text:
# Pateryk Kijowsko-Pieczerski
Pateryk Kijowsko-Pieczerski (oryg. Києво-Печерський патерик), pełny tytuł: Pateryk Kijowsko-Pieczerski, czyli opowieści o świętych ojcach w pieczarach kijowskich położonych – zabytek literatury staroruskiej, zbiór opowieści o mnichach monasteru kijowsko-pieczerskiego, późniejszej ławry. Jedno z najoryginalniejszych dzieł ruskiej literatury hagiograficznej. Jego podstawę stanowią teksty spisane przez biskupa włodzimierskiego i suzdalskiego Szymona oraz mnicha monasteru kijowsko-pieczerskiego Polikarpa, uzupełniane w ciągu wieków o kolejne biografie zakonników.

## Okoliczności powstania utworu

### Korespondencja między biskupem Symonem i mnichem Polikarpem
Znany współcześnie Pateryk... powstał poprzez przeredagowanie korespondencji, jaką prowadzili w latach 20. XIII wieku mnich Polikarp i biskup włodzimierski i suzdalski Symon. Mimo wyraźnie wskazanego nadawcy i adresata, większość korespondencji miała charakter listów otwartych. Symon traktował pisane listy nie tylko jako formę duchowej i teologicznej edukacji Polikarpa, ale również jako sposób na propagowanie wiedzy o monasterze kijowskim (w którym był niegdyś zakonnikiem) i swoich koncepcji związanych z duchowieństwem. Miało to związek z utratą pierwotnego znaczenia Kijowa jako ośrodka administracyjnego i duchownego. Opis życia wybranych zakonników z monasteru kijowsko-pieczerskiego miał uratować ich losy przed zapomnieniem i przypominać o dawnej świetności klasztoru. Tadeusz Kołakowski pisze również, że udowodnienie znaczenia klasztoru w listach miało uzasadnić przyszłe ingerowanie jego reprezentantów w sprawy państwowe i supremację monasteru w życiu duchowym Rusi.
Najstarszą zachowaną do naszych czasów częścią wymiany listów między Szymonem i Polikarpem jest ustęp znany jako Posłanie Szymona, w którym biskup upomina swojego ucznia duchowego za nadmierne pragnienie władzy, które przejawiało się w usilnym zabieganiu o otrzymanie godności cerkiewnych, bez zezwolenia ihumena monasteru w Kijowie. Szymon przedstawia Polikarpowi dziewięć życiorysów mnichów z tego klasztoru, uznanych za świętych, by przekonać go, że sam fakt przynależności do tak zasłużonego monasteru powinien być dla niego powodem do szczęścia. Uzupełnia je o kilka legend dotyczących nieznanych bliżej początków klasztoru. W swoim tekście wykorzystuje wiadomości znane mu z własnego doświadczenia, z opowieści innych zakonników, ale również z kronik i imiennych spisów zmarłych.
Tworzenie kolejnych życiorysów mnichów podjął z kolei Polikarp. Posłanie, które następuje po tekście Szymona, zawiera spisanych przez niego 11 dalszych opowieści na ten temat. Polikarp zadedykował swoją pracę ihumenowi klasztoru Akindynowi. W odróżnieniu od Szymona Polikarp nie ujmuje swojego tekstu w formę listu, lecz otwarcie stwierdza, że celem spisania przez niego opowieści o zakonnikach jest utrwalenie pamięci o przypisywanych im cudach i znakach.

### RozwójPateryku...między XIII a XV wiekiem
Twierdzenia zawarte w korespondencji Szymona i Polikarpa pozwalają stwierdzić, że obydwaj autorzy zgodnie pragnęli stworzyć zestaw opowieści o uznanych za świętych mnichach kijowsko-pieczerskich. Jednak już po ich śmierci powstały w ten sposób tekst był nadal rozwijany i modyfikowany. Zakonnicy z klasztory pieczerskiego dodawali do niej powstałe w późniejszym okresie opowieści, inne zaś fragmenty skracali lub wykreślali. Celem tej pracy było oddanie w Pateryku... całokształtu historii klasztoru. Ludmiła Nodzyńska uważa, że nie można jednoznacznie określić, w którym momencie rozwoju tekst otrzymał miano, pod jakim znany jest obecnie. Tadeusz Kołakowski twierdzi natomiast, że tytuł ten pojawił się w 1462, w tzw. drugiej kasjanowskiej redakcji.

### RedakcjePateryku...powstałe w XV wieku
Na początku XV wieku, na polecenie biskupa twerskiego Arseniusza (dawniej żyjącego w Ławrze Pieczerskiej), opracowana została nowa redakcja Pateryku... Tekst ten, chociaż językowo zachowuje cechy oryginału, z bliżej nieznanych przyczyn dokonuje cięć w tekście, usuwając obydwa Posłania oraz fragmenty opowiadań (w tym cały ustęp poświęcony Alimpiemu). Zachowuje jednak część utworów autorstwa mnicha Nestora Kronikarza, niezwiązanych z pierwotnym Paterykiem...
W latach 1460 i 1462 mnich Kasjan z Ławry Pieczerskiej sporządził kolejne dwie redakcje, z których druga była znacznym poszerzeniem pierwszej (określane jako „pierwsza i druga redakcja kasjanowska”). Kasjan dostosował język tekstów do współczesnego mu czytelnika. Poważne różnice między obydwoma tekstami skłaniają niektórych badaczy do wniosku, że Kasjan był jedynie współautorem pierwszej wersji, za czym miałoby świadczyć wymienienie razem ze spisem treści pierwszej redakcji innego mnicha imieniem Jan. Redakcja kasjanowska druga stanowiła najczęściej powtarzającą się podstawę wydań drukowanych (pierwsze w 1661 w Kijowie). W porównaniu z pierwotnym brzmieniem tekstu Pateryka... redakcja kasjanowska druga dokonuje poważnych zmian w stylistyce i leksyce: usuwa liczne wyrazy ruskie na rzecz cerkiewnosłowiańskich, czyni język tekstu bardziej patetycznym, dodaje wiele cytatów z Biblii.

### Paterykon
W 1635 ukazało się pierwsze tłumaczenie Pateryku... na język polski, dokonane przez biskupa mohylewskiego Sylwestra Kossowa i zatytułowane Paterykon, albo żywoty ss. Ojców Pieczerskich. Kossów przetłumaczył Pateryk... z myślą o wykorzystaniu go jako argumentu w dyskusjach między prawosławnymi a unitami, w szczególności dla wykazania całkowitej odrębności tradycji chrześcijaństwa ruskiego od Rzymu. Przy opracowywaniu tekstu opatrzył go szerokim komentarzem, odwołującym się do latopisów i kronik ruskich i polskich, objaśniając nieścisłości utworu w odniesieniu do wydarzeń historycznych. Swój przekład Kossów zadedykował Adamowi Kisielowi.
Redakcja Kossowa, opracowywana na podstawie kasjanowskiej drugiej, modyfikuje język i styl oryginału w podobnym duchu – łagodzi zbyt ostre sformułowania, uwzniośla słownictwo i styl, stosuje skomplikowane figury retoryczne. Wpływ na kształt przekładu Kossowa miała znana mu twórczość Piotra Skargi. Mimo tych istotnych odstępstw od pierwotnego brzmienia Pateryku... to przekład Kossowa stał się jego najpoczytniejszą wersją w XVII i XVIII wieku, a także podstawą dla kolejnych tłumaczeń na język ukraiński i język rosyjski.
Dalsze wydania Pateryku... stanowiły powtórzenie tekstów zawartych w redakcjach wcześniejszych. W naukowych opracowaniach powstałych w XX wieku stosowany jest tylko tekst pierwotny.

## Treść
Pateryk Kijowsko-Pieczerski w rozumieniu naukowej literatury przedmiotu, tj. tekst opracowany przez Symona i Polikarpa bez późniejszych modyfikacji, zawierał następujące części:

### Legendy o powstaniu monasteru kijowsko-pieczerskiego
- Pateryk pieczerski, który powiada o zbudowaniu cerkwi, iżby zrozumieli wszyscy, jako samego Pana zamysłem i wolą, a jego Przeczystej Matki modlitwą i życzeniem powstała i dokonała się Bogu przystojna, niebiosom podobna, wielka cerkiew pieczerska Bogurodzicy, archimandrytia całej ziemi ruskiej, którą jest ławra świętego i wielkiego ojca naszego Teodozego,
- Słowo o przyjściu majstrów cerkiewnych od Carogrodu do Antoniego i Teodozego,
- Słowo o tym, kiedy założona była cerkiew pieczerska,
- Słowo o przyjściu malarzy cerkiewnych z Carogrodu do ihumena Nikona,
- O Janie i Sergiuszu cud niezwykły, który w Boskiej Pieczerskiej cerkwi był przed cudowną ikoną Bogurodzicy,
- Opowieść o świętym ołtarzu i o poświęceniu tej Wielkiej Cerkwi Matki Bożej,
- O okowaniu grobowca świątobliwego ojca naszego Teodozego Pieczerskiego.

### Opowieści o zakonnikach zredagowane przez Symona
- Posłanie pokornego biskupa Włodzimierskiego i Suzdalskiego Symona do Polikarpa, czerńca pieczerskiego,
- Opowieść Symona, biskup Włodzimierskiego i Suzdalskiego, o świętych czerńcach pieczerskich. Dlaczego należy mieć nabożeństwo i miłość ku błogosławionym Antoniemu i Teodozemu, ojcom pieczerskim,
- O błogosławionym Eustratym Postniku,
- O pokornym i wielce cierpliwym Nikonie czerńcu,
- O świętym męczenniku Kukszy i o Pimenie Postniku,
- O świętym Atanazym Zatworniku, który umarł i znowu na drugi dzień ożył i przeżył lat 12,
- O błogosławionym Światoszy, kniaziu czernihowskim,
- O Erazmie czerńcu, który mienie swoje stracił na święte ikony i dzięki nim zbawienie zyskał,
- O Arecie czerńcu, któremu przez złodziejów ukradzione mienie za jałmużnę policzone zostało i przez to się zbawił,
- O dwóch braciach, Ticie popie i Ewagrym diakonie, powaśnionych między sobą.

### Opowieści o zakonnikach zredagowane przez Polikarpa
- Drugie posłanie, które do archimandryty naszego pieczerskiego Akindyna o świętych i błogosławionych czerńcach pieczerskich, braciach naszych, spisane przez Polikarpa, czerńca tegoż pieczerskiego monasteru,
- O Nikicie Zatworniku, który potem był biskupem w Nowogrodzie,
- O Laurentym Zatworniku,
- O świętym i błogosławionym Agapicie, lekarzu, który zapłaty nie chciał,
- O świętym Grzegorzu Cudotwórcy,
- O wielce cierpliwym Janie Zatworniku,
- O świątobliwym Mojżeszu Węgrzynie,
- O Prochorze Czerńcu, który modlitwą z ziela zwanego lebiodą chleby czynił, a z popiołu sól,
- O świątobliwym Marku Pieczarniku, którego rozkazania umarli słuchali,
- Słowo o świętych wielebnych ojcach Teodorze i Wasylu,
- O świątobliwym Spirydonie Proskurniku i Alimpim Ikonniku,
- O świątobliwym cierpiętniku ojcu Pimenie i tych, którzy przed śmiercią chcą stanu mniszego[19].

## Cechy utworu

### Styl tekstu
Poszczególne części Pateryku... wyraźnie różnią się między sobą stylistycznie. Teksty pisane przez Szymona wskazują na oczytanie w literaturze patrystycznej i dążenie do eleganckiego, podniosłego stylu. Styl ten zaciera się jednak, kiedy autor wspomina wydarzenia znane mu z osobistego doświadczenia lub z opowieści innych zakonników – są pisane w sposób znacznie prostszy. Fragmenty redagowane przez Polikarpa charakteryzują się większą ostrożnością w doborze cytatów, które autor stara się przedstawiać, powołując się na wiarygodne źródła. Z racji swojego przebywania w Kijowie w momencie pisania Polikarp miał szerszy niż Symon dostęp do archiwów klasztornych, jak również wierniej oddawał współczesne mu realia życia monastycznego. Jego opowieści o mnichach zbliżają się do konwencji ludowych opowiadań, co skłania niektórych badaczy do bezpośredniego wywodzenia ich z tradycji przekazu ustnego.

### Charakterystyka opowiadań
Opowiadania o mnichach klasztoru pieczerskiego łączą w sobie cechy relacji kronikarskich, opowieści ludowych przekazywanych ustnie, tekstów hagiograficznych (powszechna obecność istot nadprzyrodzonych, liczne widzenia i cuda) czy nawet ludowych opowiadań fantastycznych (charakterystyczne postacie diabłów w opowiadaniach Polikarpa). Wyraźnym źródłem inspiracji jest Pismo Święte, co przejawia się nie tylko w dużej ilości bezpośrednich cytatów, ale i w nawiązaniach fabularnych (podobieństwa między epizodami z życia mnichów a zdarzeniami z życia starotestamentowych proroków i przywódców). Wiele motywów cudów opisanych w utworze pojawia się w formie niemal niezmienionej również w innych podaniach o świętych powstałych na Rusi i później. Elementy stanowiące powielenie schematu hagiograficznego łączą się jednak ze szczegółowymi obrazami życia monastycznego, a w mniejszym stopniu także społeczeństwa Rusi, co czyni z Pateryku... wyjątkowe dzieło swojego gatunku.
Opowieści podejmują jednak również problemy szersze. Na przykładach zdarzeń z życia poszczególnych mnichów Pateryk Kijowsko-Pieczerski formułuje przesłanie w kwestii stosunków między wspólnotą monastyczną i władzą świecką; nie ukrywając, że występowały między nimi spory, jednoznacznie popiera mnichów. Opowiadania o poszczególnych zakonnikach mają charakter dość schematyczny. Powtarzając znane już wzorce hagiograficzne, skupiają się na podkreślaniu nadzwyczajnej bogobojności zakonników poprzez opisy praktykowanych przez nich form ascezy, a następnie czynionych przez nich cudów.

