text:
# George Washington
George Washington (forma spolszczona: Jerzy Waszyngton; ur. 11 lutego?/22 lutego 1732 w Pope’s Creek, zm. 14 grudnia 1799 w Mount Vernon) – amerykański generał, polityk, mąż stanu, 1. prezydent Stanów Zjednoczonych (1789–1797).
Wódz naczelny Armii Kontynentalnej (1775–1784), deputowany do Kongresu Kontynentalnego, mason. Jeden z ojców założycieli narodu amerykańskiego.

## Lata młodości i edukacja
George Washington urodził się 22 lutego 1732 r. w Pope’s Creek w brytyjskiej kolonii Wirginia, jako pierwszy z sześciorga dzieci Augustine’a Washingtona i jego drugiej żony Mary Ball Washington. George miał dwie siostry oraz trzech braci (Charlesa, Johna i Samuela), a także dwóch przyrodnich braci (Lawrence’a i Augustine’a) oraz przyrodnią siostrę z poprzedniego związku ojca. Jego pradziadek, John Washington z Purleigh w Esseksie (w Anglii), przybył do Wirginii w 1657 r. Matka, Marry Ball Washington, miała przodków angielskich, niemieckich i holenderskich. Washington najprawdopodobniej nie uczęszczał do szkoły, a pobierał nauki w domu. Jego nauczycielem, mentorem i opiekunem (zwłaszcza od śmierci ojca) był przyrodni brat przyszłego prezydenta, Lawrence, który uczył go geografii, arytmetyki i geometrii. Poza tym przyszły prezydent był samoukiem.
W 1751 wybrali się w – trwającą pięć tygodni – podróż na wyspę Barbados, gdzie Lawrence miał nadzieję wyzdrowieć z gruźlicy. Na Barbados George zachorował na ospę i dopiero gdy wyzdrowiał, powrócił do rodzinnej Wirginii. Była to jedyna zagraniczna podróż przyszłego prezydenta poza granice Stanów Zjednoczonych.
Brak dyplomu nie przeszkodził pięciu największym amerykańskim uczelniom nadać mu tytuł honorowego doktora prawa: Uniwersytet Harvarda (1776), Uniwersytet Yale (1781), Uniwersytet Pensylwanii (1783), Washington College (1789), Uniwersytet Browna (1790).

## Kariera wojskowa

### Początki
Po śmierci brata wstąpił do milicji kolonialnej w stopniu majora. Już w 1754 awansował do stopnia podpułkownika i wziął udział w wojnie z Francuzami. Został wówczas skierowany na misję do Ohio, gdzie miał ubezpieczać tworzony tam fort. W czasie podróży fort został przejęty przez Francuzów, a męcząca droga powrotna spowodowała, że pod koniec roku Washington chciał wycofać się z czynnej służby. Kilka miesięcy później został adiutantem generała Edwarda Braddocka, a niedługo potem awansował na pułkownika i dowódcę milicji w Wirginii. Po kilku latach jednak wycofał się ze służby na okres 16 lat, prowadząc przez ten czas życie plantatora w Mount Vernon.

### Wojna o niepodległość
W początkach konfliktu z Anglią Washington wcale nie chciał walczyć o niepodległość, gdyż sam uważał się za Anglika, a zwolenników zerwania stosunków z Wielką Brytanią określał mianem ekstremistów. W aktywne życie polityczne kolonii włączył się dopiero w 1774 roku, kiedy sprzeciwił się tak zwanej ustawie stemplowej, poparł ruch oporu zorganizowany w Massachusetts i sprzeciwił się rozwiązaniu House of Burgesses. W tym samym roku został także delegatem na I Kongres Kontynentalny, jednak nie zabierał na nim głosu. Rok później, jako delegat, wziął udział w II Kongresie Kontynentalnym, gdzie 15 czerwca 1775 roku został mianowany Naczelnym Dowódcą Armii Kontynentalnej, jako kandydat kompromisowy, zgłoszony przez Johna Adamsa. Formalnie dowództwo objął 3 lipca i już na samym początku często zaznaczał, że gubernatorzy kolonii powinni bardziej troszczyć się o przyszłe państwo, zamiast o interesy lokalne.
Rok później, krótko po sygnowaniu Deklaracji niepodległości Stanów Zjednoczonych, mający znaczną przewagę liczebną Anglicy, pod dowództwem braci Williama i Richarda Howe’ów, zaatakowali Nowy Jork. 25 marca 1776 – w uznaniu mądrego i odważnego postępowania, a także w imieniu oficerów i żołnierzy pod jego dowództwem podczas oblężenia i zdobycia Bostonu – jako pierwszy w historii został uhonorowany Złotym Medalem Kongresu. Jesienią 1776 roku, w wyniku działań wojennych Korony, Washington musiał cofać swoje wojska z Long Island na Manhattan i dalej przez New Jersey aż do Pensylwanii. W Boże Narodzenie zaatakował jednak Anglików z Trenton i odniósł zwycięstwo, co korzystnie wpłynęło na morale żołnierzy. Kolejne zwycięstwa pod Princeton i Saratogą (do którego walnie przyczynił się Tadeusz Kościuszko), dały wojskom Armii Kontynentalnej przewagę. Po porażce pod Filadelfią 11 września 1777 Washington wycofał się do Valley Forge. W czasie zimy armia przeżywała jeden ze swoich największych kryzysów – głównie z powodu braku jedzenia czy ubrań, jednak największym problemem były masowe dezercje. W czerwcu 1778 Washington odniósł zwycięstwo podczas bitwy pod Monmouth, która była ostatnim większym starciem z Brytyjczykami w północnej części kolonii. Po przyłączeniu się do kolonistów Francuzów, Armia Kontynentalna wyruszyła do Wirginii. Wojna zakończyła się 18 października 1781 pod Yorktown. Dowódca wojsk brytyjskich Charles Cornwallis poddał się, widząc przygniatającą przewagę wojsk amerykańskich i francuskich.
W 1782 w Stanach Zjednoczonych wybuchały bunty przeciw podatkom, polityce gospodarczej władz, a żołnierze domagali się wypłat zaległego żołdu. Zwolennicy silnej władzy wykonawczej proponowali, aby George Washington koronował się na króla Stanów Zjednoczonych. Przyszły prezydent zdecydowanie sprzeciwiał się temu pomysłowi, uważając go za „odrażający”. W rocznicę bitwy pod Lexington 19 kwietnia 1783 generał zakończył działania militarne przeciwko Anglii i wkroczył do Nowego Jorku. Kilka miesięcy później, 23 grudnia, w Annapolis złożył dowództwo Armii Kontynentalnej.

## Kariera polityczna
Jeszcze przed zdaniem służby wojskowej, w czerwcu 1783 roku, Washington wystosował „List okólny do gubernatorów wszystkich stanów”, w którym podkreślał federalny charakter nowej republiki i wyrażał swoje rozczarowanie względem osób przedkładających interesy lokalne ponad dobro nowego państwa.
W maju 1787 w Filadelfii w celu opracowania tekstu konstytucji zebrała się Konwencja Konstytucyjna, na której był jednym z delegatów Wirginii. Został jednomyślnie obrany przewodniczącym konwencji, na której zachowywał neutralność i wygłosił tylko jedno przemówienie – opowiedział się w nim za szerszymi prerogatywami prezydenta, a także poruszył kwestię sposobu wyboru członków Izby Reprezentantów. Kiedy 21 czerwca 1788 stan New Hampshire ratyfikował Konstytucję, stało się jasne, że wejdzie ona w życie.

## Prezydentura
W wyborach prezydenckich w 1789 roku, które odbyły się 4 lutego, po wejściu w życie Konstytucji, Kolegium Elektorskie jednogłośnie wybrało Washingtona na pierwszego prezydenta Stanów Zjednoczonych. Zaprzysiężenie odbyło się 30 kwietnia w Nowym Jorku, ówczesnej stolicy Stanów Zjednoczonych, w Federal Hall, a odebrał je Robert R. Livingston, kanclerz stanu Nowy Jork. Wiceprezydentem w administracji Washingtona został federalista John Adams, który w głosowaniu elektorów uzyskał 34 głosy.
Ponieważ prezydent chciał zachować jedność w sprawach ważnych dla młodego państwa, do swojego rządu zaprosił i federalistów (z którymi sympatyzował), i antyfederalistów (z którymi się spierał). Sekretarzem stanu został lider demokratycznych republikanów i zarazem zwolennik Francji, Thomas Jefferson, a sekretarzem skarbu – lider federalistów i zwolennik Anglii, Alexander Hamilton. Podczas pełnienia urzędu Washington skupiał się głównie na utrzymaniu jedności kraju, dlatego nie angażował się w sprawy ustawodawcze. Jako zwolennik trójpodziału władzy (według Monteskiusza), Washington korzystał z przysługujących mu prerogatyw. Jednym z pierwszych problemów, przed którymi stanęła nowa republika, była zła sytuacja finansowa, której rozwiązanie prezydent powierzył Hamiltonowi. Dzięki kompromisowi zawartemu z Jeffersonem i Madisonem, Washington i Hamilton wprowadzili program reform, który uwzględniał między innymi przejęcie długów stanowych przez rząd federalny, utworzenie banku centralnego i wprowadzenie systemu dziesiętnego w obiegu monetarnym.
Podczas wyborów w 1792 roku Washington ponownie został jednogłośnie wybrany na prezydenta. Przysięgę złożył 4 marca 1793 w Federal Hall w Filadelfii, a odebrał ją sędzia Sądu Najwyższego William Cushing. Dzień 4 marca był do 1933 datą inauguracji amerykańskich prezydentów.
Tuż przed ponownym objęciem przez Washingtona funkcji prezydenta Francja wypowiedziała wojnę Anglii, co postawiło Amerykanów w trudnym położeniu, ponieważ państwo było zbyt słabe, by angażować się w nowy konflikt. Washington ogłosił wówczas neutralność Stanów Zjednoczonych, co nie spodobało się zarówno federalistom (anglofilom), jak i republikanom (frankofilom). Jednym z pierwszych problemów wewnętrznych, jakie napotkał prezydent, rozpoczynając drugą kadencję, była tzw. „Rebelia o whisky”. W lipcu 1794 roku producenci whisky z zachodniej Pensylwanii protestowali przeciwko nałożeniu na nich wysokich podatków przez Kongres. Prezydent powołał wówczas 13-tysięczną armię milicji, mającą stłumić zamieszki. Osobiście stanął na czele wojska, co pozwoliło (dzięki poważaniu, jakim cieszył się w społeczeństwie) zakończyć protest bez oddawania strzałów.
Jeszcze w 1793 roku do USA przybył cieszący się popularnością wśród opinii publicznej poseł francuski Edmond-Charles Genêt. W wyniku jego działań (zatrzymał statek amerykański i skonfiskował jego ładunek) rozpoczął się konflikt na linii Biały Dom – dyplomacja francuska. Prasa federalistyczna atakowała Genêta i nakłaniała prezydenta do odwołania go. Ostatecznie Washington zmuszony był wydalić posła Genêta, co ochłodziło kontakty Stanów Zjednoczonych z Francją. Równocześnie amerykańskie okręty przechwytywała flota brytyjska, co zmuszało prezydenta do podjęcia działań przeciwko Anglii. W tym celu wysłał do Anglii prezesa Sądu Najwyższego, Johna Jaya, który miał wynegocjować traktat amerykańsko-brytyjski. Został on podpisany w listopadzie 1794, lecz jego treść ujawniono dopiero pół roku później. 8 lipca 1795 odbyła się specjalna sesja Senatu, na której traktat został ratyfikowany, stosunkiem głosów 20:10. Pomimo utajnienia traktatu, jego treść wyciekła do prasy i wywołała oburzenie w społeczeństwie amerykańskim – głównie ze względu na artykuł XII, mówiący o zakazie eksportu produktów tropikalnych, produkowanych na południu USA. Pomimo licznych petycji i listów, prezydent ratyfikował traktat, 24 lutego 1796 ogłosił jego wejście w życie, a 1 marca przedłożył go Kongresowi. Ponieważ Washington nie otrzymał żadnych środków na realizację traktatu, musiał zwrócić się do Izby Reprezentantów, która sprawuje opiekę nad budżetem. Mający w niej większość republikanie konsekwentnie blokowali układ, odmawiając przekazania środków, co powodowało większe napięcie opinii publicznej. Głosowanie nad wnioskiem zakończyło się wynikiem 49:49, jednak środki zostały ostatecznie przyznane, dzięki głosowi spikera Fredericka Muhlenberga. Sytuacja wywołana przez traktat Jaya walnie wpłynęła na politykę i ocenę Washingtona – odwołał on dwóch swoich czołowych członków rządu i stwierdził, że nie będzie współrządził z osobami, które nie podzielają jego poglądów. Ponadto, podpisanie traktatu mocno osłabiło stosunki USA z Francją, która ostro atakowała gabinet Washingtona, a w zbliżających się wyborach prezydenckich udzieliła silnego poparcia profrancuskiemu kandydatowi republikanów – Thomasowi Jeffersonowi.
Ciągłe ataki na prezydenta sprawiły, że ogłosił on w swoim przemówieniu pożegnalnym z 17 września 1796, że nie będzie ubiegał się o trzecią kadencję, czym wyznaczył niepisaną tradycję dwukadencyjności. Należy przypomnieć, że Konstytucja nie ograniczała maksymalnej liczby kadencji prezydenta. Dopiero wybór na prezydenta Franklina Delano Roosevelta w 1940 na trzecią, a w 1944 na czwartą kadencję, spowodowało, że uchwaleniem 22. poprawki w 1947 uregulowano prawnie tę kwestię. Washington z urzędu ustąpił 3 marca 1797 – po 7 latach i 308 dniach – gdy dotychczasowy wiceprezydent John Adams został zaprzysiężony na 2. prezydenta USA.

### Dokonania
Głównym osiągnięciem prezydenta było wzmocnienie władzy federalnej młodego państwa poprzez włączenie Karty praw do konstytucji w 1791, a także rozwój handlu i stabilizacja gospodarki. Washington zabezpieczył też kraj przed zaangażowaniem się w kolejne konflikty zbrojne, zarówno wewnętrzne (zabezpieczenie granic przed atakami Indian), jak i zewnętrzne (neutralność w wojnie francusko-brytyjskiej i zatrzymanie ekspansji Hiszpanów na południowym zachodzie USA).
18 września 1793 wmurował kamień węgielny pod budowę Kapitolu, siedziby federalnej władzy ustawodawczej na terenie Federal City (później Washington D.C.), wyodrębnionego miasta, terytorialnie niezależnego od żadnego stanu i będącego pod jurysdykcją władzy federalnej.

### Nominacje do Sądu Najwyższego
George Washington nominował dziesięciu sędziów Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych (w tym aż trzech prezesów Sądu):
1. James Wilson (5 października 1789)
2. John Jay (19 października 1789) – 1. prezes
3. William Cushing (2 lutego 1790)
4. John Blair (2 lutego 1790)
5. John Rutledge (15 lutego 1790)
6. James Iredell (12 maja 1790)
7. Thomas Johnson (6 kwietnia 1792)
8. William Paterson (11 marca 1793)
9. John Rutledge (12 sierpnia 1795) – 2. prezes[b]
10. Samuel Chase (4 lutego 1796)
11. Oliver Ellsworth (8 marca 1796) – 3. prezes

## Życie po prezydenturze
Po zakończeniu prezydentury George Washington powrócił do swojej posiadłości Mount Vernon. Doraźnie doradzał swojemu następcy, Johnowi Adamsowi, który 11 lipca 1798 mianował, za zgodą Senatu, Washingtona tymczasowym naczelnym dowódcą armii amerykańskiej na wypadek wojny z Francją. Nominację tę przyjął dwa dni później.

