text:
# Olszewo (gmina Prostki)
Olszewo – wieś w Polsce, położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ełckim, w gminie Prostki. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa suwalskiego.
W wieku XVI zapisywana pod nazwami: Olscheffsky (Olszewskie), Bogatzen (Bogacze). Bogacze to nazwa od właściciela – Stanki Bogacza, wolnego pruskiego, wymienionego w czasie popisu wojskowego w 1519 r.
Wieś powstała w ramach kolonizacji Wielkiej Puszczy w komturstwie piskim. Wcześniej był to obszar Galindii. Wieś ziemiańska, dobra służebne w posiadaniu drobnego rycerstwa (tak zwani wolni, ziemianie w języku staropolskim), z obowiązkiem służby rycerskiej (zbrojnej).
Przy granicy z Mazowszem i komturią ełcką.
Przywilej na dobra służebne nadany został w 1506 r. przez prokuratora piskiego Jerzego von Kolbitza, na podstawie uproszczonej umowy kupna, na 22 łanów i 8 morgów puszczy, na prawie magdeburskim z obowiązkiem jednej służby zbrojnej., Obszar wsi położony był w puszczy w okolicach Różyńska, pomiędzy wsiami Krzywińskie, Monety i Kortejki (późniejsze Bzury). Dobra służebne otrzymali : Stańko, Jakub, Maciej i Narko Olszewscy. Od ich nazwiska wzięła się obecna nazwa wsi.
Zobacz też: Olszewo

wikiname: plwiki

title: Olszewo (gmina Prostki)

in_language: pl

wikitext:
{{Inne znaczenia|2=[[Olszewo|inne znaczenia nazwy Olszewo]]}}
{{Polska miejscowość infobox
 |nazwa                  = Olszewo
 |rodzaj miejscowości    = wieś
 |zdjęcie                =
 |opis zdjęcia           =
 |alt zdjęcia            =
 |województwo            = warmińsko-mazurskie
 |powiat                 = [[Powiat ełcki|ełcki]]
 |gmina                  = [[Prostki (gmina)|Prostki]]
 |sołectwo               =
 |miejscowość podstawowa =
 |wysokość               =
 |liczba ludności        = 34<ref>{{Cytuj |url=https://bdl.stat.gov.pl/bdl/metadane/cechy/4182 |tytuł=NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych |data=2022-09-19 |data dostępu=2022-10-06 |opublikowany=Bank Danych Lokalnych GUS}}</ref>
 |rok                    = 2022
 |strefa numeracyjna     = 87
 |kod pocztowy           = 19-335<ref>{{Poczta Polska|2022-10|s=858}}</ref>
 |tablice rejestracyjne  = NEL
 |SIMC                   = 0765659
 |kod mapy               = Prostki (gmina)
 |współrzędne            = 53°41'53"N 22°14'19"E<ref name="prng">{{PRNG Miejscowości|92641|data=2023-11-05}}</ref>
 |commons                =
 |www                    =
}}
'''Olszewo''' – [[wieś]] w [[Polska|Polsce]], położona w [[województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]], w [[powiat ełcki|powiecie ełckim]], w [[Prostki (gmina)|gminie Prostki]]. [[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] miejscowość należała administracyjnie do [[województwo suwalskie|województwa suwalskiego]].

W wieku XVI zapisywana pod nazwami: Olscheffsky (Olszewskie), Bogatzen (Bogacze). Bogacze to nazwa od właściciela – Stanki Bogacza, [[wolni|wolnego pruskiego]], wymienionego w czasie popisu wojskowego w 1519 r.

Wieś powstała w ramach kolonizacji [[Wielka Puszcza (Prusy)|Wielkiej Puszczy]] w komturstwie piskim. Wcześniej był to obszar Galindii. [[Wieś ziemiańska]], dobra służebne w posiadaniu drobnego rycerstwa (tak zwani [[wolni]], ziemianie w języku staropolskim), z obowiązkiem służby rycerskiej (zbrojnej).
Przy granicy z Mazowszem i komturią ełcką.
Przywilej na dobra służebne nadany został w 1506 r. przez prokuratora piskiego ''Jerzego von Kolbitza'', na podstawie uproszczonej umowy kupna, na 22 łanów i 8 morgów puszczy, na [[prawo magdeburskie|prawie magdeburskim]] z obowiązkiem jednej służby zbrojnej., Obszar wsi położony był w puszczy w okolicach [[Rożyńsk Wielki|Różyńska]], pomiędzy wsiami [[Krzywińskie (powiat ełcki)|Krzywińskie]], [[Monety (powiat piski)|Monety]] i Kortejki (późniejsze [[Bzury (województwo warmińsko-mazurskie)|Bzury]]). Dobra służebne otrzymali : ''Stańko, Jakub, Maciej'' i ''Narko Olszewscy''. Od ich nazwiska wzięła się obecna nazwa wsi.
Zobacz też: [[Olszewo]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę | nazwisko= Białuński | imię=Grzegorz  | autor link=Grzegorz   Białuński | inni= | tytuł= Kolonizacja "Wielkiej Puszczy" (do 1568 roku) - starostwa piskie, ełckie, straduńskie, zelkowskie i węgoborskie (węgorzewskie) | data=2002 | wydawca=Towarzystwo Naukowe : Ośrodek Badań Naukowych im. W. Kętrzyńskiego | miejsce=Olsztyn | isbn=83-87643-97-1 | strony=237}}
{{Gmina Prostki}}

[[Kategoria:Prostki (gmina)]]

title: Olszewo

Państwo: Polska

Województwo: warmińsko-mazurskie

Powiat: ełcki

Gmina: Prostki

Tablice rejestracyjne: NEL


text:
# Treycovagnes
Treycovagnes – miejscowość i gmina (commune) w zachodniej Szwajcarii, w kantonie Vaud, w okręgu (district) Jura-Nord vaudois. Leży nad rzeką Thielle.

## Demografia
W Treycovagnes mieszka 488 osób. W 2021 roku 18,4% populacji gminy stanowiły osoby urodzone poza Szwajcarią.

## Transport
Przez teren gminy przebiega droga główna nr 130.

title: Treycovagnes

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Treycovagnes
 |nazwa oryginalna             = Treycovagnes
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         = CHE Treycovagnes COA.svg
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             = Treycovagnes
 |państwo                      = Szwajcaria
 |1. jednostka administracyjna = [[Vaud]]
 |2. jednostka administracyjna = [[Jura-Nord vaudois]]
 |powierzchnia                 = 2,08
 |wysokość                     = 457
 |rok                          = 31 grudnia 2021
 |liczba ludności              = 488<ref name=SUS>{{Cytuj |autor = Bundesamt für Statistik |tytuł = Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2020 – 2020 {{!}} Tabelle |data = 2021-09-01 |data dostępu = 2022-05-16 |opublikowany = Bundesamt für Statistik |url = https://www.bfs.admin.ch/asset/de/18344290 |język = de}}</ref>
 |gęstość zaludnienia          = 235
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 = 1436
 |tablice rejestracyjne        = VD
 |kod mapy                     = Szwajcaria
 |plan miasta                  = Karte Gemeinde Treycovagnes 2017.png
 |współrzędne                  = 46° 46′ N, 6° 36′ E
 |commons                      = Category:Treycovagnes
 |www                          = https://www.treycovagnes.ch
}}
'''Treycovagnes''' – miejscowość i [[Gmina polityczna (Szwajcaria)|gmina]] ''(commune)'' w zachodniej [[Szwajcaria|Szwajcarii]], w kantonie [[Vaud]], w okręgu ''(district)'' [[Jura-Nord vaudois]]. Leży nad rzeką [[Thielle (rzeka)|Thielle]].

== Demografia ==
W Treycovagnes mieszka 488 osób<ref name=SUS/>. W 2021 roku 18,4% populacji gminy stanowiły osoby urodzone poza Szwajcarią<ref name=SUS/>.

== Transport ==
Przez teren gminy przebiega droga główna [[Droga główna nr 130 (Szwajcaria)|nr 130]].