## ZnaczeniePateryku...
W historii literatury Pateryk Kijowsko-Pieczerski... jest przykładem procesu przenoszenia na grunt ruski wcześniejszych tradycji chrześcijańskiego Wschodu, w tym przypadku – określonego gatunku literatury hagiograficznej. Pateryk... był również dziełem bardzo popularnym na ziemiach ruskich, wysoko ocenianym również przez późniejszych literatów ukraińskich i rosyjskich.
Ludmiła Nodzyńska określa Pateryk Kijowsko-Pieczerski jako jedno z trzech – obok Powieści minionych lat i Żywota Teodozego Pieczerskiego podstawowych źródeł historycznych w badaniach nad chrystianizacją Rusi. Podkreśla jednak, że charakter wszystkich trzech tekstów, łączących hagiografię z relacją dotyczącą znanych autorowi faktów, wymaga ich specyficznego traktowania. Fakty przytaczane w Pateryku... muszą być konfrontowane z innymi materiałami źródłowymi oraz lokalizowane w szerszym kontekście tradycji monasteru pieczerskiego. Najbardziej cenne są ukazane w tekście obrazy z życia klasztoru, które – przy zachowaniu poetyki hagiograficznej – przekazują wiarygodny obraz formowania się tradycji monastycznej kijowskiej jako adaptacji na grunt ruski reguł życia opracowanych przez Teodora Studytę.

title: Pateryk Kijowsko-Pieczerski

wikitext:
{{wyróżnienie|DA}}
[[File:Киево-Печерский патерик.jpg|thumb|Pierwsza strona rękopisu ze zbiorów Rosyjskiej Biblioteki Narodowej]]
'''Pateryk Kijowsko-Pieczerski''' (oryg. Києво-Печерський патерик), pełny tytuł: ''Pateryk Kijowsko-Pieczerski, czyli opowieści o świętych ojcach w pieczarach kijowskich położonych'' – zabytek literatury staroruskiej, zbiór opowieści o mnichach [[Ławra Peczerska|monasteru kijowsko-pieczerskiego]], późniejszej [[Ławra|ławry]]. Jedno z najoryginalniejszych dzieł ruskiej literatury hagiograficznej. Jego podstawę stanowią teksty spisane przez biskupa włodzimierskiego i suzdalskiego Szymona oraz mnicha monasteru kijowsko-pieczerskiego Polikarpa, uzupełniane w ciągu wieków o kolejne biografie zakonników.

== Okoliczności powstania utworu ==
=== Korespondencja między biskupem Symonem i mnichem Polikarpem ===
[[Plik:Saint Simon, bishop of Suzdal.jpg|thumb|Święty Symon, biskup włodzimierski i suzdalski. Grawiura w XVI w.]]
Znany współcześnie ''Pateryk...'' powstał poprzez przeredagowanie korespondencji, jaką prowadzili w latach 20. XIII wieku mnich Polikarp i biskup włodzimierski i suzdalski [[Szymon (biskup włodzimierski)|Symon]]<ref>Енциклопедія українознавства: Словникова частина: [в 11 т.] / Наукове товариство імені Шевченка ; гол. ред. проф., д-р Володимир Кубійович. – Париж ; Нью-Йорк: Молоде життя ; Львів ; Київ: Глобус, 1955–2003.</ref>. Mimo wyraźnie wskazanego nadawcy i adresata, większość korespondencji miała charakter listów otwartych. Symon traktował pisane listy nie tylko jako formę duchowej i teologicznej edukacji Polikarpa, ale również jako sposób na propagowanie wiedzy o monasterze kijowskim (w którym był niegdyś zakonnikiem) i swoich koncepcji związanych z duchowieństwem<ref>M. Woźniak, ''Istorija ukrainśkoji literatury'', T. I, s. 165.</ref>. Miało to związek z utratą pierwotnego znaczenia [[Kijów|Kijowa]] jako ośrodka administracyjnego i duchownego. Opis życia wybranych zakonników z monasteru kijowsko-pieczerskiego miał uratować ich losy przed zapomnieniem i przypominać o dawnej świetności klasztoru<ref>L. Nodzyńska, ''Opracowanie'', [w:] ''Pateryk Kijowsko-Pieczerski, czyli opowieści o świętych ojcach w pieczarach kijowskich położonych'', s. 38–39.</ref>. Tadeusz Kołakowski pisze również, że udowodnienie znaczenia klasztoru w listach miało uzasadnić przyszłe ingerowanie jego reprezentantów w sprawy państwowe i supremację monasteru w życiu duchowym Rusi<ref>Z. Barański, A. Semczuk (red.), ''Literatura rosyjska w zarysie'', T. I, s. 26.</ref>.

Najstarszą zachowaną do naszych czasów częścią wymiany listów między Szymonem i Polikarpem jest ustęp znany jako ''Posłanie Szymona'', w którym biskup upomina swojego ucznia duchowego za nadmierne pragnienie władzy, które przejawiało się w usilnym zabieganiu o otrzymanie godności cerkiewnych, bez zezwolenia [[igumen|ihumena]] monasteru w Kijowie. Szymon przedstawia Polikarpowi dziewięć życiorysów mnichów z tego klasztoru, uznanych za świętych, by przekonać go, że sam fakt przynależności do tak zasłużonego monasteru powinien być dla niego powodem do szczęścia<ref name="nodzynska40">L. Nodzyńska, ''Opracowanie'', s. 40.</ref>. Uzupełnia je o kilka [[legenda|legend]] dotyczących nieznanych bliżej początków klasztoru<ref name="nodzynska40" />. W swoim tekście wykorzystuje wiadomości znane mu z własnego doświadczenia, z opowieści innych zakonników, ale również z kronik i imiennych spisów zmarłych<ref>L. Nodzyńska, ''Opracowanie'', s. 41.</ref>.

Tworzenie kolejnych życiorysów mnichów podjął z kolei Polikarp. ''Posłanie'', które następuje po tekście Szymona, zawiera spisanych przez niego 11 dalszych opowieści na ten temat. Polikarp zadedykował swoją pracę ihumenowi klasztoru Akindynowi<ref name="nodzynska40" />. W odróżnieniu od Szymona Polikarp nie ujmuje swojego tekstu w formę listu, lecz otwarcie stwierdza, że celem spisania przez niego opowieści o zakonnikach jest utrwalenie pamięci o przypisywanych im cudach i znakach<ref name="nodzynska40" />.

=== Rozwój ''Pateryku...'' między XIII a XV wiekiem ===
Twierdzenia zawarte w korespondencji Szymona i Polikarpa pozwalają stwierdzić, że obydwaj autorzy zgodnie pragnęli stworzyć zestaw opowieści o uznanych za świętych mnichach kijowsko-pieczerskich. Jednak już po ich śmierci powstały w ten sposób tekst był nadal rozwijany i modyfikowany. Zakonnicy z klasztory pieczerskiego dodawali do niej powstałe w późniejszym okresie opowieści, inne zaś fragmenty skracali lub wykreślali. Celem tej pracy było oddanie w ''Pateryku...'' całokształtu historii klasztoru<ref name="nodzynska42">L. Nodzyńska, ''Opracowanie'', s. 42.</ref>. Ludmiła Nodzyńska uważa, że nie można jednoznacznie określić, w którym momencie rozwoju tekst otrzymał miano, pod jakim znany jest obecnie<ref name="nodzynska42" />. Tadeusz Kołakowski twierdzi natomiast, że tytuł ten pojawił się w 1462, w tzw. drugiej kasjanowskiej redakcji<ref name="historia27" />.

=== Redakcje ''Pateryku...'' powstałe w XV wieku ===
Na początku XV wieku, na polecenie biskupa twerskiego Arseniusza (dawniej żyjącego w Ławrze Pieczerskiej), opracowana została nowa redakcja ''Pateryku...''<ref>M. Woźniak, ''Istorija...'', T. I, s. 162.</ref> Tekst ten, chociaż językowo zachowuje cechy oryginału, z bliżej nieznanych przyczyn dokonuje cięć w tekście, usuwając obydwa ''Posłania'' oraz fragmenty opowiadań (w tym cały ustęp poświęcony Alimpiemu)<ref name="nodzynska45">L. Nodzyńska, ''Opracowanie'', s. 45.</ref>. Zachowuje jednak część utworów autorstwa mnicha Nestora Kronikarza, niezwiązanych z pierwotnym ''Paterykiem...''<ref name="nodzynska45" />

W latach 1460 i 1462 mnich Kasjan z Ławry Pieczerskiej sporządził kolejne dwie redakcje, z których druga była znacznym poszerzeniem pierwszej (określane jako „pierwsza i druga redakcja kasjanowska”). Kasjan dostosował język tekstów do współczesnego mu czytelnika<ref name="nodzynska45" />. Poważne różnice między obydwoma tekstami skłaniają niektórych badaczy do wniosku, że Kasjan był jedynie współautorem pierwszej wersji, za czym miałoby świadczyć wymienienie razem ze spisem treści pierwszej redakcji innego mnicha imieniem Jan<ref name="nodzynska45" />. Redakcja kasjanowska druga stanowiła najczęściej powtarzającą się podstawę wydań drukowanych (pierwsze w 1661 w Kijowie<ref name="historia27">Z. Barański, A. Semczuk (red.), ''Literatura rosyjska w zarysie'', T. I, s. 27.</ref>)<ref>L. Nodzyńska, ''Opracowanie'', s. 46.</ref>. W porównaniu z pierwotnym brzmieniem tekstu ''Pateryka...'' redakcja kasjanowska druga dokonuje poważnych zmian w stylistyce i leksyce: usuwa liczne wyrazy ruskie na rzecz [[język cerkiewnosłowiański|cerkiewnosłowiańskich]], czyni język tekstu bardziej patetycznym, dodaje wiele cytatów z Biblii<ref>L. Nodzyńska, ''Opracowanie'', s. 48.</ref>.

=== ''Paterykon'' ===
W 1635 ukazało się pierwsze tłumaczenie ''Pateryku...'' na [[język polski]], dokonane przez biskupa mohylewskiego [[Sylwester Kossów|Sylwestra Kossowa]] i zatytułowane ''Paterykon, albo żywoty ss. Ojców Pieczerskich''. Kossów przetłumaczył ''Pateryk...'' z myślą o wykorzystaniu go jako argumentu w dyskusjach między prawosławnymi a [[unia brzeska|unitami]], w szczególności dla wykazania całkowitej odrębności tradycji chrześcijaństwa ruskiego od Rzymu<ref>L. Nodzyńska, ''Opracowanie'', s. 50–51.</ref>. Przy opracowywaniu tekstu opatrzył go szerokim komentarzem, odwołującym się do latopisów i kronik ruskich i polskich, objaśniając nieścisłości utworu w odniesieniu do wydarzeń historycznych<ref>L. Nodzyńska, ''Opracowanie'', s. 54.</ref>. Swój przekład Kossów zadedykował [[Adam Kisiel|Adamowi Kisielowi]]<ref>L. Nodzyńska, ''Opracowanie'', s. 52.</ref>.

Redakcja Kossowa, opracowywana na podstawie kasjanowskiej drugiej, modyfikuje język i styl oryginału w podobnym duchu – łagodzi zbyt ostre sformułowania, uwzniośla słownictwo i styl, stosuje skomplikowane figury retoryczne. Wpływ na kształt przekładu Kossowa miała znana mu twórczość [[Piotr Skarga|Piotra Skargi]]<ref>L. Nodzyńska, ''Opracowanie'', s. 54–55.</ref>. Mimo tych istotnych odstępstw od pierwotnego brzmienia ''Pateryku...'' to przekład Kossowa stał się jego najpoczytniejszą wersją w XVII i XVIII wieku, a także podstawą dla kolejnych tłumaczeń na [[język ukraiński]] i [[język rosyjski]]<ref>L. Nodzyńska, ''Opracowanie'', s. 55–56.</ref>.

Dalsze wydania ''Pateryku...'' stanowiły powtórzenie tekstów zawartych w redakcjach wcześniejszych. W naukowych opracowaniach powstałych w XX wieku stosowany jest tylko tekst pierwotny<ref>L. Nodzyńska, ''Opracowanie'', s. 56–58.</ref>.

== Treść ==
''Pateryk Kijowsko-Pieczerski'' w rozumieniu naukowej literatury przedmiotu, tj. tekst opracowany przez Symona i Polikarpa bez późniejszych modyfikacji, zawierał następujące części:

=== Legendy o powstaniu monasteru kijowsko-pieczerskiego ===
* ''Pateryk pieczerski, który powiada o zbudowaniu cerkwi, iżby zrozumieli wszyscy, jako samego Pana zamysłem i wolą, a jego Przeczystej Matki modlitwą i życzeniem powstała i dokonała się Bogu przystojna, niebiosom podobna, wielka cerkiew pieczerska Bogurodzicy, archimandrytia całej ziemi ruskiej, którą jest ławra świętego i wielkiego ojca naszego Teodozego'',
* ''Słowo o przyjściu majstrów cerkiewnych od Carogrodu do Antoniego i Teodozego'',
* ''Słowo o tym, kiedy założona była cerkiew pieczerska'',
* ''Słowo o przyjściu malarzy cerkiewnych z Carogrodu do ihumena Nikona'',
* ''O Janie i Sergiuszu cud niezwykły, który w Boskiej Pieczerskiej cerkwi był przed cudowną ikoną Bogurodzicy'',
* ''Opowieść o świętym ołtarzu i o poświęceniu tej Wielkiej Cerkwi Matki Bożej'',
* ''O okowaniu grobowca świątobliwego ojca naszego Teodozego Pieczerskiego''.

=== Opowieści o zakonnikach zredagowane przez Symona ===
[[Plik:The Synaxis of Kiev Pechersk saints in Near Caves.jpg|thumb|[[Fresk]] przedstawiający sobór ojców pieczerskich spoczywających w Bliższych Pieczarach. Część przedstawionych na nim mnichów to bohaterowie opowieści zawartych w ''Pateryku Kijowsko-Pieczerskim'']]
* ''Posłanie pokornego biskupa Włodzimierskiego i Suzdalskiego Symona do Polikarpa, czerńca pieczerskiego'',
* ''Opowieść Symona, biskup Włodzimierskiego i Suzdalskiego, o świętych czerńcach pieczerskich. Dlaczego należy mieć nabożeństwo i miłość ku błogosławionym [[Antoni Pieczerski|Antoniemu]] i [[Teodozjusz Pieczerski|Teodozemu]], ojcom pieczerskim'',
* ''O błogosławionym Eustratym Postniku'',
* ''O pokornym i wielce cierpliwym Nikonie czerńcu'',
* ''O świętym męczenniku [[Kuksza Pieczerski|Kukszy]] i o [[Pimen Postnik|Pimenie Postniku]]'',
* ''O świętym [[Atanazy Pieczerski|Atanazym Zatworniku]], który umarł i znowu na drugi dzień ożył i przeżył lat 12'',
* ''O błogosławionym [[Mikołaj Swiatosza|Światoszy]], kniaziu czernihowskim'',
* ''O Erazmie czerńcu, który mienie swoje stracił na święte ikony i dzięki nim zbawienie zyskał'',
* ''O [[Arefa Zatwornik|Arecie]] czerńcu, któremu przez złodziejów ukradzione mienie za jałmużnę policzone zostało i przez to się zbawił'',
* ''O dwóch braciach, Ticie popie i Ewagrym diakonie, powaśnionych między sobą''.

