text:
# Marcel Łoziński
Marcel Łoziński (ur. 17 maja 1940 w Paryżu) – polski reżyser filmowy, znany z takich filmów dokumentalnych, jak 89 mm od Europy oraz Wszystko może się przytrafić.

## Życiorys
W 1965 ukończył studia na Wydziale Łączności Politechniki Warszawskiej, a dwa lata później rozpoczął studia na Wydziale Reżyserii Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej w Łodzi. Studia reżyserskie skończył w 1971, a dyplom otrzymał w 1976, na podstawie filmu Zderzenie czołowe. W latach 70. i 80. był związany z Telewizją Polską, następnie pracował dla Zespołu Filmowego „X” Andrzeja Wajdy i warszawskiej Wytwórni Filmów Dokumentalnych (WFD), z której został usunięty w styczniu 1980 przez ministra kultury, gdy dwa jego filmy (Egzamin dojrzalości, Próba mikrofonu) zostały zatrzymane przez cenzurę. W sierpniu tego samego roku został ponownie przyjęty przez WFD, lecz w trakcie stanu wojennego był nieaktywny jako producent filmów dokumentalnych, choć rejestrował wraz z kolegami z WFD działalność podziemnej „Solidarności”. Od połowy lat 80. XX wieku realizował ponownie dokumenty, lecz znany międzynarodowej widowni był dopiero od lat 90., dzięki filmom 89 mm od Europy i Wszystko może się przytrafić.

## Styl filmowy
Filmy Łozińskiego poruszały wiele kwestii drażliwych zarówno dla władzy komunistycznej, jak i dla społeczeństwa polskiego po transformacji ustrojowej. Reżyser krytykował indoktrynację partyjną młodzieży wkraczającej w dorosłość (Egzamin dojrzałości) oraz manipulację wypowiedziami przechodniów na użytek propagandy telewizyjnej (Ćwiczenia warsztatowe); był też autorem jednego z pierwszych dostępnych w szerokim obiegu filmów dokumentalnych o zbrodni katyńskiej (Las Katyński), ale również o pogromie kieleckim (Świadkowie) oraz działalności lewicowych reformatorów spoza PZPR (45–89). W dokumencie Jak to się robi ukazywał z kolei działalność specjalisty od marketingu politycznego, demaskując przy tym metody autokreacji wybranych polityków. Stopniowo twórczość Łozińskiego nabierała charakteru esejów filozoficznych o naturze życia i śmierci (Wszystko może się przytrafić, z udziałem syna Tomka), o odpowiedzialności reżysera i celu reżyserii filmów dokumentalnych (Żeby nie bolało), a nawet dialogu z reprezentującym nowe pokolenie dokumentalistów synem Pawłem Łozińskim (Ojciec i syn w podróży, powstały na podstawie przemontowanej wersji filmu Pawła Łozińskiego Ojciec i syn). Zwłaszcza film Wszystko może się przytrafić był ceniony przez krytyków i publiczność, która w plebiscycie internetowym z 2016 roku wybrała właśnie to dzieło Łozińskiego jako najlepszy polski film dokumentalny w historii.
Marcel Łoziński wypracował własną metodę twórczą, którą nazywał „zagęszczaniem rzeczywistości”. Do filmowanego świata podstawiał własnych bohaterów, aby ujawnić cechy filmowanej rzeczywistości, które były niedostępne dla kamery. Łoziński zrywał więc z dokumentalnym kinem obserwacyjnym; swój filmowy świat porównywał do akwarium, którym należało potrząsnąć, żeby pobudzić śpiące rybki.

### Działalność okołofilmowa, wpływ
Marcel Łoziński jest wykładowcą w Mistrzowskiej Szkole Reżyserii Filmowej Andrzeja Wajdy oraz członkiem Amerykańskiej Akademii Sztuki i Wiedzy Filmowej. Jego metodę rejestracji rzeczywistości naśladował m.in. Jacek Bławut.

## Filmografia
- 1972 – Koło Fortuny
- 1972 – Happy end – wspólnie z Pawłem Kędzierskim
- 1974 – Wizyta
- 1975 – Król
- 1975 – Zderzenie czołowe
- 1977 – Jak żyć
- 1978 – Egzamin dojrzałości
- 1980 – Próba mikrofonu
- 1984 – Ćwiczenia warsztatowe
- 1985 – Moje miejsce
- 1988 – Świadkowie
- 1989 – Polska 45 – 89
- 1990 – Las Katyński
- 1992 – Siedmiu Żydów z mojej klasy
- 1993 – 89 mm od Europy
- 1995 – Wszystko może się przytrafić
- 1995 – Po zwycięstwie 89 – 95
- 1998 – Żeby nie bolało
- 2001 – Pamiętam
- 2006 – Jak to się robi
- 2007 – A gdyby tak się stało
- 2009 – Poste restante
- 2011 – Tonia i jej dzieci
- 2013 – Ojciec i syn w podróży

## Ordery i odznaczenia
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2014)
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2011)
- Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2015)[8]
- Odznaka honorowa ZAiKS-u (2009)[9]

Źródło:.

## Nagrody i nominacje
| Rok  | Tytuł                        | Instytucja                                                                | Nagroda                                                            |
| ---- | ---------------------------- | ------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------ |
| 1972 | Absolutorium                 | Festiwal Etiud Studenckich w Łodzi                                        | Nagroda Wydziału Kultury PRN                                       |
| 1973 | Koło fortuny                 | Międzynarodowe Dni Filmów Sportowych w Oberhausen                         | Nagroda Jury Krytyki                                               |
| 1975 | Wizyta                       | Krakowski Festiwal Filmowy                                                | Nagroda Klubu Krytyki Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich         |
| 1976 | Zderzenie czołowe            | Krakowski Festiwal Filmowy                                                | Złoty Lajkonik                                                     |
| 1978 | Król                         | Przegląd Filmów Krótkometrażowych w Rzeszowie                             | Nagroda Główna                                                     |
| 1981 | Egzamin dojrzałości          | Krakowski Festiwal Filmowy                                                | Brązowy Lajkonik w kategorii filmu dokumentalnego                  |
| 1981 | Próba mikrofonu              | Krakowski Festiwal Filmowy                                                | Nagroda FIPRESCI w kategorii filmu dokumentalnego                  |
| 1981 | Próba mikrofonu              | Krakowski Festiwal Filmowy                                                | Brązowy Lajkonik w kategorii filmu dokumentalnego                  |
| 1981 | Jak żyć                      | Koszaliński Festiwal Debiutów Filmowych „Młodzi i Film”                   | Nagroda za debiut reżyserski                                       |
| 1981 | Jak żyć                      | Międzynarodowe Forum Filmowe „Człowiek-Praca-Twórczość”                   | III Nagroda „Brązowy Medal”                                        |
| 1981 | Jak żyć                      | Międzynarodowe Forum Filmowe „Człowiek-Praca-Twórczość”                   | Nagroda dziennikarzy „Czarcia Łapa”                                |
| 1985 | Ćwiczenia warsztatowe        | Komitet Kultury Niezależnej                                               | Nagroda Kuturalna „Solidarności”                                   |
| 1986 | Świadkowie                   | Komitet Kultury Niezależnej                                               | Nagroda Kulturalna „Solidarności”                                  |
| 1987 | Ćwiczenia warsztatowe        | Krakowski Festiwal Filmowy                                                | Brązowy Lajkonik                                                   |
| 1990 | 49–85                        | Lubuskie Lato Filmowe                                                     | Złote Grono                                                        |
| 1990 | 49–85                        | Krakowski Festiwal Filmowy                                                | Nagroda Dziennikarzy II stopnia                                    |
| 1990 | 49–85                        | Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Edmonton                                | Nagroda INPUT                                                      |
| 1990 | Las Katyński                 | Międzynarodowy Festiwal Filmu Dokumentalnego „Vision du Reel” w Nyonie    | Srebrna Sestercja                                                  |
| 1990 | Las Katyński                 | Lubuskie Lato Filmowe                                                     | Złote Grono                                                        |
| 1990 | Las Katyński                 | Krakowski Festiwal Filmowy                                                | Nagroda Dziennikarzy II stopnia                                    |
| 1990 | Świadkowie                   | Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Sztokholmie                             | Nagroda INPUT                                                      |
| 1993 | Siedmiu Żydów z mojej klasy  | Festiwal Polskiej Twórczości Telewizyjnej                                 | Nagroda Specjalna                                                  |
| 1993 | 89 mm od Europy              | Festiwal Polskiej Twórczości Telewizyjnej                                 | Nagroda Specjalna                                                  |
| 1993 | 89 mm od Europy              | Bałtycki Festiwal Filmowy i Telewizyjny w Gudhjem                         | II Nagroda                                                         |
| 1993 | 89 mm od Europy              | Lubuskie Lato Filmowe                                                     | Nagroda Organizatorów im. Juliusza Burskiego                       |
| 1993 | 89 mm od Europy              | Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Marsylii „Vue sur le Docs”              | Nagroda Specjalna im. Jeana d'Arcy                                 |
| 1993 | 89 mm od Europy              | Międzynarodowy Festiwal Filmów Krótkometrażowych w Oberhausen             | Grand Prix                                                         |
| 1993 | 89 mm od Europy              | Międzynarodowy Festiwal Filmów Krótkometrażowych w Oberhausen             | Nagroda Klubów Filmowych FICC                                      |
| 1993 | 89 mm od Europy              | Międzynarodowy Festiwal Filmów Krótkometrażowych w Villi do Conde         | I Nagroda                                                          |
| 1994 | 89 mm od Europy              | Międzynarodowy Festiwal Filmowy w San Francisco                           | Wyróżnienie Specjalne                                              |
| 1994 | 89 mm od Europy              | Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Montrealu                               | Grand Prix                                                         |
| 1994 | 89 mm od Europy              | Międzynarodowy Festiwal Filmów Dokumentalnych i Animowanych w Lipsku      | Złoty Gołąb                                                        |
| 1994 | 89 mm od Europy              | Międzynarodowy Festiwal Filmów Krótkometrażowych w Clermont-Ferrand       | Nagroda Specjalna Jury                                             |
| 1995 | 89 mm od Europy              | Flickerfest International Short Film Festival w Sydney                    | Nagroda dla najlepszego filmu dokumentalnego                       |
| 1995 | Wszystko może się przytrafić | Międzynarodowy Festiwal Filmów Krótkometrażowych w Oberhausen             | Nagroda Klubów Filmowych FICC                                      |
| 1995 | Wszystko może się przytrafić | Międzynarodowy Festiwal Filmów Krótkometrażowych w Oberhausen             | Wyróżnienie Jury Katolickiego                                      |
| 1995 | Wszystko może się przytrafić | Lubuskie Lato Filmowe                                                     | Dyplom Honorowy                                                    |
| 1995 | Wszystko może się przytrafić | Krakowski Festiwal Filmowy                                                | Złoty Smok                                                         |
| 1995 | Wszystko może się przytrafić | Krakowski Festiwal Filmowy                                                | Nagroda miesięcznika „Film Pro”                                    |
| 1995 | Wszystko może się przytrafić | Festiwal Filmów Państw Bałtyckich w Bornholmie                            | Grand Prix                                                         |
| 1996 | Wszystko może się przytrafić | Międzynarodowy Festiwal Filmowy w San Francisco                           | Golden Gate Award w kategorii filmu dokumentalnego                 |
| 1998 | Żeby nie bolało              | Festiwal Filmów Państw Bałtyckich w Bornholmie                            | Nagroda                                                            |
| 1998 | Żeby nie bolało              | Międzynarodowy Festiwal Filmów Dokumentalnych i Animowanych w Lipsku      | Złoty Gołąb                                                        |
| 1998 | Żeby nie bolało              | Międzynarodowy Festiwal Filmów Dokumentalnych i Animowanych w Lipsku      | Nagroda Federacji Klubów Filmowych Don Kichot                      |
| 1998 | Żeby nie bolało              | Międzynarodowy Festiwal Filmów Dokumentalnych i Antropologicznych w Parnu | Nagroda Specjalna                                                  |
| 2003 | Pamiętam                     | Warszawski Festiwal Filmów o Tematyce Żydowskiej                          | Grand Prix „Kamera Dawida”                                         |
| 2006 | Jak to się robi              | Festiwal Form Dokumentalnych „Nurt” w Kielcach                            | Nagroda Specjalna „Charaktery”                                     |
| 2006 | Jak to się robi              | Festiwal Form Dokumentalnych „Nurt” w Kielcach                            | Nagroda Publiczności                                               |
| 2006 | Jak to się robi              | Festiwal Filmu Polskiego w Ameryce                                        | Złote Zęby dla najbardziej interesującego filmu dokumentalnego     |
| 2007 | Jak to się robi              | Festiwal Filmów z Europy Środkowej i Wschodniej „goEast” w Wiesbaden      | Nagroda Główna w kategorii filmów dokumentalnych                   |
| 2007 | Jak to się robi              | Ogólnopolski Festiwal Sztuki Filmowej „Prowincjonalia”                    | Nagroda Specjalna Organizatorów                                    |
| 2009 | Poste restante               | Europejska Nagroda Filmowa                                                | Najlepszy film krótkometrażowy                                     |
| 2009 | Poste restante               | Krakowski Festiwal Filmowy                                                | Nagroda FIPRESCI                                                   |
| 2009 | Poste restante               | Krakowski Festiwal Filmowy                                                | Srebrny Smok dla najlepszego filmu dokumentalnego                  |
| 2011 | Tonia i jej dzieci           | Lubuskie Lato Filmowe                                                     | Złote Grono w konkursie filmów dokumentalnych                      |
| 2011 | Tonia i jej dzieci           | Krakowski Festiwal Filmowy                                                | Nagroda Prezesa Telewizji Polskiej za najlepszą reżyserię          |
| 2011 | Tonia i jej dzieci           | Krakowski Festiwal Filmowy                                                | Złoty Lajkonik                                                     |
| 2013 | Tonia i jej dzieci           | Międzynarodowy Festiwal Filmowy „Żydowskie Motywy”                        | Nagroda im. Antoniego Marianowicza dla najlepszego filmu polskiego |
| 2013 | Ojciec i syn w podróży       | Krakowski Festiwal Filmowy                                                | Srebrny Róg dla najlepszego pełnometrażowego filmu dokumentalnego  |
| 2014 | Ojciec i syn w podróży       | Międzynarodowy Festiwal Filmów Dokumentalnych i Antropologicznych w Parnu | Nagroda dla najlepszego Autoportretu                               |

## Upamiętnienie
W 2024 roku odsłonił gwiazdę w Łódzkiej Alei Gwiazd na ulicy Piotrkowskiej.

title: Marcel Łoziński

wikitext:
{{Filmowiec infobox
 |imię i nazwisko            = Marcel Łoziński
 |imię i nazwisko org        =
 |grafika                    = Marcel Lozinski.jpg
 |opis grafiki               =
 |alt grafiki                =
 |prawdziwe imię i nazwisko  =
 |imię i nazwisko urodzenia  =
 |data urodzenia             = 17 maja 1940
 |miejsce urodzenia          = [[Paryż]]
 |data śmierci               =
 |miejsce śmierci            =
 |zawód                      = reżyser, [[Film dokumentalny|dokumentalista]]
 |współmałżonek              =
 |lata aktywności            =
 |odznaczenia                = {{order|OOP|KO}} {{order|OOP|KK}} {{order|GA|Z}}
 |commons                    = Category:Marcel Łoziński
 |wikicytaty                 = Marcel Łoziński
 |www                        =
}}
'''Marcel Łoziński''' (ur. [[17 maja]] [[1940]] w [[Paryż]]u) – [[Polacy|polski]] [[reżyser filmowy]], znany z takich [[Film dokumentalny|filmów dokumentalnych]], jak ''[[89 mm od Europy]]'' oraz ''[[Wszystko może się przytrafić]].''