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Jura-Nord vaudois}}
{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miejscowości w Szwajcarii]]
[[Kategoria:Gminy w kantonie Vaud]]
[[Kategoria:Jura-Nord vaudois]]

title: Treycovagnes

Państwo: Szwajcaria

Kanton: Vaud

Okręg: Jura-Nord vaudois

Zarządzający: Stéphane Baudat↗

Tablice rejestracyjne: VD


text:
# Brezovice (gmina Pale)
Brezovice (cyr. Брезовице) – wieś w Bośni i Hercegowinie, w Republice Serbskiej, w mieście Sarajewo Wschodnie, w gminie Pale. W 2013 roku liczyła 84 mieszkańców.

title: Brezovice (gmina Pale)

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Brezovice
 |nazwa oryginalna             = {{k|sr|Брезовице}}
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |godło                        =
 |pieczęć                      =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = BA-SRP
 |3. jednostka administracyjna = [[Gmina Pale|Pale]]
 |2. jednostka administracyjna = [[Miasto Sarajewo Wschodnie|Sarajewo Wschodnie]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2013
 |liczba ludności              = 84{{r|stat}}
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |współrzędne                  =
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Brezovice''' ([[Cyrylica serbska|cyr.]] Брезовице) – [[wieś]] w [[Bośnia i Hercegowina|Bośni i Hercegowinie]], w [[Republika Serbska|Republice Serbskiej]], w [[Miasto Sarajewo Wschodnie|mieście Sarajewo Wschodnie]], w [[Gmina Pale|gminie Pale]]. W 2013 roku liczyła 84 mieszkańców{{r|stat}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="stat">{{cytuj stronę|url=http://web.archive.org/web/20170323072344/http://www2.rzs.rs.ba/static/uploads/bilteni/popis/gradovi_opstine_naseljena_mjesta/Rezultati_Popisa_2013_Gradovi_Opstine_Naseljena_Mjesta_WEB.xlsx|tytuł=Резултати Пописа 2013, Градови, општине, насељена мјеста|opublikowany=Републички завод за статистику|język=sr|data dostępu=2019-09-28}}</ref>
}}

{{Gmina Pale}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miejscowości w gminie Pale]]

title: BrezoviceБрезовице

Państwo: Bośnia i Hercegowina

Część składowa: Republika Serbska

Miasto: Sarajewo Wschodnie

Gmina: Pale


text:
# Ocqueville
Ocqueville – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Normandia, w departamencie Sekwana Nadmorska.
Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 380 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 43 osoby/km² (wśród 1421 gmin Górnej Normandii Ocqueville plasuje się na 544. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 413.).

title: Ocqueville

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Ocqueville
 |nazwa oryginalna                =
 |dopełniacz nazwy                = gminy Ocqueville
 |jednostka                       = gmina
 |zdjęcie                         =
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            =
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = Normandia
 |1. jednostka administracyjna    =
 |2. jednostka administracyjna    = [[Sekwana Nadmorska]]
 |3. jednostka administracyjna    = [[Okręg Dieppe|Dieppe]]
 |siedziba                        =
 |nazwa kodu statystycznego       = [[Institut national de la statistique et des études économiques|INSEE]]
 |kod statystyczny                = 76480
 |powierzchnia                    = 8,84 km²
 |rok                             = 1990
 |liczba ludności                 = 380
 |gęstość zaludnienia             = 43 os./km²
 |numer kierunkowy                =
 |kod pocztowy                    = 76450
 |tablice rejestracyjne           =
 |adres urzędu                    =
 |plan                            =
 |mapa                            =
 |nazwa mapy                      = Francji
 |kod mapy                        = Sekwana Nadmorska
 |współrzędne                     = 49°48′N 0°41′E
 |commons                         =
 |www                             =
}}
'''Ocqueville''' – miejscowość i gmina we [[Francja|Francji]], w [[Region (Francja)|regionie]] [[Normandia (region administracyjny)|Normandia]], w departamencie [[Sekwana Nadmorska]].

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 380 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 43 osoby/km² (wśród 1421 gmin [[Górna Normandia|Górnej Normandii]] Ocqueville plasuje się na 544. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 413.).

== Linki zewnętrzne ==
* Źródło danych: {{Insee}}

{{Okręg Dieppe}}

[[Kategoria:Miejscowości w departamencie Sekwana Nadmorska]]

title: Ocqueville

Państwo: Francja

Region: Normandia

Departament: Sekwana Nadmorska

Okręg: Dieppe

• gęstość: 43 os./km²


text:
# Duff Cooper
Alfred Duff Cooper (ur. 22 lutego 1890 w Londynie, zm. 1 stycznia 1954 opodal Vigo) – brytyjski polityk, dyplomata i pisarz, członek Partii Konserwatywnej, minister w rządach Stanleya Baldwina, Neville’a Chamberlaina i Winstona Churchilla.
Był czwartym dzieckiem i jedynym synem chirurga sir Alfreda Coopera i lady Agnes Duff, córki 5. hrabiego Fife. Wykształcenie odebrał w Eton College oraz w New College na Uniwersytecie Oksfordzkim. Po ukończeniu studiów wstąpił do Służby Dyplomatycznej. W 1917 r. wstąpił do Grenadier Guards i walczył we Francji. Dosłużył się stopnia porucznika i został odznaczony Orderem Wybitnej Służby. W 1919 r. poślubił swoją znajomą z czasów studiów, lady Dianę Manners. Cooper miał w późniejszych czasach wiele romansów, m.in. z Daisy Fellowes, Louise Leveque de Vilmorin, Susan Mary Alsop (miał z nią nieślubnego syna, Williama Pattena młodszego) oraz Maxime de La Falaise.
Po powrocie do Służby Dyplomatycznej zajmował się m.in. kryzysem w stosunkach grecko-tureckich na początku lat 20. W 1924 r. został wybrany do Izby Gmin jako reprezentant okręgu Oldham. W styczniu 1928 r. został finansowym sekretarzem w Ministerstwie Wojny. Miejsce w parlamencie utracił po przegranych wyborach parlamentarnych 1929 r., ale odzyskał je w 1931 r. wygrywając wybory uzupełniające w okręgu Westminster St George’s.
W 1931 r. Cooper ponownie został finansowym sekretarzem w Ministerstwie Wojny. W 1934 r. został finansowym sekretarzem skarbu. W 1935 r. objął stanowisko ministra wojny, a w 1937 r. pierwszego lorda Admiralicji. Należał do grona krytyków polityki appeasementu i po podpisaniu układu monachijskiego w 1938 r. podał się do dymisji. Kiedy premierem został w 1940 r. Churchill, Cooper został ministrem informacji. W latach 1941–1943 był Kanclerzem Księstwa Lancaster. W 1944 r. został brytyjskim ambasadorem w Paryżu. Na tej placówce pozostał do 1948 r. Na stanowisku tym podpisał anglo-francuski Traktat z Dunkierki.
Po powrocie do Wielkiej Brytanii otrzymał tytuł szlachecki. W 1952 r. otrzymał tytuł 1. wicehrabiego Norwich i zasiadł w Izbie Lordów. W 1953 r. opublikował swoją autobiografię Old Men Forget. Zmarł w 1954 r. Z małżeństwa z Dianą miał tylko jednego syna, Johna Juliusa, który odziedziczył tytuł wicehrabiego.

title: Duff Cooper

wikitext:
{{Polityk infobox
 | polityk           = Duff Cooper
 | grafika           =
 | opis grafiki      =
 | data urodzenia    = 22 lutego 1890
 | miejsce urodzenia = [[Londyn]]
 | data śmierci      = 1 stycznia 1954
 | miejsce śmierci   = [[Vigo]], [[Hiszpania]]
 | funkcja           = Minister wojny
 | partia            = [[Partia Konserwatywna (Wielka Brytania)|Partia Konserwatywna]]
 | od                = 22 listopada 1935
 | do                = 28 maja 1937
 | poprzednik        = [[Edward Wood (1. hrabia Halifaksu)|lord Halifax]]
 | następca          = [[Leslie Hore-Belisha]]
 | odznaczenia       = {{order|OŚMŚJ|KK}} {{order|DSO|0}}
 | commons           =
 | quote             =
}}
'''Alfred Duff Cooper''' (ur. [[22 lutego]] [[1890]] w [[Londyn]]ie, zm. [[1 stycznia]] [[1954]] opodal [[Vigo]]) – brytyjski polityk, dyplomata i pisarz, członek [[Partia Konserwatywna (Wielka Brytania)|Partii Konserwatywnej]], minister w rządach [[Stanley Baldwin|Stanleya Baldwina]], [[Neville Chamberlain|Neville’a Chamberlaina]] i [[Winston Churchill|Winstona Churchilla]].

Był czwartym dzieckiem i jedynym synem chirurga sir [[Alfred Cooper|Alfreda Coopera]] i lady Agnes Duff, córki [[James Duff, 5. hrabia Fife|5. hrabiego Fife]]. Wykształcenie odebrał w [[Eton College]] oraz w [[New College]] na [[Uniwersytet Oksfordzki|Uniwersytecie Oksfordzkim]]. Po ukończeniu studiów wstąpił do Służby Dyplomatycznej. W 1917 r. wstąpił do [[Grenadier Guards]] i walczył we [[Francja|Francji]]. Dosłużył się stopnia [[porucznik]]a i został odznaczony [[Order Wybitnej Służby|Orderem Wybitnej Służby]]. W 1919 r. poślubił swoją znajomą z czasów studiów, lady [[Diana Cooper|Dianę Manners]]. Cooper miał w późniejszych czasach wiele romansów, m.in. z [[Daisy Fellowes]], [[Louise Leveque de Vilmorin]], [[Susan Mary Alsop]] (miał z nią nieślubnego syna, Williama Pattena młodszego) oraz [[Maxime de La Falaise]].

