilowana przez komunistyczne służby bezpieczeństwa; ponadto w powojennych audycjach [[Głos Ameryki|„Głosu Ameryki”]] R. Martini był wskazywany wśród ustalających sprawców zbrodni katyńskiej. Według innej wersji Roman Martini miał zginąć w upozorowanej sprawie kryminalnej za to, że usiłował wskazać na sprawstwo zbrodni katyńskiej dokonane przez Sowietów<ref>{{Cytuj książkę | autor = Michał Pawlicki | tytuł = Katyń 1940-2010. Katalog wystawy | wydawca = Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. Witolda Gombrowicza w Kielcach | miejsce = Kielce | data = 9-30 kwietnia 2010 | strony = 7 | isbn = 978-83-60108-82-6 | rozdział = Wstęp | url = http://sbc.wbp.kielce.pl/Content/7718/PDF/Katyn_katalog_wystawy.pdf}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj|autor = Józef Bratko |tytuł = Dlaczego zginąłeś, prokuratorze? |data = 1998 |isbn = 83-85816-70-4 |miejsce = Kraków |wydawca = Stowarzyszenie Twórcze. Krakowski Klub Artystyczno-Literacki |oclc = 751000554}}
* {{Cytuj książkę | autor = [[Stanisław Maria Jankowski]], [[Edward Miszczak]] | tytuł = Powrót do Katynia | wydawca = [[Krajowa Agencja Wydawnicza]] | miejsce = Rzeszów | data = 1990 | strony = 112-120 | isbn = 83-03-03194-5 | rozdział = Nie dajcie pogrzebać prawdy. Relacja Stanisławy Martini}}
* {{cytuj stronę|url=http://archive.is/20150114052143/http://www.pamietamkatyn1940.pl/222.html|tytuł=Dramat prokuratora Martiniego|opublikowany=pamietamkatyn1940.pl|data dostępu=2015-01-11}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Martini, Roman}}
[[Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego]]
[[Kategoria:Jeńcy Oflagu II C Woldenberg]]
[[Kategoria:Ludzie związani z Kielcami]]
[[Kategoria:Ludzie związani ze zbrodnią katyńską]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita)]]
[[Kategoria:Ofiary zabójstw w Polsce Ludowej]]
[[Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim]]
[[Kategoria:Prokuratorzy II Rzeczypospolitej]]
[[Kategoria:Sędziowie i prokuratorzy aparatu represji w Polsce (1944–1956)]]
[[Kategoria:Obrońcy Modlina (1939)]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1909]]
[[Kategoria:Zmarli w 1946]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Szczakowej]]

title: Roman Martini

Data i miejsce urodzenia: 1909 · Szczakowa

Data i miejsce śmierci: 30 marca 1946 · Kraków

Przyczyna śmierci: zabójstwo

Miejsce spoczynku: cmentarz Rakowicki w Krakowie

Zawód, zajęcie: prawnik

Narodowość: polska

Tytuł naukowy: doktor

Alma Mater: Uniwersytet Jagielloński

Stanowisko: prokurator

Małżeństwo: Stanisława

Dzieci: Małgorzata


text:
# Prowincja Belluno
Prowincja Belluno (wł. Provincia di Belluno) – prowincja we Włoszech.
Nadrzędną jednostką podziału administracyjnego jest region (tu: Wenecja Euganejska), a podrzędną jest gmina. Prowincja Belluno dzieli się na 69 gmin.

wikiname: plwiki

title: Prowincja Belluno

in_language: pl

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Belluno
 |nazwa oryginalna                = Provincia di Belluno
 |dopełniacz nazwy                =
 |jednostka                       = [[Prowincje Włoch|prowincja]]
 |zdjęcie                         =
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            =
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = Wenecja Euganejska
 |siedziba                        = [[Belluno]]
 |kod statystyczny                = [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]: 025
 |stanowisko zarządzającego       = prezydent
 |zarządzający                    = Sergio Reolon
 |powierzchnia                    = 3677 km²
 |rok                             =
 |liczba ludności                 = 209 550
 |gęstość zaludnienia             = 57 os./km²
 |numer kierunkowy                = 0437
 |kod pocztowy                    = 32100, 32010-32047
 |tablice rejestracyjne           = BL
 |adres urzędu                    =
 |plan                            =
 |mapa                            = Belluno posizione.png
 |nazwa mapy                      = Włoch
 |współrzędne                     =
 |commons                         =
 |www                             = http://www.provincia.belluno.it/
}}
'''Prowincja Belluno''' ([[język włoski|wł.]] ''Provincia di Belluno'') – [[prowincje Włoch|prowincja we Włoszech]].

Nadrzędną jednostką podziału administracyjnego jest region (tu: [[Wenecja Euganejska]]), a podrzędną jest gmina. Prowincja Belluno dzieli się na 69 gmin.

== Zobacz też ==
* [[Włochy]]

{{Włochy}}
{{Prowincja Belluno}}
{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Prowincja Belluno|!]]
[[Kategoria:Prowincje w Wenecji Euganejskiej|Belluno]]

title: BellunoProvincia di Belluno

Herb: Flaga

Państwo: Włochy

Region: Wenecja Euganejska

Siedziba: Belluno

Kod statystyczny: ISTAT: 025

Prezydent: Sergio Reolon

• gęstość: 57 os./km²

Tablice rejestracyjne: BL


text:
# USS Sargent Bay (CVE-83)
USS Sargent Bay (CVE-83) – amerykański lotniskowiec eskortowy typu Casablanca, który w końcowym okresie II wojny światowej wchodził w skład floty Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych. Został odznaczony sześcioma battle star za udział w wojnie na Pacyfiku.
Po wojnie brał udział w operacji Magic Carpet.

title: USS Sargent Bay (CVE-83)

wikitext:
{{Okręt infobox
 |nazwa                  = USS Sargent Bay (CVE-83)
 |grafika                = USS Sargent Bay (CVE-83) underway 1944.jpg
 |opis grafiki           =
 |klasa                  = [[lotniskowiec eskortowy]]
 |typ                    = [[lotniskowce eskortowe typu Casablanca|''Casablanca'']]
 |projekt                =
 |oznaczenie NATO        =
 |stocznia               = Kaiser Shipyards
 |początek budowy        =
 |położenie stępki       = 8 listopada 1943
 |wodowanie              = 31 stycznia 1944
 |1. bandera             = Stany Zjednoczone
 |1. wersja bandery      = wojenna-48
 |1. nazwa               = USS „Sargent Bay” (CVE-83)
 |1. wejście do służby   = 9 marca 1944
 |1. wycofanie ze służby = 23 czerwca 1946
 |zatopiony              =
 |zatonął                =
 |los okrętu             = sprzedany na złom 30 lipca 1959
 |wyporność              = lekka: 7800 ton
pełna: 10 400 ton
 |długość                = całkowita 156,1 m
 |szerokość              = 19,9 m
maksymalna 32,9 m
 |zanurzenie             = 6,9 m
 |rodzaj kadłuba         =
 |materiał kadłuba       =
 |napęd                  = 2 pięciocylindrowe silniki Skinner Unaflow 9000 shp
4 kotły 285 psi
2 śruby napędowe
 |prędkość               = 19 węzłów
 |prędkość taktyczna     =
 |zasięg                 = 10 240 mil morskich przy prędkości 15 węzłów
 |sensory                =
 |uzbrojenie             = 1 działo kalibru 127 mm
8 podwójnych działek kalibru 40 mm
20 działek kalibru 20 mm
 |wyrzutnie torpedowe    =
 |opancerzenie           =
 |wyposażenie            =
 |wyposażenie lotnicze   = 27 samolotów
 |załoga                 = 923 ludzi
 |commons                = Category:USS Sargent Bay (CVE-83)
}}
'''USS Sargent Bay (CVE-83)''' – amerykański [[lotniskowiec eskortowy]] typu ''[[lotniskowce eskortowe typu Casablanca|Casablanca]]'', który w końcowym okresie [[II wojna światowa|II wojny światowej]] wchodził w skład floty [[United States Navy|Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych]]. Został odznaczony sześcioma {{link-interwiki|Service star|tekst=battle star|Q=Q2035234}} za udział w [[wojna na Pacyfiku|wojnie na Pacyfiku]].

Po wojnie brał udział w operacji [[Operacja Magic Carpet (1945)|''Magic Carpet'']].

== Bibliografia ==
* [http://www.hazegray.org/danfs/carriers/cve83.txt DANFS]
* [http://www.navsource.org/archives/03/083.htm navsource.org]

{{lotniskowce typu Casablanca}}
{{SORTUJ:Sargent Bay (CVE-83)}}

[[Kategoria:Lotniskowce eskortowe typu Casablanca]]
[[Kategoria:Amerykańskie lotniskowce eskortowe z okresu II wojny światowej]]

title: USS Sargent Bay (CVE-83)

Klasa: lotniskowiec eskortowy

Typ: Casablanca

Stocznia: Kaiser Shipyards

Położenie stępki: 8 listopada 1943

Wodowanie: 31 stycznia 1944

Nazwa: USS „Sargent Bay” (CVE-83)

Wejście do służby: 9 marca 1944

Wycofanie ze służby: 23 czerwca 1946

Los okrętu: sprzedany na złom 30 lipca 1959

Wyporność: lekka: 7800 ton · pełna: 10 400 ton

Długość: całkowita 156,1 m

Szerokość: 19,9 m · maksymalna 32,9 m

Prędkość: 19 węzłów

Załoga: 923 ludzi


text:
# 26. poprawka do Konstytucji Stanów Zjednoczonych
26. poprawka do Konstytucji Stanów Zjednoczonych przyznawała prawa wyborcze obywatelom, którzy skończyli 18. rok życia. Poprawka weszła w życie 1 lipca 1971 roku.

## Treść
Section 1. The right of citizens of the United States, who are eighteen years of age or older, to vote shall not be denied or abridged by the United States or by any State on account of age.
Section 2. The Congress shall have the power to enforce this article by appropriate legislation.

co można przetłumaczyć jako:

Dział 1. Stany Zjednoczone ani jakikolwiek Stan nie mogą ze względu na wiek pozbawić lub ograniczyć praw wyborczych obywateli Stanów Zjednoczonych, którzy ukończyli osiemnaście lub więcej lat.
Dział 2. Kongres będzie uprawniony do wprowadzenia w życie niniejszego artykułu drogą specjalnego ustawodawstwa.

wikitext:
'''26. poprawka do Konstytucji Stanów Zjednoczonych''' przyznawała prawa wyborcze obywatelom, którzy skończyli 18. rok życia. Poprawka weszła w życie 1 lipca 1971 roku.

== Treść ==
{{Cytat
 |treść = {{J|en|'''Section 1.''' The right of citizens of the United States, who are eighteen years of age or older, to vote shall not be denied or abridged by the United States or by any State on account of age.
'''Section 2.''' The Congress shall have the power to enforce this article by appropriate legislation.}}
}}

co można przetłumaczyć jako:

{{Cytat
 |treść = '''Dział 1.''' Stany Zjednoczone ani jakikolwiek Stan nie mogą ze względu na wiek pozbawić lub ograniczyć praw wyborczych obywateli Stanów Zjednoczonych, którzy ukończyli osiemnaście lub więcej lat.
'''Dział 2.''' Kongres będzie uprawniony do wprowadzenia w życie niniejszego artykułu drogą specjalnego ustawodawstwa<ref>{{Cytuj | url=http://www.psz.pl/tekst-5936/Malgorzata-Gogol-System-polityczny-USA/Str-3 | tytuł=psz.pl - Małgorzata Gogół: System polityczny USA | opublikowany=www.psz.pl | język=pl | archiwum=https://web.archive.org/web/20090601213559/http://www.psz.pl/tekst-5936/Malgorzata-Gogol-System-polityczny-USA/Str-3 | zarchiwizowano=2009-06-01 | data dostępu=2017-11-21}}</ref>.
}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Konstytucja Stanów Zjednoczonych}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Poprawki do Konstytucji Stanów Zjednoczonych]]
[[Kategoria:1971 w Stanach Zjednoczonych]]
[[Kategoria:Wybory w Stanach Zjednoczonych]]


text:
# Virginia Dighero
Virginia Dighero-Zolezzi (ur. 24 grudnia 1891, zm. 28 grudnia 2005) – Włoszka znana z długowieczności.
Przez pewien czas była uważana za rekordzistkę długowieczności we Włoszech; w czerwcu 2005 poprawiła wynik Marii Teresy Fumaroli, która zmarła dwa lata wcześniej w wieku 113 lat, a we wrześniu t.r. także Amalii Ruggieri Barone (starszej o kilka miesięcy od Fumaroli Ligorio, ale zmarłej na emigracji w USA). Ostatecznie jednak rekord długowieczności we Włoszech został pobity 28 listopada 2010 przez Venere Pizzinato-Papo. Po śmierci Holenderki Hendrikje van Andel-Schipper w sierpniu 2005 Virginia Dighero została najstarszą żyjącą osobą w Europie. Zmarła cztery dni po ukończeniu 114 lat.
W chwili śmierci w klasyfikacji najstarszych osób na świecie, prowadzonej przez Księgę Guinnessa i amerykański ośrodek badawczy Gerontology Research Group, zajmowała 7. miejsce. Klasyfikacje te są niepełne (obejmują jedynie osoby o odpowiednio udokumentowanej dacie urodzenia) i uzupełniane na bieżąco, co pokazuje przykład Ekwadorki Marii Capovilli, uznanej za najstarszą osobę na świecie z ponad półtorarocznym opóźnieniem.

title: Virginia Dighero

wikitext:
'''Virginia Dighero-Zolezzi''' (ur. [[24 grudnia]] [[1891]], zm. [[28 grudnia]] [[2005]]) – [[Włochy|Włoszka]] znana z długowieczności.