== Życiorys ==
W 1965 ukończył studia na Wydziale Łączności [[Politechnika Warszawska|Politechniki Warszawskiej]], a dwa lata później rozpoczął studia na [[Wydział Reżyserii Filmowej i Telewizyjnej Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi|Wydziale Reżyserii]] [[Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa, Telewizyjna i Teatralna im. Leona Schillera w Łodzi|Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej w Łodzi]]. Studia reżyserskie skończył w 1971, a dyplom otrzymał w 1976, na podstawie filmu ''Zderzenie czołowe''. W latach 70. i 80. był związany z [[Telewizja Polska|Telewizją Polską]], następnie pracował dla [[Zespół Filmowy „X”|Zespołu Filmowego „X”]] Andrzeja Wajdy i warszawskiej [[Wytwórnia Filmów Dokumentalnych i Fabularnych|Wytwórni Filmów Dokumentalnych]] (WFD), z której został usunięty w styczniu 1980 przez ministra kultury, gdy dwa jego filmy (''[[Egzamin dojrzałości (film 1978)|Egzamin dojrzalości]]'', ''[[Próba mikrofonu]]'') zostały zatrzymane przez cenzurę. W sierpniu tego samego roku został ponownie przyjęty przez WFD, lecz w trakcie [[Stan wojenny w Polsce (1981–1983)|stanu wojennego]] był nieaktywny jako producent filmów dokumentalnych, choć rejestrował wraz z kolegami z WFD działalność podziemnej „Solidarności”. Od połowy lat 80. XX wieku realizował ponownie dokumenty, lecz znany międzynarodowej widowni był dopiero od lat 90., dzięki filmom ''[[89 mm od Europy]]'' i ''[[Wszystko może się przytrafić]]''<ref name=":0">{{Cytuj |autor = Jan Strękowski |tytuł = Marcel Łoziński {{!}} Życie i twórczość {{!}} Artysta |data dostępu = 2021-07-18 |opublikowany = Culture.pl |url = https://culture.pl/pl/tworca/marcel-lozinski |język = pl}}</ref>.

== Styl filmowy ==
Filmy Łozińskiego poruszały wiele kwestii drażliwych zarówno dla władzy [[Komunizm|komunistycznej]], jak i dla społeczeństwa polskiego po transformacji ustrojowej. Reżyser krytykował indoktrynację partyjną młodzieży wkraczającej w dorosłość (''[[Egzamin dojrzałości (film 1978)|Egzamin dojrzałości]]'') oraz manipulację wypowiedziami przechodniów na użytek [[Propaganda|propagandy]] telewizyjnej (''[[Ćwiczenia warsztatowe]]''); był też autorem jednego z pierwszych dostępnych w szerokim obiegu filmów dokumentalnych o [[Zbrodnia katyńska|zbrodni katyńskiej]] (''[[Las Katyński (film dokumentalny)|Las Katyński]]''), ale również o [[Pogrom kielecki|pogromie kieleckim]] (''Świadkowie'') oraz działalności lewicowych reformatorów spoza [[Polska Zjednoczona Partia Robotnicza|PZPR]] (''45–89'')<ref name=":0" />. W dokumencie ''Jak to się robi'' ukazywał z kolei działalność specjalisty od [[Marketing polityczny|marketingu politycznego]], demaskując przy tym metody autokreacji wybranych polityków<ref>{{Cytuj |autor = Tadeusz Szyma |tytuł = Jak to się robi |czasopismo = Kino |data = 2006 |wolumin = 40 |numer = 474 |s = 70-71}}</ref>. Stopniowo twórczość Łozińskiego nabierała charakteru esejów filozoficznych o naturze życia i śmierci (''Wszystko może się przytrafić'', z udziałem syna Tomka)<ref name=":0" />, o odpowiedzialności reżysera i celu reżyserii filmów dokumentalnych (''Żeby nie bolało'')<ref>{{Cytuj |autor = Irena Antonina Teleżyńska |tytuł = „Żeby nie bolało” jako postulat antropologiczny |czasopismo = Kwartalnik Filmowy |data = 2017 |data dostępu = 2021-07-18 |issn = 0452-9502 |numer = 97-98 |s = 307–312 |url = https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=576793}}</ref>, a nawet dialogu z reprezentującym nowe pokolenie dokumentalistów synem [[Paweł Łoziński|Pawłem Łozińskim]] (''Ojciec i syn w podróży'', powstały na podstawie przemontowanej wersji filmu Pawła Łozińskiego ''Ojciec i syn'')<ref name=":0" /><ref>{{Cytuj |autor = Teresa Rutkowska |tytuł = Marnotrawne ojcostwo, marnotrawne synostwo i granat w piwnicy uczuć |czasopismo = Kwartalnik Filmowy |data = 2018 |data dostępu = 2021-07-18 |issn = 0452-9502 |numer = 103 |s = 113–124 |url = https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=734833}}</ref>. Zwłaszcza film ''Wszystko może się przytrafić'' był ceniony przez krytyków i publiczność, która w plebiscycie internetowym z 2016 roku wybrała właśnie to dzieło Łozińskiego jako najlepszy polski film dokumentalny w historii<ref>{{Cytuj |tytuł = "Wszystko może się przytrafić" najlepszym polskim dokumentem 100-lecia |data = 2016-04-16 |data dostępu = 2021-07-18 |opublikowany = Culture.pl |url = https://culture.pl/pl/artykul/wszystko-moze-sie-przytrafic-najlepszym-polskim-dokumentem-100-lecia |język = pl}}</ref>.

Marcel Łoziński wypracował własną metodę twórczą, którą nazywał „zagęszczaniem rzeczywistości”. Do filmowanego świata podstawiał własnych bohaterów, aby ujawnić cechy filmowanej rzeczywistości, które były niedostępne dla kamery. Łoziński zrywał więc z dokumentalnym kinem obserwacyjnym; swój filmowy świat porównywał do akwarium, którym należało potrząsnąć, żeby pobudzić śpiące rybki<ref>{{Cytuj |autor = Agnieszka Zwiefka |tytuł = Prawdziwa fikcja. O przekraczaniu granic gatunkowych w filmie dokumentalnym |czasopismo = Kultura i Edukacja |data = 2019 |data dostępu = 2022-05-12 |wolumin = 125 |numer = 3 |s = 86 |doi = 10.15804/kie.2019.03.06 |url = http://czasopisma.marszalek.com.pl/pl/10-15804/kie/5878-kie2019306}}</ref>.

=== Działalność okołofilmowa, wpływ ===
Marcel Łoziński jest wykładowcą w [[Szkoła Wajdy|Mistrzowskiej Szkole Reżyserii Filmowej Andrzeja Wajdy]] oraz członkiem [[Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej|Amerykańskiej Akademii Sztuki i Wiedzy Filmowej]]<ref name=":0" />. Jego metodę rejestracji rzeczywistości naśladował m.in. [[Jacek Bławut]]<ref>{{Cytuj |autor = Małgorzata Stasiak |tytuł = Podobni, ale inni: o działalności Jacka Bławuta i Marcela Łozińskiego |czasopismo = Kino |data = 2009-11 |s = 40-41}}</ref>.

== Filmografia ==
* 1972 – ''[[Koło Fortuny (film dokumentalny)|Koło Fortuny]]''
* 1972 – ''[[Happy end (film dokumentalny)|Happy end]]'' – wspólnie z [[Paweł Kędzierski|Pawłem Kędzierskim]]
* 1974 – ''[[Wizyta (film 1974)|Wizyta]]''
* 1975 – ''[[Król (film dokumentalny)|Król]]''
* 1975 – ''[[Zderzenie czołowe (film dokumentalny)|Zderzenie czołowe]]''
* 1977 – ''[[Jak żyć]]''
* 1978 – ''[[Egzamin dojrzałości (film 1978)|Egzamin dojrzałości]]''
* 1980 – ''[[Próba mikrofonu]]''
* 1984 – ''[[Ćwiczenia warsztatowe]]''
* 1985 – ''[[Moje miejsce]]''
* 1988 – ''[[Świadkowie (film dokumentalny)|Świadkowie]]''
* 1989 – ''[[Polska 45 – 89]]''
* 1990 – ''[[Las Katyński (film dokumentalny)|Las Katyński]]''
* 1992 – ''[[Siedmiu Żydów z mojej klasy]]''
* 1993 – ''[[89 mm od Europy]]''
* 1995 – ''[[Wszystko może się przytrafić]]''
* 1995 – ''[[Po zwycięstwie 89 – 95]]''
* 1998 – ''[[Żeby nie bolało]]''
* 2001 – ''[[Pamiętam]]''
* 2006 – ''[[Jak to się robi (film 2006)|Jak to się robi]]''
* 2007 – ''[[A gdyby tak się stało]]''
* 2009 – ''[[Poste restante (film)|Poste restante]]''
* 2011 – ''[[Tonia i jej dzieci]]''
* 2013 – ''[[Ojciec i syn w podróży]]''

== Ordery i odznaczenia ==

* Krzyż Oficerski [[Order Odrodzenia Polski|Orderu Odrodzenia Polski]] (2014)
* Krzyż Kawalerski [[Order Odrodzenia Polski|Orderu Odrodzenia Polski]] (2011)
* Złoty [[Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”]] (2015)<ref>{{Cytuj |tytuł = Lista laureatów Medalu Zasłużony Kulturze Gloria Artis |data dostępu = 2025-05-02 |opublikowany = Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego |url = https://www.gov.pl/web/kultura/lista-laureatow-medalu-zasluzony-kulturze-gloria-artis}}</ref>
* Odznaka honorowa [[Stowarzyszenie Autorów ZAiKS|ZAiKS-u]] (2009)<ref>{{Cytuj |tytuł = Laureaci Nagród ZAiKS-u |data dostępu = 2025-05-02 |opublikowany = www.zaiks.org.pl |url = https://www.zaiks.org.pl/artykuly/2020/sierpien/laureaci-nagrod-zaiks-u}}</ref>

Źródło:<ref>{{Filmpolski|osoba|116962}}</ref>.