Po powrocie do Służby Dyplomatycznej zajmował się m.in. kryzysem w stosunkach grecko-tureckich na początku lat 20. W 1924 r. został wybrany do [[Izba Gmin|Izby Gmin]] jako reprezentant okręgu [[Okręg wyborczy Oldham|Oldham]]. W styczniu 1928 r. został finansowym sekretarzem w Ministerstwie Wojny. Miejsce w parlamencie utracił po przegranych wyborach parlamentarnych 1929 r., ale odzyskał je w 1931 r. wygrywając wybory uzupełniające w okręgu [[Okręg wyborczy Westminster St George’s|Westminster St George’s]].

W 1931 r. Cooper ponownie został finansowym sekretarzem w Ministerstwie Wojny. W 1934 r. został finansowym sekretarzem skarbu. W 1935 r. objął stanowisko ministra wojny, a w 1937 r. pierwszego lorda Admiralicji<ref>{{cytuj książkę|nazwisko=Olson|imię=Lynne|tytuł=Buntownicy|miejsce=Warszawa |data=2008|strony=91 |isbn=83-60532-12-5}}</ref>. Należał do grona krytyków polityki [[appeasement]]u i po podpisaniu układu [[Monachium|monachijskiego]] w 1938 r. podał się do dymisji<ref>{{cytuj książkę|nazwisko=Olson|imię=Lynne|tytuł=Buntownicy|miejsce=Warszawa|data=2008|strony=138|isbn=83-60532-12-5}}</ref><ref>S. Żerko, ''Biograficzny leksykon II wojny światowej'', Poznań 2013, s. 87.</ref>. Kiedy [[Premierzy Wielkiej Brytanii|premierem]] został w 1940 r. Churchill, Cooper został ministrem informacji. W latach 1941–1943 był Kanclerzem Księstwa Lancaster. W 1944 r. został brytyjskim ambasadorem w [[Paryż]]u. Na tej placówce pozostał do 1948 r. Na stanowisku tym podpisał anglo-francuski [[Traktat z Dunkierki]].

Po powrocie do Wielkiej Brytanii otrzymał tytuł szlachecki. W 1952 r. otrzymał tytuł 1. wicehrabiego Norwich i zasiadł w [[Izba Lordów|Izbie Lordów]]. W 1953 r. opublikował swoją autobiografię ''Old Men Forget''. Zmarł w 1954 r. Z małżeństwa z Dianą miał tylko jednego syna, [[John Julius Norwich|Johna Juliusa]], który odziedziczył tytuł wicehrabiego.

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.spartacus-educational.com/2WWduff.htm spartacus-educational.com]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
{{Ambasadorowie Wielkiej Brytanii we Francji}}
{{Ministrowie wojny Wielkiej Brytanii}}
{{Pierwsi lordowie Admiralicji}}
{{Ministrowie informacji Wielkiej Brytanii}}
{{Kanclerze Księstwa Lancaster}}
{{Trzeci gabinet Stanleya Baldwina}}
{{Pierwszy gabinet Neville’a Chamberlaina}}
{{Admiralicja brytyjska}}
{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Cooper, Duff}}
[[Kategoria:Absolwenci Eton College]]
[[Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Oksfordzkiego]]
[[Kategoria:Ambasadorowie Wielkiej Brytanii we Francji]]
[[Kategoria:Arystokracja brytyjska]]
[[Kategoria:Brytyjscy ministrowie wojny]]
[[Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1924–1929]]
[[Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1929–1931]]
[[Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1931–1935]]
[[Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1935–1945]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Londynie]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem św. Michała i św. Jerzego]]
[[Kategoria:Politycy Partii Konserwatywnej (Wielka Brytania)]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1890]]
[[Kategoria:Zmarli w 1954]]

title: Duff Cooper

Data i miejsce urodzenia: 22 lutego 1890 · Londyn

Data i miejsce śmierci: 1 stycznia 1954 · Vigo, Hiszpania

Okres: od 22 listopada 1935 · do 28 maja 1937

Przynależność polityczna: Partia Konserwatywna

Poprzednik: lord Halifax

Następca: Leslie Hore-Belisha


text:
# Demetriusz Trykliniusz
Demetriusz Trykliniusz lub Triklinios (gr.: Δημήτριος Τρικλίνιος, Dēmētrios Triklinios, ok. 1280 - ok. 1340) – filolog bizantyński.
Demetriusz Trykliniusz urodził się około 1280 roku. Zmarł około 1340 roku. Uprawiał ścisłą krytykę tekstu. Wydał Ody olimpijskie Pindara z licznymi poprawkami i komentarzami. Dołączył do nich rozprawkę o wersyfikacji. Opracował też i opatrzył komentarzami 5 tragedii Ajschylosa, tragedie Sofoklesa, komedie Arystofanesa i Sielanki Teokryta. W latach 1316–1320 wydał komentarz do poezji Hezjoda wraz z objaśnieniami Tzetzesa, Moschopula i Jana Pediazyma. Trykliniusz doprowadził też do wydania tak zwanej triady bizantyńskiej Arystofanesa zawierającej komedie: Plutos, Chmury, Żaby) oraz do wydania tragedii Sofoklesa.

title: Demetriusz Trykliniusz

wikitext:
{{Artysta infobox
 |imię i nazwisko       = Demetriusz Triklinios
 |imię i nazwisko org   =
 |pseudonim             =
 |grafika               =
 |opis grafiki          =
 |pełne imię i nazwisko =
 |data urodzenia        = ok. 1280
 |miejsce urodzenia     =
 |data śmierci          = ok. 1340
 |miejsce śmierci       =
 |narodowość            =
 |język                 = grecki
 |Alma Mater            =
 |dziedzina sztuki      =
 |epoka                 =
 |muzeum artysty        =
 |ważne dzieła          =
 |faksymile             =
 |opis faksymile        =
 |odznaczenia           =
 |nagrody               =
 |commons               =
 |wikiźródła            =
 |wikicytaty            =
 |www                   =
}}
'''Demetriusz Trykliniusz''' lub '''Triklinios'''<ref>[[Oktawiusz Jurewicz|O. Jurewicza]] w ''Zasadach spolszczania i transpozycji imion własnych i nazw geograficznych greckich epoki bizantyńskiej'' podaje formę ''Trykliniusz'' (w G. Ostrogorski: ''Dzieje Bizancjum'', s. 625) W wydanej wcześniej ''Historii literatury bizantyńskiej'' używa formy ''Triklonios'' (s. 318)</ref> ([[Język grecki|gr.]]: Δημήτριος Τρικλίνιος, ''Dēmētrios Triklinios'', ok. 1280 - ok. 1340) – [[Filologia|filolog]] [[Cesarstwo Bizantyńskie|bizantyński]].

Demetriusz Trykliniusz urodził się około 1280 roku. Zmarł około 1340 roku. Uprawiał ścisłą [[krytyka tekstu|krytykę tekstu]]. Wydał ''Ody'' olimpijskie [[Pindar]]a z licznymi poprawkami i komentarzami. Dołączył do nich rozprawkę o wersyfikacji. Opracował też i opatrzył komentarzami 5 tragedii [[Ajschylos]]a, tragedie [[Sofokles]]a, komedie [[Arystofanes]]a i ''Sielanki'' [[Teokryt]]a. W latach 1316–1320 wydał komentarz do poezji [[Hezjod]]a wraz z objaśnieniami [[Jan Tzetzes|Tzetzesa]], [[Manuel Moschopul|Moschopula]] i [[Jan Pediazym|Jana Pediazyma]]. Trykliniusz doprowadził też do wydania tak zwanej triady bizantyńskiej Arystofanesa zawierającej komedie: ''Plutos'', ''Chmury'', ''Żaby'') oraz do wydania tragedii Sofoklesa<ref name="Jur318">{{Cytuj książkę |nazwisko= Jurewicz |imię=O.|autor link=Oktawiusz Jurewicz |tytuł= Historia literatury bizantyńskiej| strony=318}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę |nazwisko= Jurewicz |imię=O.|autor link=Oktawiusz Jurewicz |tytuł= Historia literatury bizantyńskiej|wydawca= Ossolineum |miejsce=Wrocław |rok=1984 |strony= |isbn=83-04-01422-X}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{DEFAULTSORT:Trykliniusz}}
[[Kategoria:Bizantyńscy filolodzy 1204–1453]]
[[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]]
[[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]]

title: Demetriusz Triklinios

Język: grecki


text:
# Biratori
Biratori (jap. 平取町 Biratori-chō) – miasto w Japonii, w prefekturze Hokkaido, w podprefekturze Hidaka. Według danych na rok 2020 miasto zamieszkiwało 4 776 mieszkańców , a gęstość zaludnienia wyniosła 6,4 os./km². Nazwa miejscowości w języku ajnuskim oznacza „pomiędzy skalistymi klifami”.