=== Opowieści o zakonnikach zredagowane przez Polikarpa ===
* ''Drugie posłanie, które do archimandryty naszego pieczerskiego Akindyna o świętych i błogosławionych czerńcach pieczerskich, braciach naszych, spisane przez Polikarpa, czerńca tegoż pieczerskiego monasteru'',
* ''O Nikicie Zatworniku, który potem był biskupem w Nowogrodzie'',
* ''O [[Laurenty (biskup turowski)|Laurentym Zatworniku]]'',
* ''O świętym i błogosławionym [[Agapit Pieczerski|Agapicie]], lekarzu, który zapłaty nie chciał'',
* ''O świętym Grzegorzu Cudotwórcy'',
* ''O wielce cierpliwym Janie Zatworniku'',
* ''O świątobliwym [[Mojżesz Węgrzyn|Mojżeszu Węgrzynie]]'',
* ''O [[Prochor Pieczerski|Prochorze Czerńcu]], który modlitwą z ziela zwanego lebiodą chleby czynił, a z popiołu sól'',
* ''O świątobliwym [[Marek Pieczerski|Marku Pieczarniku]], którego rozkazania umarli słuchali'',
* ''Słowo o świętych wielebnych ojcach Teodorze i Wasylu'',
* ''O świątobliwym Spirydonie Proskurniku i Alimpim Ikonniku'',
* ''O świątobliwym cierpiętniku ojcu Pimenie i tych, którzy przed śmiercią chcą stanu mniszego''<ref>''Pateryk Kijowsko-Pieczerski, czyli opowieści o świętych ojcach w pieczarach kijowskich położonych'', s. 279–280.</ref>.

== Cechy utworu ==
[[Plik:Kyiv Pechersk Lavra.jpg|thumb|Ławra Pieczerska w Kijowie]]

=== Styl tekstu ===
Poszczególne części ''Pateryku...'' wyraźnie różnią się między sobą stylistycznie. Teksty pisane przez Szymona wskazują na oczytanie w literaturze [[patrystyka|patrystycznej]] i dążenie do eleganckiego, podniosłego stylu<ref name="nodzynska40" />. Styl ten zaciera się jednak, kiedy autor wspomina wydarzenia znane mu z osobistego doświadczenia lub z opowieści innych zakonników – są pisane w sposób znacznie prostszy<ref name="nodzynska40" />. Fragmenty redagowane przez Polikarpa charakteryzują się większą ostrożnością w doborze cytatów, które autor stara się przedstawiać, powołując się na wiarygodne źródła. Z racji swojego przebywania w Kijowie w momencie pisania Polikarp miał szerszy niż Symon dostęp do archiwów klasztornych, jak również wierniej oddawał współczesne mu realia życia monastycznego<ref name="nodzynska42" />. Jego opowieści o mnichach zbliżają się do konwencji ludowych opowiadań, co skłania niektórych badaczy do bezpośredniego wywodzenia ich z tradycji przekazu ustnego<ref>N. Wodowozow, ''Istorija drewniej russkoj litieratury'', s. 118.</ref>.

=== Charakterystyka opowiadań ===
Opowiadania o mnichach klasztoru pieczerskiego łączą w sobie cechy relacji kronikarskich, opowieści ludowych przekazywanych ustnie, tekstów hagiograficznych (powszechna obecność istot nadprzyrodzonych, liczne widzenia i cuda) czy nawet ludowych opowiadań fantastycznych (charakterystyczne postacie diabłów w opowiadaniach Polikarpa)<ref name="nodzynska42" /><ref>Z. Barański, A. Semczuk (po red.), ''Literatura rosyjska w zarysie'', T. I, s. 26.</ref>. Wyraźnym źródłem inspiracji jest Pismo Święte, co przejawia się nie tylko w dużej ilości bezpośrednich cytatów, ale i w nawiązaniach fabularnych (podobieństwa między epizodami z życia mnichów a zdarzeniami z życia starotestamentowych proroków i przywódców)<ref>L. Nodzyńska, ''Opracowanie'', s. 73.</ref>. Wiele motywów cudów opisanych w utworze pojawia się w formie niemal niezmienionej również w innych podaniach o świętych powstałych na Rusi i później<ref>L. Nodzyńska, ''Opracowanie'', s. 77.</ref>. Elementy stanowiące powielenie schematu hagiograficznego łączą się jednak ze szczegółowymi obrazami życia monastycznego, a w mniejszym stopniu także społeczeństwa Rusi, co czyni z ''Pateryku...'' wyjątkowe dzieło swojego gatunku<ref>R. Łużny, ''Opowieści...'', s. 75.</ref>.

Opowieści podejmują jednak również problemy szersze. Na przykładach zdarzeń z życia poszczególnych mnichów ''Pateryk Kijowsko-Pieczerski'' formułuje przesłanie w kwestii stosunków między wspólnotą monastyczną i władzą świecką; nie ukrywając, że występowały między nimi spory, jednoznacznie popiera mnichów<ref name="historia2627">Z. Barański, A. Semczuk (red.), ''Literatura rosyjska w zarysie'', T. I, s. 26–27.</ref>. Opowiadania o poszczególnych zakonnikach mają charakter dość schematyczny. Powtarzając znane już wzorce hagiograficzne, skupiają się na podkreślaniu nadzwyczajnej bogobojności zakonników poprzez opisy praktykowanych przez nich form ascezy, a następnie czynionych przez nich cudów<ref name="historia2627" />.

== Znaczenie ''Pateryku...'' ==
W historii literatury ''Pateryk Kijowsko-Pieczerski...'' jest przykładem procesu przenoszenia na grunt ruski wcześniejszych tradycji chrześcijańskiego Wschodu, w tym przypadku – określonego gatunku literatury hagiograficznej<ref>R. Łużny (red.), ''Opowieści z Pateryku Kijowsko-Pieczerskiego'', [w:] ''Opowieść o niewidzialnym grodzie Kitieżu. Z legend i podań dawnej Rusi'', s. 76.</ref>. ''Pateryk...'' był również dziełem bardzo popularnym na ziemiach ruskich, wysoko ocenianym również przez późniejszych literatów ukraińskich<ref>Zarys literatury ukraińskiej. Podręcznik informacyjny Bohdana Łepskiego, 2014, {{ISBN|978-83-908538-7-1}}. s. 118–120.</ref> i rosyjskich<ref name="historia27" />.

Ludmiła Nodzyńska określa ''Pateryk Kijowsko-Pieczerski'' jako jedno z trzech – obok ''[[Powieść minionych lat|Powieści minionych lat]]'' i ''[[Żywot Teodozego Pieczerskiego|Żywota Teodozego Pieczerskiego]]'' podstawowych źródeł historycznych w badaniach nad chrystianizacją Rusi. Podkreśla jednak, że charakter wszystkich trzech tekstów, łączących hagiografię z relacją dotyczącą znanych autorowi faktów, wymaga ich specyficznego traktowania<ref>L. Nodzyńska, ''Pateryk Kijowsko-Pieczerski o chrystianizacji Rusi'', [w:] Ryszard Łużny (red.), ''Dzieło chrystianizacji Rusi Kijowskiej i jego konsekwencje w kulturze Europy'', s. 117.</ref>. Fakty przytaczane w ''Pateryku...'' muszą być konfrontowane z innymi materiałami źródłowymi oraz lokalizowane w szerszym kontekście tradycji monasteru pieczerskiego<ref>L. Nodzyńska, ''Pateryk...'', s. 119–122.</ref>. Najbardziej cenne są ukazane w tekście obrazy z życia klasztoru, które – przy zachowaniu poetyki hagiograficznej – przekazują wiarygodny obraz formowania się tradycji monastycznej kijowskiej jako adaptacji na grunt ruski reguł życia opracowanych przez [[Teodor Studyta|Teodora Studytę]]<ref>L. Nodzyńska, ''Pateryk...'', s. 124.</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* Zarys literatury ukraińskiej. Podręcznik informacyjny Bohdana Łepskiego, 2014, {{ISBN|978-83-908538-7-1}}.
* Barański Z., Semczuk A. (red.), ''Literatura rosyjska w zarysie'', Państwowe Wydawnictwo Naukowe, T. I, Warszawa 1975, {{ISBN|83-01-06758-6}}.
* Łużny R. (red.), ''Opowieści z Pateryku Kijowsko-Pieczerskiego'', [w:] ''Opowieść o niewidzialnym grodzie Kitieżu. Z legend i podań dawnej Rusi'', Instytut Wydawniczy „Pax”, Warszawa 1988, {{ISBN|83-211-0721-4}}.
* Nodzyńska L., ''Opracowanie'', [w:] ''Pateryk Kijowsko-Pieczerski, czyli opowieści o świętych ojcach w pieczarach kijowskich położonych'', Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 1993, {{ISBN|83-229-0736-2}}.
* Nodzyńska L., ''Pateryk Kijowsko-Pieczerski o chrystianizacji Rusi'', [w:] Ryszard Łużny (red.), ''Dzieło chrystianizacji Rusi Kijowskiej i jego konsekwencje w kulturze Europy'', Redakcja Wydawnictw Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 1998, {{ISBN|83-228-0147-5}}.
* Woźniak M., ''Istorija ukrainśkoji literatury'', Mouton, Hague 1970.

{{Literatura staroruska XI-XIII wieku}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Literatura staroruska]]
[[Kategoria:Ławra Pieczerska]]


text:
# Saonara
Saonara – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska, w prowincji Padwa.
Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwało 8760 osób, 673,8 os./km².

wikiname: plwiki

title: Saonara

in_language: pl

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Saonara
 |nazwa oryginalna                =
 |dopełniacz nazwy                =
 |jednostka                       = gmina
 |zdjęcie                         =
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            =
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = Wenecja Euganejska
 |1. jednostka administracyjna    =
 |2. jednostka administracyjna    = [[Prowincja Padwa|Padwa]]
 |siedziba                        =
 |nazwa kodu statystycznego       = [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]
 |kod statystyczny                = 028085
 |powierzchnia                    = 13 km²
 |rok                             = 2004
 |liczba ludności                 = 8760
 |gęstość zaludnienia             = 673,8 os./km²
 |numer kierunkowy                = 049
 |kod pocztowy                    = 35020
 |tablice rejestracyjne           =
 |adres urzędu                    =
 |plan                            =
 |mapa                            =
 |nazwa mapy                      = Włoch
 |kod mapy                        = Wenecja Euganejska
 |współrzędne                     = 45°22′N 11°59′E
 |commons                         =
 |www                             = http://www.comune.saonara.pd.it/hh/index.php
}}
'''Saonara''' – miejscowość i gmina we [[Włochy|Włoszech]], w regionie [[Wenecja Euganejska]], w prowincji [[prowincja Padwa|Padwa]].

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwało 8760 osób, 673,8 os./km².

== Bibliografia ==
* Źródło danych: [http://www.istat.it Istituto Nazionale di Statistica]

{{Prowincja Padwa}}

[[Kategoria:Miejscowości w prowincji Padwa]]

title: Saonara

Państwo: Włochy

Region: Wenecja Euganejska

Prowincja: Padwa

Powierzchnia: 13 km²


text:
# Synagoga Krawców w Brańsku
Synagoga Krawców w Brańsku – nieistniejąca synagoga, która znajdowała się w Brańsku przy ulicy Senatorskiej, nad rzeką Nurzec.
Synagoga została zbudowana w 1909 roku z inicjatywy cechu krawców, tuż obok starej synagogi. Podczas nalotu niemieckiego, 7 września 1939 roku synagoga doszczętnie spłonęła.
Murowany z cegły budynek synagogi wzniesiono na planie prostokąta. Całość była nakryta dachem dwuspadowym.

title: Synagoga Krawców w Brańsku

wikitext:
{{Synagoga infobox
 |nazwa            = Synagoga Krawców w Brańsku
 |nazwa oryginalna =
 |zdjęcie          =
 |opis zdjęcia     =
 |państwo          = Polska
 |miejscowość      = [[Brańsk]]
 |adres            =
 |budulec          = murowana
 |architekt        =
 |data budowy      = 1909
 |data likwidacji  =
 |data zburzenia   = 7 września 1939
 |data odbudowy    =
 |tradycja         = ortodoksyjna
 |obecnie          =
 |współrzędne      =
 |commons          = Category:Synagogues in Poland
 |www              =
}}
'''Synagoga Krawców w Brańsku''' – nieistniejąca [[synagoga]], która znajdowała się w [[Brańsk]]u przy ulicy Senatorskiej, nad rzeką [[Nurzec (rzeka)|Nurzec]].

Synagoga została zbudowana w 1909 roku z inicjatywy [[Cech rzemiosła|cechu]] [[krawiec|krawców]], tuż obok [[Stara Synagoga w Brańsku|starej synagogi]]. Podczas [[Nalot (wojskowość)|nalotu]] [[Niemcy|niemieckiego]], 7 września 1939 roku synagoga doszczętnie spłonęła.

Murowany z [[cegła|cegły]] budynek synagogi wzniesiono na planie prostokąta. Całość była nakryta [[dach dwuspadowy|dachem dwuspadowym]].

==Bibliografia==
* {{cytuj książkę |nazwisko = Wiśniewski| imię = Tomasz| autor link = Tomasz Wiśniewski (filolog)| tytuł = Bóżnice Białostocczyzny. Heartland of the Jewish life. Synagogues and Jewish communities in Białystok region| wydawca = Dom Wydawniczy "David"| miejsce = [[Białystok]]| rok = [[1992]]| strony = | isbn = 83-90032-70-8}}

[[Kategoria:Synagogi w Brańsku|Krawców]]

title: Synagoga Krawców w Brańsku

Państwo: Polska

Miejscowość: Brańsk

Budulec: murowana

Data zburzenia: 7 września 1939

Tradycja: ortodoksyjna


text:
# Pendragon (zespół muzyczny)
Pendragon – brytyjski zespół muzyczny, grający rocka progresywnego. Założony około roku 1978 w Stroud, Gloucestershire, niedaleko Bristolu, przez Nicka Barretta. Początkowo nosił nazwę „Zeus Pendragon”.