## Śmierć i upamiętnienie
14 grudnia 1799 ciężko zachorował: miał problemy z oddychaniem (według opinii różnych biografów cierpiał na zapalenie tchawicy, zapalenie płuc lub gruźlicę). Osobisty lekarz James Craik bezskutecznie próbował go ratować zabiegami puszczania krwi. Washington zmarł tuż przed 23:00 w swojej posiadłości w Mount Vernon w stanie Wirginia.
Został pochowany 18 grudnia w swoim rodzinnym mieście. Kameralny pogrzeb odbył się przy udziale najbliższej rodziny i sąsiadów oraz honorowej eskorty, złożonej z kilku okolicznych żołnierzy.
W 1976 w dwusetną rocznicę powstania państwa Kongres i prezydent Gerald Ford pośmiertnie awansowali go na stopień general of the Armies, z uwagi na fakt, że był „najwyżej postawionym wojskowym w dziejach państwa”.

## Życie prywatne i poglądy
George Washington poślubił najbogatszą wdowę w Wirginii, Marthę Dandridge Custis, 6 stycznia 1759 roku. Przyszła pierwsza dama miała dwoje dzieci z wcześniejszego małżeństwa: syna Johna i córkę Marthę. Z George’em nie miała dzieci. Wśród biografów istnieją domniemania, że nie było to małżeństwo z miłości, między innymi dlatego, że Washington był zakochany w żonie swojego sąsiada – Sally Fairfax.
Washingtonowie mieszkali w Mount Vernon, gdzie prowadzili plantację tytoniu. George był zwolennikiem niewolnictwa i przestrzegał reguł ówczesnej epoki. Jego częściowo abolicjonistyczne poglądy wykreowały się dopiero w latach 70. XVIII wieku. Mimo że pierwszy prezydent nigdy nie należał do żadnego stronnictwa ani partii politycznej, jawnie sympatyzował z federalistami i opowiadał się za silnym rządem centralnym.
Przynależał do Kościoła episkopalnego, choć nie uchodził za człowieka pobożnego – nie uczestniczył w nabożeństwach i nie przyjmował komunii. Wśród części biografów panuje przekonanie, że mógł być ateistą.

title: George Washington

wikitext:
{{Przekierowanie|Jerzy Waszyngton|[[Jerzy Waszyngton (serial telewizyjny)|serial o takim tytule]]}}
{{Polityk infobox
 | polityk             = George Washington
 | grafika             = Gilbert Stuart Williamstown Portrait of George Washington.jpg
 | opis grafiki        = Portret Washingtona, autorstwa [[Gilbert Stuart|Gilberta Stuarta]]
 | data urodzenia      = 22 lutego 1732
 | miejsce urodzenia   = [[Pope's Creek (Wirginia)|Pope’s Creek]]
 | data śmierci        = 14 grudnia 1799
 | miejsce śmierci     = [[Mount Vernon (Wirginia)|Mount Vernon]]
 | funkcja             = [[Prezydenci Stanów Zjednoczonych#Lista prezydentów Stanów Zjednoczonych|1.]] [[prezydent Stanów Zjednoczonych]]
 | partia              = ''bezpartyjny''
 | od                  = 30 kwietnia 1789
 | do                  = 4 marca 1797
 | wiceprezydent       = [[John Adams]]
 | pierwsza dama       = [[Martha Dandridge Custis Washington|Martha Dandridge Custis]]
 | poprzednik          =
 | następca            = [[John Adams]]
 | podpis              = George Washington signature.svg
 | odznaczenia         = [[Plik:1776 Washington Before Boston Comitia Americana Second Restrike (Baker-48G) (obv).jpg|30px| link=Złoty Medal Kongresu|Congressional Gold Medal]]
 | commons             = Category:George Washington
 | quote               = George Washington
 | imię i nazwisko     =
 | news                =
}}
{{Żołnierz infobox
 |imię i nazwisko     =
 |pseudonim           = Conotocaurious
 |rodzaj wojsk        = lądowe
 |zwycięstwa          =
 |grafika             = George Washington, 1776.jpg
 |opis grafiki        =
 |stopień grafika     = US-O9 insignia.svg
 |stopień             = {{j|en|''Lieutenant General''}}
 |data urodzenia      =
 |miejsce urodzenia   =
 |data śmierci        =
 |miejsce śmierci     =
 |lata służby         = 1775–1799
 |siły zbrojne        = {{flaga|USA|0}} [[Armia Kontynentalna]]<br />{{państwo|USA|usarmy}}
 |jednostki           =
 |stanowiska          =
 |wojny i bitwy       = [[wojna o panowanie w Ameryce Północnej]]:
* [[potyczka w Jumonville Glen]],
* [[bitwa nad Great Meadows]],
* [[bitwa nad Monongahelą]]
[[wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych]]:
* [[kampania bostońska]],
* [[kampania nowojorska]],
* [[kampania filadelfijska]]
[[wojna z Indianami Północnego Zachodu]]
 |późniejsza praca    = [[Prezydenci Stanów Zjednoczonych|Prezydent Stanów Zjednoczonych]]
 |odznaczenia         =
 |faksymile           = nie
 |commons             =
 |wikiźródła          =
 |wikicytaty          =
}}
'''George Washington''' (forma [[Język polski|spolszczona]]: '''Jerzy Waszyngton<ref name="pwn" />'''; ur. {{data|1732-02-22}}<ref name="uwaga1" group="uwaga" /> w {{link-interwiki|Narodowy pomnik Stanów Zjednoczonych miejsca urodzenia Jerzego Waszyngtonal|tekst=Pope’s Creek|Q=Q1476974}}, zm. [[14 grudnia]] [[1799]] w [[Mount Vernon (Wirginia)|Mount Vernon]]) – amerykański [[generał]], [[polityk]], mąż stanu, 1. [[Prezydenci Stanów Zjednoczonych|prezydent Stanów Zjednoczonych]] (1789–1797).

Wódz naczelny [[Armia Kontynentalna|Armii Kontynentalnej]] (1775–1784), deputowany do [[Kongres Kontynentalny|Kongresu Kontynentalnego]], [[Wolnomularstwo|mason]]<ref name="Phoenixmasonry" />. Jeden z [[ojcowie założyciele Stanów Zjednoczonych|ojców założycieli narodu amerykańskiego]].

== Lata młodości i edukacja ==
[[Plik:Lawrence Washington.jpg|thumb|upright|left|Lawrence, starszy przyrodni brat George’a, który opiekował się nim po śmierci ojca]]
[[Plik:COA George Washington.svg|thumb|upright|Herb głowy rodu Washingtonów]]
George Washington urodził się 22 lutego 1732 r. w [[Pope's Creek (Wirginia)|Pope’s Creek]] w brytyjskiej [[Kolonia Wirginia|kolonii Wirginia]], jako pierwszy z sześciorga dzieci Augustine’a Washingtona i jego drugiej żony Mary Ball Washington{{odn|Pastusiak|1999|s=22}}. George miał dwie siostry oraz trzech braci (Charlesa, Johna i Samuela), a także dwóch przyrodnich braci (Lawrence’a i Augustine’a) oraz przyrodnią siostrę{{odn|Pastusiak|1999|s=22}} z poprzedniego związku ojca<ref name="wyborcza" />. Jego pradziadek, John Washington z Purleigh w [[Essex|Esseksie]] (w Anglii), przybył do Wirginii w 1657 r. Matka, Marry Ball Washington, miała przodków angielskich, niemieckich i holenderskich. Washington najprawdopodobniej nie uczęszczał do szkoły, a pobierał nauki w domu. Jego nauczycielem, mentorem i opiekunem (zwłaszcza od śmierci ojca) był przyrodni brat przyszłego prezydenta, Lawrence, który uczył go geografii, arytmetyki i geometrii{{odn|Pastusiak|1999|s=22}}. Poza tym przyszły prezydent był samoukiem{{odn|Pastusiak|1999|s=22}}.

[[Plik:Washington farmer.jpg|thumb|George Washington i jego niewolnicy; w tle Mount Vernon]]
W 1751 wybrali się w – trwającą pięć tygodni – podróż na wyspę [[Barbados]], gdzie Lawrence miał nadzieję wyzdrowieć z [[Gruźlica człowieka|gruźlicy]]{{odn|Pastusiak|1999|s=22}}. Na Barbados George zachorował na [[Ospa prawdziwa|ospę]] i dopiero gdy wyzdrowiał, powrócił do rodzinnej Wirginii. Była to jedyna zagraniczna podróż przyszłego prezydenta poza granice Stanów Zjednoczonych{{odn|Pastusiak|1999|s=22}}.

Brak dyplomu nie przeszkodził pięciu największym amerykańskim uczelniom nadać mu tytuł honorowego doktora prawa: [[Uniwersytet Harvarda]] (1776), [[Uniwersytet Yale]] (1781), [[Uniwersytet Pensylwanii]] (1783), [[Washington College]] (1789), [[Uniwersytet Browna]] (1790).

== Kariera wojskowa ==
=== Początki ===
Po śmierci brata wstąpił do milicji kolonialnej w stopniu [[major]]a{{odn|Pastusiak|1999|s=23}}. Już w 1754 awansował do stopnia [[podpułkownik]]a i wziął udział w [[wojna o panowanie w Ameryce Północnej|wojnie z Francuzami]]{{odn|Pastusiak|1999|s=23}}. Został wówczas skierowany na misję do [[Ohio]], gdzie miał ubezpieczać tworzony tam fort{{odn|Pastusiak|1999|s=23}}. W czasie podróży fort został przejęty przez Francuzów, a męcząca droga powrotna spowodowała, że pod koniec roku Washington chciał wycofać się z czynnej służby{{odn|Pastusiak|1999|s=23}}. Kilka miesięcy później został [[adiutant]]em generała [[Edward Braddock|Edwarda Braddocka]], a niedługo potem awansował na [[pułkownik]]a i dowódcę milicji w Wirginii{{odn|Pastusiak|1999|s=24}}. Po kilku latach jednak wycofał się ze służby na okres 16 lat, prowadząc przez ten czas życie plantatora w [[Mount Vernon (Wirginia)|Mount Vernon]]{{odn|Pastusiak|1999|s=24}}.

=== Wojna o niepodległość ===
W początkach konfliktu z Anglią Washington wcale nie chciał walczyć o niepodległość, gdyż sam uważał się za Anglika, a zwolenników zerwania stosunków z Wielką Brytanią określał mianem ekstremistów{{odn|Pastusiak|1999|s=26}}. W aktywne życie polityczne kolonii włączył się dopiero w 1774 roku, kiedy sprzeciwił się tak zwanej [[ustawa stemplowa|ustawie stemplowej]], poparł ruch oporu zorganizowany w [[Massachusetts]] i sprzeciwił się rozwiązaniu House of Burgesses{{odn|Pastusiak|1999|s=27}}. W tym samym roku został także delegatem na [[Kongres Kontynentalny#Pierwszy Kongres Kontynentalny|I Kongres Kontynentalny]], jednak nie zabierał na nim głosu{{odn|Pastusiak|1999|s=27}}. Rok później, jako delegat, wziął udział w [[Kongres Kontynentalny#Drugi Kongres Kontynentalny|II Kongresie Kontynentalnym]], gdzie 15 czerwca 1775 roku został mianowany Naczelnym Dowódcą Armii Kontynentalnej, jako kandydat kompromisowy, zgłoszony przez [[John Adams|Johna Adamsa]]{{odn|Pastusiak|1999|s=27}}. Formalnie dowództwo objął 3 lipca i już na samym początku często zaznaczał, że gubernatorzy kolonii powinni bardziej troszczyć się o przyszłe państwo, zamiast o interesy lokalne{{odn|Pastusiak|1999|s=27}}.

Rok później, krótko po sygnowaniu [[Deklaracja niepodległości Stanów Zjednoczonych|''Deklaracji niepodległości Stanów Zjednoczonych'']], mający znaczną przewagę liczebną Anglicy, pod dowództwem braci [[William Howe|Williama]] i [[Richard Howe|Richarda Howe’ów]], zaatakowali Nowy Jork{{odn|Pastusiak|1999|s=29}}. 25 marca 1776 – w uznaniu mądrego i odważnego postępowania, a także w imieniu oficerów i żołnierzy pod jego dowództwem podczas oblężenia i zdobycia [[Boston]]u – jako pierwszy w historii został uhonorowany [[Złoty Medal Kongresu|Złotym Medalem Kongresu]]<ref name="izba" />. Jesienią 1776 roku, w wyniku działań wojennych Korony, Washington musiał cofać swoje wojska z [[Long Island]] na [[Manhattan]] i dalej przez [[New Jersey]] aż do [[Pensylwania|Pensylwanii]]{{odn|Pastusiak|1999|s=29}}. W Boże Narodzenie zaatakował jednak Anglików z [[Trenton]] i odniósł zwycięstwo, co korzystnie wpłynęło na morale żołnierzy{{odn|Pastusiak|1999|s=29}}. Kolejne zwycięstwa pod [[Bitwa pod Princeton|Princeton]] i [[Bitwa pod Saratogą|Saratogą]] (do którego walnie przyczynił się [[Tadeusz Kościuszko]]), dały wojskom Armii Kontynentalnej przewagę{{odn|Pastusiak|1999|s=29}}. Po porażce pod Filadelfią 11 września 1777 Washington wycofał się do [[Valley Forge]]{{odn|Pastusiak|1999|s=30}}. W czasie zimy armia przeżywała jeden ze swoich największych kryzysów – głównie z powodu braku jedzenia czy ubrań, jednak największym problemem były masowe [[dezercja|dezercje]]{{odn|Pastusiak|1999|s=30}}. W czerwcu 1778 Washington odniósł zwycięstwo podczas [[Bitwa o Monmouth|bitwy pod Monmouth]], która była ostatnim większym starciem z Brytyjczykami w północnej części kolonii{{odn|Pastusiak|1999|s=30}}. Po przyłączeniu się do kolonistów Francuzów, Armia Kontynentalna wyruszyła do Wirginii{{odn|Pastusiak|1999|s=30}}. Wojna zakończyła się 18 października 1781 pod [[Oblężenie Yorktown|Yorktown]]. Dowódca wojsk brytyjskich [[Charles Cornwallis (1. markiz Cornwallis)|Charles Cornwallis]] poddał się, widząc przygniatającą przewagę wojsk amerykańskich i francuskich{{odn|Pastusiak|1999|s=30}}.

[[Plik:General George Washington Resigning his Commission.jpg|thumb|Generał Washington składa urząd Naczelnego Wodza]]
W 1782 w Stanach Zjednoczonych wybuchały bunty przeciw podatkom, polityce gospodarczej władz, a żołnierze domagali się wypłat zaległego żołdu. Zwolennicy silnej władzy wykonawczej proponowali, aby George Washington koronował się na króla Stanów Zjednoczonych{{odn|Pastusiak|1999|s=31}}. Przyszły prezydent zdecydowanie sprzeciwiał się temu pomysłowi, uważając go za „odrażający”{{odn|Pastusiak|1999|s=31}}. W rocznicę [[Bitwa pod Lexington i Concord|bitwy pod Lexington]] 19 kwietnia 1783 generał zakończył działania militarne przeciwko Anglii i wkroczył do Nowego Jorku{{odn|Pastusiak|1999|s=31}}. Kilka miesięcy później, 23 grudnia, w [[Annapolis]] złożył dowództwo Armii Kontynentalnej{{odn|Pastusiak|1999|s=31}}.