Przez pewien czas była uważana za rekordzistkę długowieczności we Włoszech; w czerwcu 2005 poprawiła wynik [[Maria Teresa Fumarola|Marii Teresy Fumaroli]], która zmarła dwa lata wcześniej w wieku 113 lat, a we wrześniu t.r. także Amalii Ruggieri Barone (starszej o kilka miesięcy od Fumaroli Ligorio, ale zmarłej na emigracji w USA). Ostatecznie jednak rekord długowieczności we Włoszech został pobity 28 listopada 2010 przez [[Venere Pizzinato-Papo]]. Po śmierci Holenderki [[Hendrikje van Andel-Schipper]] w sierpniu 2005 Virginia Dighero została najstarszą żyjącą osobą w Europie. Zmarła cztery dni po ukończeniu 114 lat.

W chwili śmierci w klasyfikacji najstarszych osób na świecie, prowadzonej przez ''Księgę Guinnessa'' i amerykański ośrodek badawczy Gerontology Research Group, zajmowała 7. miejsce. Klasyfikacje te są niepełne (obejmują jedynie osoby o odpowiednio udokumentowanej dacie urodzenia) i uzupełniane na bieżąco, co pokazuje przykład Ekwadorki [[Maria Capovilla|Marii Capovilli]], uznanej za najstarszą osobę na świecie z ponad półtorarocznym opóźnieniem.

== Zobacz też ==
* [[Lista najstarszych ludzi we Włoszech]]

{{Długowieczność}}

{{SORTUJ:Dighero-Zolezzi Virginia}}
[[Kategoria:Włoscy superstulatkowie]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1891]]
[[Kategoria:Zmarli w 2005]]


text:
# Varzo
Varzo – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Piemont, w prowincji Cusio Ossola. Położona około 130 kilometrów na północny wschód od Turynu i około 35 kilometrów na północny zachód od Verbanii, na granicy ze Szwajcarią.
Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwały 2244 osoby, 23,9 os./km².

title: Varzo

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Varzo
 |nazwa oryginalna                =
 |dopełniacz nazwy                =
 |jednostka                       = gmina
 |zdjęcie                         =
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            =
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = Piemont
 |1. jednostka administracyjna    =
 |2. jednostka administracyjna    = [[Prowincja Cusio Ossola|Cusio Ossola]]
 |siedziba                        =
 |nazwa kodu statystycznego       = [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]
 |kod statystyczny                = 103071
 |powierzchnia                    = 94 km²
 |rok                             = 2004
 |liczba ludności                 = 2244
 |gęstość zaludnienia             = 23,9 os./km²
 |numer kierunkowy                = 0324
 |kod pocztowy                    = 29039
 |tablice rejestracyjne           =
 |adres urzędu                    =
 |plan                            =
 |mapa                            =
 |nazwa mapy                      = Włoch
 |kod mapy                        = Piemont
 |współrzędne                     = 46°12′N 8°15′E
 |commons                         =
 |www                             = http://www.comune.varzo.vb.it/it-it/home
}}
'''Varzo''' – miejscowość i gmina we [[Włochy|Włoszech]], w regionie [[Piemont]], w prowincji [[prowincja Cusio Ossola|Cusio Ossola]]. Położona około 130 kilometrów na północny wschód od Turynu i około 35 kilometrów na północny zachód od Verbanii, na granicy ze Szwajcarią.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwały 2244 osoby, 23,9 os./km².

== Bibliografia ==
* [http://www.istat.it Istituto Nazionale di Statistica]

== Linki zewnętrzne ==
* [http://webcam.alpeveglia.it/ Webcam Park Naturalny Alpe Veglia Alpe Devero]

{{Prowincja Cusio Ossola}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miejscowości w prowincji Cusio Ossola]]

title: Varzo

Region: Piemont

Prowincja: Cusio Ossola

Powierzchnia: 94 km²


text:
# Anna Arno
Anna Arno (ur. 1984) – polska poetka, pisarka, eseistka i tłumaczka, z wykształcenia historyczka sztuki; publikuje pod pseudonimem.

## Życiorys
Pochodzi z Zabrza. W okresie szkolnym stypendystka Krajowego Funduszu na rzecz Dzieci. Ukończyła I Liceum Ogólnokształcące im. Bartłomieja Nowodworskiego w Krakowie, Sarah Lawrence College, historię sztuki na Uniwersytecie Nowojorskim (Institute of Fine Arts).
Laureatka Nagrody im. Konstantego A. Jeleńskiego przyznawanej przez „Zeszyty Literackie” za debiut, Nagrody w dziedzinie poezji im. Josifa Brodskiego „Zeszytów Literackich” w 2003 oraz w 2021 II Nagrody ZAIKS-u „Kultura w pandemii, pandemia w kulturze” w kategorii Reportaż. W 2022 została nominowana do Górnośląskiej Nagrody Literackiej „Juliusz” za Tam, za kasztanami, jest świat. Paul Celan. Biografia.
Publikuje pod pseudonimem. Autorka małej prozy Okna (Zeszyty Literackie, 2014) i Ten kraj (Wydawnictwo Literackie 2018), jak również  biografii: Niebezpieczny poeta. Konstanty Ildefons Gałczyński (Znak, 2013), Jaka szkoda: krótkie życie Pauli Modersohn-Becker (słowo/obraz terytoria, 2015) oraz Kot. Opowieść o Konstantym A. Jeleńskim (Iskry, 2020).
Przekłada z francuskiego i angielskiego. Publikuje m.in. w „Znaku”, „Gazecie Wyborczej”, „Przekroju” i „Zeszytach Literackich”.
W 2020 wraz z Markiem Zagańczykiem i Mikołajem Nowakiem-Rogozińskim założyła wydawnictwo Próby.
Mieszka w Krakowie.

## Publikacje

### Autorskie
- Niebezpieczny poeta: Konstanty Ildefons Gałczyński, Kraków: Wydawnictwo Znak, 2013, ISBN 978-83-240-2770-5[12].
- Okna, Warszawa: Fundacja Zeszytów Literackich, 2014[13].
- Jaka szkoda: krótkie życie Pauli Modersohn-Becker, Gdańsk: wydawnictwo słowo/obraz terytoria (Fundacja Terytoria Książki) 2015, ISBN 978-83-7908-033-5[14].
- Ten kraj, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2018, ISBN 978-83-08-06548-8[15].
- Kot. Opowieść O Konstantym A. Jeleńskim, Warszawa: Wydawnictwo Iskry, 2020, ISBN 978-83-244-1068-2[16].
- Tam, za kasztanami, jest świat. Paul Celan. Biografia, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2021, ISBN 978-83-08-07454-1[17].

### Tłumaczenia
- Bajki o księżniczkach, Kraków: Wydawnictwo Zielona Sowa, 2010.
- Daniel Arasse, Nie widać nic: opowiadanie obrazów, Kraków: DodoEditor, 2012.
- Daniel Arasse, Detal: historia malarstwa w zbliżeniu, Kraków: DodoEditor, 2013.
- Sabrina Benaim, Depresja i inne magiczne sztuczki, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2018.

title: Anna Arno

wikitext:
{{Artysta infobox
 |imię i nazwisko      = Anna Arno
 |imię i nazwisko org  =
 |pełne imię i nazwisko org =
 |pseudonim            =
 |grafika              =
 |opis grafiki         =
 |pełne imię i nazwisko =
 |data urodzenia       = [[1984]]
 |miejsce urodzenia    =
 |data śmierci         =
 |miejsce śmierci      =
 |narodowość           =
 |język                = polski
 |Alma Mater           = Sarah Lawrence College, Institute of Fine Arts [[Uniwersytet Nowojorski]]
 |dziedzina sztuki     = [[literatura piękna]], [[poezja]]
 |epoka                =
 |muzeum artysty       =
 |ważne dzieła         = * „Kot. Opowieść o Konstantym A. Jeleńskim” (2020)
 |faksymile            =
 |opis faksymile       =
 |odznaczenia          =
 |nagrody              = * Nagroda im. Konstantego A. Jeleńskiego [[Zeszyty Literackie|„Zeszytów Literackich”]] za debiut <br>
* Nagrody im. Josifa Brodskiego  [[Zeszyty Literackie|„Zeszytów Literackich”]] w dziedzinie poezji
 |commons              =
 |wikiźródła           =
 |wikicytaty           =
 |www                  =
}}
'''Anna Arno''' (ur. [[1984]]) – polska poetka, pisarka, eseistka i tłumaczka, z wykształcenia historyczka sztuki; publikuje pod pseudonimem<ref>{{Cytuj |autor = Przekrój |tytuł = Anna Arno biogram |data dostępu = 2021-03-16 |opublikowany = przekroj.pl |url = https://przekroj.pl/autorzy/anna-arno}}</ref>.

== Życiorys ==
Pochodzi z [[Zabrze|Zabrza]]. W okresie szkolnym stypendystka [[Krajowy Fundusz na rzecz Dzieci|Krajowego Funduszu na rzecz Dzieci]]<ref>''Poezja'', „[[Biuletyn Prac Stypendystów Krajowego Funduszu na rzecz Dzieci]]” (13), 2002, {{ISBN|83-901470-7-6}}</ref>. Ukończyła [[I Liceum Ogólnokształcące im. Bartłomieja Nowodworskiego w Krakowie]], Sarah Lawrence College, [[Historia sztuki|historię sztuki]] na [[Uniwersytet Nowojorski|Uniwersytecie Nowojorskim]] (Institute of Fine Arts).

Laureatka Nagrody im. Konstantego A. Jeleńskiego przyznawanej przez „Zeszyty Literackie” za debiut<ref>{{Cytuj |autor =  |tytuł = Noty o autorach |czasopismo = [[Zeszyty Literackie]] |data =  |issn = 0751-0357 |numer = 4 (88)/2004 |s = 201}}</ref>, Nagrody w dziedzinie poezji im. Josifa Brodskiego „Zeszytów Literackich” w 2003<ref>„[[Zeszyty Literackie]]”, 2019 wykaz publikacji 1–144, s. 139. ISSN 0751-0357, {{ISBN|9770751035903}}</ref> oraz w 2021 II [[Stowarzyszenie Autorów ZAiKS|Nagrody ZAIKS-u]] „Kultura w pandemii, pandemia w kulturze” w kategorii ''Reportaż''<ref>{{Cytuj |tytuł = Rozstrzygnięcie konkursu „Kultura w pandemii, pandemia w kulturze” |data dostępu = 2021-06-17 |opublikowany = zaiks.org.pl |url = https://zaiks.org.pl/artykuly/2021/czerwiec/rozstrzygniecie-konkursu-kultura-w-pandemii-pandemia-w-kulturze}}</ref>. W 2022 została nominowana do [[Górnośląska Nagroda Literacka „Juliusz”|Górnośląskiej Nagrody Literackiej „Juliusz”]] za ''Tam, za kasztanami, jest świat. Paul Celan. Biografia''<ref>{{Cytuj |tytuł = PIĘĆ NOMINACJI DO JULIUSZA - Górnośląska Nagroda Literacka "Juliusz" |data dostępu = 2022-07-30 |opublikowany = www.nagrodajuliusz.pl |url = https://www.nagrodajuliusz.pl/?news=31512}}</ref>.

Publikuje pod pseudonimem. Autorka małej prozy ''Okna'' ([[Zeszyty Literackie]], 2014) i ''Ten kraj'' ([[Wydawnictwo Literackie]] 2018), jak również  biografii: ''Niebezpieczny poeta. [[Konstanty Ildefons Gałczyński]]'' ([[Społeczny Instytut Wydawniczy „Znak”|Znak]], 2013)<ref>{{Cytuj |tytuł = Anna Arno, "Konstanty Ildefons Gałczyński. Niebezpieczny poeta" |data dostępu = 2021-03-15 |opublikowany = Culture.pl |url = https://culture.pl/pl/dzielo/anna-arno-konstanty-ildefons-galczynski-niebezpieczny-poeta}}</ref>, ''Jaka szkoda: krótkie życie [[Paula Modersohn-Becker|Pauli Modersohn-Becker]]'' ([[słowo/obraz terytoria]], 2015)<ref>{{Cytuj |tytuł = ArtPapier |data dostępu = 2021-03-16 |opublikowany = artpapier.com |url = http://artpapier.com/index.php?page=artykul&wydanie=301&artykul=5561}}</ref> oraz ''Kot. Opowieść o [[Konstanty Jeleński|Konstantym A. Jeleńskim]]'' ([[Iskry]], 2020).

