text:
# Papieskie Dzieła Misyjne
Papieskie Dzieła Misyjne (PDM) – Papieskie Dzieło Rozkrzewiania Wiary (PDRW), Papieskie Dzieło św. Piotra Apostoła (PDPA), Papieskie Dzieło Misyjne Dzieci (PDMD) oraz Papieska Unia Misyjna (PUM) – zostały założone w XIX i XX wieku i miały za cel budzenie świadomości misyjnej wśród wiernych Kościoła katolickiego: dorosłych, młodzieży, dzieci oraz duchowieństwa diecezjalnego i zakonnego.
Gdy stały się Dziełami o zasięgu międzynarodowym zostały uznane za papieskie. Trzy pierwsze – Dzieło Rozkrzewiania Wiary, Dzieło św. Piotra Apostoła, Dzieło Misyjne Dzieci – zyskały charakter papieski dnia 3 maja 1922 r. na mocy motu proprio Romanorum Pontificum papieża Piusa XI, natomiast Unia Misyjna Duchowieństwa dnia 28 października 1956 r. na mocy dekretu papieża Piusa XII.
Papieskie Dzieła Misyjne są zatem narzędziem ewangelizacji pozostającym do dyspozycji Papieża.
PDM podlegają Kongregacji Ewangelizacji Narodów. Do Rady Wyższej PDM należą sekretarze generalni Dzieł, prowadzący sekretariaty generalne w Rzymie. W poszczególnych krajach istnieją struktury krajowe Dzieł. W Polsce jest to Dyrekcja Krajowa PDM, Sekretariaty Krajowe Dzieł i dyrektorzy diecezjalni PDM.

## Poszczególne Papieskie Dzieła Misyjne
Papieskie Dzieło Rozkrzewiania Wiary (PDRW) jest jednym z czterech Papieskich Dzieł Misyjnych. Jego zadaniem jest wspieranie działalności misyjnej w Kościele katolickim na całym świecie. Działając  na wszystkich kontynentach, w ponad 150 krajach świata, budzi świadomość misyjną i odpowiedzialność za misyjne dzieło Kościoła wśród wszystkich jego członków. Głównymi celami PDRW są: kształtowanie odpowiedzialności za misje, duchowa i materialna pomoc misjom, informowanie o wielorakich potrzebach misji, kształtowanie animatorów i współpracowników misji.
Papieskie Dzieło św. Piotra Apostoła (PDPA) powstało w Caen we Francji w 1889 r. z inicjatywy Jeanne Bigard (1859-1934) i jej matki Stefanii Cottin. Jego zadaniami są: pomoc  w kształceniu i formacji seminarzystów oraz kandydatów do życia zakonnego w krajach misyjnych, pomoc w budowie i wyposażaniu seminariów oraz domów formacyjnych na misjach, budzenie odpowiedzialności za misje i troska o powołania w krajach misyjnych.
Papieskie Dzieło Misyjne Dzieci (PDMD) to stowarzyszenie uwrażliwiające polskie dzieci w wieku szkolnym na potrzeby swoich rówieśników na całym świecie.
Pod skrzydłami PDMD mali chrześcijanie na miarę swych możliwości, wciąż spieszą z pomocą potrzebującym rówieśnikom w krajach misyjnych. Wspierają je swoimi codziennymi modlitwami, a także ofiarami materialnymi.
W roku 1843 francuski biskup Karol de Forbin-Janson, poruszony tragicznym losem małych Chińczyków, powołał do istnienia Dzieło Świętego Dziecięctwa. Za patrona nowego Dzieła obrał Dzieciątko Jezus.
Papieska Unia Misyjna (PUM) założona została przez bł. Pawła Mannę (1872-1952), włoskiego misjonarza w 1916 r. Ma na celu informację i formację misyjną kapłanów, członków instytutów zakonnych, stowarzyszeń życia wspólnego i instytutów świeckich, kandydatów do kapłaństwa i do życia poświęconego Bogu, jak również innych osób pełniących w Kościele posługę pastoralną. (por. Statuty PDM, rozdz.II, 23).

title: Papieskie Dzieła Misyjne

wikitext:
[[Plik:Katolicka Agencja Informacyjna w Warszawie Skwer kard. Stefana Wyszyńskiego 9.JPG|thumb|Budynek na skwerze kard. Stefana Wyszyńskiego 9 w [[Warszawa|Warszawie]], w którym m.in. znajduje się siedziba Papieskich Dzieł Misyjnych]]
'''Papieskie Dzieła Misyjne''' (PDM) – [[Papieskie Dzieło Rozkrzewiania Wiary]] (PDRW), [[Papieskie Dzieło św. Piotra Apostoła]] (PDPA), [[Papieskie Dzieło Misyjne Dzieci]] (PDMD) oraz [[Papieska Unia Misyjna]] (PUM) – zostały założone w XIX i XX wieku i miały za cel budzenie świadomości misyjnej wśród wiernych [[Kościół katolicki|Kościoła katolickiego]]: dorosłych, młodzieży, dzieci oraz duchowieństwa diecezjalnego i zakonnego.

Gdy stały się Dziełami o zasięgu międzynarodowym zostały uznane za papieskie. Trzy pierwsze – Dzieło Rozkrzewiania Wiary, Dzieło św. Piotra Apostoła, Dzieło Misyjne Dzieci – zyskały charakter papieski dnia 3 maja 1922 r. na mocy motu proprio ''Romanorum Pontificum'' papieża [[Pius XI|Piusa XI]], natomiast Unia Misyjna Duchowieństwa dnia 28 października 1956 r. na mocy dekretu papieża Piusa XII.
Papieskie Dzieła Misyjne są zatem narzędziem ewangelizacji pozostającym do dyspozycji Papieża.

PDM podlegają [[Kongregacja Ewangelizacji Narodów|Kongregacji Ewangelizacji Narodów]]. Do Rady Wyższej PDM należą sekretarze generalni Dzieł, prowadzący sekretariaty generalne w Rzymie. W poszczególnych krajach istnieją struktury krajowe Dzieł. W Polsce jest to Dyrekcja Krajowa PDM, Sekretariaty Krajowe Dzieł i dyrektorzy diecezjalni PDM.

== Poszczególne Papieskie Dzieła Misyjne ==

'''[[Papieskie Dzieło Rozkrzewiania Wiary]]''' (PDRW) jest jednym z czterech Papieskich Dzieł Misyjnych. Jego zadaniem jest wspieranie działalności misyjnej w Kościele katolickim na całym świecie. Działając  na wszystkich kontynentach, w ponad 150 krajach świata, budzi świadomość misyjną i odpowiedzialność za misyjne dzieło Kościoła wśród wszystkich jego członków. Głównymi celami PDRW są: kształtowanie odpowiedzialności za misje, duchowa i materialna pomoc misjom, informowanie o wielorakich potrzebach misji, kształtowanie animatorów i współpracowników misji.

'''[[Papieskie Dzieło św. Piotra Apostoła]]''' (PDPA) powstało w Caen we [[Francja|Francji]] w 1889 r. z inicjatywy Jeanne Bigard (1859-1934) i jej matki Stefanii Cottin. Jego zadaniami są: pomoc  w kształceniu i formacji seminarzystów oraz kandydatów do życia zakonnego w krajach misyjnych, pomoc w budowie i wyposażaniu seminariów oraz domów formacyjnych na misjach, budzenie odpowiedzialności za misje i troska o powołania w krajach misyjnych.

'''[[Papieskie Dzieło Misyjne Dzieci]]''' (PDMD) to stowarzyszenie uwrażliwiające polskie dzieci w wieku szkolnym na potrzeby swoich rówieśników na całym świecie.
Pod skrzydłami PDMD mali chrześcijanie na miarę swych możliwości, wciąż spieszą z pomocą potrzebującym rówieśnikom w krajach misyjnych. Wspierają je swoimi codziennymi modlitwami, a także ofiarami materialnymi.
W roku 1843 francuski biskup Karol de Forbin-Janson, poruszony tragicznym losem małych Chińczyków, powołał do istnienia Dzieło Świętego Dziecięctwa. Za patrona nowego Dzieła obrał Dzieciątko [[Jezus Chrystus|Jezus]].

'''[[Papieska Unia Misyjna]]''' (PUM) założona została przez bł. Pawła Mannę (1872-1952), włoskiego misjonarza w 1916 r. Ma na celu informację i formację misyjną kapłanów, członków instytutów zakonnych, stowarzyszeń życia wspólnego i instytutów świeckich, kandydatów do kapłaństwa i do życia poświęconego Bogu, jak również innych osób pełniących w Kościele posługę pastoralną. (por. ''Statuty PDM'', rozdz.II, 23).

== Bibliografia ==
* Statut Papieskich Dzieł Misyjnych - [http://www.missio.org.pl/pontyfikat/index.php?f01=2x28xxxxxxxxxxx&idss=2972461s7926 zob. na stronie głównej PDM]

== Linki zewnętrzne ==
*[http://www.missio.org.pl/pontyfikat/ Papieskie Dzieła Misyjne]
*[http://www.pdrw.missio.org.pl/ Papieskie Dzieło Rozkrzewiania Wiary]
*[https://missio.org.pl/papieskie-dzielo-sw-piotra-apostola/ Papieskie Dzieło św. Piotra Apostoła]
*{{Cytuj stronę | url = http://www.missio.org.pl/dzieciom-misji/ | tytuł = Papieskie Dzieło Misyjne Dzieci | opublikowany = missio.org.pl | archiwum = https://web.archive.org/web/20130305100433/http://www.missio.org.pl/dzieciom-misji/ | zarchiwizowano = 2013-03-05}}
*[http://www.pum.missio.org.pl/ Papieska Unia Misyjna]
*[http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cevang/p_missionary_works/index.htm PDM - na oficjalnej stronie Stolicy Apostolskiej]
*[http://www.ppoomm.va/index.php?m=1c Sekretariaty Międzynarodowe PDM]

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Organizacje katolickie]]


text:
# Witold Dederko
Witold Dederko (ur. 26 marca 1906 w Siedlcach, zm. 10 września 1988 w Warszawie) – polski fotoreporter, pedagog i aktor filmowy.

## Życiorys
Syn Mariana, artysty fotografika, który opracował technikę fotonitu, i Janiny Rozalii z Sakowiczów, pierwszej przewodniczącej Koła Polek w Białymstoku (1918–1919). Był wnukiem Sotera Dederki (1842–1900), powstańca styczniowego i zesłańca. W latach 20. XX wieku związany z Polskim Towarzystwem Miłośników Fotografii. Pracował w rodzinnym studio, od 1929 na stanowisku kierownika reportażu w Polskiej Agencji Telegraficznej. Od 1931 był członkiem Fotoklubu Polskiego, w latach 1938–1939 członkiem Fotoklubu Warszawskiego. Od 1935 był kierownikiem laboratorium i przedstawicielem firmy Kodak w Warszawie. Pracował również na wydziale fotografii lotniczej w Wyższej Szkole Lotniczej. Założył Grupę Zieloni, Grupę Przedszkole i Eksperymentalny Ośrodek Szkoleniowy Fotografii Artystycznej EOS.
Po II wojnie światowej poświęcił się pracy artystycznej oraz dydaktycznej jako wykładowca fotografii w warszawskim Technikum Fotograficznym, Państwowej Wyższej Szkole Filmowej i Państwowej Wyższej Szkole Filmowej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi. Prowadził rubrykę Gawędy o kompozycji na łamach miesięcznika „Fotografia”. Autor 12 książek z dziedzin fotografii.
Od 1947 był członkiem założycielem ZPAF, od 1956 członkiem Zarządu Polskiego Towarzystwa Fotograficznego.
Zmarł w Warszawie, pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera A17-7-7).
Jego syn Szymon Dederko (ur. 1958) jest fotografikiem.