== Kariera polityczna ==
Jeszcze przed zdaniem służby wojskowej, w czerwcu 1783 roku, Washington wystosował „List okólny do gubernatorów wszystkich stanów”, w którym podkreślał [[federalizm|federalny]] charakter nowej republiki i wyrażał swoje rozczarowanie względem osób przedkładających interesy lokalne ponad dobro nowego państwa{{odn|Pastusiak|1999|s=31}}.

W maju 1787 w [[Filadelfia|Filadelfii]] w celu opracowania tekstu konstytucji zebrała się [[Konwencja Konstytucyjna]], na której był jednym z delegatów Wirginii{{odn|Pastusiak|1999|s=32}}. Został jednomyślnie obrany przewodniczącym konwencji, na której zachowywał neutralność i wygłosił tylko jedno przemówienie – opowiedział się w nim za szerszymi prerogatywami prezydenta, a także poruszył kwestię sposobu wyboru członków Izby Reprezentantów{{odn|Pastusiak|1999|s=32}}. Kiedy 21 czerwca 1788 stan New Hampshire ratyfikował Konstytucję, stało się jasne, że wejdzie ona w życie{{odn|Pastusiak|1999|s=33}}.

== Prezydentura ==
{| class="infobox" style="white-space:nowrap; float:right; clear:right; font-size:90%; width:auto;"
! bgcolor="#dcdcdc" colspan="3"| Gabinet George’a Washingtona (1789-1797)
|- style="font-weight:bold;"
|Urząd || Nazwisko || Kadencja
|-
!bgcolor="#000000" colspan="3"|
|-
|[[Prezydent Stanów Zjednoczonych|Prezydent]] || George Washington || 1789–1797
|-
|[[Wiceprezydenci Stanów Zjednoczonych|Wiceprezydent]] || [[John Adams]] || 1789–1797
|-
!bgcolor="#000000" colspan="3"|
|-
| rowspan="4" |[[Sekretarz stanu Stanów Zjednoczonych|Sekretarz stanu]] || [[John Jay]] || 1789–1790
|-
| [[Thomas Jefferson]] || 1790–1793
|-
| [[Edmund Jennings Randolph|Edmund Randolph]] || 1794–1795
|-
| [[Timothy Pickering]] || 1795–1797
|-
| rowspan="2" |[[Sekretarz skarbu Stanów Zjednoczonych|Sekretarz skarbu]] || [[Alexander Hamilton]] || 1789–1795
|-
| [[Oliver Wolcott Jr.]] || 1795–1797
|-
| rowspan="3" |[[Sekretarz wojny Stanów Zjednoczonych|Sekretarz wojny]] || [[Henry Knox]] || 1789–1794
|-
| [[Timothy Pickering]] || 1795–1795
|-
| [[James McHenry]] || 1796–1797
|-
| rowspan="3" |[[Prokurator generalny Stanów Zjednoczonych|Prokurator generalny]] || [[Edmund Jennings Randolph|Edmund Randolph]] || 1789–1794
|-
| [[William Bradford (prokurator generalny)|William Bradford]] || 1794–1795
|-
| [[Charles Lee (prawnik)|Charles Lee]] || 1795–1797
|-
| rowspan="3" |[[Poczmistrz generalny Stanów Zjednoczonych|Poczmistrz generalny]] || [[Samuel Osgood]] || 1789–1791
|-
| [[Timothy Pickering]] || 1791–1795
|-
| [[Joseph Habersham]] || 17951797
|}
[[Plik:Federal hall02.jpg|thumb|upright|left|W Federal Hall w Nowym Jorku zaprzysiężono pierwszego prezydenta USA]]
W [[Wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych w 1788 i 1789 roku|wyborach prezydenckich w 1789 roku]], które odbyły się 4 lutego, po wejściu w życie [[Konstytucja Stanów Zjednoczonych|Konstytucji]], [[Kolegium Elektorów Stanów Zjednoczonych|Kolegium Elektorskie]] jednogłośnie wybrało Washingtona na pierwszego [[Prezydent Stanów Zjednoczonych|prezydenta Stanów Zjednoczonych]]{{odn|Pastusiak|1999|s=34}}. Zaprzysiężenie odbyło się 30 kwietnia w Nowym Jorku, ówczesnej stolicy Stanów Zjednoczonych, w [[Federal Hall National Memorial|Federal Hall]], a odebrał je [[Robert R. Livingston]], kanclerz stanu Nowy Jork{{odn|Pastusiak|1999|s=34}}. [[Wiceprezydenci Stanów Zjednoczonych|Wiceprezydentem]] w administracji Washingtona został federalista [[John Adams]], który w głosowaniu elektorów uzyskał 34 głosy{{odn|Pastusiak|1999|s=34}}.

Ponieważ prezydent chciał zachować jedność w sprawach ważnych dla młodego państwa, do swojego rządu zaprosił i [[Partia Federalistyczna|federalistów]] (z którymi sympatyzował), i [[Partia Demokratyczno-Republikańska|antyfederalistów]] (z którymi się spierał){{odn|Pastusiak|1999|s=35}}. [[Sekretarz stanu Stanów Zjednoczonych|Sekretarzem stanu]] został lider demokratycznych republikanów i zarazem zwolennik Francji, [[Thomas Jefferson]], a [[Sekretarz skarbu Stanów Zjednoczonych|sekretarzem skarbu]] – lider federalistów i zwolennik Anglii, [[Alexander Hamilton]]{{odn|Pastusiak|1999|s=35}}. Podczas pełnienia urzędu Washington skupiał się głównie na utrzymaniu jedności kraju, dlatego nie angażował się w sprawy ustawodawcze{{odn|Pastusiak|1999|s=35}}. Jako zwolennik [[Podział władz|trójpodziału władzy]] (według [[Monteskiusz]]a), Washington korzystał z przysługujących mu prerogatyw{{odn|Pastusiak|1999|s=36}}. Jednym z pierwszych problemów, przed którymi stanęła nowa republika, była zła sytuacja finansowa, której rozwiązanie prezydent powierzył Hamiltonowi{{odn|Pastusiak|1999|s=36}}. Dzięki kompromisowi zawartemu z Jeffersonem i [[James Madison|Madisonem]], Washington i Hamilton wprowadzili program reform, który uwzględniał między innymi przejęcie długów stanowych przez rząd federalny, utworzenie [[Pierwszy Bank Stanów Zjednoczonych|banku centralnego]] i wprowadzenie [[Dziesiętny system liczbowy|systemu dziesiętnego]] w obiegu monetarnym{{odn|Pastusiak|1999|s=36}}.

Podczas [[Wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych w 1792 roku|wyborów w 1792 roku]] Washington ponownie został jednogłośnie wybrany na prezydenta{{odn|Pastusiak|1999|s=37}}. Przysięgę złożył 4 marca 1793 w Federal Hall w Filadelfii{{odn|Pastusiak|1999|s=37}}, a odebrał ją sędzia Sądu Najwyższego [[William Cushing]]. Dzień 4 marca był do 1933 datą inauguracji amerykańskich prezydentów.

Tuż przed ponownym objęciem przez Washingtona funkcji prezydenta Francja wypowiedziała wojnę Anglii, co postawiło Amerykanów w trudnym położeniu, ponieważ państwo było zbyt słabe, by angażować się w nowy konflikt{{odn|Pastusiak|1999|s=37}}. Washington ogłosił wówczas neutralność Stanów Zjednoczonych, co nie spodobało się zarówno federalistom (anglofilom), jak i republikanom (frankofilom){{odn|Pastusiak|1999|s=37}}. Jednym z pierwszych problemów wewnętrznych, jakie napotkał prezydent, rozpoczynając drugą kadencję, była tzw. „[[Rebelia o whisky]]”{{odn|Pastusiak|1999|s=37}}. W lipcu 1794 roku producenci whisky z zachodniej Pensylwanii protestowali przeciwko nałożeniu na nich wysokich podatków przez Kongres{{odn|Pastusiak|1999|s=37}}. Prezydent powołał wówczas 13-tysięczną armię milicji, mającą stłumić zamieszki{{odn|Pastusiak|1999|s=37}}. Osobiście stanął na czele wojska, co pozwoliło (dzięki poważaniu, jakim cieszył się w społeczeństwie) zakończyć protest bez oddawania strzałów{{odn|Pastusiak|1999|s=37}}.

Jeszcze w 1793 roku do USA przybył cieszący się popularnością wśród opinii publicznej poseł francuski [[Edmond-Charles Genêt]]{{odn|Pastusiak|1999|s=37}}. W wyniku jego działań (zatrzymał statek amerykański i skonfiskował jego ładunek) rozpoczął się konflikt na linii Biały Dom – dyplomacja francuska{{odn|Pastusiak|1999|s=39}}. Prasa federalistyczna atakowała Genêta i nakłaniała prezydenta do odwołania go{{odn|Pastusiak|1999|s=39}}. Ostatecznie Washington zmuszony był wydalić posła Genêta, co ochłodziło kontakty Stanów Zjednoczonych z Francją{{odn|Pastusiak|1999|s=40}}. Równocześnie amerykańskie okręty przechwytywała flota brytyjska, co zmuszało prezydenta do podjęcia działań przeciwko Anglii{{odn|Pastusiak|1999|s=40}}. W tym celu wysłał do Anglii prezesa Sądu Najwyższego, [[John Jay|Johna Jaya]], który miał wynegocjować [[Traktat Jaya|traktat amerykańsko-brytyjski]]{{odn|Pastusiak|1999|s=40}}. Został on podpisany w listopadzie 1794, lecz jego treść ujawniono dopiero pół roku później{{odn|Pastusiak|1999|s=40}}. 8 lipca 1795 odbyła się specjalna sesja [[Senat Stanów Zjednoczonych|Senatu]], na której traktat został ratyfikowany, stosunkiem głosów 20:10{{odn|Pastusiak|1999|s=41}}. Pomimo utajnienia traktatu, jego treść wyciekła do prasy i wywołała oburzenie w społeczeństwie amerykańskim – głównie ze względu na artykuł XII, mówiący o zakazie eksportu produktów tropikalnych, produkowanych na południu USA{{odn|Pastusiak|1999|s=41}}. Pomimo licznych petycji i listów, prezydent ratyfikował traktat, 24 lutego 1796 ogłosił jego wejście w życie, a 1 marca przedłożył go [[Kongres Stanów Zjednoczonych|Kongresowi]]{{odn|Pastusiak|1999|s=43}}. Ponieważ Washington nie otrzymał żadnych środków na realizację traktatu, musiał zwrócić się do [[Izba Reprezentantów Stanów Zjednoczonych|Izby Reprezentantów]], która sprawuje opiekę nad budżetem{{odn|Pastusiak|1999|s=44}}. Mający w niej większość republikanie konsekwentnie blokowali układ, odmawiając przekazania środków, co powodowało większe napięcie opinii publicznej{{odn|Pastusiak|1999|s=44}}. Głosowanie nad wnioskiem zakończyło się wynikiem 49:49, jednak środki zostały ostatecznie przyznane, dzięki głosowi [[Spiker Izby Reprezentantów Stanów Zjednoczonych|spikera]] [[Frederick Muhlenberg|Fredericka Muhlenberga]]{{odn|Pastusiak|1999|s=45}}. Sytuacja wywołana przez traktat Jaya walnie wpłynęła na politykę i ocenę Washingtona – odwołał on dwóch swoich czołowych członków rządu i stwierdził, że nie będzie współrządził z osobami, które nie podzielają jego poglądów{{odn|Pastusiak|1999|s=46}}. Ponadto, podpisanie traktatu mocno osłabiło stosunki USA z Francją, która ostro atakowała gabinet Washingtona, a w zbliżających się wyborach prezydenckich udzieliła silnego poparcia profrancuskiemu kandydatowi republikanów – Thomasowi Jeffersonowi{{odn|Pastusiak|1999|s=46}}.

Ciągłe ataki na prezydenta sprawiły, że ogłosił on w swoim przemówieniu pożegnalnym z 17 września 1796, że nie będzie ubiegał się o trzecią kadencję{{odn|Pastusiak|1999|s=49}}, czym wyznaczył niepisaną tradycję dwukadencyjności{{odn|Pastusiak|1999|s=46}}. Należy przypomnieć, że Konstytucja nie ograniczała maksymalnej liczby kadencji prezydenta. Dopiero wybór na prezydenta [[Franklin Delano Roosevelt|Franklina Delano Roosevelta]] w 1940 na trzecią, a w 1944 na czwartą kadencję, spowodowało, że uchwaleniem [[22. poprawka do Konstytucji Stanów Zjednoczonych|22. poprawki]] w 1947 uregulowano prawnie tę kwestię. Washington z urzędu ustąpił 3 marca 1797 – po 7 latach i 308 dniach – gdy dotychczasowy wiceprezydent John Adams został zaprzysiężony na 2. prezydenta USA{{odn|Pastusiak|1999|s=54}}.

=== Dokonania ===
[[Plik:George Washington 1795.jpg|thumb|upright|Portret z 1795]]
Głównym osiągnięciem prezydenta było wzmocnienie władzy federalnej młodego państwa poprzez włączenie [[Karta praw Stanów Zjednoczonych|''Karty praw'']] do konstytucji w 1791, a także rozwój handlu i stabilizacja gospodarki{{odn|Pastusiak|1999|s=54}}. Washington zabezpieczył też kraj przed zaangażowaniem się w kolejne konflikty zbrojne, zarówno wewnętrzne (zabezpieczenie granic przed atakami [[Indianie Ameryki Północnej|Indian]]), jak i zewnętrzne (neutralność w wojnie francusko-brytyjskiej i zatrzymanie ekspansji Hiszpanów na południowym zachodzie USA){{odn|Pastusiak|1999|s=54}}.

18 września 1793 wmurował [[kamień węgielny]] pod budowę [[Kapitol Stanów Zjednoczonych|Kapitolu]], siedziby federalnej [[Władza ustawodawcza|władzy ustawodawczej]] na terenie [[Waszyngton|Federal City]] (później ''Washington D.C.''), wyodrębnionego miasta, terytorialnie niezależnego od żadnego stanu i będącego pod jurysdykcją władzy federalnej.

=== Nominacje do Sądu Najwyższego ===
George Washington nominował dziesięciu [[Lista sędziów Sądu Najwyższego USA|sędziów Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych]] (w tym aż trzech [[Prezesi Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych|prezesów Sądu]]):
# [[James Wilson (sędzia)|James Wilson]] (5 października 1789)
# [[John Jay]] (19 października 1789) – 1. prezes
# [[William Cushing]] (2 lutego 1790)
# [[John Blair]] (2 lutego 1790)
# [[John Rutledge]] (15 lutego 1790)
# [[James Iredell]] (12 maja 1790)
# [[Thomas Johnson]] (6 kwietnia 1792)
# [[William Paterson (prawnik)|William Paterson]] (11 marca 1793)
# [[John Rutledge]] (12 sierpnia 1795) – 2. prezes<ref name="uwaga2" group="uwaga" />
# [[Samuel Chase]] (4 lutego 1796)
# [[Oliver Ellsworth]] (8 marca 1796) – 3. prezes

== Życie po prezydenturze ==
Po zakończeniu prezydentury George Washington powrócił do [[Mount Vernon (posiadłość)|swojej posiadłości Mount Vernon]]{{odn|Pastusiak|1999|s=54}}. Doraźnie doradzał swojemu następcy, Johnowi Adamsowi, który 11 lipca 1798 mianował, za zgodą Senatu, Washingtona tymczasowym naczelnym dowódcą [[United States Army|armii amerykańskiej]] na wypadek wojny z Francją{{odn|Pastusiak|1999|s=54}}. Nominację tę przyjął dwa dni później{{odn|Pastusiak|1999|s=54}}.