Przekłada z [[Język francuski|francuskiego]] i [[Język angielski|angielskiego]]. Publikuje m.in. w „[[Znak (miesięcznik)|Znaku”]], „[[Gazeta Wyborcza|Gazecie Wyborczej]]”, [[Przekrój (czasopismo)|„Przekroju”]] i [[Zeszyty Literackie|„Zeszytach Literackich”]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Miłosz Festival |data dostępu = 2018-11-30 |opublikowany = miloszfestival.pl |url = http://miloszfestival.pl/archiwum/edycja-2015/goscie-2015/anna-arno/}}</ref>.

W 2020 wraz z [[Marek Zagańczyk|Markiem Zagańczykiem]] i [[Mikołaj Nowak-Rogoziński|Mikołajem Nowakiem-Rogozińskim]] założyła [[wydawnictwo Próby]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Wydawnictwo Próby |data dostępu = 2021-03-16 |opublikowany = wydawnictwoproby |url = https://wydawnictwoproby.pl/}}</ref>.

Mieszka w [[Kraków|Krakowie]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Anna Arno: w moim kraju trzeba bić na alarm, bo się dzieje bardzo źle [WYWIAD] |czasopismo = Onet Kultura |data = 2018-11-21 |data dostępu = 2018-11-30 |url = https://kultura.onet.pl/wywiady-i-artykuly/anna-arno-w-moim-kraju-trzeba-bic-na-alarm-bo-sie-dzieje-bardzo-zle-wywiad/rsbn89k}}</ref>.

== Publikacje ==
=== Autorskie ===
* ''Niebezpieczny poeta: [[Konstanty Ildefons Gałczyński]]'', Kraków: [[Społeczny Instytut Wydawniczy „Znak”|Wydawnictwo Znak]], 2013, {{ISBN|978-83-240-2770-5}}<ref>{{Cytuj |tytuł = Niebezpieczny poeta. Konstanty Ildefons Gałczyński |data dostępu = 2021-03-15 |url = http://www.znak.com.pl/ksiazka/niebezpieczny-poeta-konstanty-ildefons-galczynski-anna-arno-3843}}</ref>.
* ''Okna'', Warszawa: Fundacja Zeszytów Literackich, 2014<ref>{{Cytuj |tytuł = Arno Anna |data dostępu = 2018-11-30 |opublikowany = zeszytyliterackie.com |url = https://www.zeszytyliterackie.pl/anna-arno/}}</ref>.
* ''Jaka szkoda: krótkie życie [[Paula Modersohn-Becker|Pauli Modersohn-Becker]]'', Gdańsk: wydawnictwo słowo/obraz terytoria (Fundacja Terytoria Książki) 2015, {{ISBN|978-83-7908-033-5}}<ref>{{Cytuj |tytuł = Jaka szkoda. Krótkie życie Pauli Modersohn-Becker |data dostępu = 2021-03-16 |opublikowany = słowo/obraz terytoria |url = https://terytoria.com.pl/1100-jaka-szkoda-krotkie-zycie-pauli-modersohn-becker.html}}</ref>.
* ''Ten kraj'', Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2018, {{ISBN|978-83-08-06548-8}}<ref>{{Cytuj |tytuł = Sekrety Anny Arno |data dostępu = 2021-03-16 |opublikowany = wpolityce.pl |url = https://wpolityce.pl/kultura/412688-sekrety-anny-arno}}</ref>.
* ''Kot. Opowieść O [[Konstanty Jeleński|Konstantym A. Jeleńskim]]'', Warszawa: [[Wydawnictwo Iskry]], 2020, {{ISBN|978-83-244-1068-2}}<ref>{{Cytuj |tytuł = Kot. Opowieść o Konstantym A. Jeleńskim |data dostępu = 2021-03-15 |opublikowany = Wydawnictwo Iskry Spółka z o.o. |url = http://iskry.com.pl/biografie/607-kot-opowiesc-o-konstantym-a-jeleskim-9788324410682.html}}</ref>.
* ''Tam, za kasztanami, jest świat. [[Paul Celan]]. Biografia'', Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2021, {{ISBN|978-83-08-07454-1}}<ref>{{Cytuj |tytuł = Tam, za kasztanami, jest świat. Paul Celan. Biografia - Wydawnictwo Literackie |data dostępu = 2022-06-10 |opublikowany = www.wydawnictwoliterackie.pl |url = https://www.wydawnictwoliterackie.pl/produkt/3987/tam-za-kasztanami-jest-swiat-paul-celan-biografia |język = pl}}</ref>.

=== Tłumaczenia ===
* ''Bajki o księżniczkach'', Kraków: [[Wydawnictwo Zielona Sowa]], 2010.
* [[Daniel Arasse]], ''Nie widać nic: opowiadanie obrazów'', Kraków: DodoEditor, 2012.
* Daniel Arasse, ''Detal: historia malarstwa w zbliżeniu'', Kraków: DodoEditor, 2013.
* [[Sabrina Benaim]], ''Depresja i inne magiczne sztuczki'', Kraków: [[Wydawnictwo Literackie]], 2018.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [https://kultura.onet.pl/wywiady-i-artykuly/anna-arno-w-moim-kraju-trzeba-bic-na-alarm-bo-sie-dzieje-bardzo-zle-wywiad/rsbn89k Wywiad w onet.pl.]
* [http://lubimyczytac.pl/autor/90840/anna-arno Anna Arno na lubimyczytac.pl.]

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Arno, Anna}}
[[Kategoria:Absolwenci New York University]]
[[Kategoria:Pisarze związani z Krakowem]]
[[Kategoria:Pisarze związani z Zabrzem]]
[[Kategoria:Polscy historycy sztuki]]
[[Kategoria:Polscy poeci XXI wieku]]
[[Kategoria:Polscy prozaicy XXI wieku]]
[[Kategoria:Polscy tłumacze literatury angielskojęzycznej]]
[[Kategoria:Polscy tłumacze literatury francuskojęzycznej]]
[[Kategoria:Stypendyści Krajowego Funduszu na rzecz Dzieci]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1984]]
[[Kategoria:Polscy pisarze XXI wieku]]
[[Kategoria:Polscy pisarze współcześni]]

title: Anna Arno

Język: polski

Alma Mater: Sarah Lawrence College, Institute of Fine Arts Uniwersytet Nowojorski

Dziedzina sztuki: literatura piękna, poezja


text:
# 5 Pułk Artylerii Polowej (Cesarstwo Niemieckie)
5 pułk artylerii polowej im. von Podbielskiego (1 Dolnośląski) (niem. Feldartillerie-Regiment „von Podbielski“ (1. Niederschlesisches) Nr. 5) – oddział artylerii niemieckiej okresu Cesarstwa Niemieckiego.

## Historia
Pułk został sformowany 29 lutego 1816. Stacjonował w Szprotawie i Żaganiu. Wchodził w skład V Korpusu Armijnego .
W 1914 był w strukturach 9 Brygady Artylerii z 9 Dywizji Piechoty.
W momencie rozpoczęcia I wojny światowej, w sierpniu 1914 pułk  według etatu liczył 1368 żołnierzy, dzielił się na dwa bataliony po trzy baterie i dysponował 36 działami.

Od marca 1915 wszystkie nowe dywizje formowane były według „wzoru 1915”, a od czerwca 1917 przekształcono według niego wszystkie pozostałe. Od kwietnia 1915 pułk artylerii polowej liczył etatowo 24 działa rozmieszczone w dwóch batalionach.

Po kolejnych restrukturyzacjach w 1917, pułk artylerii polowej składał się z dwóch batalionów polowych po 12 dział oraz batalionu haubic wyposażony w 12 haubic.

wikitext:
{{inne znaczenia|5 pap [[Cesarstwo Niemieckie|Cesarstwa Niemieckiego]]|[[5 Pułk Artylerii Polowej|inne pułki artylerii polowej noszące numer „5”]]}}

{{Jednostka wojskowa infobox
 |nazwa                = 5 pułk artylerii polowej
 |nazwa oryginalna     =  Feldartillerie-Regiment Nr. 5
 |znak                 =
 |kategoria wojska     = lądowe
 |motto                =
 |grafika              =
 |opis grafiki         =
 |państwo              = Cesarstwo Niemieckie
 |sformowanie          = 1816
 |rozformowanie        = 1919
 |nazwa wyróżniająca   =
 |patron               =
 |święto               =
 |nadanie sztandaru    =
 |rodowód              =
 |kontynuacja          =
 |dowódca pierwszy     =
 |dowódca obecny       =
 |dowódca ostatni      =
 |działania zbrojne    = [[I wojna światowa]]
 |numer                =
 |dyslokacja           =  [[Szprotawa]]; [[Żagań]]
 |rodzaj sił zbrojnych =
 |formacja             =
 |rodzaj wojsk         = [[artyleria]]
 |podległość           = [[V Korpus Armijny (Cesarstwo Niemieckie)|V Korpus Armijny]]
 |skład                =
 |odznaczenia          =
 |commons              = Category:Feldartillerie-Regiment „von Podbielski“ (1. Niederschlesisches) Nr. 5
 |www                  =
}}

'''5 pułk artylerii polowej im. von Podbielskiego (1 Dolnośląski)''' ({{w języku|de|Feldartillerie-Regiment „von Podbielski“ (1. Niederschlesisches) Nr. 5}}) – oddział [[Artyleria|artylerii]] niemieckiej okresu [[Cesarstwo Niemieckie|Cesarstwa Niemieckiego]].

== Historia ==
Pułk został [[Formowanie jednostki|sformowany]] 29 lutego 1816. Stacjonował w Szprotawie i Żaganiu. Wchodził w skład [[V Korpus Armijny (Cesarstwo Niemieckie)|V Korpusu Armijnego]]{{odn|Wykaz niemieckich pułków artylerii}}.
W 1914 był w strukturach 9 Brygady Artylerii z [[9 Dywizja Piechoty (Cesarstwo Niemieckie)|9 Dywizji Piechoty]]{{odn|Pułki artylerii Cesarstwa Niemieckiego|loc=Artyleria polowa}}.

W momencie rozpoczęcia [[I wojna światowa|I wojny światowej]], w sierpniu 1914 pułk  według [[Etat (wojsko)|etatu]] liczył 1368 [[żołnierz]]y, dzielił się na dwa [[batalion]]y po trzy [[Bateria (wojsko)|baterie]] i dysponował 36 [[działo|działami]]{{odn|Thomas|2019a|s=9}}.

Od marca 1915 wszystkie nowe dywizje formowane były według „wzoru 1915”, a od czerwca 1917 przekształcono według niego wszystkie pozostałe. Od kwietnia 1915 pułk artylerii polowej liczył etatowo 24 działa rozmieszczone w dwóch batalionach{{odn|Thomas|2019b|s=10}}.

Po kolejnych [[Restrukturyzacja|restrukturyzacjach]] w 1917, pułk artylerii polowej składał się z dwóch batalionów polowych po 12 dział oraz batalionu haubic wyposażony w 12 [[Haubica|haubic]]{{odn|Thomas|2019c|s=11}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę | nazwisko = Thomas| imię = Nigel| tytuł = Armia niemiecka w I wojnie światowej 1914–1915 |tom = 1 | rok = 2019 | miejsce = Oświęcim | wydawca = Wydawnictwo Napoleon V | isbn = 9788381780742| odn = a}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko = Thomas| imię = Nigel| tytuł = Armia niemiecka w I wojnie światowej 1915–1917 |tom = 2 | rok = 2019 | miejsce = Oświęcim | wydawca = Wydawnictwo Napoleon V | isbn = 9788381780759| odn = b}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko = Thomas| imię = Nigel| tytuł = Armia niemiecka w I wojnie światowej 1917–1918 |tom = 3 | rok = 2019 | miejsce = Oświęcim | wydawca = Wydawnictwo Napoleon V | isbn = 9788381780766| odn = c}}
* {{Cytuj stronę |url = http://www.tnke.home.pl/armianiemiecka/Armia/pulkiart.htm |tytuł = Niemieckie pułki artylerii 1914 – 1918 | opublikowany = tnke.home.pl |język = pl |data dostępu = 2025-01-01 |odn = {{odn/id|Wykaz niemieckich pułków artylerii}}}}
* {{Cytuj stronę |url = https://prussianmachine.com/army/rgtsfldarty.htm |tytuł = Imperial German Artillery Regiments |autor = Jonathan Viser |praca = The Prussian Machine |opublikowany = prussianmachine.com |język = en |data dostępu = 2025-01-06 |odn = {{odn/id|Pułki artylerii Cesarstwa Niemieckiego|loc= }} }}

{{Pułki artylerii Cesarstwa Niemieckiego}}

[[Kategoria:Pułki artylerii Cesarstwa Niemieckiego]]
[[Kategoria:Niemieckie jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1816]]
[[Kategoria:Niemieckie jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 1919]]
[[Kategoria:Szprotawa]]
[[Kategoria:Wojsko w Żaganiu]]

title: 5 pułk artylerii polowejFeldartillerie-Regiment Nr. 5

Państwo: Cesarstwo Niemieckie

Dyslokacja: Szprotawa; Żagań

Rodzaj wojsk: artyleria

Podległość: V Korpus Armijny


text:
# Proustia
Proustia – rodzaj rośliny z rodziny astrowatych. Obejmuje 3–5 gatunków. Rośliny te występują w Ameryce Południowej od Peru poprzez Boliwię, po Chile i Argentynę. Nazwa nadana na cześć Josepha Prousta, chemika działającego w Hiszpanii i Francji na przełomie XVIII i XIX w.