## Twórczość
- Łopatą do głowy czyli Rozmowy Tadeusza Pstrykowicza z jego wujem profesorem Panchrockim – 1958.
- Elementy kompozycji fotograficznej – 1960 (w roku 2017 uaktualniona wersja pod tytułem O kompozycji w fotografii – ISBN 978-83-924694-6-9).
- Oświetlenie w fotografii – 1963, 1970, 1972 (uaktualniona wersja ukazała się pod tytułem Światło i cień w fotografii w latach 2006, 2008 i 2017)[12][13].
- O fotografowaniu prawie wszystko: poradnik instruktora (wydawnictwo dwutomowe; wspólnie z Andrzejem Pytlińskim) – 1968, 1970[14].
- Fotografowanie architektury – 1971 (uaktualniona wersja ukazała się jako część I książki pod tytułem O fotografowaniu architektury. Część II napisał Cezary Dybowski. ISBN 978-83-924694-8-3).
- Guma warszawska: chromianowa technika fotograficzna – 1983.
- Warsztat techniczny artysty fotografa – 1985.
- Sztuka fotografowania – 1986, 2009.
- Przedmiot rzeczywisty i jego obraz – 1989, 2007.

Witold Dederko jest autorem książki Jak fotografować Druhem: poradnik dla najmłodszych fotoamatorów, która jest instrukcją posługiwania się tym aparatem oraz podaje ogólną wiedzę fotograficzną.
W roku 2006 Polskie Wydawnictwo Fotograficzne wydało uaktualnioną wersję Oświetlenia w fotografii pod tytułem Światło i cień w fotografii. W roku 2007 to samo wydawnictwo wydało Przedmiot rzeczywisty i jego obraz, a w roku 2009 – uzupełnioną o fotografie autorstwa Witolda Dederki – Sztukę fotografowania. W roku 2017 nakładem tegoż wydawnictwa ukazała się nowa wersja Elementów... pod tytułem O kompozycji w fotografii (ISBN 978-83-924694-6-9) oraz kolejna edycja książki Światło i cień w fotografii (ISBN 978-83-924694-7-6). Kolejną pozycją wydaną przez PWF jest O fotografowaniu architektury (ISBN 978-83-924694-8-3), gdzie oryginalny tekst Dederki stanowi część I, natomiast część II zawierającą dodatkowo aktualną wiedzę na ten temat napisał Cezary Dybowski.
Jako aktor niezawodowy grywał role epizodyczne i drugoplanowe.

## Filmografia
- 1966: Ktokolwiek wie... jako „Inspektor”
- 1967: Skok jako Zientara
- 1967: Ślepy tor jako pasażer, grajek
- 1968: Przekładaniec jako handlarz narządami pod szpitalem
- 1968: Wniebowstąpienie jako mężczyzna słuchający obwieszczenia o rozstrzelaniu Polaków
- 1968: Wszystko na sprzedaż jako taksówkarz
- 1969: Polowanie na muchy jako sąsiad odlewający od Włodków mleko
- 1970: Abel, twój brat jako pan Jonasz
- 1970: Album polski jako mężczyzna w mieszkaniu Marii
- 1970: Doktor Ewa (serial tv) jako staruszek (odc. 8)
- 1970: Kaszëbë jako Biżewski
- 1970: Książę sezonu jako robotnik
- 1970: Wakacje z duchami (serial tv) jako przewodnik Miziak (odc. 1, 2, 3, 7)
- 1971: Na przełaj jako mężczyzna wyciągany przez strażaków z rudery
- 1971: Obcy w lesie jako chłop przed sklepem
- 1971: Przez dziewięć mostów jako sąsiad
- 1971: Złote koło jako Konrad Zagórski, pacjent chory psychicznie
- 1972: Perła w koronie
- 1973: Chłopi
- 1973: Czarne chmury (serial tv) jako więzień pruski
- 1974: Ile jest życia (serial tv) jako staruszek, gospodarz Anny w Międzylesiu (odc. 5)
- 1974: Koniec wakacji jako staruszek na karuzeli
- 1974: Wiosna panie sierżancie jako Ignacy Tumanek, śpiewak ludowy
- 1974: Ziemia obiecana jako stary farbiarz
- 1975: Doktor Judym jako obłąkana kobieta
- 1975: Jarosław Dąbrowski
- 1975: Noce i dnie jako chłop w Serbinowie
- 1975: Ziemia obiecana (serial tv) jako stary farbiarz (odc. 1)
- 1976: Ostatnie takie trio jako starzec z kosą
- 1976: Szaleństwo Majki Skowron (serial tv) jako kioskarz (odc. 6)
- 1978: Koty to dranie jako mężczyzna na bazarze
- 1978: Rodzina Leśniewskich (serial tv) jako sąsiad Leśniewskich (odc. 1, 2)
- 1978: Zielona miłość (serial tv) jako „Dziadek”, pacjent w szpitalu
- 1979: Aria dla atlety jako starzec na ulicy
- 1979: Lekcja martwego języka jako pop
- 1982: Krzyk jako pensjonariusz
- 1982: Niech cię odleci mara jako Lubis
- 1982: Przygrywka (serial tv) jako staruszek (odc. 1, 2, 4, 5)
- 1987: Jedenaste przykazanie jako malarz w kościele
- 1987: Sonata marymoncka jako starzec
- 1988: Gdzieśkolwiek jest, jeśliś jest... (Wherever You Are...) jako żebrak przed kościołem

Źródło:

## Ordery i odznaczenia
- Srebrny Krzyż Zasługi (11 lipca 1955)[16]
- Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955)[17]

wikiname: plwiki

title: Witold Dederko

in_language: pl

wikitext:
{{Aktor infobox
 |imię i nazwisko            = Witold Dederko
 |imię i nazwisko org        =
 |grafika                    = Witold Dederko Polish photographer.jpg
 |opis grafiki               = Witold Dederko (1948)
 |alt grafiki                =
 |prawdziwe imię i nazwisko  =
 |data urodzenia             = 26 marca 1906
 |miejsce urodzenia          = [[Siedlce]]
 |data śmierci               = 10 września 1988
 |miejsce śmierci            = [[Warszawa]]
 |zawód                      = [[fotoreporter]], [[pedagog]], [[aktor]]
 |lata aktywności            =
 |zespół artystyczny         =
 |odznaczenia                = {{order|KZ|S}} {{order|MPL10}}
 |commons                    = Category:Witold Dederko
 |wikicytaty                 = Witold Dederko
 |www                        =
}}
'''Witold Dederko''' (ur. [[26 marca]] [[1906]]<ref>Na nagrobku widnieje inna data urodzin: '''8 kwietnia 1906'''.</ref> w [[Siedlce|Siedlcach]], zm. [[10 września]] [[1988]] w [[Warszawa|Warszawie]]) – polski [[fotoreporter]], pedagog i aktor filmowy.

== Życiorys ==
Syn [[Marian Dederko|Mariana]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Marian Dederko h. Dederkało |data dostępu = 2024-02-11 |opublikowany = sejm-wielki.pl |url = https://www.sejm-wielki.pl/b/4.296.66}}</ref>, artysty fotografika, który opracował technikę fotonitu, i Janiny Rozalii z Sakowiczów, pierwszej przewodniczącej Koła Polek w [[Białystok|Białymstoku]] (1918–1919)<ref>{{Cytuj pismo|nazwisko=Trzeciakowska|imię=Sylwia|tytuł=Koło Polek w Białymstoku|url=https://pcr.uwb.edu.pl/ZNMW/|czasopismo=Zeszyt Naukowy Muzeum Wojska|wolumin=Nr 22|strony=153|rok=2009|wydawca=Ośrodek Badań Historii Wojskowej Muzeum Wojska|miejsce=Białystok|issn=1230-9338|data dostępu=2023-11-15}}</ref>. Był wnukiem Sotera Dederki (1842–1900), [[Powstanie styczniowe|powstańca styczniowego]] i zesłańca<ref>{{Cytuj |autor =  |tytuł = Znani siedlczanie - Dederko Witold (1906–1988) |data = 2019-05-02 |data dostępu = 2023-11-15 |opublikowany = Oficjalny portal miasta Siedlce |url = https://siedlce.pl/miasto/znani-siedlczanie |język = pl}}</ref>. W latach 20. XX wieku związany z [[Polskie Towarzystwo Miłośników Fotografii|Polskim Towarzystwem Miłośników Fotografii]]''<ref>Wacław Żdżarski, ''Historia fotografii warszawskiej'', Państwowe Wydawnictwo Naukowe (1974), s. 137–150.</ref>.'' Pracował w rodzinnym studio, od 1929 na stanowisku kierownika reportażu w [[Polska Agencja Telegraficzna|Polskiej Agencji Telegraficznej]]. Od 1931 był członkiem [[Fotoklub Polski|Fotoklubu Polskiego]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Historia powstania Związku Polskich Artystów Fotografików - Związek Polskich Artystów Fotografików |data dostępu = 2019-03-04 |opublikowany = zpaf.pl |url = https://zpaf.pl/wladze-naczelne/zalozyciele/}}</ref>, w latach 1938–1939 członkiem [[Fotoklub Warszawski|Fotoklubu Warszawskiego]]<ref name=":0">Wacław Żdżarski, ''Historia fotografii warszawskiej'', s. 160–161.</ref>. Od 1935 był kierownikiem laboratorium i przedstawicielem firmy [[Eastman Kodak|Kodak]] w Warszawie<ref name=":1">{{Cytuj |autor =  |tytuł = Witold Dederko Fotografia - Zachęta Narodowa Galeria Sztuki |data dostępu = 2023-11-15 |opublikowany = zacheta.art.pl |url = https://zacheta.art.pl/pl/wystawy/witold-dederko |język = pl}}</ref>. Pracował również na wydziale fotografii lotniczej w [[Wyższa Szkoła Lotnicza|Wyższej Szkole Lotniczej]]. Założył Grupę Zieloni, Grupę Przedszkole i Eksperymentalny Ośrodek Szkoleniowy Fotografii Artystycznej EOS<ref>{{Cytuj |tytuł = Witold Dederko (1906–1988) |data = 2008-06-19 |data dostępu = 2023-11-15 |opublikowany = foto-info.pl |url = https://foto-info.pl/witold-dederko-1906-1988.html |język = pl}}</ref>.

Po [[II wojna światowa|II wojnie światowej]] poświęcił się pracy artystycznej oraz dydaktycznej jako wykładowca fotografii w warszawskim Technikum Fotograficznym, [[Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa, Telewizyjna i Teatralna im. Leona Schillera w Łodzi|Państwowej Wyższej Szkole Filmowej i Państwowej Wyższej Szkole Filmowej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi]]. Prowadził rubrykę ''Gawędy o kompozycji'' na łamach miesięcznika [[Fotografia (czasopismo)|„Fotografia”]]. Autor 12 książek z dziedzin fotografii.

Od 1947 był członkiem założycielem [[Związek Polskich Artystów Fotografików|ZPAF]]<ref name=":1" />, od 1956 członkiem Zarządu [[Polskie Towarzystwo Fotograficzne (1948–1961)|Polskiego Towarzystwa Fotograficznego]]<ref name=":0" />.

Zmarł w Warszawie, pochowany na [[Cmentarz Wojskowy na Powązkach|cmentarzu Wojskowym na Powązkach]] (kwatera A17-7-7)<ref>[http://www.cmentarzekomunalne.com.pl/mapa/mapa.php?cment=PWZKI&rzad=7&kwatera=A%2017&grob=7&dane=+imie=+nazwisko=Dederko+check_nazwisko=on+check_ur=+rok=1800+miesiac=1+dzien=1+rok2=2019+miesiac2=11+dzien2=9+check_zg=+rok_zg1=1800+miesiac_zg1=1+dzien_zg1=1+rok_zg2=2019+miesiac_zg2=11+dzien_zg2=9+cmentarz=powazkowski#kotwica Wyszukiwarka cmentarna - Warszawskie cmentarze<!-- Tytuł wygenerowany przez bota -->]</ref>.

Jego syn Szymon Dederko (ur. 1958) jest fotografikiem<ref>{{Cytuj |autor =  |tytuł = Gumowe i cyfrowe fotografie Szymona Dederko |data dostępu = 2023-11-15 |opublikowany = ::4lomza.pl:: Regionalny Portal |url = https://4lomza.pl/index.php?wiad=51190 |język = pl}}</ref>.