title: Biratori

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Biratori
 |nazwa oryginalna             =
 |ja:zapis kanji               = 平取町
 |ja:transkrypcja Hepburna     = Biratori-chō
 |ja:hiragana                  =
 |ja:katakana                  =
 |ja:IPA                       =
 |ja:audio                     =
 |zdjęcie                      = Biratori town hall.JPG
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         = Emblem of Biratori, Hokkaido.svg
 |flaga                        = Flag of Biratori, Hokkaido.svg
 |dopełniacz nazwy             = Biratori
 |państwo                      = Japonia
 |1. jednostka administracyjna = [[Hokkaido]]
 |2. jednostka administracyjna = [[Powiat Saru|Saru]]
 |1. jednostka tradycyjna      = [[Hokkaido]]
 |2. jednostka tradycyjna      = [[Hokkaido]]
 |stanowisko zarządzającego    = burmistrz
 |zarządzający                 =
 |powierzchnia                 = 743,09<ref>{{Cytuj |tytuł = 全国都道府県市区町村別面積調 {{!}} 国土地理院 |data dostępu = 2023-09-26 |opublikowany = www.gsi.go.jp |url = https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO-title.htm}}</ref>
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2020
 |liczba ludności              = 4 776{{odn|Statistics Bureau of Japan|2021}}
 |gęstość zaludnienia          = 6,4
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |JPN:drzewo                   = [[grujecznik]]
 |JPN:kwiat                    = [[konwalia majowa]]
 |JPN:ptak                     = [[dzięcioł duży]]
 |kod mapy                     = Hokkaido
 |współrzędne                  = 42°35′N 142°8′E
 |commons                      = Category:Biratori, Hokkaido
 |www                          = http://www.town.biratori.hokkaido.jp/
}}
{{nihongo|'''Biratori'''|平取町|Biratori-chō}} – miasto w [[Japonia|Japonii]], w [[Hokkaido|prefekturze Hokkaido]], w [[Podprefektura Hidaka|podprefekturze Hidaka]]. Według danych na rok 2020 miasto zamieszkiwało 4 776 mieszkańców{{odn|Statistics Bureau of Japan|2021}}, a gęstość zaludnienia wyniosła 6,4 os./km². Nazwa miejscowości w [[Język ajnuski|języku ajnuskim]] oznacza „pomiędzy skalistymi klifami”<ref>{{Cytuj |autor =  |tytuł = Biratori： The Ainu village a British woman headed for 138 years ago｜The towns of Hokkaido｜Hokkaido Magazine KAI |data dostępu = 2023-09-26 |opublikowany = Hokkaido Magazine KAI |url = http://kai-hokkaido.com/en/town_vol31_profile/ |język = en}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj stronę |url = https://www.e-stat.go.jp/en/stat-search/files?stat_infid=000032142402 |tytuł = 2020 Population Census / Basic Complete Tabulation on Population and Households, Table 1-1 |data = 2021-11-30 |rok = |opublikowany = e-stat.go.jp Portal Site of Official Statistics of Japan |język = en |data dostępu = 2023-04-29 |odn = {{odn/id|Statistics Bureau of Japan|2021}} }}

{{Podprefektura Hidaka}}
{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miasta w prefekturze Hokkaido]]

title: Biratori

Kanji: 平取町

Transkrypcja Hepburna: Biratori-chō

Herb: Flaga

Państwo: Japonia

Prefektura: Hokkaido

Powiat: Saru

Wyspa: Hokkaido

Region: Hokkaido

Drzewo: grujecznik

Kwiat: konwalia majowa

Ptak: dzięcioł duży


text:
# Marian Orlik
Marian Orlik (ur. 9 maja 1916 w Szamotułach, zm. 3 grudnia 1952 w Warszawie) – podpułkownik Wojska Polskiego, mianowany pośmiertnie generałem brygady.

## Życiorys
Syn Franciszka, robotnika. Ukończył szkołę powszechną oraz Państwowe Gimnazjum i Liceum im. ks. Piotra Skargi w Szamotułach. W 1936 roku uzyskał świadectwo dojrzałości. Zgłosił się na ochotnika do Szkoły Podchorążych Piechoty w Komorowie koło Ostrowi Mazowieckiej. Obowiązkową praktykę odbył w 1 pułku piechoty Legionów w Wilnie, a później został przeniesiony do 56 pułku piechoty wielkopolskiej w Krotoszynie. W szeregach tego oddziału walczył w kampanii wrześniowej 1939 roku. Był dowódcą I plutonu 5 kompanii strzeleckiej. 22 września pod Młocinami został ciężko ranny i dostał się do niemieckiej niewoli. Odznaczony Krzyżem Walecznych. W niewoli przebywał w obozach: VIII B Lamsdorf (Łambinowice), XI B Braunschweig oraz II C Woldenberg.
Po wyzwoleniu ewakuowanej kolumny obozowej powrócił do rodzinnych Szamotuł. Tu uruchamiał miejscowe gimnazjum, uczył w nim matematyki, łaciny i języka francuskiego. W maju 1945 roku został przyjęty do Wojska Polskiego i zweryfikowany w stopniu porucznika. Ukończył kurs dowódców kompanii w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Warszawie oraz kurs oficerów sztabów pułków. Od listopada 1945 w wydziale operacyjnym sztabu Krakowskiego Okręgu Wojskowego, następnie w sztabie Grupy Operacyjnej „Wisła” i Grupy Operacyjnej „Tatry” jako szef wydziału organizacyjnego. Od września 1947 roku pełnił służbę w Sztabie Generalnym Wojska Polskiego na stanowisku pomocnika szefa wydziału studiów operacyjnych. Awansowany na podpułkownika. Wkrótce został przeniesiony do Centrum Wyszkolenia Medycznego w Łodzi na stanowisko starszego wykładowcy. Ponieważ jako przedwojenny oficer spotykał się z nieufnością, starał się o zwolnienie z wojska.
Aresztowany 21 maja 1952, oskarżony o tzw. „spisek w wojsku”, przeszedł okrutne śledztwo w GZI. 8 sierpnia 1952 NSW w Warszawie w rozprawie nr. Sn.15/52 pod przewodnictwem ppłk. Juliusza Krupskiego skazał go na podstawie art. 86 § 1,2 Kodeksu Karnego Wojska Polskiego wraz z Ludwikiem Głowackim, mjr. Władysławem Skoczniem i Aleksandrem Kitą na karę śmierci. Prezydent Bierut nie skorzystał z prawa łaski. Płk Marian Orlik został stracony 3 grudnia 1952.
Jego zwłoki zostały przez organa bezpieczeństwa publicznego potajemnie pogrzebane w kwaterze na tzw. „Łączce” na terenie Cmentarza Wojskowego na Powązkach w Warszawie.
Zrehabilitowany 4 maja 1956 roku. Upubliczniony w 1999 raport tzw. Komisji Mazura wymienia go z nazwiska jako bezzasadnie skazanego na śmierć.
28 lutego 2014, podczas uroczystości w Belwederze z udziałem prezydenta RP Bronisława Komorowskiego, Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie i Instytut Pamięci Narodowej ogłosiły, że zidentyfikowano szczątki Mariana Orlika wśród ofiar pomordowanych przez organa bezpieczeństwa publicznego w latach 1945–1956, pochowanych w Kwaterze na Łączce przy murze cmentarnym Cmentarza Wojskowego na Powązkach w Warszawie. Identyfikację szczątków odnalezionych na kwaterze "Ł" przeprowadzono w ramach Projektu Poszukiwań Miejsc Pochówku i Identyfikacji Ofiar Totalitaryzmów Polskiej Bazy Genetycznej Ofiar Totalitaryzmów.
22 stycznia 2016 roku prezydent RP Andrzej Duda, na wniosek Ministra Obrony Narodowej Antoniego Macierewicza, mianował go pośmiertnie generałem brygady, jako „Żołnierza Wyklętego”.

## Ordery i odznaczenia
- Krzyż Walecznych - 1939
- Złoty Krzyż Zasługi - 1947
- Srebrny Krzyż Zasługi dwukrotnie - 1946

title: Marian Orlik

wikitext:
{{Żołnierz infobox
 |imię i nazwisko     = Marian Orlik
 |imię i nazwisko org =
 |pseudonim           =
 |rodzaj wojsk        = lądowe
 |zwycięstwa          =
 |grafika             = Marian Orlik.jpg
 |opis grafiki        =
 |stopień grafika     = Naramiennik Podpułkownik land.png
 |stopień             = [[podpułkownik]]
 |data urodzenia      = [[9 maja]] [[1916]]
 |miejsce urodzenia   = [[Szamotuły]], [[Królestwo Prus]], [[Cesarstwo Niemieckie]]
 |data śmierci        = [[3 grudnia]] [[1952]]
 |miejsce śmierci     = [[Warszawa]], [[Polska Rzeczpospolita Ludowa|Polska]]
 |lata służby         = 1937–1952
 |siły zbrojne        = [[Plik:Orzełek II RP.svg|20px]] [[Wojsko Polskie (II RP)|Wojsko Polskie]]<br />[[Plik:Orzeł LWP.jpg|20px]] [[ludowe Wojsko Polskie]]
 |jednostki           = [[56 Pułk Piechoty Wielkopolskiej]]
 |stanowiska          = dowódca plutonu piechoty
 |wojny i bitwy       = [[kampania wrześniowa]]
 |późniejsza praca    =
 |odznaczenia         = {{order|KW|1}} {{order|KZ|Z}} {{order|KZ|S}} {{order|KZ|S}}
 |commons             =
}}
'''Marian Orlik''' (ur. [[9 maja]] [[1916]] w [[Szamotuły|Szamotułach]], zm. [[3 grudnia]] [[1952]] w [[Warszawa|Warszawie]]) – [[podpułkownik]] [[Wojsko Polskie|Wojska Polskiego]], mianowany pośmiertnie generałem brygady.