## Systematyka
Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)
Angiosperm Phylogeny Website adaptuje podział na podrodziny astrowatych (Asteraceae) opracowany przez Panero i Funk w 2002, z późniejszymi uzupełnieniami. Zgodnie z tym ujęciem rodzaj Proustia należy do podrodziny Mutisioideae (Juss.) Chev. W systemie APG III astrowate są jedną z kilkunastu rodzin rzędu astrowców (Asterales), wchodzącego w skład kladu astrowych w obrębie dwuliściennych właściwych.
Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa astrowe (Asteridae Takht.), nadrząd astropodobne (Asteranae Takht.), rząd astrowce (Asterales Lindl), rodzina astrowate (Asteraceae Dumort.), rodzaj Proustia Lag.).
Wykaz gatunków
- Proustia berberidifolia (Cabrera) Ferreyra
- Proustia cuneifolia D.Don
- Proustia ilicifolia Hook. & Arn.
- Proustia peruviana (Cabrera) Ferreyra
- Proustia pyrifolia DC.

title: Proustia

wikitext:
{{Takson infobox
 |nazwa                = ''Proustia''
 |grafika              = Proustia cuneifolia mendocina.jpg
 |opis grafiki         = ''[[Proustia cuneifolia|P. cuneifolia]]''
 |alt grafiki          =
 |systematyka ref      = <ref name="ruggiero" /><ref name="apweb" />
 |domena               = [[eukarionty]]
 |królestwo            = [[rośliny]]
 |podkrólestwo         = [[rośliny zielone]]
 |nadgromada           = [[rośliny telomowe]]
 |gromada              = [[rośliny naczyniowe]]
 |podgromada           = [[rośliny nasienne]]
 |nadklasa             = [[okrytonasienne]]
 |klasa                = ''[[Magnoliopsida]]''
 |nadrząd              = [[astropodobne]]
 |rząd                 = [[astrowce]]
 |rodzina              = [[astrowate]]
 |podrodzina           = ''[[Mutisioideae]]''
 |rodzaj               = ''Proustia''
 |nazwa łacińska       = Proustia
 |autor                = [[Mariano Lagasca y Segura|Lag.]]
 |cytat                = Amen. Nat. Españas 1(1): 33. 1811
 |typ nomenklatoryczny = ''Proustia pyrifolia'' D.C.<ref name=A>{{Cytuj stronę |url=http://botany.si.edu/ing/ |tytuł=Index Nominum Genericorum|data dostępu =2009-05-27}}</ref>
 |synonimy             =
 |wikispecies          = Proustia
 |commons              = category:Proustia
}}
'''''Proustia''''' – [[rodzaj (biologia)|rodzaj]] rośliny z [[rodzina (biologia)|rodziny]] [[astrowate|astrowatych]]. Obejmuje 3<ref name="mabb">{{Mabberley2017 |s = 759}}</ref>–5<ref name="pow"/> gatunków. Rośliny te występują w Ameryce Południowej od [[Peru]] poprzez [[Boliwia|Boliwię]], po [[Chile]] i [[Argentyna|Argentynę]]<ref name=mabb/><ref name=pow/>. Nazwa nadana na cześć [[Joseph Proust|Josepha Prousta]], chemika działającego w Hiszpanii i Francji na przełomie XVIII i XIX w.<ref>{{cytuj stronę|url=https://archive.is/20120730235005/http://www.florachilena.cl/Niv_tax/Angiospermas/Ordenes/Asterales/Asteraceae/Proustia/Proustia%20cuneifolia/Proustia%20cuneifolia.htm|tytuł=Proustia cuneifolia|opublikowany=Enciclopedia de la Flora Chiliena|język=es|data dostępu=2009-10-30}}</ref>

== Systematyka ==
; Pozycja systematyczna według [[Angiosperm Phylogeny Website|APweb]] (aktualizowany [[system APG IV]] z 2016):
Angiosperm Phylogeny Website adaptuje podział na podrodziny [[astrowate|astrowatych]] (''Asteraceae'') opracowany przez Panero i Funk w 2002<ref>{{cytuj pismo | autor =Panero J.L., Funk V.A. |tytuł =Toward a phylogenetic subfamilial classification for the Compositae (Asteraceae) |czasopismo =Proceedings of the Biological Society of Washington |wolumin =115 (4) |strony =909–922 |data =2002 |wydawca =Biological Society of Washington |url=http://botany.si.edu/bdg/pdf/funkyarchive/funkypdf/2002_pr_Panero_Funk_SubfamilialCompositae.pdf}}</ref>, z późniejszymi uzupełnieniami<ref>{{cytuj stronę |url=http://web.archive.org/web/20160304044332/http://www.compositae.org/pdf/Metatree_compositae_august_a.pdf |rok= |tytuł=Compositeae classification | autor=B. Baldwin, J.M. Bonifacino, T. Eriksson, V. A. Funk, C.A. Mannheimer, B. Nordenstam, N. Roque, I. Ventosa |opublikowany=Smithsonian National Museum of Natural History| data dostępu=2010-05-24 |język=en}}</ref>. Zgodnie z tym ujęciem rodzaj ''Proustia'' należy do podrodziny ''[[Mutisioideae]]'' (Juss.) Chev. W systemie APG III astrowate są jedną z kilkunastu rodzin rzędu [[astrowce|astrowców]] (''Asterales''), wchodzącego w skład [[Astrowe|kladu astrowych]] w obrębie [[dwuliścienne właściwe|dwuliściennych właściwych]]<ref name=apweb/>.
;Pozycja w [[system Reveala|systemie Reveala]] (1993-1999):
Gromada [[okrytonasienne]] (''Magnoliophyta'' Cronquist), podgromada ''Magnoliophytina'' Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa ''[[Rosopsida]]'' Batsch, podklasa [[astrowe]] (''Asteridae'' Takht.), nadrząd astropodobne (''Asteranae'' Takht.), rząd [[astrowce]] (''Asterales'' Lindl), rodzina [[astrowate]] (''Asteraceae'' Dumort.), rodzaj ''Proustia'' Lag.)<ref>{{cytuj stronę |url= https://crescentbloom.com/plants/genus/p/r/proustia.htm |tytuł=Systematyka rodzaju ''Proustia'' |autor =Crescent Bloom |opublikowany=The Compleat Botanica | data dostępu=2009-10-02|język=en}}</ref>.

; Wykaz gatunków<ref name="pow">{{Cytuj stronę | url = http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:10689-1 | tytuł = Proustia Lag. | praca = Plants of the World online | opublikowany = Royal Botanic Gardens, Kew | data dostępu = 2020-02-20}}</ref>:
* ''[[Proustia berberidifolia]]'' (Cabrera) Ferreyra
* ''[[Proustia cuneifolia]]'' D.Don
* ''[[Proustia ilicifolia]]'' Hook. & Arn.
* ''[[Proustia peruviana]]'' (Cabrera) Ferreyra
* ''[[Proustia pyrifolia]]'' DC.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="ruggiero">{{Ruggiero |data dostępu = 2020-02-20}}</ref>
<ref name="apweb">{{Angiosperm Phylogeny Website |data dostępu = 2010-04-15}}</ref>
}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Mutisioideae]]

title: Proustia

Domena: eukarionty

Królestwo: rośliny

Podkrólestwo: rośliny zielone

Nadgromada: rośliny telomowe

Gromada: rośliny naczyniowe

Podgromada: rośliny nasienne

Nadklasa: okrytonasienne

Klasa: Magnoliopsida

Nadrząd: astropodobne

Rząd: astrowce

Rodzina: astrowate

Podrodzina: Mutisioideae

Rodzaj: Proustia


text:
# Przemko Kwinta
Przemko Kwinta (ur. 6 kwietnia 1968 w Krakowie) – polski lekarz pediatra i nauczyciel akademicki. Dziekan Wydziału Lekarskiego CM UJ, konsultant wojewódzki w dziedzinie pediatrii dla województwa małopolskiego.
W 1993 roku ukończył Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego. Został również lekarzem specjalistą pediatrii (1997 i 2000) i neonatologii (2006). W 2002 roku obronił doktorat pod tytułem: "Ocena uwalniania cytokin przeciw i prozapalnych u noworodków z bardzo niską urodzeniową masą ciała". W 2010 roku otrzymał stopień doktora habilitowanego nauk medycznych. W 2019 roku został profesorem nauk medycznych.
Był instruktorem harcerskim Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej w stopniu harcmistrza.

title: Przemko Kwinta

wikitext:
'''Przemko Kwinta''' (ur. 6 kwietnia 1968 w [[Kraków|Krakowie]]) – polski lekarz [[pediatra]] i nauczyciel akademicki. Dziekan Wydziału Lekarskiego CM UJ<ref>{{Cytuj |tytuł = Wydział Lekarski |data dostępu = 2023-10-14 |opublikowany = wl.cm.uj.edu.pl |url = https://wl.cm.uj.edu.pl/wydzial/wladze/}}</ref>, konsultant wojewódzki w dziedzinie pediatrii dla województwa małopolskiego<ref>{{Cytuj |tytuł = Konsultanci Wojewódzcy w ochronie zdrowia |data dostępu = 2023-10-14 |opublikowany = www.malopolska.uw.gov.pl |url = https://www.malopolska.uw.gov.pl/default.aspx?page=wykaz_konsultantow_wojewodzkich}}</ref>.

W 1993 roku ukończył [[Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego|Collegium Medicum]] [[Uniwersytet Jagielloński|Uniwersytetu Jagiellońskiego]]. Został również lekarzem specjalistą [[Pediatria|pediatrii]] (1997 i 2000) i [[Neonatologia|neonatologii]] (2006)<ref>{{Cytuj |tytuł = Przemko Kwinta - CURRICULUM VITAE |data = 2014 |data dostępu = 2023-10-14 |opublikowany = Ośrodek Przetwarzanie Informacji |url = https://recenzenci.opi.org.pl/sssr-web/site/people-details/download/CV%202014%20polskie.pdf?personId=962f3087c2ac6657&documentType=CIV |język = pl}}</ref>. W 2002 roku obronił [[doktorat]] pod tytułem: "Ocena uwalniania cytokin przeciw i prozapalnych u noworodków z bardzo niską urodzeniową masą ciała"<ref>{{Cytuj |tytuł = Szczegóły rekordu – Osiągnięcia zawodowe (kariera) – Uniwersytet Jagielloński – Collegium Medicum |data dostępu = 2023-10-14 |opublikowany = portalwiedzy.cm-uj.krakow.pl |url = https://portalwiedzy.cm-uj.krakow.pl/info/achievement/UJCM0b33ae59c2cd4ef2b216ea92f812fd19/Szczeg%25C3%25B3%25C5%2582y+rekordu+%25E2%2580%2593+Osi%25C4%2585gni%25C4%2599cia+zawodowe+%2528kariera%2529+%25E2%2580%2593+Uniwersytet+Jagiello%25C5%2584ski+%25E2%2580%2593+Collegium+Medicum?r=achievement&ps=20&tab=&lang=pl}}</ref>. W 2010 roku otrzymał stopień [[Habilitacja|doktora habilitowanego]] nauk medycznych. W 2019 roku został profesorem nauk medycznych<ref>{{Cytuj |tytuł = Wręczenie nominacji profesorskich |data = 2019-05-27 |data dostępu = 2023-10-14 |opublikowany = Prezydent.pl |url = https://www.prezydent.pl/aktualnosci/nominacje/prezydent-nominacje-profesorskie,7587 |język = pl}}</ref>.

Był [[Instruktor harcerski|instruktorem harcerskim]] [[Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej|Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej]] w stopniu [[harcmistrz]]a<ref>{{Cytuj książkę|autor=Ewa Borkowska-Pastwa, Renata Adrian-Cieślak, Urszula Kret|tytuł=Starszyzna Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej 1989–2022|data=2023|isbn=978-83-87899-32-5|wydawca=Wydawnictwo ZHR|strony=84|miejsce=Warszawa}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Kwinta, Przemko}}
[[Kategoria:Absolwenci Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1968]]
[[Kategoria:Wykładowcy Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego]]
[[Kategoria:Harcmistrzowie]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie]]


text:
# Szczuriwci (obwód chmielnicki)
Szczuriwci (ukr. Щурівці) – wieś na Ukrainie, w obwodzie chmielnickim, w rejonie zasławskim. W 2001 roku liczyła 520 mieszkańców. Miejscowość położona około 10 km od Zasławia.
Pod koniec XIX w. wieś Szczurowce w gminie Michnów, w powiecie zasławskim guberni wołyńskiej.

title: Szczuriwci (obwód chmielnicki)

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Szczuriwci
 |nazwa oryginalna             = {{k|uk|Щурівці}}
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = UA-68
 |2. jednostka administracyjna = [[Rejon zasławski|zasławski]]
 |powierzchnia                 = 2,464
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2001
 |liczba ludności              = 520
 |gęstość zaludnienia          = 211,04
 |numer kierunkowy             = +380 3852
 |kod pocztowy                 = 30360
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     = obwód chmielnicki
 |współrzędne                  = 50°02'21"N 26°47'26"E
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Szczuriwci''' ({{w języku|uk|Щурівці}}) – wieś na [[Ukraina|Ukrainie]], w [[Obwód chmielnicki|obwodzie chmielnickim]], w [[Rejon zasławski|rejonie zasławskim]]. W 2001 roku liczyła 520 mieszkańców{{r|rada}}. Miejscowość położona około 10 km od [[Zasław (Ukraina)|Zasławia]].