== Twórczość ==
* ''Łopatą do głowy czyli Rozmowy Tadeusza Pstrykowicza z jego wujem profesorem Panchrockim'' – 1958.
* ''Elementy kompozycji fotograficznej'' – 1960 (w roku 2017 uaktualniona wersja pod tytułem ''O kompozycji w fotografii'' – {{ISBN|978-83-924694-6-9}}).
* ''Oświetlenie w fotografii'' – 1963, 1970, 1972 (uaktualniona wersja ukazała się pod tytułem ''Światło i cień w fotografii'' w latach 2006, 2008 i 2017)<ref>{{Cytuj |tytuł = "Światło i cień w fotografii" Dederki |data = 2018-02-18 |data dostępu = 2018-02-18 |url = https://web.archive.org/web/20180218205102/https://www.fotopolis.pl/newsy-sprzetowe/branza/4875-swiatlo-i-cien-w-fotografii-dederki}}</ref><ref>{{Cytuj |tytuł = Witld Dederko "Światło i Cień w fotgorafii" – będzie nowe wydanie! {{!}} Fotoblogia.pl |data = 2018-02-18 |data dostępu = 2018-02-18 |url = https://web.archive.org/web/20180218204808/https://fotoblogia.pl/10791,witld-dederko-swiatlo-i-cien-w-fotgorafii}}</ref>.
* ''O fotografowaniu prawie wszystko: poradnik instruktora'' (wydawnictwo dwutomowe; wspólnie z Andrzejem Pytlińskim) – 1968, 1970<ref name="kbn">{{Cytuj stronę|url=https://alpha.bn.org.pl/search~S5*pol?/aDederko+Witold/adederko+witold/1%2C2%2C32%2CB/exact&FF=adederko+witold+1906+1988&1%2C31%2C|tytuł=Dederko, Witold (1906–1988)|data dostępu=2014-09-06|opublikowany=bn.org.pl|praca=Katalog Biblioteki Narodowej}}</ref>.
* ''Fotografowanie architektury'' – 1971 (uaktualniona wersja ukazała się jako część I książki pod tytułem O fotografowaniu architektury. Część II napisał Cezary Dybowski. {{ISBN|978-83-924694-8-3}}).
* ''Guma warszawska: chromianowa technika fotograficzna'' – 1983.
* ''Warsztat techniczny artysty fotografa'' – 1985.
* ''Sztuka fotografowania'' – 1986, 2009.
* ''Przedmiot rzeczywisty i jego obraz'' – 1989, 2007.

Witold Dederko jest autorem książki'' Jak fotografować Druhem: poradnik dla najmłodszych fotoamatorów''<ref name="kbn" />, która jest instrukcją posługiwania się tym aparatem oraz podaje ogólną wiedzę fotograficzną.

W roku 2006 Polskie Wydawnictwo Fotograficzne wydało uaktualnioną wersję ''Oświetlenia w fotografii'' pod tytułem ''Światło i cień w fotografii''. W roku 2007 to samo wydawnictwo wydało ''Przedmiot rzeczywisty i jego obraz'', a w roku 2009 – uzupełnioną o fotografie autorstwa Witolda Dederki – ''Sztukę fotografowania''<ref name="kbn" />. W roku 2017 nakładem tegoż wydawnictwa ukazała się nowa wersja ''Elementów''... pod tytułem ''O kompozycji w fotografii'' ({{ISBN|978-83-924694-6-9}}) oraz kolejna edycja książki ''Światło i cień w fotografii'' ({{ISBN|978-83-924694-7-6}}). Kolejną pozycją wydaną przez PWF jest O fotografowaniu architektury ({{ISBN|978-83-924694-8-3}}), gdzie oryginalny tekst Dederki stanowi część I, natomiast część II zawierającą dodatkowo aktualną wiedzę na ten temat napisał Cezary Dybowski.

Jako aktor niezawodowy grywał role epizodyczne i drugoplanowe<ref name="fp" />.

== Filmografia ==
* 1966: ''[[Ktokolwiek wie...]]'' jako „Inspektor”
* 1967: ''[[Skok (film 1967)|Skok]]'' jako Zientara
* 1967: ''[[Ślepy tor (film 1967)|Ślepy tor]]'' jako pasażer, grajek
* 1968: ''[[Przekładaniec (film 1968)|Przekładaniec]]'' jako handlarz narządami pod szpitalem
* 1968: ''[[Wniebowstąpienie (film 1968)|Wniebowstąpienie]]'' jako mężczyzna słuchający obwieszczenia o rozstrzelaniu Polaków
* 1968: ''[[Wszystko na sprzedaż]]'' jako taksówkarz
* 1969: ''[[Polowanie na muchy]]'' jako sąsiad odlewający od Włodków mleko
* 1970: ''[[Abel, twój brat]]'' jako pan Jonasz
* 1970: ''[[Album polski]]'' jako mężczyzna w mieszkaniu Marii
* 1970: ''[[Doktor Ewa]]'' (serial tv) jako staruszek (odc. 8)
* 1970: ''[[Kaszëbë (film)|Kaszëbë]]'' jako Biżewski
* 1970: ''[[Książę sezonu]]'' jako robotnik
* 1970: ''[[Wakacje z duchami (serial telewizyjny)|Wakacje z duchami]]'' (serial tv) jako przewodnik Miziak (odc. 1, 2, 3, 7)
* 1971: ''[[Na przełaj (film)|Na przełaj]]'' jako mężczyzna wyciągany przez strażaków z rudery
* 1971: ''[[Obcy w lesie]]'' jako chłop przed sklepem
* 1971: ''[[Przez dziewięć mostów (film 1971)|Przez dziewięć mostów]]'' jako sąsiad
* 1971: ''[[Złote koło (film)|Złote koło]]'' jako Konrad Zagórski, pacjent chory psychicznie
* 1972: ''[[Perła w koronie]]''
* 1973: ''[[Chłopi (film 1973)|Chłopi]]''
* 1973: ''[[Czarne chmury]]'' (serial tv) jako więzień pruski
* 1974: ''[[Ile jest życia]]'' (serial tv) jako staruszek, gospodarz Anny w Międzylesiu (odc. 5)
* 1974: ''[[Koniec wakacji (film 1974)|Koniec wakacji]]'' jako staruszek na karuzeli
* 1974: ''[[Wiosna panie sierżancie]]'' jako Ignacy Tumanek, śpiewak ludowy
* 1974: ''[[Ziemia obiecana (film 1974)|Ziemia obiecana]]'' jako stary farbiarz
* 1975: ''[[Doktor Judym]]'' jako obłąkana kobieta
* 1975: ''[[Jarosław Dąbrowski (film)|Jarosław Dąbrowski]]''
* 1975: ''[[Noce i dnie (film)|Noce i dnie]]'' jako chłop w Serbinowie
* 1975: ''[[Ziemia obiecana (serial telewizyjny)|Ziemia obiecana]]'' (serial tv) jako stary farbiarz (odc. 1)
* 1976: ''[[Ostatnie takie trio]]'' jako starzec z kosą
* 1976: ''[[Szaleństwo Majki Skowron (serial telewizyjny)|Szaleństwo Majki Skowron]]'' (serial tv) jako kioskarz (odc. 6)
* 1978: ''[[Koty to dranie]]'' jako mężczyzna na bazarze
* 1978: ''[[Rodzina Leśniewskich]]'' (serial tv) jako sąsiad Leśniewskich (odc. 1, 2)
* 1978: ''[[Zielona miłość]]'' (serial tv) jako „Dziadek”, pacjent w szpitalu
* 1979: ''[[Aria dla atlety]]'' jako starzec na ulicy
* 1979: ''[[Lekcja martwego języka (film)|Lekcja martwego języka]]'' jako pop
* 1982: ''[[Krzyk (film 1982)|Krzyk]]'' jako pensjonariusz
* 1982: ''[[Niech cię odleci mara]]'' jako Lubis
* 1982: ''[[Przygrywka (miniserial)|Przygrywka]]'' (serial tv) jako staruszek (odc. 1, 2, 4, 5)
* 1987: ''[[Jedenaste przykazanie]]'' jako malarz w kościele
* 1987: ''[[Sonata marymoncka (film)|Sonata marymoncka]]'' jako starzec
* 1988: ''[[Gdzieśkolwiek jest, jeśliś jest...]]'' (''Wherever You Are...'') jako żebrak przed kościołem
Źródło:<ref name="fp">{{Filmpolski|osoba|11667|Witold Dederko}}</ref>

== Ordery i odznaczenia ==
* Srebrny [[Krzyż Zasługi]] (11 lipca 1955)<ref>{{Monitor Polski|1955|91|1144}} „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”.</ref>
* [[Medal 10-lecia Polski Ludowej]] (19 stycznia 1955)<ref>{{Monitor Polski|1955|101|1400}} – Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 – na wniosek Ministra Kultury i Sztuki.</ref>

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{IMDb|osoba|0214082|Witold Dederko}}
* {{Filmweb|osoba|8588|Witold Dederko}}
* {{Fototeka|osoba zdjęcia|Dederko+Witold|Witold Dederko}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Dederko, Witold}}
[[Kategoria:Członkowie Fotoklubu Polskiego]]
[[Kategoria:Członkowie Fotoklubu Warszawskiego]]
[[Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Fotograficznego (1948–1961)]]
[[Kategoria:Dederkowie herbu Dederkało|Witold]]
[[Kategoria:Fotografowie związani z Polskim Towarzystwem Miłośników Fotografii]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Siedlcach]]
[[Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej]]
[[Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa)]]
[[Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie]]
[[Kategoria:Polscy aktorzy filmowi]]
[[Kategoria:Polscy fotoreporterzy]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1906]]
[[Kategoria:Wykładowcy Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi]]
[[Kategoria:Zmarli w 1988]]

title: Witold Dederko

Data i miejsce urodzenia: 26 marca 1906 · Siedlce

Data i miejsce śmierci: 10 września 1988 · Warszawa

Zawód: fotoreporter, pedagog, aktor


text:
# Konstantin Szczerbakow (wojskowy)
Konstantin Josifowicz Szczerbakow, ros. Константин Иосифович Щербаков (ur. 9 sierpnia?/21 sierpnia 1891 w stanicy Naurskaja w Rosji, zm. 22 września 1983 w Richmond) – rosyjski wojskowy (pułkownik), emigracyjny działacz wojskowy, dowódca 3 sotni 1 kozackiego pułku kawalerii Rosyjskiego Korpusu Ochronnego podczas II wojny światowej, emigracyjny ataman wojskowy Kozaków terskich.
Ukończył korpus kadetów we Władykaukazie, a następnie nikołajewską szkołę wojskową. Uczestniczył w I wojnie światowej jako chorąży kizlarsko-grebieńskiej sotni zapasowej. W kwietniu 1915 r. objął dowództwo pododdziału łączności, a następnie 1 sotni 1 terskiego batalionu płastuńskiego (pieszego). 9 stycznia 1916 r. awansował do stopnia sotnika. 10 maja tego roku został odkomenderowany do sztabu 4 kubańskiej brygady płastuńskiej. 30 sierpnia awansował na podesauła. Pod koniec 1917 r. wstąpił do nowo formowanych wojsk białych. Został w stopniu esauła dowódcą sotni 1 terskiego pułku zapasowego, a w 1919 r. straży przybocznej dowodzącego wojskami Północnego Kaukazu. W sierpniu 1920 r. w stopniu starsziny wojskowego brał udział w nieudanym desancie na Kubaniu jako dowódca sotni gwardyjskiego dywizjonu kawalerii Kozaków terskich. W poł. listopada 1920 r. wraz z wojskami białych ewakuował się z Krymu na wyspę Lemnos. Zamieszkał w Bułgarii. Od 1922 r. dowodził formalnie 3 terską sotnią gwardyjską. Następnie przeniósł się do Jugosławii, gdzie formalnie był oficerem dywizjonu lejbgwardii sotni Kozaków kubańskich i terskich. Po zajęciu Jugosławii przez wojska niemieckie w kwietniu 1941 r., wstąpił do nowo formowanego Rosyjskiego Korpusu Ochronnego. Od 1944 r. w stopniu pułkownika dowodził 3 sotnią 1 kozackiego pułku kawalerii. Po zakończeniu wojny w 1946 r. zamieszkał w USA. W latach 1972–1975 pełnił formalną funkcję dowódcy dywizjonu carskiej straży przybocznej, zaś w latach 1973–1981 atamana wojskowego Kozaków terskich.

title: Konstantin Szczerbakow (wojskowy)

wikitext:
'''Konstantin Josifowicz Szczerbakow''', {{w języku|ru|Константин Иосифович Щербаков}} (ur. {{data|1891-08-21}} w [[stanica kozacka|stanicy]] Naurskaja w [[Rosja|Rosji]], zm. [[22 września]] [[1983]] w Richmond) – rosyjski wojskowy ([[pułkownik]]), emigracyjny działacz wojskowy, dowódca 3 sotni 1 kozackiego pułku kawalerii [[Rosyjski Korpus Ochronny|Rosyjskiego Korpusu Ochronnego]] podczas [[II wojna światowa|II wojny światowej]], emigracyjny [[ataman]] wojskowy Kozaków terskich.

