text:
# Wawrzyniec Wspaniały
Wawrzyniec Medyceusz (właśc. Lorenzo di Piero de’ Medici; znany jako Wawrzyniec Wspaniały, wł. Lorenzo il Magnifico; ur. 1 stycznia 1449 we Florencji, zm. 8 kwietnia 1492 w willi Carregio) – signor Florencji od 1469 do śmierci, trzeci władca tego państwa z dynastii Medyceuszy. Jeden z najważniejszych polityków doby renesansu, a jednocześnie pisarz, mecenas sztuki, poeta i humanista. Uznawany za władcę wybitnego, wcielony ideał oświeconego księcia-humanisty. Syn Piotra Medyceusza i Lukrecji Tornabuoni, wnuk Kosmy Medyceusza Starszego, ojciec papieża Leona X.
Wawrzyniec, wraz z młodszym bratem Julianem (Giuliano de’ Medici), de facto objął rządy po śmierci swego ojca Piero. W pierwszych latach panowania (1469-1478) skupiał się na polityce wewnętrznej, starając się przekształcić instytucje republikańskie na sposób sprzyjający dynastii medycejskiej. Jednocześnie tłumił bunty i powstania miast zależnych od Florencji (m.in. Prato i Volterry). W polityce zagranicznej starał się powstrzymać ambicje terytorialne papieża Sykstusa IV, zgodnie z duchem Ligi Włoskiej z 1454.
Jego polityka wywołała spisek rodziny Pazzich (1478), którego ofiarą padł młodszy brat władcy, Julian. Nieudana próba zabicia również Wawrzyńca wywołała gniew papieża Sykstusa IV, króla Neapolu Ferdynanda Aragońskiego i wielu innych możnych, obawiających się wzrostu potęgi Medyceuszy i rządzonego przez nich państwa. Dwuletnia wojna przeciwko Florencji przyczyniła się do wzrostu prestiżu Wawrzyńca, tak w krajach włoskich jak i na całym świecie. Władca dał się poznać jako charyzmatyczny przywódca i sprawny dyplomata, któremu w obliczu olbrzymiej przewagi nieprzyjaciół udało się rozbić antyflorencką koalicję, a jednocześnie utrzymać spójność sił wewnętrznych republiki.
W latach 80. XV wieku stał się jednym z najważniejszych przywódców politycznych Półwyspu Apenińskiego, a przez wielu innych władców był traktowany jak suweren. Jednocześnie jego imię urosło do rangi symbolu największego rozkwitu renesansu florenckiego, w dużej mierze dzięki przyjaźni jaką darzył wielu wybitnych myślicieli i artystów swoich czasów, m.in. Poliziano, Ficino, Pico della Mirandolę, Sandro Botticellego czy młodego Michała Anioła.
Po jego przedwczesnej śmierci w 1492 Florencja dostała się pod panowanie jego syna, Piero, jednak wkrótce potem mieszczanie podnieśli bunt przeciw nieudolnemu władcy i przekazali miasto w ręce mnicha Girolamo Savonaroli. Pozbawione zdolności dyplomatycznych Wawrzyńca, państwa włoskie nie zdołały dłużej powstrzymywać zapędów króla Francji Karola VIII Walezjusza, co skutkowało trwającymi blisko sześć dekad wojnami.

## Pochodzenie
Rodzina wywodziła się z wiejskiego regionu Mugello, położonego w górnych partiach rzeki Sieve, prawego dopływu Arno. Wśród legend o początkach rodu jedna z nich wywodzi go od węglarza z Mugello, którego syn został podobno medykiem, skąd nazwisko rodowe „Medyceusze” (wł. Medici) i herb – sześć kul (palle), w których dopatrywano się pigułek, a nawet baniek. Według bardziej epickiej wersji protoplasta rodu miał zmierzyć się z olbrzymem, który, nim został pokonany, uderzył z taką siłą nabijaną kamieniami maczugą w tarczę owego pierwszego Medyceusza, że uczynił w niej sześć okrągłych wgłębień.
Nie wiadomo, kiedy Medyceusze sprowadzili się do Florencji, ale w 1201 w kręgach tamtejszego mieszczaństwa pojawił się Chiarissimo Medici, właściciel kilku domów przy Mercato Vecchio. W 1251 inny przedstawiciel rodu, Giovanni Medici, brał udział w działaniach wojennych przeciw Lombardii. Nie była to jednak rodzina zbyt zamożna. W 1400 taksowano jej majątek na 304 floreny, podczas gdy np. Strozzich na 2062 floreny.
Wybił się dopiero Vieri Medici, który ze swym wspólnikiem Giacomo Venturim założył filię swego przedsiębiorstwa w Wenecji. Źródła nie podają, jakiego typu było to przedsiębiorstwo. W 1382 przyjął do spółki kuzyna Francesca, a w trzy lata później – jego brata, Giovanniego, który miał być znany w historii rodu jako Giovanni di Bicci. Bicci, a następnie jego syn Kosma, stali się twórcami wielkiej fortuny rodu Medyceuszów, którą zapoczątkował bank z kapitałem początkowym 10 000 florenów. Z dokumentów miejskich z 1427 wynika, że odprowadzali podatki z 31 nieruchomości, co wciąż znaczyło niewiele w porównaniu z fortunami Strozzich (54) czy Bardich (60), ale już w 1429 majątek rodzinny sięgnął 180 000, bowiem bank zarządzał pośrednio pożyczkami udzielanymi papiestwu, ciągnąc zyski z prałatur, opactw i przeorstw w całej zachodniej Europie.
Między wielkimi rodami Florencji trwała rywalizacja. Rodziny Albizzich, Strozzich i Uzzano nieprzychylnie spoglądały na dawny pałac Bardich, w którym obecnie zamieszkiwali Medyceusze. Po przegranej wojnie z Lukką i Mediolanem, która spowodowała gwałtowny wzrost podatków, przeciwnicy zdołali doprowadzić do uwięzienia Kosmy, a w 1433 wygnania. Nie minął jednak rok, gdy Kosma powrócił triumfalnie do Florencji i zdobył władzę oraz wpływy. Przez kolejne trzydzieści lat był faktycznym, chociaż nie tytularnym, przywódcą Florencji. Po śmierci w 1464 Florentyńczycy obdarzyli Kosmę Medyceusza tytułem Pater Patriae (Ojca Ojczyzny).

## Młodość
Wawrzyniec urodził się jeszcze za życia dziadka i był pod jego przemożnym wpływem. Na łożu śmierci Kosma przypomniał synowi i wnukom, czego dokonał w sprawach zarządzania miastem oraz w interesach. Trapił się tym, że kierowanie sprawami rodu pozostawił synowi, który był wyjątkowo słabego zdrowia, ale wielkie nadzieje pokładał we wnuku, z którym lubił grywać w szachy.
Piero de’ Medici był aktywnym mecenasem artystów i kolekcjonerem sztuki, jego matka była poetką i przyjaźniła się z Luigim Pulcim i Agnolo Poliziano. Wawrzyniec uważany był za najinteligentniejszego spośród czwórki swojego rodzeństwa; jego nauczyciel, dyplomata Gentile Becchi, był mu zarówno towarzyszem i przewodnikiem. Tematami poruszanymi w trakcie nauki były sprawy męsko-damskie, ale także nauki Platona i Arystotelesa, jak również nauka języków klasycznych. Od 1458 chłopiec słuchał wykładów z poetyki i retoryki na uniwersytecie florenckim i spotykał się z jednym z ludzi renesansu, architektem i filozofem Leonem Battistą Albertim, gdy ten przybywał do Florencji, nadzorując budowę projektowanych przezeń gmachów.
Ojciec wysyłał go z ważnymi misjami dyplomatycznymi. Wawrzyniec pojechał na dwór Francesca Sforzy w Mediolanie (1465), a następnie do Rzymu, gdzie na Stolicy Apostolskiej zasiadł właśnie Paweł II, pragnący podnieść dochody Państwa Papieskiego z eksploatacji złóż ałunu w Tolfie. Młody Medyceusz wywiązał się z misji jak należy: wynegocjował w Kurii Rzymskiej nie tylko wyłączność dystrybucji poszukiwanego w Europie minerału, ale również nadzór nad jego wydobyciem. Odwiedził także Neapol, gdzie udało mu się nawiązać przyjazne stosunki z tamtejszym dworem.

Gdy wrócił do rodzinnego miasta 6 maja 1466, zastał Florencję na krawędzi wojny domowej. Oto we wrześniu 1465 stare rody florenckie Albizzich, Pittich, Neronich i Soderinich dokonały zamachu stanu. Pod ich wpływem Signoria przywróciła dawny system losowania osób ubiegających się o urzędy państwowe. Dokonywana dotąd weryfikacja przydatności kandydatów została zniesiona. Tym samym Medyceusze – jakby mogło się wydawać – utracili wpływ na wybór członków rządu.
Drugim celem opozycji stała się Rada Stu (senat) utworzona przez Medyceuszy i będąca powolnym narzędziem w ich ręku. Było oczywiste, że jeśli opozycjoniści zdobędą większość w nowej Signorii, Rada zostanie zniesiona, a Medyceusze utracą resztki wpływów. W tej sytuacji Piero i Lorenzo zaczęli formować armię w okolicach Careggi i Mugello. Powalony atakiem podagry Piero zdecydował, że łatwiej mu będzie kontrolować sytuację z obronnego pałacu we Florencji, niż z nieobronnej willi w Careggi. Niesiony w lektyce wyruszył w drogę, gdy nagle otrzymał ostrzeżenie od Wawrzyńca, że przeciwnicy szykują nań zasadzkę. Syn radził ojcu ruszyć ku miastu okrężną drogą. Gdy zamachowcy czatowali na drogach, Piero de’ Medici cichcem dotarł do swego pałacu.
Od tej chwili wypadki potoczyły się bardzo szybko: wbrew przewidywaniom opozycji nowa Signoria składała się niemal wyłącznie z ludzi oddanych Medyceuszom, zaś uznany za „niedorostka” Wawrzyniec mógł bez przeszkód działać na rzecz ojca i rodziny. Pierwszym, który ukorzył się i przeszedł 29 sierpnia do obozu Medyceuszów, był sam inicjator buntu Luca Pitti; niepokornych, ale było ich zaledwie kilku, skazano na 20-letnią banicję.
Wygnańcy nie zrezygnowali. Niccolò Soderini cieszył się poparciem władz republiki weneckiej, które zezwoliły mu na skorzystanie z usług znanego kondotiera Bartolomeo Colleoniego, który 10 maja 1467 przeprawił się przez Pad na czele 8000 konnicy i 6000 piechoty. 23 lipca doszło do nierozstrzygniętej potyczki pod Riccardiną, a wkrótce do zawarcia wymuszonego przez papieża pokoju. Piero de’ Medici wyszedł z tej próby zwycięsko: terytorium florenckie pozostało nietknięte, a nawet nieznacznie powiększyło się.

## Blaski i cienie władzy
Wawrzyniec objął władzę we Florencji po śmierci ojca w grudniu 1469 roku i – podobnie jak on – został mecenasem sztuk. Mieszkał w Palazzo Medici, wzniesionym w roku 1444 przez Michelozza do Bartolommeo, którego nieco przyciężki styl przyjął się w całej Europie. Pracował dlań Domenico Ghirlandaio, który był mistrzem Michała Anioła i Andrea del Verrocchio, mistrz Leonarda da Vinci.
Początki rządów nie były łatwe. Najpierw (1471) doszło do zatargu z Signorią Volterry, co omal nie skończyło się ogólnowłoską wojną, czemu zapobiegł znany kondotier, pan na Urbino, Federico da Montefeltro. W czerwcu 1472 roku zmusił on do kapitulacji i złupił to małe miasto. Następnie (1473) wybuchła rewolta w Prato, gdzie pragnienie autonomii szło w parze z zawiścią lokalnych kupców wobec florenckich rywali, ale gdzie ostatecznie przywrócono status quo ante i bezlitośnie ukarano buntowników.
Od strony finansowej fatalny okazał się rok 1473. W kwietniu kaper gdański Paweł Beneke przechwycił florencką galerę z ładunkiem ałunu i jedwabiu, oraz z obrazem Sąd Ostateczny Memlinga, którą to stratę bank Medyceuszy wycenił na 48 000 florenów. Straty przynosiła również filia banku Medyceuszy w Brugii. Tamtejszy agent pożyczył burgundzkiemu władcy, Karolowi Zuchwałemu, znaczne sumy, które ostatecznie przepadły wraz ze śmiercią księcia w bitwie pod Nancy w 1477 roku. Obliczono, że bank Medyceuszy dostarczył firmie w Brugii łącznie 88 084 dukaty, a odzyskał zaledwie 12 500.
Dwa lata wcześniej, w marcu 1471 roku, do Florencji przybył na czele pysznego orszaku Galeazzo Maria Sforza, książę Mediolanu. Ta wizyta jednego z największych dłużników Medyceuszy zapoczątkowała wejście Wawrzyńca na pole polityki międzynarodowej. Już w kilka lat później zdołał zawrzeć traktaty pokojowe z dotychczasowymi wrogami: Neapolem i Wenecją.
Tymczasem pojawiło się nowe niebezpieczeństwo. Po papieżu Pawle II nastał 25 sierpnia 1471 roku kardynał Francesco della Rovere z Savony, który przyjął imię Sykstusa IV. Wawrzyniec wiele sobie obiecywał po tym pontyfikacie i dlatego 23 września udał się w towarzystwie pięciu notabli do Rzymu. Przyjęty został serdecznie, ale nie zrozumiał, że nowy papież mu nie ufa. Pontyfik wspierał członków własnej rodziny. Klan Rovere zyskał nawet poparcie księcia Mediolanu, któremu papież przyobiecał rzekomo koronę Italii. W otoczeniu biskupa Rzymu coraz częściej pojawiali się niechętni Medyceuszom przedstawiciele florenckiego rodu Pazzich. W tej sytuacji 2 listopada 1474 roku Florencja podpisała z Wenecją i Mediolanem układ o utworzeniu tzw. „ligi defensywnej”. Papiestwo odpowiedziało na to zawarciem przymierza z Ferrarą i zerwaniem – w czerwcu 1476 roku – „układu ałunowego” z Medyceuszami, przekazując eksploatację złóż spółce Pazzich na okres 10 lat. W tym samym roku zamordowany został przez własnych dworzan najsilniejszy sprzymierzeniec Wawrzyńca, Galeazzo Sforza.