Pod koniec XIX w. wieś Szczurowce w gminie [[Michnów]], w [[powiat zasławski|powiecie zasławskim]] [[Gubernia wołyńska|guberni wołyńskiej]].

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name=rada>{{cytuj stronę | url = http://w1.c1.rada.gov.ua/pls/z7503/A005?rdat1=14.02.2011&rf7571=36046 | język = uk | tytuł = с Щурівці, Хмельницька область, Ізяславський район | data dostępu = 2021-02-10 | opublikowany = Офіційний портал Верховної Ради України}}</ref>
}}

==Bibliografia==
* {{SgKP|XV_cz.2|641|Szczurowce, 1.) wś, powiat zasławski, gmina Michnów}}

[[Kategoria:Wsie w obwodzie chmielnickim]]

title: SzczuriwciЩурівці

Państwo: Ukraina

Obwód: chmielnicki

Rejon: zasławski


text:
# Timothy Davis (1794–1872)
Timothy Davis (ur. 29 marca 1794 w Newark, zm. 27 kwietnia 1872 w Elkader) – amerykański polityk, członek Partii Republikańskiej.

## Działalność polityczna
W okresie od 4 marca 1857 do 3 marca 1859 przez jedną kadencję był przedstawicielem 2. okręgu wyborczego w stanie Iowa w Izbie Reprezentantów Stanów Zjednoczonych.

title: Timothy Davis (1794–1872)

wikitext:
{{Inne znaczenia|amerykańskiego polityka|[[Timothy Davis|inne osoby o tym imieniu i nazwisku]]}}
{{Polityk infobox
 |polityk               = Timothy Davis
 |pełne imię i nazwisko =
 |grafika               =
 |data urodzenia        = 29 marca 1794
 |miejsce urodzenia     = [[Newark (New Jersey)|Newark]]
 |data śmierci          = 27 kwietnia 1872
 |miejsce śmierci       = [[Elkader (Iowa)|Elkader]]
 |funkcja               = Członek Izby Reprezentantów Stanów Zjednoczonych z Iowa (z 2. okręgu)
 |partia                = [[Partia Republikańska (Stany Zjednoczone)|Partia Republikańska]]
 |od                    = 4 marca 1857
 |do                    = 3 marca 1859
 |poprzednik            = [[James Thorington]]
 |następca              = [[William Vandever]]
 |odznaczenia           =
 |commons               =
 |quote                 =
}}
'''Timothy Davis''' (ur. [[29 marca]] [[1794]] w [[Newark (New Jersey)|Newark]], zm. [[27 kwietnia]] [[1872]] w [[Elkader (Iowa)|Elkader]]<ref name="congress">{{Cytuj stronę |url = https://bioguide.congress.gov/search/bio/D000140 |tytuł = ''DAVIS, Timothy 1794 – 1872'' |opublikowany = congress.gov |język = en |data dostępu = 2024-12-17}}</ref>) – [[Stany Zjednoczone|amerykański]] polityk, członek [[Partia Republikańska (Stany Zjednoczone)|Partii Republikańskiej]].

== Działalność polityczna ==
W okresie od 4 marca 1857 do 3 marca 1859 przez jedną kadencję był przedstawicielem 2. okręgu wyborczego w stanie [[Iowa]] w [[Izba Reprezentantów Stanów Zjednoczonych|Izbie Reprezentantów Stanów Zjednoczonych]]<ref name="congress" />.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Davis, Timothy}}
[[Kategoria:Członkowie Izby Reprezentantów Stanów Zjednoczonych z Iowa]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Newark (New Jersey)]]
[[Kategoria:Republikanie z Iowa]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1794]]
[[Kategoria:Zmarli w 1872]]

title: Timothy Davis

Data i miejsce urodzenia: 29 marca 1794 · Newark

Data i miejsce śmierci: 27 kwietnia 1872 · Elkader

Okres: od 4 marca 1857 · do 3 marca 1859

Przynależność polityczna: Partia Republikańska

Poprzednik: James Thorington

Następca: William Vandever


text:
# Szereg Neumanna
Szereg Neumanna – szereg będący odwrotnością rezolwenty w przestrzeni unormowanej. Dla operatora {\displaystyle T\colon X\to X} na przestrzeni unormowanej {\displaystyle X} oznaczamy przez {\displaystyle T^{0}={\text{id}}} oraz {\displaystyle T^{k+1}=T^{k}\circ T} jego złożenie. Wtedy szeregiem Neumanna nazywamy szereg
{\displaystyle \sum _{k=0}^{\infty }T^{k}}
zbieżny w normie operatorowej.
Szereg nosi nazwisko Carla Neumanna, w którego pracy pojawił się po raz pierwszy w 1877 r. w kontekście teorii potencjału. Szereg Neumanna jest uogólnieniem szeregu potęgowego.

## Własności
Jeżeli {\displaystyle X} jest przestrzenią Banacha, {\displaystyle \|\cdot \|_{X}} odpowiadającą normą operatorową oraz {\displaystyle \|T\|_{X}<1}, to oznaczając przez {\displaystyle S_{n}} ciąg sum częściowych,
{\displaystyle \|S_{m}-S_{n}\|_{X}=\left\|\sum _{k=n+1}^{m}T^{k}\right\|_{X}\leqslant \sum _{k=n+1}^{m}\|T^{k}\|_{X}\leqslant \sum _{k=n+1}^{m}\|T\|_{X}^{k}\leqslant \sum _{k=n+1}^{\infty }\|T\|_{X}^{k}={\frac {\|T\|_{X}^{n+1}}{1-\|T\|_{X}}}},
dlatego {\displaystyle S_{n}} jest ciągiem Cauchy'ego, więc jest zbieżny. Ponadto, wtedy
{\displaystyle ({\text{id}}-T)S_{n}=\sum _{k=0}^{n}T^{k}-\sum _{k=1}^{n+1}T^{k}={\text{id}}-T^{n+1}},
co dąży do operatora identycznościowego, gdy {\displaystyle n\to \infty } oraz
{\displaystyle S_{n}({\text{id}}-T)=\sum _{k=0}^{n}T^{k}-\sum _{k=1}^{n+1}T^{k}={\text{id}}-T^{n+1}},
więc szereg Neumanna jest równy {\displaystyle ({\text{id}}-T)^{-1}}. W ogólności, jeśli
{\displaystyle R_{\lambda }(T)=(T-\lambda {\text{id}})^{-1}}
dla {\displaystyle \lambda \in \rho (T)} (poza spektrum {\displaystyle T}) jest rezolwentą operatora {\displaystyle T}, to szereg Neumanna
{\displaystyle \sum _{k=0}^{\infty }\lambda ^{k}T^{k}}
jest równy {\displaystyle R_{\lambda }(T)}.
Korzystając z szeregu Neumanna można wykazać przy powyższych założeniach, że
{\displaystyle \|R_{\lambda }(T)\|_{X}\leqslant \sum _{k=0}^{\infty }|\lambda |^{k}\|T\|_{X}^{k}={\frac {1}{1-|\lambda |\|T\|_{X}}}}.
Analogicznie można wykazać, że
{\displaystyle \|R_{\lambda }(T)-{\text{id}}\|_{X}\leqslant \sum _{k=1}^{\infty }|\lambda |^{k}\|T^{k}\|_{X}\leqslant {\frac {|\lambda |\|T\|_{X}}{1-|\lambda |\|T\|_{X}}}}.

title: Szereg Neumanna

wikitext:
'''Szereg Neumanna''' – [[Szereg (matematyka)|szereg]] będący odwrotnością [[Rezolwenta (analiza funkcjonalna)|rezolwenty]] w [[Przestrzeń unormowana|przestrzeni unormowanej]]. Dla operatora <math>T \colon X \to X</math> na przestrzeni unormowanej <math>X</math> oznaczamy przez <math>T^0 = \text{id}</math> oraz <math>T^{k+1} = T^{k} \circ T</math> jego złożenie. Wtedy szeregiem Neumanna nazywamy szereg

<math>\sum_{k=0}^{\infty} T^k </math>

zbieżny w [[Norma operatorowa|normie operatorowej]]<ref>{{Cytuj |autor = Julian Musielak |tytuł = Wstęp do analizy funkcjonalnej |data = 1989 |isbn = 8301090553 |wydawca = Państwowe Wydawnictwo Naukowe |język = pl}}</ref><ref name=":0">{{Cytuj |autor = Rafał Latała |tytuł = Analiza Funkcjonalna I* |data = 2012-01-22 |data dostępu = 2025-02-10 |s = 57 |opublikowany = Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego |url = https://www.mimuw.edu.pl/~rlatala/testy/AF/wykafgwz12.pdf |język = pl}}</ref>.

Szereg nosi nazwisko [[Carl Gottfried Neumann|Carla Neumanna]], w którego pracy pojawił się po raz pierwszy w 1877 r. w kontekście [[Teoria potencjału|teorii potencjału]]. Szereg Neumanna jest uogólnieniem [[Szereg potęgowy|szeregu potęgowego]].

== Własności ==
Jeżeli <math>X</math> jest [[Przestrzeń Banacha|przestrzenią Banacha]], <math>\| \cdot \|_X</math> odpowiadającą [[Norma operatorowa|normą operatorową]] oraz <math>\| T \|_X < 1 </math>, to oznaczając przez <math>S_n</math> ciąg sum częściowych,

<math>\| S_m - S_n \|_X = \left\| \sum_{k=n+1}^{m} T^k \right\|_X
\leqslant \sum_{k=n+1}^{m} \|T^k\|_X
\leqslant \sum_{k=n+1}^{m} \|T\|_X^k
\leqslant \sum_{k=n+1}^{\infty} \|T\|_X^k
= \frac{\|T\|_{X}^{n+1}}{1 - \|T\|_X}</math>,

dlatego <math>S_n</math> jest [[Ciąg Cauchy’ego|ciągiem Cauchy'ego]], więc jest zbieżny. Ponadto, wtedy

<math>(\text{id} - T)S_n = \sum_{k=0}^n T^k - \sum_{k=1}^{n+1} T^k
= \text{id} - T^{n+1}</math>,

co dąży do [[Operator identycznościowy|operatora identycznościowego]], gdy <math>n \to \infty</math> oraz

<math>S_n(\text{id} - T) = \sum_{k=0}^n T^k - \sum_{k=1}^{n+1} T^k
= \text{id} - T^{n+1}</math>,

więc szereg Neumanna jest równy <math>(\text{id} - T)^{-1}</math>. W ogólności, jeśli

<math>R_{\lambda}(T) = (T - \lambda \text{id})^{-1}</math>

dla <math>\lambda \in \rho(T)</math> (poza [[Widmo (matematyka)|spektrum]] <math>T</math>) jest [[Rezolwenta (analiza funkcjonalna)|rezolwentą operatora]] <math>T</math>, to szereg Neumanna

<math>\sum_{k=0}^{\infty} \lambda^k T^k </math>

jest równy <math>R_{\lambda}(T)</math>.

Korzystając z szeregu Neumanna można wykazać przy powyższych założeniach, że

<math>\| R_{\lambda}(T)\|_X \leqslant \sum_{k=0}^{\infty} |\lambda|^k \|T \|_X^k
= \frac{1}{1 - |\lambda| \|T\|_X}</math>.

Analogicznie można wykazać, że<ref name=":0" />

<math>\|R_{\lambda}(T) - \text{id} \|_X \leqslant \sum_{k=1}^{\infty} | \lambda|^k \|T^k\|_X
\leqslant \frac{|\lambda| \|T\|_X}{1 - |\lambda| \|T\|_X}  </math>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{otwarty dostęp}} ''[https://encyclopediaofmath.org/wiki/Neumann_series Neumann series]'' {{lang|en}}, Encyclopedia of Mathematics, encyclopediaofmath.org [dostęp 2025-07-15].

{{Szeregi (matematyka)}}

[[Kategoria:Szeregi funkcyjne]]
[[Kategoria:Analiza funkcjonalna]]


text:
# Związek Kynologiczny w Polsce
Związek Kynologiczny w Polsce (ZKwP) – stowarzyszenie zrzeszające hodowców i miłośników psów powołane 5 maja 1948 roku. Siedzibą ZKwP jest Warszawa.
W 1948 powstały też pierwsze oddziały Związku w Warszawie, Poznaniu, Inowrocławiu, Katowicach i Bydgoszczy. Już we wrześniu 1948 zorganizowano I Ogólnopolską Wystawę Psów Rasowych we Wrocławiu.
Członkiem FCI ZKwP zostało 15 czerwca 1957.
W 2004 ZKwP zrzeszał ok. 40 tys. członków, skupionych w 47 oddziałach terenowych. W roku 2008 w kalendarzu ZKWP znalazły się 124 wystawy, w tym 12 międzynarodowych, na których przyznaje się wnioski CACIB, 86 krajowych oraz 25 klubowych.