== Nagrody i nominacje ==
{| class="wikitable"
|+
!Rok
!Tytuł
!Instytucja
!Nagroda<ref>{{Filmpolski|osoba|411467|Marcel Łoziński}}</ref>
|-
|1972
|''Absolutorium''
|Festiwal Etiud Studenckich w Łodzi
|Nagroda Wydziału Kultury PRN
|-
|1973
|''Koło fortuny''
|Międzynarodowe Dni Filmów Sportowych w Oberhausen
|Nagroda Jury Krytyki
|-
|1975
|''Wizyta''
| rowspan="2" |[[Krakowski Festiwal Filmowy]]
|Nagroda Klubu Krytyki [[Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich|Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich]]
|-
|1976
|''Zderzenie czołowe''
|Złoty Lajkonik
|-
|1978
|''Król''
|Przegląd Filmów Krótkometrażowych w Rzeszowie
|Nagroda Główna
|-
| rowspan="6" |1981
|''[[Egzamin dojrzałości (film 1978)|Egzamin dojrzałości]]''
| rowspan="3" |[[Krakowski Festiwal Filmowy]]
|Brązowy Lajkonik w kategorii filmu dokumentalnego
|-
| rowspan="2" |''[[Próba mikrofonu]]''
|Nagroda [[Międzynarodowa Federacja Krytyków Filmowych|FIPRESCI]] w kategorii filmu dokumentalnego
|-
|Brązowy Lajkonik w kategorii filmu dokumentalnego
|-
| rowspan="3" |''[[Jak żyć]]''
|[[Koszaliński Festiwal Debiutów Filmowych „Młodzi i Film”]]
|Nagroda za debiut reżyserski
|-
| rowspan="2" |Międzynarodowe Forum Filmowe „Człowiek-Praca-Twórczość”
|III Nagroda „Brązowy Medal”
|-
|Nagroda dziennikarzy „Czarcia Łapa”
|-
|1985
|''[[Ćwiczenia warsztatowe]]''
| rowspan="2" |[[Komitet Kultury Niezależnej]]
|[[Nagrody Kulturalne „Solidarności”|Nagroda Kuturalna „Solidarności”]]
|-
|1986
|''Świadkowie''
|[[Nagrody Kulturalne „Solidarności”|Nagroda Kulturalna „Solidarności”]]
|-
|1987
|''Ćwiczenia warsztatowe''
|[[Krakowski Festiwal Filmowy]]
|Brązowy Lajkonik
|-
| rowspan="7" |1990
| rowspan="3" |''49–85''
|[[Lubuskie Lato Filmowe]]
|Złote Grono
|-
|[[Krakowski Festiwal Filmowy]]
|Nagroda Dziennikarzy II stopnia
|-
|Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Edmonton
|Nagroda INPUT
|-
| rowspan="3" |''[[Las Katyński (film dokumentalny)|Las Katyński]]''
|Międzynarodowy Festiwal Filmu Dokumentalnego „Vision du Reel” w Nyonie
|Srebrna Sestercja
|-
|[[Lubuskie Lato Filmowe]]
|Złote Grono
|-
|[[Krakowski Festiwal Filmowy]]
|Nagroda Dziennikarzy II stopnia
|-
|''Świadkowie''
|[[Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Sztokholmie]]
|Nagroda INPUT
|-
|1993
|''[[Siedmiu Żydów z mojej klasy]]''
| rowspan="2" |Festiwal Polskiej Twórczości Telewizyjnej
|Nagroda Specjalna
|-
| rowspan="7" |1993
| rowspan="12" |''[[89 mm od Europy]]''
|Nagroda Specjalna
|-
|Bałtycki Festiwal Filmowy i Telewizyjny w Gudhjem
|II Nagroda
|-
|[[Lubuskie Lato Filmowe]]
|Nagroda Organizatorów im. Juliusza Burskiego
|-
|Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Marsylii „Vue sur le Docs”
|Nagroda Specjalna im. Jeana d'Arcy
|-
| rowspan="2" |[[Międzynarodowy Festiwal Filmów Krótkometrażowych w Oberhausen]]
|Grand Prix
|-
|Nagroda Klubów Filmowych FICC
|-
|Międzynarodowy Festiwal Filmów Krótkometrażowych w Villi do Conde
|I Nagroda
|-
| rowspan="4" |1994
|[[Międzynarodowy Festiwal Filmowy w San Francisco]]
|Wyróżnienie Specjalne
|-
|[[Festiwal Filmowy w Montrealu|Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Montrealu]]
|Grand Prix
|-
|Międzynarodowy Festiwal Filmów Dokumentalnych i Animowanych w Lipsku
|Złoty Gołąb
|-
|Międzynarodowy Festiwal Filmów Krótkometrażowych w Clermont-Ferrand
|Nagroda Specjalna Jury
|-
| rowspan="7" |1995
|Flickerfest International Short Film Festival w Sydney
|Nagroda dla najlepszego filmu dokumentalnego
|-
| rowspan="7" |''[[Wszystko może się przytrafić]]''
| rowspan="2" |[[Międzynarodowy Festiwal Filmów Krótkometrażowych w Oberhausen]]
|Nagroda Klubów Filmowych FICC
|-
|Wyróżnienie Jury Katolickiego
|-
|[[Lubuskie Lato Filmowe]]
|Dyplom Honorowy
|-
| rowspan="2" |[[Krakowski Festiwal Filmowy]]
|Złoty Smok
|-
|Nagroda miesięcznika „Film Pro”
|-
|Festiwal Filmów Państw Bałtyckich w Bornholmie
|Grand Prix
|-
|1996
|[[Międzynarodowy Festiwal Filmowy w San Francisco]]
|Golden Gate Award w kategorii filmu dokumentalnego
|-
| rowspan="4" |1998
| rowspan="4" |''[[Żeby nie bolało]]''
|Festiwal Filmów Państw Bałtyckich w Bornholmie
|Nagroda
|-
| rowspan="2" |Międzynarodowy Festiwal Filmów Dokumentalnych i Animowanych w Lipsku
|Złoty Gołąb
|-
|Nagroda Federacji Klubów Filmowych Don Kichot
|-
|Międzynarodowy Festiwal Filmów Dokumentalnych i Antropologicznych w Parnu
|Nagroda Specjalna
|-
|2003
|''Pamiętam''
|Warszawski Festiwal Filmów o Tematyce Żydowskiej
|Grand Prix „Kamera Dawida”
|-
| rowspan="3" |2006
| rowspan="5" |''Jak to się robi''
| rowspan="2" |Festiwal Form Dokumentalnych „Nurt” w Kielcach
|Nagroda Specjalna „Charaktery”
|-
|Nagroda Publiczności
|-
|[[Festiwal Filmu Polskiego w Ameryce]]
|Złote Zęby dla najbardziej interesującego filmu dokumentalnego
|-
| rowspan="2" |2007
|Festiwal Filmów z Europy Środkowej i Wschodniej „goEast” w Wiesbaden
|Nagroda Główna w kategorii filmów dokumentalnych
|-
|[[Prowincjonalia|Ogólnopolski Festiwal Sztuki Filmowej „Prowincjonalia”]]
|Nagroda Specjalna Organizatorów
|-
| rowspan="3" |2009
| rowspan="3" |''[[Poste restante (film)|Poste restante]]''
|[[Europejska Nagroda Filmowa]]
|Najlepszy film krótkometrażowy
|-
| rowspan="2" |[[Krakowski Festiwal Filmowy]]
|Nagroda [[Międzynarodowa Federacja Krytyków Filmowych|FIPRESCI]]
|-
|Srebrny Smok dla najlepszego filmu dokumentalnego
|-
| rowspan="3" |2011
| rowspan="4" |''[[Tonia i jej dzieci]]''
|[[Lubuskie Lato Filmowe]]
|Złote Grono w konkursie filmów dokumentalnych
|-
| rowspan="2" |[[Krakowski Festiwal Filmowy]]
|Nagroda Prezesa Telewizji Polskiej za najlepszą reżyserię
|-
|Złoty Lajkonik
|-
| rowspan="2" |2013
|Międzynarodowy Festiwal Filmowy „Żydowskie Motywy”
|Nagroda im. Antoniego Marianowicza dla najlepszego filmu polskiego
|-
| rowspan="2" |''[[Ojciec i syn w podróży]]''
|[[Krakowski Festiwal Filmowy]]
|Srebrny Róg dla najlepszego pełnometrażowego filmu dokumentalnego
|-
|2014
|Międzynarodowy Festiwal Filmów Dokumentalnych i Antropologicznych w Parnu
|Nagroda dla najlepszego Autoportretu
|}

== Upamiętnienie ==
W 2024 roku odsłonił gwiazdę w Łódzkiej Alei Gwiazd na ulicy Piotrkowskiej<ref>{{Cytuj |tytuł = Dokumentalista Marcel Łoziński odsłonił swoją gwiazdę na Piotrkowskiej |data dostępu = 2024-10-11 |opublikowany = dzieje.pl |url = https://dzieje.pl/kultura-i-sztuka/dokumentalista-marcel-lozinski-odslonil-swoja-gwiazde-na-piotrkowskiej |język = pl}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* M. Hendrykowski, ''Marcel Łoziński'', Warszawa, [[Więź (wydawnictwo)|Biblioteka „Więzi”]], 2008, {{ISBN|978-83-60356-47-0}}.

== Linki zewnętrzne ==
* {{Filmpolski|osoba|411467|Marcel Łoziński}}
* {{IMDb|osoba|0523656|Marcel Łoziński}}
* {{Culture.pl |id = marcel-lozinski |tytuł = Marcel Łoziński |data dostępu = 2024-03-22}}
* [https://ninateka.pl/search?q=marcel+%C5%82ozi%C5%84ski Dokumenty Marcela Łozińskiego] w bibliotece multimedialnej [[Ninateka]]

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Łoziński, Marcel}}
[[Kategoria:Absolwenci Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi]]
[[Kategoria:Biografie kanonu polskiej Wikipedii]]
[[Kategoria:Laureaci Paszportu Polityki]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Paryżu]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”]]
[[Kategoria:Polscy członkowie Europejskiej Akademii Filmowej]]
[[Kategoria:Polscy pedagodzy]]
[[Kategoria:Polscy reżyserzy filmów dokumentalnych]]
[[Kategoria:Polscy scenarzyści filmowi]]
[[Kategoria:Polacy pochodzenia żydowskiego]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1940]]

title: Marcel Łoziński

Data i miejsce urodzenia: 17 maja 1940 · Paryż

Zawód: reżyser, dokumentalista


text:
# Powiat Freiberg
Powiat Freiberg (niem. Landkreis Freiberg) – były powiat w rejencji Chemnitz, w niemieckim kraju związkowym Saksonia. Wraz z powiatem Döbeln i Mittweida stworzył powiat Mittelsachsen.
Stolicą powiatu Freiberg był Freiberg.
Miasta
1. Augustusburg (5.152)
2. Brand-Erbisdorf (11.087)
3. Flöha (10.492)
4. Frauenstein (3.253)
5. Freiberg (42.897)
6. Großschirma (6.084)
7. Oederan (7.913)
8. Sayda (2.180)

Gminy
1. Bobritzsch (4.621)
2. Dorfchemnitz (1.785)
3. Eppendorf (4.721)
4. Falkenau (2.040)
5. Frankenstein (1.208)
6. Großhartmannsdorf (2.807)
7. Halsbrücke (5.572)
8. Hilbersdorf (1.427)
9. Leubsdorf (3.905)
10. Lichtenberg/Erzgeb. (2.957)
11. Mulda/Sa. (2.874)
12. Neuhausen/Erzgeb. (3.204)
13. Niederwiesa (5.237)
14. Oberschöna (3.679)
15. Rechenberg-Bienenmühle (2.278)
16. Reinsberg (3.247)
17. Weißenborn/Erzgeb. (2.723)

Wspólnoty administracyjne
1. Wspólnota administracyjna Flöha; gmina Falkenau i Flöha
2. Wspólnota administracyjna Freiberg; gmina Freiberg i Hilbersdorf
3. Wspólnota administracyjna Lichtenberg/Erzgeb.; gmina Lichtenberg/Erzgebirge i Weißenborn/Erzgebirge
4. Wspólnota administracyjna Oederan; gmina Frankenstein i Oederan
5. Wspólnota administracyjna Sayda; gmina Dorfchemnitz i Sayda

wikiname: plwiki

title: Powiat Freiberg

in_language: pl

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = powiat Freiberg
 |nazwa oryginalna                = Landkreis Freiberg
 |dopełniacz nazwy                = Freiberg
 |jednostka                       = [[Powiaty w Niemczech|powiat]]
 |zdjęcie                         =
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            = Wappen Landkreis Freiberg.png
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = DE-SN
 |1. jednostka administracyjna    =
 |2. jednostka administracyjna    = [[Rejencja Chemnitz|Chemnitz]]
 |siedziba                        = [[Freiberg]]
 |kod statystyczny                = 14 1 77
 |stanowisko zarządzającego       = starosta
 |zarządzający                    = Volker Uhlig
 |powierzchnia                    = 913,54 km²
 |rok                             = 30 września 2005
 |liczba ludności                 = 145 417
 |gęstość zaludnienia             = 159,2 os./km²
 |numer kierunkowy                =
 |kod pocztowy                    =
 |tablice rejestracyjne           = FG
 |adres urzędu                    = Frauensteiner Straße 43<br>09599 Freiberg
 |plan                            =
 |nazwa 1. podziału               = gmin
 |1. podział                      = 26
 |mapa                            = Lage des Landkreises Freiberg in Deutschland.png
 |nazwa mapy                      = Niemiec
 |2. mapa                         = Saxony fg.png
 |nazwa 2. mapy                   = Saksonii
 |współrzędne                     =
 |commons                         =
 |www                             = http://www.freiberg-sachsen.de/
}}
'''Powiat Freiberg''' ([[język niemiecki|niem.]] ''Landkreis Freiberg'') – były [[Powiaty w Niemczech|powiat]] w [[rejencja|rejencji]] [[rejencja Chemnitz|Chemnitz]], w [[Niemcy|niemieckim]] [[kraje związkowe Niemiec|kraju związkowym]] [[Saksonia]]. Wraz z [[Powiat Döbeln|powiatem Döbeln]] i [[Powiat Mittweida|Mittweida]] stworzył [[Landkreis Mittelsachsen|powiat Mittelsachsen]].

Stolicą powiatu Freiberg był [[Freiberg]].

'''Miasta'''
# [[Augustusburg]] (5.152)
# [[Brand-Erbisdorf]] (11.087)
# [[Flöha]] (10.492)
# [[Frauenstein (Saksonia)|Frauenstein]] (3.253)
# [[Freiberg]] (42.897)
# [[Großschirma]] (6.084)
# [[Oederan]] (7.913)
# [[Sayda]] (2.180)

'''Gminy'''
# [[Bobritzsch (Bobritzsch-Hilbersdorf)|Bobritzsch]] (4.621)
# [[Dorfchemnitz]] (1.785)
# [[Eppendorf]] (4.721)
# [[Falkenau (Flöha)|Falkenau]] (2.040)
# [[Frankenstein (Oederan)|Frankenstein]] (1.208)
# [[Großhartmannsdorf]] (2.807)
# [[Halsbrücke]] (5.572)
# [[Hilbersdorf (Bobritzsch-Hilbersdorf)|Hilbersdorf]] (1.427)
# [[Leubsdorf (Saksonia)|Leubsdorf]] (3.905)
# [[Lichtenberg/Erzgeb.]] (2.957)
# [[Mulda/Sa.]] (2.874)
# [[Neuhausen/Erzgeb.]] (3.204)
# [[Niederwiesa]] (5.237)
# [[Oberschöna]] (3.679)
# [[Rechenberg-Bienenmühle]] (2.278)
# [[Reinsberg (Saksonia)|Reinsberg]] (3.247)
# [[Weißenborn/Erzgeb.]] (2.723)