## Muzycy
Obecny skład zespołu
- Nick Barrett – śpiew, gitara elektryczna
- Peter Gee – gitara basowa
- Clive Nolan – instrumenty klawiszowe
- Jan – Vincent Velazco – perkusja

Byli członkowie zespołu
- Julian Baker – śpiew, gitara elektryczna
- Rik Carter – instrumenty klawiszowe
- Nigel Harris – perkusja
- Fudge Smith – perkusja
- Joe Crabtree – perkusja
- Scott Higham – perkusja

## Historia
Zespół pod nazwą Zeus Pendragon rozpoczął działalność w miejscowości Stroud w Anglii w 1978 r. Stanowili go wtedy Nick Barrett (gitara, wokal), Julian Baker (gitara, wokal), Nigel Harris (perkusja) oraz Stan Cox (bas). Po niedługim okresie pierwszy człon nazwy został usunięty.
Niebawem Pendragon został dostrzeżony przez menedżera Grega Linesa. Dostarczyło to zespołowi silnego impulsu do pracy. W tym czasie z grupy odszedł Cox i zastąpił go Robert Dalby. Grupa wzbogaciła się także o klawiszowca z lokalnej grupy Cygnus, Johna Barnfielda. Niebawem z zespołu odszedł Baker, a mający go zastąpić Peter Gee zmienił szybko gitarę na bas, gdy na odejście zdecydował się także Dalby. Barrett i Barnfield, tworząc wspólnie materiał, wypracowali niebawem charakterystyczny styl grupy.
W 1982 r. od wspólnego koncertu Marillion i supportującego go Pendragonu w niedalekim Gloucester rozpoczęła się bliska współpraca obu grup. Tak zaczął się nowy rozdział w historii zespołu. Wspólne koncerty tak przysporzyły Pendragonowi słuchaczy, że już rok później zespół zgromadził 30 tysięczną widownię podczas koncertu podczas Reading Festival. Grupa zagrała też na żywo w piątkowym show Tommy’ego Vance’a w programie pierwszym radia BBC.
Nie chcąc rezygnować ze swej pracy zawodowej, jeden z filarów grupy – John Barnfield – zdecydował się na odejście. Przy instrumentach klawiszowych zasiadł Rik Carter. W 1984 r. pod szyldem Elusive, wytwórni należącej do menedżera Marillion Johna Arnisona, zespół wszedł do studia i nagrał minialbum Fly High, Fall Far, a niedługo później – pierwszy LP, zatytułowany The Jewel. Grupa nie dostała jednak stałego kontraktu. Grupę opuścił jeden z założycieli, perkusista Nigel Harris. Zastąpił go na krótko Matt Anderson, jednak szybko zrezygnował, odchodząc wraz z Rikiem Carterem.
Pendragon stanowili zatem już tylko Barrett i Gee. Na szczęście w zespole pojawił się perkusista Fudge Smith i z pomocą sesyjnego klawiszowca Jamesa Colaha udało się zakończyć trasę koncertową, na podstawie której powstał album 9.15 Live. Wtedy też, w 1985, grupa zagrała swój pierwszy koncert poza granicami Anglii, który odbył się w Utrechcie, w Holandii. Barrettowi wkrótce udało się pozyskać do zespołu stałego klawiszowca, swojego przyjaciela z dzieciństwa, Clive’a Nolana. Po krótkiej współpracy z wytwórnią Records, w 1988 r. grupa założyła własną, o nazwie Toff Records. Materiał na płytę demo dla EMI wraz z kilkoma nowymi utworami złożyły się na pierwsze wydawnictwo Toff Records – płytę Kowtow. W tym mniej więcej czasie Barrett zaangażował do współpracy Simona Williamsa, twórcę charakterystycznych grafik zdobiących okładki płyt Pendragonu.
Wydanie albumu The World znaczy rozpoczęcie kolejnego rozdziału w historii grupy. Płyta została bardzo dobrze przyjęta przez krytyków, liczba fanów znacznie się powiększyła, zespołem zainteresowała się także prasa. Toff Records działała prężnie, a skład zespołu w końcu był stały. Kolejne płyty, The Window of Life oraz The Masquerade Overture (wg portalu Progarchives najwyżej oceniona płyta w dorobku grupy), okazały się również wielkim sukcesem. Barret, Gee, Nolan, Williams i dźwiękowiec Karl Groom stworzyli zgrany zespół sprzedający najwięcej płyt wśród zespołów grających prog-rock niezwiązanych z żadną dużą wytwórnią. Pendragon zagrał też swoje pierwsze koncerty w Ameryce Południowej: w Brazylii, Chile i Argentynie.
Z powodu prywatnych kłopotów Barretta (długotrwały proces rozwodowy) na kolejnym album Not of This World fani musieli czekać 5 lat. Album uznawany jest za najbardziej emocjonalny wśród płyt grupy, a przez wielu – za najlepszy w ich historii. Krótko po wydaniu albumu, Barrett został uznany „najlepszym gitarzystą roku 2001” przez brytyjski Classic Rock Society. W 2002 zespół wydał koncertowy krążek Acoustically Challenged, nagrany podczas występu na żywo w Trójce w Polsce W 2005 ukazał się kolejny, siódmy album Pendragonu zatytułowany Believe, żywszy i o niejako „młodszym” brzmieniu niż poprzedni krążek. W tym samym roku grupa zagrała swój pierwszy koncert w Ameryce Północnej, w Los Angeles, USA
Niebawem miała miejsce kolejne, po długim okresie spokoju, przetasowanie w szeregach grupy. Po 20 latach wspólnego grania z zespołu odszedł perkusista Fudge Smith, zastąpiony przed młodego muzyka Joego Crabtreego. W odnowionym składzie zespół wyruszył na swoją największą jak dotąd trasę koncertową. Materiał z trasy stał się bazą dla pierwszego wydawnictwa DVD zespołu: And Now Everybody to the Stage.
W 2008 roku grupę opuścił Joego Crabtreego, a zastąpił go Scott Higham.
W 2014 roku grupę opuścił Scott Higham, a zastąpił go Craig Blundell.

## Dyskografia

### Albumy studyjne
- Fly High, Fall Far (1984) – EP
- The Jewel (1985)
- Kowtow (1988)
- The World (1991)
- The Window of Life (1993)
- Fallen Dreams and Angels (1994) – EP
- The Masquerade Overture (1996)
- As Good as Gold (1996) – EP
- Not of This World (2001)
- Believe (2005)
- Pure (2008)
- Passion (2011)
- Men Who Climb Mountains (2014)
- Love Over Fear (2020)
- North Star[2] (2023) – EP

### Albumy koncertowe
- 9:15 Live (1986)
- Utrecht...The Final Frontier (1995)
- Live in Kraków 1996 (1997)
- Acoustically Challenged (2002)
- Liveosity (2004)

### Składanki
- The Rest of Pendragon (1991) (kompilacja singli i EP)
- The Very Very Bootleg (1993)
- Overture 1984–1996 (1998) (kompilacja, wydana w USA)
- Once Upon a Time in England Volume 1 (1999) (limitowana)
- Once Upon a Time in England Volume 2 (1999) (limitowana)
- The Round Table (1999)
- The History: 1984–2000 (2000) (kompilacja, wydana w Polsce)

### Wideografia
- Live at Last... And More (1997) – VHS
- Live at Last... And More (2002) – DVD
- Liveosity (2004) – DVD
- And Now Everybody to the Stage (2006) – DVD
- Past and Presence (2007) – DVD
- Concerto Maximo (2009) – DVD
- Out of Order Comes Chaos (2012) – DVD
- Masquerade 20 (2017) – DVD

title: Pendragon (zespół muzyczny)

wikitext:
{{inne znaczenia|grupy muzycznej|[[Pendragon|inne użycia tej nazwy]]}}
{{Zespół muzyczny infobox
 |nazwa            = Pendragon
 |nazwa oryginalna =
 |zdjęcie          = Pendragon 2010 after concert.JPG
 |opis zdjęcia     = Pendragon, 2010
 |alt zdjęcia      =
 |inne nazwy       =
 |rok założenia    = [[1978]]
 |rok rozwiązania  =
 |pochodzenie      = {{Państwo|GBR}}
 |gatunek          = [[rock neoprogresywny]]<ref name="al">[https://www.allmusic.com/artist/pendragon-p19821 allmusic ((( Pendragon > Biography )))].</ref>, [[rock progresywny]]<ref name="al" />
 |aktywność        =
 |wydawnictwo      = [[Toff Records]], [[Metal Mind Productions|Metal Mind Records]], Outer Music/Pangea
 |powiązania       =
 |skład            = [[Nick Barrett]]
[[Peter Gee]]
[[Clive Nolan]]
[[Scott Higham]]
 |byli członkowie  = Julian Baker
Rick Carter
Nigel Harris
[[Fudge Smith]]
[[Joe Crabtree]]
 |współpracownicy  =
 |instrumentarium  =
 |commons          = Category:Pendragon
 |www              = http://www.pendragon.mu/
}}
'''Pendragon''' – [[Wielka Brytania|brytyjski]] zespół muzyczny, grający [[rock progresywny|rocka progresywnego]]. Założony około roku [[1978]] w [[Stroud]], [[Gloucestershire]], niedaleko [[Bristol]]u, przez Nicka Barretta. Początkowo nosił nazwę „Zeus Pendragon”.

== Muzycy ==
'''Obecny skład zespołu'''
* [[Nick Barrett]] – [[śpiew]], [[gitara elektryczna]]
* [[Peter Gee]] – [[gitara basowa]]
* [[Clive Nolan]] – [[instrument klawiszowy|instrumenty klawiszowe]]
* Jan – Vincent Velazco – perkusja

'''Byli członkowie zespołu'''
* Julian Baker – śpiew, gitara elektryczna
* Rik Carter – instrumenty klawiszowe
* Nigel Harris – perkusja
* [[Fudge Smith]] – perkusja
* [[Joe Crabtree]] – perkusja
* [[Scott Higham]] – [[perkusja]]

== Historia ==
[[Plik:Nick Barrett, 2010 Aschaffenburg.JPG|thumb|240px|Lider grupy Nick Barrett podczas koncertu w 2010]]
[[Plik:Clive Nolan, Keyboarder, 2010.JPG|thumb|240px|Klawiszowiec Clive Nolan podczas koncertu w 2010]]
Zespół pod nazwą ''Zeus Pendragon'' rozpoczął działalność w miejscowości [[Stroud]] w [[Anglia|Anglii]] w [[1978]] r. Stanowili go wtedy Nick Barrett ([[gitara]], wokal), Julian Baker (gitara, [[śpiew|wokal]]), Nigel Harris ([[perkusja]]) oraz Stan Cox ([[gitara basowa|bas]]). Po niedługim okresie pierwszy człon nazwy został usunięty.

Niebawem Pendragon został dostrzeżony przez menedżera Grega Linesa. Dostarczyło to zespołowi silnego impulsu do pracy. W tym czasie z grupy odszedł Cox i zastąpił go Robert Dalby. Grupa wzbogaciła się także o klawiszowca z lokalnej grupy Cygnus, Johna Barnfielda. Niebawem z zespołu odszedł Baker, a mający go zastąpić Peter Gee zmienił szybko gitarę na bas, gdy na odejście zdecydował się także Dalby. Barrett i Barnfield, tworząc wspólnie materiał, wypracowali niebawem charakterystyczny styl grupy.

W [[1982]] r. od wspólnego koncertu [[Marillion]] i supportującego go Pendragonu w niedalekim [[Gloucester]] rozpoczęła się bliska współpraca obu grup. Tak zaczął się nowy rozdział w historii zespołu. Wspólne koncerty tak przysporzyły Pendragonowi słuchaczy, że już rok później zespół zgromadził 30 tysięczną widownię podczas koncertu podczas Reading Festival. Grupa zagrała też na żywo w piątkowym show Tommy’ego Vance’a w [[BBC Radio 1|programie pierwszym radia BBC]].

Nie chcąc rezygnować ze swej pracy zawodowej, jeden z filarów grupy – John Barnfield – zdecydował się na odejście. Przy instrumentach klawiszowych zasiadł Rik Carter. W [[1984]] r. pod szyldem Elusive, wytwórni należącej do menedżera [[Marillion]] Johna Arnisona, zespół wszedł do studia i nagrał minialbum ''Fly High, Fall Far'', a niedługo później – pierwszy LP, zatytułowany ''The Jewel''. Grupa nie dostała jednak stałego kontraktu. Grupę opuścił jeden z założycieli, perkusista Nigel Harris. Zastąpił go na krótko Matt Anderson, jednak szybko zrezygnował, odchodząc wraz z Rikiem Carterem.

Pendragon stanowili zatem już tylko Barrett i Gee. Na szczęście w zespole pojawił się perkusista Fudge Smith i z pomocą sesyjnego klawiszowca Jamesa Colaha udało się zakończyć trasę koncertową, na podstawie której powstał album ''9.15 Live''. Wtedy też, w [[1985]], grupa zagrała swój pierwszy koncert poza granicami [[Anglia|Anglii]], który odbył się w [[Utrecht|Utrechcie]], w [[Holandia|Holandii]]. Barrettowi wkrótce udało się pozyskać do zespołu stałego klawiszowca, swojego przyjaciela z dzieciństwa, [[Clive Nolan|Clive’a Nolana]]. Po krótkiej współpracy z wytwórnią Records, w [[1988]] r. grupa założyła własną, o nazwie [[Toff Records]]. Materiał na płytę demo dla [[EMI]] wraz z kilkoma nowymi utworami złożyły się na pierwsze wydawnictwo Toff Records – płytę ''Kowtow''. W tym mniej więcej czasie Barrett zaangażował do współpracy Simona Williamsa, twórcę charakterystycznych grafik zdobiących okładki płyt Pendragonu.

Wydanie albumu ''The World'' znaczy rozpoczęcie kolejnego rozdziału w historii grupy. Płyta została bardzo dobrze przyjęta przez krytyków, liczba fanów znacznie się powiększyła, zespołem zainteresowała się także prasa. [[Toff Records]] działała prężnie, a skład zespołu w końcu był stały. Kolejne płyty, ''The Window of Life'' oraz ''The Masquerade Overture'' (wg portalu Progarchives najwyżej oceniona płyta w dorobku grupy), okazały się również wielkim sukcesem. Barret, Gee, Nolan, Williams i dźwiękowiec Karl Groom stworzyli zgrany zespół sprzedający najwięcej płyt wśród zespołów grających [[rock progresywny|prog-rock]] niezwiązanych z żadną dużą wytwórnią. Pendragon zagrał też swoje pierwsze koncerty w Ameryce Południowej: w [[Brazylia|Brazylii]], [[Chile]] i [[Argentyna|Argentynie]].