## Przewodniczący ZKwP
| 1948–1953 | Władysław Wolski            |
| 1953      | Rudolf Kryspin              |
| 1953–1971 | Edward Mikulski             |
| 1971–1990 | Edwin Rozłubirski           |
| 1990–1993 | Genowefa Ratajczak          |
| 1993–2013 | Andrzej Mania               |
| 2013–2017 | Jan Gajewski                |
| 2017–2019 | Andrzej Kaźmierski          |
| 2019–2021 | Iwona Magdziarska-Olesińska |
| od 2021   | Leszek Salamon              |

title: Związek Kynologiczny w Polsce

wikitext:
{{Dopracować|źródła=2019-12}}
{{Stowarzyszenie infobox
 |nazwa                     = Związek Kynologiczny w Polsce
 |nazwa oryginalna          =
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |motto                     =
 |państwo                   = Polska
 |wariant flagi             =
 |siedziba                  = [[Warszawa]]
 |data założenia            = 5 maj 1948
 |zakończenie działalności  =
 |rodzaj stowarzyszenia     =
 |status                    =
 |profil działalności       =
 |zasięg                    =
 |stanowisko zarządzającego = Przewodniczący Zarządu Głównego
 |zarządzający              = Leszek Salamon
 |członkowie                =
 |numer rejestru            = 0000175203
 |data rejestracji          = 2003
 |powiązania                = Aleje Jerozolimskie 30/11,<br />00-024 Warszawa
 |współrzędne               =
 |kod mapy                  =
 |wariant mapy              =
 |opis miejsca              =
 |commons                   =
 |www                       = http://www.zkwp.pl
}}
'''Związek Kynologiczny w Polsce''' ('''ZKwP''') – stowarzyszenie zrzeszające hodowców i miłośników [[Pies domowy|psów]] powołane 5 maja 1948 roku. Siedzibą ZKwP jest [[Warszawa]].

W 1948 powstały też pierwsze oddziały Związku w Warszawie, Poznaniu, Inowrocławiu, Katowicach i Bydgoszczy. Już we wrześniu 1948 zorganizowano I Ogólnopolską Wystawę Psów Rasowych we Wrocławiu.

Członkiem [[Międzynarodowa Federacja Kynologiczna|FCI]] ZKwP zostało 15 czerwca 1957.

W 2004 ZKwP zrzeszał ok. 40 tys. członków, skupionych w 47 oddziałach terenowych. W roku 2008 w kalendarzu ZKWP znalazły się 124 wystawy, w tym 12 międzynarodowych, na których przyznaje się wnioski [[CACIB]], 86 krajowych oraz 25 klubowych.

== Przewodniczący ZKwP ==
{| class="wikitable"
|-
| 1948–1953 || [[Władysław Wolski]]
|-
| 1953      || Rudolf Kryspin
|-
| 1953–1971 || [[Edward Mikulski]]
|-
| 1971–1990 || [[Edwin Rozłubirski]]
|-
| 1990–1993 || Genowefa Ratajczak
|-
| 1993–2013 || Andrzej Mania
|-
| 2013–2017 || Jan Gajewski
|-
| 2017–2019 || Andrzej Kaźmierski
|-
| 2019–2021 || Iwona Magdziarska-Olesińska
|-
| od 2021   || Leszek Salamon
|}

== Linki zewnętrzne ==
<!-- ============================================================ -->
<!-- NIE DODAWAJ WIĘCEJ LINKÓW. WIKIPEDIA NIE JEST ZBIOREM LINKÓW -->
<!-- ANI  MIEJSCEM   NA  TWOJĄ   (LUB  CZYJĄKOLWIEK)   REKLAMĘ!!! -->
<!-- Jeżeli sądzisz, że Twój link może się przydać, zamiast tutaj -->
<!-- od roku 2017 Prezesem (a właściwie powinno być Przewodniczącym Zarządu Głównego ZKwP jest prof. Andrzej Kaźmierski -->
<!-- umieszczone bez przeprowadzonej weryfikacji ZOSTANĄ USUNIĘTE -->
<!-- ============================================================ -->

* [http://www.zkwp.pl Zarząd Główny Związku Kynologicznego w Polsce]

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Organizacje kynologiczne]]
[[Kategoria:Stowarzyszenia hodowców]]
[[Kategoria:Stowarzyszenia miłośników i hobbystów]]
[[Kategoria:Stowarzyszenia w Warszawie]]

title: Związek Kynologiczny w Polsce

Państwo: Polska

Siedziba: Warszawa

Przewodniczący Zarządu Głównego: Leszek Salamon

Powiązania: Aleje Jerozolimskie 30/11, · 00-024 Warszawa

title: brak współrzędnych

brak współrzędnych: Strona internetowa


text:
# Mikołaj V
Mikołaj V (łac. Nicolaus V, właśc. Tommaso Parentucelli; ur. 15 listopada 1397 w Sarzanie, zm. 24 marca 1455 w Rzymie) – papież w okresie od 6 marca 1447 do 24 marca 1455.

## Życiorys

### Wczesne życie
Urodził się w Sarzana we włoskim regionie Liguria, gdzie jego ojciec był lekarzem. Został wysłany na studia do Bolonii, lecz po dwóch latach nauki, z powodu śmierci ojca musiał przerwać naukę. Po ponownym małżeństwie matki, Tommaso został prywatnym nauczycielem florenckich rodzin Strozzi i Albizzi. Poznał w tym okresie czołowych florenckich humanistów. Następnie kontynuował studia teologiczne na uniwersytecie w Bolonii. Po zakończeniu studiów w 1422 Tommasem zainteresował się arcybiskup Bolonii Mikołaj Albergati, dostrzegając potencjał przyszłego papieża. Arcybiskup, w celu dalszego kształcenia Tommaso, wysłał go w podróż po Europie. Tomaso odwiedził Niemcy, Francję i Anglię. W czasie podróży oddał się pasji zbierania książek, część z nich z odręcznymi notatkami przetrwała do dziś.
W 1443 zmarł arcybiskup Albergati i w następnym roku Parentucelli został mianowany na jego miejsce. Ze względu na rosnące niepokoje społeczne w Bolonii papież Eugeniusz IV powołał Parentucelliego na jednego ze swoich przedstawicieli na negocjacje pomiędzy Watykanem i Świętym Cesarstwem Rzymskim Narodu Niemieckiego w Bazylei. W uznaniu zasług został mianowany w grudniu 1446 kardynałem Santa Susannae. Kilka miesięcy później, 6 marca 1447 wybrano go na następcę zmarłego Eugeniusza IV; przybrał imię Mikołaj V, aby uczcić swojego mecenasa Nicholasa Albergati. Wybór Mikołaja był kompromisem, gdyż faworyt konklawe, kardynał Prospero Colonna, przegrał z powodu zawiści rodowych.

### Pontyfikat
Mikołaj V wyróżniał się cierpliwością i zdolnością do kompromisu. Na początku pontyfikatu, przywrócił w Rzymie porządek, usuwając najemników, zbuntowanej Bolonii, przyznał niezależność i nie angażował się w spór w Mediolanie, powstały po śmierci księcia Viscontiego. W 1448 roku doszło do podpisania konkordatu wiedeńskiego, pomiędzy Stolicą Apostolską, a Cesarstwem Rzymskim Narodu Niemieckiego. Dzięki mediacji francuskiego króla, Karola VII, udało mu się doprowadzić do zakończenia schizmy bazylejskiej i ustąpienia antypapieża Feliksa V. Wszelkie ekskomuniki i potępienie zostały anulowane, a sobór z Bazylei oficjalnie rozwiązał się 25 kwietnia 1449. Dzięki tym wydarzeniom, Mikołaj ogłosił rok 1450, rokiem jubileuszowym, na który zjechali legaci i władcy państw z całej Europy. W tym samym roku papież dokonał kanonizacji Bernardyna ze Sieny.
19 marca 1452 roku, papież koronował Fryderyka III, na cesarza rzymskiego; była to ostatnia koronacja, która odbyła się w Rzymie. W tym samym roku został wykryty spisek na życie Mikołaja, za którym stał Stefano Porcari, który został następnie skazany na śmierć. Papież wydał także bullę Dum Diversas (18 czerwca 1452), zezwalającą Portugalii na "atak, podbicie i ujarzmienie Saracenów, pogan i innych wrogów Chrystusa gdziekolwiek byliby znalezieni". Na ostatnie lata pontyfikatu, położyły się cieniem wydarzenia w Konstantynopolu, który to został zdobyty przez Turków w maju 1453 roku. Papież wystosował wówczas apel o zwołanie krucjaty, jednak został on zignorowany.
Mikołaj zmarł w wyniku podagry 24 marca 1455 roku. Przez historyków jest oceniany jako papież szlachetny, wolny od nepotyzmu, mecenas sztuki i opiekun artystów.

### Najważniejsze wydarzenia kulturalne pontyfikatu
Mikołaj V wprowadził ducha renesansu do stolicy Piotrowej. Planował ozdobić Watykan nowymi dziełami godnymi stolicy chrześcijańskiego świata. Rozpoczął jednak praktycznie, od wzmocnienia ufortyfikowania miasta, uporządkowania i wybrukowania głównych ulic oraz poprawy zaopatrzenia w wodę – odbudował akwedukt Aqua Virgo. Na jego zlecenie wykonano również przeróbki w Pałacu Laterańskim (freski autorstwa Fra Angelico). Jednakże najbardziej zaangażował się w przebudowę Watykanu, gdzie przeniósł siedzibę papieską z Pałacu Laterańskiego. Dobudowano m.in. skrzydło pałacu oraz prywatną kaplicę ozdobiona freskami Fra Angelico przedstawiającymi sceny z życia św. Wawrzyńca i św. Stefana.
W czasie trwania pontyfikatu Mikołaja V rozpoczęto renowację i przebudowę bazyliki św. Piotra. Dzięki poparciu Mikołaja V, humanizm rozpowszechnił się w Rzymie; papież w szczególności finansował tłumaczenia przez setki kopistów i uczonych dzieł greckich (zarówno chrześcijańskich jak i pogańskich). Mikołaj V utworzył również Bibliotekę Watykańską.

title: Mikołaj V

wikitext:
{{Inne znaczenia|papieża|[[Mikołaj V (ujednoznacznienie)|inne postacie, noszące to imię]]}}
{{Duchowny infobox
 |imię przybrane          = Mikołaj V
 |imię przybrane org      = Nicolaus Quintus
 |imię i nazwisko         = Tommaso Parentucelli
 |imię i nazwisko org     =
 |tytuł                   = Papież<br />Biskup Rzymu
 |grafika                 = Paus Nicolaas V door Peter Paul Rubens.jpg
 |opis grafiki            =
 |alt grafiki             =
 |herb                    = C o a Nicolaus V.svg
 |dewiza                  =
 |dewiza - j. polski      =
 |kraj działania          = [[Państwo Kościelne]]
 |data urodzenia          = 15 listopada 1397
 |miejsce urodzenia       = [[Sarzana]]
 |data śmierci            = 24 marca 1455
 |miejsce śmierci         = [[Rzym]]
 |miejsce pochówku        =
 |1. funkcja              = Papież
 |1. funkcja - okres      = 1447–1455
 |2. funkcja              = Biskup Bolonii
 |2. funkcja - okres      = 27 listopada 1444–6 marca 1447
 |wyznanie                = [[katolicyzm]]
 |kościół                 = [[Kościół łaciński|rzymskokatolicki]]
 |inkardynacja            =
 |data ślubów zakonnych   =
 |data diakonatu          =
 |data ordynacji          =
 |data święceń            = 1422
 |data nominacji          = 27 listopada 1444
 |data sakry              =
 |data patriarchatu       =
 |data kreacji            = 16 grudnia 1446
 |papież kreujący         = Eugeniusza IV
 |kościół tytularny       = [[Kościół św. Zuzanny w Rzymie|S. Susanna]]
 |data pontyfikatu        = 6 marca 1447
 |faksymile               =
 |opis faksymile          =
 |odznaczenia             =
 |commons                 = Category:Nicolaus V
 |wikiźródła              =
 |wikicytaty              =
 |wikinews                =
 |www                     =
}}
{{Sukcesja apostolska infobox
 |tytuł                     = papież
 |data konsekracji          = 17 marca 1447
 |miejscowość konsekracji   =
 |miejsce konsekracji       =
 |konsekrator               =
 |współkonsekratorzy        =
 |biskupi konsekrowani      = {{Sukcesja apostolska infobox/wiersz|[[Antonio Laurenti]]|9 października 1453}}
 |biskupi współkonsekrowani =
}}
'''Mikołaj V''' ({{łac.|Nicolaus V}}, właśc. '''Tommaso Parentucelli'''; ur. [[15 listopada]] [[1397]] w [[Sarzana|Sarzanie]], zm. [[24 marca]] [[1455]]{{r|Kelly}} w [[Rzym]]ie) – [[papież]] w okresie od 6 marca 1447 do 24 marca 1455{{r|Kelly}}.

