text:
# Kutry transportowo-pasażerskie projektu 4142
Kutry transportowo-pasażerskie projektu 4142 – seria trzech, polskich pomocniczych jednostek pływających – kutrów transportowo-pasażerskich, zbudowanych w Tczewskiej Stoczni Rzecznej dla Marynarki Wojennej.

## Historia
W latach siedemdziesiątych XX wieku rozpoczęto prace nad wprowadzeniem do służby nowych typów pomocniczych jednostek pływających, których to rozpoczęcie wymusiło rozwój floty, przez co wzrosło zapotrzebowanie na małe jednostki zdolne do transportu ładunków oraz ludzi na terenach portów wojennych i red. Używana wówczas flota czterech kutrów transportowo-pasażerskich projektu Pr-3 okazała się być niewystarczająca. W połowie lat osiemdziesiątych XX wieku w centrum badawczym Navicentrum opracowano na bazie jednostek projektów B447, B574 typ nowych, zmodernizowanych kutrów oznaczonych jako projekt 4142. Budowę zlecono Tczewskiej Stoczni Rzecznej, gdzie zbudowano 3 jednostki tego typu, które trafiły do służby w latach 1988–1989. Na bazie kutrów proj. 4142 wybudowano serię kutrów hydrograficznych oznaczonych jako projekt 4234.
Kutry projektu 4142 przeznaczone są do transportu ludzi i ładunków, pełnienia misji ratowniczych, pełnienia roli okrętu-bazy dla grup szkoleniowych i płetwonurków oraz do zabezpieczania przeciwdywersyjnego okrętów stacjonujących w portach wojennych.
| Zestawienie kutrów transportowo-pasażerskich projektu 4142 | Zestawienie kutrów transportowo-pasażerskich projektu 4142 | Zestawienie kutrów transportowo-pasażerskich projektu 4142 | Zestawienie kutrów transportowo-pasażerskich projektu 4142 |
| Nazwa                                                      | Wejście do służby                                          | Przynależność                                              | Port macierzysty                                           |
| ---------------------------------------------------------- | ---------------------------------------------------------- | ---------------------------------------------------------- | ---------------------------------------------------------- |
| K-5                                                        | 15 lutego 1988                                             | 3 Flotylla Okrętów                                         | Gdynia                                                     |
| K-7                                                        | 15 grudnia 1988                                            | 8 Flotylla Obrony Wybrzeża                                 | Świnoujście                                                |
| K-9                                                        | 25 września 1989                                           | 3 Flotylla Okrętów                                         | Gdynia                                                     |

## Konstrukcja
Kutry projektu 4142 są pomocniczymi jednostkami pływającymi o długości całkowitej wynoszącej 18,88 m, szerokości 4,4 m oraz zanurzeniu 1,5 m. Wyporność pełna wynosi 45 ton. Konstrukcja kadłuba stanowi rozwinięcie starszych jednostek projektów B447, B574 i jest taka sama jak w wypadku nowszych kutrów hydrograficznych projektu 4234, które to zostały opracowane na bazie jednostek projektu 4142. W odróżnieniu od pierwowzorów w wypadku kutrów proj. 4142 i 4234 zastosowano inny układ napędowy. Jednostki proj. 4142 mają w części dziobowej oraz rufowej ładownię ze składanymi siedzeniami, w której to mogą pomieścić 20 osób lub 8 ton ładunku. Na śródokręciu znajduje się siłownia oraz pomieszczenia załogi. Pozostałe miejsca dla pasażerów znajdują się w pokładówce, tuż za sterówką. Załoga kutrów liczy 4 osoby.
Napęd stanowi jeden silnik wysokoprężny SDm6 Delfin o mocy 165 KM przy 2000 obr./min. Silnik ten napędza przekładnię redukcyjno-nawrotową oraz pojedynczy wał napędowy z jedną śrubą napędową. Kutry te mają jedną płetwę sterową. Energię elektryczną na jednostkach zapewnia zespół prądotwórczy ZE266/53 składający się z silnika Diesla SW266/E53 o mocy 46,5 KM i prądnicy prądu przemiennego.
Na wyposażenie elektroniczne jednostek (stan na 1995 rok) składał się radar nawigacyjny SRN-207A, odbiornik radionawigacyjny RYM-K, radiostacja UKF R-619 oraz radiotelefon FM-309/2. Okręty te nie mają uzbrojenia.

wikitext:
{{Typ okrętu infobox
 | nazwa typu             = Kutry transportowo-pasażerskie projektu 4142
 | grafika                = M1 K5 Gdynia DSC03280.jpg
 | opis grafiki           = Kuter K-5 w [[Port Wojenny Gdynia|PW Gdynia]], w tle wycofana motorówka reprezentacyjna [[M-1 (1970)|M-1]]
 | producent              = {{Państwo|Polska}}
 | użytkownicy            = {{bandera|POL|wojenna-pomocnicza}}
 | stocznia               = [[Tczewska Stocznia Rzeczna]]
 | wprowadzenie do służby = 1988–1989
 | koniec służby          =
 | zbudowane okręty       = 3
 | planowane okręty       =
 | okręty w służbie       = 3
 | wyporność              = pełna: 45 ton
 | opancerzenie           =
 | źródło danych          =
 | długość                = 18,88 m
 | szerokość              = 4,4 m
 | zanurzenie             = 1,5 m
 | napęd                  = [[Silnik o zapłonie samoczynnym|silnik wysokoprężny]] [[SDm6 Delfin]] o mocy 165 KM, napędzający jedną [[śruba okrętowa|śrubę]]
 | prędkość               = 9,1 [[węzeł (jednostka prędkości)|węzła]]
 | zasięg                 = 200 [[Mila morska|Mm]]
 | załoga                 = 4
 | uzbrojenie             =
 | wyposażenie lotnicze   =
 | commons                =
}}
'''Kutry transportowo-pasażerskie projektu 4142''' – seria trzech, [[Polska|polskich]] [[Pomocnicza jednostka pływająca|pomocniczych jednostek pływających]] – [[Kuter (okręt)|kutrów]] transportowo-pasażerskich, zbudowanych w [[Tczewska Stocznia Rzeczna|Tczewskiej Stoczni Rzecznej]] dla [[Marynarka Wojenna|Marynarki Wojennej]].

== Historia ==
W latach siedemdziesiątych XX wieku rozpoczęto prace nad wprowadzeniem do służby nowych typów pomocniczych jednostek pływających, których to rozpoczęcie wymusiło rozwój floty, przez co wzrosło zapotrzebowanie na małe jednostki zdolne do transportu ładunków oraz ludzi na terenach portów wojennych i [[Reda (akwen)|red]]. Używana wówczas flota czterech kutrów [[Kutry transportowo-pasażerskie projektu Pr-3|transportowo-pasażerskich projektu ''Pr-3'']] okazała się być niewystarczająca{{Odn|Ciślak|1995|s=172}}. W połowie lat osiemdziesiątych XX wieku w centrum badawczym [[Navicentrum]] opracowano na bazie jednostek projektów ''[[Kutry hydrograficzne projektu B447|B447]]'', ''[[Kutry portowo-redowe projektu B574|B574]]'' typ nowych, zmodernizowanych kutrów oznaczonych jako projekt ''4142''. Budowę zlecono Tczewskiej Stoczni Rzecznej, gdzie zbudowano 3 jednostki tego typu, które trafiły do służby w latach 1988–1989{{Odn|Ciślak|1995|s=172-173}}. Na bazie kutrów proj. ''4142'' wybudowano serię kutrów hydrograficznych oznaczonych jako [[Kutry hydrograficzne projektu 4234|projekt ''4234'']]{{Odn|Ciślak|1995|s=172-173}}.

Kutry projektu 4142 przeznaczone są do transportu ludzi i ładunków, pełnienia misji ratowniczych, pełnienia roli okrętu-bazy dla grup szkoleniowych i [[Płetwonurek|płetwonurków]] oraz do zabezpieczania przeciwdywersyjnego okrętów stacjonujących w [[Port wojenny|portach wojennych]]<ref name=":1">{{Cytuj |tytuł = K-5- kuter towarowo-pasażerski, Marynarka Wojenna |data dostępu = 2021-08-13 |opublikowany = www.graptolite.net |url = https://www.graptolite.net/patro/K5.html}}</ref>.
{| class="wikitable"
|+
! colspan="4" |Zestawienie kutrów
transportowo-pasażerskich projektu 4142{{Odn|Ciślak|1995|s=172}}
|-
!Nazwa
!Wejście do służby
!Przynależność
!Port macierzysty
|-
|K-5
|15 lutego 1988
|[[3 Flotylla Okrętów]]
|[[Port Wojenny Gdynia|Gdynia]]
|-
|K-7
|15 grudnia 1988
|[[8 Flotylla Obrony Wybrzeża]]
|[[Port wojenny Świnoujście|Świnoujście]]
|-
|K-9
|25 września 1989
|3 Flotylla Okrętów
|Gdynia
|}

== Konstrukcja ==
Kutry projektu 4142 są pomocniczymi jednostkami pływającymi o [[Długość całkowita (statek)|długości całkowitej]] wynoszącej 18,88 m, szerokości 4,4 m oraz [[Zanurzenie|zanurzeniu]] 1,5 m. [[Wyporność]] pełna wynosi 45 ton. Konstrukcja [[Kadłub statku wodnego|kadłuba]] stanowi rozwinięcie starszych jednostek projektów ''B447'', ''B574'' i jest taka sama jak w wypadku nowszych kutrów hydrograficznych [[Kutry hydrograficzne projektu 4234|projektu ''4234'']], które to zostały opracowane na bazie jednostek projektu ''4142{{Odn|Ciślak|1995|s=172-173}}''. W odróżnieniu od pierwowzorów w wypadku kutrów proj. ''4142'' i ''4234'' zastosowano inny układ napędowy{{Odn|Ciślak|1995|s=173}}. Jednostki proj. ''4142'' mają w części [[Dziób jednostki pływającej|dziobowej]] oraz [[Rufa|rufowej]] [[Ładownia|ładownię]] ze składanymi siedzeniami, w której to mogą pomieścić 20 osób lub 8 ton ładunku<ref name=":1" />. Na [[Śródokręcie|śródokręciu]] znajduje się [[siłownia]] oraz pomieszczenia załogi. Pozostałe miejsca dla pasażerów znajdują się w [[Pokładówka|pokładówce]], tuż za [[Mostek kapitański|sterówką]]{{Odn|Ciślak|1995|s=173}}. Załoga kutrów liczy 4 osoby<ref name=":1" />.

Napęd stanowi jeden [[Silnik o zapłonie samoczynnym|silnik wysokoprężny]] [[SDm6 Delfin]] o mocy 165 [[Koń mechaniczny|KM]] przy 2000 [[RPM (jednostka miary)|obr./min]]. Silnik ten napędza [[Przekładnia|przekładnię]] redukcyjno-nawrotową oraz pojedynczy [[Okrętowy wał napędowy|wał napędowy]] z jedną [[Śruba okrętowa|śrubą napędową]]. Kutry te mają jedną [[Płetwa sterowa|płetwę sterową]]. Energię elektryczną na jednostkach zapewnia [[Agregat prądotwórczy|zespół prądotwórczy]] ZE266/53 składający się z silnika Diesla SW266/E53 o mocy 46,5 KM i [[Prądnica prądu przemiennego|prądnicy prądu przemiennego]]{{Odn|Ciślak|1995|s=173}}.

Na wyposażenie elektroniczne jednostek (stan na 1995 rok) składał się [[radar]] nawigacyjny [[SRN-207]]A, odbiornik radionawigacyjny [[RYM-K]], [[radiostacja]] [[Fale metrowe|UKF]] [[R-619]] oraz [[radiotelefon]] [[FM-309|FM-309/2]]{{Odn|Ciślak|1995|s=173}}. Okręty te nie mają uzbrojenia<ref name=":1" />.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę|nazwisko=Ciślak|imię=Jarosław|tytuł=Polska Marynarka Wojenna 1995|rok=1995|wydawca=Lampart & Bellona|miejsce=Warszawa|strony=172-173|isbn=83-86776-00-5|odn=tak}}

[[Kategoria:Polskie okręty pomocnicze z okresu po 1945]]
[[Kategoria:Aktywne okręty pomocnicze polskiej Marynarki Wojennej]]

Kraj budowy: Polska

Użytkownicy: Polska

Stocznia: Tczewska Stocznia Rzeczna

Wyporność: pełna: 45 ton

Napęd: silnik wysokoprężny SDm6 Delfin o mocy 165 KM, napędzający jedną śrubę

Prędkość: 9,1 węzła


text:
# Kościół Najświętszego Zbawiciela w Warszawie
Kościół Najświętszego Zbawiciela – świątynia rzymskokatolicka przy placu Zbawiciela w dzielnicy Śródmieście w Warszawie. Jest to kościół parafii pod tym samym wezwaniem i sanktuarium diecezjalne Matki Zbawiciela.