## Spisek Pazzich i wojna z papiestwem
W Niedzielę Wielkanocną 26 kwietnia 1478 roku grupa spiskowców zaatakowała Wawrzyńca i jego brata Juliana podczas nabożeństwa we florenckiej katedrze Santa Maria del Fiore (Duomo). Zamachowcami kierowali przedstawiciele rodziny Pazzich, wspieranej przez arcybiskupa Pizy Francesco Salviatiego, a inspirowanej przez papieża Sykstusa IV (Wawrzyniec pozostawał z nim od kilku lat w konflikcie), który chciał zastąpić Wawrzyńca swoim siostrzeńcem Girolamo Riario.
Lekko ranny w szyję Wawrzyniec zdołał skryć się w zakrystii, ale Julian został zamordowany przez Bernardo Bandiniego i Franciszka Pazziego. Wawrzyniec wkrótce wrócił do swego pałacu, skąd zarządzał kontrakcją. Doszło do walk ulicznych oraz w siedzibie Signorii. Spisek przy zdecydowanym poparciu mieszkańców Florencji dla Medyceuszy (wykrzykujących hasło „palle, palle, palle”, czyli „kule”, herb Medyceuszy) został brutalnie stłumiony. Uczestników spisku wyłapano, niektórych zamordowano na ulicach miasta, a najważniejszych (między innymi arcybiskupa) powieszono w oknach Palazzo Vecchio.
W odpowiedzi rozwścieczony papież Sykstus IV obłożył Wawrzyńca de’ Medici ekskomuniką. Kiedy ta nie podziałała, papież zawarł sojusz z królem Neapolu Ferrante, którego syn Alfons, książę Kalabrii, ruszył na Florencję. Na granicy Toskanii dołączył doń 3 lipca Federico da Montefeltro, dowódca wojsk papieskich. Wojna była długa, ale niezbyt krwawa. Jesienią 1479 roku Książę Kalabrii przegonił wojska florenckie spod Poggio Imperiale i zatrzymał się dopiero pod miasteczkiem Colle di Val d’Elsa, które niespodziewanie stawiło zacięty opór. To spowodowało, że zima 1479/1480 zastała go w polu zaledwie 15 km od bram Florencji. Gdyby Toskanię zaatakował dodatkowo Ludovico Il Moro, nowy władca Mediolanu, Florencja musiałaby ulec. Dlatego Wawrzyniec podjął akcję dyplomatyczną, wysyłając swych ambasadorów do Mediolanu. Już wkrótce Il Moro powiadomił go, że Ferrante, któremu zaczął przeszkadzać Girolamo Riario, jest gotów negocjować. Dzięki osobistej wizycie w Neapolu, Wawrzyniec zdołał w marcu 1480 roku doprowadzić do zawarcia pokoju i wyciszenia sytuacji w całych Włoszech.

## Pan Florencji
12 sierpnia 1484 roku zmarł papież Sykstus IV, a w 17 dni później konklawe wybrało genueńskiego kardynała Giambattistę Cibo, który przyjął imię Innocentego VIII. Początkowo stosunki między stolicą apostolską a Florencją nie były najlepsze, ale w roku 1487 nastąpił przełom. Wawrzyniec wydał swą córkę Maddalenę za Franceschetta Cibo, nieślubnego syna papieża, zaś w dwa lata później syn, Giovanni de’ Medici, otrzymał kapelusz kardynalski. W związki małżeńskie wstąpił również Piero de’ Medici, następca ojca, który pojął za żonę Alfonsinę Orsini. Te radosne dla rodu Medyceuszy dni przyćmiła śmierć Clarice, żony Wawrzyńca, od dawna chorującej na gruźlicę.
Dwór Medyceuszy pełen był wybitnych artystów XV wieku. Wawrzyniec opiekował się Pierem del Pollaiuolo, Andreą del Verrocchio, Leonardem da Vinci, Sandro Botticellim, Domenico Ghirlandaio i Michałem Aniołem. Dzięki niemu Florencja stała się głównym ośrodkiem włoskiego odrodzenia i zrodziła się legenda „florenckiego złotego wieku”. Wawrzyniec sam był artystą. Pisał wiersze w dialekcie toskańskim. Jego poezja opiewała radość życia, aczkolwiek w późniejszych pracach przeważała nutka melancholii i zadumy nad niestabilnością ludzkiego losu:

Młodości piękna pora nie przywróci
I nie przybieży czas niegdyś stracony
Ileż to rzeczy w młodości się ceni,
Jak wiele piękna jest w kwiecie wiosennym!
Canzoni a ballo, II

Sławną później bibliotekę Medyceuszy zapoczątkował Kosma, a Wawrzyniec ją rozbudował. Jego agenci sprowadzali ze Wschodu znaczne ilości dzieł poetów, filozofów i dramatopisarzy starożytnych, które były kopiowane w pałacowych warsztatach i rozprowadzane po całej Europie. Wspierał humanizm w kręgach zaprzyjaźnionych ludzi nauki, którzy studiowali dzieła greckich filozofów i próbowali łączyć filozofię platońską z naukami Kościoła.  W grupie tej, zorganizowanej w Akademii Florenckiej, znajdowali się tacy filozofowie jak Marsilio Ficino, Angelo Poliziano i Giovanni Pico della Mirandola.

## Ostatnie lata
W schyłkowych latach życia Wawrzyńca sprawy finansowe Medyceuszy miały się coraz gorzej. Upadały kolejne filie ich banku, podobnie zresztą jak wszystkie banki włoskie tej doby. W rezultacie Wawrzyniec coraz częściej musiał polegać na pożyczkach państwowych, co w rezultacie zrujnowało rodzinną fortunę i doprowadziło do upadku.
Pod koniec życia Wawrzyńca Florencja znalazła się pod przemożnym wpływem kaznodziei z Ferrary Savonaroli, który w przekonaniu o zbliżającym się końcu świata nawoływał do moralnej odnowy w Kościele. Wawrzyniec odegrał znaczącą rolę w sprowadzeniu Savonaroli do Florencji.
Jeszcze nim ukończył czterdziesty rok życia Wawrzyniec Medyceusz cierpiał na postępujące problemy ze zdrowiem: dokuczały mu chroniczny artretyzm i podagra, wyglądał także dużo starzej, niżby na to wskazywał jego wiek. Uskarżał się także na opuchliznę szyi uniemożliwiającą normalne przełykanie. Podobnie jak jego ojca Piero di Cosimo de’ Medici i wielu ich krewnych, także i Wawrzyńca choroba zmusiła do prowadzenia siedzącego trybu życia, co przyczyniło się do przemiany niegdyś atletycznie zbudowanego młodzieńca w schorowanego i słabowitego mężczyznę. Jak podaje Agnolo Poliziano w jednym z listów, w ostatnim okresie życia Wawrzyniec niemal codziennie cierpiał na gorączkę i doznawał strasznego bólu żył, tętnic, członków, jelit, nerwów, kości i szpiku. Z kolei ambasador Ferrary raportował swoim mocodawcom, że Przesławny Lorenzo cierpi tak straszliwie, że doprawdy trudno zrozumieć jak umie wytrwać.
18 marca 1492 poczuł się jednak na tyle dobrze, że zdecydował się na podróż do willi Careggi, letniej rezydencji rodu, dokąd w ostatnich dniach życia udał się także jego ojciec, a przed nim dziad Wawrzyńca, Kosma Medyceusz Starszy. Jak przypuszcza biograf księcia, Miles J. Unger, była to świadoma decyzja, by ostatnie dni spędzić z dala od zgiełku miasta, w otoczeniu najbliższych. W ostatniej podróży towarzyszyła mu siostra Bianca da' Medici, wkrótce dołączyli do nich także Piero i Lucrezia, a także najbliżsi przyjaciele władcy, w tym Pico della Mirandola, a także dwóch bądź trzech lekarzy. Jednym z zaskakujących gości w willi w ostatnich dniach księcia był Girolamo Savonarola, który udzielił władcy swojego błogosławieństwa. 6 kwietnia stan księcia był już bardzo ciężki i nadworni lekarze władcy orzekli, że śmierć Wawrzyńca to tylko kwestia czasu.
8 kwietnia stan zdrowia Wawrzyńca pogorszył się po raz ostatni, a po zachodzie słońca książę zmarł, otoczony przyjaciółmi i krewnymi. W owym czasie we Florencji, zgodnie z tzw. kalendarzem florenckim, za początek nowego dnia uznawano zachód słońca dnia poprzedniego, wobec czego za datę śmierci uznaje się 9 kwietnia. Nie jest jednak jasne czy zgon nastąpił już po północy (a więc 9 kwietnia wedle współczesnej rachuby czasu), czy jeszcze przed nią, stąd w niektórych źródłach podaje się datę 8 kwietnia.
Lorenzo spoczywa wraz ze bratem Julianem w kaplicy zaprojektowanej przez Michała Anioła w kościele San Lorenzo we Florencji. Odszedł w przeddzień rozpoczęcia epoki wielkich odkryć geograficznych; w zaledwie 6 miesięcy później Krzysztof Kolumb dotarł do „Nowego Świata”. Wraz z jego zgonem głównym ośrodkiem włoskiego renesansu stał się – w miejsce Florencji – na całe następne stulecie Rzym.

## Małżeństwo i potomstwo
4 czerwca 1469 roku Wawrzyniec poślubił Klarysę Orsini, córkę Giacomo Orsiniego, pana Monterotondo i Bracciano, i jego żony – Maddaleny. Z małżeństwa tego zrodziło się dziewięcioro potomstwa:
- Lukrecja Medycejska (1470–1553), żona Giacomo Salviati, babka papieża Leona XI,
- Piotr II Medyceusz (1471–1503),
- bliźnięta bez imion (ur. w marcu 1472 roku zmarły krótko po urodzeniu),
- Magdalena Medycejska (1473–1528), żona Franciszka Cyba – nieślubnego syna późniejszego papieża Innocentego VIII,
- Jan Medyceusz (1475–1521), papież Leon X,
- Luiza Medycejska (1477–1488), zaręczona z kuzynem Janem Medyceuszem, zwanym Il Popolano
- Contessina Medycejska (1478–1515), żona Piero Ridolfi, nazwana imieniem po babce Contessinie de’ Bardi[63][64]
- Julian Medyceusz (1479–1516), książę Nemours.

Spadkobiercą i następcą Wawrzyńca Wspaniałego został (na okres zaledwie dwóch lat) jego pierworodny syn Piotr.

wikiname: plwiki

title: Wawrzyniec Wspaniały

in_language: pl

wikitext:
{{Władca infobox
 |władca            = Wawrzyniec Wspaniały
 |imiona            =
 |grafika           = Verrocchio Lorenzo de Medici.jpg
 |opis grafiki      = Wawrzyniec w stroju zwykłego obywatela na terakotowej figurce z ok. 1478. Anonimowa figurka prawdopodobnie powstała na podstawie woskowych rzeźb księcia autorstwa [[Andrea del Verrocchio|Verrocchia]].
 |herb              = Stemma dei Medici.png
 |opis herbu        =
 |faksymile         = Lorenzo de' Medici.svg
 |opis faksymile    = Podpis Wawrzyńca w liście do [[Pietro Vettori]]ego datowanym na 19 stycznia 1488
 |dewiza            = " O jutrze nie wiadomo nic pewnego "
 |1. tytuł          = [[Władcy Toskanii|władca Florencji]]
 |1. sukcesja       =
 |1. od             = 3 grudnia 1469
 |1. do             = 8 kwietnia 1492
 |1. koronacja      = 1 lipca 1477
 |1. poprzednik     = [[Piotr Medyceusz]]
 |1. następca       = [[Piotr II Medyceusz]]
 |dynastia          = [[Medyceusze]]
 |data urodzenia    = [[1 stycznia]] [[1449]]
 |miejsce urodzenia = [[Florencja]]
 |data śmierci      = 8 kwietnia [[1492]]
 |miejsce śmierci   = Carregio
 |przyczyna śmierci = nieznana
 |miejsce spoczynku = Kaplica Medyceuszy, Florencja
 |ojciec            = [[Piotr Medyceusz]]
 |matka             = [[Lukrecja Tornabuoni]]
 |rodzeństwo        = [[Julian Medyceusz (1453–1478)|Julian Medyceusz]]
 |1. związek        = żona
 |1. związek z      = [[Klarysa Orsini]]
 |1. związek od     = 1469
 |1. związek do     = 1487
 |1. dzieci         = Lukrecja
[[Piotr II Medyceusz|Piotr II]],
Contessina jedno z bliźniąt drugiego imię nie znane ,
Magdalena,
Jan,
Luiza,
Contessina,
[[Julian Medyceusz (1479–1516)|Julian]]
 |moneta            =
 |opis monety       =
 |odznaczenia       =
 |commons           = Lorenzo de' Medici
 |wikiźródła        =
 |wikicytaty        = Wawrzyniec Wspaniały
}}
'''Wawrzyniec Medyceusz''' (właśc. '''Lorenzo di Piero de’ Medici'''; znany jako '''Wawrzyniec Wspaniały''', {{w języku|it|Lorenzo il Magnifico}}; ur. 1 stycznia 1449 we [[Florencja|Florencji]], zm. 8 kwietnia 1492 w willi Carregio) – ''[[Signoria|signor]]'' [[Florencja|Florencji]] od [[1469]] do śmierci, trzeci władca tego państwa z dynastii [[Medyceusze|Medyceuszy]]. Jeden z najważniejszych polityków doby [[renesans]]u, a jednocześnie [[pisarz]], [[mecenas sztuki]], [[Poezja|poeta]] i [[Humanizm renesansowy|humanista]]. Uznawany za władcę wybitnego, wcielony ideał [[Władca oświecony|oświeconego księcia-humanisty]]{{odn|Young|1987|s=229}}. Syn [[Piotr Medyceusz|Piotra Medyceusza]] i [[Lucrezia Tornabuoni|Lukrecji Tornabuoni]], wnuk [[Kosma Medyceusz Starszy|Kosmy Medyceusza Starszego]], ojciec papieża [[Leon X|Leona X]].

Wawrzyniec, wraz z młodszym bratem [[Julian Medyceusz (1453–1478)|Julianem (''Giuliano de’ Medici'')]], ''de facto'' objął rządy po śmierci swego ojca [[Piotr Medyceusz|Piero]]. W pierwszych latach panowania (1469-1478) skupiał się na polityce wewnętrznej, starając się przekształcić instytucje republikańskie na sposób sprzyjający dynastii medycejskiej. Jednocześnie tłumił bunty i powstania miast zależnych od Florencji (m.in. [[Prato]] i [[Volterra|Volterry]]). W polityce zagranicznej starał się powstrzymać ambicje terytorialne papieża [[Sykstus IV|Sykstusa IV]], zgodnie z duchem [[Liga Włoska (1454)|Ligi Włoskiej z 1454]].

Jego polityka wywołała [[Spisek Pazzich|spisek rodziny Pazzich]] (1478), którego ofiarą padł młodszy brat władcy, Julian. Nieudana próba zabicia również Wawrzyńca wywołała gniew papieża Sykstusa IV, króla Neapolu [[Ferdynand I (król Neapolu)|Ferdynanda Aragońskiego]] i wielu innych możnych, obawiających się wzrostu potęgi Medyceuszy i rządzonego przez nich państwa{{odn|Rizzatti|1972|s=11}}. Dwuletnia wojna przeciwko Florencji przyczyniła się do wzrostu prestiżu Wawrzyńca, tak w krajach włoskich jak i na całym świecie. Władca dał się poznać jako charyzmatyczny przywódca i sprawny dyplomata, któremu w obliczu olbrzymiej przewagi nieprzyjaciół udało się rozbić antyflorencką koalicję, a jednocześnie utrzymać spójność sił wewnętrznych republiki.

W latach 80. XV wieku stał się jednym z najważniejszych przywódców politycznych [[Półwysep Apeniński|Półwyspu Apenińskiego]], a przez wielu innych władców był traktowany jak [[Suweren (społeczeństwo)|suweren]]. Jednocześnie jego imię urosło do rangi symbolu największego rozkwitu [[renesans florencki|renesansu florenckiego]]{{odn|Estreicher|1982|s=389}}, w dużej mierze dzięki przyjaźni jaką darzył wielu wybitnych myślicieli i artystów swoich czasów, m.in. [[Angelo Poliziano|Poliziano]], [[Marsilio Ficino|Ficino]], [[Giovanni Pico della Mirandola|Pico della Mirandolę]], [[Sandro Botticelli|Sandro Botticellego]] czy młodego [[Michał Anioł|Michała Anioła]].