== Życiorys ==
=== Wczesne życie ===
Urodził się w Sarzana we włoskim regionie [[Liguria]], gdzie jego ojciec był lekarzem{{r|Wollpert}}. Został wysłany na studia do [[Bolonia|Bolonii]], lecz po dwóch latach nauki, z powodu śmierci ojca musiał przerwać naukę. Po ponownym małżeństwie matki, Tommaso został prywatnym nauczycielem [[Florencja|florenckich rodzin]]{{r|Kelly}} [[Strozzi]] i [[Albizzi]]. Poznał w tym okresie czołowych florenckich humanistów. Następnie kontynuował studia teologiczne na uniwersytecie w Bolonii{{r|Kelly}}. Po zakończeniu studiów w 1422 Tommasem zainteresował się arcybiskup Bolonii [[Mikołaj Albergati]], dostrzegając potencjał przyszłego papieża{{r|Kelly}}. Arcybiskup, w celu dalszego kształcenia Tommaso, wysłał go w podróż po Europie. Tomaso odwiedził [[Niemcy]], [[Francja|Francję]] i [[Anglia|Anglię]]. W czasie podróży oddał się pasji zbierania książek, część z nich z odręcznymi notatkami przetrwała do dziś.

W 1443 zmarł arcybiskup Albergati i w następnym roku Parentucelli został mianowany na jego miejsce{{r|Kelly}}. Ze względu na rosnące niepokoje społeczne w Bolonii [[Eugeniusz IV|papież Eugeniusz IV]] powołał Parentucelliego na jednego ze swoich [[legat papieski|przedstawicieli]] na negocjacje pomiędzy Watykanem i [[Święte Cesarstwo Rzymskie|Świętym Cesarstwem Rzymskim Narodu Niemieckiego]] w [[Bazylea|Bazylei]]. W uznaniu zasług został mianowany w grudniu 1446 [[kardynał]]em{{r|Kelly}} [[Kościół św. Zuzanny w Rzymie|Santa Susannae]]. Kilka miesięcy później, 6 marca 1447 wybrano go na następcę zmarłego Eugeniusza IV; przybrał imię Mikołaj V, aby uczcić swojego mecenasa Nicholasa Albergati{{r|Kelly}}. Wybór Mikołaja był kompromisem, gdyż faworyt [[konklawe 1447|konklawe]], kardynał [[Prospero Colonna (zm. 1463)|Prospero Colonna]], przegrał z powodu zawiści rodowych{{r|Kelly}}.

=== Pontyfikat ===
Mikołaj V wyróżniał się cierpliwością i zdolnością do kompromisu{{r|Wollpert}}. Na początku [[pontyfikat]]u, przywrócił w Rzymie porządek, usuwając najemników, zbuntowanej Bolonii, przyznał niezależność i nie angażował się w spór w [[Mediolan]]ie, powstały po śmierci [[Filippo Maria Visconti|księcia Viscontiego]]{{r|Kelly}}. W 1448 roku doszło do podpisania [[konkordat wiedeński|konkordatu wiedeńskiego]], pomiędzy [[Stolica Apostolska|Stolicą Apostolską]], a [[Święte Cesarstwo Rzymskie|Cesarstwem Rzymskim Narodu Niemieckiego]]{{r|Wollpert}}. Dzięki mediacji francuskiego króla, [[Karol VII Walezjusz|Karola VII]], udało mu się doprowadzić do zakończenia [[Sobór Bazylea - Ferrara - Florencja|schizmy bazylejskiej]] i ustąpienia [[Feliks V|antypapieża Feliksa V]]{{r|Kelly}}. Wszelkie ekskomuniki i potępienie zostały anulowane, a sobór z Bazylei oficjalnie rozwiązał się 25 kwietnia 1449{{r|Wollpert}}. Dzięki tym wydarzeniom, Mikołaj ogłosił rok 1450, rokiem jubileuszowym, na który zjechali legaci i władcy państw z całej Europy{{r|Wollpert}}. W tym samym roku papież dokonał [[kanonizacja|kanonizacji]] [[Bernardyn ze Sieny|Bernardyna ze Sieny]]{{r|Kelly}}.

19 marca 1452 roku, papież koronował [[Fryderyk III Habsburg|Fryderyka III]], na cesarza rzymskiego; była to ostatnia koronacja, która odbyła się w Rzymie{{r|Kelly}}. W tym samym roku został wykryty spisek na życie Mikołaja, za którym stał [[Stefano Porcari]], który został następnie skazany na śmierć{{r|Kelly}}. Papież wydał także [[bulla|bullę]] [[Dum Diversas]] (18 czerwca 1452), zezwalającą Portugalii na "atak, podbicie i ujarzmienie [[Saraceni|Saracenów]], pogan i innych wrogów Chrystusa gdziekolwiek byliby znalezieni"{{r|google books}}. Na ostatnie lata pontyfikatu, położyły się cieniem wydarzenia w [[Konstantynopol]]u, który to został zdobyty przez Turków w maju 1453 roku{{r|Kelly}}. Papież wystosował wówczas apel o zwołanie [[krucjata|krucjaty]], jednak został on zignorowany{{r|Wollpert}}.

Mikołaj zmarł w wyniku [[dna moczanowa|podagry]] 24 marca 1455 roku{{r|Kelly}}. Przez historyków jest oceniany jako papież szlachetny, wolny od nepotyzmu, mecenas sztuki i opiekun artystów{{r|Kelly|Wollpert}}.

=== Najważniejsze wydarzenia kulturalne pontyfikatu ===
Mikołaj V wprowadził ducha [[renesans]]u do stolicy Piotrowej{{r|Wollpert}}. Planował ozdobić Watykan nowymi dziełami godnymi stolicy [[chrześcijaństwo|chrześcijańskiego]] świata. Rozpoczął jednak praktycznie, od wzmocnienia ufortyfikowania miasta, uporządkowania i wybrukowania głównych ulic oraz poprawy zaopatrzenia w wodę{{r|Kelly}} – odbudował [[akwedukt]] [[akwedukt Aqua Virgo|Aqua Virgo]]. Na jego zlecenie wykonano również przeróbki w [[Lateran|Pałacu Laterańskim]] (freski autorstwa [[Fra Angelico]]){{r|Kelly}}. Jednakże najbardziej zaangażował się w przebudowę Watykanu, gdzie przeniósł{{r|Hollingsworth}} siedzibę papieską z Pałacu Laterańskiego. Dobudowano m.in. skrzydło pałacu oraz prywatną kaplicę ozdobiona [[fresk]]ami Fra Angelico przedstawiającymi sceny z życia [[Wawrzyniec z Rzymu|św. Wawrzyńca]] i [[Stefan I (papież)|św. Stefana]].

W czasie trwania pontyfikatu Mikołaja V rozpoczęto renowację i przebudowę [[bazylika św. Piotra na Watykanie|bazyliki św. Piotra]]. Dzięki poparciu Mikołaja V, humanizm rozpowszechnił się w Rzymie; papież w szczególności finansował tłumaczenia przez setki kopistów i uczonych dzieł greckich (zarówno chrześcijańskich jak i pogańskich){{r|Kelly}}. Mikołaj V utworzył również [[Biblioteka Watykańska|Bibliotekę Watykańską]]{{r|Wollpert}}.

== Zobacz też ==
* [[Mikołaj V (antypapież)|Mikołaj V]] (1328-1330).

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="google books">[http://books.google.pl/books?id=ATq5_6h2AT0C&pg=PA469&lpg=PA469&dq=attack,+conquer,+and+subjugate+Saracens,+Pagans+and+other+enemies+of+Christ+wherever+they+may+be+found&source=bl&ots=5MM7v3QXzZ&sig=hODJUVVX3cSBwgoMXpJkAeLoNUk&hl=pl&sa=X&ei=2hkIT4WfNMjn-gbS6826AQ&ved=0CFMQ6AEwBQ#v=onepage&q=attack%2C%20conquer%2C%20and%20subjugate%20Saracens%2C%20Pagans%20and%20other%20enemies%20of%20Christ%20wherever%20they%20may%20be%20found&f=false The Historical encyclopedia of world slavery – Google Books]</ref>
<ref name="Hollingsworth">{{cytuj książkę | nazwisko = Hollingsworth | imię = Mary | tytuł = The Borgias history's most notorious dynasty | wydawca = Quercus | miejsce = Londyn | wydanie = I | rok = 2011 | isbn = 978-0-85738-916-9 | strony = 34}}</ref>
<ref name="Kelly">{{cytuj książkę | nazwisko = Kelly | imię = John N. D. | autor link = John Norman Davidson Kelly  | tytuł = Encyklopedia papieży | wydawca = [[Państwowy Instytut Wydawniczy]] | miejsce = Warszawa | data = 1997 | strony = 341-343 | isbn = 83-06-02633-0}}</ref>
<ref name="Wollpert">{{cytuj książkę | nazwisko = Fischer-Wollpert | imię = Rudolf | tytuł = Leksykon papieży | wydawca = Znak | miejsce = Kraków | data = 1996 | strony = 123-124 | isbn = 83-7006-437-X}}</ref>
}}

== Bibliografia ==
* {{cytuj stronę | url = http://www.newadvent.org/cathen/11058a.htm | tytuł = Pope Nicholas V | opublikowany = Catholic Encyclopedia | język = en | data dostępu = 2013-04-06}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{catholic-hierarchy |typ = biskup |id = bparen |tytuł = Mikołaj V |data dostępu = 2011-09-01}}

{{Biskupi Bolonii}}
{{Papieże}}
{{Mikołaj V}}
{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Mikołaj 5}}
[[Kategoria:Nauczyciele domowi]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1397]]
[[Kategoria:Włoscy biskupi katoliccy]]
[[Kategoria:Zmarli w 1455]]
[[Kategoria:Pochowani w Grotach Watykańskich]]
[[Kategoria:Papieże XV wieku]]

title: Mikołaj VNicolaus Quintus

Kraj działania: Państwo Kościelne

Data i miejsce urodzenia: 15 listopada 1397 · Sarzana

Data i miejsce śmierci: 24 marca 1455 · Rzym

Miejsce pochówku: bazylika św. Piotra, Groty Watykańskie

Wyznanie: katolicyzm

Kościół: rzymskokatolicki

Nominacja biskupia: 27 listopada 1444

Kreacja kardynalska: 16 grudnia 1446 · Eugeniusza IV

Kościół tytularny: S. Susanna

Pontyfikat: 6 marca 1447

title: Sukcesja apostolska

Antonio Laurenti: 9 października 1453


text:
# Zespół Seckela
Zespół Seckela (ang. Seckel syndrome, bird-headed dwarfism) – bardzo rzadki zespół wad wrodzonych, charakteryzujący się wewnątrzmacicznym i pourodzeniowym zahamowaniem wzrostu, upośledzeniem umysłowym i charakterystyczną dysmorfią twarzy.

## Etiologia
Zespół Seckela jest w istocie heterogenną grupą chorób. Zidentyfikowano przynajmniej trzy loci genowe, mogące mieć związek z patogenezą choroby: SCKL1 (3q22-q24), SCKL2 (18p11.31-q11.2) i SCKL3 (14q21-q22). Przynajmniej w części przypadków typ dziedziczenia jest autosomalny recesywny.

## Objawy i przebieg
Na fenotyp zespołu Seckela składają się:
- ciężkie upośledzenie umysłowe (u ponad 50% pacjentów IQ wynosi mniej niż 50)
- achondroplazja
- mikrocefalia
- wnętrostwo
- dyslokacje kostne
- niezwykle duże oczy
- nisko osadzone uszy
- mały podbródek
- duży, "ptasi" nos.