== Życiorys ==
Syn Franciszka, robotnika. Ukończył szkołę powszechną oraz Państwowe Gimnazjum i Liceum im. ks. Piotra Skargi w [[Szamotuły|Szamotułach]]. W 1936 roku uzyskał świadectwo dojrzałości. Zgłosił się na ochotnika do [[Szkoła Podchorążych Piechoty|Szkoły Podchorążych Piechoty]] w Komorowie koło Ostrowi Mazowieckiej. Obowiązkową praktykę odbył w [[1 Pułk Piechoty Legionów|1 pułku piechoty Legionów]] w Wilnie, a później został przeniesiony do [[56 Pułk Piechoty Wielkopolskiej|56 pułku piechoty wielkopolskiej]] w Krotoszynie. W szeregach tego oddziału walczył w [[Kampania wrześniowa|kampanii wrześniowej]] 1939 roku. Był dowódcą I plutonu 5 kompanii strzeleckiej. 22 września pod Młocinami został ciężko ranny i dostał się do niemieckiej niewoli. Odznaczony Krzyżem Walecznych<ref>[[Wojciech Tyczyński]], ''Walki 56 Pułku Piechoty w kampanii wrześniowej 1939 r.'', Wojskowy Przegląd Historyczny nr 3 (129), Warszawa 1989 rok, s. 353, 363, 367.</ref>. W niewoli przebywał w obozach: VIII B [[Lamsdorf]] (Łambinowice), XI B [[Brunszwik|Braunschweig]] oraz [[Oflag II C Woldenberg|II C Woldenberg]].

Po wyzwoleniu ewakuowanej kolumny obozowej powrócił do rodzinnych Szamotuł. Tu uruchamiał miejscowe gimnazjum, uczył w nim matematyki, łaciny i języka francuskiego. W maju 1945 roku został przyjęty do Wojska Polskiego i zweryfikowany w stopniu [[porucznik]]a. Ukończył kurs dowódców kompanii w [[Centrum Wyszkolenia Piechoty]] w Warszawie oraz kurs oficerów sztabów pułków. Od listopada 1945 w wydziale operacyjnym sztabu [[Krakowski Okręg Wojskowy|Krakowskiego Okręgu Wojskowego]], następnie w sztabie [[Grupa Operacyjna „Wisła”|Grupy Operacyjnej „Wisła”]] i Grupy Operacyjnej „Tatry” jako szef wydziału organizacyjnego. Od września 1947 roku pełnił służbę w [[Sztab Generalny Wojska Polskiego|Sztabie Generalnym Wojska Polskiego]] na stanowisku pomocnika szefa wydziału studiów operacyjnych. Awansowany na podpułkownika. Wkrótce został przeniesiony do Centrum Wyszkolenia Medycznego w [[Łódź|Łodzi]] na stanowisko starszego wykładowcy. Ponieważ jako przedwojenny oficer spotykał się z nieufnością, starał się o zwolnienie z wojska.

[[Plik:Marian Orlik (grób) 01.jpg|thumb|240px|Grób płk. Mariana Orlika w Panteonie – Mauzoleum Wyklętych-Niezłomnych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.]]
Aresztowany 21 maja 1952, oskarżony o tzw. „spisek w wojsku”, przeszedł okrutne śledztwo w [[Główny Zarząd Informacji|GZI]]. 8 sierpnia 1952 [[Najwyższy Sąd Wojskowy|NSW]] w Warszawie w rozprawie nr. Sn.15/52 pod przewodnictwem ppłk. Juliusza Krupskiego skazał go na podstawie art. 86 § 1,2 Kodeksu Karnego Wojska Polskiego wraz z Ludwikiem Głowackim, mjr. Władysławem Skoczniem i [[Aleksander Kita|Aleksandrem Kitą]] na karę śmierci<ref>"Księga najwyższego wymiaru kary" w {{cytuj książkę | autor = Krzysztof Szwagrzyk | tytuł = Zbrodnie w majestacie prawa 1944-1955 | wydanie = ABC Future, Warszawa, 2000 }}</ref>. [[Bolesław Bierut|Prezydent Bierut]] nie skorzystał z prawa łaski. Płk Marian Orlik został stracony 3 grudnia 1952.

Jego zwłoki zostały przez organa bezpieczeństwa publicznego potajemnie pogrzebane w kwaterze na tzw. [[Kwatera na Łączce|„Łączce”]] na terenie Cmentarza Wojskowego na Powązkach w Warszawie.
Zrehabilitowany 4 maja 1956 roku. Upubliczniony w 1999 raport tzw. [[Komisja Mazura|Komisji Mazura]] wymienia go z nazwiska jako bezzasadnie skazanego na śmierć.

28 lutego 2014, podczas uroczystości w [[Belweder w Warszawie|Belwederze]] z udziałem [[Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej|prezydenta RP]] [[Bronisław Komorowski|Bronisława Komorowskiego]], [[Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa]], [[Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie]] i [[Instytut Pamięci Narodowej]] ogłosiły, że zidentyfikowano szczątki Mariana Orlika wśród ofiar pomordowanych przez organa bezpieczeństwa publicznego w latach 1945–1956, pochowanych w [[Kwatera na Łączce|Kwaterze na Łączce]] przy murze cmentarnym [[Cmentarz Wojskowy na Powązkach|Cmentarza Wojskowego na Powązkach]] w Warszawie<ref>{{cytuj stronę|url=http://niezalezna.pl/52361-ipn-podal-nazwiska-kolejnych-zidentyfikowanych-ofiar-komunizmu|tytuł=IPN podał nazwiska kolejnych zidentyfikowanych ofiar komunizmu|opublikowany=www.niezalezna.pl|język=pl|data dostępu=2014-03-01}}</ref><ref>{{cytuj stronę | url = http://tvnwarszawa.tvn24.pl/informacje,news,ipn-ujawnia-nazwiska-12-ofiar-z-laczki,114994.html | tytuł = IPN ujawnia nazwiska 12 ofiar z "Łączki | opublikowany = tvnwarszawa | data dostępu = 2014-02-28}}</ref><ref>{{Cytuj stronę | url = http://archive.is/KgDSx | tytuł = Prezydent: To początek upamiętnienia bohaterów | data = 2014-02-28 | data dostępu = 2014-03-01}}</ref>. Identyfikację szczątków odnalezionych na kwaterze "Ł" przeprowadzono w ramach Projektu Poszukiwań Miejsc Pochówku i Identyfikacji Ofiar Totalitaryzmów [[Polska Baza Genetyczna Ofiar Totalitaryzmów|Polskiej Bazy Genetycznej Ofiar Totalitaryzmów]].

22 stycznia 2016 roku prezydent RP [[Andrzej Duda]], na wniosek Ministra Obrony Narodowej [[Antoni Macierewicz|Antoniego Macierewicza]], mianował go pośmiertnie generałem brygady, jako [[Żołnierze wyklęci|„Żołnierza Wyklętego”]]<ref>{{Monitor Polski|2016|259}}</ref>.
[[Plik:2024-01-23 Szamotuły, kamień upamiętniający gen. bryg. Mariana Orlika.jpg |thumb|Głaz upamiętniający Mariana Orlika w [[Szamotuły|Szamotułach]]]]
== Ordery i odznaczenia ==
* [[Krzyż Walecznych]] - 1939
* [[Krzyż Zasługi|Złoty Krzyż Zasługi]] - 1947
* [[Krzyż Zasługi|Srebrny Krzyż Zasługi]] dwukrotnie - 1946

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę | autor = Tadeusz Swat | tytuł = Niewinnie Straceni 1945-56 | wydanie = Fundacja Ochrony Zabytków, Warszawa 1991}} zob. {{cytuj stronę | url = http://www.honor.pl/download/swat1.rtf | tytuł = Straceni w Więzieniu mokotowskim }}
* {{cytuj książkę | autor = Małgorzata Szejnert | tytuł = Śród żywych duchów | wydanie = ANEKS, Londyn 1990}}

{{SORTUJ:Orlik, Marian}}
[[Kategoria:Jeńcy Oflagu II C Woldenberg]]
[[Kategoria:Jeńcy polscy w niewoli niemieckiej (kampania wrześniowa)]]
[[Kategoria:Jeńcy Stalagu VIIIB/344 Lamsdorf]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Szamotułach]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych]]
[[Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa)]]
[[Kategoria:Oficerowie ludowego Wojska Polskiego – ofiary represji politycznych w Polsce Ludowej 1944–1956]]
[[Kategoria:Podpułkownicy ludowego Wojska Polskiego]]
[[Kategoria:Podporucznicy piechoty II Rzeczypospolitej]]
[[Kategoria:Pochowani w Panteonie Mauzoleum Wyklętych-Niezłomnych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie]]
[[Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska)]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1916]]
[[Kategoria:Więźniowie polityczni – straceni w więzieniu mokotowskim 1945–1956]]
[[Kategoria:Zmarli w 1952]]

title: Marian Orlik

Data i miejsce urodzenia: 9 maja 1916 · Szamotuły, Królestwo Prus, Cesarstwo Niemieckie