## Historia kościoła
Plac Rotunda nieopodal Zamku Ujazdowskiego został w swej południowej części przeznaczony na sady i ogrody. W 1822 właściciel terenu Louis Lerand sprzedał część ogrodu Piotrowi Garnier, który zbudował w tym miejscu murowaną karczmę zwaną „czerwoną”.
Z inicjatywy księdza arcybiskupa, metropolity warszawskiego, Wincentego Chościaka-Popiela i woli mieszkańców Śródmieścia Południowego i Ujazdowa chcących uczcić jubileuszowy rok 1900 budową okazałej świątyni ukonstytuował się w 1899 Komitet Budowy Kościoła pod przewodnictwem księdza prałata Jakuba Siemca. W 1900 wykupiono teren pomiędzy ulicami Marszałkowską i Mokotowską. 12 października 1901 odbyła się uroczystość wmurowania kamienia węgielnego. Konkurs na projekt kościoła wygrał wprawdzie Stefan Szyller, ale realizację powierzono architektowi, autorowi m.in. kościoła św. Wojciecha na Woli i św. Floriana na Pradze, Józefowi Piusowi Dziekońskiemu – absolwentowi Szkoły Sztuk Pięknych w Warszawie i Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu. Świątynia zaprojektowana została na planie krzyża łacińskiego.
Kościół został częściowo udostępniony wiernym w 1903, a w 1907, po poświęceniu przez księdza prałata Siemca, przekazany w całości do użytku. Parafię pod wezwaniem Najświętszego Zbawiciela erygowano 1 stycznia 1911, zaś 23 października 1927 świątynia została konsekrowana przez biskupa Stanisława Galla. Pierwszym jej proboszczem został ks. Prałat Roman Rembeliński. Wybuch I wojny światowej spowodował, że prace związane z wykończeniem i dekoracją wnętrza toczyły się aż do wybuchu II wojny światowej.
W czasie II wojny światowej kościół uległ poważnym zniszczeniom. We wrześniu 1939 podczas bombardowań Warszawy pociski zniszczyły sygnaturkę, zachodnią wieżę i dach. Runął także w wyniku pożaru i uległ całkowitemu zniszczeniu żyrandol (największy spośród żyrandoli w ówczesnych kościołach warszawskich). Kolejne zniszczenia przyniósł rok 1944 gdy po upadku powstania warszawskiego Niemcy przystąpili do wyburzenia domów i świątyń. W tym celu założone zostały miny w dolnym kościele, mieszczącym się równolegle do poprzecznej nawy świątyni na linii: kaplica Matki Boskiej – zakrystia. Wybuch zdetonowanych min zniszczył całkowicie sklepienie dolnego kościoła i znajdującą się bezpośrednio nad nim kaplicę, uszkodził częściowo prezbiterium głównego ołtarza i górną część ambony, spowodował znaczne uszkodzenia stropu kościoła i witraży okiennych oraz doszczętnie zrujnował organy. Stopiły się dwa dzwony, trzeci okupanci zarekwirowali.
W okresie okupacji gromadzący tłumy wiernych kościół nawiedzali także ukrywający się Żydzi. Jeden z nich, Michał Zylberg, wspominał spędzony u Zbawiciela Jom Kipur w 1943: w pewnym momencie do garstki pogrążonych w skupieniu Izraelitów wyszedł ksiądz i zmówił modlitwę w intencji prześladowanych.
Podczas II wojny światowej posługę w parafii pełnił m.in. ks. Ignacy Subera.
Po zakończeniu wojny dzięki energii i staraniom ówczesnego administratora parafii ks. kanonika Konstantego Pogorzelskiego szybko zostały podjęte prace przygotowawcze do odbudowy zniszczeń według projektu architekta Wiesława Konowicza. Szczęśliwie nie zrealizowano planu dostosowania restaurowanego kościoła do zabudowy MDM. Nabożeństwa przeniesiono do ocalałego domu parafialnego na ulicy Mokotowskiej 13 – wykorzystując w tym celu salę widowiskową na której urządzono ołtarz (mieści się tam od 1949 Teatr Współczesny). 6 sierpnia 1946 w kościele odbył się pogrzeb ponad 5 ton prochów ofiar powstania warszawskiego, które następnie w 117 trumnach przetransportowano na powstający Cmentarz Powstańców Warszawy przy ul. Wolskiej w Warszawie.
Prace remontowe, mające na celu usunięcie najpoważniejszych zniszczeń, wywiezienie gruzu i doprowadzenie kościoła do stanu umożliwiającego odprawianie nabożeństw trwały do 1948 – wtedy to świątynia została udostępniona wiernym. Jednym z powojennych wikariuszy w tej parafii był ks. Florian Klewiado, późniejszy Generalny Dziekan Wojska Polskiego.
W 1965 roku świątynia została wpisana do rejestru zabytków.
3 grudnia 2006 kard. Józef Glemp podniósł kościół do rangi sanktuarium diecezjalnego - Sanktuarium Matki Zbawiciela (tytuł pochodzi od nazwy wizerunku Matki Bożej czczonej w kościele).
Świątynia pełni funkcję kościoła akademickiego dla Politechniki Warszawskiej (siedziba Duszpasterstwa Akademickiego „Sandał”).

## Architektura kościoła
Kościół Najświętszego Zbawiciela to trójnawowa bazylika z transeptem i kopułą na skrzyżowaniu naw, w stylu architektonicznym nawiązującym do form polskiego renesansu i baroku. Nad skrzyżowaniem naw istniała pierwotnie 20-metrowa sygnaturka, zniszczona w czasie bombardowań stolicy przez wojska niemieckie w 1939, po wojnie nieodbudowana. Na bryłę kościoła wpływ miał trójkątny kształt działki, na której go usytuowano, co pozwoliło na wzniesienie kaplicy Matki Bożej od strony ul. Marszałkowskiej i symetrycznie, obszernej zakrystii od strony ul. Mokotowskiej. Charakterystyczna główna fasada kościoła od strony placu Zbawiciela w formie kolumnowego portyku, flankowana jest dwiema wysmukłymi wieżami i ozdobiona rzeźbami św. Piotra i św. Pawła dłuta Feliksa Giecewicza.

### Kaplica i Obraz Matki Bożej
Świątynia ufundowana przez wiernych i wdzięcznych mieszkańców Warszawy zawsze posiadała tylko jedną kaplicę – Matki Zbawiciela. Nawiązuje ona w swej formie do kształtu Kaplicy Zygmuntowskiej katedry na Wawelu – siedzibie polskich królów. W zamyśle twórców ma podkreślać szczególne znaczenie, szczególną cześć jaką Maryja odbiera w Polsce, przypominać Jej szczególne miano, jakim obdarzyli ją Polacy – Królowej Polski.
Ołtarz został ufundowany przez Leopolda Hillera. Jest wykonany ze stiuku. Kaplica jest niezwykle pięknie ornamentowana, posiada bogate złocenia. Na bocznej ścianie znajduje się obraz, Wizja Św. Bernarda Michała Willmana.
Obraz Matki Zbawiciela został zamówiony przez Komitet Budowy Kościoła. Namalował go w 1909 znany artysta Franciszek Jędrzejczyk. Nabył – odpowiedzialny za Komitet – ks. prałat Jan Siemiec. Obraz ten został poświęcony na Jasnej Górze i uroczyście wprowadzony 8 grudnia 1909 roku przez przeora klasztoru o. Euzebiusza Rejmana. Wizerunek Matki Bożej jest malowidłem wykonanym na podłożu metalowym – cynkowym, które z kolei jest zamocowane do podłoża drewnianego. Wymiary obrazu: 130x87 cm.
Kopia wizerunku Jasnogórskiego przedstawia Maryję w pozycji frontalnej z Dzieciątkiem na lewym ręku. Prawą dłoń Matka Boża trzyma na piersiach, wskazując na swojego Syna. Spojrzenia Matki i Dzieciątka spoczywają na modlących się. Główka Dzieciątka jest zwrócona ku Matce, prawą dłonią wskazuje na nią, w lewej trzyma Ewangeliarz.
Twarz Maryi różni się nieco w swym wyrazie od oryginału. O Matce Bożej Jasnogórskiej mówi się, że ma spojrzenie przenikliwe i smutek na twarzy. Matka Zbawiciela ma zdecydowanie spojrzenie skupione na modlącym się, jednak z jej twarzy emanuje przede wszystkim nieziemski pokój.
Matka Boża i Dzieciątko posiadają nałożone sukienki. Są one wykonane na podłożu drewnianym. Na nim są wymodelowane formy z waty, pokryte atłasem i aksamitem na podszewce z cienkiego płótna lnianego. Atłas i aksamit stanowiące suknię Madonny i Dzieciątka są w kolorze czerwonym, płaszcz Maryi w kolorze niebieskim. Na materiał naszyte są różne ozdoby, kamienie półszlachetne oraz łańcuszki. Brzegi maforium, a także płaszcz Matki Bożej i sukienka Dzieciątka są wykończone sznurami drobnych perełek przyklejonych do złoconego podłoża.
Tło Wizerunku stanowią przymocowane do podłoża blachy mosiężne, przedstawiające cztery sceny z Ewangelii: Zwiastowanie, Boże Narodzenie, Naigrywanie (Cierniem ukoronowanie) i Biczowanie.
W roku 1994 została przeprowadzona gruntowna renowacja Obrazu.
Obraz został ukoronowany papieskimi koronami przez Jana Pawła II 13 czerwca 1999 na pl. Piłsudskiego w Warszawie.

### Wnętrze świątyni
- Ołtarz główny, poświęcony jest Zbawicielowi. Zbudowano go w 1922 według projektu Bolesława Żurakowskiego. W architektonicznej, stiukowej oprawie umieszczony jest krucyfiks. Nad nim kula ziemska z hierogramem w kartuszu IHS (Iesus Hominis Salvator = Jezus Zbawiciel Człowieka). Wyżej Kielich i Hostia, symbole Eucharystii, adorowane przez dwa anioły i przygniatające węża – szatana. Na cokołach po bokach ołtarza stać miały figury patronów Polski i Litwy – św. Stanisława i św Kazimierza. Po zniszczeniach wojennych ołtarz odbudowano w 1945.
- Ołtarz św. Ekspedyta projektu Stefana Szyllera.
- Ambona, projektu Stefana Szyllera (1929).
- Dwa obrazy Michaela Willmanna „Wizja św. Augustyna” i „Wizja św. Bernarda” z XVII w., pierwotnie dla opactwa w Lubiążu.
- Chrzcielnica ufundowana w 1919 przez Tadeusza Bernharda jako wotum za szczęśliwy powrót z Rosji. Wykuta jest z jednego bloku czerwonego granitu, posiada bogato zdobioną pokrywę z brązu wykonaną w pracowni Braci Łopieńskich. Nad chrzcielnicą słynąca łaskami ikona Matki Bożej Nieustającej Pomocy.
- Organy – pierwszy instrument został zbudowany w 1912 przez pracownię Jana Tuczka z Kutnej Hory. Obecne organy parafii Zbawiciela budowane były w latach siedemdziesiątych przez firmę „Janusz i Zygmunt Kamińscy” na bazie pierwotnej szafy organowej z pozostawieniem niektórych głosów oraz wiatrowni. Obecnie organy posiadają 59 głosów (w tym 10 językowych) obsługiwanych 4 manuałami (poprzedni instrument miał 3 manuały). Zmieniono także trakturę organów z pneumatycznej na elektropneumatyczną.
- Pod chórem organowym znajduje się m.in. tablica poświęcona pamięci ks. dra Marcelego Nowakowskiego, proboszcza parafii od 1926, rozstrzelanego w Palmirach w 1940.

## Pozostałe informacje
- 7 września 1922 w kościele odbył się chrzest Krzysztofa Kamila Baczyńskiego[9].
- W lewej nawie świątyni znajduje się fragment mozaiki – anioł z tympanonu głównego portalu zburzonego soboru św. Aleksandra Newskiego w Warszawie[10].
- Podczas wichury 5 września 2016 z prawej wieży kościoła spadł krzyż i spadając wbił się w dach świątyni[11].
- 7 maja 2019 odsłonięte w kościele popiersie gen. Józefa Hallera, który modlił się w tym miejscu przed Bitwą Warszawską w 1920[12].
- Przy kościele działa Duszpasterstwo Akademickie „Sandał”.

wikiname: plwiki

in_language: pl

wikitext:
{{Świątynia chrześcijańska infobox
 |nazwa                     = Kościół Najświętszego Zbawiciela Sanktuarium Matki Zbawiciela
 |nazwa miejscowa           =
 |zabytek                   = 708 z dnia 1.07.1965<ref name="NID" />
 |funkcja świątyni          = [[kościół parafialny]]
[[sanktuarium]]
 |grafika                   = Kościół Najświętszego Zbawiciela w Warszawie 2019c.jpg
 |opis grafiki              = Świątynia od strony [[Plac Zbawiciela w Warszawie|placu Zbawiciela]]
 |państwo                   = mazowieckie
 |miejscowość               = [[Warszawa]]
 |adres                     = pl. Zbawiciela 1, 00-639 Warszawa
 |wyznanie                  = [[Kościół katolicki|katolickie]]
 |kościół                   = [[Kościół łaciński|rzymskokatolicki]]
 |administratura nazwa      = [[Parafia Najświętszego Zbawiciela w Warszawie|Najświętszego Zbawiciela w Warszawie]]
 |administratura typ        = [[Parafia]]
 |tytuł świątyni            =
 |data nadania              =
 |nadający tytuł            =
 |dedykacja świątyni        = Najświętszego Zbawiciela
 |dzień wspomnienia         =
 |relikwie                  =
 |cudowne wizerunki         = Matka Zbawiciela
 |data powołania            = [[1911]]
 |data dekretu              =
 |dekret wydał              =
 |data rozpoczęcia budowy   = [[1901]]
 |data zakończenia budowy   = [[1927]]
 |data konsekracji          = 23 października 1927
 |data zamknięcia           =
 |aktualne przeznaczenie    =
 |data zniszczenia          =
 |data odbudowy             =
 |data reaktywacji          =
 |poprzednie wyznanie       =
 |fundator                  =
 |zniszczona przez          =
 |plan świątyni             =
 |opis planu                =
 |styl                      =
 |architekt                 = [[Józef Pius Dziekoński]]
[[Ludwik Panczakiewicz]]
[[Władysław Żychlewicz]]
 |materiał budowlany        = [[cegła]], [[beton]]
 |liczba wiernych           =
 |powierzchnia              =
 |wysokość                  =
 |długość                   =
 |szerokość                 =
 |liczba wież               = 2
 |wysokość wieży            =
 |liczba kopuł              =
 |średnica kopuły zew       =
 |wysokość kopuły zew       =
 |liczba ikonostasów        =
 |liczba ołtarzy            =
 |wezwania ołtarzy bocznych = św. Józefa, św. Ekspedyta, św. Teresy od Dzieciątka Jezus, św. Michała Archanioła
 |liczba naw                = 3
 |szerokość nawy głównej    =
 |wysokość nawy głównej     =
 |szerokość nawy bocznej    =
 |wysokość nawy bocznej     =
 |szerokość transeptu       =
 |liczba głosów             = 59
 |liczba manuałów           = 4
 |typ dzwonnicy             =
 |nazwa dzwonu              =
 |kod mapy                  = Warszawa
 |współrzędne               = 52°13′08.53″ N, 21°01′04.37″ E
 |commons                   = Category:Salvator church in Warsaw
 |www                       = http://parafiazbawiciela.org/
}}
[[Plik:Plac Zbawiciela w Warszawie przed 1933.jpg|thumb|Kościół Najświętszego Zbawiciela przed 1939]]
[[Plik:Plac Zbawiciela w Warszawie po wojnie.jpg|thumb|Powojenna odbudowa świątyni]]
[[Plik:Wnętrze Kościół Najświętszego Zbawiciela w Warszawie 2019.jpg|thumb|Wnętrze świątyni]]
'''Kościół Najświętszego Zbawiciela''' – świątynia [[Kościół łaciński|rzymskokatolicka]] przy [[Plac Zbawiciela w Warszawie|placu Zbawiciela]] w dzielnicy [[Śródmieście (Warszawa)|Śródmieście]] w [[Warszawa|Warszawie]]. Jest to kościół [[Parafia Najświętszego Zbawiciela w Warszawie|parafii]] pod tym samym wezwaniem i sanktuarium diecezjalne Matki Zbawiciela.

== Historia kościoła ==
[[Plik:Kościół Najświętszego Zbawiciela w Warszawie 01.jpg|mały|Kościół, widok z [[Pałac Kultury i Nauki|PKiN]]]]
Plac Rotunda nieopodal [[Zamek Ujazdowski w Warszawie|Zamku Ujazdowskiego]] został w swej południowej części przeznaczony na sady i ogrody. W 1822 właściciel terenu Louis Lerand sprzedał część ogrodu [[Garnier|Piotrowi Garnier]], który zbudował w tym miejscu murowaną karczmę zwaną „czerwoną”.