## Historia
Opis zespołu przedstawił w 1960 roku Helmut Paul George Seckel, który oprócz dwóch przypadków z którymi zetknął się podczas swojej praktyki w Chicago, znalazł w piśmiennictwie opisy 13 innych dotkniętych chorobą pacjentów. Wśród nich była Caroline Crachami, znanej jako "Sycylijska wróżka", której szkielet wystawiany jest dziś w londyńskim Hunterian Museum of the Royal College. Wśród opisujących zespół przed Seckelem był między innymi Rudolf Virchow, który w dwóch pracach przedstawił pacjentkę z "ptasim wyglądem twarzy".

title: Zespół Seckela

wikitext:
{{Choroba infobox
 |nazwa           = Zespół Seckela
 |nazwa naukowa   =
 |grafika         =
 |opis grafiki    =
 |alt grafiki     =
 |synonimy        =
 |specjalizacja   =
 |objawy          =
 |powikłania      =
 |początek        =
 |czas trwania    =
 |typy            =
 |przyczyny       =
 |czynniki ryzyka =
 |rozpoznanie     =
 |różnicowanie    =
 |zapobieganie    =
 |leczenie        =
 |leki            =
 |rokowanie       =
 |zapadalność     =
 |śmiertelność    =
 |ICD11           =
 |ICD11 nazwa     =
 |ICD10           = Q87.1
 |ICD10 nazwa     = Zespoły wrodzonych wad rozwojowych związane głównie z niskim wzrostem
 |DSM-5           =
 |DSM-5 nazwa     =
 |DSM-IV          =
 |DSM-IV nazwa    =
 |ICDO            =
 |DiseasesDB      = 31625
 |OMIM            = 210600
 |MedlinePlus     =
 |MeshID          =
 |commons         =
}}
'''Zespół Seckela''' ([[język angielski|ang.]] Seckel syndrome, bird-headed dwarfism<ref>{{Cytuj pismo  | nazwisko = Sauk | imię = JJ. | nazwisko2 = Litt | imię2 = R. | nazwisko3 = Espiritu | imię3 = CE. | nazwisko4 = Delaney | imię4 = JR. | tytuł = Familial bird-headed dwarfism (Seckel's syndrome). | czasopismo = J Med Genet | wolumin = 10 | numer = 2 | strony = 196-8 | miesiąc = Jun | rok = 1973 | doi =  | pmid = 4714590}}</ref>) – bardzo rzadki [[zespół wad wrodzonych]], charakteryzujący się wewnątrzmacicznym i pourodzeniowym zahamowaniem wzrostu, [[Niepełnosprawność intelektualna|upośledzeniem umysłowym]] i charakterystyczną [[Wady wrodzone#Cechy dysmorficzne|dysmorfią]] twarzy.

== Etiologia ==
Zespół Seckela jest w istocie heterogenną grupą chorób<ref>{{Cytuj pismo | autor=Faivre L, Le Merrer M, Lyonnet S, Plauchu H, Dagoneau N, Campos-Xavier AB, Attia-Sobol J, Verloes A, Munnich A, Cormier-Daire V | tytuł=Clinical and genetic heterogeneity of Seckel syndrome | rok=2002 | czasopismo=American journal of medical genetics | doi=10.1002/ajmg.10677 | wydanie=112 | wolumin=4 | miesiąc=listopad | pmid= 12376940 | strony=379–83}}</ref>. Zidentyfikowano przynajmniej trzy ''loci'' genowe, mogące mieć związek z patogenezą choroby: ''[[SCKL1]]'' ([[chromosom 3|3q]]22-q24)<ref>{{Cytuj pismo | autor=Goodship J, Gill H, Carter J, Jackson A, Splitt M, Wright M | tytuł=Autozygosity mapping of a seckel syndrome locus to chromosome 3q22. 1-q24 | rok=2000 | czasopismo=American journal of human genetics | doi=10.1086/303023 | wydanie=67 | wolumin=2 | miesiąc=sierpień | pmid= 10889046 | strony=498–503}}</ref>, ''[[SCKL2]]'' ([[chromosom 18|18p]]11.31-q11.2)<ref>{{Cytuj pismo | autor=Børglum AD, Balslev T, Haagerup A, Birkebaek N, Binderup H, Kruse TA, Hertz JM | tytuł=A new locus for Seckel syndrome on chromosome 18p11.31-q11.2 | rok=2001 | czasopismo=European journal of human genetics : EJHG | doi=10.1038/sj.ejhg.5200701 | wydanie=9 | wolumin=10 | miesiąc=październik | pmid= 11781686 | strony=753–7}}</ref> i ''[[SCKL3]]'' ([[chromosom 14|14q]]21-q22)<ref>{{Cytuj pismo | autor=Kilinç MO, Ninis VN, Ugur SA, Tüysüz B, Seven M, Balci S, Goodship J, Tolun A | tytuł=Is the novel SCKL3 at 14q23 the predominant Seckel locus? | rok=2003 | czasopismo=European journal of human genetics : EJHG | doi=10.1038/sj.ejhg.5201057 | wydanie=11 | wolumin=11 | miesiąc=listopad | pmid= 14571270 | strony=851–7}}</ref>. Przynajmniej w części przypadków typ dziedziczenia jest [[dziedziczenie autosomalne recesywne|autosomalny recesywny]].

== Objawy i przebieg ==
Na fenotyp zespołu Seckela składają się:
* ciężkie [[Niepełnosprawność intelektualna|upośledzenie umysłowe]] (u ponad 50% pacjentów IQ wynosi mniej niż 50)
* achondroplazja
* [[mikrocefalia]]
* [[wnętrostwo (medycyna)|wnętrostwo]]
* dyslokacje kostne
* niezwykle duże oczy
* nisko osadzone uszy
* mały podbródek
* duży, "ptasi" nos.

== Historia ==
Opis zespołu przedstawił w 1960 roku [[Helmut Paul George Seckel]], który oprócz dwóch przypadków z którymi zetknął się podczas swojej praktyki w Chicago, znalazł w piśmiennictwie opisy 13 innych dotkniętych chorobą pacjentów<ref>Seckel HPG: Bird-headed Dwarfs: Studies in Developmental Anthropology Including Human Proportions. Springfield, Ill.: Charles C Thomas (pub.) 1960</ref>. Wśród nich była [[Caroline Crachami]], znanej jako "Sycylijska wróżka", której szkielet wystawiany jest dziś w londyńskim Hunterian Museum of the Royal College. Wśród opisujących zespół przed Seckelem był między innymi [[Rudolf Virchow]], który w dwóch pracach przedstawił pacjentkę z "ptasim wyglądem twarzy"<ref>R. Virchow: Zwergenkind. Zeitschrift für Ethnologie 14: 215 (1882)</ref><ref>Virchow R. Vorstellung der Knaben Dobos Janos. Berliner klinische Wochenschrift 29, 517 (1892)</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{OMIM|id=210600|nazwa=SECKEL SYNDROME 1}}
* {{OMIM|id=606744|nazwa=SECKEL SYNDROME 2; SCKL2}}
* {{OMIM|id=608664|nazwa=SECKEL SYNDROME 3; SCKL3}}
* {{WhoNamedIt|synd|869|Seckel's syndrome}}

{{Zastrzeżenia|Medycyna}}

[[Kategoria:Zespoły wad wrodzonych]]

title: Zespół Seckela

ICD-10: Q87.1 · Zespoły wrodzonych wad rozwojowych związane głównie z niskim wzrostem


text:
# Muzeum Paleobotaniczne Instytutu Botaniki UJ w Krakowie
Muzeum Paleobotaniczne Uniwersytetu Jagiellońskiego – muzeum działające w latach 2003–2017 w budynku Instytutu Botaniki UJ przy ul. Kopernika 31 w Krakowie.
Ekspozycja obejmowała m.in. odciski i odlewy w materiale skalnym zgromadzone przez Mariana Raciborskiego i Franciszka Tondera. Zorganizowana została przez dr hab. Danutę Zdebską i udostępniana była głównie uczniom i studentom. Zlikwidowana została z m.in. powodów lokalowych. Przynajmniej część zbiorów przeniesiona do Centrum Edukacji Przyrodniczej działającego w Kampusie 600-lecia Odnowienia Uniwersytetu Jagiellońskiego.

wikitext:
{{Muzeum infobox
 |nazwa                   = Muzeum Paleobotaniczne UJ
 |nazwa oryginalna        =
 |placówka macierzysta    =
 |zdjęcie                 =
 |opis zdjęcia            =
 |alt zdjęcia             =
 |państwo                 = Polska
 |miejscowość             = [[Kraków]]
 |adres                   = ul. Kopernika 31<br />
31-501 Kraków
 |data założenia          = 2003
 |data likwidacji         = 2017
 |zakres zbiorów          = makro- i mikroskamieniałości
 |wielkość zbiorów        =
 |powierzchnia ekspozycji =
 |dyrektor                = dr hab. Danuta Zdebska
 |kustosz                 =
 |kierownik               =
 |oddziały                =
 |kod mapy                = Kraków
 |współrzędne             = 50.06432°N 19.95722°E
 |commons                 =
 |www                     =
}}
'''Muzeum Paleobotaniczne Uniwersytetu Jagiellońskiego''' – [[muzeum]] działające w latach 2003–2017 w budynku [[Instytut Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego|Instytutu Botaniki UJ]] przy [[Ulica Mikołaja Kopernika w Krakowie|ul. Kopernika]] 31 w [[Kraków|Krakowie]]<ref name=zemanek/>.

Ekspozycja obejmowała m.in. odciski i odlewy w materiale skalnym zgromadzone przez [[Marian Raciborski|Mariana Raciborskiego]] i [[Franciszek Tonder|Franciszka Tondera]]. Zorganizowana została przez dr hab. [[Danuta Zdebska|Danutę Zdebską]] i udostępniana była głównie uczniom i studentom. Zlikwidowana została z m.in. powodów lokalowych. Przynajmniej część zbiorów przeniesiona do Centrum Edukacji Przyrodniczej działającego w [[Kampus 600-lecia Odnowienia Uniwersytetu Jagiellońskiego|Kampusie 600-lecia Odnowienia Uniwersytetu Jagiellońskiego]]<ref name=zemanek>{{Cytuj pismo | autor = Alicja Zemanek | tytuł = Muzeum Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie – przeszłość i teraźniejszość | czasopismo = Opuscula Musealia | wolumin = 25 | strony = 147–175 | data = 2018 | url = https://www.ejournals.eu/pliki/art/11886/ | doi = 10.4467/20843852.OM.17.014.9611}}</ref>.

== Zobacz też ==
* [[Muzea w Krakowie]]
** [[Muzeum Paleobotaniczne Instytutu Botaniki PAN w Krakowie]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Muzea paleontologiczne w Polsce|Kraków]]
[[Kategoria:Muzea Uniwersytetu Jagiellońskiego]]

title: Muzeum Paleobotaniczne UJ

Miejscowość: Kraków

Adres: ul. Kopernika 31 · 31-501 Kraków

Zakres zbiorów: makro- i mikroskamieniałości

Dyrektor: dr hab. Danuta Zdebska


text:
# Obiter dictum
Obiter dictum (łac. powiedziane mimochodem) – niewiążąca część precedensowego wyroku sądowego w odróżnieniu od wiążącego ratio decidendi. Pojęcie to występuje w anglosaskim systemie prawnym (common law).
Obiter dicta (l.mn.) są formułowane niejako przy okazji wydawania precedensowego wyroku. Sędzia, rozstrzygając sprawę precedensową, może się bowiem podzielić również swoimi spostrzeżeniami w kwestiach niemających znaczenia dla jej rozstrzygnięcia. Dzięki temu później inni sędziowie, gdy napotkają tę samą kwestię prawną, będą dysponować już pewną wskazówką w danym temacie. Nie oznacza to jednak, że są oni związani zasugerowaną w obiter dicta propozycją, z prawnego punktu widzenia mają pełną swobodę w tym zakresie. Jednak w przypadku, gdy obiter dicta pochodzą od sądu zajmującego najwyższą pozycję w hierarchii, ich znaczenie może w praktyce niczym nie różnić się od statusu ratio decidendi. Sądy niższej instancji rzadko bowiem pozwalają sobie na niezastosowanie się do nawet niewiążącego stanowiska sądu wyższej instancji.

title: Obiter dictum

wikitext:
{{Język tytułu|la}}
'''{{K|la|Obiter dictum}}''' ([[łac.]] ''powiedziane mimochodem'') – niewiążąca część [[precedens]]owego [[wyrok]]u [[sąd]]owego w odróżnieniu od wiążącego {{K|la|[[ratio decidendi]]}}. Pojęcie to występuje w anglosaskim systemie prawnym ({{K|en|[[common law]]}}).

''Obiter dicta'' ([[liczba mnoga|l.mn.]]) są formułowane niejako przy okazji wydawania precedensowego wyroku. Sędzia, rozstrzygając sprawę precedensową, może się bowiem podzielić również swoimi spostrzeżeniami w kwestiach niemających znaczenia dla jej rozstrzygnięcia. Dzięki temu później inni sędziowie, gdy napotkają tę samą kwestię prawną, będą dysponować już pewną wskazówką w danym temacie. Nie oznacza to jednak, że są oni związani zasugerowaną w {{K|la|obiter dicta}} propozycją, z prawnego punktu widzenia mają pełną swobodę w tym zakresie. Jednak w przypadku, gdy {{K|la|obiter dicta}} pochodzą od sądu zajmującego najwyższą pozycję w hierarchii, ich znaczenie może w praktyce niczym nie różnić się od statusu {{K|la|ratio decidendi}}. Sądy [[Dwuinstancyjność|niższej instancji]] rzadko bowiem pozwalają sobie na niezastosowanie się do nawet niewiążącego stanowiska sądu wyższej instancji<ref>Maciej Koszowski, Anglosaska doktryna precedensu. Porównanie z polską praktyką orzeczniczą, Warszawa 2009, s. 59-76.</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Zobacz też ==
{{Wikicytaty|dotyczących precedensu}}
* {{J|en|[[case of first impression]]}}
* {{J|la|[[ratio decidendi]]}}
* [[model precedensu]]
* [[podziały precedensów]]
* {{J|en|[[overruling]]}}
* {{J|en|[[distinguishing]]}}
* {{J|en|[[leading case]]}}
* {{J|en|[[common law]]}}
* [[norma prawna precedensu]]

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Pojęcia systemu common law]]