Po jego przedwczesnej śmierci w 1492 Florencja dostała się pod panowanie jego syna, [[Piotr II Medyceusz|Piero]], jednak wkrótce potem mieszczanie podnieśli bunt przeciw nieudolnemu władcy i przekazali miasto w ręce mnicha [[Girolamo Savonarola|Girolamo Savonaroli]]. Pozbawione zdolności dyplomatycznych Wawrzyńca, państwa włoskie nie zdołały dłużej powstrzymywać zapędów króla Francji [[Karol VIII Walezjusz|Karola VIII Walezjusza]], co skutkowało trwającymi blisko sześć dekad [[Wojny włoskie|wojnami]].

== Pochodzenie ==
Rodzina wywodziła się z wiejskiego regionu [[Mugello]], położonego w górnych partiach rzeki Sieve, prawego dopływu [[Arno (rzeka)|Arno]]{{odn|Cloulas|1988|s=33}}. Wśród legend o początkach rodu jedna z nich wywodzi go od węglarza z Mugello, którego syn został podobno medykiem, skąd nazwisko rodowe „Medyceusze” (wł. ''Medici'') i herb – sześć kul (''palle''), w których dopatrywano się pigułek, a nawet [[stawianie baniek|baniek]]. Według bardziej epickiej wersji protoplasta rodu miał zmierzyć się z olbrzymem, który, nim został pokonany, uderzył z taką siłą nabijaną kamieniami maczugą w tarczę owego pierwszego Medyceusza, że uczynił w niej sześć okrągłych wgłębień{{odn|Cloulas|1988|s=34}}{{odn|Unger|2008|s=28}}.

Nie wiadomo, kiedy Medyceusze sprowadzili się do Florencji, ale w 1201 w kręgach tamtejszego mieszczaństwa pojawił się Chiarissimo Medici, właściciel kilku domów przy Mercato Vecchio. W 1251 inny przedstawiciel rodu, Giovanni Medici, brał udział w działaniach wojennych przeciw [[Lombardia|Lombardii]]. Nie była to jednak rodzina zbyt zamożna. W 1400 taksowano jej majątek na 304 [[floren]]y, podczas gdy np. Strozzich na 2062 floreny{{odn|Cloulas|1988|s=35}}.

Wybił się dopiero Vieri Medici, który ze swym wspólnikiem Giacomo Venturim założył filię swego przedsiębiorstwa w Wenecji. Źródła nie podają, jakiego typu było to przedsiębiorstwo. W 1382 przyjął do spółki kuzyna Francesca, a w trzy lata później – jego brata, Giovanniego, który miał być znany w historii rodu jako Giovanni di Bicci{{odn|Cloulas|1988|s=36}}. Bicci, a następnie jego syn Kosma, stali się twórcami wielkiej fortuny rodu Medyceuszów, którą zapoczątkował bank z kapitałem początkowym 10 000 florenów. Z dokumentów miejskich z 1427 wynika, że odprowadzali podatki z 31 nieruchomości, co wciąż znaczyło niewiele w porównaniu z fortunami Strozzich (54) czy Bardich (60){{odn|Unger|2008|s=29}}, ale już w 1429 majątek rodzinny sięgnął 180 000{{odn|Cloulas|1988|s=39-40}}, bowiem bank zarządzał pośrednio pożyczkami udzielanymi papiestwu, ciągnąc zyski z prałatur, opactw i przeorstw w całej zachodniej Europie{{odn|Cloulas|1988|s=66}}.

Między wielkimi rodami Florencji trwała rywalizacja. Rodziny Albizzich, Strozzich i Uzzano nieprzychylnie spoglądały na dawny pałac Bardich, w którym obecnie zamieszkiwali Medyceusze{{odn|Cloulas|1988|s=49}}. Po przegranej wojnie z [[Lukka|Lukką]] i [[Mediolan]]em, która spowodowała gwałtowny wzrost podatków, przeciwnicy zdołali doprowadzić do uwięzienia Kosmy, a w 1433 wygnania{{odn|Cloulas|1988|s=52}}. Nie minął jednak rok, gdy Kosma powrócił triumfalnie do Florencji i zdobył władzę oraz wpływy{{odn|Gierowski|1986|s=164}}. Przez kolejne trzydzieści lat był faktycznym, chociaż nie tytularnym, przywódcą Florencji{{odn|Unger|2008|s=75–76}}. Po śmierci w 1464 Florentyńczycy obdarzyli Kosmę Medyceusza tytułem ''Pater Patriae'' (Ojca Ojczyzny){{odn|Kent|2007|s=13}}.

== Młodość ==
Wawrzyniec urodził się jeszcze za życia dziadka i był pod jego przemożnym wpływem. Na łożu śmierci Kosma przypomniał synowi i wnukom, czego dokonał w sprawach zarządzania miastem oraz w interesach. Trapił się tym, że kierowanie sprawami rodu pozostawił synowi, który był wyjątkowo słabego zdrowia{{odn|Cloulas|1988|s=81}}, ale wielkie nadzieje pokładał we wnuku, z którym lubił grywać w szachy{{odn|Cloulas|1988|s=49}}.

Piero de’ Medici był aktywnym mecenasem artystów i kolekcjonerem sztuki, jego matka była poetką i przyjaźniła się z [[Luigi Pulci|Luigim Pulcim]] i [[Agnolo Poliziano]]. Wawrzyniec uważany był za najinteligentniejszego spośród czwórki swojego rodzeństwa; jego nauczyciel, dyplomata [[Gentile Becchi]]{{odn|Unger|2008|s=55}}, był mu zarówno towarzyszem i przewodnikiem. Tematami poruszanymi w trakcie nauki były sprawy męsko-damskie, ale także nauki [[Platon]]a i [[Arystoteles]]a, jak również nauka języków klasycznych{{odn|Unger|2008|s=54}}. Od 1458 chłopiec słuchał wykładów z poetyki i retoryki na uniwersytecie florenckim i spotykał się z jednym z ludzi renesansu, architektem i filozofem [[Leone Battista Alberti|Leonem Battistą Albertim]], gdy ten przybywał do Florencji, nadzorując budowę projektowanych przezeń gmachów{{odn|Cloulas|1988|s=90–91}}.

Ojciec wysyłał go z ważnymi misjami dyplomatycznymi. Wawrzyniec pojechał na dwór [[Franciszek I Sforza|Francesca Sforzy]] w [[Mediolan]]ie (1465){{odn|Cloulas|1988|s=94}}, a następnie do [[Rzym]]u, gdzie na Stolicy Apostolskiej zasiadł właśnie [[Paweł II (papież)|Paweł II]], pragnący podnieść dochody [[Państwo Kościelne|Państwa Papieskiego]] z eksploatacji złóż [[ałun potasowy|ałunu]] w [[Tolfa|Tolfie]]. Młody Medyceusz wywiązał się z misji jak należy: wynegocjował w Kurii Rzymskiej nie tylko wyłączność dystrybucji poszukiwanego w Europie minerału, ale również nadzór nad jego wydobyciem{{odn|Unger|2008|s=103}}. Odwiedził także Neapol, gdzie udało mu się nawiązać przyjazne stosunki z tamtejszym dworem.

Gdy wrócił do rodzinnego miasta 6 maja 1466, zastał Florencję na krawędzi wojny domowej{{odn|Unger|2008|s=108}}. Oto we wrześniu 1465 stare rody florenckie Albizzich, Pittich, Neronich i Soderinich dokonały zamachu stanu. Pod ich wpływem ''Signoria'' przywróciła dawny system losowania osób ubiegających się o urzędy państwowe. Dokonywana dotąd weryfikacja przydatności kandydatów została zniesiona. Tym samym Medyceusze – jakby mogło się wydawać – utracili wpływ na wybór członków rządu{{odn|Cloulas|1988|s=96–98}}.[[Plik:Benozzo Gozzoli, lorenzo il magnifico, cappella dei Magi.jpg|thumb|Wawrzyniec w młodości według Gozzolego|alt=Fragment fresku Benozza Gozzolego „Orszak Trzech Króli”.|lewo]]Drugim celem opozycji stała się Rada Stu (senat) utworzona przez Medyceuszy i będąca powolnym narzędziem w ich ręku. Było oczywiste, że jeśli opozycjoniści zdobędą większość w nowej ''Signorii'', Rada zostanie zniesiona, a Medyceusze utracą resztki wpływów. W tej sytuacji Piero i Lorenzo zaczęli formować armię w okolicach Careggi i Mugello. Powalony atakiem [[Dna moczanowa|podagry]] Piero zdecydował, że łatwiej mu będzie kontrolować sytuację z obronnego pałacu we Florencji, niż z nieobronnej willi w Careggi. Niesiony w lektyce wyruszył w drogę, gdy nagle otrzymał ostrzeżenie od Wawrzyńca, że przeciwnicy szykują nań zasadzkę. Syn radził ojcu ruszyć ku miastu okrężną drogą. Gdy zamachowcy czatowali na drogach, Piero de’ Medici cichcem dotarł do swego pałacu{{odn|Unger|2008|s=109}}.

Od tej chwili wypadki potoczyły się bardzo szybko: wbrew przewidywaniom opozycji nowa ''Signoria'' składała się niemal wyłącznie z ludzi oddanych Medyceuszom{{odn|Cloulas|1988|s=100}}, zaś uznany za „niedorostka” Wawrzyniec mógł bez przeszkód działać na rzecz ojca i rodziny. Pierwszym, który ukorzył się i przeszedł 29 sierpnia do obozu Medyceuszów, był sam inicjator buntu [[Luca Pitti]]{{odn|Cloulas|1988|s=101}}; niepokornych, ale było ich zaledwie kilku, skazano na 20-letnią banicję{{odn|Unger|2008|s=125}}.

Wygnańcy nie zrezygnowali. Niccolò Soderini cieszył się poparciem władz [[Republika Wenecka|republiki weneckiej]], które zezwoliły mu na skorzystanie z usług znanego kondotiera [[Bartolomeo Colleoni]]ego, który 10 maja 1467 przeprawił się przez [[Pad (rzeka)|Pad]] na czele 8000 konnicy i 6000 piechoty. 23 lipca doszło do nierozstrzygniętej potyczki pod Riccardiną, a wkrótce do zawarcia wymuszonego przez papieża pokoju. Piero de’ Medici wyszedł z tej próby zwycięsko: terytorium florenckie pozostało nietknięte, a nawet nieznacznie powiększyło się{{odn|Cloulas|1988|s=102–103}}.

== Blaski i cienie władzy ==
Wawrzyniec objął władzę we Florencji po śmierci ojca w grudniu 1469 roku i – podobnie jak on – został mecenasem sztuk. Mieszkał w [[Pałac Medyceuszy|Palazzo Medici]], wzniesionym w roku 1444 przez [[Michelozzo|Michelozza do Bartolommeo]], którego nieco przyciężki styl przyjął się w całej Europie{{odn|Estreicher|1982|s=405}}. Pracował dlań [[Domenico Ghirlandaio]], który był mistrzem [[Michał Anioł|Michała Anioła]] i [[Andrea del Verrocchio]], mistrz [[Leonardo da Vinci|Leonarda da Vinci]]{{odn|Estreicher|1982|s=410}}.[[Plik:Lorenzo de' Medici Rubens.jpg|thumb|Wawrzyniec Wspaniały według Rubensa]]Początki rządów nie były łatwe. Najpierw (1471) doszło do zatargu z ''Signorią'' [[Volterra|Volterry]], co omal nie skończyło się ogólnowłoską wojną, czemu zapobiegł znany [[kondotier]], pan na [[Urbino]], [[Federico da Montefeltro]]. W czerwcu 1472 roku zmusił on do kapitulacji i złupił to małe miasto{{odn|Unger|2008|s=201–208}}. Następnie (1473) wybuchła rewolta w [[Prato]], gdzie pragnienie autonomii szło w parze z zawiścią lokalnych kupców wobec florenckich rywali, ale gdzie ostatecznie przywrócono ''status quo ante'' i bezlitośnie ukarano buntowników{{odn|Unger|2008|s=198–200}}.

Od strony finansowej fatalny okazał się rok 1473. W kwietniu [[kaper]] [[gdańsk]]i [[Paweł Beneke]] przechwycił florencką [[Galera|galerę]] z ładunkiem ałunu i jedwabiu, oraz z obrazem [[Sąd Ostateczny (obraz Hansa Memlinga)|''Sąd Ostateczny'']] [[Hans Memling|Memlinga]], którą to stratę bank Medyceuszy wycenił na 48 000 florenów. Straty przynosiła również filia banku Medyceuszy w [[Brugia|Brugii]]. Tamtejszy agent pożyczył [[Burgundia|burgundzkiemu]] władcy, [[Karol Śmiały|Karolowi Zuchwałemu]], znaczne sumy, które ostatecznie przepadły wraz ze śmiercią księcia w [[bitwa pod Nancy|bitwie pod Nancy]] w 1477 roku. Obliczono, że bank Medyceuszy dostarczył firmie w Brugii łącznie 88 084 [[dukat]]y, a odzyskał zaledwie 12 500{{odn|Cloulas|1988|s=129–130}}.

Dwa lata wcześniej, w marcu 1471 roku, do Florencji przybył na czele pysznego orszaku [[Galeazzo Maria Sforza]], książę Mediolanu{{odn|Cloulas|1988|s=135–136}}. Ta wizyta jednego z największych dłużników Medyceuszy zapoczątkowała wejście Wawrzyńca na pole polityki międzynarodowej. Już w kilka lat później zdołał zawrzeć traktaty pokojowe z dotychczasowymi wrogami: Neapolem i Wenecją{{odn|Cloulas|1988|s=136}}.

Tymczasem pojawiło się nowe niebezpieczeństwo. Po papieżu Pawle II nastał 25 sierpnia 1471 roku kardynał Francesco della Rovere z [[Savona|Savony]], który przyjął imię [[Sykstus IV|Sykstusa IV]]. Wawrzyniec wiele sobie obiecywał po tym pontyfikacie i dlatego 23 września udał się w towarzystwie pięciu notabli do Rzymu. Przyjęty został serdecznie, ale nie zrozumiał, że nowy papież mu nie ufa{{odn|Unger|2008|s=230}}. Pontyfik wspierał członków własnej rodziny. Klan Rovere zyskał nawet poparcie księcia Mediolanu, któremu papież przyobiecał rzekomo koronę Italii{{odn|Unger|2008|s=268}}. W otoczeniu biskupa Rzymu coraz częściej pojawiali się niechętni Medyceuszom przedstawiciele florenckiego rodu Pazzich{{odn|Unger|2008|s=269}}. W tej sytuacji 2 listopada 1474 roku Florencja podpisała z Wenecją i Mediolanem układ o utworzeniu tzw. „ligi defensywnej”{{odn|Cloulas|1988|s=140}}. Papiestwo odpowiedziało na to zawarciem przymierza z [[Ferrara|Ferrarą]] i zerwaniem – w czerwcu 1476 roku – „układu ałunowego” z Medyceuszami, przekazując eksploatację złóż spółce Pazzich na okres 10 lat{{odn|Cloulas|1988|s=141}}. W tym samym roku zamordowany został przez własnych dworzan najsilniejszy sprzymierzeniec Wawrzyńca, Galeazzo Sforza{{odn|Unger|2008|s=343}}.