Z inicjatywy księdza arcybiskupa, metropolity warszawskiego, [[Wincenty Teofil Popiel|Wincentego Chościaka-Popiela]] i woli mieszkańców [[Śródmieście Południowe|Śródmieścia Południowego]] i [[Ujazdów (Warszawa)|Ujazdowa]] chcących uczcić jubileuszowy rok 1900 budową okazałej świątyni ukonstytuował się w 1899 Komitet Budowy Kościoła pod przewodnictwem księdza prałata Jakuba Siemca. W 1900 wykupiono teren pomiędzy ulicami [[Ulica Marszałkowska w Warszawie|Marszałkowską]] i [[Ulica Mokotowska w Warszawie|Mokotowską]]. 12 października 1901 odbyła się uroczystość wmurowania kamienia węgielnego. Konkurs na projekt kościoła wygrał wprawdzie [[Stefan Szyller (architekt)|Stefan Szyller]], ale realizację powierzono architektowi, autorowi m.in. kościoła św. Wojciecha na Woli i św. Floriana na Pradze, [[Józef Pius Dziekoński|Józefowi Piusowi Dziekońskiemu]] – absolwentowi Szkoły Sztuk Pięknych w Warszawie i Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu. Świątynia zaprojektowana została na planie [[Krzyż łaciński|krzyża łacińskiego]].

Kościół został częściowo udostępniony wiernym w 1903, a w 1907, po poświęceniu przez księdza prałata Siemca, przekazany w całości do użytku. Parafię pod wezwaniem Najświętszego Zbawiciela erygowano 1 stycznia 1911, zaś 23 października 1927 świątynia została konsekrowana przez biskupa [[Stanisław Gall|Stanisława Galla]]. Pierwszym jej proboszczem został ks. Prałat Roman Rembeliński. Wybuch [[I wojna światowa|I wojny światowej]] spowodował, że prace związane z wykończeniem i dekoracją wnętrza toczyły się aż do wybuchu [[II wojna światowa|II wojny światowej]].

W czasie II wojny światowej kościół uległ poważnym zniszczeniom. We wrześniu 1939 podczas bombardowań Warszawy pociski zniszczyły sygnaturkę, zachodnią wieżę i dach. Runął także w wyniku pożaru i uległ całkowitemu zniszczeniu żyrandol (największy spośród żyrandoli w ówczesnych kościołach warszawskich). Kolejne zniszczenia przyniósł rok 1944 gdy po upadku [[Powstanie warszawskie|powstania warszawskiego]] Niemcy przystąpili do wyburzenia domów i świątyń. W tym celu założone zostały miny w dolnym kościele, mieszczącym się równolegle do poprzecznej nawy świątyni na linii: kaplica [[Matka Boża|Matki Boskiej]] – zakrystia. Wybuch zdetonowanych min zniszczył całkowicie sklepienie dolnego kościoła i znajdującą się bezpośrednio nad nim kaplicę, uszkodził częściowo prezbiterium głównego ołtarza i górną część ambony, spowodował znaczne uszkodzenia stropu kościoła i witraży okiennych oraz doszczętnie zrujnował organy. Stopiły się dwa dzwony, trzeci okupanci zarekwirowali.

W okresie okupacji gromadzący tłumy wiernych kościół nawiedzali także ukrywający się Żydzi. Jeden z nich, Michał Zylberg, wspominał spędzony u Zbawiciela [[Jom Kipur]] w 1943: ''w pewnym momencie do garstki pogrążonych w skupieniu [[Żydzi|Izraelitów]] wyszedł ksiądz i zmówił modlitwę w intencji prześladowanych''.

Podczas II wojny światowej posługę w parafii pełnił m.in. ks. [[Ignacy Subera]]<ref>{{Cytuj stronę |url = http://bazhum.muzhp.pl/media//files/Prawo_Kanoniczne_kwartalnik_prawno_historyczny/Prawo_Kanoniczne_kwartalnik_prawno_historyczny-r1977-t20-n1_2/Prawo_Kanoniczne_kwartalnik_prawno_historyczny-r1977-t20-n1_2-s5-9/Prawo_Kanoniczne_kwartalnik_prawno_historyczny-r1977-t20-n1_2-s5-9.pdf |tytuł = Marian Fąka, ''Ks. prof. Ignacy Subera'', „Prawo Kanoniczne” 20 (1977) nr 1-2, s. 5–9 |opublikowany = muzhp.pl |data dostępu = 2017-09-03}}</ref>.

Po zakończeniu wojny dzięki energii i staraniom ówczesnego administratora parafii ks. kanonika Konstantego Pogorzelskiego szybko zostały podjęte prace przygotowawcze do odbudowy zniszczeń według projektu architekta Wiesława Konowicza. Szczęśliwie nie zrealizowano planu dostosowania restaurowanego kościoła do zabudowy [[Marszałkowska Dzielnica Mieszkaniowa|MDM]]. Nabożeństwa przeniesiono do ocalałego domu parafialnego na ulicy [[Ulica Mokotowska w Warszawie|Mokotowskiej]] 13 – wykorzystując w tym celu salę widowiskową na której urządzono ołtarz (mieści się tam od 1949 [[Teatr Współczesny w Warszawie|Teatr Współczesny]]). 6 sierpnia 1946 w kościele odbył się pogrzeb ponad 5 ton prochów ofiar powstania warszawskiego, które następnie w 117 trumnach przetransportowano na powstający [[Cmentarz Powstańców Warszawy]] przy ul. Wolskiej w Warszawie<ref>{{Cytuj |tytuł = 75 lat temu został otwarty Cmentarz Powstańców Warszawy |data dostępu = 2021-07-28 |opublikowany = dzieje.pl |url = https://dzieje.pl/wiadomosci/75-lat-temu-zostal-otwarty-cmentarz-powstancow-warszawy |język = pl}}</ref><ref>{{Cytuj |tytuł = Ekshumacja i pogrzeb {{!}} Repozytorium Cyfrowe Filmoteki Narodowej |data dostępu = 2021-07-28 |opublikowany = repozytorium.fn.org.pl |url = http://repozytorium.fn.org.pl/?q=pl/node/4665 |język = pl}}</ref>.

Prace remontowe, mające na celu usunięcie najpoważniejszych zniszczeń, wywiezienie gruzu i doprowadzenie kościoła do stanu umożliwiającego odprawianie nabożeństw trwały do 1948 – wtedy to świątynia została udostępniona wiernym. Jednym z powojennych wikariuszy w tej parafii był ks. [[Florian Klewiado]], późniejszy [[Generalny Dziekanat Wojska Polskiego|Generalny Dziekan Wojska Polskiego]]<ref>{{Cytuj |url=https://parafiazbawiciela.org/ksieza/ |tytuł=Księża |opublikowany=parafiazbawiciela.org |data dostępu=2018-09-09}}</ref>.

W 1965 roku świątynia została wpisana do [[Rejestr zabytków (Polska)|rejestru zabytków]]<ref name="NID">{{Cytuj stronę |url = https://nid.pl/zasoby/rejestr-zabytkow-zasoby/ |tytuł = Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków (księga A) - stan na 30 czerwca 2024 roku. Woj. mazowieckie (Warszawa) |praca = Narodowy Instytut Dziedzictwa |opublikowany = nid.pl |strony = 23 |data dostępu = 2024-07-25}}</ref>.

3 grudnia 2006 kard. [[Józef Glemp]] podniósł kościół do rangi [[sanktuarium diecezjalne]]go - Sanktuarium Matki Zbawiciela (tytuł pochodzi od nazwy wizerunku Matki Bożej czczonej w kościele)<ref>{{Cytuj |autor =  |tytuł = Dekret erekcyjny sanktuarium diecezjalnego |data = 2006-12-03 |url = http://parafiazbawiciela.org/wp-content/uploads/2018/05/dekret-erekcyjny-sanktuarium.jpg |data dostępu = 2019-11-27}}</ref>.

Świątynia pełni funkcję kościoła akademickiego dla [[Politechnika Warszawska|Politechniki Warszawskiej]] (siedziba [[Duszpasterstwo Akademickie „Sandał”|Duszpasterstwa Akademickiego „Sandał”]])<ref>{{Cytuj |tytuł = Historia |data = 2014-12-04 |data dostępu = 2019-11-27 |opublikowany = PARAFIA ZBAWICIELA |url = http://parafiazbawiciela.org/historia/ |język = pl}}</ref>.

== Architektura kościoła ==
Kościół Najświętszego Zbawiciela to [[Nawa|trójnawowa]] bazylika z [[transept]]em i [[kopuła (architektura)|kopułą]] na skrzyżowaniu [[nawa|naw]], w stylu architektonicznym nawiązującym do form polskiego [[renesans]]u i [[barok]]u. Nad skrzyżowaniem naw istniała pierwotnie 20-metrowa [[Sygnaturka (wieża)|sygnaturka]], zniszczona w czasie bombardowań stolicy przez wojska niemieckie w 1939, po wojnie nieodbudowana<ref>{{Cytuj |autor = Marek Sztorc |tytuł = Warszawa - Śródmieście, kościół Najświętszego Zbawiciela |data dostępu = 2021-07-28 |opublikowany = www.zabytkowekoscioly.net |url = http://www.zabytkowekoscioly.net/index.php/mazowieckie/431-warszawa-kosciol-najswietszego-zbawiciela |język = pl}}</ref>. Na bryłę kościoła wpływ miał trójkątny kształt działki, na której go usytuowano, co pozwoliło na wzniesienie kaplicy Matki Bożej od strony [[Ulica Marszałkowska w Warszawie|ul. Marszałkowskiej]] i symetrycznie, obszernej [[zakrystia|zakrystii]] od strony ul. Mokotowskiej. Charakterystyczna główna fasada kościoła od strony placu Zbawiciela w formie kolumnowego portyku, flankowana jest dwiema wysmukłymi wieżami i ozdobiona rzeźbami św. Piotra i św. Pawła dłuta [[Feliks Giecewicz|Feliksa Giecewicza]].

=== Kaplica i Obraz Matki Bożej ===
Świątynia ufundowana przez wiernych i wdzięcznych mieszkańców Warszawy zawsze posiadała tylko jedną kaplicę – Matki Zbawiciela. Nawiązuje ona w swej formie do kształtu [[Kaplica Zygmuntowska na Wawelu|Kaplicy Zygmuntowskiej katedry na Wawelu]] – siedzibie polskich królów. W zamyśle twórców ma podkreślać szczególne znaczenie, szczególną cześć jaką Maryja odbiera w Polsce, przypominać Jej szczególne miano, jakim obdarzyli ją Polacy – Królowej Polski.

Ołtarz został ufundowany przez Leopolda Hillera. Jest wykonany ze [[stiuk]]u. Kaplica jest niezwykle pięknie ornamentowana, posiada bogate złocenia. Na bocznej ścianie znajduje się obraz, ''[[Wizja św. Bernarda (obraz Michaela Willmanna)|Wizja Św. Bernarda]]'' [[Michael Willmann|Michała Willmana]].

Obraz Matki Zbawiciela został zamówiony przez Komitet Budowy Kościoła. Namalował go w 1909 znany artysta Franciszek Jędrzejczyk. Nabył – odpowiedzialny za Komitet – ks. prałat Jan Siemiec. Obraz ten został poświęcony na [[Jasna Góra|Jasnej Górze]] i uroczyście wprowadzony 8 grudnia 1909 roku przez przeora klasztoru [[Przeorowie klasztoru na Jasnej Górze|o. Euzebiusza Rejmana]]. Wizerunek Matki Bożej jest malowidłem wykonanym na podłożu metalowym – [[cynk]]owym, które z kolei jest zamocowane do podłoża drewnianego. Wymiary obrazu: 130x87 cm.

Kopia wizerunku [[Jasna Góra|Jasnogórskiego]] przedstawia [[Maria z Nazaretu|Maryję]] w pozycji frontalnej z Dzieciątkiem na lewym ręku. Prawą dłoń [[Matka Boża]] trzyma na piersiach, wskazując na swojego Syna. Spojrzenia Matki i Dzieciątka spoczywają na modlących się. Główka Dzieciątka jest zwrócona ku Matce, prawą dłonią wskazuje na nią, w lewej trzyma [[Ewangeliarz]].

Twarz [[Maria z Nazaretu|Maryi]] różni się nieco w swym wyrazie od oryginału. O [[Matka Boża|Matce Bożej]] [[Jasna Góra|Jasnogórskiej]] mówi się, że ma spojrzenie przenikliwe i smutek na twarzy. Matka Zbawiciela ma zdecydowanie spojrzenie skupione na modlącym się, jednak z jej twarzy emanuje przede wszystkim nieziemski pokój.

[[Matka Boża]] i Dzieciątko posiadają nałożone sukienki. Są one wykonane na podłożu drewnianym. Na nim są wymodelowane formy z waty, pokryte [[atłas]]em i [[aksamit]]em na podszewce z cienkiego [[Płótno|płótna]] [[len|lnianego]]. Atłas i aksamit stanowiące suknię [[Matka Boża|Madonny]] i Dzieciątka są w kolorze czerwonym, płaszcz Maryi w kolorze niebieskim. Na materiał naszyte są różne ozdoby, kamienie półszlachetne oraz łańcuszki. Brzegi maforium, a także płaszcz Matki Bożej i sukienka Dzieciątka są wykończone sznurami drobnych perełek przyklejonych do złoconego podłoża.

Tło Wizerunku stanowią przymocowane do podłoża blachy mosiężne, przedstawiające cztery sceny z Ewangelii: [[Zwiastowanie Pańskie|Zwiastowanie]], [[Boże Narodzenie]], Naigrywanie (Cierniem ukoronowanie) i [[Chłosta|Biczowanie]].

W roku 1994 została przeprowadzona gruntowna renowacja Obrazu.

Obraz został ukoronowany papieskimi koronami przez Jana Pawła II 13 czerwca 1999 na pl. Piłsudskiego w Warszawie.

=== Wnętrze świątyni ===
* Ołtarz główny, poświęcony jest Zbawicielowi. Zbudowano go w 1922 według projektu Bolesława Żurakowskiego. W architektonicznej, stiukowej oprawie umieszczony jest [[krucyfiks]]. Nad nim kula ziemska z hierogramem w kartuszu IHS (Iesus Hominis Salvator = Jezus Zbawiciel Człowieka). Wyżej Kielich i [[Hostia]], symbole Eucharystii, adorowane przez dwa anioły i przygniatające węża – szatana. Na cokołach po bokach ołtarza stać miały figury patronów [[Polska|Polski]] i [[Litwa|Litwy]] – św. Stanisława i św Kazimierza. Po zniszczeniach wojennych ołtarz odbudowano w 1945.
* Ołtarz [[Święty Ekspedyt|św. Ekspedyta]] projektu Stefana Szyllera.
* [[ambona (architektura)|Ambona]], projektu Stefana Szyllera (1929).
* Dwa obrazy [[Michael Willmann|Michaela Willmanna]] „Wizja św. Augustyna” i „Wizja św. Bernarda” z XVII w., pierwotnie dla [[Opactwo Cystersów w Lubiążu|opactwa w Lubiążu]].
* [[Chrzcielnica]] ufundowana w 1919 przez Tadeusza Bernharda jako wotum za szczęśliwy powrót z [[Rosja|Rosji]]. Wykuta jest z jednego bloku czerwonego granitu, posiada bogato zdobioną pokrywę z brązu wykonaną w pracowni [[Bracia Łopieńscy|Braci Łopieńskich]]. Nad chrzcielnicą słynąca łaskami ikona Matki Bożej Nieustającej Pomocy.
* [[Organy]] – pierwszy instrument został zbudowany w 1912 przez pracownię Jana Tuczka z Kutnej Hory. Obecne organy parafii Zbawiciela budowane były w latach siedemdziesiątych przez firmę „Janusz i Zygmunt Kamińscy” na bazie pierwotnej szafy organowej z pozostawieniem niektórych głosów oraz wiatrowni. Obecnie organy posiadają 59 głosów (w tym 10 językowych) obsługiwanych 4 [[Organy#Klawiatury|manuałami]] (poprzedni instrument miał 3 manuały). Zmieniono także trakturę organów z pneumatycznej na elektropneumatyczną.
* Pod chórem organowym znajduje się m.in. tablica poświęcona pamięci ks. dra [[Marceli Nowakowski|Marcelego Nowakowskiego]], proboszcza parafii od 1926, rozstrzelanego w Palmirach w 1940.