'''[[Wspólnoty administracyjne i związki gmin w Niemczech|Wspólnoty administracyjne]]'''
# [[Wspólnota administracyjna Flöha]]; gmina Falkenau i Flöha
# [[Wspólnota administracyjna Freiberg]]; gmina Freiberg i Hilbersdorf
# [[Wspólnota administracyjna Lichtenberg/Erzgeb.]]; gmina Lichtenberg/Erzgebirge i Weißenborn/Erzgebirge
# [[Wspólnota administracyjna Oederan]]; gmina Frankenstein i Oederan
# [[Wspólnota administracyjna Sayda]]; gmina Dorfchemnitz i Sayda
{{Okręg Karl-Marx-Stadt}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Dawne powiaty Saksonii|Freiberg]]
[[Kategoria:Powiat Mittelsachsen| ]]

title: powiat FreibergLandkreis Freiberg

Państwo: Niemcy

Kraj związkowy: Saksonia

Rejencja: Chemnitz

Siedziba: Freiberg

Starosta: Volker Uhlig

Tablice rejestracyjne: FG


text:
# Stadion Miejski w Zvorniku
Stadion Miejski – stadion piłkarski w Zvorniku, w Bośni i Hercegowinie. Został otwarty w 1945 roku. Może pomieścić 3020 widzów. Swoje spotkania rozgrywają na nim piłkarze klubu FK Drina Zvornik. Obiekt położony jest nad brzegiem rzeki Driny, która stanowi w tym miejscu granicę bośniacko-serbską.

title: Stadion Miejski w Zvorniku

wikitext:
{{Stadion infobox
 |nazwa                 = Stadion Miejski
 |nazwa oryginalna      =
 |zdjęcie               = Gradski stadion zvornik.jpg
 |opis zdjęcia          = Stadion Miejski
 |pełna nazwa           =
 |przydomek             =
 |poprzednia nazwa      =
 |państwo               = BIH
 |miejscowość           =
 |adres                 =
 |architekt             =
 |koszt budowy          =
 |data budowy           =
 |data otwarcia         = 1945
 |data przebudowy       =
 |data zamknięcia       =
 |właściciel            =
 |operator              =
 |klub                  = [[FK Drina Zvornik]]
 |inauguracja           =
 |pojemność stadionu    = 3020 widzów
 |rekordowa frekwencja  =
 |oświetlenie           =
 |wymiary boiska        =
 |nawierzchnia boiska   =
 |długość toru          =
 |nawierzchnia toru     =
 |dodatkowe wyposażenie =
 |współrzędne           = 44°23'00.1"N 19°06'16.4"E
 |kod mapy              =
 |commons               = Category:Zvornik City Stadium
 |www                   =
}}
'''Stadion Miejski''' – [[stadion]] [[Piłka nożna|piłkarski]] w [[Zvornik]]u, w [[Bośnia i Hercegowina|Bośni i Hercegowinie]]. Został otwarty w 1945 roku. Może pomieścić 3020 widzów. Swoje spotkania rozgrywają na nim piłkarze klubu [[FK Drina Zvornik]]. Obiekt położony jest nad brzegiem rzeki [[Drina|Driny]], która stanowi w tym miejscu [[Granica bośniacko-serbska|granicę bośniacko-serbską]]<ref name="trn">{{transfermarkt|o|id=8577|nazwa=FK Drina Zvornik - Stadion|data dostępu=2020-03-05}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Stadiony piłkarskie w Bośni i Hercegowinie]]
[[Kategoria:Zvornik]]

title: Stadion Miejski

Państwo: Bośnia i Hercegowina

Klub: FK Drina Zvornik

Pojemność stadionu: 3020 widzów


text:
# Cryptonomicon
Cryptonomicon – powieść autorstwa Neala Stephensona z 1999. Narracja obejmuje równolegle wątki dotyczące angielskich i amerykańskich kryptoanalityków pracujących w Bletchley Park i żołnierzy oddziałów liniowych współpracujących z nimi w czasie II wojny światowej, oraz losy ich potomków z końca XX wieku. W książce pojawiają się zarówno postacie i wydarzenia historyczne jak i fikcyjne.
Książka nominowana do Nagrody Hugo w kategorii powieść w roku 2000, otrzymała w tym samym roku Nagrodę Locusa.

## Fabuła
Fabuła toczy się wokół projektu ULTRA – dekryptażu niemieckich i japońskich szyfrogramów przez siły alianckie, oraz jednostki 2702, mającej za zadanie przeciwdziałać odkryciu przez nazistowskie Niemcy faktu możliwości odczytywania szyfrogramów Enigmy przez siły alianckie.

### Postacie fikcyjne
- Robert „Bobby” Shaftoe, sierżant Korpusu Piechoty Morskiej Stanów Zjednoczonych, członek jednostki 2702
- Lawrence Pritchard Waterhouse, amerykański kryptoanalityk, dziadek Randalla „Randy’ego” Lawrence’a Waterhouse’a.
- Günter Bischoff, Kapitänleutnant Kriegsmarine, który dowodzi niemieckimi U-Bootami
- Rudolf „Rudy” von Hacklheber, niemiecki matematyk i kryptograf, przed wojną na Uniwersytecie Princeton, zaprzyjaźnił się z Waterhousem i Turingiem
- Earl Comstock, oficer Armii Stanów Zjednoczonych, który po wojnie zakłada NSA
- Julieta Kivistik, fińska przemytniczka, pomaga członkom jednostki 2702 w Szwecji, matka Güntera Enocha Bobby’ego Kivistika
- „Wujek” Otto Kivistik, ojciec Julietty, przemytnik.
- Mary cCmndhd, (wymowa: „Smith”), przyszła żona Lawrence’a Pritcharda Waterhouse.
- Glory Altamira, uczennica pielęgniarstwa, kochanka Roberta „Bobby’ego” Shaftoe’a. Matka Douglasa MacArthura Shaftoe’ego.
- Goto Dengo, inżynier, japoński oficer
- Enoch Root, były ksiądz, oficer ANZAC
- Doug MacArhur Shaftoe, syn Bobby’ego Shaftoe’a, weteran wojny w Wietnamie, właściciel firmy Semper Marine Service
- America Shaftoe, córka Douga

### Postacie historyczne
- Alan Turing
- Isoroku Yamamoto
- Douglas MacArthur
- Hermann Göring

title: Cryptonomicon

wikitext:
{{Książka infobox
 |tytuł             = Cryptonomicon
 |tytuł oryginalny  =
 |grafika           =
 |opis grafiki      =
 |alt grafiki       =
 |autor             = [[Neal Stephenson]]
 |tematyka          =
 |typ utworu        = [[cyberpunk]], [[Fantastyka naukowa|science fiction]]
 |data powstania    =
 |miejsce wydania   = [[Stany Zjednoczone]]
 |język             = [[Język angielski|angielski]]
 |data wydania      = 1999
 |wydawca           = Avon
 |pol: data wydania = 23 listopada 2001
 |pol: wydawca      = [[Prószyński i S-ka]]
 |pol: przekład     = [[Wojciech M. Próchniewicz]]
 |poprzednia        =
 |następna          =
 |commons           =
 |wikiźródła        =
 |wikicytaty        =
}}
'''Cryptonomicon''' – [[powieść]] autorstwa [[Neal Stephenson|Neala Stephensona]] z 1999. Narracja obejmuje równolegle wątki dotyczące [[Wielka Brytania|angielskich]] i [[Stany Zjednoczone|amerykańskich]] [[kryptoanaliza|kryptoanalityków]] pracujących w [[Bletchley Park]] i żołnierzy oddziałów liniowych współpracujących z nimi w czasie [[II wojna światowa|II wojny światowej]], oraz losy ich potomków z końca [[XX wiek]]u. W książce pojawiają się zarówno postacie i wydarzenia historyczne jak i fikcyjne.

Książka nominowana do [[Nagroda Hugo|Nagrody Hugo]] w kategorii powieść w roku 2000, otrzymała w tym samym roku [[Nagroda Locusa|Nagrodę Locusa]].

== Fabuła ==
Fabuła toczy się wokół projektu [[ULTRA]] – [[Kryptologia|dekryptażu]] niemieckich i japońskich [[szyfrogram (kryptografia)|szyfrogramów]] przez siły [[Alianci (II wojna światowa)|alianckie]], oraz jednostki 2702, mającej za zadanie przeciwdziałać odkryciu przez nazistowskie Niemcy faktu możliwości odczytywania szyfrogramów [[Enigma|Enigmy]] przez siły alianckie.

=== Postacie fikcyjne ===
* Robert „Bobby” Shaftoe, sierżant [[United States Marine Corps|Korpusu Piechoty Morskiej Stanów Zjednoczonych]], członek jednostki 2702
* Lawrence Pritchard Waterhouse, amerykański [[kryptologia|kryptoanalityk]], dziadek Randalla „Randy’ego” Lawrence’a Waterhouse’a.
* Günter Bischoff, [[kapitan marynarki|Kapitänleutnant]] [[Kriegsmarine]], który dowodzi niemieckimi [[niemieckie okręty podwodne|U-Bootami]]
* Rudolf „Rudy” von Hacklheber, niemiecki matematyk i kryptograf, przed wojną na [[Uniwersytet Princeton|Uniwersytecie Princeton]], zaprzyjaźnił się z Waterhousem i Turingiem
* Earl Comstock, oficer [[United States Army|Armii Stanów Zjednoczonych]], który po wojnie zakłada [[National Security Agency|NSA]]
* Julieta Kivistik, [[Finlandia|fińska]] przemytniczka, pomaga członkom jednostki 2702 w Szwecji, matka Güntera Enocha Bobby’ego Kivistika
* „Wujek” Otto Kivistik, ojciec Julietty, [[przemyt]]nik.
* Mary cCmndhd, (wymowa: „Smith”), przyszła żona Lawrence’a Pritcharda Waterhouse.
* Glory Altamira, uczennica pielęgniarstwa, kochanka Roberta „Bobby’ego” Shaftoe’a. Matka Douglasa MacArthura Shaftoe’ego.
* Goto Dengo, inżynier, japoński oficer
* Enoch Root, były ksiądz, oficer [[Australian and New Zealand Army Corps|ANZAC]]
* Doug MacArhur Shaftoe, syn Bobby’ego Shaftoe’a, weteran wojny w Wietnamie, właściciel firmy Semper Marine Service
* America Shaftoe, córka Douga

=== Postacie historyczne ===
* [[Alan Turing]]
* [[Isoroku Yamamoto]]
* [[Douglas MacArthur]]
* [[Hermann Göring]]

== Zobacz też ==
* [[Bletchley Park]]
* [[Alan Turing]]
* [[Colossus]]

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.cryptonomicon.com/ Strona poświęcona powieści „Cryptonomicon”]

{{Neal Stephenson}}
{{Locus}}
{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Powieści Neala Stephensona]]
[[Kategoria:Powieści fantastycznonaukowe z 1999 roku]]

title: Cryptonomicon

Autor: Neal Stephenson

Typ utworu: cyberpunk, science fiction

Miejsce wydania: Stany Zjednoczone

Język: angielski

Wydawca:
Avon
Prószyński i S-ka

Data wydania polskiego: 23 listopada 2001

Przekład: Wojciech M. Próchniewicz


text:
# Piramida Nisz
Piramida Nisz (hiszp. Pirámide de los Nichos) – mezoamerykańska piramida schodkowa znajdująca się w El Tajín w Meksyku.

## Budowa
Piramidę zbudowano na planie kwadratu o długości boków 36 m. Składa się ona z siedmiu kondygnacji o wysokości 3 m, przy czym ostatnia kondygnacja jest bardzo zniszczona i w obecnym stanie wysokość piramidy wynosi około 18 m. Na każdym poziomie znajdują się równomiernie rozmieszczone nisze, których jest łącznie 365. Po wschodniej stronie budowli znajdują się szerokie schody prowadzące na szczyt, wzdłuż których znajduje się pięć płaskich ołtarzy z trzema mniejszymi niszami. Na szczycie piramidy znajdowało się kilka skomplikowanych płaskorzeźb przedstawiających wysokiej rangi członków miejscowej społeczności.

## Historia
Archeolodzy szacują, że budowla powstała między 1100 a 1150 rokiem w czasie największego rozkwitu miasta El Tajín i w przeciwieństwie do większości mezoamerykańskich piramid nie była wznoszona etapami, lecz „od razu”. Archeolog José García Payón uważa, że do jej budowy użyto piaskowca, który pozyskiwano z okolic rzeki Cazones oddalonej od El Tajín o ok. 35–40 km. Po ukończeniu piramidę pomalowano na czerwono, a jej nisze na czarno.
Przeprowadzone badania oraz symbolika budowli wskazują na to, że była ona powiązana z pomiarami czasu i zjawiskami astronomicznymi. Meksykańska archeolog Patricia Castillo wraz z polskim badaczem Stanisławem Iwaniszewskim wykonali serię pomiarów i obserwacji Słońca w różnych porach roku, by potwierdzić znaczenie budowli dla cyklu rolniczego i religijnego. Odkryli, że w marcu o wschodzie słońca można zaobserwować na piramidzie efekt światła i cienia. Gdy słońce zaczyna wschodzić nad pobliskim wzgórzem, jego promienie stopniowo oświetlają piramidę, począwszy od najwyższej kondygnacji. Co minutę światło oświetla kolejny poziom aż do podstawy. Wówczas cała piramida jest spowita słońcem, podczas gdy pozostałe budowle pozostają w półmroku. Prawdopodobnie efekt ten miał symbolizować zstąpienie boga Quetzalcoatla, którego pojawienie się miało oznaczać początek zasiewów i udane zbiory.
Po upadku miasta El Tajín lokalna ludność nadal odwiedzała ją i dbała, by piramida nie zarosła dżunglą. Jej istnienie odkrył w 1785 roku Diego Ruiz podczas poszukiwań pól tytoniowych. Mimo to badania miasta rozpoczęto dopiero w 1924 roku po tym, jak rząd meksykański przeznaczył na ten cel fundusze. W 1939 roku pracę nad wykopaliskami przejął José García Payón, który prowadził je przez kolejnych czterdzieści lat.