== Śmierć i upamiętnienie ==
14 grudnia 1799 ciężko zachorował: miał problemy z oddychaniem (według opinii różnych biografów cierpiał na [[zapalenie tchawicy]], [[zapalenie płuc]] lub gruźlicę){{odn|Pastusiak|1999|s=55}}. Osobisty lekarz James Craik bezskutecznie próbował go ratować zabiegami [[Puszczanie krwi|puszczania krwi]]{{odn|Pastusiak|1999|s=55}}<ref name="Bryson-Ciało" />. Washington zmarł tuż przed 23:00 w swojej posiadłości w Mount Vernon w stanie Wirginia{{odn|Pastusiak|1999|s=55}}.

Został pochowany 18 grudnia w swoim rodzinnym mieście{{odn|Pastusiak|1999|s=55}}. Kameralny pogrzeb odbył się przy udziale najbliższej rodziny i sąsiadów oraz honorowej eskorty, złożonej z kilku okolicznych żołnierzy{{odn|Pastusiak|1999|s=55}}.
[[Plik:Orders_31-3.jpg|mały|Pośmiertny awans George'a Washingtona]]
W 1976 w dwusetną rocznicę powstania państwa [[Kongres Stanów Zjednoczonych|Kongres]] i [[Prezydenci Stanów Zjednoczonych|prezydent]] [[Gerald Ford]] pośmiertnie awansowali go na stopień ''general of the Armies'', z uwagi na fakt, że był „najwyżej postawionym wojskowym w dziejach państwa”<ref>{{Cytuj pismo|nazwisko=Kleber|imię=Brooks E.|tytuł=Washington is Now No. 1: The Story Behind a Promotion|czasopismo=United States Army Combat Forces Journal|strony=14–15|data=June 1978|issn=|język=en}}</ref>.

== Życie prywatne i poglądy ==
George Washington poślubił najbogatszą wdowę w Wirginii, [[Martha Dandridge Custis Washington|Marthę Dandridge Custis]], 6 stycznia 1759 roku{{odn|Pastusiak|1999|s=24}}. Przyszła pierwsza dama miała dwoje dzieci z wcześniejszego małżeństwa: syna Johna i córkę Marthę{{odn|Pastusiak|1999|s=24}}. Z George’em nie miała dzieci{{odn|Pastusiak|1999|s=24}}. Wśród biografów istnieją domniemania, że nie było to małżeństwo z miłości, między innymi dlatego, że Washington był zakochany w żonie swojego sąsiada – Sally Fairfax{{odn|Pastusiak|1999|s=24}}.

Washingtonowie mieszkali w Mount Vernon, gdzie prowadzili plantację tytoniu{{odn|Pastusiak|1999|s=24}}. George był zwolennikiem niewolnictwa i przestrzegał reguł ówczesnej epoki{{odn|Pastusiak|1999|s=24}}. Jego częściowo [[Abolicjonizm|abolicjonistyczne]] poglądy wykreowały się dopiero w latach 70. XVIII wieku{{odn|Pastusiak|1999|s=24}}. Mimo że pierwszy prezydent nigdy nie należał do żadnego stronnictwa ani partii politycznej, jawnie sympatyzował z [[Partia Federalistyczna|federalistami]] i opowiadał się za silnym rządem centralnym{{odn|Pastusiak|1999|s=33}}.

Przynależał do [[Kościół episkopalny|Kościoła episkopalnego]], choć nie uchodził za człowieka pobożnego – nie uczestniczył w nabożeństwach i nie przyjmował [[Eucharystia (sakrament)|komunii]]{{odn|Pastusiak|1999|s=25}}. Wśród części biografów panuje przekonanie, że mógł być [[ateizm|ateistą]]{{odn|Pastusiak|1999|s=25}}.

== Zobacz też ==
* ''[[Apoteoza Waszyngtona]]''
* [[George Washington Masonic National Memorial]]
* [[USS George Washington (CVN-73)|USS George Washington]] – lotniskowiec
* [[Lista pomników narodowych Stanów Zjednoczonych]]

== Uwagi ==
{{Uwagi|
<ref name="uwaga1">Według [[Kalendarz juliański|kalendarza juliańskiego]], data urodzenia Washingtona to 11 lutego. W 1752, a więc za życia Washingtona, wprowadzono w Wielkiej Brytanii [[Kalendarz gregoriański|gregoriańską rachubę czasu]] – tu data urodzenia to 22 lutego. Dodatkowo obowiązywała w roku urodzenia Washingtona angielska rachuba lat – rok rozpoczynał się 25 marca. Również w 1752 zmieniono w Wielkiej Brytanii datę początkową roku na 1 stycznia. Tak więc data urodzenia George’a Washingtona wg rachuby obowiązującej w tamtym czasie to 11 lutego 1731, według obecnej – 22 lutego 1732.</ref>
<ref name="uwaga2">Sędzia Rutledge był sędzią Sądu Najwyższego USA w latach 1790–1791, po czym zrezygnował. W 1795 został mianowany prezesem Sądu, jednak jego kandydatura nie została zatwierdzona przez Senat.</ref>
}}

== Przypisy ==
<references>
<ref name="Bryson-Ciało">{{odn|ref=nie|Bryson|2019|s=155}}. Cytat: „Wezwano trzech lekarzy. Po krótkiej konsultacji otworzyli oni żyły w jego ramieniu i upuścili pół litra krwi, (...) Na dodatek podali mu środek wymiotny. Kiedy to wszystko nie przyniosło żadnej widocznej poprawy, upuścili mu jeszcze trzy razy więcej krwi, w ciągu dwóch dni pozbawiając go około 40 procent całej jej objętości.”</ref>
<ref name="izba">{{cytuj stronę |tytuł=Congressional Gold Medal Recipients |url=https://history.house.gov/Institution/Gold-Medal/Gold-Medal-Recipients/ |opublikowany=[[Izba Reprezentantów Stanów Zjednoczonych]] |data dostępu=2024-06-18 |język=en}}</ref>
<ref name="Phoenixmasonry">{{cytuj stronę |url = http://www.phoenixmasonry.org/washington_as_a_freemason.htm |tytuł = Washington as a freemason |opublikowany = The Phoenixmasonry Masonic Museum and Library |język = en |data dostępu = 2015-02-15 |archiwum = https://web.archive.org/web/20200411151624/http://www.phoenixmasonry.org/washington_as_a_freemason.htm}}</ref>
<ref name="pwn">{{encyklopedia PWN|id = 3994207|tytuł=Washington George|data dostępu=2015-02-15}}</ref>
<ref name="wyborcza">{{cytuj stronę |tytuł=George Washington, pierwszy prezydent USA. To on wmurował kamień węgielny pod budowę Kapitolu |url=https://wyborcza.pl/alehistoria/7,121681,24697462,george-washington-jego-wyborcza-mosc-albo-stary-barani-leb.html |opublikowany=[[Gazeta Wyborcza]] |data dostępu=2024-06-18 |archiwum=https://web.archive.org/web/20190501024628/https://wyborcza.pl/alehistoria/7,121681,24697462,george-washington-jego-wyborcza-mosc-albo-stary-barani-leb.html |język=pl}}</ref>
</references>

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Pastusiak |imię = Longin |autor link = Longin Pastusiak |tytuł = Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej |wydawca = [[Wydawnictwo Iskry|Iskry]] |miejsce = Warszawa |data = 1999 |isbn = 83-207-1558-X |język = pl |odn=tak}}
* {{cytuj książkę| odn = tak |nazwisko= Bryson |imię= Bill|autor link = Bill Bryson|tytuł = Ciało. Instrukcja dla użytkownika | wydawca = Zysk i S-ka| miejsce = Poznań| rok = 2019| isbn = 9788381167888}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{Congbio|W000178}}
* {{Cytuj stronę |url = http://www.whitehouse.gov/1600/presidents/georgewashington |tytuł = George Washington |opublikowany = [[Biały Dom]] |język = en |data dostępu = 2015-02-15}}

{{Prezydenci Stanów Zjednoczonych}}
{{Gabinet George’a Washingtona}}
{{Sygnatariusze Konstytucji Stanów Zjednoczonych}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Washington, George}}
[[Kategoria:George Washington| ]]
[[Kategoria:Autodydakci]]
[[Kategoria:Prezydenci Stanów Zjednoczonych]]
[[Kategoria:Generałowie Armii Kontynentalnej]]
[[Kategoria:Sygnatariusze Konstytucji Stanów Zjednoczonych]]
[[Kategoria:Amerykańscy wolnomularze]]
[[Kategoria:Generalissimusowie]]
[[Kategoria:Kandydaci na urząd prezydenta Stanów Zjednoczonych w 1788 i 1789]]
[[Kategoria:Kandydaci na urząd prezydenta Stanów Zjednoczonych w 1792]]
[[Kategoria:Kandydaci na urząd prezydenta Stanów Zjednoczonych w 1796]]
[[Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem Kongresu]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1732]]
[[Kategoria:Zmarli w 1799]]
[[Kategoria:Ludzie upamiętnieni nazwami miejscowości]]
[[Kategoria:Osoby przedstawione na amerykańskich banknotach]]
[[Kategoria:Osoby przedstawione na monetach]]

title: George Washington

Data i miejsce urodzenia: 22 lutego 1732 · Pope’s Creek

Data i miejsce śmierci: 14 grudnia 1799 · Mount Vernon

Okres: od 30 kwietnia 1789 · do 4 marca 1797

Przynależność polityczna: bezpartyjny

Pierwsza dama: Martha Dandridge Custis

Wiceprezydent: John Adams

Następca: John Adams

title: · Conotocaurious

Data i miejsce urodzenia: 22 lutego 1732 · Hrabstwo Westmoreland

Data śmierci: 14 grudnia 1799

Siły zbrojne: Armia Kontynentalna · US Army

Główne wojny i bitwy: wojna o panowanie w Ameryce Północnej: - potyczka w Jumonville Glen, - bitwa nad Great Meadows, - bitwa nad Monongahelą wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych: - kampania bostońska, - kampania nowojorska, - kampania filadelfijska wojna z Indianami Północnego Zachodu

Późniejsza praca: Prezydent Stanów Zjednoczonych

Urząd: Nazwisko · Kadencja

Prezydent: George Washington · 1789–1797

Wiceprezydent: John Adams · 1789–1797


text:
# Madge Sinclair
Madge Dorita Sinclair z d. Walters (ur. 28 kwietnia 1938 w Kingston, zm. 20 grudnia 1995 w Los Angeles) – jamajska aktorka filmowa, telewizyjna, teatralna i dubbingowa.

## Wczesne życie
Madge Dorita Walters urodziła się w Kingston jako córka Herberta i Jeminy Waltersów. Po ukończeniu studiów na Shortwood College for Women pracowała jako nauczycielka, a w 1966 roku wyjechała do Nowego Jorku, gdzie zaczęła grać w Joseph Papp's Public Theater.

## Kariera
Madge Sinclair w 1971 roku wcieliła się w Klitajmestrę w spektaklu pt. Wesele Ifigenii na Festiwalu Szekspirowskim w Nowym Jorku. Debiut filmowy zaliczyła w 1972 roku, gdy wcieliła się w rolę Tibudy w filmie pt. The Witches of Salem: The Horror and the Hope. W 1974 roku wcieliła się w rolę Pani Scott w filmie pt. Conrack, obok Jona Voighta w roli głównej, za co w 1975 roku została nominowana do nagrody NAACP Image Award dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej w filmie fabularnym, w 1975 roku wcieliła się w rolę Leony Hamilton w filmie pt. Cornbread, Earl and Me. W 1977 roku wcieliła się rolę Belli Reynolds, żonę Kunty Kinte (w tej roli John Amos, z którym grała w filmie pt. Książę w Nowym Jorku) w miniserialu stacji ABC pt. Korzenie (1977), za co została nominowana do nagrody dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej w miniserialu lub filmie telewizyjnym 1977.
W 1978 roku wcieliła się w rolę "Czarnej Wdowy" w filmie pt. Konwój oraz Magde w serialu pt. Dziadek jedzie do Waszyngtonu. W latach 1980–1986 grała rolę pielęgniarki Ernestine Shoop w serialu pt. Trapper John, M.D., u boku Pernella Robertsa, za co trzykrotnie była nominowana do nagrody Emmy dla najlepszej aktorki drugoplanowej w serialu dramatycznym (1983–1985). Krytyk filmowy Donald Bogle pochwalił ją za „zachowanie spokoju i pewności siebie bez względu na narzucony jej scenariusz”. W 1986 roku wcieliła się w rolę kapitan Saratoga w filmie pt. Star Trek IV: Powrót na Ziemię (jako pierwsza kobieta-kapitan statku kosmicznego Gwiezdnej Floty), a w 1988 roku w filmie pt. Książę w Nowym Jorku wraz z Jamesem Earlem Jonesem wcielili się w rolę rodziców głównego bohatera (Królowa Aoleon i Król Jaffe Joffer), Księcia Akeema (w tej roli Eddie Murphy). Duet grał także w serialu pt. Gabriel's Fire (Sinclair wcieliła się w rolę cesarzowej Josephine, za którą otrzymała nagrodę Emmy dla najlepszej aktorki drugoplanowej w serialu dramatycznym 1991 oraz została nominowana do nagrody VQT Awards dla najlepszej aktorki drugoplanowej w serialu dramatycznym) oraz w filmie animowanym Disneya pt. Król lew użyczyli głosu rodziców Simby (Sarabi i Mufasa). Film stał się jednym z najlepiej sprzedających się filmów na VHS w historii.
W 1991 roku zagrała w miniserialu stacji Channel 4 pt. The Orchid House (reż. Horace Ové, na podstawie powieści Phyllisa Shanda Allfreya pod tym samym tytułem) oraz w 1992 roku w filmie telewizyjnym pt. Jonathan: Chłopiec, którego nikt nie chciał w rolę Faye Lincoln, za którą otrzymała mnóstwo pochwał krytyków. W 1993 roku przyjechała do Londynu, gdzie wystąpiła na deskach Cochrane Theatre w spektaklu pt. Lew Michaela Abbensettsa w reżyserii Horace’a Ové dla Talawa Theatre Company. W 1994 roku zagrała drugoplanową rolę Mary Tower w serialu stacji ABC pt. Ja i chłopcy u boku Steve’a Harveya oraz wcieliła się w rolę kapitan Silva La Forge, matki Geordiego La Forge'a w serialu pt. Star Trek: Następne pokolenie. Ostatnią rolą aktorską była rola Pani Charles w sitcomie pt. Życie jak sen (odcinek pt. Little Orphan Eddie wyemitowano 8 listopada 1995 roku).