== Pozostałe informacje ==
* 7 września 1922 w kościele odbył się chrzest [[Krzysztof Kamil Baczyński|Krzysztofa Kamila Baczyńskiego]]<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Budzyński |imię = Wiesław |tytuł = Śladami Baczyńskiego |wydawca = Muzeum Historyczne m.st. Warszawy |miejsce = Warszawa |data = 2009 |strony = 30 |isbn = 978-83-88477-92-8}}</ref>.
* W lewej nawie świątyni znajduje się fragment mozaiki – anioł z [[tympanon]]u głównego portalu zburzonego [[Sobór św. Aleksandra Newskiego w Warszawie|soboru św. Aleksandra Newskiego]] w Warszawie<ref>{{Cytuj książkę |nazwisko = Przeciszewski |imię = Paweł |tytuł = Warszawa. Prawosławie i rosyjskie dziedzictwo |wydawca = Agencja Wydawnicza Egros |miejsce = Warszawa |data = 2011 |strony = 129 |isbn = 978-83-89986-73-3}}</ref>.
* Podczas wichury 5 września 2016 z prawej wieży kościoła spadł krzyż i spadając wbił się w dach świątyni<ref>{{Cytuj |tytuł = Bez krzyża na kościele |czasopismo = [[Gazeta Wyborcza|Gazeta Stołeczna]] |s= 3 |data = 6 września 2016}}</ref>.
* 7 maja 2019 odsłonięte w kościele popiersie gen. Józefa Hallera, który modlił się w tym miejscu przed Bitwą Warszawską w 1920<ref>{{Cytuj |tytuł = Odsłonięcie popiersia „Błękitnego Generała” |data = 2019-05-08 |data dostępu = 2019-11-27 |opublikowany = PARAFIA ZBAWICIELA |url = http://parafiazbawiciela.org/2019/odsloniecie-popiersia-blekitnego-generala/ |język = pl}}</ref>.
* Przy kościele działa [[Duszpasterstwo Akademickie „Sandał”]].

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://parafiazbawiciela.org/ Strona parafii Najświętszego Zbawiciela w Warszawie]
* [https://polona.pl/search/?filters=keyword:%22Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Naj%C5%9Bwi%C4%99tszego_Zbawiciela_(Warszawa)%22,public:1,hasTextContent:0  Archiwalne widoki kościoła] w bibliotece [[Polona]]

[[Kategoria:Warszawskie kościoły archidiecezji warszawskiej|Najświętszego Zbawiciela]]
[[Kategoria:Zabytkowe kościoły w Warszawie|Zbawiciela]]
[[Kategoria:Świątynie pod wezwaniem Najświętszego Zbawiciela|Warszawa]]
[[Kategoria:Budynki projektu Józefa Piusa Dziekońskiego]]
[[Kategoria:Budynki przy ulicy Marszałkowskiej w Warszawie]]
[[Kategoria:Śródmieście Południowe]]
[[Kategoria:Sanktuaria maryjne w archidiecezji warszawskiej|Warszawa]]
[[Kategoria:Budynki w Polsce oddane do użytku w 1927|Warszawa]]

Państwo: Polska

Województwo: mazowieckie

Miejscowość: Warszawa

Adres: pl. Zbawiciela 1, 00-639 Warszawa

Wyznanie: katolickie

Kościół: rzymskokatolicki

Parafia: Najświętszego Zbawiciela w Warszawie

Wezwanie: Najświętszego Zbawiciela

Cudowne wizerunki: Matka Zbawiciela

Data poświęcenia: 23 października 1927

Architekt: Józef Pius Dziekoński · Ludwik Panczakiewicz · Władysław Żychlewicz

Świątynia · • materiał bud.: · • cegła, beton

Wieża kościelna · • liczba wież: · 2

Ołtarz · • wezwania ołtarzy bocznych: · św. Józefa, św. Ekspedyta, św. Teresy od Dzieciątka Jezus, św. Michała Archanioła


text:
# Bućki II
Bućki II (biał. Будзькі; ros. Будьки) – dawniej wieś. Obecnie część wsi Bućki na Białorusi, w obwodzie mińskim, w rejonie wilejskim, w sielsowiecie Chocieńczyce.
Dawniej używane nazwy – Bućki II, Budźki II.

## Historia
W czasach zaborów wieś w powiecie wilejskim, w guberni wileńskiej Imperium Rosyjskiego.
W latach 1921–1945 wieś leżała w Polsce, w województwie wileńskim, w powiecie wilejskim, w gminie Chocieńczyce.
Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku wsie Bućki I i Bućki II zamieszkiwało 212 osób, 166 było wyznania rzymskokatolickiego a 46 prawosławnego. Jednocześnie 175 mieszkańców zadeklarowało polską, 36 białoruską a 1 rosyjską przynależność narodową. Były tu 34 budynki mieszkalne. W 1931 Bućki II w 18 domach zamieszkiwało 98 osób.
Wierni należeli do parafii rzymskokatolickiej w Radoszkowicach i prawosławnej w Chocieńczycach. Miejscowość podlegała pod Sąd Grodzki w Ilji i Okręgowy w Wilnie; właściwy urząd pocztowy mieścił się w Chocieńczycach.
W wyniku napaści ZSRR na Polskę we wrześniu 1939 miejscowość znalazła się pod okupacją sowiecką. 2 listopada została włączona do Białoruskiej SRR. Od czerwca 1941 roku pod okupacją niemiecką. W 1944 miejscowość została ponownie zajęta przez wojska sowieckie i włączona do Białoruskiej SRR.
Od 1991 w składzie niepodległej Białorusi.

title: Bućki II

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Bućki II
 |nazwa oryginalna             = {{k|be|Будзькі}}
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |alt zdjęcia                  =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = BY-MI
 |1. jednostka administracyjna =
 |2. jednostka administracyjna = [[rejon wilejski|wilejski]]
 |3. jednostka administracyjna = [[Sielsowiet Chocieńczyce|Chocieńczyce]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2009
 |liczba ludności              =
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     = obwód miński # Białoruś # Polska
 |wariant mapy                 = 1939
 |współrzędne                  = 54°15′12″N, 27°21′01″E
 |commons                      =
 |www                          =
}}
{{ISG|Budźki|Budźki}}
'''Bućki II''' ({{w języku|be|Будзькі}}; {{w języku|ru|Будьки}}) – dawniej wieś. Obecnie część wsi [[Bućki (rejon wilejski)|Bućki]] na [[Białoruś|Białorusi]], w [[Obwód miński|obwodzie mińskim]], w [[Rejon wilejski|rejonie wilejskim]], w [[Sielsowiet Chocieńczyce|sielsowiecie Chocieńczyce]].

Dawniej używane nazwy – Bućki II, Budźki II.

== Historia ==
W czasach [[Ziemie Rzeczypospolitej pod zaborami|zaborów]] wieś w powiecie wilejskim, w [[Gubernia wileńska|guberni wileńskiej]] [[Imperium Rosyjskie|Imperium Rosyjskiego]]<ref>{{SgKP|XV_cz.1|213|Budźki, wieś, powiat dzisieński, gmina Chocieńczyce}}</ref>.

W latach 1921–1945 wieś leżała w [[II Rzeczpospolita|Polsce]], w [[Województwo wileńskie (II Rzeczpospolita)|województwie wileńskim]]<ref name="uwaga12222" group="uwaga">Przynależność wojewódzka zmieniała się. Wieś leżała w [[Województwo nowogródzkie (II Rzeczpospolita)|województwie nowogródzkim]] (1921–1922), w [[Ziemia Wileńska|Ziemi Wileńskiej]] (1922–1926) i w województwie wileńskim (od 1926).</ref>, w [[Powiat wilejski|powiecie wilejskim]], w [[Chocieńczyce (gmina)|gminie Chocieńczyce]].

Według [[Pierwszy Powszechny Spis Ludności|Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku]] wsie Bućki I i Bućki II zamieszkiwało 212 osób, 166 było wyznania rzymskokatolickiego a 46 prawosławnego. Jednocześnie 175 mieszkańców zadeklarowało polską, 36 białoruską a 1 rosyjską przynależność narodową. Były tu 34 budynki mieszkalne<ref name=":02222222222">{{Cytuj |autor =  |tytuł = Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. |data = 1924 |wolumin = 7, część 2 |s = 78}}</ref>. W [[Drugi Powszechny Spis Ludności|1931]] Bućki II w 18 domach zamieszkiwało 98 osób<ref name=":12222">{{Cytuj |autor =  |tytuł = Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej |data = 1938 |wolumin = 1 |miejsce = Warszawa |s = 57}}</ref>.

Wierni należeli do parafii rzymskokatolickiej w [[Radoszkowice (rejon wilejski)|Radoszkowicach]] i [[Parafia Narodzenia NMP w Chocieńczycach|prawosławnej]] w [[Chocieńczyce|Chocieńczycach]]. Miejscowość podlegała pod Sąd Grodzki w [[Ilia (agromiasteczko)|Ilji]] i Okręgowy w [[Wilno|Wilnie]]; właściwy urząd pocztowy mieścił się w Chocieńczycach<ref name=":0222222">{{Cytuj |autor =  |tytuł = Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej z oznaczeniem terytorjalnie im właściwych władz i urzędów oraz urządzeń komunikacyjnych |data = 1933 |miejsce = Przemyśl, Warszawa |s = 193}}</ref>.

W wyniku [[Agresja ZSRR na Polskę|napaści ZSRR na Polskę]] we wrześniu 1939 miejscowość znalazła się pod okupacją sowiecką. 2 listopada została włączona do [[Białoruska Socjalistyczna Republika Radziecka|Białoruskiej SRR]]<ref>https://www.senat.gov.pl/gfx/senat/pl/senatopracowania/70/plik/m-631.pdf.</ref><ref>{{encyklopedia PWN|id=3950665|tytuł=okupacja sowiecka ziem polskich|data dostępu=2021-04-03}}</ref>. Od czerwca 1941 roku pod okupacją niemiecką. W 1944 miejscowość została ponownie zajęta przez wojska sowieckie i włączona do Białoruskiej SRR<ref>{{Cytuj |autor = Piotr Eberhardt |tytuł = Formowanie się polskiej granicy wschodniej po II wojnie światowej |czasopismo = Dzieje Najnowsze |data = 2018 |wolumin = Rocznik L – 2018 |numer = 2 |s = 95–100}}</ref>.

Od 1991 w składzie niepodległej Białorusi.

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==

* {{SgKP|XV_cz.1|213|Budźki, wieś, powiat dzisieński, gmina Chocieńczyce}}
{{Gmina Chocieńczyce (II Rzeczpospolita)}}
[[Kategoria:Wsie w rejonie wilejskim]]
[[Kategoria:Wsie w powiecie wilejskim (II Rzeczpospolita)]]

title: Bućki IIБудзькі

Państwo: Białoruś

Obwód: miński

Rejon: wilejski

Sielsowiet: Chocieńczyce


text:
# Wobrécken
Wobrécken – dzielnica (Quartier) miasta Esch-sur-Alzette, w południowym Luksemburgu, w kantonie Esch-sur-Alzette. Do 3 października 2015 miejscowość leżała w dystrykcie Luksemburg.

title: Wobrécken

wikitext:
{{Dzielnica infobox
 |herb miasta                  =
 |dopełniacz nazwy miasta      = [[Esch-sur-Alzette]]
 |nazwa                        = Wobrécken
 |nazwa oryginalna             =
 |status                       =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             = Wobrécken
 |dewiza                       =
 |państwo                      = Luksemburg
 |miasto                       = [[Esch-sur-Alzette]]
 |1. jednostka administracyjna    =
 |2. jednostka administracyjna    = [[Kanton Esch-sur-Alzette|Esch-sur-Alzette]]
 |3. jednostka administracyjna    =
 |4. jednostka administracyjna    =
 |typ jednostki podziału       =
 |jednostka podziału           =
 |data założenia               =
 |prawa miejskie               =
 |w granicach miasta           =
 |SIMC                         =
 |zarządzający                 =
 |stanowisko zarządzającego    =
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |liczba ludności              =
 |rok                          =
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |nazwa podziału               =
 |podział                      =
 |plan                         =
 |nazwa mapy                   =
 |mapa                         = Esch-Uelzecht commune map.png
 |opis mapy                    =
 |kod mapy                     =
 |współrzędne                  = 49°29′N 5°58′E
 |commons                      =
 |wikinews                     =
 |www                          =
}}
'''Wobrécken''' – dzielnica ''(Quartier)''<ref>[https://www.esch.lu Oficjalna strona miasta]</ref> miasta [[Esch-sur-Alzette]], w południowym [[Luksemburg]]u, w kantonie [[Kanton Esch-sur-Alzette|Esch-sur-Alzette]]. Do 3 października 2015 miejscowość leżała w dystrykcie [[Dystrykt Luksemburg|Luksemburg]].

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Esch-sur-Alzette}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Dzielnice Esch-sur-Alzette]]
[[Kategoria:Kanton Esch-sur-Alzette]]

title: Wobrécken

Państwo: Luksemburg

Kanton: Esch-sur-Alzette

Miasto: Esch-sur-Alzette


text:
# Ihar Łosik
Ihar Alaksandrawicz Łosik (biał. Ігар Аляксандравіч Лосік; ur. 20 maja 1992 w Baranowiczach) – białoruski bloger, administrator kanału Białoruś mózgu, opozycjonista i więzień polityczny.