Z powodu prywatnych kłopotów Barretta (długotrwały proces rozwodowy) na kolejnym album ''Not of This World'' fani musieli czekać 5 lat. Album uznawany jest za najbardziej emocjonalny wśród płyt grupy, a przez wielu – za najlepszy w ich historii. Krótko po wydaniu albumu, Barrett został uznany „najlepszym gitarzystą roku [[2001]]” przez brytyjski Classic Rock Society. W [[2002]] zespół wydał koncertowy krążek ''Acoustically Challenged'', nagrany podczas występu na żywo w [[Polskie Radio Program III|Trójce]] w [[Polska|Polsce]] W [[2005]] ukazał się kolejny, siódmy album Pendragonu zatytułowany ''Believe'', żywszy i o niejako „młodszym” brzmieniu niż poprzedni krążek. W tym samym roku grupa zagrała swój pierwszy koncert w [[Ameryka Północna|Ameryce Północnej]], w [[Los Angeles]], [[Stany Zjednoczone|USA]]

Niebawem miała miejsce kolejne, po długim okresie spokoju, przetasowanie w szeregach grupy. Po 20 latach wspólnego grania z zespołu odszedł perkusista Fudge Smith, zastąpiony przed młodego muzyka Joego Crabtreego. W odnowionym składzie zespół wyruszył na swoją największą jak dotąd trasę koncertową. Materiał z trasy stał się bazą dla pierwszego wydawnictwa DVD zespołu: ''And Now Everybody to the Stage''.

W [[2008]] roku grupę opuścił Joego Crabtreego, a zastąpił go Scott Higham.

W 2014 roku grupę opuścił Scott Higham, a zastąpił go Craig Blundell.

== Dyskografia ==
[[Plik:Peter Gee, 2010, portrait.jpg|thumb|240px|Basista Peter Gee podczas koncertu w 2010]]
[[Plik:Scott Higham, 2010, laughing.JPG|thumb|240px|Perkusista Scott Higham podczas koncertu w 2010]]

=== Albumy studyjne ===
* [[Fly High, Fall Far]] ([[1984]]) – [[EP]]
* [[The Jewel]] ([[1985]])
* [[Kowtow]] ([[1988]])
* [[The World (album)|The World]] ([[1991]])
* [[The Window of Life]] ([[1993]])
* [[Fallen Dreams and Angels]] ([[1994]]) – [[EP]]
* [[The Masquerade Overture]] ([[1996]])
* [[As Good as Gold]] ([[1996]]) – [[EP]]
* [[Not of This World]] ([[2001]])
* [[Believe (album Pendragona)|Believe]] ([[2005]])
* [[Pure (album)|Pure]] ([[2008]])
* [[Passion (album Pendragona)|Passion]] ([[2011]])
* Men Who Climb Mountains (2014)
* Love Over Fear (2020)
* North Star<ref>{{Cytuj |tytuł = Pendragon - North Star {{!}} recenzje |data dostępu = 2023-07-20 |opublikowany = ArtRock.pl |url = https://artrock.pl/recenzje/54948/pendragon_north_star.html |język = pl}}</ref> (2023) – [[EP]]

=== Albumy koncertowe ===
* [[9:15 Live]] ([[1986]])
* [[Utrecht...The Final Frontier]] ([[1995]])
* [[Live in Kraków 1996]] ([[1997]])
* [[Acoustically Challenged]] ([[2002]])
* [[Liveosity]] ([[2004]])

=== Składanki ===
* [[The Rest of Pendragon]] ([[1991]]) (kompilacja singli i EP)
* [[The Very Very Bootleg]] ([[1993]])
* [[Overture 1984–1996]] ([[1998]]) (kompilacja, wydana w [[Stany Zjednoczone|USA]])
* [[Once Upon a Time in England Volume 1]] ([[1999]]) (limitowana)
* [[Once Upon a Time in England Volume 2]] ([[1999]]) (limitowana)
* [[The Round Table]] ([[1999]])
* [[The History: 1984–2000]] ([[2000]]) (kompilacja, wydana w [[Polska|Polsce]])

=== Wideografia ===
* [[Live at Last... And More]] ([[1997]]) – [[VHS]]
* [[Live at Last... And More]] ([[2002]]) – [[DVD]]
* [[Liveosity]] ([[2004]]) – DVD
* [[And Now Everybody to the Stage]] ([[2006]]) – DVD
* [[Past and Presence]] ([[2007]]) – DVD
* [[Concerto Maximo]] ([[2009]]) – DVD
* [[Out of Order Comes Chaos]] ([[2012]]) – DVD
* [[Masquerade 20]] ([[2017]]) – DVD

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Pendragon}}

[[Kategoria:Pendragon| ]]
[[Kategoria:Gloucestershire]]
[[Kategoria:Brytyjskie zespoły rocka progresywnego]]

title: Pendragon

Pochodzenie: Wielka Brytania

Gatunek: rock neoprogresywny, rock progresywny

Wydawnictwo: Toff Records, Metal Mind Records, Outer Music/Pangea


text:
# Lewica Związkowa
Lewica Związkowa (LZ) – nielegalna, klasowa centrala związków zawodowych kierowana przez Komunistyczną Partię Polski (KPP).

## Historia
Działała od 1929 do 1935 i należała do związkowej Czerwonej Międzynarodówki. W jej skład wchodziły: związki rewolucyjne, opozycja w związkach reformistycznych oraz grupy lewicy w fabrykach. LZ zdobyła oddziały związków klasowych: włókniarzy, szoferów, metalowców na Pradze, zarząd ZZK Warszawa Główna.
Jej przedstawiciele występowali na zebraniach zwoływanych przez Związek Tramwajarzy Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS) i Związku Związków Zawodowych (ZZZ), brali aktywny udział we wszystkich posiedzeniach Warszawskiej Rady Zawodowej. Według materiałów KPP Lewica Związkowa w 1933 liczyła około 41 tysięcy członków (głównie w Łodzi i Warszawie), a wraz z Zachodnią Białorusią i Zachodnią Ukrainą 51 tysięcy. W 1935 mocą uchwały KC KPP rozwiązana. Większość jej członków wstąpiła do Związku Stowarzyszeń Zawodowych (ZSZ).

title: Lewica Związkowa

wikitext:
{{Stowarzyszenie infobox
 |nazwa                     = Lewica Związkowa
 |nazwa oryginalna          =
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |motto                     =
 |wariant flagi             =
 |siedziba                  =
 |data założenia            = 1929
 |zakończenie działalności  = 1935
 |rodzaj stowarzyszenia     =
 |status                    =
 |profil działalności       = [[centrala związkowa]]
 |zasięg                    =
 |stanowisko zarządzającego =
 |zarządzający              =
 |członkowie                = ok. 51 000
 |numer rejestru            =
 |data rejestracji          =
 |powiązania                =
 |współrzędne               =
 |kod mapy                  =
 |wariant mapy              =
 |opis miejsca              =
 |commons                   =
 |www                       =
 |państwo                   = Polska
}}
'''Lewica Związkowa''' ('''LZ''') – nielegalna, klasowa [[Centrala związkowa|centrala związków zawodowych]] kierowana przez [[Komunistyczna Partia Polski|Komunistyczną Partię Polski]] (KPP).

== Historia ==
Działała od 1929 do 1935 i należała do związkowej [[Międzynarodówka Komunistyczna|Czerwonej Międzynarodówki]]<ref>{{Cytuj |autor = Władysław Ratyński |tytuł = Lewica Związkowa w II Rzeczypospolitej |data = 2018-03-30 |data dostępu = 2024-08-02 |s = 5-6 |opublikowany = Centrum Badań i Studiów Marksistowskich |url = https://marksizm.edu.pl/projekty/historia-polskiego-ruchu-robotniczego/wladyslaw-ratynski-lewica-zwiazkowa-w-ii-rzeczypospolitej/ |język = pl}}</ref>. W jej skład wchodziły: związki rewolucyjne, opozycja w związkach [[Reformizm|reformistycznych]] oraz grupy lewicy w fabrykach. LZ zdobyła oddziały związków klasowych: włókniarzy, szoferów, metalowców na [[Praga (Warszawa)|Pradze]], zarząd ZZK Warszawa Główna.

Jej przedstawiciele występowali na zebraniach zwoływanych przez Związek Tramwajarzy [[Polska Partia Socjalistyczna|Polskiej Partii Socjalistycznej]] (PPS) i [[Związek Związków Zawodowych|Związku Związków Zawodowych]] (ZZZ), brali aktywny udział we wszystkich posiedzeniach Warszawskiej Rady Zawodowej. Według materiałów KPP Lewica Związkowa w 1933 liczyła około 41 tysięcy członków (głównie w [[Łódź|Łodzi]] i [[Warszawa|Warszawie]]), a wraz z [[Zachodnia Białoruś|Zachodnią Białorusią]] i [[Zachodnia Ukraina|Zachodnią Ukrainą]] 51 tysięcy<ref>{{Cytuj |autor = [[Felicja Kalicka]] |redaktor = Nina Zachariasz |rozdział = Rozwój jednolitego frontu w 1933 r. |tytuł = Z zagadnień jednolitego frontu KPP i PPS w latach 1933-1934. |data = 1967 |miejsce = Warszawa |wydawca = [[Książka i Wiedza]], Zakład Historii Partii przy KC PZPR |s = 164}}</ref>. W 1935 mocą uchwały KC KPP rozwiązana. Większość jej członków wstąpiła do [[Związek Stowarzyszeń Zawodowych|Związku Stowarzyszeń Zawodowych]] (ZSZ)<ref>{{encyklopedia PWN |id = 3932031 |tytuł = Lewica Związkowa |data dostępu = 2024-08-02}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* Encyklopedia Powszechna PWN, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1974-76, tom. 2

[[Kategoria:Historia ruchu robotniczego]]
[[Kategoria:Lewicowe związki zawodowe w Polsce]]
[[Kategoria:Komunistyczna Partia Polski]]
[[Kategoria:Związki zawodowe w II Rzeczypospolitej]]

title: Lewica Związkowa

Profil działalności: centrala związkowa


text:
# (7323) Robersomma
(7323) Robersomma (1979 SD9) – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 5,75 lat w średniej odległości 3,21 j.a. Odkryta 22 września 1979 roku.

title: (7323) Robersomma

wikitext:
{{Planetoida infobox
 |       numer = 7323
 |       nazwa = Robersomma
 |  oznaczenie =
 |     zdjęcie =
 |        opis =
 |    odkrywca = [[Nikołaj Czernych]]
 |       dzień = 22 września
 |         rok = 1979
 |występowanie =
 |       epoka =
 |wielka_półoś = 3,2062
 |    mimośród = 0,2520
 |  peryhelium = 2,3982
 |    aphelium = 4,0142
 |         lat = 5
 |         dni = 271
 |      godzin = 23
 |    prędkość = 16,63
 |  nachylenie = 2,57
 |    średnica =
 |        masa =
 |     gęstość =
 |okres_obrotu =
 |      albedo =
 |     jasność = 12,8
 |         typ =
 | temperatura =
 |    satelity =
}}
'''(7323) Robersomma (1979 SD9)''' – [[planetoida]] z [[pas planetoid|pasa głównego asteroid]] okrążająca [[Słońce]] w ciągu 5,75 lat w średniej odległości 3,21 [[jednostka astronomiczna|j.a.]] Odkryta [[22 września]] [[1979]] roku.

== Zobacz też ==
* [[lista planetoid 7001–8000]]
* [[lista planetoid]]

== Linki zewnętrzne ==
* {{JPL|7323}}
* {{JPLorb|7323}}
* {{MPC|7323}}

{{SORTUJ:Robersomma}}
[[Kategoria:Planetoidy pasa głównego]]
[[Kategoria:Nazwane planetoidy]]
[[Kategoria:Obiekty astronomiczne odkryte w 1979]]

title: (7323) Robersomma

Odkrywca: Nikołaj Czernych

Data odkrycia: 22 września 1979

Okres obiegu · wokół Słońca: 5 lat 271 dni 23 godziny


text:
# Remetea (okręg Harghita)
Remetea (węg. Gyergyóremete) – wieś gminna w okręgu Harghita, w północnej części Rumunii.

## Położenie geograficzne i warunki naturalne
Remetea jest wsią gminą w okręgu Harghita jest położona na wysokości 750 metrów. Na północny wschód od Depresji Giurgeu, u podnóża wulkanu Gurghiului.
Pisarz Balázs Orbán, autor XIX-wiecznej monografii Sekelszczyzny, zatytułowanej "Descrierea Ținutului Secuiesc" opisał położenie wsi następująco

Remetea twarz w twarz z Ditrău, po lewej stronie Mures, romantyczne rozciąga się w dolinie potoku Pietrii

Wieś znajduje się na terenie doliny śródgórskiej. Obszar składa się głównie z równiny aluwialnej na północy wzgórza Mures pocięte są dolinami strumieni. Wzgórza te zostały wykształcone przez wulkan Gurghiului. Te ostatnie powstały podczas neogenu. Skały są zbudowane w większości z andezytu. W okolicy wsi znajdują się następujące szczyty: Vârful Crucii (1517 m), Kecskekő („Piatra caprei”; 1483 m), Bătrîna (1634 m). Są to najwyższe szczyty krawędź krateru wulkanu Fâncelu.
Remetea leży nad najdłuższą rzeką Transylwanii Mureszem, której całkowita długość wynosi 803 km, z czego 761 km na terytorium Rumunii, z czego 80 km w okręgu Harghita.

## Klimat
Wieś znajduje się w strefie klimatu górskiego, panuje w niej topoklimat doliny górskiej: długie i mroźne zimy, stosunkowo krótkie, ale ciepłe lato. Średnioroczna temperatura waha się od 5,1 do 5,5 °C. Średnia ilość godzin słonecznych w roku znajduje się w przedziale 1600 - 1700 godzin. Wilgotność powietrza jest wysoka, od października do początku lata wynosi ponad 80% natomiast najniższa w czerwcu wynosi co najmniej 70%. W związku z tym dochodzi do długich, gęstych i częstych mgieł. Średnie roczne nasłonecznienie wynosi zaledwie 80 dni. Przymrozki wiosenne są bardzo częste i występują nawet w czerwcu. Przymrozki jesienne może pojawić się już na początku września. Jesień jest jednak długa i słoneczna. Wysokość sumy rocznej opadów waha się od 600 – 1000 mm.