## Spektakle teatralne
- 1970: Mod Donna – Chór (Joseph Papp's Public Theater)
- 1971: Krew (Joseph Papp's Public Theater)
- 1971: Wesele Ifigenii – Klitajmestra (Joseph Papp's Public Theater)
- 1972: Ti-Jean i bracia – Matka (Delacorte Theater)
- 1993: Lew (Talawa Theatre Company)

## Filmografia

### Filmy
- 1972: The Witches of Salem: The Horror and the Hope – Tibuda
- 1974: I Love You... Good-bye – Sprzedawczyni
- 1974: Conrack – Pani Scott
- 1975: Cornbread, Earl and Me – Leona Hamilton
- 1976: I Will, I Will... for Now – Doktor Williams
- 1976: Leadbelly – Panna Eula
- 1978: Konwój – "Czarna Wdowa"
- 1978: Uncle Joe Shannon – Margaret
- 1986: Star Trek IV: Powrót na Ziemię – Kapitan Saratoga
- 1988: Książę w Nowym Jorku – Królowa Aoleon
- 1990: Koniec niewinności – Pielęgniarka Bowlin
- 1994: Król lew – Sarabi (głos; ostatnia rola filmowa)

### Filmy telewizyjne
- 1975: Zgadnij, kto przychodzi na obiad – Sarah Prentiss
- 1978: Jeden na milion: Historia Rona LeFlore – Georgia LeFlore
- 1980: Tragedia Gujany: Historia Jima Jonesa – Pani Jefferson
- 1980: High Ice – Doktor Pittman
- 1987: Look Away – Elizabeth Keckley
- 1992: Jonathan: Chłopiec, którego nikt nie chciał – Faye Lincoln

### Seriale
- 1972: Ulica Sezamkowa – Doktor Marzullo (odc. 433)
- 1972: Madigan – Boots (odc. 2)
- 1974: Medical Center – Arbiter (odc. 131)
- 1974: The Waltons – Minnie Doze (odc. 64)
- 1975: Joe Forrester – Sheila Gates (odc. 1)
- 1975: Doctors' Hospital – Emma Delaney (odc. 2)
- 1976: Executive Suite – sędzia Gillespie (odc. 9)
- 1977: Korzenie – Bell Reynolds
- 1977: Serpico – Michelle (odc. 14)
- 1978: ABC Afterschool Specials – Pani Bradsbury (odc. 38)
- 1978: Dziadek jedzie do Waszyngtonu – Magde
- 1979: The White Shadow – Louelia Judd (odc. 19)
- 1980–1986: Trapper John, M.D. – Ernestine Shoop
- 1984: ABC Afterschool Specials – Panna Thomas (odc. 82)
- 1987: Mathnet – Amelia Airliver (odc.7)
- 1987: Ohara – Gussie Lemmons
- 1987: Starman – Lorraine Michaels (odc. 22)
- 1989: Gideon Oliver – Angela Holmes (odc. 4)
- 1989: Roseanne – Muriel Johnston (odc. 26)
- 1989: Midnight Caller – Ida May (odc. 23)
- 1989–1991: Gabriel's Fire – Cesarzowa Josephine
- 1991–1992: Pros and Cons – Josephine Austin
- 1991: The Orchid House – Lally
- 1992: Prawnicy z Miasta Aniołów – Jessica Rollins (odc. 120)
- 1992: Opowieści z krypty – Lucille (odc. 52)
- 1993: Alex Haley's Queen – Dora
- 1993: Star Trek: Następne pokolenie – Kapitan Silva La Forge (odc. 155)
- 1994–1995: Ja i chłopcy – Mary Tower
- 1995: Życie jak sen – Pani Charles (odc. 108)

## Nagrody
NAACP Image Awards
- 1975: Conrack – nominacja do nagrody dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej w filmie fabularnym

Nagroda Emmy
- 1977: Korzenie – nominacja do nagrody dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej w miniserialu lub filmie telewizyjnym
- 1983: Trapper John, M.D. – nominacja do nagrody dla najlepszej aktorki drugoplanowej w serialu dramatycznym
- 1984: Trapper John, M.D. – nominacja do nagrody dla najlepszej aktorki drugoplanowej w serialu dramatycznym
- 1985: Trapper John, M.D. – nominacja do nagrody dla najlepszej aktorki drugoplanowej w serialu dramatycznym
- 1991: Gabriel's Fire – nagroda dla najlepszej aktorki drugoplanowej w serialu dramatycznym

VQT Awards
- 1991: Gabriel's Fire – nominacja dla najlepszej aktorki drugoplanowej w serialu dramatycznym

## Odznaczenia
- 2000:  Order Wyróżnienia w stopniu Komandora (pośmiertnie)

## Życie prywatne
Madge Sinclair była dwukrotnie zamężna: pierwszym mężem w latach 1956–1969 był oficer policji Royston Sinclair, z którym miała dwóch synów, natomiast drugim mężem w latach 1982–1995 (do jej śmierci) był aktor Dean Compton.

## Śmierć i pogrzeb
Madge Sinclair zmarła 20 grudnia 1995 roku po 13-letniej walce z białaczką. Jej ciało zostało skremowane, natomiast prochy rozrzucono w jej rodzinnym mieście Kingston na Jamajce. W październiku 2000 roku została pośmiertnie odznaczona Orderem Wyróżnienia w stopniu Komandora za zasługi w sztukach performatywnych przez premiera Jamajki Percivala Jamesa Pattersona.

wikiname: plwiki

title: Madge Sinclair

in_language: pl

wikitext:
{{Aktor infobox
 | imię i nazwisko           = Madge Sinclair
 | imię i nazwisko org       =
 | grafika                   = Madge Sinclair in Boesman and Lena.jpg
 | opis grafiki              = Madge Sinclair (1986)
 | alt grafiki               =
 | prawdziwe imię i nazwisko = Madge Dorita Sinclair
 | data urodzenia            = [[28 kwietnia]] [[1938]]
 | miejsce urodzenia         = [[Kingston]]
 | data śmierci              = [[20 grudnia]] [[1995]]
 | miejsce śmierci           = [[Los Angeles]]
 | zawód                     = [[aktor]]ka
 | lata aktywności           = 1972–1995
 | zespół artystyczny        =
 | odznaczenia               = [[Plik:Order Of Distinction.gif|40px]]
 | www                       =
}}
'''Madge Dorita Sinclair''' z d. Walters (ur. [[28 kwietnia]] [[1938]] w [[Kingston]], zm. [[20 grudnia]] [[1995]] w [[Los Angeles]]) – [[Jamajka|jamajska]] [[aktor]]ka [[film]]owa, [[Telewizja|telewizyjna]], [[teatr]]alna i [[dubbing]]owa.

== Wczesne życie ==
Madge Dorita Walters urodziła się w [[Kingston]] jako córka Herberta i Jeminy Waltersów<ref name="mccann">{{Cytuj książkę | autor = [[Bob McCann]] | tytuł = Encyclopedia of African American Actresses in Film and Television | url = https://books.google.pl/books?id=X7ZYsnTPIhwC&dq=madge+sinclair&pg=PA305&redir_esc=y#v=onepage&q=madge%20sinclair&f=false | język = en | data dostępu = 2009-12-09 | strony = 305}}</ref>. Po ukończeniu studiów na [[Shortwood College for Women]] pracowała jako [[nauczyciel]]ka, a w 1966 roku wyjechała do [[Nowy Jork|Nowego Jorku]], gdzie zaczęła grać w [[Joseph Papp]]'s [[The Public Theater|Public Theater]]<ref name="mccann"/><ref name="obituary">[https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-madge-sinclair-1322176.html OBITUARY: Madge Sinclair] [data dostępu: 1996-01-03] {{Lang|en}}</ref>.

== Kariera ==
Madge Sinclair w 1971 roku wcieliła się w Klitajmestrę w spektaklu pt. ''[[Ifigenia|Wesele Ifigenii]]'' na [[Shakespeare in the Park|Festiwalu Szekspirowskim]] w [[Nowy Jork|Nowym Jorku]]<ref name="nytimes">[https://www.nytimes.com/1995/12/23/arts/madge-sinclair-57-tv-and-film-actress.html Madge Sinclair, 57, TV and Film Actress] [data dostępu: 1995-12-23] {{Lang|en}}</ref>. Debiut filmowy zaliczyła w 1972 roku, gdy wcieliła się w rolę Tibudy w filmie pt. ''[[The Witches of Salem: The Horror and the Hope]]''. W 1974 roku wcieliła się w rolę Pani Scott w filmie pt. ''[[Conrack]]'', obok [[Jon Voight|Jona Voighta]] w roli głównej, za co w 1975 roku została nominowana do [[NAACP Image Award w kategorii Outstanding Actress in a Motion Picture|nagrody NAACP Image Award dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej w filmie fabularnym]]<ref name="nytimes"/>, w 1975 roku wcieliła się w rolę Leony Hamilton w filmie pt. ''[[Cornbread, Earl and Me]]''. W 1977 roku wcieliła się rolę Belli Reynolds, żonę [[Kunta Kinte|Kunty Kinte]] (w tej roli [[John Amos]], z którym grała w filmie pt. ''[[Książę w Nowym Jorku]]'') w [[miniserial]]u stacji [[American Broadcasting Company|ABC]] pt. ''[[Korzenie (miniserial 1977)|Korzenie]]'' ([[1977 w filmie|1977]]), za co została nominowana do [[Nagroda Emmy dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej w miniserialu lub filmie telewizyjnym|nagrody dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej w miniserialu lub filmie telewizyjnym]] [[Nagroda Emmy 1977|1977]]<ref name="nytimes"/>.

W 1978 roku wcieliła się w rolę "Czarnej Wdowy" w filmie pt. ''[[Konwój (film 1978)|Konwój]]'' oraz Magde w serialu pt. ''[[Dziadek jedzie do Waszyngtonu]]''. W latach 1980–1986 grała rolę pielęgniarki Ernestine Shoop w serialu pt. ''[[Trapper John, M.D.]]'', u boku [[Pernell Roberts|Pernella Robertsa]], za co trzykrotnie była nominowana do [[Nagroda Emmy dla najlepszej aktorki drugoplanowej w serialu dramatycznym|nagrody Emmy dla najlepszej aktorki drugoplanowej w serialu dramatycznym]] ([[Nagroda Emmy 1983|1983]]–[[Nagroda Emmy 1985|1985]]). [[Krytyka filmowa|Krytyk filmowy]] [[Donald Bogle]] pochwalił ją za „zachowanie spokoju i pewności siebie bez względu na narzucony jej scenariusz”. W 1986 roku wcieliła się w rolę kapitan Saratoga w filmie pt. ''[[Star Trek IV: Powrót na Ziemię]]'' (jako pierwsza kobieta-kapitan statku kosmicznego Gwiezdnej Floty), a w 1988 roku w filmie pt. ''[[Książę w Nowym Jorku]]'' wraz z [[James Earl Jones|Jamesem Earlem Jonesem]] wcielili się w rolę rodziców głównego bohatera (Królowa Aoleon i Król Jaffe Joffer), Księcia Akeema (w tej roli [[Eddie Murphy]]). Duet grał także w serialu pt. ''[[Gabriel's Fire]]'' (Sinclair wcieliła się w rolę cesarzowej Josephine, za którą otrzymała [[Nagroda Emmy dla najlepszej aktorki drugoplanowej w serialu dramatycznym|nagrodę Emmy dla najlepszej aktorki drugoplanowej w serialu dramatycznym]] [[Nagroda Emmy 1991|1991]] oraz została nominowana do nagrody [[Viewers for Quality Television|VQT Awards]] dla najlepszej aktorki drugoplanowej w serialu dramatycznym) oraz w [[Film animowany|filmie animowanym]] [[Walt Disney Pictures|Disneya]] pt. ''[[Król lew (film 1994)|Król lew]]'' użyczyli głosu rodziców [[Simba|Simby]] (Sarabi i Mufasa). Film stał się jednym z najlepiej sprzedających się filmów na [[VHS]] w historii.

W 1991 roku zagrała w [[miniserial]]u stacji [[Channel 4]] pt. ''[[The Orchid House]]'' (reż. [[Horace Ové]], na podstawie powieści [[Phyllis Shand Allfrey|Phyllisa Shanda Allfreya]] pod [[The Orchid House (powieść)|tym samym tytułem]]) oraz w 1992 roku w [[Film telewizyjny|filmie telewizyjnym]] pt. ''[[Jonathan: Chłopiec, którego nikt nie chciał]]'' w rolę Faye Lincoln, za którą otrzymała mnóstwo pochwał krytyków. W 1993 roku przyjechała do [[Londyn]]u, gdzie wystąpiła na deskach [[Cochrane Theatre]] w spektaklu pt. ''[[Lew (sztuka)|Lew]]'' [[Michael Abbensetts|Michaela Abbensettsa]] w reżyserii [[Horace Ové|Horace’a Ové]] dla [[Talawa Theatre Company]]<ref name="obituary"/>. W 1994 roku zagrała drugoplanową rolę Mary Tower w serialu stacji [[American Broadcasting Company|ABC]] pt. ''[[Ja i chłopcy]]'' u boku [[Steve Harvey|Steve’a Harveya]] oraz wcieliła się w rolę kapitan Silva La Forge, matki [[Geordi La Forge|Geordiego La Forge'a]] w serialu pt. ''[[Star Trek: Następne pokolenie]]''. Ostatnią rolą aktorską była rola Pani Charles w [[sitcom]]ie pt. ''[[Życie jak sen]]'' (odcinek pt. ''Little Orphan Eddie'' wyemitowano 8 listopada 1995 roku).