== Spisek Pazzich i wojna z papiestwem ==
{{osobny artykuł|Spisek Pazzich}}
W Niedzielę Wielkanocną 26 kwietnia 1478 roku grupa spiskowców zaatakowała Wawrzyńca i jego brata [[Julian Medyceusz (1453–1478)|Juliana]] podczas nabożeństwa we florenckiej [[Katedra Santa Maria del Fiore|katedrze Santa Maria del Fiore]] (''Duomo''). Zamachowcami kierowali przedstawiciele rodziny [[Pazzi]]ch, wspieranej przez arcybiskupa [[Piza|Pizy]] [[Francesco Salviati (biskup)|Francesco Salviatiego]], a inspirowanej przez papieża [[Sykstus IV|Sykstusa IV]] (Wawrzyniec pozostawał z nim od kilku lat w konflikcie), który chciał zastąpić Wawrzyńca swoim siostrzeńcem [[Hieronim Riario|Girolamo Riario]].[[Plik:Giuliano-Bronzino.jpg|thumb|Giuliano de’ Medici, mal. Bronzino|alt=Autorem pośmiertnego portretu był Agnolo di Cosimo di Mariano, zwany Bronzino.|lewo]]Lekko ranny w szyję Wawrzyniec zdołał skryć się w zakrystii, ale Julian został zamordowany przez Bernardo Bandiniego i Franciszka Pazziego. Wawrzyniec wkrótce wrócił do swego pałacu, skąd zarządzał kontrakcją. Doszło do walk ulicznych oraz w siedzibie ''Signorii''. Spisek przy zdecydowanym poparciu mieszkańców Florencji dla Medyceuszy (wykrzykujących hasło „''palle, palle, palle''”, czyli „kule”, herb Medyceuszy) został brutalnie stłumiony. Uczestników spisku wyłapano, niektórych zamordowano na ulicach miasta, a najważniejszych (między innymi arcybiskupa) powieszono w oknach [[Palazzo Vecchio]]{{odn|Cloulas|1988|s=193}}.

W odpowiedzi rozwścieczony papież Sykstus IV obłożył Wawrzyńca de’ Medici [[ekskomunika|ekskomuniką]]. Kiedy ta nie podziałała, papież zawarł sojusz z królem [[Neapol]]u [[Ferdynand I (król Neapolu)|Ferrante]], którego syn Alfons, książę [[Kalabria|Kalabrii]], ruszył na Florencję. Na granicy [[Toskania|Toskanii]] dołączył doń 3 lipca Federico da Montefeltro, dowódca wojsk papieskich. Wojna była długa, ale niezbyt krwawa. Jesienią 1479 roku Książę Kalabrii przegonił wojska florenckie spod [[Poggio Imperiale]] i zatrzymał się dopiero pod miasteczkiem [[Colle di Val d’Elsa]], które niespodziewanie stawiło zacięty opór. To spowodowało, że zima 1479/1480 zastała go w polu zaledwie 15 km od bram Florencji. Gdyby Toskanię zaatakował dodatkowo [[Ludwik Sforza|Ludovico Il Moro]], nowy władca Mediolanu, Florencja musiałaby ulec. Dlatego Wawrzyniec podjął akcję dyplomatyczną, wysyłając swych ambasadorów do Mediolanu. Już wkrótce Il Moro powiadomił go, że Ferrante, któremu zaczął przeszkadzać Girolamo Riario, jest gotów negocjować{{odn|Unger|2008|s=343}}. Dzięki osobistej wizycie w Neapolu, Wawrzyniec zdołał w marcu 1480 roku doprowadzić do zawarcia pokoju i wyciszenia sytuacji w całych Włoszech{{odn|Unger|2008|s=291–327}}.

== Pan Florencji ==
12 sierpnia 1484 roku zmarł papież Sykstus IV, a w 17 dni później [[konklawe]] wybrało genueńskiego kardynała Giambattistę Cibo, który przyjął imię [[Innocenty VIII|Innocentego VIII]]. Początkowo stosunki między stolicą apostolską a Florencją nie były najlepsze, ale w roku 1487 nastąpił przełom. Wawrzyniec wydał swą córkę Maddalenę za [[Franciszek Cybo|Franceschetta Cibo]], nieślubnego syna papieża, zaś w dwa lata później syn, Giovanni de’ Medici, otrzymał kapelusz kardynalski{{odn|Cloulas|1988|s=244–246}}. W związki małżeńskie wstąpił również Piero de’ Medici, następca ojca, który pojął za żonę Alfonsinę Orsini. Te radosne dla rodu Medyceuszy dni przyćmiła śmierć Clarice, żony Wawrzyńca, od dawna chorującej na gruźlicę{{odn|Unger|2008|s=408–409}}.[[Plik:Lorenzo de Medici.jpg|thumb|Lorenzo de’ Medici w wieku dojrzałym]]Dwór Medyceuszy pełen był wybitnych artystów XV wieku. Wawrzyniec opiekował się [[Piero del Pollaiuolo|Pierem del Pollaiuolo]], [[Andrea del Verrocchio|Andreą del Verrocchio]], [[Leonardo da Vinci|Leonardem da Vinci]], [[Sandro Botticelli]]m, [[Domenico Ghirlandaio]] i [[Michał Anioł|Michałem Aniołem]]. Dzięki niemu Florencja stała się głównym ośrodkiem włoskiego odrodzenia i zrodziła się legenda „florenckiego złotego wieku”{{odn|Cloulas|1988|s=269–292}}. Wawrzyniec sam był artystą. Pisał wiersze w dialekcie toskańskim{{odn|Wójcik|1968|s=78}}. Jego poezja opiewała radość życia, aczkolwiek w późniejszych pracach przeważała nutka melancholii i zadumy nad niestabilnością ludzkiego losu:

::: Młodości piękna pora nie przywróci
::: I nie przybieży czas niegdyś stracony
::: Ileż to rzeczy w młodości się ceni,
::: Jak wiele piękna jest w kwiecie wiosennym!
::::::::: ''Canzoni a ballo, II''{{Refn|grupa = uwaga|nazwa = nota2|Tłum. A. Dębska.}}

Sławną później bibliotekę Medyceuszy zapoczątkował Kosma, a Wawrzyniec ją rozbudował. Jego agenci sprowadzali ze Wschodu znaczne ilości dzieł poetów, filozofów i dramatopisarzy starożytnych, które były kopiowane w pałacowych warsztatach i rozprowadzane po całej Europie. Wspierał [[humanizm renesansowy|humanizm]] w kręgach zaprzyjaźnionych ludzi nauki, którzy studiowali dzieła [[Grecja|greckich]] [[filozofia|filozofów]] i próbowali łączyć [[platonizm renesansowy|filozofię platońską]] z naukami Kościoła.  W grupie tej, zorganizowanej w [[Akademia Florencka|Akademii Florenckiej]], znajdowali się tacy filozofowie jak [[Marsilio Ficino]], [[Angelo Poliziano]] i [[Giovanni Pico della Mirandola]]{{odn|Cloulas|1988|s=299–300}}.

== Ostatnie lata ==
[[Plik:Ghirlandaio a-pucci-lorenzo-de-medici-f-sassetti 1.jpg|thumb|Wawrzyniec w otoczeniu notabli|alt=Od lewej Antonio Pucci, Wawrzyniec i Francesco Sacchetti z synem; fragment fresku Domenica Ghirlandaio ''„Zatwierdzenie reguły franciszkańskiej”''.|lewo]]
W schyłkowych latach życia Wawrzyńca sprawy finansowe Medyceuszy miały się coraz gorzej. Upadały kolejne filie ich banku, podobnie zresztą jak wszystkie banki włoskie tej doby. W rezultacie Wawrzyniec coraz częściej musiał polegać na pożyczkach państwowych, co w rezultacie zrujnowało rodzinną fortunę i doprowadziło do upadku{{odn|Cloulas|1988|s=257–259}}.

Pod koniec życia Wawrzyńca Florencja znalazła się pod przemożnym wpływem kaznodziei z Ferrary [[Girolamo Savonarola|Savonaroli]], który w przekonaniu o zbliżającym się końcu świata nawoływał do moralnej odnowy w Kościele. Wawrzyniec odegrał znaczącą rolę w sprowadzeniu Savonaroli do Florencji{{odn|Unger|2008|s=425}}.

Jeszcze nim ukończył czterdziesty rok życia Wawrzyniec Medyceusz cierpiał na postępujące problemy ze zdrowiem: dokuczały mu chroniczny [[dna moczanowa|artretyzm]] i podagra, wyglądał także dużo starzej, niżby na to wskazywał jego wiek{{odn|Unger|2008|s=407–409}}. Uskarżał się także na opuchliznę szyi uniemożliwiającą normalne przełykanie{{odn|Unger|2008|s=407–409}}. Podobnie jak jego ojca Piero di Cosimo de’ Medici i wielu ich krewnych, także i Wawrzyńca choroba zmusiła do prowadzenia siedzącego trybu życia, co przyczyniło się do przemiany niegdyś atletycznie zbudowanego młodzieńca w schorowanego i słabowitego mężczyznę{{odn|Unger|2008|s=432}}. Jak podaje [[Agnolo Poliziano]] w jednym z listów, w ostatnim okresie życia Wawrzyniec niemal codziennie cierpiał na gorączkę i doznawał strasznego bólu ''żył, tętnic, członków, jelit, nerwów, kości i szpiku''{{odn|Unger|2008|s=432}}. Z kolei ambasador [[Ferrara|Ferrary]] raportował swoim mocodawcom, że ''Przesławny Lorenzo cierpi tak straszliwie, że doprawdy trudno zrozumieć jak umie wytrwać''{{odn|Unger|2008|s=432}}.
[[Plik:401 Lorenzo de Medici 06.JPG|mały|[[Maska pośmiertna]] Wawrzyńca]]
18 marca 1492 poczuł się jednak na tyle dobrze, że zdecydował się na podróż do willi [[Careggi]], letniej rezydencji rodu, dokąd w ostatnich dniach życia udał się także jego ojciec, a przed nim dziad Wawrzyńca, [[Kosma Medyceusz Starszy]]{{odn|Unger|2008|s=433}}. Jak przypuszcza biograf księcia, Miles J. Unger, była to świadoma decyzja, by ostatnie dni spędzić z dala od zgiełku miasta, w otoczeniu najbliższych{{odn|Unger|2008|s=433}}. W ostatniej podróży towarzyszyła mu siostra [[Bianca da' Medici]], wkrótce dołączyli do nich także Piero i Lucrezia, a także najbliżsi przyjaciele władcy, w tym Pico della Mirandola, a także dwóch bądź trzech lekarzy{{odn|Unger|2008|s=433–434}}. Jednym z zaskakujących gości w willi w ostatnich dniach księcia był Girolamo Savonarola, który udzielił władcy swojego błogosławieństwa{{odn|Unger|2008|s=434–435}}. 6 kwietnia stan księcia był już bardzo ciężki i nadworni lekarze władcy orzekli, że śmierć Wawrzyńca to tylko kwestia czasu.

8 kwietnia stan zdrowia Wawrzyńca pogorszył się po raz ostatni, a po zachodzie słońca książę zmarł, otoczony przyjaciółmi i krewnymi{{odn|Unger|2008|s=435–436}}. W owym czasie we Florencji, zgodnie z tzw. [[kalendarz florencki|kalendarzem florenckim]], za początek nowego dnia uznawano zachód słońca dnia poprzedniego{{odn|Machamer|1998|s=24}}, wobec czego za datę śmierci uznaje się 9 kwietnia. Nie jest jednak jasne czy zgon nastąpił już po północy (a więc 9 kwietnia wedle współczesnej rachuby czasu), czy jeszcze przed nią{{odn|Unger|2008|s=435–436}}, stąd w niektórych źródłach podaje się datę 8 kwietnia{{odn|Walter|2009|loc=s.v. „La morte lo colse…”}}{{Odn|''Encyclopædia Britannica''|2015|loc=s.v. „Lorenzo de’ Medici…”}}{{Refn|grupa = uwaga|nazwa = nota1|Mimo dobrze opisanych w tekstach współczesnych Wawrzyńcowi objawów jego choroby, a także mimo późniejszych badań szczątków jego samego i jego krewnych, bezpośrednia przyczyna zgonu pozostaje nieznana{{odn|Unger|2008|s=407–409}}. Wkrótce po śmierci Wawrzyńca [[Francesco Guicciardini]] podawał, że była nią [[Zgorzel|gangrena]] spowodowana usunięciem przez medyków [[wrzód|wrzodu]] rok wcześniej{{odn|Guicciardini|1998|s=171}}. O spowodowanie śmierci księcia podejrzewano także jego osobistego medyka, Leone Leoniego, który pod wpływem tych plotek popełnił samobójstwo wkrótce po śmierci swojego pacjenta{{odn|Walter|2009|loc=s.v. „La morte lo colse…”}}.}}.

Lorenzo spoczywa wraz ze bratem [[Julian Medyceusz (1453–1478)|Julianem]] w kaplicy zaprojektowanej przez Michała Anioła w [[Bazylika San Lorenzo|kościele San Lorenzo]] we Florencji. Odszedł w przeddzień rozpoczęcia [[Wielkie odkrycia geograficzne|epoki wielkich odkryć geograficznych]]; w zaledwie 6 miesięcy później [[Krzysztof Kolumb]] dotarł do [[Ameryka|„Nowego Świata”]]. Wraz z jego zgonem głównym ośrodkiem włoskiego renesansu stał się – w miejsce Florencji – na całe następne stulecie Rzym{{odn|Wójcik|1968|s=99}}.

== Małżeństwo i potomstwo ==
4 czerwca 1469 roku Wawrzyniec poślubił [[Klarysa Orsini|Klarysę Orsini]], córkę Giacomo Orsiniego, pana [[Monterotondo]] i [[Bracciano]], i jego żony – Maddaleny. Z małżeństwa tego zrodziło się dziewięcioro potomstwa:
* Lukrecja Medycejska (1470–1553), żona Giacomo Salviati, babka papieża [[Leon XI|Leona XI]],
* [[Piotr II Medyceusz]] (1471–1503),
* bliźnięta bez imion (ur. w marcu 1472 roku zmarły krótko po urodzeniu),
* Magdalena Medycejska (1473–1528), żona [[Franciszek Cybo|Franciszka Cyba]] – nieślubnego syna późniejszego papieża [[Innocenty VIII|Innocentego VIII]],
* Jan Medyceusz (1475–1521), papież [[Leon X]],
* Luiza Medycejska (1477–1488), zaręczona z kuzynem Janem Medyceuszem, zwanym ''Il Popolano''
* Contessina Medycejska (1478–1515), żona Piero Ridolfi, nazwana imieniem po babce [[Contessina de’ Bardi|Contessinie de’ Bardi]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Donatello's sciattiato relief of Contessina de Bardi portrayed as st Cecylia in the Guise of Artemis |data dostępu = 2021-10-30 |opublikowany = nanopdf.com |url = https://nanopdf.com/download/donatellos-sciattiato-relief-of-contessina-de-bardi-portrayed-as-st_pdf |język = en}}</ref><ref>{{Cytuj |tytuł = Medici, Contessina de (fl. 1400–1460) {{!}} Encyclopedia.com |data dostępu = 2021-10-30 |opublikowany = encyclopedia.com |url = https://www.encyclopedia.com/women/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/medici-contessina-de-fl-1400-1460}}</ref>
* [[Julian Medyceusz (1479–1516)|Julian Medyceusz]] (1479–1516), książę Nemours.