## Historia
Wieś Remetea w przeszłości nazywała się: Remetea Remethe, Remeteh i Gyergyó Gyergyóremete Remeti.
Według tradycji wieś została założona przez mnicha franciszkańskiego Bonifáca Kendeffiego, który był komornikiem kardynała Györgiego Frátera Martinuzziego, gubernatora Transylwanii (1541-1551). W grudniu 1551 Frater został zamordowany przez austryjaków Castoldo i Pallavicini w swoim zamku Vințu Holandii.
Rola Kendeffiego w tym wydarzeniu nie jest znana jednakże po nim został zmuszony do wyjazdu najpierw do Timișoara. Z której w obawie przez Turkami uciekł do Kluża, gdzie przystąpił do franciszkanów i udał się do Székely.
Według legendy dostał się do Vârful Crucii, a następnie idąc wzdłuż potoku Pietrii dotarł do rzeki Mures. Około 1560 na wzgórzu na lewym brzegu Muresa prowadził samotne życie. Stąd prawdopodobnie wzięła się nazwa wsi Remete czyli pustelnik.
Pierwsza pisemna wzmianka o miejscowości pochodzi z Ewidencji Ludności z 1567, kiedy to została zapisana miejscowość Remetea licząca 30 dusz. Wieś była zarządzana przez Györga László, Istvána László, Dávida Tamása i Mihália Antala.
W Lustra Siculorum z 1614 zapisano położenie Remetei oraz to, że znajdowało się w niej 28 gospodarstw. W Registrum Sedis Siculicalis Csíki Superiorus z 1702 w spisie wojskowym zanotowano, że mieszkało tu 90 rodzin z czego 72 stanowiły rodziny żołnierzy.
W 1726 w spisie administracyjnym gminy Ditrău pojawiła się informacja, z której wynika, że Remetea została zamieszkana przez 117 rodzin. W 1763 ksiądz Ferenc w jednym ze swoich listów informuje, że wieś zamieszkuje 834 dusze oraz to, że we wsi działa szkoła podstawowa. W 1763 Cesarzowa Maria Teresa założyła regiment straży szekelskiej. Szeklerzy nie chcieli się jednak poddać władzy austriackiej co doprowadziło 7 stycznia 1764 do masakry, która przeszła do historii pod nazwą Siculicidium. Burmistrz Remetei oraz nauczyciel starali się wówczas przekonywać mieszkańców do odmowy służby wojskowej co spowodowało z konflikt z Cesarzową. Podżegacze zostali, więc aresztowani przez władze austriackie.
W 1820 w Remetei zaczęli się osiedlać Ormianie pierwszymi rodzinami byli Mélik, Bogdán, Kápálb, Kápdebó, Zakariás i Dobribán. Ormianie szybko zaczęli przejmować kontrolę nad lokalnym przemysłem oraz handlem, dodatkowo zajmowali się lichwą. Procesy te doprowadziły jednak do szybkiego rozpadu wspólnoty wiejskiej.
Z drugiej strony Remetea dzięki Ormianom się rozwinęła, dodatkowo zaczęła tworzyć się wyższa kultura, powstały amatorskie teatry, koła literackie, powstała biblioteka. Z tego okresu pochodzi większość zabytkowych budynków w centrum.

## Komunikacja
Najbliższa stacja kolejowa jest, dwa kilometry od Remetei, w Ditrău. Stacja ta znajduje się na Linii kolejowej nr 400 łączącej Braszów i Satu Mare. Miejscowość znajduje się 4 km od drogi krajowej nr 12 będącej częścią trasy europejskiej E578.

## Zabytki

### Kościół pw. św. Leonarda
Ze względu na zniszczenie archiwów kościelnych w 1944, dokumentacja kościoła jest niekompletna, często w opracowaniach występuje wiele sprzecznych informacji.
W rejestrze rady kościoła 8 października 1939 dyrektor i nauczyciel József Szabó podaje, że były dokumenty poświadczające istnienie kościoła w 1567, budynek ten został zniszczony przez pożar w 1771. Kościół miał mieć wówczas 22 metry długości i 8 szerokości, kościół miał być drewniany, jednakże wyposażony w kamienne filary. Oryginalne dokumenty nie dotrwały do naszych czasów. Przekaz ten wydaje się być jednak błędny, gdyż wieś wówczas miała zaledwie 6 domostw i nie więcej niż 30 dusz, więc ani nie potrzebowała tak dużej świątyni ani nawet nie była w stanie jej zbudować. Dodatkowo w tym samym dokumencie miał być zamieszczony podobny opis wielkości kościoła w Ditrău, gdzie było jednak 26 gospodarstw.
Wykopaliska ujawniły zabudowania kościoła o długości 22 metrów, świątynia ta była jednak kamienna a dodatkowo została zbudowana w 1726, kiedy Remetea liczyła 585 dusz, co już pozwoliło na wybudowanie świątyni tej wielkości. Tygodnik Apostol w serii artykułów dotyczących osadnictwa w Gheorgheni wspomina w numerze 6 z 1937 kościół zbudowany w 1726.
Podobne niejasności są w początkach obecnego kościoła. Księga rady kościoła z 1938 podaje informację o pożarze w 1771, jednakże według artykułu w tygodniku Apostol pożar był w 1778. Na wieży kościelnej znajduje się data 1771 co by potwierdzała data na jednym z bocznych ołtarzy, zbudowanych w 1776, gdyż kościół wówczas musiał istnieć.
Kościół jest zbudowany na planie krzyża łacińskiego o długości 41 i szerokości 12 metrów. Ostateczny kształt świątynia zyskała w XIX wieku, gdy dzięki rodzinie Mélik kościół został poszerzony w 1899. Wieża ma wysokość 47 metrów, składa się z 5 pięter oddzielonych gzymsami. Na ostatniej kondygnacji przed dachem znajdują się 4 okna zwrócone w 4 strony.
Wnętrze kościoła jest urządzone w stylu barokowym.

### Kaplica św. Małgorzaty
Stara kaplica została zburzona w 1940, dwa lata później została odbudowana. Wówczas to dostała jako patronkę św. Małgorzatę Węgierską. W 1968 kaplica ponownie została zdemolowana, po czym została odbudowana dzięki staraniom miejscowego proboszcza László Orbána, nowa kaplica dostała jednak jako patronkę świętą Małgorzatę.

### Pomnik ofiar I wojny światowej
W centrum wsi znajduje się obelisk upamiętniający ofiary I wojny światowej. Pomnik powstał w 1942 na ziemi podarowanej przez Antala Nagy. Na pomniku znajduje się tablica. Pomnik został przeniesiony w obecne miejsce w latach 1961-1962, gdyż teren na którym się pierwotnie znajdował był potrzebny pod budowę szkoły. Powód ten był jednak pretekstem do usunięcia pomnika lub chociażby przeniesienia go w mniej eksponowane miejsce. Pomnik został przeniesiony pod kościół na działkę będącą własnością miejscowej parafii katolickiej. W 1979 do pomnika dołożono tablicę zawierającą 54 nazwiska osób ofiar II wojny światowej, jednakże spis ten nie jest kompletny.
Od 1990 co roku 15 marca w rocznicę rewolucji węgierskiej (1848) Demokratyczny Związek Węgrów w Rumunii organizuje uroczystości rocznicowe pod pomnikiem.

### Pomnik Tibora Cseresa
W 1995 roku Demokratyczny Związek Węgrów w Rumunii ufundował budowę pomnika węgierskiego pisarza Tibora Cseresa urodzonego w Remetei. Na pomniku znajduje się miedziana podobizna artysty oraz tablica z napisem

CSERES TIBOR, scriitor 1915 - 1993 marele fiu al Remetei" (CSERES TIBOR, pisarz 1915 - 1993, wielki syn Remetei)

.

### Pomnik Milenijny
Inicjatorem Pomnika Milenijnego był rzymskokatolicki abp László Orbán a wykonawcą Ferenc Molnar Ivácson. Budowa została sfinansowana z datków wiernych. Pomnik został postawiony przed kościołem Świętego Leonarda. Na pomnik znajduje się napis:

„A fost ridicat de oamenii din Remetea, în amintirea celor 2000 de ani de la nașterea PAX Iisus, și a 1000 de ani de la creștinarea noastră” (Wielkim mieszkańcom Remetei w 2000 rocznice narodzin Jezusa i 1000 rocznice chrystianizacji).

### Płyta Pamiątkowa "Jenő Balas"
W 1996 r. miejscowa szkoła dostała patrona - Jenő Balasa. Z tej okazji na elewacji szkoły umieszczono płytę pamiątkową z napisem:

"JENŐ BALÁS născut în Remetea 1882 - 1938. Inginer, cercetător, pionier al mineritului de bauxită din Ungaria. În amintirea importantelor sale proiecte hidrotehnice. 1996". (JENŐ BALÁS urodzony w Remetei 1882-1938. Inżynier, naukowiec pionier wydobycia boksytu na Węgrzech. W celu upamiętnienia jego projektów hydrotechnicznych. 1996)

W 1999 roku szkoła została odwiedzona przez grupę geologów i inżynierów górnictwa z Węgier, pod kierownictwem inżyniera Jánosa. Z tej okazji została odsłonięta tablica z czarnego marmuru z napisem:

JENŐ BALÁS 1882 - 1938, au așezat această placă: Asociația Ungară de Stat pentru Minerit și Metalurgie, organizația din Tapolca și Mina de Bauxită din Bakony SRL, în 1999”.

## Gmina partnerska
- Biatorbágy - Węgry

title: Remetea (okręg Harghita)

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Remetea
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      = Remeteahr1.jpg
 |opis zdjęcia                 = Panorama wsi
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             = Remetei
 |państwo                      = ROU
 |1. jednostka administracyjna = Harghita
 |2. jednostka administracyjna = Remetea
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          =
 |liczba ludności              =
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 = 537250
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     = Harghita
 |współrzędne                  = 46°47′N 25°27′E
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Remetea''' (węg. ''Gyergyóremete'') – wieś gminna w okręgu Harghita, w północnej części Rumunii.

== Położenie geograficzne i warunki naturalne ==
Remetea jest wsią gminą w okręgu Harghita jest położona na wysokości 750 metrów. Na północny wschód od [[Depresja Giurgeu|Depresji Giurgeu]], u podnóża wulkanu [[Gurghiului]].

Pisarz Balázs Orbán, autor XIX-wiecznej monografii Sekelszczyzny, zatytułowanej "Descrierea Ținutului Secuiesc" opisał położenie wsi następująco
{{Cytat
 |treść = Remetea twarz w twarz z [[Ditrău]], po lewej stronie [[Mures]], romantyczne rozciąga się w dolinie potoku Pietrii
 |autor = Balázs Orbán
 |źródło =
 |styl = środek
}}

Wieś znajduje się na terenie doliny śródgórskiej. Obszar składa się głównie z równiny aluwialnej na północy wzgórza Mures pocięte są dolinami strumieni. Wzgórza te zostały wykształcone przez wulkan Gurghiului. Te ostatnie powstały podczas [[neogen]]u. Skały są zbudowane w większości z [[andezyt]]u. W okolicy wsi znajdują się następujące szczyty: [[Vârful Crucii]] (1517 m), [[Kecskekő]] („Piatra caprei”; 1483 m), [[Bătrîna]] (1634 m). Są to najwyższe szczyty krawędź krateru wulkanu Fâncelu.

Remetea leży nad najdłuższą rzeką Transylwanii Mureszem, której całkowita długość wynosi 803 km, z czego 761 km na terytorium Rumunii, z czego 80 km w okręgu Harghita.

== Klimat ==
Wieś znajduje się w strefie klimatu górskiego, panuje w niej topoklimat doliny górskiej: długie i mroźne zimy, stosunkowo krótkie, ale ciepłe lato. Średnioroczna temperatura waha się od 5,1 do 5,5 °C. Średnia ilość godzin słonecznych w roku znajduje się w przedziale 1600 - 1700 godzin. Wilgotność powietrza jest wysoka, od października do początku lata wynosi ponad 80% natomiast najniższa w czerwcu wynosi co najmniej 70%. W związku z tym dochodzi do długich, gęstych i częstych mgieł. Średnie roczne nasłonecznienie wynosi zaledwie 80 dni. Przymrozki wiosenne są bardzo częste i występują nawet w czerwcu. Przymrozki jesienne może pojawić się już na początku września. Jesień jest jednak długa i słoneczna. Wysokość sumy rocznej opadów waha się od 600 – 1000 mm.
== Historia ==
Wieś Remetea w przeszłości nazywała się: Remetea Remethe, Remeteh i Gyergyó Gyergyóremete Remeti.

Według tradycji{{według kogo|data=2013-08}} wieś została założona przez mnicha franciszkańskiego [[Bonifác Kendeffy|Bonifáca Kendeffiego]], który był komornikiem kardynała [[György Fráter Martinuzzi|Györgiego Frátera Martinuzziego]], gubernatora Transylwanii (1541-1551). W grudniu 1551 Frater został zamordowany przez austryjaków [[Castoldo]] i [[Pallavicini]] w swoim zamku Vințu Holandii.

Rola Kendeffiego w tym wydarzeniu nie jest znana jednakże po nim został zmuszony do wyjazdu najpierw do Timișoara. Z której w obawie przez Turkami uciekł do Kluża, gdzie przystąpił do franciszkanów i udał się do Székely.

Według legendy dostał się do Vârful Crucii, a następnie idąc wzdłuż potoku Pietrii dotarł do rzeki Mures. Około 1560 na wzgórzu na lewym brzegu Muresa prowadził samotne życie. Stąd prawdopodobnie wzięła się nazwa wsi Remete czyli pustelnik.

Pierwsza pisemna wzmianka o miejscowości pochodzi z Ewidencji Ludności z 1567, kiedy to została zapisana miejscowość Remetea licząca 30 dusz. Wieś była zarządzana przez Györga László, Istvána László, Dávida Tamása i Mihália Antala.

W Lustra Siculorum z 1614 zapisano położenie Remetei oraz to, że znajdowało się w niej 28 gospodarstw. W Registrum Sedis Siculicalis Csíki Superiorus z 1702 w spisie wojskowym zanotowano, że mieszkało tu 90 rodzin z czego 72 stanowiły rodziny żołnierzy.

W 1726 w spisie administracyjnym gminy Ditrău pojawiła się informacja, z której wynika, że Remetea została zamieszkana przez 117 rodzin. W 1763 ksiądz Ferenc w jednym ze swoich listów informuje, że wieś zamieszkuje 834 dusze oraz to, że we wsi działa szkoła podstawowa. W 1763 Cesarzowa Maria Teresa założyła regiment straży szekelskiej. Szeklerzy nie chcieli się jednak poddać władzy austriackiej co doprowadziło 7 stycznia 1764 do masakry, która przeszła do historii pod nazwą [[Siculicidium]]. Burmistrz Remetei oraz nauczyciel starali się wówczas przekonywać mieszkańców do odmowy służby wojskowej co spowodowało z konflikt z Cesarzową. Podżegacze zostali, więc aresztowani przez władze austriackie.