Data i miejsce śmierci: 3 grudnia 1952 · Warszawa, Polska

Siły zbrojne: Wojsko Polskie · ludowe Wojsko Polskie

Jednostki: 56 Pułk Piechoty Wielkopolskiej

Stanowiska: dowódca plutonu piechoty

Główne wojny i bitwy: kampania wrześniowa


text:
# Elżbieta Richter-Wąs
Elżbieta Maria Richter-Wąs – polska profesor nauk fizycznych. Specjalizuje się w zagadnieniach z zakresu fizyki cząstek elementarnych, fizyki teoretycznej oraz zastosowań informatyki. Wykładowca i profesor w Instytucie Fizyki im. Mariana Smoluchowskiego na Wydziale Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego, Instytucie Informatyki na Wydziale Matematyki i Informatyki Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Instytucie Fizyki Jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego PAN. Członek korespondent Wydziału Nauk Ścisłych i Nauk o Ziemi od 2019 roku.
Jest absolwentką studiów fizycznych na Uniwersytecie Jagiellońskim (rocznik 1984). Doktoryzowała się w 1988 roku w Instytucie Fizyki Jądrowej PAN. Habilitację uzyskała w 1997 roku na Wydziale Matematyki i Fizyki UJ pisząc rozprawę The SM and MSSM Higgs rates and backgrounds in ATLAS. Tytuł profesora nauk fizycznych otrzymała w 2002 roku.
Jest laureatką Nagrody Naukowej im. Marii Skłodowskiej-Curie w dziedzinie fizyki za istotny wkład w odkrycie bozonu Higgsa i badanie jego własności w ramach eksperymentu o nazwie ATLAS, przeprowadzonego w międzynarodowym ośrodku naukowo-badawczym CERN w Genewie.

## Wybrane publikacje naukowe
Jest autorką lub współautorką publikacji naukowych:
- Spin effects in τ lepton pair production at LHC†
- Improved Phase Space Treatment of Massive Multi-Particle Final States
- The tauola-photos-F environment for the TAUOLA and PHOTOS packages, release II
- Global observables in heavy-ion collisions at the LHC with the ATLAS detector (współpraca)
- Heavy Ion Physics Prospects with the ATLAS Detector at the LHC (współpraca)
- Quarkonia studies in Pb+Pb collisions by the ATLAS experiment at LHC (współpraca)

title: Elżbieta Richter-Wąs

wikitext:
{{Naukowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Elżbieta Maria Richter-Wąs
 |grafika                   =
 |stopień lub tytuł naukowy = profesor
 |jakich nauk               = fizycznych
 |specjalność               = fizyka cząstek elementarnych, fizyka teoretyczna, zastosowania informatyki
 |almamater                 = [[Uniwersytet Jagielloński]]
 |aktywność zawodowa        =
 |państwo                   = Polska
 |doktorat data             = 1988
 |doktorat uczelnia         = [[Instytut Fizyki Jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego PAN|Instytut Fizyki Jądrowej PAN]]
 |habilitacja data          = 1997
 |habilitacja uczelnia      = [[Wydział Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu Jagiellońskiego|Wydział Matematyki i Fizyki UJ]]
 |profesura data            = 2002
}}
'''Elżbieta Maria Richter-Wąs''' – polska profesor [[Nauki fizyczne|nauk fizycznych]]<ref name=":0">{{ludzie nauki|10362|osoba=prof. dr hab. Elżbieta Maria Richter-Wąs|data dostępu=2020-01-26}}</ref>. Specjalizuje się w zagadnieniach z zakresu [[Fizyka cząstek elementarnych|fizyki cząstek elementarnych]], [[Fizyka teoretyczna|fizyki teoretycznej]] oraz zastosowań [[Informatyka|informatyki]]<ref name=":0" />. Wykładowca i profesor w Instytucie Fizyki im. Mariana Smoluchowskiego na [[Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego|Wydziale Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego]], Instytucie Informatyki na [[Wydział Matematyki i Informatyki Uniwersytetu Jagiellońskiego|Wydziale Matematyki i Informatyki Uniwersytetu Jagiellońskiego]] oraz [[Instytut Fizyki Jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego PAN|Instytucie Fizyki Jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego PAN]]<ref name=":0" />. Członek korespondent Wydziału Nauk Ścisłych i Nauk o Ziemi od 2019 roku<ref>{{Cytuj |autor =  |tytuł = Lista nowych członków krajowych Polskiej Akademii Nauk wybranych 5 grudnia 2019 r. podczas 140. sesji Zgromadzenia Ogólnego PAN w Warszawie |data =  |opis = Członkowie korespondenci – Nauki ścisłe i nauki o Ziemi, poz. 12 |url = https://www.put.poznan.pl/sites/default/files/attachments/20191205_lista_nowych_czlonkow_krajowych_pan.pdf |data dostępu = 2020-01-26 |archiwum = https://web.archive.org/web/20200124202341/https://www.put.poznan.pl/sites/default/files/attachments/20191205_lista_nowych_czlonkow_krajowych_pan.pdf |zarchiwizowano = 24 stycznia 2020 }}</ref>.

Jest absolwentką studiów fizycznych na [[Uniwersytet Jagielloński|Uniwersytecie Jagiellońskim]] (rocznik 1984)<ref name=":0" />. Doktoryzowała się w 1988 roku w Instytucie Fizyki Jądrowej PAN<ref name=":0" />. [[Habilitacja|Habilitację]] uzyskała w 1997 roku na [[Wydział Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu Jagiellońskiego|Wydziale Matematyki i Fizyki UJ]] pisząc rozprawę ''The SM and MSSM Higgs rates and backgrounds in ATLAS''<ref name=":0" />. Tytuł profesora nauk fizycznych otrzymała w 2002 roku<ref name=":0" />.

Jest laureatką Nagrody Naukowej im. Marii Skłodowskiej-Curie w dziedzinie [[Fizyka|fizyki]] za istotny wkład w odkrycie [[Bozon Higgsa|bozonu Higgsa]] i badanie jego własności w ramach eksperymentu o nazwie ''ATLAS'', przeprowadzonego w międzynarodowym ośrodku naukowo-badawczym [[CERN]] w [[Genewa|Genewie]]<ref>{{Cytuj |autor = |tytuł = Laureaci nagród naukowych Wydziału III Polskiej Akademii Nauk |data = |data dostępu = 2020-01-26 |opublikowany = instytucja.pan.pl |url = https://instytucja.pan.pl/index.php/aktwydz3/4680-laureaci-nagrod-wydzialu-iii-polskiej-akademii-nauk}}</ref><ref>{{Cytuj |tytuł = Polska Akademia Nauk i jej wydziały nagrodziły wybitnych naukowców |data dostępu = 2020-01-26 |opublikowany = Nauka w Polsce |url = http://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news%2C27600%2Cpolska-akademia-nauk-i-jej-wydzialy-nagrodzily-wybitnych-naukowcow.html |język = pl}}</ref>.

== Wybrane publikacje naukowe ==
Jest autorką lub współautorką publikacji naukowych:
* ''Spin effects in τ lepton pair production at LHC†''
* ''Improved Phase Space Treatment of Massive Multi-Particle Final States''
* ''The tauola-photos-F environment for the TAUOLA and PHOTOS packages, release II''
* ''Global observables in heavy-ion collisions at the LHC with the ATLAS detector'' (współpraca)
* ''Heavy Ion Physics Prospects with the ATLAS Detector at the LHC'' (współpraca)
* ''Quarkonia studies in Pb+Pb collisions by the ATLAS experiment at LHC'' (współpraca)

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* Pierzchała Tomasz i inni, ''Spin effects in τ lepton pair production at LHC†'', „Acta Phys.Polon.”, B32, 2001, s. 1277–1296
* Kersevan B.P., Richter-Wąs Elżbieta., ''Improved Phase Space Treatment of Massive Multi-Particle Final States'', „The European Physical Journal C”, 39 (4), 2005, s. 439–450
* Golonka P. i inni, ''The tauola-photos-F environment for the TAUOLA and PHOTOS packages, release II'', „Comput. Phys. Commun.”, 174 (10), 2006, s. 818–835.
* ''Global observables in heavy-ion collisions at the LHC with the ATLAS detector'', „Journal of Physics G: Nuclear and Particle Physics”, 35 (10), 2008.
* Grau N., ''Heavy Ion Physics Prospects with the ATLAS Detector at the LHC'', „Journal of Physics G: Nuclear and Particle Physics”, 35 (10), 2008, s. 104040.
* A Lebedev (forthe ATLAS Collaboration), ''Quarkonia studies in Pb+Pb collisions by the ATLAS experiment at LHC'', „Journal of Physics G: Nuclear and Particle Physics”, 35 (10), 2008