Spadkobiercą i następcą Wawrzyńca Wspaniałego został (na okres zaledwie dwóch lat) jego pierworodny syn Piotr{{odn|Cloulas|1988|s=347}}.

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj|autor=[[Kazimierz Chłędowski]]|tytuł=Dwór w Ferrarze|data=1958|miejsce=Warszawa|wydawca=[[Państwowy Instytut Wydawniczy]]|oclc=69512183|odn=tak}}
* {{Cytuj|autor=Ivan Cloulas|tytuł=Wawrzyniec Wspaniały|data=1988|isbn=978-83-06-01455-6|inni=Wojciech Gilewski (tłum.)|miejsce=Warszawa|wydawca=Państwowy Instytut Wydawniczy|język=pl|odn=tak}}
* {{Encyklopedia Britannica |id = biography/Lorenzo-de-Medici |tytuł = Lorenzo de’ Medici |data dostępu = 2016-05-31 |odn = {{odn/id|''Encyclopædia Britannica''|2015}}}}
* {{Cytuj|autor=Caroline Elam|tytuł=Lorenzo De’ Medici and the Urban Development of Renaissance Florence|czasopismo=Art History|data=1978-03-01|data dostępu=2016-05-31|issn=1467-8365|wydanie=1|s=43–66|doi=10.1111/j.1467-8365.1978.tb00004.x|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1467-8365.1978.tb00004.x/abstract|język=en}}
* {{Cytuj|autor=[[Karol Estreicher]]|tytuł=Historia sztuki w zarysie| data=1982| isbn=978-83-01-03664-5| wydanie=7| miejsce=Warszawa| wydawca=Państwowe Wydawnictwo Naukowe| język=pl| odn=tak}}
* {{Cytuj|autor=[[Józef Andrzej Gierowski]]|tytuł=Historia Włoch|data=1986|isbn=978-83-04-01943-0|miejsce=Wrocław|wydawca=[[Zakład Narodowy im. Ossolińskich]]|język=pl|odn=tak}}
* {{Cytuj|autor=[[Francesco Guicciardini]]|redaktor=Alessandro Montevecchi|tytuł=Storie fiorentine dal 1378 al 1509|data=1998|isbn=978-88-17-17233-2|miejsce=Milano|wydawca=Biblioteca universale Rizzoli|język=it|odn=tak}}
* {{Cytuj|autor=Francis W. Kent|tytuł=Lorenzo de’ Medici and the art of magnificence|data=2007|isbn=978-0-8018-8627-0|miejsce=Baltimore, Md|wydawca=[[Johns Hopkins University Press]]|język=en|odn=tak}}
* {{Cytuj|autor=Peter Machamer|tytuł=The Cambridge Companion to Galileo|data=1998-08-13|isbn=978-0-521-58841-6|wydawca=[[Cambridge University Press]]|język=en|odn=tak}}
* {{Cytuj|autor=Maria Luisa Rizzatti|tytuł=I Medici| data=1972| opis=Grandi famiglie d’Europa, t. 5| miejsce=Milano| wydawca=Mondadori| oclc=10880336| język=it| odn=tak}}
* {{cytuj|autor=Unger, Miles J.| tytuł=Magnifico: The Brilliant Life and Violent Times of Lorenzo de’ Medici| wydawca=Simon&Schuster| miejsce=New York | data=2008| isbn=978-0-7432-5434-2 | odn ={{odn/id|Unger|2008}}}}
* {{otwarty dostęp}} {{Cytuj|autor r=Ingeborg Walter|redaktor=Mario Caravale|rozdział=[http://www.treccani.it/enciclopedia/lorenzo-de-medici_%28Dizionario-Biografico%29/ Medici, Lorenzo de']|tytuł=Dizionario biografico degli Italiani|data=2009|data dostępu=2016-05-31|opis=t. 73 [Meda - Messedaglia]|miejsce=Roma|wydawca=Istituto della Enciclopedia Italiana|język=it|odn=tak}}
* {{Cytuj|autor=[[Zbigniew Wójcik (historyk)|Zbigniew Wójcik]]|tytuł=Historia powszechna XVI - XVII wieku|data=1968|miejsce=Warszawa|wydawca=Państwowe Wydawnictwo Naukowe|oclc=247677779|język=pl|odn=tak}}
* {{Cytuj|autor=[[George Frederick Young]]| tytuł=I Medici| data=1987| isbn=978-88-7782-003-7| miejsce=Firenze| wydawca=Salani| język=it| odn=tak}}

{{Władcy Toskanii}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Wawrzyniec Wspaniały}}
[[Kategoria:Kolekcjonerzy XV wieku]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni we Florencji]]
[[Kategoria:Medyceusze]]
[[Kategoria:Poeci włoscy XV wieku]]
[[Kategoria:Sonetyści]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1449]]
[[Kategoria:Władcy Toskanii]]
[[Kategoria:Włoscy dyplomaci]]
[[Kategoria:Włoscy kolekcjonerzy sztuki]]
[[Kategoria:Włoscy mecenasi sztuki]]
[[Kategoria:Zmarli w 1492]]

title: Wawrzyniec Wspaniały

Okres: od 3 grudnia 1469 · do 8 kwietnia 1492

Koronacja: 1 lipca 1477

Poprzednik: Piotr Medyceusz

Następca: Piotr II Medyceusz

Dynastia: Medyceusze

Data i miejsce urodzenia: 1 stycznia 1449 · Florencja

Data i miejsce śmierci: 8 kwietnia 1492 · Carregio

Przyczyna śmierci: nieznana

Miejsce spoczynku: Kaplica Medyceuszy, Florencja

Ojciec: Piotr Medyceusz

Matka: Lukrecja Tornabuoni

Rodzeństwo: Julian Medyceusz

Żona: Klarysa Orsini · od 1469 · do 1487

Dzieci: Lukrecja · Piotr II, · Contessina jedno z bliźniąt drugiego imię nie znane , · Magdalena, · Jan, · Luiza, · Contessina, · Julian


text:
# Slamna vas
Slamna vas – wieś w Słowenii, w gminie Metlika. W 2018 roku liczyła 121 mieszkańców.

title: Slamna vas

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Slamna vas
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |godło                        =
 |pieczęć                      =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = Słowenia
 |2. jednostka administracyjna = [[Gmina Metlika|Metlika]]

 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2018
 |liczba ludności              = 121{{r|stat}}
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |współrzędne                  =
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Slamna vas''' – [[wieś]] w [[Słowenia|Słowenii]], w [[Gmina Metlika|gminie Metlika]]. W 2018 roku liczyła 121 mieszkańców{{r|stat}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="stat">{{cytuj stronę|url=https://www.stat.si/StatWeb/File/NewsAttachment/2521|tytuł=Prebivalci po spolu, občine in naselja, Slovenija, 1. januar 2018|opublikowany=Statistični urad Republike Slovenije|język=sl|data dostępu=2019-03-27}}</ref>
}}

{{Gmina Metlika}}

{{kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miejscowości w gminie Metlika]]

title: Slamna vas

Państwo: Słowenia

Gmina: Metlika


text:
# Kwak Tae-hwi
Kwak Tae-hwi (ur. 8 lipca 1981 w Chilgok) – południowokoreański piłkarz występujący na pozycji obrońcy. Zawodnik klubu Kyoto Sanga.

## Kariera klubowa
Kwak karierę rozpoczynał w 2000 roku drużynie piłkarskiej z uczelni Uniwersytet Chung-Ang. W 2005 roku trafił do ekipy FC Seoul z K-League. W sezonie 2005 zadebiutował w tych rozgrywkach. Rozegrał wówczas 11 spotkań i zdobył 1 bramkę. W 2006 roku zdobył z klubem Puchar Ligi Południowokoreańskiej. W trakcie sezonu 2007 roku odszedł do Chunnam Dragons, również z K-League. W tym samym roku zdobył z zespołem Puchar Korei Południowej. W 2008 roku dotarł z nim do finału Pucharu Ligi Południowokoreańskiej, gdzie jednak zespół Chunnam uległ ekipie Suwon Samsung Bluewings.
W 2010 roku Kwak przeszedł do japońskiego Kyoto Sanga. W J. League zadebiutował 7 marca 2010 roku w przegranym 0:2 pojedynku z Vissel Kobe. 1 maja 2010 roku w przegranym 1:2 spotkaniu z Omiya Ardija strzelił pierwszego gola w J. League. W sezonie 2010 zajął z klubem 17. miejsce w lidze i spadł z nim do J. League Division 2.

## Kariera reprezentacyjna
W reprezentacji Korei Południowej Kwak zadebiutował 30 stycznia 2008 roku w przegranym 0:1 towarzyskim meczu z Chile. 6 lutego 2008 roku w wygranym 4:0 pojedynku eliminacji Mistrzostw Świata 2010 z Turkmenistanem strzelił pierwszego gola w drużynie narodowej.
W 2011 roku został powołany do kadry na Puchar Azji.

title: Kwak Tae-hwi

wikitext:
{{Nazwisko koreańskie|Kwak}}
{{Piłkarz infobox
 |imię i nazwisko         = Kwak Tae-hwi
 |imię i nazwisko org     = {{k|ko|곽태휘}}
 |grafika                 = Kwak Tae-Hwi.jpg
 |opis grafiki            =
 |pełne imię i nazwisko   =
 |data urodzenia          = 8 lipca 1981
 |miejsce urodzenia       = [[Chilgok]]
 |data śmierci            =
 |miejsce śmierci         =
 |wzrost                  = 188 cm
 |pozycja                 = [[obrońca (piłka nożna)|obrońca]]
 |klub                    = [[Kyoto Sanga F.C.|Kyoto Sanga]]
 |numer w klubie          = 5
 |kariera juniorska       = ! 2000–2004 ! [[Uniwersytet Chung-Ang]]
 |kariera seniorska       =
! 2005–2007 ! [[FC Seoul]]                      ! 28 ! 1
! 2007–2009 ! [[Chunnam Dragons]]              ! 30 ! 1
! 2010–     ! [[Kyoto Sanga F.C.|Kyoto Sanga]] ! 24 ! 2
 |data seniorzy           = 5 stycznia 2011
 |kariera reprezentacyjna = ! 2008– ! {{reprezentacja|KOR|pn}} ! 19 ! 4
 |data reprezentacja      = 11 października 2011
 |kariera trenerska       =
 |medale                  =
 |odznaczenia             =
 |commons                 =
 |wikicytaty              =
 |www                     =
}}
'''Kwak Tae-hwi''' (ur. [[8 lipca]] [[1981]] w [[Chilgok]]) – [[Korea Południowa|południowokoreański]] [[piłka nożna|piłkarz]] występujący na pozycji [[obrońca (piłka nożna)|obrońcy]]. Zawodnik klubu [[Kyoto Sanga F.C.|Kyoto Sanga]].

== Kariera klubowa ==
Kwak karierę rozpoczynał w 2000 roku drużynie piłkarskiej z uczelni [[Uniwersytet Chung-Ang]]. W 2005 roku trafił do ekipy [[FC Seoul]] z [[K-League]]. W sezonie 2005 zadebiutował w tych rozgrywkach. Rozegrał wówczas 11 spotkań i zdobył 1 bramkę. W 2006 roku zdobył z klubem [[Puchar Ligi Południowokoreańskiej w piłce nożnej|Puchar Ligi Południowokoreańskiej]]. W trakcie sezonu 2007 roku odszedł do [[Chunnam Dragons]], również z K-League. W tym samym roku zdobył z zespołem [[Puchar Korei Południowej w piłce nożnej|Puchar Korei Południowej]]. W 2008 roku dotarł z nim do finału Pucharu Ligi Południowokoreańskiej, gdzie jednak zespół Chunnam uległ ekipie [[Suwon Samsung Bluewings]].

W 2010 roku Kwak przeszedł do japońskiego [[Kyoto Sanga F.C.|Kyoto Sanga]]. W [[J-League|J. League]] zadebiutował 7 marca 2010 roku w przegranym 0:2 pojedynku z [[Vissel Kobe]]. 1 maja 2010 roku w przegranym 1:2 spotkaniu z [[Omiya Ardija]] strzelił pierwszego gola w J. League. W sezonie 2010 zajął z klubem 17. miejsce w lidze i spadł z nim do [[J. League Division 2]].

== Kariera reprezentacyjna ==
W [[Reprezentacja Korei Południowej w piłce nożnej mężczyzn|reprezentacji Korei Południowej]] Kwak zadebiutował 30 stycznia 2008 roku w przegranym 0:1 towarzyskim meczu z [[Reprezentacja Chile w piłce nożnej mężczyzn|Chile]]. 6 lutego 2008 roku w wygranym 4:0 pojedynku eliminacji [[Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej 2010|Mistrzostw Świata 2010]] z [[Reprezentacja Turkmenistanu w piłce nożnej mężczyzn|Turkmenistanem]] strzelił pierwszego gola w drużynie narodowej.

W 2011 roku został powołany do kadry na [[Puchar Azji w piłce nożnej 2011|Puchar Azji]].

== Bibliografia ==
* {{NFT|p|25891}}

{{Korea Południowa 2011}}
{{Korea Południowa 2014}}
{{Korea Południowa 2015}}

[[Kategoria:Reprezentanci Korei Południowej w piłce nożnej]]
[[Kategoria:Piłkarze FC Seoul]]
[[Kategoria:Piłkarze Jeonnam Dragons]]
[[Kategoria:Piłkarze Kyoto Sanga F.C.]]
[[Kategoria:Uczestnicy Pucharu Azji 2011]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1981]]
[[Kategoria:Uczestnicy Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej 2014]]
[[Kategoria:Uczestnicy Pucharu Azji 2015]]
[[Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Chung-Ang]]

title: · Kwak Tae-hwi곽태휘

Data i miejsce urodzenia: 8 lipca 1981 · Chilgok

Pozycja: obrońca

Klub: Kyoto Sanga

title: Kariera juniorska

Lata: Klub

Uniwersytet Chung-Ang

title: Kariera seniorska

Lata: Klub · Wyst. · Gole

FC Seoul · 28 · (1)

Chunnam Dragons · 30 · (1)

Kyoto Sanga · 24 · (2)

title: Kariera reprezentacyjna

Lata: Reprezentacja · Wyst. · Gole

Korea Południowa · 19 · (4)


text:
# Józef Parnas (lekarz weterynarii)
Józef Parnas, właśc. Pernes (ur. 14 czerwca 1909 w Przemyślu, zm. 22 września 1998 w Kątach Wrocławskich) – polski lekarz weterynarii, nauczyciel akademicki, działacz komunistyczny, współtwórca Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, jego prorektor w latach 1948–1951 oraz p.o. rektora w latach 1950–1951.