== Spektakle teatralne ==
{{Układ wielokolumnowy | liczba = 2 |
* 1970: ''[[Mod Donna]]'' – Chór ([[Joseph Papp]]'s [[Public Theater]])
* 1971: ''[[Krew (sztuka)|Krew]]'' ([[Joseph Papp]]'s [[Public Theater]])
* 1971: ''[[Ifigenia|Wesele Ifigenii]]'' – Klitajmestra ([[Joseph Papp]]'s [[Public Theater]])
* 1972: ''[[Ti-Jean i bracia]]'' – Matka ([[Delacorte Theater]])
* 1993: ''[[Lew (sztuka)|Lew]]'' ([[Talawa Theatre Company]])
}}

== Filmografia ==
=== Filmy ===
{{Układ wielokolumnowy | liczba = 2 |
* [[1972 w filmie|1972]]: ''[[The Witches of Salem: The Horror and the Hope]]'' – Tibuda
* [[1974 w filmie|1974]]: ''[[I Love You... Good-bye]]'' – Sprzedawczyni
* [[1974 w filmie|1974]]: ''[[Conrack]]'' – Pani Scott
* [[1975 w filmie|1975]]: ''[[Cornbread, Earl and Me]]'' – Leona Hamilton
* [[1976 w filmie|1976]]: ''[[I Will, I Will... for Now]]'' – Doktor Williams
* [[1976 w filmie|1976]]: ''[[Leadbelly (film)|Leadbelly]]'' – Panna Eula
* [[1978 w filmie|1978]]: ''[[Konwój (film 1978)|Konwój]]'' – "Czarna Wdowa"
* [[1978 w filmie|1978]]: ''[[Uncle Joe Shannon]]'' – Margaret
* [[1986 w filmie|1986]]: ''[[Star Trek IV: Powrót na Ziemię]]'' – Kapitan Saratoga
* [[1988 w filmie|1988]]: ''[[Książę w Nowym Jorku]]'' – Królowa Aoleon
* [[1990 w filmie|1990]]: ''[[Koniec niewinności]]'' – Pielęgniarka Bowlin
* [[1994 w filmie|1994]]: ''[[Król lew (film 1994)|Król lew]]'' – Sarabi (głos; ostatnia rola filmowa)
}}

=== Filmy telewizyjne ===
{{Układ wielokolumnowy | liczba = 2 |
* [[1975 w filmie|1975]]: ''[[Zgadnij, kto przychodzi na obiad]]'' – Sarah Prentiss
* [[1978 w filmie|1978]]: ''[[Jeden na milion: Historia Rona LeFlore]]'' – Georgia LeFlore
* [[1980 w filmie|1980]]: ''[[Tragedia Gujany: Historia Jima Jonesa]]'' – Pani Jefferson
* [[1980 w filmie|1980]]: ''[[High Ice]]'' – Doktor Pittman
* [[1987 w filmie|1987]]: ''[[Look Away (film 1987)|Look Away]]'' – Elizabeth Keckley
* [[1992 w filmie|1992]]: ''[[Jonathan: Chłopiec, którego nikt nie chciał]]'' – Faye Lincoln
}}

=== Seriale ===
{{Układ wielokolumnowy | liczba = 2 |
* [[1972 w filmie|1972]]: ''[[Ulica Sezamkowa]]'' – Doktor Marzullo (odc. 433)
* [[1972 w filmie|1972]]: ''[[Madigan (serial telewizyjny)|Madigan]]'' – Boots (odc. 2)
* [[1974 w filmie|1974]]: ''[[Medical Center]]'' – Arbiter (odc. 131)
* [[1974 w filmie|1974]]: ''[[The Waltons]]'' – Minnie Doze (odc. 64)
* [[1975 w filmie|1975]]: ''[[Joe Forrester]]'' – Sheila Gates (odc. 1)
* [[1975 w filmie|1975]]: ''[[Doctors' Hospital]]'' – Emma Delaney (odc. 2)
* [[1976 w filmie|1976]]: ''[[Executive Suite]]'' – sędzia Gillespie (odc. 9)
* [[1977 w filmie|1977]]: ''[[Korzenie (miniserial 1977)|Korzenie]]'' – Bell Reynolds
* [[1977 w filmie|1977]]: ''[[Serpico (serial telewizyjny)|Serpico]]'' – Michelle (odc. 14)
* [[1978 w filmie|1978]]: ''[[ABC Afterschool Specials]]'' – Pani Bradsbury (odc. 38)
* [[1978 w filmie|1978]]: ''[[Dziadek jedzie do Waszyngtonu]]'' – Magde
* [[1979 w filmie|1979]]: ''[[The White Shadow]]'' – Louelia Judd (odc. 19)
* [[1980 w filmie|1980]]–[[1986 w filmie|1986]]: ''[[Trapper John, M.D.]]'' – Ernestine Shoop
* [[1984 w filmie|1984]]: ''[[ABC Afterschool Specials]]'' – Panna Thomas (odc. 82)
* [[1987 w filmie|1987]]: ''[[Mathnet]]'' – Amelia Airliver (odc.7)
* [[1987 w filmie|1987]]: ''[[Ohara]]'' – Gussie Lemmons
* [[1987 w filmie|1987]]: ''[[Starman]]'' – Lorraine Michaels (odc. 22)
* [[1989 w filmie|1989]]: ''[[Gideon Oliver]]'' – Angela Holmes (odc. 4)
* [[1989 w filmie|1989]]: ''[[Roseanne]]'' – Muriel Johnston (odc. 26)
* [[1989 w filmie|1989]]: ''[[Midnight Caller]]'' – Ida May (odc. 23)
* [[1990 w filmie|1989]]–[[1991 w filmie|1991]]: ''[[Gabriel's Fire]]'' – Cesarzowa Josephine
* [[1991 w filmie|1991]]–[[1992 w filmie|1992]]: ''[[Pros and Cons]]'' – Josephine Austin
* [[1991 w filmie|1991]]: ''[[The Orchid House]]'' – Lally
* [[1992 w filmie|1992]]: ''[[Prawnicy z Miasta Aniołów]]'' – Jessica Rollins (odc. 120)
* [[1992 w filmie|1992]]: ''[[Opowieści z krypty]]'' – Lucille (odc. 52)
* [[1993 w filmie|1993]]: ''[[Alex Haley's Queen]]'' – Dora
* [[1993 w filmie|1993]]: ''[[Star Trek: Następne pokolenie]]'' – Kapitan Silva La Forge (odc. 155)
* [[1994 w filmie|1994]]–[[1995 w filmie|1995]]: ''[[Ja i chłopcy]]'' – Mary Tower
* [[1995 w filmie|1995]]: ''[[Życie jak sen]]'' – Pani Charles (odc. 108)
}}

== Nagrody ==
; [[NAACP Image Awards]]
* [[1975 w filmie|1975]]: ''[[Conrack]]'' – nominacja do [[NAACP Image Award w kategorii Outstanding Actress in a Motion Picture|nagrody dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej w filmie fabularnym]]

; [[Nagroda Emmy]]
* [[Nagroda Emmy 1977|1977]]: ''[[Korzenie (miniserial 1977)|Korzenie]]'' – nominacja do [[Nagroda Emmy dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej w miniserialu lub filmie telewizyjnym|nagrody dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej w miniserialu lub filmie telewizyjnym]]
* [[Nagroda Emmy 1983|1983]]: ''[[Trapper John, M.D.]]'' – nominacja do [[Nagroda Emmy dla najlepszej aktorki drugoplanowej w serialu dramatycznym|nagrody dla najlepszej aktorki drugoplanowej w serialu dramatycznym]]
* [[Nagroda Emmy 1984|1984]]: ''[[Trapper John, M.D.]]'' – nominacja do [[Nagroda Emmy dla najlepszej aktorki drugoplanowej w serialu dramatycznym|nagrody dla najlepszej aktorki drugoplanowej w serialu dramatycznym]]
* [[Nagroda Emmy 1985|1985]]: ''[[Trapper John, M.D.]]'' – nominacja do [[Nagroda Emmy dla najlepszej aktorki drugoplanowej w serialu dramatycznym|nagrody dla najlepszej aktorki drugoplanowej w serialu dramatycznym]]
* [[Nagroda Emmy 1991|1991]]: ''[[Gabriel's Fire]]'' – [[Nagroda Emmy dla najlepszej aktorki drugoplanowej w serialu dramatycznym|nagroda dla najlepszej aktorki drugoplanowej w serialu dramatycznym]]

; [[Viewers for Quality Television|VQT Awards]]
* [[1991 w filmie|1991]]: ''[[Gabriel's Fire]]'' – nominacja dla najlepszej aktorki drugoplanowej w serialu dramatycznym

== Odznaczenia ==
* 2000: [[Plik:Order Of Distinction.gif|40px]] [[Order Wyróżnienia]] w stopniu Komandora (pośmiertnie)

== Życie prywatne ==
Madge Sinclair była dwukrotnie zamężna: pierwszym mężem w latach 1956–1969 był [[Oficer (policja)|oficer policji]] Royston Sinclair, z którym miała dwóch synów, natomiast drugim mężem w latach 1982–1995 (do jej śmierci) był [[aktor]] [[Dean Compton]]<ref name="mccann"/><ref name="nndb">[https://www.nndb.com/people/729/000131336/ Magde Sinclair] w bazie [[NNDB]] {{Lang|en}}</ref>.

== Śmierć i pogrzeb ==
Madge Sinclair zmarła 20 grudnia 1995 roku po 13-letniej walce z [[Białaczka|białaczką]]<ref>{{Cytuj pismo | tytuł = Magde Sinclair, Emmy Award-Winning Actress, Succumbs At 57 | url = https://books.google.pl/books?id=VjsDAAAAMBAJ&pg=PA61&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false | czasopismo = [[Jet (magazyn)|Jet]] | strony = 61 | data = 1996-01-15 | język = en}}</ref>. Jej ciało zostało [[Kremacja|skremowane]]<ref name="nndb"/>, natomiast prochy rozrzucono w jej rodzinnym mieście [[Kingston]] na [[Jamajka|Jamajce]]<ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1995-12-23-mn-17065-story.html Madge Sinclair; Stage and Screen Actress Won Emmy] [data dostępu: 1995-12-23] {{Lang|en}}</ref>. W październiku 2000 roku została pośmiertnie odznaczona [[Order Wyróżnienia|Orderem Wyróżnienia]] w stopniu Komandora za zasługi w sztukach performatywnych przez [[Premierzy Jamajki|premiera Jamajki]] [[Percival James Patterson|Percivala Jamesa Pattersona]].

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{IMDb|osoba|0801672|Madge Sinclair}}
* [https://www.nndb.com/people/729/000131336/ Magde Sinclair] w bazie [[NNDB]] {{Lang|en}}
* [https://www.emmys.com/bios/madge-sinclair Magde Sinclair] w bazie [[Nagroda Emmy|Emmy]] {{Lang|en}}
* [http://www.iobdb.com/CreditableEntity/21319 Magde Sinclair] w bazie [[Internet Off-Broadway Database|IOBDB]] {{Lang|en}}
* {{Filmweb|osoba|49726|Madge Sinclair}}
* [https://www.allmovie.com/artist/madge-sinclair-vn15869760 Magde Sinclair] w bazie [[AllMovie]] {{Lang|en}}
* [https://memory-alpha.fandom.com/wiki/Madge_Sinclair Magde Sinclair] w bazie [[Memory Alpha]] {{Lang|en}}
* [https://www.rottentomatoes.com/celebrity/madge_sinclair Magde Sinclair] w bazie [[Rotten Tomatoes]] {{Lang|en}}

{{Nagroda Emmy dla najlepszej aktorki drugoplanowej w serialu dramatycznym}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Sinclair, Magde}}
[[Kategoria:Urodzeni w 1938]]
[[Kategoria:Zmarli w 1995]]
[[Kategoria:Jamajscy artyści]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Kingston]]

title: Madge Sinclair

Imię i nazwisko: Madge Dorita Sinclair

Data i miejsce urodzenia: 28 kwietnia 1938 · Kingston

Data i miejsce śmierci: 20 grudnia 1995 · Los Angeles

Zawód: aktorka


text:
# Pojana zachodnioafrykańska
Pojana zachodnioafrykańska (Poiana leightoni) – gatunek ssaka z rodziny wiwerowatych (Viverridae). Gatunek słabo poznany, występujący w zachodniej Afryce. Według IUCN jest narażony na wyginięcie.

## Zasięg występowania
Pojana zachodnioafrykańska występuje w południowo-zachodniej części Wybrzeża Kości Słoniowej oraz we wschodniej Liberii. Obecność tego gatunku w południowo-wschodniej Gwinei wymaga potwierdzenia.

## Taksonomia
Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał brytyjski zoolog Reginald Innes Pocock w 1908 roku na łamach Proceedings of the Zoological Society of London jako podgatunek pojany kongijskiej (P. richardsonii). Miejsce typowe odłowu holotypu autor określił jako: „Piętnaście do dwudziestu mil na zachód od Putu Mountains, które leżą na zachód od Duobe i rzeki Cavalla. Rzeka Cavalla jest wschodnią linią graniczną pomiędzy Liberią a Wybrzeżem Kości Słoniowej, a Duobe jest jednym z jej dopływów i przyłącza się do Cavally około siedemdziesiątej mil w linii prostej od jej ujścia, płynąc ponad sto mil niemal równolegle do głównego nurtu Cavally” (Liberia).
Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World uznają ten gatunek za monotypowy.

### Etymologia
- Poiana: nazwa rodzajowa pochodzi najprawdopodobniej od drugiego człony nazwy Fernando Po (obecnie Bioko), wyspy, z której pochodził gatunek typowy[9].
- leightoni: Leonard Leighton (data urodzenia i śmierci nieznane), kolekcjoner ssaków w Liberii na początku XX wieku[10].

## Morfologia
Długość ciała 30–38 cm, ogona 35–40 cm; masa ciała 500–700 g. Niewielki, smukły drapieżnik podobny do żenety. Futro na grzbiecie jest miękka i bardzo krótka, koloru żółtopłowego; owłosienie na stronie brzusznej jest białe. Na grzbiecie i bokach ciała występują duże nieregularne ciemne plamy, znacznie mniejsze na kończynach tylnych oraz na bokach w okolicy brzucha; plamy te są mniej lub bardziej uporządkowane w czterech do pięciu podłużnych rzędach i tworzą podłużne paski zachodzące aż na szyję. Od połowy grzbietu do nasady ogona biegnie ciemny, czasami przerywany pas. Na ogonie występuje dziesięć do dwunastu ciemnych pierścieni w kształcie szewronu (węższe na boku i dole ogona). Wzór zębowy: I 3/3, C 1/1, P 4/4, M 1/2 = 38.

## Ekologia
Pojana zachodnioafrykańska zamieszkuje baldachim wilgotnych lasów tropikalnych, gdzie podobno buduje gniazda na wysokości co najmniej dwóch metrów nad ziemią, w których może odpoczywać w ciągu dnia. Po kilku dniach opuszcza gniazdo, budując następne w innym miejscu. Nie ma informacji na temat aktywności dobowej.
Dieta tego drapieżnika jest słabo poznana; zjada owady, ptaki oraz materiał roślinny, najprawdopodobniej poluje też na gryzonie i ewentualnie gady.
Nic nie wiadomo na temat rozrodu i wychowu młodych.

## Status i zagrożenia
W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii VU (ang. Vulnerable – narażony na wyginięcie). Gatunek ten znany jest tylko z kilkunastu okazów muzealnych; najnowszymi rekordami są dwie skórki zebrane w 1988 roku we wschodniej Liberii. Nie ma wiarygodnych informacji o stanie populacji tego gatunku. Główne zagrożenia dla niego nie są znane, ale prawdopodobnie ssak ten jest zagrożony utratą siedlisk w górnych lasach Gwinei. Priorytetem dla tego gatunku są badania mające na celu określenie zakresu jego występowania, stanu populacji oraz jego trybu życia.

title: Pojana zachodnioafrykańska

wikitext:
{{Zwierzę infobox
 |nazwa zwyczajowa       = Pojana zachodnioafrykańska
 |nazwa łacińska         = ''Poiana leightoni''
 |TSN                    = 726263
 |zoolog                 = [[Reginald Innes Pocock|Pocock]], 1908
 |okres istnienia        =
 |grafika                = American types of animal life (1894) (18158249382).jpg
 |opis grafiki           = Pojana zachodnioafrykańska na czarno-białej ilustracji z 1894 roku
 |typ                    = [[strunowce]]
 |podtyp                 = [[kręgowce]]
 |gromada                = [[ssaki]]
 |podgromada             = [[żyworodne]]
 |rząd                   = [[drapieżne]]
 |podrząd                = [[kotokształtne]]
 |rodzina                = [[wiwerowate]]
 |podrodzina             = [[Genettinae]]
 |rodzaj                 = [[pojana]]
 |gatunek                = pojana zachodnioafrykańska
 |synonimy               =
* ''Poiana richardsonii leightoni'' Pocock, 1908{{odn|Pocock|1907|s=[https://www.biodiversitylibrary.org/page/31579519 1045]}}
* ''Poiana richardsonii liberiensis'' Pocock, 1908{{odn|Pocock|1907|s=[https://www.biodiversitylibrary.org/page/31579517 1043]}}
 |status IUCN            = VU
 |IUCN id                = 44165
 |mapa występowania      = Leighton's Linsang area.png
 |opis mapy występowania =
 |wikispecies            = Poiana leightoni
 |commons                = Category:Poiana leightoni
}}
'''Pojana zachodnioafrykańska'''{{r|miiz}} (''Poiana leightoni'') – [[gatunek (biologia)|gatunek]] [[ssaki|ssaka]] z [[rodzina (biologia)|rodziny]] [[wiwerowate|wiwerowatych]] (Viverridae). Gatunek słabo poznany, występujący w zachodniej [[Afryka|Afryce]]. Według IUCN jest narażony na wyginięcie.