## Życiorys
Łosik ukończył studia na Uniwersytecie w Baranowiczach w 2015 roku. W latach 2015–2016 otrzymał stypendium dla dziennikarzy imienia prezydenta Czech Václava Havla.
Bloger został zatrzymany przez władze białoruskie 25 czerwca 2020 r. Oskarżono go o organizowanie i przygotowywanie imprez zakłócających ład publiczny. Zgodnie z białoruskim prawem miał zostać zwolniony najpóźniej po sześciu miesiącach, do czego jednak nie doszło. Ponownie oskarżony został o nieuprawniony udział w demonstracjach, co wydłużyło jego areszt o kolejne sześć miesięcy. W więzieniu prowadził strajk głodowy. Przetrzymywano go w niewielkiej celi.
9 lipca 2020 roku patronat nad więźniem politycznym objął poseł do niemieckiego Bundestagu Manuel Sarrazin.
14 grudnia 2021 został skazany na 15 lat więzienia za „organizowanie zamieszek, podżeganie do nienawiści, stawianie oporu wobec funkcjonariuszy państwowych”.
Jest żonaty, ma córkę.

title: Ihar Łosik

wikitext:
{{Biogram infobox
 |imię i nazwisko           = Ihar Łosik
 |imię i nazwisko org       = {{k|be|Ігар Аляксандравіч Лосік}}
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |alt grafiki               =
 |data urodzenia            = 20 maja 1992
 |miejsce urodzenia         = [[Baranowicze]]
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |zawód                     = [[blog]]er, [[dziennikarz]]
 |odznaczenia               = {{order|BY-OP|3}}
 |commons                   =
}}
'''Ihar Alaksandrawicz Łosik''' ({{Biał.|Ігар Аляксандравіч Лосік}}; ur. [[20 maja]] [[1992]] w [[Baranowicze|Baranowiczach]]) – [[Białoruś|białoruski]] bloger, administrator kanału ''Białoruś mózgu'', opozycjonista i [[więzień polityczny]].

== Życiorys ==
Łosik ukończył studia na Uniwersytecie w Baranowiczach w 2015 roku. W latach 2015–2016 otrzymał stypendium dla dziennikarzy imienia prezydenta Czech [[Václav Havel|Václava Havla]]<ref>{{Cytuj stronę |url = https://baj.by/be/content/pryyom-zayavak-na-zhurnalisckuyu-stypendyyu-imya-vaclava-gaula-da-11-zhniunya |tytuł = Прыём заявак на журналісцкую стыпэндыю імя Вацлава Гаўла (да 11 жніўня) |autor = |opublikowany = [[Białoruskie Stowarzyszenie Dziennikarzy]] |data = 2020-06-26 |język = |data dostępu = 2021-08-13}}</ref>.

Bloger został zatrzymany przez władze białoruskie 25 czerwca 2020 r. Oskarżono go o organizowanie i przygotowywanie imprez zakłócających ład publiczny. Zgodnie z białoruskim prawem miał zostać zwolniony najpóźniej po sześciu miesiącach, do czego jednak nie doszło. Ponownie oskarżony został o nieuprawniony udział w demonstracjach, co wydłużyło jego areszt o kolejne sześć miesięcy. W więzieniu prowadził strajk głodowy. Przetrzymywano go w niewielkiej celi<ref>{{Cytuj stronę |url = https://www.respekt.cz/rozhovor/jsou-z-nej-jen-kosti-obtazene-kuzi |tytuł = Jsou z něj jen kosti obtažené kůží |autor = Ondřej Kundra |autor2 = Tomáš Brolík |opublikowany = respekt.cz |data = 2021-03-16 |język = cs |data dostępu = 2021-08-13}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |url = https://www.seznamzpravy.cz/clanek/beloruska-policie-se-zamerila-na-bloggery-radu-z-nich-drzi-ve-vezeni-123930 |tytuł = Běloruská policie se zaměřila na blogery. Řadu z nich drží ve vězení |autor = Milan Šíma |opublikowany = seznamzpravy.cz |data = 2020-10-12 |język = cs |data dostępu = 2021-08-13}}</ref>.

9 lipca 2020 roku patronat nad więźniem politycznym objął poseł do niemieckiego [[Bundestag]]u {{link-interwiki|Manuel Sarrazin|Q=Q1309204}}<ref>{{Cytuj stronę |url = https://www.lphr.org/en/westandbyyou/ |tytuł = #WeStandBYyou |język = en |opublikowany = Libereco – Partnership for Human Rights |data = 2020-07-09 |archiwum = https://web.archive.org/web/20210721004135/https://www.lphr.org/en/westandbyyou/ |zarchiwizowano = 2021-07-21 |data dostępu = 2021-09-09}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |url = https://www.boell.de/de/2021/01/27/hungerstreik-beendet-solidaritaet-mit-politischen-gefangenen-belarus |tytuł = Hungerstreik beendet: Solidarität mit politischen Gefangenen in Belarus! |opublikowany = [[Heinrich-Böll-Stiftung]] |język = de |archiwum = https://web.archive.org/web/20210129130709/https://www.boell.de/de/2021/01/27/hungerstreik-beendet-solidaritaet-mit-politischen-gefangenen-belarus |zarchiwizowano = 2021-01-29 |data = 2021-01-27 |data dostępu = 2021-09-09}}</ref>.

14 grudnia 2021 został skazany na 15 lat więzienia za „organizowanie zamieszek, podżeganie do nienawiści, stawianie oporu wobec funkcjonariuszy państwowych”<ref>{{Cytuj |tytuł = Siarhiej Cichanouski skazany na 18 lat więzienia |data = 2021-12-14 |data dostępu = 2021-12-14 |opublikowany = tvn24.pl |url = https://tvn24.pl/swiat/bialorus-wyrok-w-sprawie-siarhieja-cichanouskiego-meza-swiatlany-cichanouskiej-5526285 |język = pl}}</ref>.

Jest żonaty, ma córkę<ref>{{Cytuj stronę |url = https://kresy24.pl/bialoruski-wiezien-polityczny-gloduje-juz-37-dni-na-znak-solidarnosci-glodowke-oglaszaja-ludzie-na-wolnosci/ |tytuł = Białoruski więzień polityczny głoduje już 37 dni. Na znak solidarności głodówkę ogłaszają ludzie na wolności |autor = |opublikowany = kresy24.pl |data = 2021-01-20 |język = pl |data dostępu = 2021-08-13}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [https://prisoners.spring96.org/be/person/ihar-losik Strona Ihara Łosika w witrynie Centrum Praw Człowieka „Wiasna”]

{{Protesty na Białorusi}}
{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Łosik, Ihar}}
[[Kategoria:Absolwenci uczelni na Białorusi]]
[[Kategoria:Białoruscy dziennikarze]]
[[Kategoria:Białoruscy blogerzy]]
[[Kategoria:Dysydenci]]
[[Kategoria:Więźniowie polityczni według Centrum Praw Człowieka Wiasna]]
[[Kategoria:Odznaczeni Medalem Orderu Pogoni]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1992]]

title: Ihar ŁosikІгар Аляксандравіч Лосік

Data i miejsce urodzenia: 20 maja 1992 · Baranowicze

Zawód, zajęcie: bloger, dziennikarz


text:
# Hambleton (Rutland)
Hambleton – wieś w Anglii, w hrabstwie Rutland. Leży 5 km na wschód od miasta Oakham i 134 km na północ od Londynu. W 2001 miejscowość liczyła 140 mieszkańców.

title: Hambleton (Rutland)

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Hambleton
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |alt zdjęcia                  =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             = Hambleton
 |państwo                      = Anglia
 |1. jednostka administracyjna = [[East Midlands]]
 |2. jednostka administracyjna = [[Rutland]]
 |3. jednostka administracyjna = [[Rutland]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2001
 |liczba ludności              = 140 [[United Kingdom Census 2001|2001 Census]]<ref name="ludnosc">{{cytuj stronę |url=http://web.archive.org/web/20071012204902/http://www.rutland.gov.uk/ppimageupload/Image27657.PDF |tytuł=Rutland Civil Parish Populations |język=en|data dostępu=2009-03-09|opublikowany=Rutland County Council |data= 2001}}</ref>
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             = 01562
 |kod pocztowy                 = LE15
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     = Rutland
 |współrzędne                  = 52°39′32″N 0°40′16″W
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Hambleton''' – [[wieś]] w [[Anglia|Anglii]], w hrabstwie [[Rutland (hrabstwo)|Rutland]]. Leży 5 km na wschód od miasta [[Oakham]] i 134 km na północ od [[Londyn]]u<ref>{{cytuj stronę|url=http://getamap.ordnancesurvey.co.uk/getamap/frames.htm?mapAction=gaz&gazName=g&gazString=SK8988007676|tytuł=Hambleton na mapie|opublikowany=getamap.ordnancesurvey.co.uk|język=en|data dostępu=2010-11-27}}</ref>. W 2001 miejscowość liczyła 140 mieszkańców<ref name="ludnosc"/>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Wsie w hrabstwie Rutland]]

title: Hambleton

Państwo: Wielka Brytania

Kraj: Anglia

Region: East Midlands

Hrabstwo ceremonialne: Rutland

Unitary authority: Rutland

Populacja (2001) · • liczba ludności: · 140 2001 Census


text:
# Heidi Zurbriggen
Heidi Zurbriggen, później Andenmatten (ur. 16 marca 1967 w Saas-Almagell) – szwajcarska narciarka alpejska, dwukrotna wicemistrzyni świata i czterokrotna medalistka mistrzostw świata juniorek.

## Kariera
W zawodach Pucharu Świata zadebiutowała 8 grudnia 1984 roku w Davos, zajmując dwunaste miejsce w supergigancie. Tym samym już w swoim debiucie wywalczyła pierwsze pucharowe punkty. Na podium zawodów PŚ po raz pierwszy stanęła nieco ponad dwa lata później, 12 grudnia 1986 roku w Val d’Isère, kończąc bieg zjazdowy na trzeciej pozycji. W zawodach tych wyprzedziły ją dwie rodaczki: Michela Figini i Maria Walliser. Łącznie 17 razy stawała na podium, odnosząc trzy zwycięstwa: 6 marca 1996 roku w Kvitfjell, 11 stycznia 1997 roku w Bad Kleinkirchheim i 23 stycznia 1997 roku w Cortinie d’Ampezzo była najlepsza zjazdach. Najlepsze wyniki osiągnęła w sezonie 1996/1997, kiedy to w klasyfikacji generalnej zajęła szóste miejsce, a w klasyfikacji zjazdu była druga. Ponadto w sezonie 1995/1996 była trzecia w klasyfikacji zjazdu, a w sezonie 1994/1995 trzecie miejsce zajęła w klasyfikacji supergiganta.
Podczas mistrzostw świata w Sierra Nevada w 1996 roku zdobyła srebrny medal w supergigancie, plasując się między Włoszką Isolde Kostner i Picabo Street z USA. Srebrny medal wywalczyła także w zjeździe na mistrzostwach świata w Sestriere rok później. Tym razem rozdzieliła Hilary Lindh z USA i Pernillę Wiberg ze Szwecji. Była też między innymi szósta w kombinacji podczas mistrzostw świata w Saalbach-Hinterglemm w 1991 roku oraz czwarta w zjeździe na mistrzostwach świata w Vail dwa lata wcześniej, gdzie walkę o podium przegrała z Karin Dedler z RFN o 0,04 sekundy. W 1992 roku wystąpiła na igrzyskach olimpijskich w Albertville, gdzie jej najlepszym wynikiem było dziesiąte miejsce w zjeździe. Na rozgrywanych dwa lata później igrzyskach olimpijskich w Lillehammer, w tej samej konkurencji zajęła 22. miejsce, a rywalizacji w supergigancie nie ukończyła. Brała też udział w igrzyskach w Nagano w 1998 roku, zajmując między innymi szóstą pozycję w gigancie.
Zurbriggen wystartowała również na mistrzostwach świata juniorów w Jasnej w 1985 roku, gdzie zdobyła medale we wszystkich rozgrywanych konkurencjach. W zjeździe, gigancie i slalomie była druga, a w kombinacji wywalczyła złoty medal.
W 1998 roku zakończyła karierę.
Jest młodszą siostrą Pirmina Zurbriggena.

## Osiągnięcia

### Igrzyska olimpijskie
| Miejsce | Dzień     | Rok  | Miejscowość | Konkurencja | Czas biegu | Strata | Zwyciężczyni       |
| ------- | --------- | ---- | ----------- | ----------- | ---------- | ------ | ------------------ |
| DSQ     | 13 lutego | 1992 | Albertville | Kombinacja  | 2,55 pkt   | -      | Petra Kronberger   |
| 10.     | 15 lutego | 1992 | Albertville | Zjazd       | 1:52,55    | +1,49  | Kerrin Lee-Gartner |
| DNF     | 18 lutego | 1992 | Albertville | Supergigant | 1:21,22    | -      | Deborah Compagnoni |
| DSQ     | 19 lutego | 1992 | Albertville | Gigant      | 2:12,74    | -      | Pernilla Wiberg    |
| DNF     | 15 lutego | 1994 | Lillehammer | Supergigant | 1:22,15    | -      | Diann Roffe        |
| 22.     | 19 lutego | 1994 | Lillehammer | Zjazd       | 1:21,22    | +2,53  | Katja Seizinger    |
| 21.     | 11 lutego | 1998 | Nagano      | Supergigant | 1:18,02    | +1,20  | Picabo Street      |
| 12.     | 16 lutego | 1998 | Nagano      | Zjazd       | 1:29,89    | +1,36  | Katja Seizinger    |
| 6.      | 20 lutego | 1998 | Nagano      | Gigant      | 2:50,59    | +3,02  | Deborah Compagnoni |

### Mistrzostwa świata
| Miejsce | Dzień       | Rok  | Miejscowość   | Konkurencja | Czas biegu | Strata     | Zwyciężczyni       |
| ------- | ----------- | ---- | ------------- | ----------- | ---------- | ---------- | ------------------ |
| 14.     | 1 lutego    | 1987 | Crans-Montana | Zjazd       | 1:43,80    | +2,62      | Maria Walliser     |
| 4.      | 5 lutego    | 1989 | Vail          | Zjazd       | 1:46,50    | +1,55      | Maria Walliser     |
| 12.     | 8 lutego    | 1989 | Vail          | Supergigant | 1:19,46    | +1,32      | Ulrike Maier       |
| 11.     | 11 lutego   | 1989 | Vail          | Gigant      | 2:29,37    | +4,40      | Vreni Schneider    |
| 18.     | 26 stycznia | 1991 | Saalbach      | Zjazd       | 1:29,12    | +2,02      | Petra Kronberger   |
| 18.     | 29 stycznia | 1991 | Saalbach      | Supergigant | 1:08,72    | +2,03      | Ulrike Maier       |
| 6.      | 31 stycznia | 1991 | Saalbach      | Kombinacja  | 26,45 pkt  | +27,19 pkt | Chantal Bournissen |
| DNF     | 5 lutego    | 1993 | Morioka       | Kombinacja  | 3,39 pkt   | -          | Miriam Vogt        |
| 21.     | 10 lutego   | 1993 | Morioka       | Gigant      | 2:17,59    | +4,81      | Carole Merle       |
| 24.     | 11 lutego   | 1993 | Morioka       | Zjazd       | 1:27,38    | +1,73      | Kate Pace          |
| 9.      | 14 lutego   | 1993 | Morioka       | Supergigant | 1:33,52    | +1,30      | Katja Seizinger    |
| 2.      | 12 lutego   | 1996 | Sierra Nevada | Supergigant | 1:21,00    | +0,66      | Isolde Kostner     |
| 14.     | 18 lutego   | 1996 | Sierra Nevada | Zjazd       | 1:54,06    | +1,77      | Picabo Street      |
| 16.     | 22 lutego   | 1996 | Sierra Nevada | Gigant      | 2:10,74    | +4,42      | Deborah Compagnoni |
| 13.     | 9 lutego    | 1997 | Sestriere     | Gigant      | 2:39,19    | +3,04      | Hilary Lindh       |
| 11.     | 11 lutego   | 1997 | Sestriere     | Supergigant | 1:23,50    | +1,67      | Isolde Kostner     |
| 2.      | 15 lutego   | 1997 | Sestriere     | Zjazd       | 1:41,18    | +0,06      | Hilary Lindh       |

### Mistrzostwa świata juniorów
| Miejsce | Dzień     | Rok  | Miejscowość | Konkurencja | Czas biegu | Strata | Zwyciężczyni   |
| ------- | --------- | ---- | ----------- | ----------- | ---------- | ------ | -------------- |
| 2.      | 28 lutego | 1985 | Jasná       | Zjazd       | 1:22,12    | +0,29  | Astrid Geisler |
| 2.      | 1 marca   | 1985 | Jasná       | Gigant      | 2:14,02    | +0,10  | Anita Wachter  |
| 2.      | 3 marca   | 1985 | Jasná       | Slalom      | 1:40,47    | +0,15  | Anita Wachter  |
| 1.      | 3 marca   | 1985 | Jasná       | Kombinacja  | ?          | -      | -              |

### Puchar Świata

#### Miejsca w klasyfikacji generalnej
- sezon 1984/1985: 66.
- sezon 1986/1987: 38.
- sezon 1987/1988: 85.
- sezon 1988/1989: 12.
- sezon 1989/1990: 23.
- sezon 1990/1991: 38.
- sezon 1991/1992: 9.
- sezon 1992/1993: 15.
- sezon 1993/1994: 27.
- sezon 1994/1995: 15.
- sezon 1995/1996: 7.
- sezon 1996/1997: 6.
- sezon 1997/1998: 10.