Ukończył korpus kadetów we [[Władykaukaz]]ie, a następnie nikołajewską szkołę wojskową. Uczestniczył w [[I wojna światowa|I wojnie światowej]] jako chorąży kizlarsko-grebieńskiej sotni zapasowej. W kwietniu 1915 r. objął dowództwo pododdziału łączności, a następnie 1 sotni 1 terskiego batalionu płastuńskiego (pieszego). 9 stycznia 1916 r. awansował do stopnia sotnika. 10 maja tego roku został odkomenderowany do sztabu 4 kubańskiej brygady płastuńskiej. 30 sierpnia awansował na podesauła. Pod koniec 1917 r. wstąpił do nowo formowanych wojsk [[Biali (Rosja)|białych]]. Został w stopniu esauła dowódcą sotni 1 terskiego pułku zapasowego, a w 1919 r. straży przybocznej dowodzącego wojskami Północnego [[Kaukaz (kraina historyczna)|Kaukazu]]. W sierpniu 1920 r. w stopniu starsziny wojskowego brał udział w nieudanym desancie na [[Kubań|Kubaniu]] jako dowódca sotni gwardyjskiego dywizjonu kawalerii Kozaków terskich. W poł. listopada 1920 r. wraz z wojskami białych ewakuował się z [[Półwysep Krymski|Krymu]] na wyspę [[Limnos|Lemnos]]. Zamieszkał w [[Bułgaria|Bułgarii]]. Od 1922 r. dowodził formalnie 3 terską sotnią gwardyjską. Następnie przeniósł się do [[Jugosławia|Jugosławii]], gdzie formalnie był oficerem dywizjonu lejbgwardii sotni Kozaków kubańskich i terskich. Po zajęciu Jugosławii przez wojska niemieckie w kwietniu 1941 r., wstąpił do nowo formowanego Rosyjskiego Korpusu Ochronnego. Od 1944 r. w stopniu pułkownika dowodził 3 sotnią 1 kozackiego pułku kawalerii. Po zakończeniu wojny w 1946 r. zamieszkał w [[Stany Zjednoczone|USA]]. W latach 1972–1975 pełnił formalną funkcję dowódcy dywizjonu carskiej straży przybocznej, zaś w latach 1973–1981 atamana wojskowego Kozaków terskich.

== Linki zewnętrzne ==
* {{Cytuj stronę | url = http://www.regiment.ru/Lib/A/5/14.htm | tytuł = Biografia płk. Konstantina J. Szczerbakowa | opublikowany = regiment.ru | archiwum = https://web.archive.org/web/20080817085538/http://www.regiment.ru/Lib/A/5/14.htm | zarchiwizowano = 2008-08-17 | język = ru}}
* {{Cytuj stronę | url = http://swolkov.narod.ru/foto1/568.htm | tytuł = Fotografia płk. Konstantina J. Szczerbakowa | opublikowany = swolkov.narod.ru | archiwum = https://web.archive.org/web/20090802212637/http://swolkov.narod.ru/foto1/568.htm | zarchiwizowano = 2009-08-02}}

{{SORTUJ:Szczerbakow, Konstantin}}
[[Kategoria:Oficerowie Imperium Rosyjskiego]]
[[Kategoria:Biali (wojna domowa w Rosji)]]
[[Kategoria:Biali emigranci rosyjscy]]
[[Kategoria:Kozaccy kolaboranci III Rzeszy]]
[[Kategoria:Wojskowi rosyjskich formacji kolaboranckich w służbie Niemiec hitlerowskich]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1891]]
[[Kategoria:Zmarli w 1983]]


text:
# Kimi Tsunagi Five M
Kimi Tsunagi Five M (jap. 君繋ファイブエム Kimi tsunagi faibu emu) − pierwszy długogrający album japońskiej grupy muzycznej Asian Kung-Fu Generation, wydany 19 listopada 2003. Pochodzą z niego z single "Mirai no Kakera" oraz "Kimi to Iu Hana".

## Lista utworów
1. "Flash Back" (jap. フラッシュバック Furasshubakku) – 1:58
2. "Mirai no Kakera" (jap. 未来の破片) – 4:45
3. "Denpatō" (jap. 電波塔) – 3:31
4. "Understand" (jap. アンダースタンド Andāsutando) – 3:44
5. "Natsu no Hi, Zanzō" (jap. 夏の日、残像) – 4:41
6. "Mugen Glider" (jap. 無限グライダー Mugen guraidā) – 5:07
7. "Sono Wake wo" (jap. その訳を) – 4:36
8. "N.G.S." – 2:54
9. "Jihei Tansaku" (jap. 自閉探索) – 3:28
10. "E" – 4:12
11. "Kimi to Iu Hana" (jap. 君という花) – 6:10
12. "No Name" (jap. ノーネーム Nōnēmu) – 5:00

title: Kimi Tsunagi Five M

wikitext:
{{Album muzyczny infobox
 |rodzaj albumu             = studyjny
 |tytuł                     = Kimi Tsunagi Five M
 |okładka                   =
 |wykonawca                 = [[Asian Kung-Fu Generation]]
 |wydany                    = [[19 listopada]] [[2003]]
 |nagrywany                 =
 |gatunek                   = [[rock alternatywny]], [[power pop]]
 |długość                   = 50:05
 |wytwórnia                 = [[Ki/oon Records|Ki/oon]]
 |producent                 =
 |oceny                     =
 |rok wydania               = 2003
 |poprzedni album           = [[Hōkai Amplifier]]
 |rok poprzedniego albumu   = 2002
 |następny album            = [[Sol-fa]]
 |rok następnego albumu     = 2004
}}

{{nihongo|'''Kimi Tsunagi Five M'''|君繋ファイブエム|Kimi tsunagi faibu emu}} − pierwszy długogrający album [[Japonia|japońskiej]] grupy muzycznej [[Asian Kung-Fu Generation]], wydany [[19 listopada]] [[2003]]. Pochodzą z niego z single "[[Mirai no Kakera]]" oraz "[[Kimi to Iu Hana]]".

== Lista utworów ==
#{{nihongo|"Flash Back"|フラッシュバック|Furasshubakku}} – 1:58
#{{nihongo|"Mirai no Kakera"|未来の破片}} – 4:45
#{{nihongo|"Denpatō"|電波塔}} – 3:31
#{{nihongo|"Understand"|アンダースタンド|Andāsutando}} – 3:44
#{{nihongo|"Natsu no Hi, Zanzō"|夏の日、残像}} – 4:41
#{{nihongo|"Mugen Glider"|無限グライダー|Mugen guraidā}} – 5:07
#{{nihongo|"Sono Wake wo"|その訳を}} – 4:36
# "N.G.S." – 2:54
#{{nihongo|"Jihei Tansaku"|自閉探索}} – 3:28
# "E" – 4:12
#{{nihongo|"Kimi to Iu Hana"|君という花}} – 6:10
#{{nihongo|"No Name"|ノーネーム|Nōnēmu}} – 5:00

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.sonymusic.co.jp/Music/Arch/KS/ASIANKUNG-FU/KSCL-629/index.html Opis płyty na stronie Sony Music Japan]

[[Kategoria:Albumy Asian Kung-Fu Generation]]
[[Kategoria:Albumy muzyczne wydane w roku 2003]]

title: Kimi Tsunagi Five M

Wydany: 19 listopada 2003

Gatunek: rock alternatywny, power pop

Wydawnictwo: Ki/oon

Hōkai Amplifier · (2002): Kimi Tsunagi Five M · (2003) · Sol-fa · (2004)


text:
# William Oliver Lipinski
William Oliver Lipinski (ur. 22 grudnia 1937) – amerykański polityk związany z Partią Demokratyczną polskiego pochodzenia. Przez jedenaście kadencji Kongresu Stanów Zjednoczonych był przedstawicielem stanu Illinois w Izbie Reprezentantów Stanów Zjednoczonych. Najpierw przez pięć kadencji, w latach 1983–1993, reprezentował piąty okręg wyborczy, a następnie przez kolejnych sześć kadencji, w latach 1993–2005, był przedstawicielem trzeciego okręgu wyborczego. Na tym stanowisku w 2005 roku zastąpił go jego syn, Daniel Lipinski.

title: William Oliver Lipinski

wikitext:
{{Polityk infobox
 |polityk    = William Oliver Lipinski
 |grafika    = Lipsr.jpg
 |data urodzenia = 22 grudnia 1937
 |partia     = [[Partia Demokratyczna (Stany Zjednoczone)|Partia Demokratyczna]]
 |funkcja    = [[Izba Reprezentantów Stanów Zjednoczonych|Kongresmen Stanów Zjednoczonych]] z 5. okręgu w [[Illinois]]
 |od         = 3 stycznia 1983
 |do         = 3 stycznia 1993
 |poprzednik = [[John G. Fary]]
 |następca   = [[Dan Rostenkowski]]
 |2 funkcja    = [[Izba Reprezentantów Stanów Zjednoczonych|Kongresmen Stanów Zjednoczonych]] z 3. okręgu w [[Illinois]]
 |2 od         = 3 stycznia 1993
 |2 do         = 3 stycznia 2005
 |2 poprzednik = [[Marty Russo]]
 |2 następca   = [[Daniel Lipinski]]
 |commons    =
 |quote      =
}}
'''William Oliver Lipinski''' (ur. [[22 grudnia]] [[1937]]) – [[Stany Zjednoczone|amerykański]] polityk związany z [[Partia Demokratyczna (Stany Zjednoczone)|Partią Demokratyczną]] [[Polacy|polskiego pochodzenia]]<ref>[http://www.poles.org/DB/L_names/Lipinski_WO/Lipinski_WO.html poles.org].</ref>. Przez jedenaście [[kadencja (politologia)|kadencji]] [[Kongres Stanów Zjednoczonych|Kongresu Stanów Zjednoczonych]] był przedstawicielem stanu [[Illinois]] w [[Izba Reprezentantów Stanów Zjednoczonych|Izbie Reprezentantów Stanów Zjednoczonych]]. Najpierw przez pięć kadencji, w latach 1983–1993, reprezentował piąty okręg wyborczy, a następnie przez kolejnych sześć kadencji, w latach 1993–2005, był przedstawicielem trzeciego okręgu wyborczego. Na tym stanowisku w 2005 roku zastąpił go jego syn, [[Daniel Lipinski]].

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{Congbio|L000342}}

{{SORTUJ:Lipinski, William Oliver}}
[[Kategoria:Członkowie Izby Reprezentantów Stanów Zjednoczonych z Illinois]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Chicago]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1937]]
[[Kategoria:Politycy polskiego pochodzenia]]
[[Kategoria:Politycy polonijni w Stanach Zjednoczonych]]
[[Kategoria:Demokraci (Stany Zjednoczone)]]

title: William Oliver Lipinski

Data urodzenia: 22 grudnia 1937

Okres:
od 3 stycznia 1983 · do 3 stycznia 1993
od 3 stycznia 1993 · do 3 stycznia 2005

Przynależność polityczna: Partia Demokratyczna

Poprzednik:
John G. Fary
Marty Russo

Następca:
Dan Rostenkowski
Daniel Lipinski


text:
# Franz Aspelmayr
Franz Aspelmayr, Asplmayr, Appelmeyer (ochrzcz. 2 kwietnia 1728 w Linzu, zm. 29 lipca 1786 w Wiedniu) – austriacki kompozytor i skrzypek.