## Galeria
- Rysunek piramidy z 1836 roku wykonany przez Carla Nebela
- Piramida w 1913 roku
- Tablica 27 z Piramidy Nisz
- Nocne oświetlenie piramidy

title: Piramida Nisz

wikitext:
{{Budynek infobox
 |nazwa                 = Piramida Nisz
 |nazwa oryginalna      = {{K|es|Pirámide de los Nichos}}
 |zabytek               =
 |zdjęcie               = El Tajin, Pyramid of the Niches (20498729900).jpg
 |opis zdjęcia          = Piramida Nisz
 |alt zdjęcia           =
 |państwo               = Meksyk
 |miejscowość           = [[El Tajín]]
 |adres                 =
 |typ budynku           = [[piramida schodkowa]]
 |styl architektoniczny =
 |architekt             =
 |inwestor              =
 |wysokość całkowita    = ok. 18 m
 |wysokość do dachu     =
 |kondygnacje           =
 |powierzchnia użytkowa =
 |rozpoczęcie budowy    =
 |ukończenie budowy     =
 |przebudowy            =
 |zniszczono            =
 |odbudowano            =
 |pierwszy właściciel   =
 |kolejni właściciele   =
 |właściciel            =
 |plan budynku          =
 |opis planu budynku    =
 |współrzędne           = 20,44804°N 97,37832°W
 |commons               = Category:Pyramid of the Niches, Tajín
 |www                   =
}}
'''Piramida Nisz'''{{r|ksng}} ({{w języku|es|Pirámide de los Nichos}}) – [[mezoameryka]]ńska [[piramida schodkowa]] znajdująca się w [[El Tajín]] w [[Meksyk]]u.

== Budowa ==
Piramidę zbudowano na planie [[Kwadrat|kwadratu]] o długości boków 36 [[Metr|m]]. Składa się ona z siedmiu kondygnacji o wysokości 3 m, przy czym ostatnia kondygnacja jest bardzo zniszczona i w obecnym stanie wysokość piramidy wynosi około 18 m. Na każdym poziomie znajdują się równomiernie rozmieszczone nisze, których jest łącznie 365. Po wschodniej stronie budowli znajdują się szerokie schody prowadzące na szczyt, wzdłuż których znajduje się pięć płaskich [[Ołtarz|ołtarzy]] z trzema mniejszymi niszami. Na szczycie piramidy znajdowało się kilka skomplikowanych [[Relief|płaskorzeźb]] przedstawiających wysokiej rangi członków miejscowej społeczności{{r|thoughtco}}.

== Historia ==
[[Archeolog|Archeolodzy]] szacują, że budowla powstała między 1100 a 1150 rokiem w czasie największego rozkwitu miasta El Tajín i w przeciwieństwie do większości [[Mezoameryka|mezoamerykańskich]] piramid nie była wznoszona etapami, lecz „od razu”. Archeolog José García Payón uważa, że do jej budowy użyto [[Piaskowiec|piaskowca]], który pozyskiwano z okolic rzeki Cazones oddalonej od El Tajín o ok. 35–40 km. Po ukończeniu piramidę pomalowano na czerwono, a jej nisze na czarno{{r|thoughtco}}{{r|sanchez}}.

Przeprowadzone badania oraz symbolika budowli wskazują na to, że była ona powiązana z pomiarami czasu i [[Zjawisko astronomiczne|zjawiskami astronomicznymi]]. Meksykańska archeolog Patricia Castillo wraz z polskim badaczem Stanisławem Iwaniszewskim wykonali serię pomiarów i obserwacji [[Słońce|Słońca]] w różnych porach roku, by potwierdzić znaczenie budowli dla cyklu rolniczego i religijnego. Odkryli, że w marcu o wschodzie słońca można zaobserwować na piramidzie efekt światła i cienia. Gdy słońce zaczyna wschodzić nad pobliskim wzgórzem, jego promienie stopniowo oświetlają piramidę, począwszy od najwyższej kondygnacji. Co minutę światło oświetla kolejny poziom aż do podstawy. Wówczas cała piramida jest spowita słońcem, podczas gdy pozostałe budowle pozostają w półmroku. Prawdopodobnie efekt ten miał symbolizować zstąpienie boga [[Quetzalcoatl]]a, którego pojawienie się miało oznaczać początek zasiewów i udane zbiory{{r|sobre}}.

Po upadku miasta El Tajín lokalna ludność nadal odwiedzała ją i dbała, by piramida nie zarosła [[Dżungla|dżunglą]]. Jej istnienie odkrył w 1785 roku Diego Ruiz podczas poszukiwań pól [[Tytoń (roślina)|tytoniowych]]. Mimo to badania miasta rozpoczęto dopiero w 1924 roku po tym, jak rząd meksykański przeznaczył na ten cel fundusze. W 1939 roku pracę nad wykopaliskami przejął José García Payón, który prowadził je przez kolejnych czterdzieści lat{{r|thoughtco}}.

== Galeria ==
<gallery>
Plik:Carl Nebel02.jpg|Rysunek piramidy z 1836 roku wykonany przez Carla Nebela
Plik:Tajin1913.jpg|Piramida w 1913 roku
Plik:Tablet27Nichos.JPG|Tablica 27 z Piramidy Nisz
Plik:Night at the Templo Mayor 110264765.jpg|Nocne oświetlenie piramidy
</gallery>

{{commonscat|Pyramid of the Niches, Tajín}}

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name = ksng>{{Cytuj stronę | url = http://ksng.gugik.gov.pl/pliki/zmiany_egzonimow/zmiany_egzonimow_na_98_posiedzeniu.pdf | tytuł = Zmiany wprowadzone na 98. posiedzeniu Komisji (27 września 2017 roku) | opublikowany = [[Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej]] | data dostępu = 2018-03-31}}</ref>
<ref name = thoughtco>{{Cytuj stronę | url = https://www.thoughtco.com/el-tajin-pyramid-of-the-niches-3571867 | tytuł = El Tajin: the Pyramid of the Niches | data dostępu = 2018-03-30 | opublikowany = thoughtco.com | język = en}}</ref>
<ref name = sanchez>{{Cytuj książkę | nazwisko = Sanchez | imię = Joanie | tytuł = Mexico's Gulf Coast Adventure Guide to Mexico's Gulf Coast | wydawca = Hunter Publishing, Inc | rok = 2004 | isbn = 9781588433947 | strony = 148}}</ref>
<ref name = sobre>{{Cytuj stronę | url = https://www.sobre-t.com/registran-fenomeno-de-luces-y-sombra-en-piramide-de-lo-nichos/ | tytuł = Registran fenómeno de luces y sombras en Pirámide de Los Nichos | data dostępu = 2025-01-27 | opublikowany = sobre-t.com | data = 2013-03-27 | język = es}}</ref>
}}

[[Kategoria:Piramidy mezoamerykańskie]]

title: Piramida NiszPirámide de los Nichos

Państwo: Meksyk

Miejscowość: El Tajín

Typ budynku: piramida schodkowa

Wysokość całkowita: ok. 18 m


text:
# Sankiuloci
Sankiuloci (fr. sans-culottes czyli bez kulotów, ważnego elementu ówczesnych garniturów) – pogardliwa nazwa stosowana przez stany wyższe w odniesieniu do najradykalniejszych uczestników rewolucji francuskiej (1789–1799), wywodzących się z robotników manufaktur, drobnych rzemieślników, kramarzy oraz bezrobotnych mieszkańców Paryża.
Sankiuloci tworzyli ruch niejednorodny, pozbawiony praw politycznych (od 1789 na statusie „obywateli biernych”), który nie wykształcił własnych struktur działając w lokalnych stowarzyszeniach, pozostających głównie pod wpływem kordelierów. Występowali przeciwko królowi Ludwikowi XVI, arystokracji, bogatej burżuazji, stanowiąc „zbrojne ramię” przywódców rewolucji. Odgrywali czołową rolę w szturmie na Bastylię (1789), obaleniu monarchii (1792), egzekucji króla (1793) i usunięciu żyrondystów (1793). Po przejęciu władzy przez jakobinów sankiuloci zostali dopuszczeni do funkcji wojskowych i administracyjnych, jednakże dążenia jakobinów do podporządkowania sobie całego społeczeństwa francuskiego doprowadziły do ostrego konfliktu z kordelierami i sankiulotami, którzy w lipcu 1794 wystąpili przeciwko jakobińskiemu terrorowi (przewrót 9 thermidora). Przywódcom sankiulotów wytoczono proces, ich przedstawicieli usunięto z organów władzy, sankiulotów rozbrojono, a ich działalność sparaliżowano. W okresie „thermidoriańskim” kilkakrotne, gwałtowne wystąpienia sankiulotów zostały krwawo stłumione, a wojskowa pacyfikacja robotniczych przedmieść Paryża w maju 1795 położyła kres ich ruchowi.
Radykalne oczekiwania i poglądy polityczne sankiulotów popychały burżuazyjne rządy rewolucji do coraz głębszych przemian społecznych. Wyróżniał ich ubiór – długie pantalony i czerwone czapki wolności – powstały w całkowitej opozycji do dotychczasowej mody arystokratycznej (krótkie bufiaste spodnie). Część ich programu przejął François Noël Babeuf i jego Sprzysiężenie Równych.

title: Sankiuloci

wikitext:
[[Plik:Sans-Culottes.jpg|thumb|Sankiuloci]]
'''Sankiuloci''' ([[Język francuski|fr.]] ''sans-culottes'' czyli ''bez [[kuloty|kulotów]]'', ważnego elementu ówczesnych garniturów) – pogardliwa nazwa stosowana przez [[Stany we Francji|stany wyższe]] w odniesieniu do najradykalniejszych uczestników [[Rewolucja francuska|rewolucji francuskiej]] (1789–1799), wywodzących się z [[robotnik]]ów manufaktur, drobnych [[rzemieślnik]]ów, [[kram]]arzy oraz [[Bezrobocie|bezrobotnych]] mieszkańców [[Paryż]]a.

Sankiuloci tworzyli ruch niejednorodny, pozbawiony [[Prawa polityczne|praw politycznych]] (od 1789 na statusie „obywateli biernych”), który nie wykształcił własnych struktur działając w lokalnych stowarzyszeniach, pozostających głównie pod wpływem [[Kordelierzy|kordelierów]]. Występowali przeciwko królowi [[Ludwik XVI|Ludwikowi XVI]], [[Arystokracja|arystokracji]], bogatej [[Burżuazja|burżuazji]], stanowiąc „zbrojne ramię” przywódców rewolucji. Odgrywali czołową rolę w szturmie na [[Bastylia|Bastylię]] (1789), obaleniu monarchii (1792), [[Egzekucja Ludwika XVI|egzekucji króla]] (1793) i usunięciu [[Żyrondyści|żyrondystów]] (1793). Po przejęciu władzy przez [[Jakobini|jakobinów]] sankiuloci zostali dopuszczeni do funkcji wojskowych i administracyjnych, jednakże dążenia jakobinów do podporządkowania sobie całego społeczeństwa [[Francja|francuskiego]] doprowadziły do ostrego konfliktu z kordelierami i sankiulotami, którzy w lipcu 1794 wystąpili przeciwko jakobińskiemu terrorowi ([[przewrót 9 thermidora]]). Przywódcom sankiulotów wytoczono proces, ich przedstawicieli usunięto z organów władzy, sankiulotów rozbrojono, a ich działalność sparaliżowano. W okresie „thermidoriańskim” kilkakrotne, gwałtowne wystąpienia sankiulotów zostały krwawo stłumione, a wojskowa pacyfikacja robotniczych przedmieść Paryża w maju 1795 położyła kres ich ruchowi.

Radykalne oczekiwania i poglądy polityczne sankiulotów popychały burżuazyjne rządy rewolucji do coraz głębszych przemian społecznych. Wyróżniał ich ubiór – długie [[pantalony]] i czerwone [[Czapka frygijska|czapki wolności]] – powstały w całkowitej opozycji do dotychczasowej mody arystokratycznej (krótkie bufiaste spodnie). Część ich programu przejął [[François Noël Babeuf]] i jego [[Sprzysiężenie Równych]]{{odn|Praca zbiorowa|1976|s=134, t. 4}}.

== Zobacz też ==
* [[hebertyści]]
* [[wściekli]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
{{Wikisłownik|sankiulota}}
{{Commonscat|Sans-culottes}}
* {{Cytuj książkę |autor = Praca zbiorowa |tytuł = Encyklopedia Powszechna PWN |wydawca = Państwowe Wydawnictwo Naukowe |miejsce = Warszawa |rok = 1976 |odn = {{odn/id|Praca zbiorowa|1976}}}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Ugrupowania rewolucji francuskiej]]


text:
# Eparchia San Francisco i zachodniej Ameryki
Eparchia San Francisco i zachodniej Ameryki – jedna z ośmiu eparchii Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego poza granicami Rosji. Funkcje jej katedry spełnia sobór Ikony Matki Bożej „Wszystkich Strapionych Radość” w San Francisco, zaś jej obecnym zwierzchnikiem jest arcybiskup Cyryl.
Eparchia dzieli się na trzy dekanaty:
- Dekanat San Francisco
- Dekanat północny
- Dekanat południowy.

Eparchia obejmuje stany Alaska, Arizona, Kolorado, Hawaje, Idaho, Nevada, Nowy Meksyk, Kalifornia, Oregon, Utah oraz Waszyngton. Posiada również placówki duszpasterskie w Meksyku. Podlegają jej cztery monastery: Chrystusa Zbawiciela w Vashon Island (męski), św. Sylwana z Atosu w Sonorze (męski), św. Paisjusza w Safford (żeński) oraz Trójcy Świętej w mieście Meksyk (męski).