#### Miejsca na podium w zawodach
1. Val d’Isère – 12 grudnia 1986 (zjazd) – 3. miejsce
2. Santa Caterina – 14 grudnia 1991 (zjazd) – 3. miejsce
3. Santa Caterina – 15 grudnia 1991 (supergigant) – 3. miejsce
4. Serre Chevalier – 21 grudnia 1991 (zjazd) – 2. miejsce
5. Schruns – 12 stycznia 1992 (kombinacja) – 3. miejsce
6. Cortina d’Ampezzo – 9 stycznia 1993 (zjazd) – 2. miejsce
7. Veysonnaz – 27 lutego 1993 (zjazd) – 3. miejsce
8. Saalbach-Hinterglemm – 5 marca 1995 (supergigant) – 2. miejsce
9. St. Anton – 15 grudnia 1995 (zjazd) – 2. miejsce
10. Veysonnaz – 20 grudnia 1995 (supergigant) – 2. miejsce
11. Narwik – 29 lutego 1996 (zjazd) – 3. miejsce
12. Narwik – 1 marca 1996 (zjazd) – 3. miejsce
13. Laax – 1 lutego 1997 (zjazd) – 2. miejsce
14. Kvitfjell – 6 marca 1996 (zjazd) – 1. miejsce
15. Bad Kleinkirchheim – 11 stycznia 1997 (zjazd) – 1. miejsce
16. Cortina d’Ampezzo – 23 stycznia 1997 (zjazd) – 1. miejsce
17. Altenmarkt – 18 stycznia 1998 (supergigant) – 2. miejsce

title: Heidi Zurbriggen

wikitext:
{{Zawodnik zima infobox
 | imię i nazwisko   = Heidi Zurbriggen
 | dyscyplina        = narciarstwo alpejskie
 | grafika           =
 | opis grafiki      =
 | data urodzenia    = 16 marca 1967
 | miejsce urodzenia = [[Saas-Almagell]]
 | data śmierci      =
 | miejsce śmierci   =
 | klub              = SC Saas-Almagell
 | wzrost            = 167 cm
 | debiut            = [[8 grudnia|8.12]] [[1984]], [[Davos]]
 (12. miejsce – super G)
 | pierwsze punkty   = [[8 grudnia|8.12]] [[1984]], [[Davos]]
 (12. miejsce – super G)
 | pierwsze podium   = [[12 grudnia|12.12]] [[1986]], [[Val d’Isère]] (3. miejsce – zjazd)
 | commons           =
 | wikicytaty        =
 | www               =
 | medale            =
{{Medalista infobox/reprezentacja|CHE|sport}}
{{Medalista infobox/nagłówek|MŚ|NA}}
{{Medalista infobox/MŚ|NA|Sierra Nevada|1996|srebro|[[Mistrzostwa Świata w Narciarstwie Alpejskim 1996 – supergigant kobiet|supergigant]]}}
{{Medalista infobox/MŚ|NA|Sestriere|1997|srebro|[[Mistrzostwa Świata w Narciarstwie Alpejskim 1997 – zjazd kobiet|zjazd]]}}
{{Medalista infobox/nagłówek|[[Mistrzostwa świata juniorów w narciarstwie alpejskim|Mistrzostwa świata juniorów]]}}
{{Medalista infobox/wiersz|1|[[Mistrzostwa Świata Juniorów w Narciarstwie Alpejskim 1985|Jasná 1985]]|kombinacja}}
{{Medalista infobox/wiersz|2|[[Mistrzostwa Świata Juniorów w Narciarstwie Alpejskim 1985|Jasná 1985]]|slalom}}
{{Medalista infobox/wiersz|2|[[Mistrzostwa Świata Juniorów w Narciarstwie Alpejskim 1985|Jasná 1985]]|slalom gigant}}
{{Medalista infobox/wiersz|2|[[Mistrzostwa Świata Juniorów w Narciarstwie Alpejskim 1985|Jasná 1985]]|zjazd}}
{{Zawodnik zima infobox/podrozdział|[[Puchar Świata w narciarstwie alpejskim|Puchar Świata (Zjazd)]]}}
{{Zawodnik zima infobox/puchar||2. miejsce|[[Puchar Świata w narciarstwie alpejskim kobiet 1996/1997|1996/1997]]|2}}
{{Zawodnik zima infobox/puchar||3. miejsce|[[Puchar Świata w narciarstwie alpejskim kobiet 1995/1996|1995/1996]]|3}}
{{Zawodnik zima infobox/podrozdział|[[Puchar Świata w narciarstwie alpejskim|Puchar Świata (Supergigant)]]}}
{{Zawodnik zima infobox/puchar||3. miejsce|[[Puchar Świata w narciarstwie alpejskim kobiet 1994/1995|1994/1995]]|3}}
{{Medalista infobox/nagłówek|Zakończenie kariery: 1998 r.}}
}}
'''Heidi Zurbriggen''', później '''Andenmatten''' (ur. [[16 marca]] [[1967]] w [[Saas-Almagell]]) – [[Szwajcaria|szwajcarska]] [[narciarstwo alpejskie|narciarka alpejska]], dwukrotna wicemistrzyni świata i czterokrotna medalistka mistrzostw świata juniorek.

== Kariera ==
W zawodach [[Puchar Świata w narciarstwie alpejskim|Pucharu Świata]] zadebiutowała 8 grudnia 1984 roku w [[Davos]], zajmując dwunaste miejsce w [[Supergigant|supergigancie]]. Tym samym już w swoim debiucie wywalczyła pierwsze pucharowe punkty. Na podium zawodów PŚ po raz pierwszy stanęła nieco ponad dwa lata później, 12 grudnia 1986 roku w [[Val d’Isère]], kończąc [[bieg zjazdowy]] na trzeciej pozycji. W zawodach tych wyprzedziły ją dwie rodaczki: [[Michela Figini]] i [[Maria Walliser]]. Łącznie 17 razy stawała na podium, odnosząc trzy zwycięstwa: 6 marca 1996 roku w [[Kvitfjell]], 11 stycznia 1997 roku w [[Bad Kleinkirchheim]] i 23 stycznia 1997 roku w [[Cortina d’Ampezzo|Cortinie d’Ampezzo]] była najlepsza zjazdach. Najlepsze wyniki osiągnęła w [[Puchar Świata w narciarstwie alpejskim kobiet 1996/1997|sezonie 1996/1997]], kiedy to w klasyfikacji generalnej zajęła szóste miejsce, a w klasyfikacji zjazdu była druga. Ponadto w [[Puchar Świata w narciarstwie alpejskim 1995/1996|sezonie 1995/1996]] była trzecia w klasyfikacji zjazdu, a w [[Puchar Świata w narciarstwie alpejskim kobiet 1994/1995|sezonie 1994/1995]] trzecie miejsce zajęła w klasyfikacji supergiganta.

Podczas [[Mistrzostwa Świata w Narciarstwie Alpejskim 1996|mistrzostw świata w Sierra Nevada]] w 1996 roku zdobyła srebrny medal w supergigancie, plasując się między [[Włochy|Włoszką]] [[Isolde Kostner]] i [[Picabo Street]] z [[Stany Zjednoczone|USA]]. Srebrny medal wywalczyła także w zjeździe na [[Mistrzostwa Świata w Narciarstwie Alpejskim 1997|mistrzostwach świata w Sestriere]] rok później. Tym razem rozdzieliła [[Hilary Lindh]] z USA i [[Pernilla Wiberg|Pernillę Wiberg]] ze [[Szwecja|Szwecji]]. Była też między innymi szósta w [[kombinacja alpejska|kombinacji]] podczas [[Mistrzostwa Świata w Narciarstwie Alpejskim 1991|mistrzostw świata w Saalbach-Hinterglemm]] w 1991 roku oraz czwarta w zjeździe na [[Mistrzostwa Świata w Narciarstwie Alpejskim 1989|mistrzostwach świata w Vail]] dwa lata wcześniej, gdzie walkę o podium przegrała z [[Karin Dedler]] z [[Republika Federalna Niemiec (1949–1990)|RFN]] o 0,04 sekundy. W 1992 roku wystąpiła na [[Narciarstwo alpejskie na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1992|igrzyskach olimpijskich w Albertville]], gdzie jej najlepszym wynikiem było dziesiąte miejsce w zjeździe. Na rozgrywanych dwa lata później [[Narciarstwo alpejskie na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1994|igrzyskach olimpijskich w Lillehammer]], w tej samej konkurencji zajęła 22. miejsce, a rywalizacji w supergigancie nie ukończyła. Brała też udział w [[Narciarstwo alpejskie na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1998|igrzyskach w Nagano]] w 1998 roku, zajmując między innymi szóstą pozycję w [[slalom gigant|gigancie]].

Zurbriggen wystartowała również na [[Mistrzostwa Świata Juniorów w Narciarstwie Alpejskim 1985|mistrzostwach świata juniorów w Jasnej]] w 1985 roku, gdzie zdobyła medale we wszystkich rozgrywanych konkurencjach. W zjeździe, gigancie i [[slalom]]ie była druga, a w kombinacji wywalczyła złoty medal.

W 1998 roku zakończyła karierę.

Jest młodszą siostrą [[Pirmin Zurbriggen|Pirmina Zurbriggena]].

== Osiągnięcia ==
=== [[Zimowe igrzyska olimpijskie|Igrzyska olimpijskie]] [[Plik:Olympic rings.svg|50px]] ===
{| width=70% style="font-size: 89%; text-align: center" class=wikitable
|-
! Miejsce
! Dzień
! Rok
! Miejscowość
! Konkurencja
! Czas biegu
! Strata
! Zwyciężczyni
|-
| DSQ
| 13 lutego
| [[Narciarstwo alpejskie na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1992|1992]]
| {{flaga|FRA}} [[Albertville]]
| Kombinacja
| 2,55 pkt
| -
| {{flaga|AUT}} [[Petra Kronberger]]
|-
| 10.
| 15 lutego
| [[Narciarstwo alpejskie na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1992|1992]]
| {{flaga|FRA}} [[Albertville]]
| Zjazd
| 1:52,55
| +1,49
| {{flaga|CAN}} [[Kerrin Lee-Gartner]]
|-
| DNF
| 18 lutego
| [[Narciarstwo alpejskie na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1992|1992]]
| {{flaga|FRA}} [[Albertville]]
| Supergigant
| 1:21,22
| -
| {{flaga|ITA}} [[Deborah Compagnoni]]
|-
| DSQ
| 19 lutego
| [[Narciarstwo alpejskie na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1992|1992]]
| {{flaga|FRA}} [[Albertville]]
| Gigant
| 2:12,74
| -
| {{flaga|SWE}} [[Pernilla Wiberg]]
|-
| DNF
| 15 lutego
| [[Narciarstwo alpejskie na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1994|1994]]
| {{flaga|NOR}} [[Lillehammer]]
| Supergigant
| 1:22,15
| -
| {{flaga|USA}} [[Diann Roffe-Steinrotter|Diann Roffe]]
|-
| 22.
| 19 lutego
| [[Narciarstwo alpejskie na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1994|1994]]
| {{flaga|NOR}} [[Lillehammer]]
| Zjazd
| 1:21,22
| +2,53
| {{flaga|GER}} [[Katja Seizinger]]
|-
| 21.
| 11 lutego
| [[Narciarstwo alpejskie na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1998|1998]]
| {{flaga|JPN}} [[Nagano]]
| Supergigant
| 1:18,02
| +1,20
| {{flaga|USA}} [[Picabo Street]]
|-
| 12.
| 16 lutego
| [[Narciarstwo alpejskie na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1998|1998]]
| {{flaga|JPN}} [[Nagano]]
| Zjazd
| 1:29,89
| +1,36
| {{flaga|GER}} [[Katja Seizinger]]
|-
| 6.
| 20 lutego
| [[Narciarstwo alpejskie na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1998|1998]]
| {{flaga|JPN}} [[Nagano]]
| Gigant
| 2:50,59
| +3,02
| {{flaga|ITA}} [[Deborah Compagnoni]]
|}