## Życiorys
Był muzykiem na dworze cesarskim w Wiedniu. Dokonał przeróbki Pygmaliona Jeana-Jacques’a Rousseau (wyst. Wiedeń 1772), tworząc w ten sposób pierwszy na obszarze kultury niemieckojęzycznej melodramat. Pisał też muzykę do baletów Jeana-Georges’a Noverre’a. Skomponował singspiel Der Kinder der Natur (wyst. Wiedeń 1778) oraz liczne pantomimy, m.in.  Agamemno vengé (1771), Ifigenie (1772), Acis et Galathée (1773), L’espiègle du village (1774). Jego twórczość pod względem stylistycznym nawiązuje do szkoły mannheimskiej i Josepha Haydna.

title: Franz Aspelmayr

wikitext:
{{Artysta muzyczny infobox
 |nazwa                 = Franz Aspelmayr
 |nazwa oryginalna      =
 |zdjęcie               =
 |opis zdjęcia          =
 |alt zdjęcia           =
 |imię i nazwisko       =
 |pseudonim             =
 |data urodzenia        = [[2 kwietnia]] [[1728]] (data chrztu)
 |miejsce urodzenia     = [[Linz]]
 |pochodzenie           = [[Austriacy|austriackie]]
 |data śmierci          = [[29 lipca]] [[1786]]
 |miejsce śmierci       = [[Wiedeń]]
 |instrument            = [[skrzypce]]
 |typ głosu             =
 |gatunek               = [[muzyka poważna]], [[muzyka klasycystyczna]]
 |zawód                 = [[kompozytor]], [[skrzypce|skrzypek]]
 |aktywność             =
 |wydawnictwo           =
 |powiązania            =
 |współpracownicy       =
 |wyróżniony instrument =
 |zespół                =
 |odznaczenia           =
 |faksymile             =
 |opis faksymile        =
 |commons               =
 |www                   =
}}
'''Franz Aspelmayr''', Asplmayr, Appelmeyer{{r|encmuz}} (ochrzcz. [[2 kwietnia]] [[1728]] w [[Linz]]u{{r|baker}}, zm. [[29 lipca]] [[1786]] w [[Wiedeń|Wiedniu]]{{r|encmuz}}{{r|baker}}) – [[austria]]cki kompozytor i skrzypek.

== Życiorys ==
Był muzykiem na dworze cesarskim w [[Wiedeń|Wiedniu]]{{r|encmuz}}{{r|baker}}. Dokonał przeróbki ''Pygmaliona'' [[Jean-Jacques Rousseau|Jeana-Jacques’a Rousseau]] (wyst. Wiedeń 1772), tworząc w ten sposób pierwszy na obszarze kultury niemieckojęzycznej [[melodramat]]{{r|encmuz}}{{r|baker}}. Pisał też muzykę do [[balet]]ów [[Jean-Georges Noverre|Jeana-Georges’a Noverre’a]]{{r|encmuz}}. Skomponował [[singspiel]] ''Der Kinder der Natur'' (wyst. Wiedeń 1778) oraz liczne [[pantomima|pantomimy]], m.in. '' Agamemno vengé'' (1771), ''Ifigenie'' (1772), ''Acis et Galathée'' (1773), ''L’espiègle du village'' (1774){{r|baker}}. Jego twórczość pod względem stylistycznym nawiązuje do [[szkoła mannheimska|szkoły mannheimskiej]] i [[Joseph Haydn|Josepha Haydna]]{{r|encmuz}}.

== Przypisy ==
<references>
<ref name="baker">{{Cytuj książkę |tytuł = Baker’s Biographical Dictionary of Musicians |wydawca = Schirmer Books |tom = Volume 1 Aalt–Cone |miejsce = New York |rok = 2001 |isbn = 0-02-865526-5 |strony = 131}}</ref>
<ref name="encmuz">{{Cytuj książkę |tytuł = Encyklopedia Muzyczna PWM |wydawca = Polskie Wydawnictwo Muzyczne |tom = 1. Część biograficzna ab |miejsce = Kraków |rok = 1979 |isbn = 83-224-0113-2 |strony = 84}}</ref>
</references>

== Linki zewnętrzne ==
* {{IMSLP|id=Asplmayr, Franz}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Aspelmayr, Franz}}
[[Kategoria:Austriaccy kompozytorzy]]
[[Kategoria:Austriaccy skrzypkowie]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1728]]
[[Kategoria:Zmarli w 1786]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Linzu]]

title: Franz Aspelmayr

Data i miejsce urodzenia: 2 kwietnia 1728 (data chrztu) · Linz

Pochodzenie: austriackie

Data i miejsce śmierci: 29 lipca 1786 · Wiedeń

Instrumenty: skrzypce

Gatunki: muzyka poważna, muzyka klasycystyczna

Zawód: kompozytor, skrzypek


text:
# Filtr oleju
Filtr oleju jest elementem układu smarowania. Olej silnikowy, aby mógł spełnić swoje zadania w silniku, musi być filtrowany ze względu na występujące w nim podczas pracy zanieczyszczenia.
Zanieczyszczenia organiczne: pozostałości po niespalonym paliwie, produkty utleniania, termiczny rozkład i spalanie samego oleju.
Zanieczyszczenia nieorganiczne: pył w powietrzu i cząstki metali.

## Podział filtrów oleju
Według zasady działania:
- przegrodowe
  - objętościowe:
    - włókninowe
    - ze spieków porowatych
    - z porowatych tworzyw sztucznych
    - absorpcyjne

  - powierzchniowe:
    - siatkowe
    - szczelinowe
    - papierowe
- energetyczne:
  - odśrodkowe
  - magnetyczne
  - grawitacyjne
- złożone (połączenie filtrów przegrodowych i energetycznych)

Według jakości filtrowania:
- zgrubne (siatkowe i szczelinowe),
- dokładnego oczyszczania (przegrodowe włókninowe, odśrodkowe),
- pomocnicze (magnetyczne).

Według rozmieszczenie w układzie smarowania:
- bocznikowe,
- pełnoprzepływowe,
- szeregowo – bocznikowe.

## Zasada działania filtra oleju
Głównym zadaniem filtra oleju jest usuwanie zanieczyszczeń znajdujących się w oleju smarującym elementy ruchome jednostki napędowej pojazdu. Olej silnikowy filtrowany jest na początku przez tzw. smok, który usuwa z niego największe zanieczyszczenia, następnie trafia on do filtra. Tam filtracja jest znacznie bardziej dokładna, ponieważ usuwane są zanieczyszczenia o wielkości nawet 1/50 milimetra.
We wnętrzu filtra znajduje się papierowy wkład, który jest odporny na rozpuszczanie przez olej, a jednocześnie przepuszczający go przez swoją powierzchnię. Jest on ułożony na kształt harmonijki po to, by maksymalnie zwiększyć powierzchnię roboczą, przez którą może być filtrowany olej.

title: Filtr oleju

wikitext:
[[Plik:Cartridge filter.jpg|thumb|Wkład filtrujący filtru oleju]]
[[Plik:Kfz-oelfilter-muenze.jpg|thumb|Samochodowy filtr oleju]]
'''Filtr oleju''' jest elementem [[układ smarowania|układu smarowania]]. [[Olej silnikowy]], aby mógł spełnić swoje zadania w [[silnik]]u, musi być filtrowany ze względu na występujące w nim podczas pracy zanieczyszczenia.
Zanieczyszczenia organiczne: pozostałości po niespalonym paliwie, produkty utleniania, termiczny rozkład i spalanie samego oleju.
Zanieczyszczenia nieorganiczne: pył w powietrzu i cząstki metali.

== Podział filtrów oleju ==
'''Według zasady działania:'''
* [[filtr przegrodowy|przegrodowe]]
** objętościowe:
*** włókninowe
*** ze spieków porowatych
*** z porowatych tworzyw sztucznych
*** absorpcyjne
** powierzchniowe:
*** siatkowe
*** [[filtr szczelinowy|szczelinowe]]
*** papierowe
* energetyczne:
** odśrodkowe
** magnetyczne
** grawitacyjne
* złożone (połączenie filtrów przegrodowych i energetycznych)

'''Według jakości filtrowania:'''
* zgrubne (siatkowe i szczelinowe),
* dokładnego oczyszczania (przegrodowe włókninowe, odśrodkowe),
* pomocnicze (magnetyczne).

'''Według rozmieszczenie w układzie smarowania:'''
* bocznikowe,
* pełnoprzepływowe,
* szeregowo – bocznikowe.

== Zasada działania filtra oleju ==
Głównym zadaniem filtra oleju jest usuwanie zanieczyszczeń znajdujących się w oleju smarującym elementy ruchome jednostki napędowej pojazdu. Olej silnikowy filtrowany jest na początku przez tzw. smok, który usuwa z niego największe zanieczyszczenia, następnie trafia on do filtra. Tam filtracja jest znacznie bardziej dokładna, ponieważ usuwane są zanieczyszczenia o wielkości nawet 1/50 milimetra.

We wnętrzu filtra znajduje się papierowy wkład, który jest odporny na rozpuszczanie przez olej, a jednocześnie przepuszczający go przez swoją powierzchnię. Jest on ułożony na kształt harmonijki po to, by maksymalnie zwiększyć powierzchnię roboczą, przez którą może być filtrowany olej<ref>{{Cytuj |tytuł = Jak działa filtr oleju? |data = 2016-01-19 |data dostępu = 2020-01-08 |opublikowany = iParts.pl |url = https://www.iparts.pl/artykuly/jak-dziala-filtr-oleju,188.html |język = pl}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj|autor = Piotr Zając; Leon Maria Kołodziejczyk |tytuł = Silniki spalinowe |data = 2001 |isbn = 83-02-07987-1 |miejsce = Warszawa |wydawca = Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne |oclc = 749296845 }}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Elementy budowy silnika spalinowego]]


text:
# Adam Broż
Adam Broż (ur. 27 stycznia 1935 w Bielsku) – polski historyk sztuki i dziennikarz, od 1965 roku zamieszkały w Rzymie, sekretarz Emeryka Hutten-Czapskiego (1969–1979) i Karola Popiela (1970–1977), autor przewodników po Rzymie.

## Życiorys
Urodził się jako syn Stanisława i Urszuli z domu Jachimskiej.
Młodość spędził w Krakowie, gdzie w latach 1955–1961 studiował historię sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim. Równocześnie zajmował się fotografią artystyczną i pracował jako fotograf naukowy (asystent techniczny) na Akademii Medycznej w Krakowie.
W 1965 wyjechał na roczne stypendium Fundacji Rzymskiej im. Margrabiny J. S. Umiastowskiej poświęcone renesansowi włoskiemu do Rzymu. Tam został sekretarzem Emeryka Hutten-Czapskiego, prezesa Fundacji Margrabiny Umiastowskiej, a równocześnie sekretarzem samej fundacji. Pełnił te funkcje w latach 1969–1979. Odbył z Emerykiem Hutten-Czapskim szereg podróży antykwarycznych po Europie, głównie do Paryża. Ponadto w latach 1969–1977 pełnił funkcję sekretarza Karola Popiela, byłego członka rządu londyńskiego za czasów premierostwa generała Władysława Sikorskiego.
W latach 1968–2012 był administratorem Hospicjum Związku Polskich Kawalerów Maltańskich w Rzymie, przemianowanego następnie na Dom Maltański. Zatrzymywali się tam stypendyści polscy, m.in. Jerzy Vetulani, z którym Broż przyjaźnił się od około 1960 roku. Dla przybywających zza żelaznej kurtyny Polaków Hospicjum stało się „idealnym schronieniem w obcym kraju” dzięki przystępnym cenom i możliwości korzystania z kuchni. Adam Broż pracował równocześnie jako pilot wycieczek, oprowadzając po Rzymie polskie grupy.
W trakcie pobytu w Rzymie Adam Broż odbył kurs archeologii miasta i okolic oraz kurs konserwacji papieru, w tym książek. Poznał Federico Felliniego i statystował w jego filmie Casanova (1976). Pracował jako dziennikarz. Publikował m.in. w „Tygodniku Powszechnym”, „Przekroju”, „Kulturze”, „Narodowcu” i w nowojorskim „Nowym Dzienniku”, a później także w „Niedzieli” i „Akcencie”.
Pomógł w uzyskaniu włoskich marmurów wykorzystanych do odbudowy wnętrz Zamku Królewskiego w Warszawie w latach 70. i 80. XX wieku.
Wydał szereg przewodników turystycznych poświęconych Rzymowi: Rzym i Watykan. Przewodnik (Rzym 1982, sześć wydań do 1992), Historia lat świętych (Rzym 1983), Rzym – Rok Święty 1983. Jubileusz Odkupienia. Bulla papieska (wraz z B. Lewandowskim, Rzym 1983), Rzym i okolice. Przewodnik turystyczny (Warszawa 1984), Rzym. Watykan. Historia lat świętych. Przewodnik (Rzym 2001), Rzym po polsku (2009, wznowienie 2014) oraz Watykan. Przewodnik pielgrzyma (Warszawa 2010, wspólnie z Marią Betlejewską). Wystąpił w wyprodukowanym przez Telewizję Polską serialu dokumentalnym Polacy w Rzymie i Watykanie (2014).
Na przestrzeni lat Broż zgromadził kolekcję rycin z portretami artystów, spośród których siedemdziesiąt trzy grafiki zostały zaprezentowane na wystawie Portrety artystów w grafice. Ryciny z kolekcji Adama Broża na Zamku Królewskim w Warszawie w 2015.
W 1984 Adam Broż został wybrany członkiem Zrzeszenia Wolnych Dziennikarzy w Monachium. Od 1 stycznia 1997 akredytowany w biurze prasowym Stolicy Apostolskiej.
Żonaty z Bożeną z domu Sikorską, lekarką.