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Richter-Wąs, Elżbieta}}
[[Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego]]
[[Kategoria:Członkowie korespondenci PAN]]
[[Kategoria:Polscy teoretycy cząstek]]
[[Kategoria:Wykładowcy Wydziału Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego]]

title: Elżbieta Maria Richter-Wąs

Państwo działania: Polska

Alma Mater: Uniwersytet Jagielloński

Doktorat: 1988 · Instytut Fizyki Jądrowej PAN

Habilitacja: 1997 · Wydział Matematyki i Fizyki UJ


text:
# Wielki krążownik
Wielki krążownik, również krążownik najcięższy – nieliczna klasa ciężkich okrętów artyleryjskich, o wielkości pośredniej pomiędzy krążownikami a pancernikami. Podczas I wojny światowej należały do niej tylko brytyjskie okręty typu Courageous. Mimo prowadzenia prac projektowych w różnych państwach, jedynymi późniejszymi tak klasyfikowanymi okrętami były dwie amerykańskie jednostki typu Alaska z okresu II wojny światowej.
Klasa wielkich krążowników była nietypowa i nieliczna. Pierwszymi i przez dłuższy czas jedynymi okrętami tego rodzaju były brytyjskie krążowniki typu Courageous, powstałe podczas I wojny światowej do zwalczania lekkich krążowników i wspierania planowanego desantu na Bałtyku. Klasyfikowano je jako "wielkie krążowniki lekkie" (ang. large light cruiser), chociaż od ówczesnych krążowników lekkich były ponad trzykrotnie większe. Były tylko nieco mniejsze i słabsze od istniejącej wówczas klasy krążowników liniowych. Jednostki te okazały się jednak nieudane i przebudowano je następnie na lotniskowce.
Dopiero w drugiej połowie lat 30. XX wieku rozpoczęto ponownie na świecie prace koncepcyjne nad okrętami pośredniej wielkości między pancernikami a krążownikami. Stanowiły one nawiązanie do koncepcji nieistniejących już jako odrębna klasa krążowników liniowych – okrętów silniejszych od krążowników, a słabszych, lecz szybszych od pancerników. Część autorów nazywa wręcz wielkie krążowniki krążownikami liniowymi, lecz mimo podobieństw, przede wszystkim inna była ich rola. W odróżnieniu od krążowników liniowych, przeznaczeniem nowych wielkich krążowników było zwalczanie krążowników ciężkich i ewentualnie podobnych sobie okrętów, natomiast nie miały one w założeniu ścierać się z pancernikami. Krążowniki liniowe miały natomiast działać wespół z pancernikami w składzie floty liniowej, jako jej szybsze skrzydło (aczkolwiek I wojna światowa wykazała ich zbyt małą odporność do tej roli).
Obie klasy – wielkich krążowników i krążowników liniowych, miały podobną wielkość i uzbrojenie, a ich wspólną cechą było względnie słabe opancerzenie, nie chroniące przed artylerią pancerników, a nawet okrętów swojej klasy. O ile jednak krążowniki liniowe nie odbiegały wielkością od współczesnych im pancerników i miały jedynie nieco słabsze uzbrojenie, to wielkie krążowniki były już znacząco mniejsze od nowo projektowanych pancerników, a uzbrojenie większości projektów było znacznie słabsze od pancerników.

## Budowa wielkich krążowników na świecie
Jedynymi zbudowanymi nowymi wielkimi krążownikami okazały się dwie amerykańskie jednostki typu Alaska, które wodowano w 1941 i weszły do służby w 1944. Okręty te miały wyporność standardową 29 800 t., uzbrojenie główne z 9 dział kalibru 305 mm, prędkość 33 węzły i opancerzenie burt do 229 mm. W USA dla celów ich klasyfikacji wprowadzono nową klasę wielkich krążowników (ang. large cruisers). Z budowy dalszych czterech zaplanowanych jednostek zrezygnowano, z czego tylko jedna została rozpoczęta.
Drugim i ostatnim państwem, które rozpoczęło budowę wielkich krążowników, był ZSRR. W 1939 rozpoczęto tam budowę dwóch okrętów projektu 69 Kronsztad – "Kronsztad" i "Sewastopol", których jednak nie ukończono, ani nie wodowano z powodu wybuchu wojny. Według pierwotnych planów miały mieć wyporność standardową 35 200 t, uzbrojenie w 9 dział 305 mm, pancerz burtowy do 230 mm i prędkość 33 w. Jako ich potencjalnych przeciwników rozpatrywano także niemieckie szybkie pancerniki typu Scharnhorst i francuskie Dunkerque. Według ostatecznego projektu 69I zakładano uzbrojenie ich w 6 importowanych z Niemiec dział 380 mm, przy obniżeniu prędkości do 31 w.
Po wojnie powrócono w ZSRR do koncepcji wielkich krążowników, rozpoczynając w latach 1951–1952 budowę trzech okrętów projektu 82 (Stalingrad), z których "Stalingrad" nawet wodowano, lecz w 1953 budowę ich anulowano. Miały one mieć wyporność standardową 36 500 t., uzbrojenie w 9 dział 305 mm, pancerz burtowy do 200 mm i prędkość 34 w. Okręty obu opisanych typów były określane w ZSRR jako ciężkie krążowniki (tjażołyje kriejsera), lecz nie należy ich utożsamiać z klasą krążowników ciężkich.
Oprócz tych państw, wielkie krążowniki projektowano w Niemczech (typ O z uzbrojeniem z 6 dział 380 mm, przewidywany do działań rajderskich i walk z krążownikami eskorty konwojów), Japonii (typy B-64 i B-65 z uzbrojeniem z 9 dział 310 mm, projektowane jako odpowiedź na typ Alaska) i Holandii (typ 1047 z uzbrojeniem z 9 dział 283 mm, do walki z japońskimi krążownikami ciężkimi). Jednakże, w żadnym z państw budowy ich nie rozpoczęto.

## Charakterystyki i ocena ogólna
Uważa się, że koncepcja klasy wielkich krążowników była nieudana, gdyż mimo dużych rozmiarów i wysokich kosztów budowy uzyskano okręty o bardzo ograniczonej przydatności.
Większość projektowanych na świecie wielkich krążowników miała wyporność standardową 28-32 000 ton, przez co ich wielkość zbliżała się do mniejszych spośród pancerników budowanych w latach 30., jak niemieckiego typu Scharnhorst i francuskiego Dunkerque. Radzieckie okręty miały być jeszcze większe (35-36 000 t), dorównując wielkością pancernikom budowanym pod rządami traktatu londyńskiego z 1936. Mimo tego wszystkie projektowane wielkie krążowniki ustępowały pancernikom tego okresu pod względem opancerzenia i ogólnie odporności na ciosy, a także uzbrojenia (nawet słabsze pancerniki typów Scharnhorst i Dunkerque, przy ogólnie porównywalnym uzbrojeniu posiadały lepsze opancerzenie). Z kolei nowo budowane w latach 30. pancerniki, generacji tzw. szybkich pancerników, jedynie nieznacznie ustępowały projektowanym okrętom prędkością (ok. 2-3 węzły). W efekcie, wielkie krążowniki miałyby niewielkie szanse w przypadku starcia z nowymi pancernikami, jeśli nie powiodłaby im się ucieczka z powodu małej przewagi prędkości.
Słabym punktem jedynych zbudowanych krążowników tej klasy typu Alaska była ponadto słaba bierna ochrona przeciw torpedom. Ponadto dzieliły one wspólną słabość dużych okrętów artyleryjskich ujawnioną podczas II wojny światowej w postaci wrażliwości na ataki lotnictwa.
Umiarkowana przydatność okrętów tej klasy stała się jedną z przyczyn zaniechania ich budowy. Zupełnie nieprzydatne na powojennym nowoczesnym polu walki byłyby radzieckie okręty projektu 82, dlatego też z nich zrezygnowano.

title: Wielki krążownik

wikitext:
[[Plik:HMS Glorious - Battlecruiser.JPG|thumb|Wielki krążownik [[HMS Glorious]] z I wojny światowej.]]
[[Plik:USS Alaska (CB-1) in 1944 (NH 97268).jpg|thumb|[[USS Alaska (CB-1)]] typu [[Wielkie krążowniki typu Alaska|''Alaska'']]]]
'''Wielki krążownik''', również '''krążownik najcięższy''' – nieliczna klasa ciężkich [[okręt artyleryjski|okrętów artyleryjskich]], o wielkości pośredniej pomiędzy [[krążownik]]ami a [[pancernik]]ami. Podczas I wojny światowej należały do niej tylko brytyjskie okręty typu {{link-interwiki|Krążowniki liniowe typu Courageous|tekst=''Courageous''|Q=Q2975831}}. Mimo prowadzenia prac projektowych w różnych państwach, jedynymi późniejszymi tak klasyfikowanymi okrętami były dwie amerykańskie jednostki typu [[Wielkie krążowniki typu Alaska|''Alaska'']] z okresu [[II wojna światowa|II wojny światowej]].