W 1820 w Remetei zaczęli się osiedlać Ormianie pierwszymi rodzinami byli Mélik, Bogdán, Kápálb, Kápdebó, Zakariás i Dobribán. Ormianie szybko zaczęli przejmować kontrolę nad lokalnym przemysłem oraz handlem, dodatkowo zajmowali się lichwą. Procesy te doprowadziły jednak do szybkiego rozpadu wspólnoty wiejskiej.

Z drugiej strony Remetea dzięki Ormianom się rozwinęła, dodatkowo zaczęła tworzyć się wyższa kultura, powstały amatorskie teatry, koła literackie, powstała biblioteka. Z tego okresu pochodzi większość zabytkowych budynków w centrum.

== Komunikacja ==
Najbliższa stacja kolejowa jest, dwa kilometry od Remetei, w Ditrău. Stacja ta znajduje się na [[Linia kolejowa nr 400 (Rumunia)|Linii kolejowej nr 400]] łączącej [[Braszów]] i [[Satu Mare]]. Miejscowość znajduje się 4 km od [[droga krajowa nr 12 (Rumunia)|drogi krajowej nr 12]] będącej częścią [[E578 (trasa europejska)|trasy europejskiej E578]].
== Zabytki ==
=== Kościół pw. św. Leonarda ===
[[Plik:Remetealenard.jpg|thumb|Kościół pw. św. Leonarda]]
Ze względu na zniszczenie archiwów kościelnych w 1944, dokumentacja kościoła jest niekompletna, często w opracowaniach występuje wiele sprzecznych informacji.

W rejestrze rady kościoła 8 października 1939 dyrektor i nauczyciel József Szabó podaje, że były dokumenty poświadczające istnienie kościoła w 1567, budynek ten został zniszczony przez pożar w 1771. Kościół miał mieć wówczas 22 metry długości i 8 szerokości, kościół miał być drewniany, jednakże wyposażony w kamienne filary. Oryginalne dokumenty nie dotrwały do naszych czasów. Przekaz ten wydaje się być jednak błędny, gdyż wieś wówczas miała zaledwie 6 domostw i nie więcej niż 30 dusz, więc ani nie potrzebowała tak dużej świątyni ani nawet nie była w stanie jej zbudować. Dodatkowo w tym samym dokumencie miał być zamieszczony podobny opis wielkości kościoła w Ditrău, gdzie było jednak 26 gospodarstw.

Wykopaliska ujawniły zabudowania kościoła o długości 22 metrów, świątynia ta była jednak kamienna a dodatkowo została zbudowana w 1726, kiedy Remetea liczyła 585 dusz, co już pozwoliło na wybudowanie świątyni tej wielkości. Tygodnik Apostol w serii artykułów dotyczących osadnictwa w Gheorgheni wspomina w numerze 6 z 1937 kościół zbudowany w 1726.

Podobne niejasności są w początkach obecnego kościoła. Księga rady kościoła z 1938 podaje informację o pożarze w 1771, jednakże według artykułu w tygodniku Apostol pożar był w 1778. Na wieży kościelnej znajduje się data 1771 co by potwierdzała data na jednym z bocznych ołtarzy, zbudowanych w 1776, gdyż kościół wówczas musiał istnieć.

Kościół jest zbudowany na planie krzyża łacińskiego o długości 41 i szerokości 12 metrów. Ostateczny kształt świątynia zyskała w XIX wieku, gdy dzięki rodzinie Mélik kościół został poszerzony w 1899. Wieża ma wysokość 47 metrów, składa się z 5 pięter oddzielonych gzymsami. Na ostatniej kondygnacji przed dachem znajdują się 4 okna zwrócone w 4 strony.

Wnętrze kościoła jest urządzone w stylu barokowym.

=== Kaplica św. Małgorzaty ===
Stara kaplica została zburzona w 1940, dwa lata później została odbudowana. Wówczas to dostała jako patronkę [[Małgorzata Węgierska|św. Małgorzatę Węgierską]]. W 1968 kaplica ponownie została zdemolowana, po czym została odbudowana dzięki staraniom miejscowego proboszcza László Orbána, nowa kaplica dostała jednak jako patronkę świętą Małgorzatę.
=== Pomnik ofiar I wojny światowej ===
W centrum wsi znajduje się obelisk upamiętniający ofiary I wojny światowej. Pomnik powstał w 1942 na ziemi podarowanej przez Antala Nagy. Na pomniku znajduje się tablica. Pomnik został przeniesiony w obecne miejsce w latach 1961-1962, gdyż teren na którym się pierwotnie znajdował był potrzebny pod budowę szkoły. Powód ten był jednak pretekstem do usunięcia pomnika lub chociażby przeniesienia go w mniej eksponowane miejsce. Pomnik został przeniesiony pod kościół na działkę będącą własnością miejscowej parafii katolickiej. W 1979 do pomnika dołożono tablicę zawierającą 54 nazwiska osób ofiar II wojny światowej, jednakże spis ten nie jest kompletny.

Od 1990 co roku 15 marca w rocznicę [[Powstanie węgierskie 1848|rewolucji węgierskiej]] (1848) [[Demokratyczny Związek Węgrów w Rumunii]] organizuje uroczystości rocznicowe pod pomnikiem.
=== Pomnik Tibora Cseresa ===
W 1995 roku Demokratyczny Związek Węgrów w Rumunii ufundował budowę pomnika węgierskiego pisarza [[Tibor Cseres|Tibora Cseresa]] urodzonego w Remetei. Na pomniku znajduje się miedziana podobizna artysty oraz tablica z napisem
{{Cytat
 |treść = CSERES TIBOR, scriitor 1915 - 1993 marele fiu al Remetei" (CSERES TIBOR, pisarz 1915 - 1993, wielki syn Remetei)
 |styl = środek
}}.

=== Pomnik Milenijny ===
Inicjatorem Pomnika Milenijnego był rzymskokatolicki abp László Orbán a wykonawcą Ferenc Molnar Ivácson. Budowa została sfinansowana z datków wiernych. Pomnik został postawiony przed kościołem Świętego Leonarda. Na pomnik znajduje się napis:
{{Cytat
 |treść = „A fost ridicat de oamenii din Remetea, în amintirea celor 2000 de ani de la nașterea PAX Iisus, și a 1000 de ani de la creștinarea noastră” (Wielkim mieszkańcom Remetei w 2000 rocznice narodzin Jezusa i 1000 rocznice chrystianizacji).
 |styl = środek
}}

=== Płyta Pamiątkowa "Jenő Balas" ===
W 1996 r. miejscowa szkoła dostała patrona - [[Jenő Balas]]a. Z tej okazji na elewacji szkoły umieszczono płytę pamiątkową z napisem: {{Cytat
 |treść = "JENŐ BALÁS născut în Remetea 1882 - 1938. Inginer, cercetător, pionier al mineritului de bauxită din Ungaria. În amintirea importantelor sale proiecte hidrotehnice. 1996". (JENŐ BALÁS urodzony w Remetei 1882-1938. Inżynier, naukowiec pionier wydobycia boksytu na Węgrzech. W celu upamiętnienia jego projektów hydrotechnicznych. 1996)
 |styl = środek
}}
W 1999 roku szkoła została odwiedzona przez grupę geologów i inżynierów górnictwa z Węgier, pod kierownictwem inżyniera Jánosa. Z tej okazji została odsłonięta tablica z czarnego marmuru z napisem:
{{Cytat
 |treść = JENŐ BALÁS 1882 - 1938, au așezat această placă: Asociația Ungară de Stat pentru Minerit și Metalurgie, organizația din Tapolca și Mina de Bauxită din Bakony SRL, în 1999”.
 |styl = środek
}}

== Gmina partnerska ==
* [[Biatorbágy]] - Węgry
== Bibliografia ==
* [http://www.cchr.ro/jud/turism/rom/3/34/34gyergyoremete.html Remetea]
* {{Cytuj stronę | url = http://www.remeteahr.ro/ | tytuł = Site-ul comunei Remetea | opublikowany = remeteahr.ro | archiwum = https://web.archive.org/web/20080831020547/http://www.remeteahr.ro/ | zarchiwizowano = 2008-08-31}}
* {{Cytuj stronę | url = http://portal.gyergyoremete.ro/ro/ | tytuł = Portalul comunei Remetea | opublikowany = portal.gyergyoremete.ro | archiwum = https://web.archive.org/web/20101015193048/http://portal.gyergyoremete.ro/ro/ | zarchiwizowano = 2010-10-15}}
* [http://www.ghidulprimariilor.ro/business.php/PRIMARIA-REMETEA/66790/ Remetea pe Ghidul Primăriilor]
* [http://www.remeteahr.ro/images/terkep_remete.jpg Harta comunei Remetea]
* [http://gyergyoremete.info/ Colectie de informatii despre Remetea]

{{Gmina Remetea (okręg Harghita)}}

[[Kategoria:Wsie w okręgu Harghita]]

title: Remetea

Państwo: Rumunia

Okręg: Harghita

Gmina: Remetea


text:
# Ryszard Tanaś
Ryszard Tanaś (ur. 15 lutego 1946 w Malinie) – polski fizyk, profesor nauk fizycznych, specjalizuje się w fizyce teoretycznej, optyce kwantowej oraz w optyce nieliniowej, nauczyciel akademicki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

## Życiorys
Studia z fizyki ukończył na poznańskim UAM w 1969, gdzie następnie został zatrudniony i zdobywał kolejne awanse akademickie. Stopień doktorski uzyskał w 1975, a habilitował się w 1984. Tytuł naukowy profesora nauk fizycznych został mu nadany w 1990 roku. Zagraniczne staże naukowe odbywał m.in. w University of Florida (Gainesville, USA, 1980/81), University of Rochester (Rochester, USA, 1981 i 1984), w Zjednoczonym Instytucie Badań Jądrowych (Dubna, Rosja, 1987 i 1989-1991) oraz w australijskim University of Queensland (Brisbane, 1993, 1997, 2006).
Na macierzystym Wydziale Fizyki UAM pracuje jako profesor zwyczajny. Od 1993 do końca 2016 pełnił funkcję kierownika w Zakładzie Optyki Nieliniowej. Prowadzi zajęcia z elektrodynamiki i optyki kwantowej.
Jest członkiem komisji elektroniki kwantowej Międzynarodowej Unii Fizyki Czystej i Stosowanej (w latach 2002-2005 wiceprzewodniczący) oraz Polskiego Towarzystwa Fizycznego, a w przeszłości był także członkiem Komitetu Fizyki PAN (1999-2002).
Autor monografii Wpływ statystyki pola elektromagnetycznego na nieliniowe procesy optyczne (Wydawnictwo Naukowe UAM, 1979) oraz współautor opracowania Generacja pól kwantowych w procesie propagacji światła przez nieliniowy ośrodek aktywny optycznie (wraz z S. Kielichem i R. Zawodnym, wyd. 1987, ISBN 83-232-0049-1). Współautor (wraz z Z. Fickiem) monografii Quantum Limit Spectroscopy (Springer Series in Optical Sciences, wyd. Springer 2017). Swoje prace publikował m.in. w "Physical Review A" oraz "Quantum Optics". Członek rady redakcyjnej czasopisma "Quantum and Semiclassical Optics".
Uhonorowany m.in. Nagrodą im. Wojciecha Rubinowicza (2006). Od 2017 roku jest na emeryturze.

title: Ryszard Tanaś

wikitext:
{{Naukowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Ryszard Tanaś
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |państwo                   =
 |wariant flagi             =
 |data urodzenia            = 15 lutego 1946
 |miejsce urodzenia         = Malinie
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |stopień lub tytuł naukowy = Profesor
 |jakich nauk               = fizycznych
 |specjalność               = fizyka teoretyczna, optyka kwantowa, optyka nieliniowa
 |almamater                 = Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
 |doktorat data             = 1975
 |doktorat uczelnia         = UAM
 |doktorat dyscyplina       = fizyka
 |habilitacja data          = 1984
 |habilitacja uczelnia      = UAM
 |habilitacja dyscyplina    = fizyka
 |profesura data            = 1990
 |aktywność zawodowa        = Nauczyciel akademicki
 |jednostka1 typ            = Uczelnia
 |jednostka1 nazwa          = [[Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu]]
 |okres zatr1               = 1969–2017
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
}}
'''Ryszard Tanaś''' (ur. 15 lutego 1946 w Malinie) – [[Polacy|polski]] [[fizyk]], [[tytuł naukowy|profesor]] [[Nauki fizyczne|nauk fizycznych]], specjalizuje się w [[fizyka teoretyczna|fizyce teoretycznej]], [[optyka kwantowa|optyce kwantowej]] oraz w [[Optyka nieliniowa|optyce nieliniowej]], [[nauczyciel akademicki]] [[Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu|Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu]].

== Życiorys ==
Studia z fizyki ukończył na poznańskim UAM w 1969, gdzie następnie został zatrudniony i zdobywał kolejne awanse akademickie. [[Doktor (stopień naukowy)|Stopień doktorski]] uzyskał w 1975, a habilitował się w 1984<ref name="cv">{{Cytuj stronę | url = http://zon8.physd.amu.edu.pl/index.html | tytuł = Staff > Ryszard Tanaś > Curriculum vitae | opublikowany = amu.edu.pl | język = en | data dostępu = 2015-11-23}}</ref>. [[Tytuł naukowy]] profesora nauk fizycznych został mu nadany w 1990 roku{{r|ln}}. Zagraniczne staże naukowe odbywał m.in. w University of Florida ([[Gainesville (Floryda)|Gainesville]], USA, 1980/81), [[University of Rochester]] ([[Rochester (Nowy Jork)|Rochester]], USA, 1981 i 1984), w [[Zjednoczony Instytut Badań Jądrowych|Zjednoczonym Instytucie Badań Jądrowych]] ([[Dubna]], Rosja, 1987 i 1989-1991) oraz w australijskim [[University of Queensland]] ([[Brisbane]], 1993, 1997, 2006){{r|cv}}.