== Zasięg występowania ==
Pojana zachodnioafrykańska występuje w południowo-zachodniej części [[Wybrzeże Kości Słoniowej|Wybrzeża Kości Słoniowej]] oraz we wschodniej [[Liberia|Liberii]]{{r|iucn|hmw1|msw}}. Obecność tego gatunku w południowo-wschodniej [[Gwinea|Gwinei]] wymaga potwierdzenia{{r|iucn|hmw1}}.

== Taksonomia ==
Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami [[binominalne nazewnictwo gatunków|nazewnictwa binominalnego]] opisał brytyjski zoolog [[Reginald Innes Pocock]] w 1908 roku na łamach ''Proceedings of the Zoological Society of London'' jako podgatunek [[pojana kongijska|pojany kongijskiej]] (''P. richardsonii''){{odn|Pocock|1907|s=[https://www.biodiversitylibrary.org/page/31579519 1045]}}. [[Miejsce typowe]] odłowu [[holotyp]]u autor określił jako: „Piętnaście do dwudziestu mil na zachód od Putu Mountains, które leżą na zachód od Duobe i rzeki [[Cavalla]]. Rzeka Cavalla jest wschodnią linią graniczną pomiędzy Liberią a Wybrzeżem Kości Słoniowej, a Duobe jest jednym z jej dopływów i przyłącza się do Cavally około siedemdziesiątej mil w linii prostej od jej ujścia, płynąc ponad sto mil niemal równolegle do głównego nurtu Cavally” (Liberia){{odn|Pocock|1907|s=[https://www.biodiversitylibrary.org/page/31579519 1045]}}.

Autorzy ''Illustrated Checklist of the Mammals of the World'' uznają ten gatunek za [[gatunek monotypowy|monotypowy]]{{r|Burgin&inni}}.

=== Etymologia ===
* ''Poiana'': nazwa rodzajowa pochodzi najprawdopodobniej od drugiego człony nazwy Fernando Po (obecnie [[Bioko]]), wyspy, z której pochodził [[gatunek typowy]]{{r|Palmer}}.

* ''leightoni'': Leonard Leighton (data urodzenia i śmierci nieznane), kolekcjoner ssaków w Liberii na początku XX wieku{{r|Beolens&inni}}.

== Morfologia ==
Długość ciała 30–38 cm, ogona 35–40 cm; masa ciała 500–700 g{{r|hmw1}}. Niewielki, smukły drapieżnik podobny do [[żeneta|żenety]]. [[Futro]] na grzbiecie jest miękka i bardzo krótka, koloru żółtopłowego; owłosienie na stronie brzusznej jest białe. Na grzbiecie i bokach ciała występują duże nieregularne ciemne plamy, znacznie mniejsze na kończynach tylnych oraz na bokach w okolicy brzucha; plamy te są mniej lub bardziej uporządkowane w czterech do pięciu podłużnych rzędach i tworzą podłużne paski zachodzące aż na szyję{{r|hmw1}}. Od połowy grzbietu do nasady ogona biegnie ciemny, czasami przerywany pas. Na ogonie występuje dziesięć do dwunastu ciemnych pierścieni w kształcie szewronu (węższe na boku i dole ogona){{r|Rosevear}}. Wzór zębowy: I 3/3, C 1/1, P 4/4, M 1/2 = 38{{r|hmw1}}.

== Ekologia ==
Pojana zachodnioafrykańska zamieszkuje baldachim wilgotnych lasów tropikalnych, gdzie podobno buduje gniazda na wysokości co najmniej dwóch metrów nad ziemią, w których może odpoczywać w ciągu dnia{{r|iucn|hmw1}}. Po kilku dniach opuszcza gniazdo, budując następne w innym miejscu{{r|Rompaey&Colyn}}. Nie ma informacji na temat aktywności dobowej{{r|hmw1}}.

Dieta tego drapieżnika jest słabo poznana; zjada [[owady]], [[ptaki]] oraz materiał roślinny, najprawdopodobniej poluje też na [[gryzonie]] i ewentualnie [[gady]]{{r|hmw1|Rompaey&Colyn}}.

Nic nie wiadomo na temat rozrodu i wychowu młodych{{r|hmw1}}.

== Status i zagrożenia ==
W [[Czerwona księga gatunków zagrożonych|Czerwonej księdze gatunków zagrożonych]] [[Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody|Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów]] został zaliczony do kategorii [[Gatunek narażony|VU]] ({{ang.|Vulnerable}} – narażony na wyginięcie){{r|iucn}}. Gatunek ten znany jest tylko z kilkunastu okazów muzealnych; najnowszymi rekordami są dwie skórki zebrane w 1988 roku we wschodniej Liberii{{r|hmw1}}. Nie ma wiarygodnych informacji o stanie populacji tego gatunku{{r|iucn}}. Główne zagrożenia dla niego nie są znane, ale prawdopodobnie ssak ten jest zagrożony utratą siedlisk w górnych lasach Gwinei. Priorytetem dla tego gatunku są badania mające na celu określenie zakresu jego występowania, stanu populacji oraz jego trybu życia{{r|hmw1}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
# <ref name="iucn">{{IUCN |id = 44165 |nazwa = Poiana leightoni |autor = P. Gaubert & E. Do Linh San |iucn rok = 2015 |wersja = 2021-3 |data dostępu = 2022-04-16}}</ref>
# <ref name="miiz">Systematyka i nazwy polskie za: {{Cytuj książkę | autor = W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński, W. Bogdanowicz| tytuł = Polskie nazewnictwo ssaków świata | wydawca =  Muzeum i Instytut Zoologii PAN | miejsce = Warszawa | rok = 2015 | isbn = 978-83-88147-15-9| strony = 141 pl}}</ref>
# <ref name="hmw1">{{cytuj książkę| autor = D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy)| tytuł = Handbook of the Mammals of the World| autor r = A.P. Jennings & G. Veron| rozdział = Family Viverridae (Civets, Genets and Oyans)| url = |rok = 2009|wydawca = Lynx Edicions |miejsce = Barcelona|część = 1| tytuł części = Carnivores| isbn = 978-84-96553-49-1 |strony = 215|cytat = |język = en}}</ref>
# <ref name="msw">{{MSW3 | id = 14000413| nazwa = ''Poiana leightoni''| data = 2016-06-11}}</ref>
# <ref name="Palmer">{{cytuj książkę| autor = T.S. Palmer| autor link = Theodore Sherman Palmer|tytuł = Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals|url = https://biodiversitylibrary.org/item/88553#page/563/mode/1up|rok = 1904|wydawca = Government Printing Office|miejsce = Washington |seria = North American Fauna|isbn = |strony = 555|cytat = |język = en}}</ref>
# <ref name="Beolens&inni">{{cytuj książkę| autor = B. Beolens, M. Watkins & M. Grayson| tytuł = The Eponym Dictionary of Mammals|url = | rok = 2009|wydawca = The Johns Hopkins University Press|miejsce = Baltimore |isbn = 978-0-8018-9304-9|strony = 239|język = en}}</ref>
# <ref name="Rosevear">{{cytuj książkę| autor = D.R. Rosevear| tytuł = The carnivores of West Africa|url = https://biodiversitylibrary.org/page/8726397#page/254/mode/1up|rok = 1974|wydawca = Trustees of the British Museum (Natural History)|miejsce = London|wydanie = |isbn = |strony = 227–228|cytat = |język = en}}</ref>
# <ref name="Rompaey&Colyn">{{cytuj książkę| autor = J. Kingdon, M. Hoffmann| tytuł = Mammals of Africa| autor r = H. Von Rompaey & M. Colyn | rozdział = ''Poiana leightonii'' West African Linsang (West African Oyan)| adres rozdziału = https://books.google.pl/books?id=B_07noCPc4kC&lpg=RA4-PA251&ots=u2b5QH14iE&dq=Poiana%20leightoni&hl=pl&pg=RA4-PA252#v=onepage&q=Poiana%20leightoni&f=false| url = |rok = 2013|wydawca =  A&C Black|miejsce = London|część = 5| tytuł części = Carnivores, Pangolins, Equids and Rhinoceroses | isbn = 978-1408122570|strony = 251–252|cytat = |język = en}}</ref>
# <ref name="Burgin&inni">{{cytuj książkę| autor = C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest| tytuł = Illustrated Checklist of the Mammals of the World|url = https://www.lynxeds.com/product/illustrated-checklist-of-the-mammals-of-the-world/| rok = 2020|wydawca = Lynx Edicions|miejsce = Barcelona|część = 2|tytuł części = Eulipotyphla to Carnivora|isbn = 978-84-16728-35-0|strony = 408|język = en}}</ref>
}}

== Bibliografia ==
* {{cytuj pismo |imię = R.I. | nazwisko = Pocock|tytuł = Report upon a Small Collection of Mammalia brought from Liberia by Mr. Leonard Leighton|url = https://www.biodiversitylibrary.org/page/31579509|czasopismo = Proceedings of the Zoological Society of London| wolumin = 1907|wydanie = 2|strony = 1037–1047|rok = 1907|odn = tak| język = en}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Wiwerowate]]
[[Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1908 roku]]

title: Pojana zachodnioafrykańska

Domena: eukarionty

Królestwo: zwierzęta

Typ: strunowce

Podtyp: kręgowce

Gromada: ssaki

Podgromada: żyworodne

Rząd: drapieżne

Podrząd: kotokształtne

Rodzina: wiwerowate

Podrodzina: Genettinae

Rodzaj: pojana

Gatunek: pojana zachodnioafrykańska

title: Synonimy

Synonimy:
Kategoria zagrożenia (CKGZ)
· narażony na wyginięcie
Zasięg występowania
Mapa występowania


text:
# Augustyn Bujak
Augustyn Antoni Bujak (ur. 31 stycznia 1933 w Chorzowie, zm. 5 października 2018) – polski piłkarz występujący w śląskich klubach, dwukrotny mistrz Polski z Ruchem (Unią) Chorzów oraz zdobywca Pucharu Polski z tą drużyną.

## Życiorys
Był wychowankiem Ruchu Chorzów, w którym odniósł największe sukcesy. W 1951 zadebiutował w rozgrywkach ekstraklasy. W barwach Ruchu (wówczas pod nazwą Unia) podczas dwóch sezonów ligowych rozegrał 16 spotkań. Dwukrotnie zdobył mistrzostwo Polski: w 1951 (za zdobycie Pucharu Polski) oraz 1952.
W trakcie kariery zawodniczej występował również w barwach Unii Kędzierzyn, Concordii Knurów oraz Uranii Kochłowice.
Prócz gry w piłkę, pracował jako urzędnik, był ekonomistą. Zmarł w wieku 85 lat, był najstarszym żyjącym mistrzem Polski w barwach Ruchu. Został pochowany w Chorzowie.

## Statystyki

### Klub
| Klub               | Sezon              | Liga               | Liga  | Liga   | Puchar | Puchar | Suma  | Suma   |
| Klub               | Sezon              | Liga               | Mecze | Bramki | Mecze  | Bramki | Mecze | Bramki |
| ------------------ | ------------------ | ------------------ | ----- | ------ | ------ | ------ | ----- | ------ |
| Unia Chorzów       | 1951               | I liga             | 11    | 0      | 1      | 0      | 12    | 0      |
| Unia Chorzów       | 1952               | I liga             | 5     | 0      | 0      | 0      | 5     | 0      |
| Ogólnie w karierze | Ogólnie w karierze | Ogólnie w karierze | 16    | 0      | 1      | 0      | 17    | 0      |

## Sukcesy
Unia (Ruch) Chorzów
- Ekstraklasa Mistrz: 1951[a], 1952
- Puchar Polski: 1950/1951

title: Augustyn Bujak

wikitext:
{{Piłkarz infobox
 |imię i nazwisko         = Augustyn Bujak
 |imię i nazwisko org     =
 |grafika                 =
 |opis grafiki            =
 |pełne imię i nazwisko   = Augustyn Antoni Bujak
 |data urodzenia          = 31 stycznia 1933
 |miejsce urodzenia       = [[Chorzów]], [[Polska]]
 |data śmierci            = 5 października 2018
 |miejsce śmierci         = [[Polska]]
 |wzrost                  = 167 cm
 |pozycja                 = [[Obrońca (piłka nożna)|defensywna]]
 |klub                    =
 |numer w klubie          =
 |kariera juniorska       =
! 1948–1951 ! [[Ruch Chorzów|Ruch/Chemik/Unia Chorzów]]
 |kariera seniorska       =
! 1951–1953 ! [[Ruch Chorzów|Unia Chorzów]]               ! 16 ! 0
! 1953–1961 ! [[Chemik Kędzierzyn-Koźle|Unia Kędzierzyn]] !    !
! 1961–1962 ! [[Concordia Knurów]]                        !    !
! 1963–1964 ! [[Urania Ruda Śląska|Urania Kochłowice]]    !    !
 |kariera reprezentacyjna =
 |kariera trenerska       =
 |medale                  =
 |odznaczenia             =
 |commons                 =
 |wikicytaty              =
 |www                     =
}}
'''Augustyn Antoni Bujak''' (ur. [[31 stycznia]] [[1933]] w [[Chorzów|Chorzowie]], zm. [[5 października]] [[2018]]) – polski piłkarz występujący w śląskich klubach, dwukrotny [[Mistrzostwa Polski w piłce nożnej mężczyzn|mistrz Polski]] z [[Ruch Chorzów|Ruchem (Unią) Chorzów]] oraz zdobywca [[Puchar Polski w piłce nożnej mężczyzn|Pucharu Polski]] z tą drużyną.

== Życiorys ==
Był wychowankiem [[Ruch Chorzów|Ruchu Chorzów]], w którym odniósł największe sukcesy. W 1951 zadebiutował w rozgrywkach ekstraklasy. W barwach Ruchu (wówczas pod nazwą Unia) podczas dwóch sezonów [[Ekstraklasa w piłce nożnej|ligowych]] rozegrał 16 spotkań. Dwukrotnie zdobył mistrzostwo Polski: w 1951 (za zdobycie [[Puchar Polski w piłce nożnej (1950/1951)|Pucharu Polski]]) oraz [[I liga polska w piłce nożnej (1952)|1952]]<ref name="bio"/>.

W trakcie kariery zawodniczej występował również w barwach [[Chemik Kędzierzyn-Koźle|Unii Kędzierzyn]], [[Concordia Knurów|Concordii Knurów]] oraz [[Urania Ruda Śląska|Uranii Kochłowice]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.90minut.pl/news/290/news2906171-Zmarl-Augustyn-Bujak.html | tytuł = ''Zmarł Augustyn Bujak'' | opublikowany = 90minut.pl | język = pl | data dostępu = 2018-10-08 | archiwum = http://archive.fo/oBzk4 | zarchiwizowano = 2018-10-08}}</ref>.