## Publikacje (wybór)
- Tadeusz Kałkowski: Tysiąc lat monety polskiej. Kraków: 1963. Brak numerów stron w książce Wznowienie w 1974 i 1981 – autor fotografii.
- Rzym i Watykan. Przewodnik. Plurigraf, 1982. Brak numerów stron w książce
- Rzym – Rok Święty 1983. Jubileusz Odkupienia. Bulla papieska. Roma: Soprani, 1983. Brak numerów stron w książce
- Rzym i okolice. Przewodnik turystyczny. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1984. Brak numerów stron w książce
- Rzym. Watykan. Historia lat świętych. Plurigraf, 2001. Brak numerów stron w książce
- Rzeźba dekoracyjna Sukiennic krakowskich z okresu restauracji i przebudowy przez Tomasza Prylińskiego w latach 1875–1979. „Rozprawy Muzeum Narodowego w Krakowie”. 2, s. 41–93, 2004.
- Watykan. Przewodnik pielgrzyma. Przewodniki Wiedzy i Życia, Hachette Livre Polska, 2006. Brak numerów stron w książce Wraz z Marią Betlejewską.
- Rzym po polsku. Świat Książki, 2009. Brak numerów stron w książce Wznowienie 2014.
- Emeryk Hutten Czapski, jr: wspomnienia sekretarza. „Prace Komisji Historii Nauki PAU”. 13, s. 117–128, 2014.
- Rzymskie spotkania z Jerzym. W: Wybitni uczeni we wspomnieniach. Jerzy Vetulani. Warszawa: Biuro Upowszechniania i Promocji Nauki PAN, 2019, s. 185–187. ISBN 978-83-63305-73-4.

## Odznaczenia
- Krzyż Orderu pro Merito Melitensi (1987)[11];
- Komandor Orderu pro Merito Melitensi (2001)[11].

title: Adam Broż

wikitext:
{{Biogram infobox
 |imię i nazwisko           = Adam Broż
 |pseudonim                 = Ambros, Ambrosio
 |grafika                   = Adam Broż.jpg
 |opis grafiki              = Adam Broż, 2014
 |alt grafiki               =
 |data urodzenia            = 27 stycznia 1935
 |miejsce urodzenia         = [[Bielsko]]
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |zawód                     = historyk sztuki, dziennikarz
 |Alma Mater                = [[Uniwersytet Jagielloński]]
 |odznaczenia               = [[Plik:OPMM-c.svg|40px|Komandor Orderu pro Merito Melitensi (Zakon Maltański)]] [[Plik:MelitensiCivili.png|40px|Krzyż Orderu pro Merito Melitensi (Zakon Maltański)]]
 |commons                   =
 |wikicytaty                = Adam Broż
}}
'''Adam Broż''' (ur. 27 stycznia 1935 w [[Bielsko|Bielsku]]) – polski [[Historia sztuki|historyk sztuki]] i [[dziennikarz]], od 1965 roku zamieszkały w [[Rzym]]ie, sekretarz [[Emeryk August Hutten-Czapski|Emeryka Hutten-Czapskiego]] (1969–1979) i [[Karol Popiel|Karola Popiela]] (1970–1977), autor [[Przewodnik (publikacja)|przewodników]] po Rzymie.

== Życiorys ==
Urodził się jako syn Stanisława i Urszuli z domu Jachimskiej<ref name=testimonianze>{{cytuj książkę| rozdział = Skuterem przez świat starożytny| tytuł = Świadectwa. Testimonianze| tom = 2. W kręgu kultury i sztuki| wydawca = Fundacja Rzymska Margrabiny J. S. Umiastowskiej | autor = Ewa Prządka| miejsce = Rzym| rok = 2002| strony = 259–268}}</ref><ref name=encyklopedia>{{cytuj książkę| tytuł = Polonia. Słownik biograficzny| nazwisko = Judycka| imię = Agata| nazwisko2 = Judycki| imię2 = Zbigniew| miejsce = Warszawa| rok = 2000| strony = 36| wydawca = PWN}}</ref>.

Młodość spędził w [[Kraków|Krakowie]], gdzie w latach 1955–1961 studiował [[Historia sztuki|historię sztuki]] na [[Uniwersytet Jagielloński|Uniwersytecie Jagiellońskim]]. Równocześnie zajmował się [[Fotografia artystyczna|fotografią artystyczną]] i pracował jako fotograf naukowy (asystent techniczny) na [[Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego|Akademii Medycznej w Krakowie]]<ref name=testimonianze /><ref name=akcent>{{cytuj stronę| url = http://www.niecodziennik.mbp.lublin.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=3534| tytuł = Wernisaże literackie Akcentu| data = 16 stycznia 2019| data dostępu = 2019-12-09| opublikowany = Niecodziennik. Pismo Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Hieronima Łopacińskiego w Lublinie| archiwum = https://web.archive.org/web/20201220183929/http://www.niecodziennik.mbp.lublin.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=3534| zarchiwizowano = 2020-12-20}}</ref>.

W 1965 wyjechał na roczne stypendium Fundacji Rzymskiej im. Margrabiny J. S. Umiastowskiej poświęcone [[renesans]]owi włoskiemu do [[Rzym]]u. Tam został sekretarzem [[Emeryk August Hutten-Czapski|Emeryka Hutten-Czapskiego]], prezesa Fundacji Margrabiny Umiastowskiej, a równocześnie sekretarzem samej fundacji. Pełnił te funkcje w latach 1969–1979<ref name=akcent /><ref name=pau>{{cytuj pismo | nazwisko = Broż| imię = Adam| url = http://bazhum.muzhp.pl/media//files/Prace_Komisji_Historii_Nauki_PAU/Prace_Komisji_Historii_Nauki_PAU-r2014-t13/Prace_Komisji_Historii_Nauki_PAU-r2014-t13-s117-128/Prace_Komisji_Historii_Nauki_PAU-r2014-t13-s117-128.pdf| tytuł = Emeryk Hutten Czapski, jr: wspomnienia sekretarza| czasopismo = Prace Komisji Historii Nauki PAU| wolumin = 13| strony = 117–128| data = 2014}}</ref>. Odbył z Emerykiem Hutten-Czapskim szereg podróży antykwarycznych po Europie, głównie do [[Paryż]]a<ref name=testimonianze />. Ponadto w latach 1969–1977 pełnił funkcję sekretarza [[Karol Popiel|Karola Popiela]]<ref name=testimonianze /><ref name=akcent />, byłego członka [[Rząd Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie|rządu londyńskiego]] za czasów premierostwa generała [[Władysław Sikorski|Władysława Sikorskiego]].

W latach 1968–2012 był administratorem Hospicjum Związku Polskich Kawalerów Maltańskich w Rzymie, przemianowanego następnie na Dom Maltański<ref name=testimonianze />. Zatrzymywali się tam stypendyści polscy<ref name=akcent />, m.in. [[Jerzy Vetulani]], z którym Broż przyjaźnił się od około 1960 roku<ref>{{cytuj książkę | rozdział = ''Dobra starość do umiejętność wykorzystania doświadczenia''| nazwisko = Kobos| imię = Andrzej| tytuł = Po drogach uczonych|tom= 2| wydawca = [[Polska Akademia Umiejętności]]| miejsce = Kraków| rok = 2007| strony = 500| isbn =|odn=tak| url = https://vetulani.files.wordpress.com/2019/08/vetulani21.pdf}}</ref><ref>{{cytuj książkę| nazwisko = Rotkiewicz| imię = Marcin| tytuł = Mózg i błazen. Rozmowa z Jerzym Vetulanim| wydawca = [[Wydawnictwo Czarne]]| rok = 2015| miejsce = Wołowiec| isbn = 978-83-8049-092-5| strony = 101}}</ref><ref>{{cytuj książkę| rozdział = Rzymskie spotkania z Jerzym| autor r = Adam Broż| tytuł = Wybitni uczeni we wspomnieniach. Jerzy Vetulani| wydawca = Biuro Upowszechniania i Promocji Nauki PAN| rok = 2019| miejsce = Warszawa| isbn = 978-83-63305-73-4| odn = {{odn/id|Wybitni uczeni|2019}}| url = https://web.archive.org/web/20201220183835/https://wybitniuczeni.pl/vetulani2019.pdf| strony = 185–187}}</ref>. Dla przybywających zza [[Żelazna kurtyna|żelaznej kurtyny]] Polaków Hospicjum stało się „idealnym schronieniem w obcym kraju” dzięki przystępnym cenom i możliwości korzystania z kuchni<ref>{{cytuj stronę| url = http://akcentpismo.pl/spis-tresci-numeru-12015/lukasz-janicki-to-rome-with-love/| tytuł = To Rome with Love| nazwisko = Janicki| imię = Łukasz| opublikowany = Akcent| data = 2015| data dostępu = 2019-01-23}}</ref>. Adam Broż pracował równocześnie jako [[pilot wycieczek]], oprowadzając po Rzymie polskie grupy<ref name=testimonianze />.

W trakcie pobytu w Rzymie Adam Broż odbył kurs archeologii miasta i okolic oraz kurs konserwacji papieru, w tym książek. Poznał [[Federico Fellini|Federico Felliniego]] i statystował w jego filmie ''[[Casanova (film 1976)|Casanova]]'' (1976)<ref name=serial>{{cytuj stronę| url = https://wyborcza.pl/1,75410,15658259,Nowy_serial__Polacy_w_Rzymie_i_Watykanie___MIKOLAJEWSKI_.html| tytuł =
Nowy serial "Polacy w Rzymie i Watykanie"| nazwisko = Mikołajewski| imię = Jarosław| autor link = Jarosław Mikołajewski| opublikowany = Gazeta Wyborcza| data = 22 marca 2014| data dostępu = 2020-01-23}}</ref>. Pracował jako dziennikarz<ref name=akcent />. Publikował m.in. w „[[Tygodnik Powszechny|Tygodniku Powszechnym]]”, „[[Przekrój (czasopismo)|Przekroju]]”<ref>{{cytuj stronę| url = https://przekroj.pl/archiwum/autorzy/adam-broz| tytuł = Adam Broż – Archiwum| opublikowany = Przekrój| data dostępu = 2019-12-10}}</ref>, „[[Kultura (miesięcznik)|Kulturze]]”, „[[Narodowiec (pismo)|Narodowcu]]” i w nowojorskim „[[Nowy Dziennik (Polish Daily News)|Nowym Dzienniku]]”<ref name=katalog>{{cytuj książkę| tytuł = Portrety artystów w grafice. Ryciny z kolekcji Adama Broża. Katalog wystawy|rozdział = Portrety artystów w grafice z kolekcji Adama Broża| autor r = Tomasz Jakubowski| wydawca = Zamek Królewski w Warszawie – Muzeum| miejsce = Warszawa| data= 17 lutego – 10 maja 2015}}</ref>, a później także w „[[Niedziela (czasopismo)|Niedzieli]]” i „[[Akcent (czasopismo)|Akcencie]]”.

Pomógł w uzyskaniu włoskich [[marmur]]ów wykorzystanych do odbudowy wnętrz [[Zamek Królewski w Warszawie|Zamku Królewskiego w Warszawie]] w latach 70. i 80. XX wieku<ref>{{cytuj książkę| tytuł = Portrety artystów w grafice. Ryciny z kolekcji Adama Broża. Katalog wystawy|rozdział = Słowo wstępne| autor r = [[Andrzej Rottermund]]| wydawca = Zamek Królewski w Warszawie – Muzeum| miejsce = Warszawa| data= 17 lutego – 10 maja 2015}}</ref>.