Na macierzystym [[Wydział Fizyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu|Wydziale Fizyki UAM]] pracuje jako [[profesor zwyczajny]]. Od 1993 do końca 2016 pełnił funkcję kierownika w Zakładzie Optyki Nieliniowej<ref name="ln">{{ludzie nauki|31753|osoba=prof. dr hab. Ryszard Tanaś|data dostępu=2015-11-26}}</ref>. Prowadzi zajęcia z elektrodynamiki i optyki kwantowej<ref>{{Cytuj stronę | url = https://usosweb.amu.edu.pl/kontroler.php?_action=katalog2/osoby/pokazOsobe&os_id=1616 | tytuł = prof. zw. dr hab. Ryszard Tanaś | opublikowany = usosweb.amu.edu.pl | data dostępu = 2015-11-10}}</ref>.

Jest członkiem komisji elektroniki kwantowej [[Międzynarodowa Unia Fizyki Czystej i Stosowanej|Międzynarodowej Unii Fizyki Czystej i Stosowanej]] (w latach 2002-2005 wiceprzewodniczący){{r|cv}} oraz [[Polskie Towarzystwo Fizyczne|Polskiego Towarzystwa Fizycznego]], a w przeszłości był także członkiem Komitetu Fizyki PAN (1999-2002).

Autor monografii ''Wpływ statystyki pola elektromagnetycznego na nieliniowe procesy optyczne'' ([[Wydawnictwo Naukowe UAM]], 1979) oraz współautor opracowania ''Generacja pól kwantowych w procesie propagacji światła przez nieliniowy ośrodek aktywny optycznie'' (wraz z [[Stanisław Kielich|S. Kielichem]] i [[Roman Zawodny|R. Zawodnym]], wyd. 1987, {{ISBN|8323200491}}). Współautor (wraz z Z. Fickiem) monografii ''Quantum Limit Spectroscopy'' (Springer Series in Optical Sciences, wyd. Springer 2017)<ref>{{Cytuj stronę | url = https://books.google.pl/books?id=7N90DQAAQBAJ&dq=Quantum+Limit+Spectroscopy&hl=pl&source=gbs_navlinks_s | tytuł = Quantum-Limit Spectroscopy |imię=Zbigniew |nazwisko=Ficek|imię2=Ryszard |nazwisko2=Tanaś| data = 7 lis 2016 | opublikowany = Springer / books.google.pl | język = en | data dostępu = 2017-09-06}}</ref>. Swoje prace publikował m.in. w "[[Physical Review|Physical Review A]]" oraz "Quantum Optics"<ref>{{Cytuj stronę | url = https://scholar.google.com/citations?user=gQhj39kAAAAJ&hl=en | tytuł = Ryszard Tanas | opublikowany = scholar.google.com | język = en | data dostępu = 2015-11-23}}</ref>{{r|ln}}<ref>{{Cytuj stronę | url = https://alpha.bn.org.pl/search~S5*pol?/aTana{u015B}%2C+Ryszard./atanas~a+ryszard/-3%2C-1%2C0%2CB/exact&FF=atanas~a+ryszard&1%2C5%2C | tytuł = Tanaś, Ryszard | opublikowany = [[Biblioteka Narodowa (Warszawa)|Biblioteka Narodowa]] | data dostępu = 2015-11-23}}</ref><ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.researchgate.net/profile/Ryszard_Tanas | tytuł = Ryszard Tanas | opublikowany = researchgate.net | język = en | data dostępu = 2016-07-19}}</ref>. Członek rady redakcyjnej czasopisma "Quantum and Semiclassical Optics"{{r|cv}}.

Uhonorowany m.in. Nagrodą im. Wojciecha Rubinowicza (2006)<ref>{{Cytuj stronę | url = http://pf.ptf.net.pl/PF-2006-4/docs/PF-2006-4.pdf | tytuł = Ryszard Tanaś – laureat Nagrody im. Wojciecha Rubinowicza | data = 2006  | opublikowany = [[Postępy Fizyki]], tom 57, zeszyt 4 | strony = 146-147 | data dostępu = 2015-12-07}}</ref>. Od 2017 roku jest na emeryturze.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Tanaś, Ryszard}}
[[Kategoria:Polscy fizycy XX wieku]]
[[Kategoria:Polscy fizycy XXI wieku]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1946]]
[[Kategoria:Wykładowcy Wydziału Fizyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu]]

title: Ryszard Tanaś

Data i miejsce urodzenia: 15 lutego 1946 · Malinie

Doktorat: 1975 – fizyka · UAM

Habilitacja: 1984 – fizyka · UAM


text:
# Schildau
Schildau – dzielnica miasta Belgern-Schildau w Niemczech, w kraju związkowym Saksonia, w powiecie Nordsachsen. Do 29 lutego 2012 należała do  okręgu administracyjnego Lipsk. Do 31 grudnia 2012 samodzielne miasto.
1 stycznia 2013 miasto zostało połączone z miastem Belgern tworząc nowe miasto Belgern-Schildau.
Schildau leży ok. 12 km na południowy zachód od Torgau i ok. 40 km na wschód od Lipska.

## Osoby urodzone w Schildau
- August Neidhardt von Gneisenau – niemiecki hrabia, feldmarszałek

title: Schildau

wikitext:
{{Dzielnica infobox
 |herb miasta                  =
 |dopełniacz nazwy miasta      = Belgern-Schildau
 |nazwa                        = Schildau
 |nazwa oryginalna             =
 |status                       =
 |zdjęcie                      = SchildauMarktRaths.JPG
 |opis zdjęcia                 = Ratusz przy Rynku w Schildau
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             = Schildau
 |dewiza                       =
 |państwo                      = DE-SN
 |1. jednostka administracyjna =
 |2. jednostka administracyjna =
 |3. jednostka administracyjna = [[Powiat Nordsachsen|Nordsachsen]]
 |miasto                       = [[Belgern-Schildau]]
 |typ jednostki podziału       =
 |jednostka podziału           =
 |data założenia               =
 |prawa miejskie               =
 |w granicach miasta           = 1 stycznia 2013
 |SIMC                         =
 |zarządzający                 =
 |stanowisko zarządzającego    =
 |powierzchnia                 = 74,60
 |wysokość                     = 127
 |liczba ludności              = 3 554
 |rok                          = 31 grudnia 2008
 |gęstość zaludnienia          = 48
 |numer kierunkowy             = 034221
 |kod pocztowy                 = 04889
 |tablice rejestracyjne        = TDO, DZ, EB, OZ, TG, TO
 |nazwa podziału               =
 |podział                      =
 |plan                         =
 |mapa                         =
 |opis mapy                    =
 |kod mapy                     = Saksonia
 |współrzędne                  = 51°27′N 12°56′E
 |commons                      = Category:Schildau
 |wikinews                     =
 |www                          =
}}
'''Schildau''' – dzielnica miasta [[Belgern-Schildau]] w [[Niemcy|Niemczech]], w kraju związkowym [[Saksonia]], w powiecie [[Powiat Nordsachsen|Nordsachsen]]. Do 29 lutego [[2012]] należała do  [[okręg administracyjny Lipsk|okręgu administracyjnego Lipsk]]. Do 31 grudnia 2012 samodzielne miasto.

1 stycznia [[2013]] miasto zostało połączone z miastem [[Belgern]] tworząc nowe miasto [[Belgern-Schildau]]<ref>{{Cytuj stronę |url=http://www.sachsen-gesetze.de/shop/saechsabl/2012/50/read_pdf |tytuł=Fuzja |data dostępu=2015-09-24 |archiwum=https://web.archive.org/web/20150924093432/http://www.sachsen-gesetze.de/shop/saechsabl/2012/50/read_pdf |zarchiwizowano=2015-09-24 }}</ref>.

Schildau leży ok. 12 km na południowy zachód od [[Torgau]] i ok. 40 km na wschód od [[Lipsk]]a.

== Osoby urodzone w Schildau ==
* [[August Neidhardt von Gneisenau]] – niemiecki hrabia, feldmarszałek

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* Statistisches Landesamt des Freistaates Sachsen, Kamenz, 2009

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Dawne miasta w Niemczech]]
[[Kategoria:Powiat Nordsachsen]]

title: Schildau

Państwo: Niemcy

Kraj związkowy: Saksonia

Powiat: Nordsachsen

Miasto: Belgern-Schildau

W granicach Belgern-Schildau: 1 stycznia 2013

• gęstość: 48 os./km²

Tablice rejestracyjne: TDO, DZ, EB, OZ, TG, TO


text:
# Klara brunszwicka
Klara (ur. 1 stycznia 1550, zm. 26 stycznia 1598) − księżniczka Brunszwiku-Lüneburga z dynastii Welfów, córka księcia Franciszka i Klary sasko-lauenburskiej. Od 28 maja 1565 żona Bernarda VII, księcia Anhaltu-Zerbst. Po śmierci pierwszego męża 1 marca 1570 została 8 września 1572 (po trwających od listopada poprzedniego roku rozmowach) żoną Bogusława XIII, księcia pomorskiego. Po śmierci 26 stycznia 1598 została pochowana w pocysterskim kościele we Franzburgu 16 lutego tego roku.

title: Klara brunszwicka

wikitext:
{{Władca infobox
 |władca            = Klara
 |imiona            =
 |grafika           =
 |opis grafiki      =
 |herb              =
 |opis herbu        =
 |faksymile         =
 |opis faksymile    =
 |dewiza            =
 |1. tytuł          = Księżna Anhaltu
 |1. sukcesja       =
 |1. od             = [[1565]]
 |1. do             = [[1570]]
 |1. jako           = żona
 |1. kogo           = [[Bernard VII (książę Anhalt-Zerbst)|Bernarda VII]]
 |1. koronacja      =
 |1. poprzednik     =
 |1. następca       =
 |2. tytuł          = Księżna pomorska
 |2. od             = [[1572]]
 |2. do             = [[1598]]
 |2. jako           = żona
 |2. kogo           = [[Bogusław XIII|Bogusława XIII]]
 |2. koronacja      =
 |2. poprzednik     =
 |2. następca       =
 |dynastia          = [[Welfowie]]
 |data urodzenia    = [[1 stycznia]] [[1550]]
 |miejsce urodzenia =
 |data śmierci      = [[26 stycznia]] [[1598]]
 |miejsce śmierci   =
 |przyczyna śmierci =
 |data pogrzebu     = [[16 lutego]] [[1598]]
 |miejsce spoczynku = [[kościół we Franzburgu]]
 |ojciec            = [[Franciszek (książę Brunszwiku-Lüneburga)]]
 |matka             = [[Klara sasko-lauenburska]]
 |rodzeństwo        =
 |1. związek        = mąż
 |1. związek z      = [[Bernard VII (książę Anhaltu-Zerbst)]]
 |1. związek od     = [[28 maja]] [[1565]]
 |1. związek do     = [[1 marca]] [[1570]]
 |1. dzieci         =
 |2. związek        = mąż
 |2. związek z      = [[Bogusław XIII]]
 |2. związek od     = [[8 września]] [[1572]]
 |2. związek do     = [[26 stycznia]] [[1598]]
 |2. dzieci         =
 |moneta            =
 |opis monety       =
 |odznaczenia       =
 |commons           =
 |wikiźródła        =
 |wikicytaty        =
}}
'''Klara''' (ur. [[1 stycznia]] [[1550]], zm. [[26 stycznia]] [[1598]]) − księżniczka [[Brunszwik-Lüneburg|Brunszwiku-Lüneburga]] z dynastii [[Welfowie|Welfów]], córka księcia [[Franciszek (książę Brunszwiku-Lüneburga)|Franciszka]] i [[Klara sasko-lauenburska|Klary sasko-lauenburskiej]]. Od 28 maja 1565 żona [[Bernard VII (książę Anhaltu-Zerbst)|Bernarda VII]], księcia [[Anhalt-Zerbst|Anhaltu-Zerbst]]. Po śmierci pierwszego męża 1 marca 1570 została 8 września 1572 (po trwających od listopada poprzedniego roku rozmowach) żoną [[Bogusław XIII|Bogusława XIII]], księcia pomorskiego. Po śmierci 26 stycznia 1598 została pochowana w [[kościół we Franzburgu|pocysterskim kościele we Franzburgu]] 16 lutego tego roku<ref>[[Edward Rymar|E. Rymar]], ''Rodowód książąt pomorskich'', wyd. 2, Szczecin 2005, s. 451–452, 490, 535.</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Welfowie]]
[[Kategoria:Władcy Anhaltu]]
[[Kategoria:Władcy Pomorza Zachodniego]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1550]]
[[Kategoria:Zmarli w 1598]]

title: Klara

Jako żona:
Bernarda VII
Bogusława XIII

Dynastia: Welfowie

Data urodzenia: 1 stycznia 1550

Data śmierci: 26 stycznia 1598

Data pogrzebu: 16 lutego 1598

Miejsce spoczynku: kościół we Franzburgu

Matka: Klara sasko-lauenburska

Mąż: Bernard VII (książę Anhaltu-Zerbst) · od 28 maja 1565 · do 1 marca 1570

Mąż: Bogusław XIII · od 8 września 1572 · do 26 stycznia 1598


text:
# Glacier de Boveire
Glacier de Boveire – lodowiec o długości 2 km (2005 r.) i powierzchni 2,08 km² (1973 r.).
Lodowiec położony jest w Alpach Pennińskich w kantonie Valais w Szwajcarii.

title: Glacier de Boveire

wikitext:
{{Lodowiec infobox
 |nazwa                      = Glacier de Boveire
 |inne nazwy                 =
 |grafika                    =
 |opis grafiki               =
 |państwo                    = Szwajcaria
 |lokalizacja                =
 |numer WGI                  =
 |rodzaj lodowca             =
 |klasa lodowca              =
 |forma lodowca              =
 |typ czoła                  =
 |powierzchnia               = 2,08
 |data powierzchni           = 1973
 |długość                    = 2
 |data długości              = 2005
 |wysokość maksymalna        =
 |data wysokości maksymalnej =
 |wysokość minimalna         =
 |data wysokości minimalnej  =
 |trend fluktuacji           =
 |data trendu                =
 |kod mapy                   =
 |wariant mapy               =
 |współrzędne                =
 |commons                    =
}}
'''Glacier de Boveire''' – [[lodowiec]] o długości 2 km (2005 r.) i powierzchni 2,08 km² (1973 r.).

Lodowiec położony jest w [[Alpy Pennińskie|Alpach Pennińskich]] w kantonie [[Valais]] w [[Szwajcaria|Szwajcarii]].

== Linki zewnętrzne ==
* [http://glaciology.ethz.ch/messnetz/glaciers/boveyre.html Monitoring lodowca]

[[Kategoria:Lodowce Szwajcarii|Boveire]]
[[Kategoria:Valais]]

title: Glacier de Boveire

Państwo: Szwajcaria

Długość (2005): 2 km