Prócz gry w piłkę, pracował jako urzędnik, był ekonomistą. Zmarł w wieku 85 lat<ref name="bio">{{Cytuj stronę | url =  http://www.ruchchorzow.com.pl/aktualnosci/10890/nie-zyje-augustyn-bujak/ | tytuł = ''Nie żyje Augustyn Bujak'' | opublikowany = ruchchorzow.com.pl | język = pl | data dostępu = 2018-10-08 | archiwum = http://archive.fo/EZqrO | zarchiwizowano = 2018-10-08}}</ref><ref>{{Cytuj stronę | url =  http://wyborcza.pl/7,134835,24091044,augustyn-bujak-31-01-1933-5-10-2018.html | tytuł = Augustyn Bujak (31.01.1933 - 5.10.2018) | opublikowany = wyborcza.pl | język = pl | data dostępu = 2018-12-27}}</ref>, był najstarszym żyjącym mistrzem Polski w barwach Ruchu. Został pochowany w Chorzowie<ref>{{Cytuj stronę | url =  http://www.ruchchorzow.com.pl/aktualnosci/10908/ostatnia-droga-augustyna-bujaka/ | tytuł = Ostatnia droga Augustyna Bujaka | opublikowany = ruchchorzow.com.pl | język = pl | data dostępu = 2018-12-27}}</ref>.

== Statystyki ==
=== Klub ===
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|-
!rowspan="2"|Klub
!rowspan="2"|Sezon
!rowspan="2"|Liga
!colspan="2"|Liga
!colspan="2"|Puchar
!colspan="2"|Suma
|-
!Mecze
!Bramki
!Mecze
!Bramki
!Mecze
!Bramki
|-
|-
|rowspan="2"|[[Ruch Chorzów|Unia Chorzów]]||[[I liga polska w piłce nożnej (1951)|1951]]||[[Ekstraklasa w piłce nożnej|I liga]]||11||0||1||0||12||0
|-
|[[I liga polska w piłce nożnej (1952)|1952]]||[[Ekstraklasa w piłce nożnej|I liga]]||5||0||0||0||5||0
|-
! colspan="3" |Ogólnie w karierze
! colspan="1" |16 !! 0 !! 1 !! 0 !! 17 !! 0
|}

== Sukcesy ==
; Unia (Ruch) Chorzów
* [[Ekstraklasa w piłce nożnej|Ekstraklasa]] Mistrz: [[I liga polska w piłce nożnej (1951)|1951]]<ref group=uwaga>Tytuł przyznawano za zdobycie Pucharu Polski, w lidze Unia zajęła 6. miejsce.</ref>, [[I liga polska w piłce nożnej (1952)|1952]]
* [[Puchar Polski w piłce nożnej mężczyzn|Puchar Polski]]: [[Puchar Polski w piłce nożnej (1950/1951)|1950/1951]]

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* [[Andrzej Gowarzewski]]: ''Mistrzostwa Polski. Ludzie (1945-1962). 100 lat prawdziwej historii (3)'', Wydawnictwo GiA, Katowice 2017
* {{Cytuj książkę |odn={{odn/id|[[Andrzej Gowarzewski]]|2018}} |autor=Andrzej Gowarzewski |autor link=Andrzej Gowarzewski |tytuł = Mistrzostwa Polski. Mecze – Kluby – Sezony (1945-1955). 100 lat prawdziwej historii (4) | wydanie = | wydawca = Wydawnictwo GiA | miejsce = Katowice | rok = 2018 | miesiąc = | strony = | isbn =}}

{{SORTUJ:Bujak, Augustyn}}
[[Kategoria:Polscy piłkarze]]
[[Kategoria:Piłkarze Ruchu Chorzów]]
[[Kategoria:Piłkarze Uranii Ruda Śląska]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Chorzowie]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1933]]
[[Kategoria:Zmarli w 2018]]

title: · Augustyn Bujak

Pełne imię i nazwisko: Augustyn Antoni Bujak

Data i miejsce urodzenia: 31 stycznia 1933 · Chorzów, Polska

Data i miejsce śmierci: 5 października 2018 · Polska

Pozycja: defensywna

title: Kariera juniorska

Lata: Klub

Ruch/Chemik/Unia Chorzów

title: Kariera seniorska

Lata: Klub · Wyst. · Gole

Unia Chorzów · 16 · (0)

Unia Kędzierzyn

Concordia Knurów

Urania Kochłowice


text:
# Marzhausen (Nadrenia-Palatynat)
Marzhausen – miejscowość i gmina w Niemczech, w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat, w powiecie Westerwald, wchodzi w skład gminy związkowej Hachenburg.

title: Marzhausen (Nadrenia-Palatynat)

wikitext:
{{inne znaczenia|gminy w Nadrenii-Palatynacie|[[Marzhausen|inne znaczenia tego słowa]]}}
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Marzhausen
 |nazwa oryginalna                =
 |dopełniacz nazwy                =
 |jednostka                       = gmina
 |zdjęcie                         =
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            = DEU Marzhausen COA.svg
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = DE-RP
 |1. jednostka administracyjna    =
 |2. jednostka administracyjna    =
 |3. jednostka administracyjna    = [[Powiat Westerwald|Westerwald]]
 |1. jednostka tradycyjna         =
 |2. jednostka tradycyjna         = [[Gmina związkowa Hachenburg]]
 |siedziba                        =
 |ISO 3166-2                      =
 |powierzchnia                    = 3,03 km²
 |wysokość                        = 300 m n.p.m.
 |rok                             = 31 grudnia 2010
 |liczba ludności                 = 254
 |gęstość zaludnienia             = 84 os./km²
 |numer kierunkowy                = 02688
 |kod pocztowy                    = 57627
 |tablice rejestracyjne           = WW
 |adres urzędu                    = Gartenstraße 11<br />57627 Hachenburg
 |plan                            =
 |nazwa 1. podziału               = dzielnic
 |1. podział                      =
 |mapa                            = Marzhausen im Westerwaldkreis.png
 |nazwa mapy                      = powiatu
 |kod mapy                        = Nadrenia-Palatynat
 |współrzędne                     = 50°41′N 7°45′E
 |commons                         =
 |www                             = http://www.hachenburg-vg.de
}}
'''Marzhausen''' – miejscowość i gmina w [[Niemcy|Niemczech]], w kraju związkowym [[Nadrenia-Palatynat]], w powiecie [[powiat Westerwald|Westerwald]], wchodzi w skład gminy związkowej [[Gmina związkowa Hachenburg|Hachenburg]].

== Bibliografia ==
* Statistisches Landesamt Rheinland-Pfalz, Bad Ems

{{Gmina związkowa Hachenburg}}

[[Kategoria:Powiat Westerwald]]

title: Marzhausen

Państwo: Niemcy

Kraj związkowy: Nadrenia-Palatynat

Powiat: Westerwald

Wspólnota: Gmina związkowa Hachenburg

• gęstość: 84 os./km²

Tablice rejestracyjne: WW


text:
# Mistrzostwa Polski w Skokach Narciarskich 1960
35. Mistrzostwa Polski w Skokach Narciarskich – zawody o mistrzostwo Polski w skokach narciarskich, które odbyły się 13 marca 1960 roku na Średniej Krokwi w Zakopanem.
W konkursie skoków narciarskich zwyciężył Józef Gąsienica-Bryjak, srebrny medal zdobył Gustaw Bujok, a brązowy - Władysław Tajner.

## Wyniki konkursu
| Miejsce | Zawodnik               | Klub                  | Skok 1 | Skok 2 | Punkty |
| ------- | ---------------------- | --------------------- | ------ | ------ | ------ |
| 1.      | Józef Gąsienica-Bryjak | AZS Zakopane          | 66,5   | 63,5   | 222,0  |
| 2.      | Gustaw Bujok           | Start Wisła           | 64,5   | 64,0   | 217,0  |
| 3.      | Władysław Tajner       | Olimpia Goleszów      | 62,5   | 64,5   | 214,0  |
| 4.      | Jan Furman             | WKS Zakopane          | 63,0   | 63,5   | 212,0  |
| 5.      | Piotr Wala             | WKS Zakopane          | 61,0   | 64,0   | 208,0  |
| 6.      | Antoni Wieczorek       | LKS Skrzyczne Szczyrk | 59,0   | 61,0   | 207,5  |
| 7.      | Antoni Łaciak          | LKS Skrzyczne Szczyrk | 59,0   | 62,5   | 204,0  |
| 8.      | Jerzy Kuroczka         | SNPTT Zakopane        | 60,5   | 61,0   | 201,5  |

W konkursie wzięło udział 37 zawodników.

wikitext:
{{Zawody infobox
 |nazwa                = Mistrzostwa Polski<br />w Skokach Narciarskich 1960
 |ikona                =
 |poprzednie           = [[Mistrzostwa Polski w Skokach Narciarskich 1959|1959]]
 |następne             = [[Mistrzostwa Polski w Skokach Narciarskich 1961|1961]]
 |grafika              =
 |podpis grafiki       =
 |data                 = [[13 marca]] [[1960]]
 |gospodarz            = [[Zakopane]]
 |miejscowość          =
 |organizator          = [[Polski Związek Narciarski|PZN]]
 |liczba konkurencji   =
 |liczba zawodników    =
 |liczba reprezentacji =
 |zwycięzcy - 1 nazwa  = konkurs indywidualny
 |zwycięzcy - 1        = [[Józef Gąsienica-Bryjak]]
 |commons              =
 |www                  =
}}
'''35. Mistrzostwa Polski w Skokach Narciarskich''' – zawody o [[Mistrzostwa Polski w skokach narciarskich|mistrzostwo Polski]] w [[Skoki narciarskie|skokach narciarskich]], które odbyły się 13 marca [[1960]] roku na [[Średnia Krokiew|Średniej Krokwi]] w [[Zakopane]]m.

W konkursie skoków narciarskich zwyciężył [[Józef Gąsienica-Bryjak]], srebrny medal zdobył [[Gustaw Bujok]], a brązowy - [[Władysław Tajner]].

== Wyniki konkursu ==
{| class="wikitable sortable"
! Miejsce
! Zawodnik
! Klub
! Skok 1
! Skok 2
! Punkty
|-bgcolor=ffffbf
!1.
| {{sortname|Józef|Gąsienica-Bryjak}}
| AZS Zakopane
| 66,5
| 63,5
! 222,0
|-bgcolor=dfdfdf
!2.
| {{sortname|Gustaw|Bujok}}
| Start Wisła
| 64,5
| 64,0
! 217,0
|-bgcolor=ffdf9f
!3.
| {{sortname|Władysław|Tajner}}
| Olimpia Goleszów
| 62,5
| 64,5
! 214,0
|-
!4.
| {{sortname|Jan|Furman}}
| WKS Zakopane
| 63,0
| 63,5
! 212,0
|-
!5.
| {{sortname|Piotr|Wala}}
| WKS Zakopane
| 61,0
| 64,0
! 208,0
|-
!6.
| {{sortname|Antoni|Wieczorek}}
| LKS Skrzyczne Szczyrk
| 59,0
| 61,0
! 207,5
|-
!7.
| {{sortname|Antoni|Łaciak}}
| LKS Skrzyczne Szczyrk
| 59,0
| 62,5
! 204,0
|-
!8.
| {{sortname|Jerzy|Kuroczka}}
| SNPTT Zakopane
| 60,5
| 61,0
! 201,5
|}

W konkursie wzięło udział 37 zawodników.

== Bibliografia ==
* Andrzej Więcek, ''Mistrzostwa Polski w Narciarstwie klasycznym i alpejskim 1920-2013'', Zamość 2014, s. 36.

{{MP w skokach narciarskich}}

[[Kategoria:Mistrzostwa Polski w skokach narciarskich]]
[[Kategoria:1960 w sportach zimowych]]
[[Kategoria:1960 w polskim sporcie]]
[[Kategoria:Zawody sportowe w Zakopanem]]

title: Mistrzostwa Polski · w Skokach Narciarskich 1960

Gospodarz: Zakopane

Organizator: PZN

konkurs indywidualny: Józef Gąsienica-Bryjak


text:
# Vincent de Gournay
Jean Claude Marie Vincent, markiz de Gournay (ur. 28 maja 1712 w Saint-Malo, zm. 27 czerwca 1759 w Kadyksie) – francuski ekonomista, propagujący zasady fizjokratyzmu.

## Życiorys
Pochodził z rodziny bretońskich armatorów i był synem zamożnego kupca. Wyuczył się więc kupieckiego zawodu i pracował w różnych zakładach. W 1744 wstąpił na służbę do Ministerstwa Marynarki. W 1751 został powołany na stanowisko intendenta handlu (Intendant de Commerce). Wówczas zaczął się interesować ekonomią narodową. Przetłumaczył pisma Josiaha Childa, Davida Hume’a i Josiaha Tuckera. Popierał koncepcje Richarda Cantillona, a jego własne pomysły były wzorem dla Anne Roberta Turgota.
Był uważamy za jednego z największych zwolenników wczesnego liberalizmu, fizjokratyzmu i krytyka merkantylizmu. Przypisuje się mu autorstwo słynnego powiedzenia „Pozwólcie działać” (Laissez faire, laissez passer, le monde va de lui-même), które miał wypowiedzieć na zebraniu fizjokratów w 1758. Rozpowszechnił również pojęcie „biurokracji”.

## Twórczość
- 1759: Observations sur l'état de la Compagnie des Indes

title: Vincent de Gournay

wikitext:
{{Biogram infobox
 |imię i nazwisko           = Jean Claude Marie Vincent, markiz de Gournay
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |alt grafiki               =
 |data urodzenia            = [[28 maja]] [[1712]]
 |miejsce urodzenia         = [[Saint-Malo]]
 |data śmierci              = [[27 czerwca]] [[1759]]
 |miejsce śmierci           = [[Kadyks]]
 |zawód                     = ekonomista
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
}}
'''Jean Claude Marie Vincent, markiz de Gournay''' (ur. [[28 maja]] [[1712]] w [[Saint-Malo]], zm. [[27 czerwca]] [[1759]] w [[Kadyks]]ie) – francuski ekonomista, propagujący zasady [[fizjokratyzm]]u.

== Życiorys ==
Pochodził z rodziny bretońskich armatorów i był synem zamożnego kupca. Wyuczył się więc kupieckiego zawodu i pracował w różnych zakładach. W 1744 wstąpił na służbę do Ministerstwa Marynarki. W 1751 został powołany na stanowisko intendenta handlu (''Intendant de Commerce''). Wówczas zaczął się interesować ekonomią narodową. Przetłumaczył pisma [[Josiah Child|Josiaha Childa]], [[David Hume|Davida Hume’a]] i [[Josiah Tucker|Josiaha Tuckera]]. Popierał koncepcje [[Richard Cantillon|Richarda Cantillona]], a jego własne pomysły były wzorem dla [[Anne-Robert-Jacques Turgot|Anne Roberta Turgota]].

Był uważamy za jednego z największych zwolenników wczesnego liberalizmu, [[fizjokratyzm]]u i krytyka [[merkantylizm]]u. Przypisuje się mu autorstwo słynnego powiedzenia „Pozwólcie działać” (''Laissez faire, laissez passer, le monde va de lui-même''), które miał wypowiedzieć na zebraniu fizjokratów w 1758<ref>''Skrzydlate słowa'', oprac. Henryk Markiewicz, Andrzej Romanowski, wyd. PIW, Warszawa 1990.</ref>. Rozpowszechnił również pojęcie „biurokracji”.

== Twórczość ==
* 1759: ''Observations sur l'état de la Compagnie des Indes''

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Gournay, Vincent de}}
[[Kategoria:Francuscy ekonomiści]]
[[Kategoria:Fizjokraci]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1712]]
[[Kategoria:Zmarli w 1759]]

Data i miejsce urodzenia: 28 maja 1712 · Saint-Malo

Data i miejsce śmierci: 27 czerwca 1759 · Kadyks

Zawód, zajęcie: ekonomista