Klasa wielkich krążowników była nietypowa i nieliczna. Pierwszymi i przez dłuższy czas jedynymi okrętami tego rodzaju były brytyjskie krążowniki typu {{link-interwiki|Krążowniki liniowe typu Courageous|tekst=''Courageous''|Q=Q2975831}}, powstałe podczas I wojny światowej do zwalczania lekkich krążowników i wspierania planowanego desantu na Bałtyku. Klasyfikowano je jako "wielkie krążowniki lekkie" (ang. ''large light cruiser''), chociaż od ówczesnych krążowników lekkich były ponad trzykrotnie większe. Były tylko nieco mniejsze i słabsze od istniejącej wówczas klasy [[krążownik liniowy|krążowników liniowych]]. Jednostki te okazały się jednak nieudane i przebudowano je następnie na lotniskowce.

Dopiero w drugiej połowie lat 30. XX wieku rozpoczęto ponownie na świecie prace koncepcyjne nad okrętami pośredniej wielkości między pancernikami a krążownikami. Stanowiły one nawiązanie do koncepcji nieistniejących już jako odrębna klasa [[krążownik liniowy|krążowników liniowych]] – okrętów silniejszych od krążowników, a słabszych, lecz szybszych od pancerników. Część autorów nazywa wręcz wielkie krążowniki krążownikami liniowymi<ref>Np. Jarosław Palasek, ''Amerykańskie krążowniki liniowe typu Alaska, cz. I'', Okręty Wojenne nr 51 (1/2002)</ref>, lecz mimo podobieństw, przede wszystkim inna była ich rola. W odróżnieniu od krążowników liniowych, przeznaczeniem nowych wielkich krążowników było zwalczanie [[krążownik ciężki|krążowników ciężkich]] i ewentualnie podobnych sobie okrętów, natomiast nie miały one w założeniu ścierać się z [[pancernik]]ami. Krążowniki liniowe miały natomiast działać wespół z pancernikami w składzie [[flota liniowa|floty liniowej]], jako jej szybsze skrzydło (aczkolwiek I wojna światowa wykazała ich zbyt małą odporność do tej roli).

Obie klasy – wielkich krążowników i krążowników liniowych, miały podobną wielkość i uzbrojenie, a ich wspólną cechą było względnie słabe opancerzenie, nie chroniące przed artylerią pancerników, a nawet okrętów swojej klasy. O ile jednak krążowniki liniowe nie odbiegały wielkością od współczesnych im pancerników i miały jedynie nieco słabsze uzbrojenie, to wielkie krążowniki były już znacząco mniejsze od nowo projektowanych pancerników, a uzbrojenie większości projektów było znacznie słabsze od pancerników.

== Budowa wielkich krążowników na świecie ==
Jedynymi zbudowanymi nowymi wielkimi krążownikami okazały się dwie amerykańskie jednostki typu [[Wielkie krążowniki typu Alaska|''Alaska'']], które wodowano w [[1941]] i weszły do służby w [[1944]]. Okręty te miały [[wyporność]] standardową 29 800 t., uzbrojenie główne z 9 dział kalibru 305 mm, prędkość 33 [[Węzeł (jednostka prędkości)|węzły]] i opancerzenie burt do 229 mm. W USA dla celów ich klasyfikacji wprowadzono nową klasę wielkich krążowników (ang. ''large cruisers''). Z budowy dalszych czterech zaplanowanych jednostek zrezygnowano, z czego tylko jedna została rozpoczęta.

Drugim i ostatnim państwem, które rozpoczęło budowę wielkich krążowników, był [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]]. W [[1939]] rozpoczęto tam budowę dwóch okrętów projektu 69 ''Kronsztad'' – "Kronsztad" i "Sewastopol", których jednak nie ukończono, ani nie wodowano z powodu wybuchu wojny. Według pierwotnych planów miały mieć wyporność standardową 35 200 t, uzbrojenie w 9 dział 305 mm, pancerz burtowy do 230 mm i prędkość 33 w. Jako ich potencjalnych przeciwników rozpatrywano także niemieckie szybkie pancerniki typu ''[[Scharnhorst (1939)|Scharnhorst]]'' i francuskie ''[[pancerniki typu Dunkerque|Dunkerque]]''. Według ostatecznego projektu 69I zakładano uzbrojenie ich w 6 importowanych z Niemiec dział 380 mm, przy obniżeniu prędkości do 31 w.

Po wojnie powrócono w ZSRR do koncepcji wielkich krążowników, rozpoczynając w latach [[1951]]–[[1952]] budowę trzech okrętów projektu 82 (''Stalingrad''), z których "Stalingrad" nawet wodowano, lecz w [[1953]] budowę ich anulowano<ref>Idea ich budowy nierozerwalnie wiąże się z [[Józef Stalin|Józefem Stalinem]], żywiącym sentyment do wielkich okrętów. Z jego właśnie śmiercią związana jest rezygnacja z ich budowy – [https://web.archive.org/web/20110904160854/http://www.atrinaflot.narod.ru/2_mainclassships/03_krt_82/0_82_1.htm]</ref>. Miały one mieć wyporność standardową 36 500 t., uzbrojenie w 9 dział 305 mm, pancerz burtowy do 200 mm i prędkość 34 w.<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.atrinaflot.narod.ru/2_mainclassships/03_krt_82/0_82_1.htm | tytuł = ТЯЖЕЛЫЕ КРЕЙСЕРЫ ТИПА «СТАЛИНГРАД» Проект 82 | opublikowany = atrinaflot.narod.ru | archiwum = https://web.archive.org/web/20110904160854/http://www.atrinaflot.narod.ru/2_mainclassships/03_krt_82/0_82_1.htm | zarchiwizowano = 2011-09-04 | język = ru}} – САЙТ «АТРИНА»</ref> Okręty obu opisanych typów były określane w ZSRR jako ciężkie krążowniki (''tjażołyje kriejsera''), lecz nie należy ich utożsamiać z klasą [[krążownik ciężki|krążowników ciężkich]].

Oprócz tych państw, wielkie krążowniki projektowano w Niemczech ([[Krążowniki liniowe typu O|typ O]] z uzbrojeniem z 6 dział 380 mm, przewidywany do działań [[rajder]]skich i walk z krążownikami eskorty konwojów), Japonii ([[Krążowniki liniowe projektu B-65|typy B-64 i B-65]] z uzbrojeniem z 9 dział 310 mm, projektowane jako odpowiedź na typ ''Alaska'') i Holandii (typ 1047 z uzbrojeniem z 9 dział 283 mm, do walki z japońskimi krążownikami ciężkimi). Jednakże, w żadnym z państw budowy ich nie rozpoczęto.

== Charakterystyki i ocena ogólna ==
Uważa się, że koncepcja klasy wielkich krążowników była nieudana, gdyż mimo dużych rozmiarów i wysokich kosztów budowy uzyskano okręty o bardzo ograniczonej przydatności.

Większość projektowanych na świecie wielkich krążowników miała wyporność standardową 28-32 000 ton, przez co ich wielkość zbliżała się do mniejszych spośród pancerników budowanych w latach 30., jak niemieckiego typu ''Scharnhorst'' i francuskiego ''Dunkerque''. Radzieckie okręty miały być jeszcze większe (35-36 000 t), dorównując wielkością pancernikom budowanym pod rządami [[traktat londyński (1936)|traktatu londyńskiego]] z 1936. Mimo tego wszystkie projektowane wielkie krążowniki ustępowały pancernikom tego okresu pod względem opancerzenia i ogólnie odporności na ciosy, a także uzbrojenia (nawet słabsze pancerniki typów ''Scharnhorst'' i ''Dunkerque'', przy ogólnie porównywalnym uzbrojeniu posiadały lepsze opancerzenie). Z kolei nowo budowane w latach 30. pancerniki, generacji tzw. szybkich pancerników, jedynie nieznacznie ustępowały projektowanym okrętom prędkością (ok. 2-3 węzły). W efekcie, wielkie krążowniki miałyby niewielkie szanse w przypadku starcia z nowymi pancernikami, jeśli nie powiodłaby im się ucieczka z powodu małej przewagi prędkości.

Słabym punktem jedynych zbudowanych krążowników tej klasy typu ''Alaska'' była ponadto słaba bierna ochrona przeciw [[Torpeda|torpedom]]. Ponadto dzieliły one wspólną słabość dużych okrętów artyleryjskich ujawnioną podczas II wojny światowej w postaci wrażliwości na ataki lotnictwa.

Umiarkowana przydatność okrętów tej klasy stała się jedną z przyczyn zaniechania ich budowy. Zupełnie nieprzydatne na powojennym nowoczesnym polu walki byłyby radzieckie okręty projektu 82, dlatego też z nich zrezygnowano.

== Bibliografia ==
* {{lang|ru}} A. Czernyszew, W. Kofman, S. Suliga: ''Superkriejsera 1939-45'' (Суперкрейсера 1939-45), Morskaja Kollekcja nr 6/1995

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Wielkie krążowniki}}
{{Współczesne klasy okrętów}}

[[Kategoria:Klasy okrętów II wojny światowej]]
[[Kategoria:Klasy okrętów I wojny światowej]]

[[en:Battlecruiser#Large cruisers or "cruiser killers"]]