## Ordynariusze
- Apolinary (Koszewoj), 1926–1927
- Teofil (Paszkowski), 1935–1946
- Tichon (Troicki), 1946–1963
- Jan (Maksimowicz), 1963–1966
- Nektariusz (Koncewicz), 1966–1968 (locum tenens)
- Antoni (Miedwiediew), 1968–2000
- Cyryl (Dmitrijew), od 2000

wikitext:
{{Administratura kościelna infobox
 |nazwa                          = Eparchia San Francisco i zachodniej Ameryki
 |nazwa oryginalna               =
 |typ administratury             = Diecezja
 |grafika                        = USA-San Francisco-Cathedral of Holy Virgin-4.jpg
 |opis grafiki                   = [[Sobór Ikony Matki Bożej „Wszystkich Strapionych Radość” w San Francisco]]
 |alt grafiki                    =
 |państwo                        = {{państwo|USA}}
{{państwo|Meksyk}}
 |miejscowość                    = [[San Francisco]]
 |adres                          = 598 15-th Avenue, San Francisco, CA 94118, U.S.A.<ref>[http://www.synod.com/synod/rocor/bishops.html Bishops]</ref>
 |data powołania                 =
 |data zamknięcia                =
 |wyznanie                       = [[Prawosławie|prawosławne]]
 |kościół                        = [[Rosyjski Kościół Prawosławny poza granicami Rosji]]
 |nadrzędna administratura typ   =
 |nadrzędna administratura nazwa =
 |obiekt sakralny typ            = [[Katedra]] diecezjalna
 |obiekt sakralny nazwa          = [[Sobór Ikony Matki Bożej „Wszystkich Strapionych Radość” w San Francisco]]
 |administrator                  = arcybiskup San Francisco i zachodniej Ameryki [[Cyryl (Dmitrijew)]]
 |administrator pomocniczy       = biskup Seattle [[Teodozjusz (Iwaszczenko)]]
biskup sonorski [[Jakub (Corazza)]]
 |administrator senior           =
 |rok danych statystycznych      =
 |procent wiernych               =
 |liczba wiernych                =
 |liczba kapłanów diecezjalnych  =
 |liczba kapłanów zakonnych      =
 |liczba kapłanów                =
 |liczba osób zakonnych          =
 |liczba diecezji                =
 |liczba dekanatów               = 3
 |liczba parafii                 =
 |liczba klasztorów              = 4
 |powierzchnia                   =
 |mapa                           =
 |opis mapy                      =
 |alt mapy                       =
 |kod mapy                       = San Francisco
 |współrzędne                    = 37°46′37,0″N 122°28′24,9″W
 |commons                        = Category:Eastern Orthodox cathedrals in the United States
 |www                            = https://wadiocese.com/
}}
'''Eparchia San Francisco i zachodniej Ameryki''' – jedna z ośmiu [[Eparchia|eparchii]] [[Rosyjski Kościół Prawosławny poza granicami Rosji|Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego poza granicami Rosji]]. Funkcje jej [[Katedra|katedry]] spełnia [[sobór Ikony Matki Bożej „Wszystkich Strapionych Radość” w San Francisco]], zaś jej obecnym zwierzchnikiem jest arcybiskup [[Cyryl (Dmitrijew)|Cyryl]]<ref>{{Cytuj stronę |url=http://www.wadiocese.com/eadministration.php |tytuł=RULING ARCHBISHOP |data dostępu=2010-05-06 |archiwum=https://web.archive.org/web/20101130232308/http://wadiocese.com/eadministration.php |zarchiwizowano=2010-11-30 }}</ref>.

Eparchia dzieli się na trzy [[dekanat]]y<ref>[http://www.wadiocese.com/eadministration.php?id=C0_47_10 Deans & deaneries]</ref>:
* [[Dekanat San Francisco]]
* [[Dekanat północny (eparchia San Francisco i zachodniej Ameryki)|Dekanat północny]]
* [[Dekanat południowy (eparchia San Francisco i zachodniej Ameryki)|Dekanat południowy]].

Eparchia obejmuje stany [[Alaska]], [[Arizona]], [[Kolorado (stan)|Kolorado]], [[Hawaje]], [[Idaho]], [[Nevada]], [[Nowy Meksyk]], [[Kalifornia]], [[Oregon]], [[Utah]] oraz [[Waszyngton (stan)|Waszyngton]]. Posiada również placówki duszpasterskie w [[Meksyk]]u<ref name="churches">{{Cytuj stronę |url=https://www.wadiocese.com/edirectory.php |tytuł=Western America Diocese → ''Directories'' → ''Monasteries'' |data dostępu=2019-11-11 |archiwum=https://web.archive.org/web/20140220042610/http://www.wadiocese.com/edirectory.php |zarchiwizowano=2014-02-20 }}</ref>. Podlegają jej cztery [[monaster]]y: [[Monaster Chrystusa Zbawiciela w Vashon Island|Chrystusa Zbawiciela]] w [[Vashon Island]] (męski), [[Monaster św. Sylwana z Atosu|św. Sylwana z Atosu]] w [[Sonora (Kalifornia)|Sonorze]] (męski), [[Monaster św. Paisjusza w Safford|św. Paisjusza]] w [[Safford]] (żeński) oraz [[Monaster Trójcy Świętej w Meksyku|Trójcy Świętej]] w mieście [[Meksyk (miasto)|Meksyk]] (męski)<ref name="churches"/>.

== [[Ordynariusz]]e ==
* [[Apolinary (Koszewoj)]], 1926–1927
* [[Teofil (Paszkowski)]], 1935–1946
* [[Tichon (Troicki)]], 1946–1963
* [[Jan z Szanghaju i San Francisco|Jan (Maksimowicz)]], 1963–1966
* [[Nektariusz (Koncewicz)]], 1966–1968 (''[[locum tenens]]'')
* [[Antoni (Miedwiediew)]], 1968–2000
* [[Cyryl (Dmitrijew)]], od 2000

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
{{Biskupi San Francisco i zachodniej Ameryki}}

[[Kategoria:Eparchia San Francisco i zachodniej Ameryki|*]]

Państwo: Stany Zjednoczone · Meksyk

Siedziba: San Francisco · 598 15-th Avenue, San Francisco, CA 94118, U.S.A.

Wyznanie: prawosławne

Biskup diecezjalny: arcybiskup San Francisco i zachodniej Ameryki Cyryl (Dmitrijew)

Biskup pomocniczy: biskup Seattle Teodozjusz (Iwaszczenko) · biskup sonorski Jakub (Corazza)


text:
# Strzelectwo na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1920 – runda pojedyncza do sylwetki jelenia
Runda pojedyncza do sylwetki jelenia była jedną z konkurencji strzeleckich na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1920. Zawody odbyły się w dniu 27 lipca. Dokładna liczba uczestników nie jest znana.

## Wyniki
Strzelano ze 100 metrów. Każdy zawodnik miał 10 przebiegów jelenia. Sylwetka jelenia poruszała na dystansie 23 metrów w czasie 4 sekund. Maksymalna liczba punktów do zdobycia indywidualnie wynosiła 100.
| Miejsce | Zawodnicy           | Wynik | Dogrywka |
| ------- | ------------------- | ----- | -------- |
| 1       | Otto Olsen          | 43    |          |
| 2       | Alfred Swahn        | 41    | 20       |
| 3       | Harald Natvig       | 41    | 19       |
| 4       | Yrjö Kolho          | 40    |          |
| 5       | Robert Tikkanen     | 40    |          |
| 6       | Fredric Landelius   | 39    |          |
| 7       | Lawrence Nuesslein  | 38    |          |
| 8       | Oscar Swahn         | 37    |          |
| –       | Willis A. Lee       | 33    |          |
| –       | Thomas Brown        | 33    |          |
| –       | Joseph Jackson      | 30    |          |
| –       | Lloyd Spooner       | 30    |          |
| –       | nieznani uczestnicy |       |          |

wikitext:
{{Główny artykuł|Strzelectwo na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1920}}
{{Wyniki infobox
 |plik             =
 |impreza          = Letnie Igrzyska Olimpijskie 1920
 |dyscyplina       = Strzelectwo
 |konkurencja      = Runda pojedyncza do sylwetki jelenia
 |pierwsze miejsce = {{flaga|NOR}} [[Otto Olsen (strzelec)|Otto Olsen]]
 |drugie miejsce   = {{flaga|SWE}} [[Alfred Swahn]]
 |trzecie miejsce  = {{flaga|NOR}} [[Harald Natvig]]
}}
{{Strzelectwo na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1920}}
'''Runda pojedyncza do sylwetki jelenia''' była jedną z konkurencji strzeleckich na [[Letnie Igrzyska Olimpijskie 1920|Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1920]]. Zawody odbyły się w dniu 27 lipca. Dokładna liczba uczestników nie jest znana.

== Wyniki ==
Strzelano ze 100 metrów. Każdy zawodnik miał 10 przebiegów jelenia. Sylwetka jelenia poruszała na dystansie 23 metrów w czasie 4 sekund. Maksymalna liczba punktów do zdobycia indywidualnie wynosiła 100.

{| class=wikitable style="text-align:center"
! Miejsce || Zawodnicy || Wynik || Dogrywka
|- align=center bgcolor=gold
| 1 ||align=left| {{flaga|NOR}} [[Otto Olsen (strzelec)|Otto Olsen]] || 43 ||
|- align=center bgcolor=silver
| 2 ||align=left| {{flaga|SWE}} [[Alfred Swahn]] || 41 || 20
|- align=center bgcolor=cc9966
| 3 ||align=left| {{flaga|NOR}} [[Harald Natvig]] || 41 || 19
|-
| 4 ||align=left| {{flaga|FIN}} [[Yrjö Kolho]] || 40 ||
|-
| 5 ||align=left| {{flaga|FIN}} [[Robert Tikkanen]] || 40 ||
|-
| 6 ||align=left| {{flaga|SWE}} [[Fredric Landelius]] || 39 ||
|-
| 7 ||align=left| {{flaga|USA|48}} [[Lawrence Nuesslein]] || 38 ||
|-
| 8 ||align=left| {{flaga|SWE}} [[Oscar Swahn]] || 37 ||
|-
|rowspan=5| – ||align=left| {{flaga|USA|48}} [[Willis Lee|Willis A. Lee]] || 33 ||
|-
|align=left| {{flaga|USA|48}} [[Thomas Brown (strzelec)|Thomas Brown]] || 33 ||
|-
|align=left| {{flaga|USA|48}} [[Joseph Jackson (strzelec)|Joseph Jackson]] || 30 ||
|-
|align=left| {{flaga|USA|48}} [[Lloyd Spooner]] || 30 ||
|-
|align=left| nieznani uczestnicy || ||
|}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj stronę | url = https://www.olympedia.org/results/51596 | tytuł = Shooting at the 1920 Summer Olympics; Running Target, Single Shot, Men | opublikowany = olympedia.org | język = en | data dostępu = 2023-05-08}}
* {{Cytuj stronę| url = http://www.sports-reference.com/olympics/summer/1920/SHO/mens-running-target-single-shot.html| tytuł = ''Shooting at the 1920 Antwerpen Summer Games:Men's Running Target, Single Shot''| opublikowany = sports-reference.com| data dostępu = 2013-08-22| język = en| archiwum = https://web.archive.org/web/20110727110421/http://www.sports-reference.com/olympics/summer/1920/SHO/mens-running-target-single-shot.html| zarchiwizowano = 2011-07-27}}
* {{cytuj stronę | nazwisko = Wudarski | imię = Paweł | rok = 1999 | url = http://olympic.w.interia.pl/ | tytuł = Wyniki Igrzysk Olimpijskich | data dostępu = 2013-08-22}}

[[Kategoria:Strzelectwo na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1920]]

title: · Letnie Igrzyska Olimpijskie 1920StrzelectwoRunda pojedyncza do sylwetki jelenia

Złoty medal: Otto Olsen

Srebrny medal: Alfred Swahn

Brązowy medal: Harald Natvig

title: Strzelectwo na · Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1920 ·

wojskowy, 30 m: mężczyźni

wojskowy, 30 m, druż.: mężczyźni

dowolny, 50 m: mężczyźni

dowolny, 50 m, druż.: mężczyźni

stojąc, 50 m: mężczyźni

stojąc, 50 m, druż.: mężczyźni

trzy postawy, 300 m: mężczyźni

trzy postawy, 300 m, druż.: mężczyźni

leżąc, 300 m: mężczyźni

leżąc, 300 m, druż.: mężczyźni

stojąc, 300 m: mężczyźni

stojąc, 300 m, druż.: mężczyźni

leżąc, 600 m: mężczyźni

leżąc, 600 m, druż.: mężczyźni

leżąc, 300 i 600 m, druż.: mężczyźni

runda pojedyncza: mężczyźni

runda pojedyncza, druż.: mężczyźni

runda podwójna: mężczyźni

runda podwójna, druż.: mężczyźni

trap: mężczyźni

trap, druż.: mężczyźni


text:
# Aldi
Aldi (nazwa stylizowana: ALDI) – niemiecka sieć dyskontów spożywczo-przemysłowych obecna na pięciu kontynentach. Siódma pod względem sprzedaży sieć marketów na świecie. Nazwa przedsiębiorstwa pochodzi od skrótu nazwiska Albrecht i słowa diskont. Przedsiębiorstwo powstało i do dziś jest firmą rodzinną Albrechtów z Essen.

## Początki działalności
Przedsiębiorstwo powstało w 1913 roku w Schonnebeck – północno-wschodniej dzielnicy Essen, kiedy to Anna Albrecht otworzyła mały sklep spożywczy. Na przełomie lat 20. i 30. XX wieku, po śmierci męża górnika, w sklepie zaczęli pomagać jej małoletni synowie. Karl i Theodor rozwozili na drewnianym wózku po ulicach rodzinnej dzielnicy, bułki ze sklepu matki. Dochody z tej działalności jednak nie wystarczały, więc Karl śladem ojca rozpoczął pracę w górnictwie, a młodszy Theo znalazł pracę w delikatesach. W 1946 roku jej synowie Karl i Theo Albrecht przejęli sklep i w ciągu kilku lat przekształcili firmę w dyskont spożywczy. Na początku firma sprzedawała podstawowe produkty, tzw. bazowe, jak: mąka, cukier i konserwy. W latach 60. XX wieku pojawiły się kosmetyki, a w latach 90. XX wieku Aldi zaczęło handlować tzw. towarami luksusowymi. W 1966 roku bracia podjęli decyzję o rozdzieleniu działalności firmy. Aldi Süd inwestowała w południowej części Niemiec a Aldi Nord w północnej. Firmy różnią się również pod względem strategii rozwoju działalności poza Niemcami. Aldi Nord inwestuje głównie w Europie, natomiast największym rynkiem zagranicznym dla Aldi Süd są Stany Zjednoczone.

## Struktura właścicielska Aldi Nord
Aldi Nord, kierowana przez lata przez Theo Albrechta, jest obecnie własnością trzech fundacji związanych z rodziną Albrechtów: Markus Fundation, która ma 61% udziałów, Lukas Fundation 19,5% i Jakobus Fundation 19,5%. Rodzina podzieliła w ten sposób akcje spółki w celu zapobieżenia wrogiemu przejęciu.