=== [[Mistrzostwa świata w narciarstwie alpejskim|Mistrzostwa świata]] ===
{| width=70% style="font-size: 89%; text-align: center" class=wikitable
|-
! Miejsce
! Dzień
! Rok
! Miejscowość
! Konkurencja
! Czas biegu
! Strata
! Zwyciężczyni
|-
| 14.
| 1 lutego
| [[Mistrzostwa Świata w Narciarstwie Alpejskim 1987|1987]]
| {{flaga|SUI}} [[Crans-Montana]]
| Zjazd
| 1:43,80
| +2,62
| {{flaga|SUI}} [[Maria Walliser]]
|-
| 4.
| 5 lutego
| [[Mistrzostwa Świata w Narciarstwie Alpejskim 1989|1989]]
| {{flaga|USA}} [[Vail (Kolorado)|Vail]]
| Zjazd
| 1:46,50
| +1,55
| {{flaga|SUI}} [[Maria Walliser]]
|-
| 12.
| 8 lutego
| [[Mistrzostwa Świata w Narciarstwie Alpejskim 1989|1989]]
| {{flaga|USA}} [[Vail (Kolorado)|Vail]]
| Supergigant
| 1:19,46
| +1,32
| {{flaga|AUT}} [[Ulrike Maier]]
|-
| 11.
| 11 lutego
| [[Mistrzostwa Świata w Narciarstwie Alpejskim 1989|1989]]
| {{flaga|USA}} [[Vail (Kolorado)|Vail]]
| Gigant
| 2:29,37
| +4,40
| {{flaga|SUI}} [[Vreni Schneider]]
|-
| 18.<ref>[http://alpineskiworld.net/worlds91dhw.pdf alpineskiworld.net: 26.01.1991. Saalbach Downhill, women] {{lang|en}}</ref>
| 26 stycznia
| [[Mistrzostwa Świata w Narciarstwie Alpejskim 1991|1991]]
| {{flaga|AUT}} [[Saalbach-Hinterglemm|Saalbach]]
| Zjazd
| 1:29,12
| +2,02
| {{flaga|AUT}} [[Petra Kronberger]]
|-
| 18.<ref>[http://alpineskiworld.net/worlds91sgw.pdf alpineskiworld.net: 29.01.1991. Saalbach Super-G, women] {{lang|en}}</ref>
| 29 stycznia
| [[Mistrzostwa Świata w Narciarstwie Alpejskim 1991|1991]]
| {{flaga|AUT}} [[Saalbach-Hinterglemm|Saalbach]]
| Supergigant
| 1:08,72
| +2,03
| {{flaga|AUT}} [[Ulrike Maier]]
|-
| 6.
| 31 stycznia
| [[Mistrzostwa Świata w Narciarstwie Alpejskim 1991|1991]]
| {{flaga|AUT}} [[Saalbach-Hinterglemm|Saalbach]]
| Kombinacja
| 26,45 pkt
| +27,19 pkt
| {{flaga|SUI}} [[Chantal Bournissen]]
|-
| DNF<ref>[http://alpineskiworld.net/worlds93acw.pdf alpineskiworld.net: 04-05.02.1993. Morioka Alpine Combined, women] {{lang|en}}</ref>
| 5 lutego
| [[Mistrzostwa Świata w Narciarstwie Alpejskim 1993|1993]]
| {{flaga|JPN}} [[Morioka]]
| Kombinacja
| 3,39 pkt
| -
| {{flaga|GER}} [[Miriam Vogt]]
|-
| 21.
| 10 lutego
| [[Mistrzostwa Świata w Narciarstwie Alpejskim 1993|1993]]
| {{flaga|JPN}} [[Morioka]]
| Gigant
| 2:17,59
| +4,81
| {{flaga|FRA}} [[Carole Merle]]
|-
| 24.
| 11 lutego
| [[Mistrzostwa Świata w Narciarstwie Alpejskim 1993|1993]]
| {{flaga|JPN}} [[Morioka]]
| Zjazd
| 1:27,38
| +1,73
| {{flaga|CAN}} [[Kate Pace]]
|-
| 9.
| 14 lutego
| [[Mistrzostwa Świata w Narciarstwie Alpejskim 1993|1993]]
| {{flaga|JPN}} [[Morioka]]
| Supergigant
| 1:33,52
| +1,30
| {{flaga|GER}} [[Katja Seizinger]]
|-bgcolor=dfdfdf
| 2.[[Plik:FIS silver medal.png|15px]]
| 12 lutego
| [[Mistrzostwa Świata w Narciarstwie Alpejskim 1996|1996]]
| {{flaga|ESP}} [[Sierra Nevada (ośrodek sportów zimowych w Hiszpanii)|Sierra Nevada]]
| Supergigant
| 1:21,00
| +0,66
| {{flaga|ITA}} [[Isolde Kostner]]
|-
| 14.
| 18 lutego
| [[Mistrzostwa Świata w Narciarstwie Alpejskim 1996|1996]]
| {{flaga|ESP}} [[Sierra Nevada (ośrodek sportów zimowych w Hiszpanii)|Sierra Nevada]]
| Zjazd
| 1:54,06
| +1,77
| {{flaga|USA}} [[Picabo Street]]
|-
| 16.
| 22 lutego
| [[Mistrzostwa Świata w Narciarstwie Alpejskim 1996|1996]]
| {{flaga|ESP}} [[Sierra Nevada (ośrodek sportów zimowych w Hiszpanii)|Sierra Nevada]]
| Gigant
| 2:10,74
| +4,42
| {{flaga|ITA}} [[Deborah Compagnoni]]
|-
| 13.
| 9 lutego
| [[Mistrzostwa Świata w Narciarstwie Alpejskim 1997|1997]]
| {{flaga|ITA}} [[Sestriere]]
| Gigant
| 2:39,19
| +3,04
| {{flaga|USA}} [[Hilary Lindh]]
|-
| 11.
| 11 lutego
| [[Mistrzostwa Świata w Narciarstwie Alpejskim 1997|1997]]
| {{flaga|ITA}} [[Sestriere]]
| Supergigant
| 1:23,50
| +1,67
| {{flaga|ITA}} [[Isolde Kostner]]
|-bgcolor=dfdfdf
| 2.[[Plik:FIS silver medal.png|15px]]
| 15 lutego
| [[Mistrzostwa Świata w Narciarstwie Alpejskim 1997|1997]]
| {{flaga|ITA}} [[Sestriere]]
| Zjazd
| 1:41,18
| +0,06
| {{flaga|USA}} [[Hilary Lindh]]
|}

=== [[Mistrzostwa świata juniorów w narciarstwie alpejskim|Mistrzostwa świata juniorów]] ===
{| width=70% style="font-size: 89%; text-align: center" class=wikitable
|-
! Miejsce
! Dzień
! Rok
! Miejscowość
! Konkurencja
! Czas biegu
! Strata
! Zwyciężczyni
|-bgcolor=dfdfdf
| 2.[[Plik:FIS silver medal.png|15px]]
| 28 lutego
| [[Mistrzostwa Świata Juniorów w Narciarstwie Alpejskim 1985|1985]]
| {{Flaga|CSK}} [[Jasná]]
| Zjazd
| 1:22,12
| +0,29
| {{flaga|AUT}} [[Astrid Geisler]]
|-bgcolor=dfdfdf
| 2.[[Plik:FIS silver medal.png|15px]]
| 1 marca
| [[Mistrzostwa Świata Juniorów w Narciarstwie Alpejskim 1985|1985]]
| {{Flaga|CSK}} [[Jasná]]
| Gigant
| 2:14,02
| +0,10
| {{flaga|AUT}} [[Anita Wachter]]
|-bgcolor=dfdfdf
| 2.[[Plik:FIS silver medal.png|15px]]
| 3 marca
| [[Mistrzostwa Świata Juniorów w Narciarstwie Alpejskim 1985|1985]]
| {{Flaga|CSK}} [[Jasná]]
| Slalom
| 1:40,47
| +0,15
| {{flaga|AUT}} [[Anita Wachter]]
|-bgcolor=ffffbf
| 1.[[Plik:FIS gold medal.png|15px]]
| 3 marca
| [[Mistrzostwa Świata Juniorów w Narciarstwie Alpejskim 1985|1985]]
| {{Flaga|CSK}} [[Jasná]]
| Kombinacja
| ?
| -
| -
|}

=== Puchar Świata ===
==== Miejsca w klasyfikacji generalnej ====
* [[Puchar Świata w narciarstwie alpejskim kobiet 1984/1985|sezon 1984/1985]]: 66.
* [[Puchar Świata w narciarstwie alpejskim kobiet 1986/1987|sezon 1986/1987]]: 38.
* [[Puchar Świata w narciarstwie alpejskim kobiet 1987/1988|sezon 1987/1988]]: 85.
* [[Puchar Świata w narciarstwie alpejskim kobiet 1988/1989|sezon 1988/1989]]: 12.
* [[Puchar Świata w narciarstwie alpejskim kobiet 1989/1990|sezon 1989/1990]]: 23.
* [[Puchar Świata w narciarstwie alpejskim kobiet 1990/1991|sezon 1990/1991]]: 38.
* [[Puchar Świata w narciarstwie alpejskim kobiet 1991/1992|sezon 1991/1992]]: 9.
* [[Puchar Świata w narciarstwie alpejskim kobiet 1992/1993|sezon 1992/1993]]: 15.
* [[Puchar Świata w narciarstwie alpejskim kobiet 1993/1994|sezon 1993/1994]]: 27.
* [[Puchar Świata w narciarstwie alpejskim kobiet 1994/1995|sezon 1994/1995]]: 15.
* [[Puchar Świata w narciarstwie alpejskim kobiet 1995/1996|sezon 1995/1996]]: 7.
* [[Puchar Świata w narciarstwie alpejskim kobiet 1996/1997|sezon 1996/1997]]: 6.
* [[Puchar Świata w narciarstwie alpejskim kobiet 1997/1998|sezon 1997/1998]]: 10.

==== Miejsca na podium w zawodach ====
# {{Flaga|FRA}} [[Val d’Isère]] – [[12 grudnia]] [[1986]] (zjazd) – 3. miejsce
# {{Flaga|ITA}} [[Santa Caterina di Valfurva|Santa Caterina]] – [[14 grudnia]] [[1991]] (zjazd) – 3. miejsce
# {{Flaga|ITA}} [[Santa Caterina di Valfurva|Santa Caterina]] – [[15 grudnia]] [[1991]] (supergigant) – 3. miejsce
# {{Flaga|FRA}} [[Serre Chevalier]] – [[21 grudnia]] [[1991]] (zjazd) – 2. miejsce
# {{Flaga|AUT}} [[Schruns]] – [[12 stycznia]] [[1992]] (kombinacja) – 3. miejsce
# {{Flaga|ITA}} [[Cortina d’Ampezzo]] – [[9 stycznia]] [[1993]] (zjazd) – 2. miejsce
# {{Flaga|CHE}} [[Veysonnaz]] – [[27 lutego]] [[1993]] (zjazd) – 3. miejsce
# {{Flaga|AUT}} [[Saalbach-Hinterglemm]] – [[5 marca]] [[1995]] (supergigant) – 2. miejsce
# {{Flaga|AUT}} [[Sankt Anton am Arlberg|St. Anton]] – [[15 grudnia]] [[1995]] (zjazd) – 2. miejsce
# {{Flaga|CHE}} [[Veysonnaz]] – [[20 grudnia]] [[1995]] (supergigant) – 2. miejsce
# {{Flaga|NOR}} [[Narwik]] – [[29 lutego]] [[1996]] (zjazd) – 3. miejsce
# {{Flaga|NOR}} [[Narwik]] – [[1 marca]] [[1996]] (zjazd) – 3. miejsce
# {{Flaga|CHE}} [[Laax]] – [[1 lutego]] [[1997]] (zjazd) – 2. miejsce
# {{Flaga|NOR}} [[Kvitfjell]] – [[6 marca]] [[1996]] (zjazd) – '''1. miejsce'''
# {{Flaga|AUT}} [[Bad Kleinkirchheim]] – [[11 stycznia]] [[1997]] (zjazd) – '''1. miejsce'''
# {{Flaga|ITA}} [[Cortina d’Ampezzo]] – [[23 stycznia]] [[1997]] (zjazd) – '''1. miejsce'''
# {{Flaga|AUT}} [[Altenmarkt im Pongau|Altenmarkt]] – [[18 stycznia]] [[1998]] (supergigant) – 2. miejsce

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.chalet-rustica.ch/intro_und_frameset/framesetstart.htm Oficjalna strona] {{lang|de}}
* [http://data.fis-ski.com/dynamic/athlete-biography.html?sector=AL&competitorid=68530&type=result Profil na stronie FIS] {{lang|en}}
* {{Cytuj stronę | url = http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/zu/heidi-zurbriggen-1.html | tytuł = Profil na Sports-Reference.com | opublikowany = sports-reference.com | archiwum = https://web.archive.org/web/20090131065900/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/zu/heidi-zurbriggen-1.html | zarchiwizowano = 2009-01-31| język = en}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{SORTUJ:Zurbriggen, Heidi}}
[[Kategoria:Narciarze alpejscy na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1992]]
[[Kategoria:Narciarze alpejscy na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1994]]
[[Kategoria:Narciarze alpejscy na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1998]]
[[Kategoria:Szwajcarscy narciarze alpejscy]]
[[Kategoria:Szwajcarscy olimpijczycy (Albertville 1992)]]
[[Kategoria:Szwajcarscy olimpijczycy (Lillehammer 1994)]]
[[Kategoria:Szwajcarscy olimpijczycy (Nagano 1998)]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1967]]

title: · Heidi Zurbriggen

Data i miejsce urodzenia: 16 marca 1967 · Saas-Almagell

Klub: SC Saas-Almagell

Debiut w PŚ: 8.12 1984, Davos · (12. miejsce – super G)

Pierwsze podium w PŚ: 12.12 1986, Val d’Isère (3. miejsce – zjazd)

title: Dorobek medalowy

srebro:
Sierra Nevada 1996 · supergigant
Sestriere 1997 · zjazd
Jasná 1985 · slalom
Jasná 1985 · slalom gigant
Jasná 1985 · zjazd

złoto: Jasná 1985 · kombinacja


text:
# Herbert Blomstedt
Herbert Thorson Blomstedt (ur. 11 lipca 1927 w Springfield w stanie Massachusetts) – szwedzki dyrygent.