## Życiorys
Pochodził z rodziny żydowskiej. Studia wyższe ukończył w Akademii Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie uzyskując 16 czerwca 1933 dyplom lekarza weterynaryjnego. Po dyplomie podjął pracę lekarza wet. w Łunińcu, powiatowym miasteczku dawnego województwa poleskiego. Pełnił tam obowiązki rejonowego lekarza wet. oraz prowadził prywatną praktykę. W 1937 przyjęty został na stanowisko asystenta w Zakładzie Rozpoznawczym Wydziału Weterynaryjnego Państwowego Instytut Gospodarstwa Wiejskiego (po wojnie przekształconym w Państwowy Instytut Weterynaryjny w Puławach. Według zachowanych dokumentów, w 1939 przygotowywał się do obrony doktoratu, do której ostatecznie nie doszło z uwagi na wybuch wojny. W powojennych relacjach przedstawiał się jako doktor obroniony w latach 30., co zostało jednak zdemaskowane jako kłamstwo w latach 60..
Z chwilą wybuchu wojny opuścił Puławy i przedostał się do Lwowa, gdzie rozpoczął pracę w Zakładzie Mikrobiologii Akademii Medycyny Weterynaryjnej. Nadano mu obywatelstwo sowieckie i był członkiem WKP(b). Należał do Związku Patriotów Polskich. Na przełomie 1943 i 1944 był dowódcą polskiej specgrupy partyzanckiego Sztabu Armii Czerwonej (w stopniu majora). W sierpniu 1944 pojawił się w Lublinie, gdzie w krótkim czasie stał się jednym z organizatorów Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, a zwłaszcza jego Wydziału Weterynaryjnego. W roku akademickim 1944/1945 pełnił obowiązki dziekana tego Wydziału. Od początku jego powstania był wykładowcą mikrobiologii weterynaryjnej w ramach Zespołu Mikrobiologii obsługującego kilka wydziałów, kierowanego przez znanego mikrobiologa prof. Ludwika Hirszfelda. Uzyskał tytuł profesora nadzwyczajnego UMCS.
W maju 1945 założył w Lublinie czasopismo Medycyna Weterynaryjna, pełniąc początkowo obowiązki redaktora naczelnego, które z końcem 1945 przekazał prof. Alfredowi Trawińskiemu. W 1948 został sekretarzem Komitetu Uczelnianego Polskiej Partii Robotniczej przy UMCS, a następnie członkiem Komitetu Uczelnianego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej na tej uczelni. Był protegowanym Jakuba Bermana. Jako pierwszy opowiedział się publicznie za upaństwowieniem PAU. W latach 1948–1949 oraz 1949-1951 był prorektorem UMCS, a od 1 stycznia 1950 do 31 grudnia 1951 był p.o. rektora Uniwersytetu. Od roku 1945 był organizatorem i kierownikiem Zakładu Higieny Weterynaryjnej w Lublinie. Od 1951 był organizatorem oraz pierwszym dyrektorem Instytutu Medycyny Pracy i Higieny Wsi w Lublinie.
Od 1 września 1953 przeniósł się na Wydział Lekarski lubelskiej Akademii Medycznej, gdzie powierzono mu stanowisko kierownika Katedry Mikrobiologii Lekarskiej. Po śmierci Stalina i odejściu Bermana w marcu 1954 Centralna Komisja Kontroli Partyjnej PZPR udzieliła mu nagany „za przemilczanie szczegółów życiorysu”, a w 1964 wyrzucono go z PZPR „za rozkład moralny, obcość ideologiczną i szkodliwą wrogą działalność”. Odwołany został z funkcji uczelnianych. Przyczyną tych represji były ekscesy erotyczne z podległymi pracownicami, a zwłaszcza fakt złożenia donosu do ambasady Kanady na swoją byłą asystentkę, z którą romansował, a która przebywała rzekomo nielegalnie w RFN, nie wiedząc, że była ona agentem wywiadu PRL. W okresie wydarzeń marcowych 1968 został aresztowany za zdekonspirowanie swojej asystentki (agenta wywiadu) i skazany przez Okręgowy Sąd Wojskowy w Lublinie na karę 5 lat pozbawienia wolności. Przy okazji procesu wyszły na jaw fałszerstwa doktoratu i habilitacji.
Po ułaskawieniu w 1971 otrzymał zgodę na wyjazd do Izraela. Wyjechał do Danii. Tam w Kopenhadze pracował w Serum-Institute, mającym charakter Instytutu Weterynaryjnego. W 1992 został oficjalnie zrehabilitowany w Ambasadzie Polskiej w Kopenhadze.

## Odznaczenia i wyróżnienia
Otrzymał Virtuti Militari V klasy i Krzyż Walecznych, a także sowieckie Order Czerwonej Gwiazdy, Medal Partyzancki i Medal Zwycięstwa nad Niemcami. Dwukrotnie odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski; 23 kwietnia 1946 uchwałą Prezydium Krajowej Rady Narodowej, a 22 lutego 1979 postanowieniem Prezydenta RP na uchodźstwie. W 1950 otrzymał doktorat honoris causa Akademii Weterynaryjnej w Brnie. W 1951 został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi.

title: Józef Parnas (lekarz weterynarii)

wikitext:
{{Naukowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Józef Parnas vel Pernes
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |państwo                   =
 |wariant flagi             =
 |data urodzenia            = [[14 czerwca]] [[1909]]
 |miejsce urodzenia         = [[Przemyśl]]
 |data śmierci              = [[22 września]] [[1998]]
 |miejsce śmierci           = [[Kąty Wrocławskie]]
 |stopień lub tytuł naukowy = lekarz
 |jakich nauk               = weterynaryjnych
 |specjalność               =
 |almamater                 = [[Akademia Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie]]
 |aktywność zawodowa        = Nauczyciel akademicki
 |jednostka1 typ            = Uczelnia
 |jednostka1 nazwa          = [[Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej]]<br />[[Uniwersytet Medyczny w Lublinie|Akademia Medyczna w Lublinie]]
 |funkcja                   =
 |stanowisko1               =
 |okres zatr1               =
 |doktorat data             =
 |doktorat uczelnia         =
 |doktorat dyscyplina       =
 |habilitacja data          =
 |habilitacja uczelnia      =
 |habilitacja dyscyplina    =
 |profesura data            =
 |status pan                =
 |status pau                =
 |funkcja pan typ           =
 |funkcja pan nazwa         =
 |odznaczenia               = {{order|VM|KS}} {{order|OOP|KO}} {{order|OOP|KO}} {{order|KW|L}} {{order|KZ|Z}} {{order|OCzG}} {{order|SU-MPWO|2}} {{order|SU-MZNWWO}}
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Józef Parnas, właśc. Pernes''' (ur. [[14 czerwca]] [[1909]] w [[Przemyśl]]u, zm. [[22 września]] [[1998]] w [[Kąty Wrocławskie|Kątach Wrocławskich]]) – polski [[lekarz weterynarii]], [[nauczyciel akademicki]], działacz komunistyczny, współtwórca [[Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej|Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej]], jego prorektor w latach 1948–1951 oraz p.o. rektora w latach 1950–1951.

== Życiorys ==
Pochodził z rodziny [[Żydzi|żydowskiej]]<ref name=RL/>. Studia wyższe ukończył w [[Akademia Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie|Akademii Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie]] uzyskując 16 czerwca 1933 dyplom lekarza weterynaryjnego<ref name=RL>[[Marcin Kruszyński]], ''Józef Parnas czy Józef Parnes?: przyczynek do biografii'', „[[Rocznik Lubelski]]” tom 38 (2012), s. 84-96</ref>. Po dyplomie podjął pracę lekarza wet. w Łunińcu, powiatowym miasteczku dawnego województwa poleskiego. Pełnił tam obowiązki rejonowego lekarza wet. oraz prowadził prywatną praktykę. W 1937 przyjęty został na stanowisko asystenta w Zakładzie Rozpoznawczym Wydziału Weterynaryjnego Państwowego Instytut Gospodarstwa Wiejskiego (po wojnie przekształconym w [[Państwowy Instytut Weterynaryjny w Puławach]]. Według zachowanych dokumentów, w 1939 przygotowywał się do obrony [[Doktor (stopień naukowy)|doktoratu]], do której ostatecznie nie doszło z uwagi na wybuch wojny<ref name=RL/>. W powojennych relacjach przedstawiał się jako doktor obroniony w latach 30., co zostało jednak zdemaskowane jako kłamstwo w latach 60.<ref name=RL/>.

Z chwilą wybuchu wojny opuścił Puławy i przedostał się do [[Lwów|Lwowa]], gdzie rozpoczął pracę w Zakładzie Mikrobiologii Akademii Medycyny Weterynaryjnej. Nadano mu obywatelstwo sowieckie i był członkiem [[Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego|WKP(b)]]. Należał do [[Związek Patriotów Polskich|Związku Patriotów Polskich]]<ref name=RL/>. Na przełomie 1943 i 1944 był dowódcą polskiej specgrupy partyzanckiego Sztabu [[Armia Czerwona|Armii Czerwonej]] (w stopniu majora). W sierpniu 1944 pojawił się w Lublinie, gdzie w krótkim czasie stał się jednym z organizatorów [[Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej|Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej]], a zwłaszcza jego [[Wydział Medycyny Weterynaryjnej Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie|Wydziału Weterynaryjnego]]<ref name=RL/>. W roku akademickim 1944/1945 pełnił obowiązki dziekana tego Wydziału. Od początku jego powstania był wykładowcą [[mikrobiologia weterynaryjna|mikrobiologii weterynaryjnej]] w ramach Zespołu Mikrobiologii obsługującego kilka wydziałów, kierowanego przez znanego mikrobiologa prof. [[Ludwik Hirszfeld|Ludwika Hirszfelda]]. Uzyskał tytuł profesora nadzwyczajnego UMCS<ref name=RL/>.

W maju 1945 założył w Lublinie czasopismo ''[[Medycyna Weterynaryjna (czasopismo)|Medycyna Weterynaryjna]]'', pełniąc początkowo obowiązki redaktora naczelnego, które z końcem 1945 przekazał prof. [[Alfred Trawiński|Alfredowi Trawińskiemu]]. W 1948 został sekretarzem Komitetu Uczelnianego [[Polska Partia Robotnicza|Polskiej Partii Robotniczej]] przy UMCS, a następnie członkiem Komitetu Uczelnianego [[Polska Zjednoczona Partia Robotnicza|Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej]] na tej uczelni<ref name=RL/>. Był protegowanym [[Jakub Berman|Jakuba Bermana]]. Jako pierwszy opowiedział się publicznie za upaństwowieniem [[Polska Akademia Umiejętności|PAU]]. W latach 1948–1949 oraz 1949-1951 był prorektorem UMCS, a od 1 stycznia 1950 do 31 grudnia 1951 był p.o. rektora Uniwersytetu<ref name=RL/>. Od roku 1945 był organizatorem i kierownikiem Zakładu Higieny Weterynaryjnej w Lublinie. Od 1951 był organizatorem oraz pierwszym dyrektorem [[Instytut Medycyny Wsi im. Witolda Chodźki|Instytutu Medycyny Pracy i Higieny Wsi w Lublinie]].

Od 1 września 1953 przeniósł się na Wydział Lekarski lubelskiej [[Uniwersytet Medyczny w Lublinie|Akademii Medycznej]], gdzie powierzono mu stanowisko kierownika Katedry Mikrobiologii Lekarskiej<ref name=RL/>. Po śmierci Stalina i odejściu Bermana w marcu 1954 Centralna Komisja Kontroli Partyjnej PZPR udzieliła mu nagany „za przemilczanie szczegółów życiorysu”, a w 1964 wyrzucono go z PZPR „za rozkład moralny, obcość ideologiczną i szkodliwą wrogą działalność”. Odwołany został z funkcji uczelnianych. Przyczyną tych represji były ekscesy erotyczne z podległymi pracownicami, a zwłaszcza fakt złożenia donosu do ambasady [[Kanada|Kanady]] na swoją byłą asystentkę, z którą romansował, a która przebywała rzekomo nielegalnie w [[Republika Federalna Niemiec (1949–1990)|RFN]], nie wiedząc, że była ona agentem wywiadu PRL. W okresie [[Marzec 1968|wydarzeń marcowych 1968]] został aresztowany za zdekonspirowanie swojej asystentki (agenta wywiadu) i skazany przez Okręgowy Sąd Wojskowy w Lublinie na karę 5 lat [[Pozbawienie wolności|pozbawienia wolności]]<ref name=RL/>. Przy okazji procesu wyszły na jaw fałszerstwa doktoratu i habilitacji<ref>P. Hübner, ''Zwierciadło nauki. Mała encyklopedia polskiej nauki akademickiej'', Kraków 2013, s. 446–449.</ref>.

Po ułaskawieniu w 1971 otrzymał zgodę na wyjazd do [[Izrael]]a. Wyjechał do [[Dania|Danii]]. Tam w [[Kopenhaga|Kopenhadze]] pracował w Serum-Institute, mającym charakter Instytutu Weterynaryjnego. W 1992 został oficjalnie zrehabilitowany w [[Ambasada RP w Kopenhadze|Ambasadzie Polskiej w Kopenhadze]].

== Odznaczenia i wyróżnienia ==
Otrzymał [[Order Virtuti Militari|Virtuti Militari]] V klasy i [[Krzyż Walecznych]], a także sowieckie [[Order Czerwonej Gwiazdy]], [[Medal „Partyzantowi Wojny Ojczyźnianej”|Medal Partyzancki]] i [[Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945”|Medal Zwycięstwa nad Niemcami]]<ref>{{Cytuj pismo | tytuł = Prof. dr hab. dr h. c. Józef Parnas | czasopismo = Medycyna weterynaryjna | odpowiedzialność = Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1999 | url = https://books.google.dk/books?hl=pl&id=5aqp7fFy88MC&dq=Józef+Parnas+Virtuti+Militari&focus=searchwithinvolume&q=Virtuti+Militari}}</ref><ref>{{Cytuj pismo | tytuł = Bohaterowie walki partyzanckiej o wolną i demokratyczną Polskę | czasopismo = [[Wolna Polska]] | url = http://mbc.cyfrowemazowsze.pl/dlibra/plain-content?id=41742 | wolumin = Nr 13 (54) 16 kwietnia 1944,  | strony = 1}}</ref>. Dwukrotnie odznaczony [[Order Odrodzenia Polski|Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski]]; 23 kwietnia 1946 uchwałą Prezydium Krajowej Rady Narodowej<ref>{{Monitor Polski|1947|52|366}}.</ref>, a 22 lutego 1979 postanowieniem Prezydenta RP na uchodźstwie<ref>{{Cytuj pismo | tytuł = Komunikat o nadaniu Orderu Odrodzenia Polski | czasopismo = [[Dziennik Ustaw|Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej]] | strony = 32 | data = Nr 7 z 31 grudnia 1979 | url = http://eprints.hist.pl/352/1/1979-12-31_nr7.pdf}}</ref>. W 1950 otrzymał [[Doctor honoris causa|doktorat ''honoris causa'']] Akademii Weterynaryjnej w [[Brno|Brnie]]<ref>{{Cytuj pismo | tytuł = Uczony polski doktorem Honoris Causa wyższej uczelni czechosłowackiej | czasopismo = [[Nowiny (dziennik rzeszowski)|Nowiny]] | strony = 5 | data = Nr 163 z 15 czerwca 1950 | url = http://web.archive.org/web/20170113122001/http://www.pbc.rzeszow.pl/dlibra/docmetadata?id=4582}}</ref>. W 1951 został odznaczony [[Krzyż Zasługi|Złotym Krzyżem Zasługi]]<ref>{{Monitor Polski|1951|74|1008}}.</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Parnas, Józef}}
[[Kategoria:Absolwenci Akademii Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie]]
[[Kategoria:Członkowie Związku Patriotów Polskich]]
[[Kategoria:Doktorzy honoris causa]]
[[Kategoria:Dyrektorzy Instytutu Medycyny Wsi im. Witolda Chodźki w Lublinie]]
[[Kategoria:Emigranci marcowi]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Przemyślu]]
[[Kategoria:Ludzie związani z Puławami]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (władze RP na uchodźstwie)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (Polska Ludowa)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (Polska Ludowa)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Medalem „Partyzantowi Wojny Ojczyźnianej”]]
[[Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945”]]
[[Kategoria:Osoby pozbawione członkostwa w Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej]]
[[Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Czerwonej Gwiazdy]]
[[Kategoria:Politycy PPR]]
[[Kategoria:Polscy lekarze weterynarii]]
[[Kategoria:Polscy mikrobiolodzy]]
[[Kategoria:Polscy epizootiolodzy]]
[[Kategoria:Polscy przedstawiciele nauk weterynaryjnych]]
[[Kategoria:Polscy współpracownicy radzieckich władz okupacyjnych 1939–1941]]
[[Kategoria:Polscy Żydzi]]
[[Kategoria:Prorektorzy Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej]]
[[Kategoria:Sekretarze Komitetów Uczelnianych PZPR]]
[[Kategoria:Ułaskawieni przez Radę Państwa (Polska Ludowa)]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1909]]
[[Kategoria:Wykładowcy Uniwersytetu Medycznego w Lublinie]]
[[Kategoria:Wykładowcy Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie]]
[[Kategoria:Zmarli w 1998]]