## Działalność poza Niemcami
Firma, podzielona na dwie grupy – Aldi Nord i Aldi Süd – działa w wielu krajach europejskich oraz w Australii, Chinach i Stanach Zjednoczonych. W Słowenii i Austrii Aldi Süd działa pod marką Hofer.

### W Chinach
W połowie 2019 roku firma otworzyła pierwsze dyskonty w Chinach.
W roku 2019 firma Aldi zajęła 7. miejsce rankingu największych przedsiębiorstw handlowych świata z przychodem wysokości 98,287 mld dol.

### W Polsce
W połowie 2006 roku Aldi rozpoczęło działalność w Polsce. Oddział w Polsce podlega grupie Aldi Nord (pol. Aldi Północ). Jednak w przeciwieństwie do skali inwestycji w rodzimych Niemczech i wyrównanej tam konkurencji z największym konkurentem – Lidlem, w Polsce początkowo firma inwestowała jedynie w południowo-zachodnich województwach. Pierwsze osiem sklepów zostało otwartych 25 lutego 2008 roku (powstały w Głogowie, Żorach, Tarnowskich Górach, Poznaniu, Sulechowie, Brzegu, Bielsku-Białej i Jeleniej Górze).
W drugiej dekadzie XXI wieku sieć zaczęła otwierać pojedyncze dyskonty w innych częściach Polski. W całej Polsce w sierpniu 2016 sieć posiadała 113 sklepów, zatrudniając ponad 1160 pracowników. Pod koniec marca 2018 jedenaście obiektów więcej. Pod koniec lipca 2019 były to 132 sklepy. Aldi w Polsce posiada ponad 260 sklepów i zatrudnia około 3500 pracowników. W latach 2016–2020 spółka nie zapłaciła w Polsce podatku dochodowego od osób prawnych.
Od sierpnia 2017 roku polskim oddziałem Aldi Nord zarządza Oktawian Torchała.

### W Stanach Zjednoczonych
W Stanach Zjednoczonych Aldi Süd inwestuje od 1976 roku i ma 1800 dyskontów w 35 stanach. Według CNN jest piątą największą siecią spożywczą w USA.

### W Wielkiej Brytanii
Na rynku brytyjskim Aldi zadebiutowało 5 kwietnia 1990 roku, otwierając pierwszy sklep w Birmingham. W 2017 roku sieć miała na wyspach 600 dyskontów.

title: Aldi

wikitext:
{{Przedsiębiorstwo infobox
 |nazwa             = Aldi
 |nazwa oryginalna  =
 |logo              = Aldiaequator.svg
 |grafika           =
 |opis grafiki      =
 |państwo           = DE-NW
 |siedziba          = [[Essen]] (Aldi Nord), [[Mülheim an der Ruhr|Mülheim]] (Aldi Süd)
 |adres             = Eckenbergstraße 16+16A, 45307 Essen (Nord), Burgstraße 37
45476 Mülheim an der Ruhr (Süd)<ref>{{Cytuj |tytuł = Impressum aldi.de |data dostępu = 2019-10-12 |opublikowany = aldi.com |url = https://aldi.com/impressum.html}}</ref>
 |data założenia    = 1913<ref>{{Cytuj |autor = Grupa Przedsiębiorstw ALDI Nord |tytuł = Raport zrównoważonego rozwoju za rok 2015 |data = 2015 |url = https://www.aldi.pl/print/_pressrelease/ALDI_Nord_NHB_PL_online.pdf |data dostępu = 2019-10-12 |archiwum = https://web.archive.org/web/20181215122410/http://www.aldi.pl/print/_pressrelease/ALDI_Nord_NHB_PL_online.pdf |zarchiwizowano = 2018-12-15}}</ref><ref name="businessinsider.com">{{Cytuj |autor = Jessica Tyler |tytuł = Here’s how Aldi’s explosive growth transformed it from a corner store in Germany to one of the biggest supermarket chains in the world |data dostępu = 2019-10-12 |opublikowany = Business Insider |url = https://www.businessinsider.com/aldi-store-growth-history-2018-8}}</ref>
 |data likwidacji   =
 |forma prawna      =
 |prezes            =
 |dyrektor          =
 |przewodniczący RN =
 |udziałowcy        = Markus Fundation 61%; Lukas Fundation 19,5%; Jakobus Fundation 19,5%<ref name="handelsblatt.com">{{Cytuj |tytuł = Dynasty Divided: Family Feud Snarls Aldi |data dostępu = 2019-10-13 |opublikowany = www.handelsblatt.com |url = https://www.handelsblatt.com/today/companies/dynasty-divided-family-feud-snarls-aldi/23538272.html |język = en}}</ref>
 |rejestr           =
 |numer rejestru    =
 |zatrudnienie      = 35 152 w Niemczech, 125 977 na świecie
 |giełda            =
 |ISIN              =
 |symbol akcji      =
 |rok               =
 |przychody         = 95,7 mld euro (2017)<ref name="forbes.pl">{{Cytuj |tytuł = Największe sieci handlowe na świecie w 2016 r. |data dostępu = 2019-10-12 |opublikowany = Forbes.pl |url = https://www.forbes.pl/przywodztwo/najwieksze-sieci-handlowe-na-swiecie/g4efdz9 |język = pl}}</ref>
 |wynik operacyjny  =
 |wynik netto       =
 |aktywa            =
 |kapitał własny    =
 |kapitał zakładowy =
 |współrzędne       =
 |commons           = ALDI
 |www               = http://aldi.com
}}
'''Aldi''' (nazwa stylizowana: '''ALDI''') – [[Niemcy|niemiecka]] sieć dyskontów spożywczo-przemysłowych obecna na pięciu kontynentach. Siódma pod względem sprzedaży sieć marketów na świecie<ref name="forbes.pl" />. Nazwa przedsiębiorstwa pochodzi od skrótu nazwiska '''Al'''brecht i słowa '''di'''skont<ref name="businessinsider.com" />. Przedsiębiorstwo powstało i do dziś jest [[Przedsiębiorstwo rodzinne|firmą rodzinną]] Albrechtów z [[Essen]].

== Początki działalności ==
[[Plik:Aldi Essen-Schonnebeck.jpg|thumb|upright|left|Pierwszy sklep Aldi przy Huestraße 89 w Essen-Schonnebeck, 2006]]
[[Plik:Albrecht Filiale 1958.png|thumb|Witryna sklepu w 1958 roku]]
Przedsiębiorstwo powstało w 1913 roku w Schonnebeck – północno-wschodniej dzielnicy Essen, kiedy to Anna Albrecht otworzyła mały sklep spożywczy. Na przełomie lat 20. i 30. XX wieku, po śmierci męża górnika, w sklepie zaczęli pomagać jej małoletni synowie. Karl i Theodor rozwozili na drewnianym wózku po ulicach rodzinnej dzielnicy, bułki ze sklepu matki. Dochody z tej działalności jednak nie wystarczały, więc Karl śladem ojca rozpoczął pracę w górnictwie, a młodszy Theo znalazł pracę w delikatesach. W 1946 roku jej synowie [[Karl Albrecht (przedsiębiorca)|Karl]] i [[Theo Albrecht]] przejęli sklep i w ciągu kilku lat przekształcili firmę w [[Dyskont|dyskont spożywczy]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Tajemniczy królowie dyskontów |data dostępu = 2019-10-12 |opublikowany = www.wiadomoscihandlowe.pl |url = https://www.wiadomoscihandlowe.pl/artykuly/tajemniczy-krolowie-dyskontow,3302 |język = pl}}</ref>. Na początku firma sprzedawała podstawowe produkty, tzw. bazowe, jak: mąka, cukier i konserwy. W latach 60. XX wieku pojawiły się kosmetyki, a w latach 90. XX wieku Aldi zaczęło handlować tzw. towarami luksusowymi<ref name="dziennikzachodni.pl">{{Cytuj |autor = Redakcja |tytuł = ALDI, pierwsze samoobsługowe dyskonty. A zaczęło się w... 1914 roku |data = 2018-07-21 |data dostępu = 2019-10-12 |opublikowany = Dziennik Zachodni |url = https://dziennikzachodni.pl/aldi-pierwsze-samoobslugowe-dyskonty-a-zaczelo-sie-w-1914-roku/ar/c3-13356152 |język = pl}}</ref>. W 1966 roku bracia podjęli decyzję o rozdzieleniu działalności firmy. '''Aldi Süd''' inwestowała w południowej części Niemiec a '''Aldi Nord''' w północnej<ref>{{Cytuj |tytuł = Zmarł Theo Albrecht, założyciel sieci sklepów Aldi – Handel dystrybucja |data dostępu = 2019-10-12 |opublikowany = www.portalspozywczy.pl |url = http://www.portalspozywczy.pl/handel/wiadomosci/zmarl-theo-albrecht-zalozyciel-sieci-sklepow-aldi,35673.html |język = pl}}</ref>. Firmy różnią się również pod względem strategii rozwoju działalności poza Niemcami. Aldi Nord inwestuje głównie w Europie, natomiast największym rynkiem zagranicznym dla Aldi Süd są Stany Zjednoczone.

== Struktura właścicielska Aldi Nord ==
Aldi Nord, kierowana przez lata przez Theo Albrechta, jest obecnie własnością trzech fundacji związanych z rodziną Albrechtów: Markus Fundation, która ma 61% udziałów, Lukas Fundation 19,5% i Jakobus Fundation 19,5%. Rodzina podzieliła w ten sposób akcje spółki w celu zapobieżenia [[Wrogie przejęcie|wrogiemu przejęciu]]<ref name="handelsblatt.com" /><ref>{{Cytuj |autor = Kate Connolly |tytuł = Late ‘grand dame’ of Aldi clan sparks family feud with her will |czasopismo = The Guardian |data = 2019-04-02 |data dostępu = 2019-10-13 |issn = 0261-3077 |url = https://www.theguardian.com/business/2019/apr/02/late-grand-dame-of-aldi-clan-sparks-family-feud-with-her-will |język = en}}</ref>.

== Działalność poza Niemcami ==
[[Plik:Aldi world map.png|thumb|Aldi na świecie. Na niebiesko zaznaczono sklepy grupy Aldi Nord, na pomarańczowo grupy Aldi Süd (2013)]]
Firma, podzielona na dwie grupy – Aldi Nord i Aldi Süd – działa w wielu krajach europejskich oraz w Australii, Chinach i Stanach Zjednoczonych. W Słowenii i Austrii Aldi Süd działa pod marką Hofer<ref>{{Cytuj |tytuł = HOFER – Začetna stran |data dostępu = 2019-10-12 |opublikowany = www.hofer.si |url = https://www.hofer.si/}}</ref><ref>{{Cytuj |tytuł = HOFER – Start |data dostępu = 2019-10-12 |opublikowany = www.hofer.at |url = https://www.hofer.at/}}</ref>.

=== W Chinach ===
W połowie 2019 roku firma otworzyła pierwsze dyskonty w Chinach<ref>{{Cytuj |tytuł = Aldi and Costco test China’s retail appetite with fresh approaches |data dostępu = 2019-10-12 |opublikowany = Nikkei Asian Review |url = https://asia.nikkei.com/Business/Retail/Aldi-and-Costco-test-China-s-retail-appetite-with-fresh-approaches |język = en}}</ref><ref>{{Cytuj |autor = Deutsche Welle (www.dw.com) |tytuł = Aldi otwiera pierwszy market w Chinach. Wyścig z Lidlem {{!}} DW {{!}} 30.05.2019 |data dostępu = 2019-10-12 |opublikowany = DW.COM |url = https://www.dw.com/pl/aldi-otwiera-pierwszy-market-w-chinach-wy%C5%9Bcig-z-lidlem/a-48979248-0 |język = pl-PL}}</ref>.

W roku 2019 firma Aldi zajęła 7. miejsce rankingu największych przedsiębiorstw handlowych świata z przychodem wysokości 98,287 mld dol<ref>[https://businessinsider.com.pl/finanse/handel/najwieksze-firmy-handlowe-swiata-raport-deloitte-za-2018-rok/rmqj0nv ''Oto 10 największych firm handlowych świata. Lider nie zmienił się od wielu lat''], businessinsider.com.pl.</ref>.

=== W Polsce ===
[[Plik:Ruda Śląska 1 Maja Aldi 05 08 2012 DSC 7019.jpg|thumb|Aldi w [[Ruda Śląska|Rudzie Śląskiej]]]]
[[Plik:Aldi Nord Electric Vehicle Charging Station. Tomaszów Mazowiecki, Poland.jpg|thumb|Stacja ładowania samochodów elektrycznych przy dyskoncie Aldi Nord w [[Tomaszów Mazowiecki|Tomaszowie Mazowieckim]]]]
[[Plik:20250722 215024 Bottle receiving machine. Aldi Nord, Tomaszów Mazowiecki, Poland.jpg|thumb| Automat do recyklingu używanych butelek w Aldi Nord w Polsce]]
W połowie 2006 roku Aldi rozpoczęło działalność w Polsce<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.egospodarka.pl/15429,Aldi-w-Polsce,1,11,1.html |tytuł = Aldi w Polsce |autor = Marcin Pijaczyński |opublikowany = eGospodarka.pl – Biznes wiadomości |data = 2006-06-10 |data dostępu = 2012-01-31}}</ref>. Oddział w Polsce podlega grupie Aldi Nord (pol. Aldi Północ)<ref>{{Cytuj |tytuł = ALDI Polska – O nas |data dostępu = 2018-04-22 |opublikowany = www.aldi.pl |url = https://www.aldi.pl/aldi_o_nas_642.html |język = pl |archiwum = https://web.archive.org/web/20180423034051/https://www.aldi.pl/aldi_o_nas_642.html |zarchiwizowano = 2018-04-23}}</ref>. Jednak w przeciwieństwie do skali inwestycji w rodzimych Niemczech i wyrównanej tam konkurencji z największym konkurentem – [[Lidl]]em, w Polsce początkowo firma inwestowała jedynie w południowo-zachodnich województwach. Pierwsze osiem sklepów zostało otwartych 25 lutego 2008 roku (powstały w Głogowie, Żorach, Tarnowskich Górach, Poznaniu, Sulechowie, Brzegu, Bielsku-Białej i Jeleniej Górze)<ref name="dziennikzachodni.pl" />.