Wydał szereg [[Przewodnik (publikacja)|przewodników turystycznych]] poświęconych Rzymowi<ref>{{cytuj stronę| url = https://lublin.tvp.pl/40968842/opowiesci-o-rzymie-spotkanie-z-adamem-brozem| tytuł =  Opowieści o Rzymie. Spotkanie z Adamem Brożem | opublikowany = Telewizja Polska Lublin| data = 22 stycznia 2019| data dostępu = 2019-12-10}}</ref>: ''Rzym i Watykan. Przewodnik'' (Rzym 1982, sześć wydań do 1992), ''Historia lat świętych'' (Rzym 1983), ''Rzym – Rok Święty 1983. Jubileusz Odkupienia. Bulla papieska'' (wraz z B. Lewandowskim, Rzym 1983), ''Rzym i okolice. Przewodnik turystyczny'' (Warszawa 1984), ''Rzym. Watykan. Historia lat świętych''. Przewodnik (Rzym 2001), ''Rzym po polsku'' (2009, wznowienie 2014) oraz ''Watykan. Przewodnik pielgrzyma'' (Warszawa 2010, wspólnie z Marią Betlejewską). Wystąpił w wyprodukowanym przez [[Telewizja Polska|Telewizję Polską]] serialu dokumentalnym ''Polacy w Rzymie i Watykanie'' (2014)<ref name=serial />.

Na przestrzeni lat Broż zgromadził kolekcję [[Rycina|rycin]] z portretami artystów<ref name=akcent /><ref name=portrety>{{cytuj stronę| url = http://magazyn.o.pl/2015/lechoslaw-lamenski-portrety-artystow-w-grafice-akcent/#/| tytuł = Portrety artystów w grafice| autor = Lechosław Lameński| opublikowany = magazyn.o.pl| data = 30 września 2015| data dostępu = 2019-12-10}}</ref>, spośród których siedemdziesiąt trzy grafiki zostały zaprezentowane na wystawie ''Portrety artystów w grafice. Ryciny z kolekcji Adama Broża'' na [[Zamek Królewski w Warszawie|Zamku Królewskim w Warszawie]] w 2015<ref name=katalog />.

W 1984 Adam Broż został wybrany członkiem Zrzeszenia Wolnych Dziennikarzy w Monachium<ref name=testimonianze />. Od 1 stycznia 1997 akredytowany w biurze prasowym Stolicy Apostolskiej.

Żonaty z Bożeną z domu Sikorską, lekarką<ref name=testimonianze />.

== Publikacje (wybór) ==
* {{cytuj książkę| autor = Tadeusz Kałkowski| tytuł = Tysiąc lat monety polskiej| miejsce = Kraków| rok = 1963}} Wznowienie w 1974 i 1981 – autor fotografii.
* {{cytuj książkę| tytuł = Rzym i Watykan. Przewodnik| wydawca = Plurigraf| rok = 1982}}
* {{cytuj książkę| tytuł = Rzym – Rok Święty 1983. Jubileusz Odkupienia. Bulla papieska| wydawca = Soprani| miejsce = Roma| rok = 1983}}
* {{cytuj książkę| tytuł = Rzym i okolice. Przewodnik turystyczny| miejsce = Warszawa| wydawca = [[Krajowa Agencja Wydawnicza]]| rok = 1984}}
* {{cytuj książkę| tytuł = Rzym. Watykan. Historia lat świętych| wydawca = Plurigraf| rok = 2001}}
* {{cytuj pismo| tytuł = Rzeźba dekoracyjna Sukiennic krakowskich z okresu restauracji i przebudowy przez Tomasza Prylińskiego w latach 1875–1979| czasopismo = Rozprawy Muzeum Narodowego w Krakowie| wolumin = 2| data= 2004| strony = 41–93| url = https://media.mnk.pl/images/upload/o-muzeum/wydawnictwa/rozprawy/tom%20II/Adam%20Bro%c5%bc%20Rze%c5%baba%20dekoracyjna%20Sukiennic%20krakowskich%20z%20okresu%20restauracji%20i%20przebudowy%20przez%20Tomasza%20Pryli%c5%84skiego%20w%20latach%201875-1879.pdf}}
* {{cytuj książkę| tytuł = Watykan. Przewodnik pielgrzyma| wydawca = Przewodniki ''[[Wiedza i Życie|Wiedzy i Życia]]'', [[Hachette]] Livre Polska| rok = 2006}} Wraz z Marią Betlejewską.
* {{cytuj książkę| tytuł = Rzym po polsku| wydawca = [[Świat Książki]]| rok = 2009}} Wznowienie 2014.
* {{cytuj pismo | url = http://bazhum.muzhp.pl/media//files/Prace_Komisji_Historii_Nauki_PAU/Prace_Komisji_Historii_Nauki_PAU-r2014-t13/Prace_Komisji_Historii_Nauki_PAU-r2014-t13-s117-128/Prace_Komisji_Historii_Nauki_PAU-r2014-t13-s117-128.pdf| tytuł = Emeryk Hutten Czapski, jr: wspomnienia sekretarza| czasopismo = Prace Komisji Historii Nauki PAU| wolumin = 13| strony = 117–128| data = 2014}}
* {{cytuj książkę| rozdział = Rzymskie spotkania z Jerzym| tytuł = Wybitni uczeni we wspomnieniach. Jerzy Vetulani| wydawca = Biuro Upowszechniania i Promocji Nauki PAN| rok = 2019| miejsce = Warszawa| isbn = 978-83-63305-73-4| odn = {{odn/id|Wybitni uczeni|2019}}| url = https://web.archive.org/web/20201220183835/https://wybitniuczeni.pl/vetulani2019.pdf| strony = 185–187}}

== Odznaczenia ==
* Krzyż [[Order Pro Merito Melitensi|Orderu pro Merito Melitensi]] (1987)<ref name=katalog />;
* Komandor Orderu pro Merito Melitensi (2001)<ref name=katalog />.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
{{Kontrola autorytatywna}}
{{SORTUJ:Broż, Adam}}
[[Kategoria:Polscy historycy sztuki]]
[[Kategoria:Polscy dziennikarze emigracyjni]]
[[Kategoria:Polscy działacze społeczni]]
[[Kategoria:Polscy kolekcjonerzy sztuki]]
[[Kategoria:Autorzy przewodników turystycznych]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1935]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Bielsku]]
[[Kategoria:Absolwenci Wydziału Filozoficzno-Historycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego]]

title: Adam BrożAmbros, Ambrosio

Data i miejsce urodzenia: 27 stycznia 1935 · Bielsko

Zawód, zajęcie: historyk sztuki, dziennikarz

Alma Mater: Uniwersytet Jagielloński


text:
# Rousson (Gard)
Rousson – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Oksytania, w departamencie Gard.
Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwały 3164 osoby, a gęstość zaludnienia wynosiła 97 osób/km² (wśród 1545 gmin Langwedocji-Roussillon Rousson plasuje się na 121. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 157.).

title: Rousson (Gard)

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Rousson
 |nazwa oryginalna                =
 |dopełniacz nazwy                = gminy Rousson
 |jednostka                       = miejscowość i gmina
 |zdjęcie                         =
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            = Blason de la ville de Rousson (30).svg
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = Oksytania
 |1. jednostka administracyjna    =
 |2. jednostka administracyjna    = [[Gard (departament)|Gard]]
 |3. jednostka administracyjna    = [[Okręg Alès|Alès]]
 |siedziba                        =
 |nazwa kodu statystycznego       = [[Institut national de la statistique et des études économiques|INSEE]]
 |kod statystyczny                = 30223
 |powierzchnia                    = 32,62 km²
 |rok                             = 1990
 |liczba ludności                 = 3164
 |gęstość zaludnienia             = 97 os./km²
 |numer kierunkowy                =
 |kod pocztowy                    = 30340
 |tablice rejestracyjne           =
 |adres urzędu                    =
 |plan                            =
 |mapa                            =
 |nazwa mapy                      = Francji
 |kod mapy                        = Gard
 |współrzędne                     = 44°12′N 4°9′E
 |commons                         =
 |www                             =
}}
'''Rousson''' – miejscowość i gmina we [[Francja|Francji]], w regionie [[Oksytania (region)|Oksytania]], w departamencie [[Gard (departament)|Gard]].

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwały 3164 osoby, a gęstość zaludnienia wynosiła 97 osób/km² (wśród 1545 gmin [[Langwedocja-Roussillon|Langwedocji-Roussillon]] Rousson plasuje się na 121. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 157.).

== Bibliografia ==
* {{Insee}}

{{Okręg Alès}}

{{Kontrola autorytatywna}}
[[Kategoria:Miejscowości w departamencie Gard]]

title: Rousson

Państwo: Francja

Region: Oksytania

Departament: Gard

Okręg: Alès

• gęstość: 97 os./km²


text:
# Witold Retinger
Witold Retinger, (ur. 4 kwietnia 1918 w Wiener Neustadt, 22 czerwca 1982 w Nowym Jorku) – major pilot Wojska Polskiego, major (ang. Squadron Leader) Królewskich Sił Powietrznych, kawaler Krzyża Srebrnego Orderu Wojennego Virtuti Militari.

## Życiorys
Absolwent Szkoły Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie (XIII promocja). 13 września 1939 został mianowany na stopień podporucznika ze starszeństwem z dniem 1 września 1939 w korpusie oficerów lotnictwa, grupa liniowa. W 1939 przedostał się do Francji i w 1940 latał w kluczach kominowych („Patrouilles de protection”). Po upadku Francji w czerwcu 1940 przeleciał do Tangmere w Anglii (z kluczem Henneberga, z Brunonem Kudrewiczem).
W Anglii otrzymał numer służbowy P-0248 i po przeszkoleniu na sprzęcie brytyjskim został przydzielony do dywizjonu 308 (w sierpniu 1940). Na początku 1943 roku objął on dowództwo eskadry w dywizjonie 303. Po kilku miesiącach został dowódcą eskadry w dywizjonie 309. Kapitan pilot Witold Retinger 21 marca 1944 roku został dowódcą dywizjonu 308. Był nim do czasu przejścia na spoczynek (16 listopada 1944 roku)
Po zakończeniu działań wojennych próbował osiedlić się w Ameryce Południowej. Latał jako pilot cywilny (od 16 lutego 1960 w Swissair Transport Co.). Zmarł w Nowym Jorku. Józef Retinger był jego stryjem.

## Zwycięstwa powietrzne
Na liście Bajana figuruje na 54. pozycji z 4 zniszczonymi samolotami.
Chronologiczny wykaz zwycięskich walk powietrznych
zestrzelenia pewne
- Me-109F – 7 czerwca 1941[6]
- Me-109 – 1941
- Me-109 – 1941
- Me-109 – 1941

uszkodzenia
- Me-109 – 1941
- Me-109 – 1941

## Ordery i odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari[1] nr 9478[8]
- Krzyż Walecznych – trzykrotnie
- Medal Lotniczy – trzykrotnie
- Polowa Odznaka Pilota
- Distinguished Flying Cross

title: Witold Retinger

wikitext:
{{Żołnierz infobox
 |imię i nazwisko     = Witold Retinger
 |imię i nazwisko org =
 |pseudonim           =
 |rodzaj wojsk        = lotnictwo
 |zwycięstwa          = 4
 |grafika             =
 |opis grafiki        =
 |stopień grafika     = Naramiennik Major lotn.svg
 |stopień             = [[major]] pilot
 |data urodzenia      = [[4 kwietnia]] [[1918]]
 |miejsce urodzenia   = [[Wiener Neustadt]]
 |data śmierci        = [[22 czerwca]] [[1982]]
 |miejsce śmierci     = [[Nowy Jork]]
 |lata służby         =
 |siły zbrojne        = [[Plik:Orzełek II RP.svg|20px]] [[Wojsko Polskie (II RP)|Wojsko Polskie]]
[[Plik:Poland badge.jpg|40px]] [[Polskie Siły Zbrojne]]
 |formacja            = [[Plik:Roundel of Poland (1921-1993).svg|20px]] [[Lotnictwo wojskowe II RP|Lotnictwo Wojska Polskiego]]
[[Plik:Roundel of France.svg|20px]] [[Armée de l’air]]
[[Plik:RAF roundel.svg|20px]] [[Royal Air Force|RAF]]
 |jednostki           = [[dywizjon 308]]
[[dywizjon 303]]
[[dywizjon 309]]
 |stanowiska          = dowódca eskadry
dowódca dywizjonu
 |wojny i bitwy       = [[II wojna światowa]]
[[kampania francuska 1940]]
[[bitwa o Anglię]]
 |późniejsza praca    =
 |odznaczenia         = [[Plik:PilotPolowy.jpg|20px|Polowa Odznaka Pilota]]
{{order|VM|KS}} {{order|KW|3Z}} {{order|ML|3}} {{order|DFC|1}}
 |commons             =
}}
'''Witold Retinger''', (ur. [[4 kwietnia]] [[1918]] w [[Wiener Neustadt]]{{r|krzy}}, [[22 czerwca]] [[1982]] w [[Nowy Jork|Nowym Jorku]]) – [[major]] [[Pilotaż (lotnictwo)|pilot]] [[Wojsko Polskie (II RP)|Wojska Polskiego]], major ([[Język angielski|ang.]] ''[[Stopnie wojskowe w lotnictwie brytyjskim|Squadron Leader]]'') [[Royal Air Force|Królewskich Sił Powietrznych]], kawaler Krzyża Srebrnego [[Order Virtuti Militari|Orderu Wojennego Virtuti Militari]].