title: Józef Parnas vel Pernes

Data i miejsce urodzenia: 14 czerwca 1909 · Przemyśl

Data i miejsce śmierci: 22 września 1998 · Kąty Wrocławskie

Uczelnia: Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej · Akademia Medyczna w Lublinie


text:
# Poważny człowiek
Poważny człowiek (ang. A Serious Man) – amerykańsko-brytyjsko-francuska czarna komedia z 2009 roku w reżyserii braci Coen, będąca ich czternastym wspólnym filmem fabularnym. Zdjęcia kręcono w Minnesocie (m.in. w Minneapolis).
Obraz opowiada historię zwykłego człowieka, Amerykanina pochodzenia żydowskiego, który próbuje odnaleźć równowagę i zrozumienie na świecie, luźno oparty na historii biblijnego Hioba. Film spotkał się z bardzo pozytywną oceną krytyków, otrzymał kilkanaście nominacji do najważniejszych nagród sezonu. Film nominowany do Oscara w dwóch kategoriach, m.in. dla najlepszego filmu roku.

## Obsada
- Michael Stuhlbarg jako prof. Lawrence 'Larry' Gopnik
- Richard Kind jako wujek Arthur
- Fred Melamed jako Sy Ableman
- Sari Lennick jako Judith Gopnik
- Aaron Wolff jako Danny Gopnik
- Jessica McManus jako Sarah Gopnik
- Peter Breitmayer jako pan Brandt
- Brent Braunschweig jako Mitch Brandt
- Katherine Borowitz jako Mimi Nudell
- Fyvush Finkel jako Reb Groshkover
- Adam Arkin jako Don Milgram
- Amy Landecker jako pani Samsky

i inni

## Nagrody i nominacje
Oscary 2010
- nominacja: najlepszy film − Joel i Ethan Coenowie
- nominacja: najlepszy scenariusz oryginalny − Joel i Ethan Coenowie

Nagroda BAFTA 2009
- nominacja: najlepszy scenariusz oryginalny − Joel i Ethan Coenowie

Złote Globy 2009
- nominacja: najlepszy aktor w filmie komediowym lub musicalu − Michael Stuhlbarg

Independent Spirit Awards 2009
- najlepsze zdjęcia − Roger Deakins
- nagroda Roberta Altmana
- nominacja: najlepszy reżyser − Joel i Ethan Coenowie

Nagroda Satelita 2009
- najlepszy aktor w filmie komediowym lub musicalu − Michael Stuhlbarg
- nominacja: najlepszy film komediowy lub musical
- nominacja: najlepszy scenariusz oryginalny − Joel i Ethan Coenowie
- nominacja: najlepsze zdjęcia − Roger Deakins

title: Poważny człowiek

wikitext:
{{Film infobox
 |tytuł            = Poważny człowiek
 |oryginalny tytuł = A Serious Man
 |grafika          = A-serious-man.png
 |opis grafiki     =
 |alt grafiki      =
 |gatunek          = [[czarna komedia]]
 |rok produkcji    = [[2009 w filmie|2009]]
 |data premiery    = 3 września 2009
11 czerwca 2010 (Polska)
 |kraj produkcji   = [[Stany Zjednoczone]]
[[Wielka Brytania]]
[[Francja]]
 |język            = [[Język angielski|angielski]]
[[jidysz]]
[[Język hebrajski|hebrajski]]
 |czas trwania     = 106 min
 |reżyseria        = [[Joel i Ethan Coenowie|Joel Coen]]
[[Joel i Ethan Coenowie|Ethan Coen]]
 |scenariusz       = Joel Coen
Ethan Coen
 |główne role      = [[Michael Stuhlbarg]]
[[Richard Kind]]
Fred Melamed
 |muzyka           = [[Carter Burwell]]
 |zdjęcia          = [[Roger Deakins]]
 |scenografia      = Nancy Haigh
Deborah Jensen
Jess Gonchor
 |kostiumy         = Mary Zophres
 |montaż           = Joel Coen
Ethan Coen
 |produkcja        = Joel Coen
Ethan Coen
 |wytwórnia        = [[Focus Features]]
Studio Canal
[[Relativity Media]]
[[Mike Zoss Productions]]
[[Working Title Films]]
 |dystrybucja      = [[Focus Features]]
 |budżet           = 7 mln dolarów (szacowany)
 |przychody brutto =
 |poprzednik       =
 |kontynuacja      =
 |nagrody          =
 |commons          = Category:A Serious Man
 |wikicytaty       =
 |www              =
}}
'''Poważny człowiek''' ([[język angielski|ang.]] ''A Serious Man'') – [[Stany Zjednoczone|amerykańsko]]-[[Wielka Brytania|brytyjsko]]-[[Francja|francuska]] [[czarna komedia]] z [[2009 w filmie|2009]] roku w reżyserii [[Joel i Ethan Coenowie|braci Coen]], będąca ich czternastym wspólnym filmem fabularnym. Zdjęcia kręcono w [[Minnesota|Minnesocie]] (m.in. w [[Minneapolis]])<ref>{{cytuj stronę|url=https://www.focusfeatures.com/article/a_serious_man_production_notes|tytuł=A Serious Man Production Notes|data=14.08.2009|opublikowany=[[Focus Features]]|język=en|data dostępu=2024-04-01}}</ref>.

Obraz opowiada historię zwykłego człowieka, Amerykanina pochodzenia żydowskiego, który próbuje odnaleźć równowagę i zrozumienie na świecie, luźno oparty na historii [[Hiob (postać biblijna)|biblijnego Hioba]]. Film spotkał się z bardzo pozytywną oceną krytyków, otrzymał kilkanaście nominacji do najważniejszych nagród sezonu. Film nominowany do [[Nagroda Akademii Filmowej|Oscara]] w dwóch kategoriach, m.in. dla [[Oscar za najlepszy film|najlepszego filmu roku]].

== Obsada ==
* [[Michael Stuhlbarg]] jako prof. Lawrence 'Larry' Gopnik
* [[Richard Kind]] jako wujek Arthur
* [[Fred Melamed]] jako Sy Ableman
* [[Sari Lennick]] jako Judith Gopnik
* [[Aaron Wolff]] jako Danny Gopnik
* [[Jessica McManus]] jako Sarah Gopnik
* [[Peter Breitmayer]] jako pan Brandt
* [[Brent Braunschweig]] jako Mitch Brandt
* [[Katherine Borowitz]] jako Mimi Nudell
* [[Fyvush Finkel]] jako Reb Groshkover
* [[Adam Arkin]] jako Don Milgram
* [[Amy Landecker]] jako pani Samsky
i inni

== Nagrody i nominacje ==
; [[82. ceremonia wręczenia Oscarów|Oscary 2010]]
* nominacja: [[Oscar za najlepszy film|najlepszy film]] − [[Joel i Ethan Coenowie]]
* nominacja: [[Oscar za najlepszy scenariusz oryginalny|najlepszy scenariusz oryginalny]] − [[Joel i Ethan Coenowie]]

; [[63. ceremonia wręczenia nagród Brytyjskiej Akademii Filmowej|Nagroda BAFTA 2009]]
* nominacja: najlepszy scenariusz oryginalny − [[Joel i Ethan Coenowie]]

; [[67. ceremonia wręczenia Złotych Globów|Złote Globy 2009]]
* nominacja: [[Złoty Glob dla najlepszego aktora w filmie komediowym lub musicalu|najlepszy aktor w filmie komediowym lub musicalu]] − Michael Stuhlbarg

; [[24. ceremonia wręczenia Independent Spirit Awards|Independent Spirit Awards 2009]]
* najlepsze zdjęcia − [[Roger Deakins]]
* nagroda Roberta Altmana
* nominacja: najlepszy reżyser − [[Joel i Ethan Coenowie]]

; [[14. ceremonia wręczenia Satelitów|Nagroda Satelita 2009]]
* najlepszy aktor w filmie komediowym lub musicalu − Michael Stuhlbarg
* nominacja: najlepszy film komediowy lub musical
* nominacja: najlepszy scenariusz oryginalny − [[Joel i Ethan Coenowie]]
* nominacja: najlepsze zdjęcia − [[Roger Deakins]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{IMDb|tytuł|1019452|Poważny człowiek}}
* {{Filmweb|tytuł|489730|Poważny człowiek}}
* {{Cytuj stronę | url = http://filminfocus.com/focusfeatures/film/a_serious_man/ | tytuł = Oficjalna strona filmu | opublikowany = filminfocus.com | archiwum = https://web.archive.org/web/20100522080305/http://filminfocus.com/focusfeatures/film/a_serious_man/ | zarchiwizowano = 2010-05-22}}

{{Joel i Ethan Coen}}
{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Amerykańskie czarne komedie]]
[[Kategoria:Amerykańskie filmy z 2009 roku]]
[[Kategoria:Brytyjskie filmy z 2009 roku]]
[[Kategoria:Francuskie filmy z 2009 roku]]
[[Kategoria:Filmy kręcone w Minneapolis]]
[[Kategoria:Filmy o tematyce żydowskiej]]
[[Kategoria:Filmy w reżyserii braci Coen]]
[[Kategoria:Filmy wytwórni Focus Features]]
[[Kategoria:Filmy wytwórni Relativity Media]]
[[Kategoria:Filmy wytwórni Working Title Films]]
[[Kategoria:Filmy zrealizowane w koprodukcji międzynarodowej]]

title: Poważny człowiekA Serious Man

Gatunek: czarna komedia

Data premiery: 3 września 2009 · 11 czerwca 2010 (Polska)

Kraj produkcji: Stany Zjednoczone · Wielka Brytania · Francja

Język: angielski · jidysz · hebrajski

Czas trwania: 106 min

Reżyseria: Joel Coen · Ethan Coen

Scenariusz: Joel Coen · Ethan Coen

Główne role: Michael Stuhlbarg · Richard Kind · Fred Melamed

Muzyka: Carter Burwell

Zdjęcia: Roger Deakins

Scenografia: Nancy Haigh · Deborah Jensen · Jess Gonchor

Kostiumy: Mary Zophres

Montaż: Joel Coen · Ethan Coen

Produkcja: Joel Coen · Ethan Coen

Wytwórnia: Focus Features · Studio Canal · Relativity Media · Mike Zoss Productions · Working Title Films

Dystrybucja: Focus Features

Budżet: 7 mln dolarów (szacowany)


text:
# Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego – organizacja zrzeszająca osoby zainteresowane krzewieniem języka polskiego, badaniem zjawisk w polszczyźnie oraz pracami naukowymi nad językiem. Powstało w 1920 w Krakowie. Tam też mieści się jego siedziba. Posiada oddziały w miastach wojewódzkich. Od 1921 wydaje powstałe w 1913 czasopismo „Język Polski”.

## Historia
Założone zostało w 1920 w Krakowie przez trzech językoznawców: Jana Rozwadowskiego, Jana Łosia i Kazimierza Nitscha. Działalność określona statutem miała polegać m.in. na sprawowaniu pieczy nad kulturą języka, wydawaniu periodyku poświęconego polszczyźnie oraz propagować wiedzę o języku polskim za granicą. Towarzystwo prowadziło kursy dla nauczycieli, a także prowadziło działalność wydawniczą. W latach 1935–1937 TMJP brało udział w pracach Komitetu Ortograficznego. Do Towarzystwa zapisał się ówczesny student krakowskiej polonistyki Karol Wojtyła. Działalność została zawieszona na okres wojny. Po wojnie towarzystwo reaktywowano, a w 1946 liczba jego członków wynosiła 550. Pierwszym po wojnie prezesem został Kazimierz Nitsch, a w skład zarządu weszli Tadeusz Lehr-Spławiński Zenon Klemensiewicz, Franciszek Sławski, Witold Doroszewski, Tadeusz Estreicher, Mieczysław Małecki, Witold Taszycki i Henryk Ułaszyn. W 2017 w skład Prezydium Zarządu Głównego wchodzą prof. dr hab. Bogusław Dunaj (przewodniczący), prof. dr hab. Piotr Żmigrodzki (wiceprzewodniczący), dr hab. Kazimierz Sikora (skarbnik), mgr Szymon Seweryn (zastępca skarbnika), dr Jakub Bobrowski (sekretarz) i dr Monika Biesaga (zastępca sekretarza). We władzach zasiadają także dr Ewa Biłas-Pleszak, prof. dr hab. Maciej Mączyński, dr hab. Ewa Młynarczyk, prof. UP, prof. dr hab. Renata Przybylska, dr hab. Alicja Pstyga, prof. UG i prof. dr hab. Małgorzata Święcicka. W Towarzystwie działał również prof. dr hab. Walery Pisarek.
TMJP jest organizacją pożytku publicznego.

title: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego

wikitext:
'''Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego''' – organizacja zrzeszająca osoby zainteresowane krzewieniem [[język polski|języka polskiego]], badaniem zjawisk w polszczyźnie oraz pracami naukowymi nad językiem. Powstało w 1920 w [[Kraków|Krakowie]]. Tam też mieści się jego siedziba<ref name=tmjp>{{cytuj stronę |url = http://www.ksiazka.net.pl/libroskop/wydawnictwo/Towarzystwo_Milosnikow_Jezyka_Polskiego-180| tytuł = Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego| autor =|opublikowany = |data = |język = |data dostępu = 2011-11-02}}</ref>. Posiada oddziały w miastach wojewódzkich. Od 1921 wydaje powstałe w 1913 czasopismo „[[Język Polski]]”<ref>{{cytuj stronę |url = http://jezyk-polski.pl/pl/historia/| tytuł = Język Polski – historia czasopisma| autor =|opublikowany = |data = |język = |data dostępu = 2011-11-02}}</ref>.