W drugiej dekadzie XXI wieku sieć zaczęła otwierać pojedyncze dyskonty w innych częściach Polski. W całej Polsce w sierpniu 2016 sieć posiadała 113 sklepów, zatrudniając ponad 1160 pracowników<ref>Raport Zrównoważonego Rozwoju Aldi Nord za rok 2015. https://web.archive.org/web/20161109030019/http://www.aldi.pl/print/_pressrelease/ALDI_Nord_NHB_PL_online.pdf Dostęp: 2016-09-25.</ref>. Pod koniec marca 2018 jedenaście obiektów więcej<ref>{{Cytuj |tytuł = ALDI Polska – 10 lecie ALDI |data dostępu = 2018-04-22 |opublikowany = www.aldi.pl |url = https://www.aldi.pl/aldi_10_lecie_aldi_1079.html |język = pl |archiwum = https://web.archive.org/web/20180423034245/https://www.aldi.pl/aldi_10_lecie_aldi_1079.html |zarchiwizowano = 2018-04-23}}</ref>. Pod koniec lipca 2019 były to 132 sklepy. Aldi w Polsce posiada ponad 260 sklepów<ref>{{Cytuj |tytuł = ALDI Nord – Znajdź sklepy i godziny otwarcia |data dostępu = 2023-08-22 |opublikowany = www.aldi.pl |url = https://www.aldi.pl/informacje-dla-klienta/wyszukiwarka-sklepu.html |język = pl}}</ref> i zatrudnia około 3500 pracowników<ref>{{Cytuj |tytuł = O nas – Wszystkie informacje o firmie ALDI |data dostępu = 2023-08-22 |opublikowany = www.aldi.pl |url = https://www.aldi.pl/o-firmie/o-nas.html |język = pl}}</ref>. W latach 2016–2020 spółka nie zapłaciła w Polsce [[podatek dochodowy od osób prawnych|podatku dochodowego od osób prawnych]]<ref>[https://wyborcza.biz/biznes/7,147582,27762624,zpp-publikuje-ksiege-wstydu-ministerstwa-finansow-to-bezprecedensowy.html ZPP publikuje księgę wstydu Ministerstwa Finansów. To bezprecedensowy atak na rząd i wielkie korporacje].</ref>.

Od sierpnia 2017 roku polskim oddziałem Aldi Nord zarządza Oktawian Torchała<ref>{{Cytuj |tytuł = Jest nowy szef sieci Aldi w Polsce. Będą podwyżki dla pracowników |data dostępu = 2019-10-12 |opublikowany = www.dlahandlu.pl |url = http://www.dlahandlu.pl/detal-hurt/wiadomosci/jest-nowy-szef-sieci-aldi-w-polsce-beda-podwyzki-dla-pracownikow,63689.html |język = pl}}</ref>.

=== W Stanach Zjednoczonych ===
W Stanach Zjednoczonych Aldi Süd inwestuje od 1976 roku i ma 1800 dyskontów w 35 stanach<ref>{{Cytuj |tytuł = How a cheap, brutally efficient grocery chain is upending America’s supermarkets |data dostępu = 2019-10-12 |opublikowany = www.cnn.com |url = https://www.cnn.com/interactive/2019/05/business/aldi-walmart-low-food-prices/index.html |język = en}}</ref>. Według CNN jest piątą największą siecią spożywczą w USA<ref>{{Cytuj |tytuł = Amerykanie też już się boją Aldiego i Lidla |data dostępu = 2019-10-12 |opublikowany = www.rp.pl |url = https://www.rp.pl/Handel/305209908-Amerykanie-tez-juz-sie-boja-Aldiego-i-Lidla.html |język = pl}}</ref>.

=== W Wielkiej Brytanii ===
[[Plik:Aldi UK Market Share Kantar.svg|thumb|Wzrost udziału Aldi w rynku brytyjskim wg badania Kantara]]
Na rynku brytyjskim Aldi zadebiutowało 5 kwietnia 1990 roku, otwierając pierwszy sklep w Birmingham. W 2017 roku sieć miała na wyspach 600 dyskontów<ref>{{Cytuj |autor = Xan Rice |tytuł = The Aldi effect: how one discount supermarket transformed the way Britain shops |czasopismo = The Guardian |data = 2019-03-05 |data dostępu = 2020-02-11 |issn = 0261-3077 |url = https://www.theguardian.com/business/2019/mar/05/long-read-aldi-discount-supermarket-changed-britain-shopping |język = en}}</ref><ref>{{Cytuj |autor = Emma Simpson |tytuł = The man driving Aldi’s remarkable growth |czasopismo = BBC News |data = 2017-09-26 |data dostępu = 2020-02-11 |url = https://www.bbc.com/news/business-41388901 |język = en}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [https://www.aldi.com Oficjalna strona sieci sklepów Aldi]
* [https://www.aldi.pl Oficjalna strona sieci sklepów Aldi Polska]

{{Sieci handlowe w Niemczech}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Niemieckie sieci handlowe]]

title: Aldi

Kraj związkowy: Nadrenia Północna-Westfalia

Siedziba: Essen (Aldi Nord), Mülheim (Aldi Süd)

Zatrudnienie: 35 152 w Niemczech, 125 977 na świecie

title: brak współrzędnych

brak współrzędnych: Strona internetowa


text:
# Olszewiec (województwo mazowieckie)
Olszewiec – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie przasnyskim, w gminie Czernice Borowe. Ma status sołectwa.
Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Jana Chrzciciela w Węgrze.
W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie ciechanowskim.
Przez miejscowość przepływa Węgierka, dopływ Orzyca.

title: Olszewiec (województwo mazowieckie)

wikitext:
{{Polska miejscowość infobox
 |nazwa                  = Olszewiec
 |rodzaj miejscowości    = wieś
 |zdjęcie                =
 |opis zdjęcia           =
 |alt zdjęcia            =
 |województwo            = mazowieckie
 |powiat                 = [[Powiat przasnyski|przasnyski]]
 |gmina                  = [[Czernice Borowe (gmina)|Czernice Borowe]]
 |sołectwo               =
 |miejscowość podstawowa =
 |wysokość               =
 |liczba ludności        = 189{{r|pwl|nsp}}
 |rok                    = 2021
 |strefa numeracyjna     = 23
 |kod pocztowy           = 06-415{{r|poczta}}
 |tablice rejestracyjne  = WPZ
 |SIMC                   = 0113170{{r|teryt}}
 |kod mapy               = Czernice Borowe (gmina)
 |współrzędne            = 53°02'58"N 20°47'16"E<ref name="prng">{{PRNG Miejscowości|92601|data=2023-11-05}}</ref>
 |commons                =
 |www                    =
}}
'''Olszewiec''' – [[wieś]] w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo mazowieckie|województwie mazowieckim]], w [[powiat przasnyski|powiecie przasnyskim]], w [[Czernice Borowe (gmina)|gminie Czernice Borowe]]{{r|teryt|roz}}. Ma status sołectwa{{r|sol}}.

Wierni [[Kościół łaciński|Kościoła rzymskokatolickiego]] należą do parafii [[Parafia św. Jana Chrzciciela w Węgrze|św. Jana Chrzciciela w Węgrze]].

[[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] miejscowość położona była w [[województwo ciechanowskie|województwie ciechanowskim]].

Przez miejscowość przepływa [[Węgierka (dopływ Orzyca)|Węgierka]], dopływ [[Orzyc]]a.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
* <ref name=pwl>{{Polska w liczbach|id=wies_Olszewiec|nazwa=Wieś Olszewiec w liczbach|data dostępu=2025-01-15}}</ref>
* <ref name="nsp">{{Cytuj |url = https://bdl.stat.gov.pl/bdl/dane/teryt/jednostka |tytuł = NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych |data = 2022-09-19 |data dostępu = 2025-01-15 |opublikowany = Bank Danych Lokalnych GUS}}</ref>
* <ref name=sol>[https://bip.czerniceborowe.pl/fls/bip_pliki/2024_06/BIPF61AC08FFAA9E7Z/Raport_o_stanie_gminy_za_2023_rok.pdf Raport o stanie gminy w 2023, sołectwa] s. 6</ref>
* <ref name=poczta>{{Poczta Polska|2013|s=848|data dostępu=2020-12-23}}</ref>
* <ref name=teryt>[http://eteryt.stat.gov.pl/eTeryt/rejestr_teryt/udostepnianie_danych/baza_teryt/uzytkownicy_indywidualni/wyszukiwanie/wyszukiwanie.aspx?contrast=default GUS. Wyszukiwarka TERYT]</ref>
* <ref name=roz>''Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części'' ({{Dziennik Ustaw|2013|200}})</ref>
}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{SgKP|VII|507|Olszewiec 1}}

{{Gmina Czernice Borowe}}

[[Kategoria:Czernice Borowe (gmina)]]

title: Olszewiec

Państwo: Polska

Województwo: mazowieckie

Powiat: przasnyski

Gmina: Czernice Borowe

Tablice rejestracyjne: WPZ


text:
# Tramwaje w Starym Oskole
Tramwaje w Starym Oskole − system komunikacji tramwajowej działający w rosyjskim mieście Stary Oskoł.

## Historia
W marcu 1976 rozpoczęto budowę linii tramwajowej. Linię tramwajową oddano do eksploatacji 4 stycznia 1981. Natomiast 29 października otwarto ostatnią część trasy do pętli OEMK. Do 2003 tramwaje były własnością zakładów metalurgicznych. Zajezdnię tramwajową w Starym Oskole zbudowano na 200 wagonów.

## Linie
W Starym Oskole istnieją trzy linie:
- 1: Prospekt Metalurgow (Gorkolco) − OEMK
- 2: Prospekt Metalurgow (Gorkolco) − BSI
- 3: Prospekt Metalurgow (Gorkolco) − OAO Skorostnoj Tramwaj

## Tabor
W Starym Oskole pierwszymi eksploatowanymi tramwajami były wagony KTM-5. Najwięcej tramwajów posiadano w 1990 r. – 76 wagony liniowe. Obecnie tabor składa się z 76 wagonów liniowych:
| typ        | sztuk |
| ---------- | ----- |
| KTM-5      | 57    |
| KTM-19K    | 9     |
| KTM-19KT   | 6     |
| KTM-23     | 2     |
| AKSM-62103 | 2     |

Tabor techniczny składa się z 10 wagonów.

title: Tramwaje w Starym Oskole

wikitext:
{{Transport publiczny infobox
 |nazwa                    = Tramwaje w Starym Oskole
 |nazwa oryginalna         =
 |typ systemu              = tramwaj
 |logo                     =
 |opis logo                =
 |grafika                  = Старооскольский скоростной трамвай.JPG
 |opis grafiki             =
 |państwo                  = RUS
 |lokalizacja              = [[Stary Oskoł]]
 |organizator              =
 |operator                 =
 |liczba linii             = 3
 |lata funkcjonowania      = od 1981
 |dzienna liczba pasażerów =
 |roczna liczba pasażerów  =
 |schemat                  =
 |opis schematu            =
 |długość sieci            =
 |rozstaw szyn             = 1524 mm
 |napięcie zasilania       =
 |liczba stacji            =
 |liczba zajezdni          =
 |liczba przystanków       =
 |liczba pojazdów          =
 |commons                  = Category:Trams in Stary Oskol
 |www                      = http://www.st-tramvay.ru/
}}
'''Tramwaje w Starym Oskole''' − system komunikacji [[tramwaj]]owej działający w [[Rosja|rosyjskim]] mieście [[Stary Oskoł]].

== Historia ==
W marcu 1976 rozpoczęto budowę linii tramwajowej. Linię tramwajową oddano do eksploatacji 4 stycznia 1981. Natomiast 29 października otwarto ostatnią część trasy do pętli OEMK. Do 2003 tramwaje były własnością zakładów metalurgicznych. Zajezdnię tramwajową w Starym Oskole zbudowano na 200 wagonów.

== Linie ==
W Starym Oskole istnieją trzy linie:
* '''1''': Prospekt Metalurgow (Gorkolco) − OEMK
* '''2''': Prospekt Metalurgow (Gorkolco) − BSI
* '''3''': Prospekt Metalurgow (Gorkolco) − OAO Skorostnoj Tramwaj

== Tabor ==
W Starym Oskole pierwszymi eksploatowanymi tramwajami były wagony [[KTM-5]]. Najwięcej tramwajów posiadano w 1990 r. – 76 wagony liniowe. Obecnie tabor składa się z 76 wagonów liniowych:

{| class="wikitable"
|-
!typ
!sztuk
|-
|[[KTM-5]]
|57
|-
|[[KTM-19|KTM-19K]]
|9
|-
|[[KTM-19|KTM-19KT]]
|6
|-
|[[KTM-23]]
|2
|-
|[[AKSM-62103]]
|2
|}
Tabor techniczny składa się z 10 wagonów.

== Bibliografia ==
* {{Cytuj stronę | url = http://st-tramvay.ru/letopis/s-chego-nachinalsya-tramvay.html | tytuł = historia tramwajów w Starym Oskole | opublikowany = st-tramvay.ru | archiwum = https://web.archive.org/web/20150401062600/http://st-tramvay.ru/letopis/s-chego-nachinalsya-tramvay.html | zarchiwizowano = 2015-04-01}}
* Świat Kolei 10/2010
* [http://transphoto.ru/city/68/ transphoto.ru]
* {{Cytuj stronę | url = http://www.mrl.ucsb.edu/~yopopov/rrt/trackmaps/tm_st_oskol.html | tytuł = Schemat sieci tramwajowej z układem torów w Starym Oskole | opublikowany = mrl.ucsb.edu | archiwum = https://web.archive.org/web/20161224161858/http://www.mrl.ucsb.edu/~yopopov/rrt/trackmaps/tm_st_oskol.html | zarchiwizowano = 2016-12-24}}

{{Tramwaje w Rosji}}

[[Kategoria:Tramwaje w Rosji|Stary Oskoł]]
[[Kategoria:Stary Oskoł]]

title: Tramwaje w Starym Oskole

Państwo: Rosja

Lokalizacja: Stary Oskoł