## Życiorys
Urodził się w Stanach Zjednoczonych, w wieku dwóch lat wyjechał wraz z rodziną do Szwecji. Studiował grę na organach i dyrygenturę w Królewskiej Szwedzkiej Akademii Muzycznej w Sztokholmie (1945–1950) oraz historię muzyki na Uniwersytecie w Uppsali (1948–1950). Uczył się też u Paula Sachera w Schola Cantorum Basiliensis. Następnie był uczniem Igora Markevitcha w Paryżu, Jeana Morela w Juilliard School of Music w Nowym Jorku oraz Leonarda Bernsteina w Tanglewood. W 1953 roku zdobył Nagrodę im. Siergieja Kusewickiego. Dyrygował orkiestrą symfoniczną w Norrköping (1954–1962), Filharmonisk Selskaps Orkester w Oslo (1962–1968) i Danmarsk Radio-Symfoniorkester w Kopenhadze (1968–1978). Od 1961 do 1970 roku był wykładowcą Królewskiej Szwedzkiej Akademii Muzycznej w Sztokholmie. Współpracował z Dresdner Staatskapelle (1975–1985) i San Francisco Symphony Orchestra (1985–1995). Był głównym dyrygentem NDR Elbphilharmonie Orchester (1996–1998) i Gewandhausorchester w Lipsku (1998–2005).
Ceniony jako wykonawca muzyki kompozytorów skandynawskich (Carla Nielsena, Franza Berwalda, Edvarda Griega, Jeana Sibeliusa), a także austriackich i niemieckich (m.in. Richarda Straussa). Doktor honoris causa Uniwersytetu Michigan. Zdobył dwie nagrody Grammy, Gramophone Award i Grand Prix du Disque. Odznaczony kawalerią szwedzkiego Orderu Gwiazdy Polarnej (1971), kawalerią duńskiego Orderu Danebroga (1978), złotym Medalem „Litteris et Artibus” (1979), Wielkim Krzyżem Zasługi (2003) oraz Wielkim Krzyżem Zasługi z Gwiazdą (2022) Orderu Zasługi Republiki Federalnej Niemiec, Królewskim Medalem Serafinów (2012) i japońskim Orderem Wschodzącego Słońca klasy Złote Promienie ze Wstęgą (2018). Laureat Nagrody Schocka (2014) i Nagrody Fundacji Muzycznej Léonie Sonning (2016).
Jest członkiem Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego, ze względów religijnych nie przeprowadza prób z orkiestrą w piątkowe wieczory i soboty, daje jednak w tych dniach koncerty, uważając wykonywanie muzyki za sposób na chwalenie Boga w dniu szabatu. Przez wiele lat prowadził letnie kursy dyrygentury na adwentystycznej uczelni Loma Linda University w Kalifornii.

title: Herbert Blomstedt

wikitext:
{{Artysta muzyczny infobox
 |nazwa                 = Herbert Blomstedt
 |nazwa oryginalna      =
 |zdjęcie               = Herbert Blomstedt in Leipziger Gewandhaus at 17th December 2015.JPG
 |opis zdjęcia          = Herbert Blomstedt, 2015
 |alt zdjęcia           =
 |imię i nazwisko       = Herbert Thorson Blomstedt
 |pseudonim             =
 |data urodzenia        = [[11 lipca]] [[1927]]
 |miejsce urodzenia     = [[Springfield (Massachusetts)|Springfield]]
 |pochodzenie           = [[Szwedzi|szwedzkie]]
 |data śmierci          =
 |miejsce śmierci       =
 |instrument            =
 |typ głosu             =
 |gatunek               = [[muzyka poważna]]
 |zawód                 = [[dyrygent]]
 |aktywność             =
 |wydawnictwo           =
 |powiązania            =
 |współpracownicy       =
 |wyróżniony instrument =
 |zespół                =
 |odznaczenia           = {{order|KOGP|K2}} {{order|ODD|K}} {{order|OZRFN|WKZGW}} {{order|OZRFN|WKZ}} {{order|OWS|ZPW}}
 |faksymile             =
 |opis faksymile        =
 |commons               = Category:Herbert Blomstedt
 |www                   =
}}
'''Herbert Thorson Blomstedt'''{{r|baker}} (ur. [[11 lipca]] [[1927]] w [[Springfield (Massachusetts)|Springfield]] w stanie [[Massachusetts]]{{r|baker}}{{r|encmuz}}) – [[Szwecja|szwedzki]] dyrygent.

== Życiorys ==
Urodził się w [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]], w wieku dwóch lat wyjechał wraz z rodziną do Szwecji{{r|brown}}{{r|land}}. Studiował grę na organach i dyrygenturę w [[Królewska Akademia Muzyczna (Szwecja)|Królewskiej Szwedzkiej Akademii Muzycznej]] w [[Sztokholm]]ie (1945–1950) oraz historię muzyki na [[Uniwersytet w Uppsali|Uniwersytecie w Uppsali]] (1948–1950){{r|encmuz}}. Uczył się też u [[Paul Sacher|Paula Sachera]] w [[Schola Cantorum Basiliensis]]{{r|land}}. Następnie był uczniem [[Igor Markevitch|Igora Markevitcha]] w [[Paryż]]u, [[Jean Morel|Jeana Morela]] w [[Juilliard School|Juilliard School of Music]] w [[Nowy Jork|Nowym Jorku]] oraz [[Leonard Bernstein|Leonarda Bernsteina]] w [[Tanglewood]]{{r|baker}}. W 1953 roku zdobył Nagrodę im. Siergieja Kusewickiego{{r|baker}}. Dyrygował orkiestrą symfoniczną w [[Norrköping]] (1954–1962), Filharmonisk Selskaps Orkester w [[Oslo]] (1962–1968) i Danmarsk Radio-Symfoniorkester w [[Kopenhaga|Kopenhadze]] (1968–1978){{r|encmuz}}. Od 1961 do 1970 roku był wykładowcą Królewskiej Szwedzkiej Akademii Muzycznej w Sztokholmie{{r|encmuz}}. Współpracował z Dresdner Staatskapelle (1975–1985) i [[San Francisco Symphony Orchestra]] (1985–1995){{r|encmuz}}. Był głównym dyrygentem NDR Elbphilharmonie Orchester (1996–1998) i [[Orkiestra Gewandhaus w Lipsku|Gewandhausorchester]] w [[Lipsk]]u (1998–2005){{r|brown}}.

Ceniony jako wykonawca muzyki kompozytorów skandynawskich ([[Carl Nielsen|Carla Nielsena]], [[Franz Berwald|Franza Berwalda]], [[Edvard Grieg|Edvarda Griega]], [[Jean Sibelius|Jeana Sibeliusa]]), a także austriackich i niemieckich (m.in. [[Richard Strauss|Richarda Straussa]]){{r|encmuz}}{{r|brown}}. [[Doktor honoris causa]] [[Uniwersytet Michigan|Uniwersytetu Michigan]]{{r|encmuz}}. Zdobył dwie nagrody [[Nagroda Grammy|Grammy]], [[Gramophone Award]] i [[Grand Prix du Disque]]{{r|land}}. Odznaczony kawalerią szwedzkiego [[Order Gwiazdy Polarnej|Orderu Gwiazdy Polarnej]] (1971), kawalerią duńskiego [[Order Danebroga|Orderu Danebroga]] (1978), złotym Medalem „Litteris et Artibus” (1979), Wielkim Krzyżem Zasługi (2003){{r|who}} oraz Wielkim Krzyżem Zasługi z Gwiazdą (2022){{r|nmz}} [[Order Zasługi Republiki Federalnej Niemiec|Orderu Zasługi Republiki Federalnej Niemiec]], Królewskim Medalem Serafinów (2012){{r|kungahuset}} i japońskim [[Order Wschodzącego Słońca|Orderem Wschodzącego Słońca]] klasy Złote Promienie ze Wstęgą (2018){{r|slippedisc}}. Laureat [[Nagroda Schocka|Nagrody Schocka]] (2014){{r|musikaliskaakademien}} i [[Nagroda Fundacji Muzycznej Léonie Sonning|Nagrody Fundacji Muzycznej Léonie Sonning]] (2016){{r|sonning}}.

Jest członkiem [[Kościół Adwentystów Dnia Siódmego|Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego]], ze względów religijnych nie przeprowadza prób z orkiestrą w piątkowe wieczory i soboty, daje jednak w tych dniach koncerty, uważając wykonywanie muzyki za sposób na chwalenie Boga w dniu [[szabat]]u{{r|land}}. Przez wiele lat prowadził letnie kursy dyrygentury na adwentystycznej uczelni Loma Linda University w [[Kalifornia|Kalifornii]]{{r|brown}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name=baker>{{Cytuj książkę | tytuł = Baker’s Biographical Dictionary of Musicians| wydawca = Schirmer Books| tom = Volume 1 Aalt–Cone| miejsce = New York| rok = 2001| isbn = 0-02-865526-5| strony = 366–367}}</ref>
<ref name=brown>{{Cytuj książkę | autor = Emily Freeman Brown| tytuł = A Dictionary for the Modern Conductor| wydawca = Rowman & Littlefield| miejsce = Lanham| rok = 2015| isbn = 978-0-8108-8400-7| strony = 42}}</ref>
<ref name=encmuz>{{Cytuj książkę |tytuł = Encyklopedia Muzyczna PWM| wydawca = [[Polskie Wydawnictwo Muzyczne]]| tom = 1. Część biograficzna ab, suplement| miejsce = Kraków| rok = 1998| isbn = 83-224-0492-1| strony = 58}}</ref>
<ref name=land>{{Cytuj książkę | autor = Gary Land| tytuł = Historical Dictionary of the Seventh-Day Adventists| wydawca = Rowman & Littlefield| miejsce = Lanham| rok = 2015| isbn = 978-1-4422-4187-9| strony = 48–49}}</ref>
<ref name=kungahuset>{{Cytuj stronę | url = https://web.archive.org/web/20140604003202/http://www.kungahuset.se/kungafamiljen/aktuellahandelser/2012/aktuellt2012juliseptember/kungendeladeutserafimermedaljentilldirigentherbertblomstedt.5.292a62ce13848168ac5aea.html| tytuł = Kungen delade ut Serafimermedaljen till dirigent Herbert Blomstedt| opublikowany = kungahuset.se| data dostępu = 2020-10-22| język = sv}}</ref>
<ref name=musikaliskaakademien>{{Cytuj stronę | url = http://www.musikaliskaakademien.se/nyheter/nyheter/herbertblomstedttilldelasrolfschockprisetimusik.825.html| tytuł = Herbert Blomstedt tilldelas Rolf Schockpriset i musik| opublikowany = musikaliskaakademien.se| data = 2014-02-13| data dostępu = 2020-10-22| język = sv}}</ref>
<ref name=nmz>{{Cytuj stronę | url = https://www.nmz.de/kiz/nachrichten/dirigent-herbert-blomstedt-erhaelt-grosses-verdienstkreuz-mit-stern| tytuł = Dirigent Herbert Blomstedt erhält Großes Verdienstkreuz mit Stern| opublikowany = nmz.de| data = 2022-11-11| data dostępu = 2022-11-27| język = de}}</ref>
<ref name=sonning>{{Cytuj stronę| url = http://www.sonningmusic.org/the-music-prize/2016-herbert-blomstedt.aspx| tytuł = Herbert Blomstedt awarded the Léonie Sonning Music Prize 2016| opublikowany = sonningmusic.org| data dostępu = 2020-10-21| język = en| archiwum = https://web.archive.org/web/20201025012311/http://www.sonningmusic.org/the-music-prize/2016-herbert-blomstedt.aspx| zarchiwizowano = 2020-10-25}}</ref>
<ref name=who>{{Cytuj stronę | url = https://whoswho.de/bio/herbert-blomstedt.html| tytuł = Herbert Blomstedt| opublikowany = whoswho.de| data dostępu = 2020-10-22| język = de}}</ref>
<ref name=slippedisc>{{Cytuj stronę | url = https://slippedisc.com/2018/04/maestro-90-is-endowed-with-the-rising-sun/| autor = Norman Lebrecht| tytuł = Maestro, 90, is endowed with the Rising Sun| opublikowany = slippedisc.com| data = 2018-04-29| data dostępu = 2020-10-22| język = en}}</ref>
}}

{{Nagroda Fundacji Muzycznej Léonie Sonning}}
{{Nagroda Schocka – muzyka}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Blomstedt, Herbert}}
[[Kategoria:Szwedzcy dyrygenci]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Springfield (Massachusetts)]]
[[Kategoria:Laureaci Nagrody Grammy]]
[[Kategoria:Laureaci Nagrody Fundacji Muzycznej Léonie Sonning]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Gwiazdy Polarnej (Szwecja)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Danebroga]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Federalnej Niemiec]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Wschodzącego Słońca]]
[[Kategoria:Laureaci Nagrody Schocka – sztuki muzyczne]]
[[Kategoria:Doktorzy honoris causa uczelni w Stanach Zjednoczonych]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1927]]

title: Herbert Blomstedt

Imię i nazwisko: Herbert Thorson Blomstedt

Data i miejsce urodzenia: 11 lipca 1927 · Springfield

Pochodzenie: szwedzkie

Gatunki: muzyka poważna

Zawód: dyrygent


text:
# 1804 w literaturze
Wydarzenia literackie w 1804 roku.

## Nowe książki
- zagraniczne
  - Sophie Ristaud Cottin – Malvina
  - Maria Edgeworth – Popular Tales
  - Rachel Hunter – The Unexpected Legacy
  - William Henry Ireland – The Sepulchral Summons
  - Mary Meeke – Amazement

## Nowe dramaty
- zagraniczne
  - Friedrich Schiller – Wilhelm Tell

## Nowe poezje
- zagraniczne
  - William Blake – Jeruzalem

## Nowe prace naukowe
- zagraniczne
  - Johann Hermann – Tabula affinitatum animalium... cum annotationibus ad historiam naturalem animalium augendam facientibus. Observationes zoologicae quibus novae complures

## Urodzili się
- 1 lipca – George Sand, francuska pisarka (zm. 1876)
- 4 lipca – Nathaniel Hawthorne, amerykański pisarz (zm. 1864)
- 18 grudnia – Aleksander Jełowicki, polski pisarz, poeta, tłumacz i wydawca (zm. 1877)
- 28 grudnia – Stanisław Bogusławski, polski komediopisarz (zm. 1870)

## Zmarli
- 12 lutego – Immanuel Kant, niemiecki filozof (ur. 1724)
- 3 kwietnia – Jędrzej Kitowicz, polski historyk i pamiętnikarz (ur. 1728)
- 3 maja – Celestyn Czaplic, polski polityk i poeta (zm. 1723)

title: 1804 w literaturze

wikitext:
{{rok w|literaturze|1804}}

== Nowe książki ==
* zagraniczne
** [[Sophie Ristaud Cottin]] – ''Malvina''
** [[Maria Edgeworth]] – ''Popular Tales''
** [[Rachel Hunter]] – ''The Unexpected Legacy''
** [[William Henry Ireland]] – ''The Sepulchral Summons''
** [[Mary Meeke]] – ''Amazement''

== Nowe dramaty ==
* zagraniczne
** [[Friedrich Schiller]] – ''[[Wilhelm Tell (dramat)|Wilhelm Tell]]''

== Nowe poezje ==
* zagraniczne
** [[William Blake]] – ''Jeruzalem''

== Nowe prace naukowe ==
* zagraniczne
** [[Johann Hermann]] – ''Tabula affinitatum animalium... cum annotationibus ad historiam naturalem animalium augendam facientibus. Observationes zoologicae quibus novae complures''

== Urodzili się ==
* [[1 lipca]] – [[George Sand]], francuska pisarka (zm. [[1876 w literaturze|1876]])
* [[4 lipca]] – [[Nathaniel Hawthorne]], amerykański pisarz (zm. [[1864 w literaturze|1864]])
* [[18 grudnia]] – [[Aleksander Jełowicki]], polski pisarz, poeta, tłumacz i wydawca (zm. [[1877 w literaturze|1877]])
* [[28 grudnia]] – [[Stanisław Bogusławski (komediopisarz)|Stanisław Bogusławski]], polski komediopisarz (zm. [[1870 w literaturze|1870]])

== Zmarli ==
* [[12 lutego]] – [[Immanuel Kant]], niemiecki filozof (ur. [[1724 w literaturze|1724]])
* [[3 kwietnia]] – [[Jędrzej Kitowicz]], polski historyk i pamiętnikarz (ur. [[1728 w literaturze|1728]])
* [[3 maja]] – [[Celestyn Czaplic]], polski polityk i poeta (zm. [[1723 w literaturze|1723]])

[[Kategoria:Kalendarium literatury]]
[[Kategoria:Wydarzenia 1804]]