== Historia ==
Założone zostało w 1920 w Krakowie przez trzech językoznawców: [[Jan Michał Rozwadowski|Jana Rozwadowskiego]], [[Jan Łoś|Jana Łosia]] i [[Kazimierz Nitsch|Kazimierza Nitscha]]<ref name=tmjp />. Działalność określona statutem miała polegać m.in. na sprawowaniu pieczy nad kulturą języka, wydawaniu periodyku poświęconego polszczyźnie oraz propagować wiedzę o języku polskim za granicą. Towarzystwo prowadziło kursy dla nauczycieli, a także prowadziło działalność wydawniczą. W latach 1935–1937 TMJP brało udział w pracach Komitetu Ortograficznego. Do Towarzystwa zapisał się ówczesny student krakowskiej polonistyki [[Jan Paweł II|Karol Wojtyła]]<ref name="jp2doc.pl">{{Cytuj stronę |url = http://jp2doc.pl/korzenie-artystyczne-karola-wojtyly/ |tytuł = Korzenie artystyczne Karola Wojtyły |opublikowany = jp2doc.pl |język = pl |data dostępu = 2017-06-30}}</ref>. Działalność została zawieszona na okres [[II wojna światowa|wojny]]. Po wojnie towarzystwo reaktywowano, a w 1946 liczba jego członków wynosiła 550<ref name=tmjp />. Pierwszym po wojnie prezesem został [[Kazimierz Nitsch]], a w skład zarządu weszli [[Tadeusz Lehr-Spławiński]] [[Zenon Klemensiewicz]], [[Franciszek Sławski]], [[Witold Doroszewski]], [[Tadeusz Estreicher]], [[Mieczysław Małecki]], [[Witold Taszycki]] i [[Henryk Ułaszyn]]. W 2017 w skład Prezydium Zarządu Głównego wchodzą prof. dr hab. [[Bogusław Dunaj]] (przewodniczący), prof. dr hab. [[Piotr Żmigrodzki]] (wiceprzewodniczący), dr hab. Kazimierz Sikora (skarbnik), mgr Szymon Seweryn (zastępca skarbnika), dr Jakub Bobrowski (sekretarz) i dr Monika Biesaga (zastępca sekretarza)<ref name="tmjp.pl">{{Cytuj stronę |url = http://www.tmjp.pl/o-nas/wladze |tytuł = Zarząd Główny Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego |opublikowany = tmjp.pl |język = pl |data dostępu = 2017-06-30}}</ref>. We władzach zasiadają także dr Ewa Biłas-Pleszak, prof. dr hab. [[Maciej Mączyński]], dr hab. [[Ewa Młynarczyk]], prof. UP, prof. dr hab. [[Renata Przybylska]], dr hab. Alicja Pstyga, prof. UG i prof. dr hab. Małgorzata Święcicka{{r|tmjp.pl}}. W Towarzystwie działał również prof. dr hab. [[Walery Pisarek]].

TMJP jest organizacją pożytku publicznego<ref name="opp.aid.pl">{{Cytuj stronę |url = http://www.opp.aid.pl/opp2085,towarzystwo_milosnikow_jezyka_polskiego_krakow_malopolskie.html#.WVatt1FpyHs |tytuł = Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego |opublikowany = opp.aid.pl |język = pl |data dostępu = 2017-06-30}}</ref>.

== Zobacz też ==
* [[Rada Języka Polskiego]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://tmjp.pl Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego] strona główna stowarzyszenia

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego| ]]
[[Kategoria:Organizacje naukowe w Polsce]]


text:
# Józef Żywiec
Józef Żywiec (ur. 21 stycznia 1953 w Cycowie, zm. 18 lipca 2003 w Górze Puławskiej) – polski polityk, działacz związkowy, rolnik, przedsiębiorca, samorządowiec, poseł na Sejm IV kadencji.

## Życiorys
Miał wykształcenie podstawowe. Prowadził hodowlane gospodarstwo rolne o powierzchni 60 ha w miejscowości Podgłębokie, a także lokalną sieć sklepów oraz masarnię. Następnie był rencistą. Zasiadał też w Radzie Społecznej przy Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Od 1990 do 1994 przewodniczył radzie gminy Cyców.
Należał do Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”. W 1991 był współzałożycielem Związku Zawodowego Rolnictwa „Samoobrona” oraz partii Przymierze Samoobrona (następnie pn. Samoobrona Rzeczpospolitej Polskiej). Do śmierci przewodniczył zarządowi województwa lubelskiego obydwu organizacji. Pełnił także funkcję wiceprzewodniczącego związku zawodowego.
W wyborach parlamentarnych w 2001 z listy tego ugrupowania, otrzymując 16 733 głosy, został wybrany na posła w okręgu lubelskim. Zasiadał w Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz w Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej.
18 lipca 2003 zginął w wypadku samochodowym, prowadząc swojego Volkswagena Passata w stanie nietrzeźwości. Ustalenia prokuratora w tym zakresie kwestionowała jego żona.
Pochowany na cmentarzu w Cycowie.

## Życie prywatne
Był żonaty z Danutą, również działaczką Samoobrony RP. Miał czworo dzieci.

title: Józef Żywiec

wikitext:
{{Polityk infobox
 |polityk = Józef Żywiec
 |grafika =
 |data urodzenia = 21 stycznia 1953
 |miejsce urodzenia = [[Cyców]]
 |data śmierci = 18 lipca 2003
 |miejsce śmierci = [[Góra Puławska]]
 |funkcja = [[Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej IV kadencji (2001–2005)|Poseł IV kadencji Sejmu]]
 |partia = [[Samoobrona Rzeczpospolitej Polskiej|Samoobrona<br />Rzeczpospolitej Polskiej]]
 |od = 19 października 2001
 |do = 18 lipca 2003
 |quote = Józef Żywiec
}}
'''Józef Żywiec''' (ur. [[21 stycznia]] [[1953]] w [[Cyców|Cycowie]], zm. [[18 lipca]] [[2003]] w [[Góra Puławska|Górze Puławskiej]]) – [[Polska|polski]] [[polityk]], [[Związek zawodowy|działacz związkowy]], [[rolnik]], [[przedsiębiorca]], [[Samorząd terytorialny|samorządowiec]], poseł na [[Sejm Rzeczypospolitej Polskiej|Sejm]] [[Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej IV kadencji (2001–2005)|IV kadencji]].

== Życiorys ==
Miał [[wykształcenie podstawowe]]. Prowadził hodowlane [[gospodarstwo rolne]]<ref>{{Cytuj stronę|url=https://www.dziennikwschodni.pl/lublin/posel-jozef-zywiec-roztrzaskal-sie-w-aucie,n,1000029351.html|tytuł=Poseł Józef Żywiec roztrzaskał się w aucie|opublikowany=dziennikwschodni.pl|data=21 lipca 2003|autor=Krzysztof Załuski, Jacek Śnieżek|data dostępu=2024-02-09}}</ref> o powierzchni 60 ha w miejscowości [[Podgłębokie]], a także lokalną sieć sklepów oraz masarnię. Następnie był rencistą<ref>{{Cytuj stronę|url=https://archive.is/20160105021747/http://polska.newsweek.pl/pudrowanie-radykalow,29060,1,1.html|tytuł=Pudrowanie radykałów|opublikowany=newsweek.pl|data=1 października 2001|data dostępu=2024-02-09}}</ref>. Zasiadał też w Radzie Społecznej przy [[Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego|Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego]]. Od 1990 do 1994 przewodniczył radzie [[Cyców (gmina)|gminy Cyców]].

Należał do [[Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność”|Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”]]<ref>{{Cytuj stronę|url=https://www.dziennikwschodni.pl/lublin/mocny-glowa-i-cialem,n,1000028152.html|tytuł=Mocny głową i ciałem|opublikowany=dziennikwschodni.pl|data=9 maja 2003|data dostępu=2024-02-09|autor=Katarzyna Lewandowska}}</ref>. W 1991 był współzałożycielem [[Związek Zawodowy Rolnictwa „Samoobrona”|Związku Zawodowego Rolnictwa „Samoobrona”]] oraz partii [[Samoobrona Rzeczpospolitej Polskiej|Przymierze Samoobrona]] (następnie pn. Samoobrona Rzeczpospolitej Polskiej). Do śmierci przewodniczył zarządowi [[Województwo lubelskie|województwa lubelskiego]] obydwu organizacji<ref>{{Cytuj stronę|url=https://www.dziennikwschodni.pl/lublin/zywiec-szefem-samoobrony,n,1000028066.html|tytuł=Żywiec szefem Samoobrony|opublikowany=dziennikwschodni.pl|data=5 maja 2003|data dostępu=2024-02-09}}</ref>. Pełnił także funkcję wiceprzewodniczącego związku zawodowego.

W [[Wybory parlamentarne w Polsce w 2001 roku|wyborach parlamentarnych w 2001]] z listy tego ugrupowania, otrzymując 16 733 głosy<ref>{{Cytuj stronę|url=https://wybory2001.pkw.gov.pl/060000/SSSS06/sjg2_k21o.html |tytuł=Serwis PKW – Wybory 2001|data dostępu=2024-02-09}}</ref>, został wybrany na posła w [[Okręg wyborczy nr 6 do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej|okręgu lubelskim]]. Zasiadał w [[Komisja Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Sejm)|Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi]] oraz w [[Komisja Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej|Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej]].

18 lipca 2003 zginął w wypadku samochodowym, prowadząc swojego [[Volkswagen]]a Passata w [[Nietrzeźwość|stanie nietrzeźwości]]<ref>''Jechał pijany i zginął'', „Kurier Lubelski” z 23 lipca 2003.</ref>. Ustalenia prokuratora w tym zakresie kwestionowała jego żona<ref name="dw" />.

Pochowany na cmentarzu w Cycowie<ref>{{Cytuj stronę|url=https://web.archive.org/web/20210428102905/https://cycow.artlookgallery.com/grobonet/start.php?id=detale&idg=2704&inni=0|tytuł=Informacje w serwisie Grobonet|data dostępu=2024-02-09}}</ref>.

== Życie prywatne ==
Był żonaty z Danutą<ref name="dw">{{Cytuj stronę|url=https://www.dziennikwschodni.pl/lublin/jak-zginal-jozef-zywiec,n,1000046583.html|autor=Katarzyna Pasieczna|tytuł=Jak zginął Józef Żywiec|opublikowany=dziennikwschodni.pl|data=26 czerwca 2006|data dostępu=2024-02-09}}</ref>, również działaczką Samoobrony RP. Miał czworo dzieci.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj stronę|url=https://orka.sejm.gov.pl/ArchAll2.nsf/4RP/460 |tytuł=Strona sejmowa posła IV kadencji|data dostępu=2024-02-09}}

{{SORTUJ:Żywiec, Józef}}
[[Kategoria:Członkowie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”]]
[[Kategoria:Polskie ofiary wypadków drogowych]]
[[Kategoria:Politycy Samoobrony]]
[[Kategoria:Polscy radni rad gmin]]
[[Kategoria:Polscy rolnicy]]
[[Kategoria:Posłowie z okręgu Lublin]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1953]]
[[Kategoria:Zmarli w 2003]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Cycowie]]

title: Józef Żywiec

Data i miejsce urodzenia: 21 stycznia 1953 · Cyców

Data i miejsce śmierci: 18 lipca 2003 · Góra Puławska

Okres: od 19 października 2001 · do 18 lipca 2003

Przynależność polityczna: Samoobrona · Rzeczpospolitej Polskiej


text:
# Archidiecezja Pelotas
Archidiecezja Pelotas (łac. Archidioecesis Pelotensis) – archidiecezja Kościoła rzymskokatolickiego w Brazylii. Należy do metropolii Pelotas wchodzi w skład regionu kościelnego Sul III. Została erygowana przez papieża Piusa X bullą Praedecessorum Nostrorum w dniu 15 sierpnia 1910.
13 kwietnia 2011 papież Benedykt XVI utworzył metropolię Pelotas podnosząc diecezję do rangi archidiecezji.

title: Archidiecezja Pelotas

wikitext:
{{Administratura kościelna infobox
 |nazwa                          = Archidiecezja Pelotas
 |nazwa oryginalna               =
 |typ administratury             = Diecezja
 |grafika                        = Pelotas - Cathédrale.JPG
 |opis grafiki                   = archikatedra w Pelotas
 |alt grafiki                    =
 |państwo                        = BRA
 |miejscowość                    = [[Pelotas]]
 |adres                          =
 |data powołania                 = 15 sierpnia 1910
 |data zamknięcia                =
 |wyznanie                       = [[katolicyzm]]
 |kościół                        = [[Kościół łaciński]]
 |nadrzędna administratura typ   = [[Metropolia (religia)|metropolia]]
 |nadrzędna administratura nazwa = [[Metropolia Pelotas|Pelotas]]
 |obiekt sakralny typ            = katedra
 |obiekt sakralny nazwa          =
 |administrator                  = [[Jacinto Bergmann]]
 |administrator pomocniczy       =
 |administrator senior           = [[Jayme Henrique Chemello]]
 |rok danych statystycznych      = 2004
 |procent wiernych               = 57,9%
 |liczba wiernych                = 315 000
 |liczba kapłanów diecezjalnych  = 35
 |liczba kapłanów zakonnych      = 14
 |liczba kapłanów                = 49
 |liczba osób zakonnych          =
 |liczba diecezji                =
 |liczba dekanatów               =
 |liczba parafii                 = 25
 |liczba klasztorów              =
 |powierzchnia                   =
 |mapa                           =
 |opis mapy                      =
 |alt mapy                       =
 |kod mapy                       = Rio Grande do Sul
 |współrzędne                    = 31°45'49.6"S 52°20'19.0"W
 |opis miejsca                   = Archikatedra św. Franciszka z Paoli w Pelotas
 |commons                        =
 |www                            = https://www.arquidiocesedepelotas.org/
}}
'''Archidiecezja Pelotas''' ([[Łacina|łac.]] ''Archidioecesis Pelotensis'') – [[archidiecezja]] [[Kościół łaciński|Kościoła rzymskokatolickiego]] w [[Brazylia|Brazylii]]. Należy do [[Metropolia Pelotas|metropolii Pelotas]] wchodzi w skład [[Region kościelny|regionu kościelnego]] Sul III. Została erygowana przez papieża [[Pius X|Piusa X]] bullą ''Praedecessorum Nostrorum'' w dniu 15 sierpnia 1910.

13 kwietnia 2011 papież [[Benedykt XVI]] utworzył metropolię Pelotas podnosząc diecezję do rangi archidiecezji.

== Bibliografia ==
* {{catholic-hierarchy |typ = diecezja |id = dpelo |tytuł = Archidiecezja Pelotas |data dostępu = 2015-01-14}}

[[Kategoria:Diecezje rzymskokatolickie w Brazylii|Pelotas]]
[[Kategoria:Religia w Pelotas]]

title: Archidiecezja Pelotas

Państwo: Brazylia

Siedziba: Pelotas

Data powołania: 15 sierpnia 1910

Wyznanie: katolicyzm

Kościół: Kościół łaciński

metropolia: Pelotas

Biskup diecezjalny: Jacinto Bergmann

Biskup senior: Jayme Henrique Chemello