== Życiorys ==
Absolwent [[Lotnicza Akademia Wojskowa|Szkoły Podchorążych Lotnictwa]] w [[Dęblin]]ie (XIII promocja<ref>[http://www.polishairforce.pl/_promocja13.html XIII promocja]</ref>). 13 września 1939 został mianowany na stopień [[podporucznik]]a ze starszeństwem z dniem 1 września 1939 w korpusie oficerów lotnictwa, grupa liniowa. W 1939 przedostał się do Francji i w 1940 latał w kluczach kominowych („Patrouilles de protection”). Po upadku Francji w czerwcu 1940 przeleciał do Tangmere w Anglii (z kluczem Henneberga, z Brunonem Kudrewiczem).

W Anglii otrzymał numer służbowy P-0248 i po przeszkoleniu na sprzęcie brytyjskim został przydzielony do [[Dywizjon 308|dywizjonu 308]] (w sierpniu 1940). Na początku 1943 roku objął on dowództwo eskadry w [[Dywizjon 303|dywizjonie 303]]. Po kilku miesiącach został dowódcą eskadry w [[Dywizjon 309|dywizjonie 309]]. Kapitan pilot Witold Retinger 21 marca 1944 roku został dowódcą dywizjonu 308. Był nim do czasu przejścia na spoczynek (16 listopada 1944 roku<ref>{{Cytuj | url=http://www.308.cieszyn.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=30&Itemid=17 | tytuł=Poradnik dla Każdego | opublikowany=308.cieszyn.pl | język=pl | data dostępu=2024-04-26}}</ref>)

Po zakończeniu działań wojennych próbował osiedlić się w Ameryce Południowej. Latał jako pilot cywilny (od 16 lutego 1960 w Swissair Transport Co<ref>[http://ny.findacase.com/research/wfrmDocViewer.aspx/xq/fac.19600216_0041030.NY.htm/qx findcase link]</ref>.). Zmarł w Nowym Jorku. [[Józef Retinger]] był jego stryjem<ref>[[Polski Słownik Biograficzny]], z.127. s.152.</ref>.

== Zwycięstwa powietrzne ==
Na [[lista Bajana|liście Bajana]] figuruje na 54. pozycji z 4 zniszczonymi samolotami.

Chronologiczny wykaz zwycięskich [[Walka powietrzna|walk powietrznych]]
; zestrzelenia pewne
* Me-109F – 7 czerwca 1941<ref>[http://www.polishsquadronsremembered.com/reports/Retinger1.htm raport]</ref>
* Me-109 – 1941
* Me-109 – 1941
* Me-109 – 1941
; uszkodzenia<ref>Nie widnieją na liście Bajana</ref>
* Me-109 – 1941
* Me-109 – 1941

== Ordery i odznaczenia ==
* Krzyż Srebrny [[Order Virtuti Militari|Orderu Virtuti Militari]]<ref name="krzy">{{cytuj stronę | url = https://listakrzystka.pl/retinger-witold/ | tytuł = Retinger Witold | autor = | opublikowany = listakrzystka.pl | data dostępu = 2019-03-08}}</ref> nr 9478<ref>{{Cytuj |autor = Łukomski G., Polak B., Suchcitz A. |tytuł = Kawalerowie Virtuti Militari 1792 - 1945 |data = 1997 |miejsce = Koszalin |s = 492}}</ref>
* [[Krzyż Walecznych]] – trzykrotnie
* [[Medal Lotniczy]] – trzykrotnie
* [[Odznaki personelu latającego 1919–1939|Polowa Odznaka Pilota]]
* [[Krzyż Wybitnej Służby Lotniczej|Distinguished Flying Cross]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [https://www.mysliwcy.pl/ biografia na mysliwcy.pl]
* [http://www.polishsquadronsremembered.com/reports/Retinger1.htm raport z walk na polishairforce.pl]
* [http://niebieskaeskadra.pl/?control=8&id=3173 lokalizacja grobu - niebieska eskadra]

{{SORTUJ:Retinger, Witold}}
[[Kategoria:Absolwenci Szkoły Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie]]
[[Kategoria:Polscy piloci myśliwscy]]
[[Kategoria:Podporucznicy lotnictwa II Rzeczypospolitej]]
[[Kategoria:Majorowie Polskich Sił Powietrznych]]
[[Kategoria:Odznaczeni Polową Odznaką Pilota]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (władze RP na uchodźstwie)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (trzykrotnie)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Medalem Lotniczym (trzykrotnie)]]
[[Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Wybitnej Służby Lotniczej]]
[[Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego na emigracji po II wojnie światowej]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1918]]
[[Kategoria:Zmarli w 1982]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Wiener Neustadt]]
[[Kategoria:Oficerowie Dywizjonu 303]]
[[Kategoria:Dowódcy Dywizjonu 308]]

title: Witold Retinger

Data i miejsce urodzenia: 4 kwietnia 1918 · Wiener Neustadt

Data i miejsce śmierci: 22 czerwca 1982 · Nowy Jork

Siły zbrojne: Wojsko Polskie · Polskie Siły Zbrojne

Formacja: Lotnictwo Wojska Polskiego · Armée de l’air · RAF

Jednostki: dywizjon 308 · dywizjon 303 · dywizjon 309

Stanowiska: dowódca eskadry · dowódca dywizjonu

Główne wojny i bitwy: II wojna światowa · kampania francuska 1940 · bitwa o Anglię


text:
# Rzecznik Praw Ofiar
Rzecznik Praw Ofiar (także Rzecznik Praw Ofiar Przestępstw) – działająca w latach 2000–2001 przy Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji instytucja mająca na celu zapewnienie „przestrzegania praw i poszanowania godności osób pokrzywdzonych”, powołana decyzją ministra Marka Biernackiego. Stanowisko to zajmował Krzysztof Orszagh.
Działalność Rzecznika Praw Ofiar koncentrowała się m.in. na informowaniu osób poszkodowanych o przysługujących im prawach, udzielaniu pomocy prawnej, interweniowaniu w przypadku dokonania nadużyć lub zaniedbań ze strony organów państwa oraz współpracy z urzędami, funkcjonariuszami i pracownikami instytucji publicznych, w szczególności z Ministerstwem Sprawiedliwości; raport z działalności Rzecznika opublikowany przez MSWiA określa liczbę interwencji Rzecznika na 640.
Wydział Rzecznika Praw Ofiar MSWiA zajmował się prowadzeniem ośrodka readaptacyjnego dla ofiar przestępstw we wsi Lubsin w woj. kujawsko-pomorskim oraz pomocą na rzecz funkcjonariuszy Komendy Stołecznej Policji (KSP); interwencje Rzecznika pomogły m.in. w zdobyciu dla KSP gruntów pod budownictwo mieszkaniowe w Markach i utworzeniu ośrodka szkoleniowego policji we wsi Tomice (w części nazywanej Domanówkiem) w gminie Góra Kalwaria.
Zespół ds. Obsługi Rzecznika Praw Ofiar współpracował także, na podstawie umów o wzajemności, z szeregiem organizacji pozarządowych, m.in. Fundacją „Dzieci Niczyje“, Centrum Praw Kobiet czy Fundacją „La Strada“; dzięki zaangażowaniu Rzecznika część organizacji otrzymała dotacje państwowe na działalność statutową.
W celu ułatwienia dostępu do Rzecznika Praw Ofiar powołani zostali lokalni pełnomocnicy funkcjonujący najczęściej przy urzędach wojewódzkich; działali oni m.in. w Częstochowie, Katowicach, Łodzi, Rzeszowie i Toruniu. Rzecznik Praw Ofiar zakończył swoją działalność 22 października 2001 roku; jego obowiązki przejęło pozarządowe Stowarzyszenie Przeciwko Zbrodni im. Jolanty Brzozowskiej, którego prezesem był Krzysztof Orszagh.

## Rzecznik Praw Ofiar województwa kujawsko-pomorskiego
Od 2000 roku instytucja Rzecznika Praw Ofiar działa przy Urzędzie Marszałkowskim województwa kujawsko-pomorskiego. W 2007 roku pełniąca funkcję Rzecznika Mariola Tuszyńska została uhonorowana wyróżnieniem „Złoty telefon”, przyznawanym przez Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia” osobom szczególnie zasłużonym w dziedzinie przeciwdziałania przemocy domowej. Biuro Rzecznika Praw Ofiar odbywa dyżury prawne w kilku miastach województwa; oprócz siedziby rzecznika w Toruniu są to: Bydgoszcz, Grudziądz, Inowrocław, Włocławek, Brodnica oraz Chełmno.

title: Rzecznik Praw Ofiar

wikitext:
{{Stanowisko infobox
 |nazwa              = Rzecznik Praw Ofiar
 |nazwa oryginalna   =
 |skrót nazwy        = rzecznik
 |grafika            = Logo MSWiA.svg
 |opis grafiki       = Instytucja Rzecznika Praw Ofiar funkcjonowała w ramach Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji
 |zdjęcie            =
 |opis zdjęcia       =
 |państwo            = Polska
 |wariant flagi      =
 |data utworzenia    = 2000
 |długość kadencji   =
 |pierwsza osoba     = [[Krzysztof Orszagh]]
 |obecna osoba       =
 |obecna kadencja    =
 |siedziba           =
 |miejsce w sukcesji =
 |data likwidacji    = 2001
 |ostatnia osoba     = Krzysztof Orszagh
 |www                =
 |commons            =
 |wikiźródła         =
 |wikicytaty         =
}}
'''Rzecznik Praw Ofiar''' (także '''Rzecznik Praw Ofiar Przestępstw''') – działająca w latach 2000–2001 przy [[Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji|Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji]] instytucja mająca na celu zapewnienie „''przestrzegania praw i poszanowania godności osób pokrzywdzonych”'', powołana decyzją ministra [[Marek Biernacki|Marka Biernackiego]]<ref name="mswia">{{cytuj |tytuł = Raport z działalności Rzecznika Praw Ofiar |autor = [[Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji]] |data dostępu = 2011-03-06  |opublikowany = msw.gov.pl |archiwum = http://archive.is/2012.12.22-033455/http://www.msw.gov.pl/portal/pl/206/164/Raport_z_dzialalnosci_Rzecznika_Praw_Ofiar.html |zarchiwizowano = 2012-12-22 |język = pl}}</ref>. Stanowisko to zajmował [[Krzysztof Orszagh]]<ref name="orszagh">{{cytuj |tytuł = Krzysztof Orszagh |autor = Kancelaria Prawna Krzysztof Orszagh |data dostępu = 2011-03-06 |opublikowany = orszagh.com |archiwum = https://web.archive.org/web/20131231021648/http://orszagh.com/krzysztof_orszagh |zarchiwizowano = 2013-12-31 |język = pl}}</ref>.

Działalność Rzecznika Praw Ofiar koncentrowała się m.in. na informowaniu osób poszkodowanych o przysługujących im prawach, udzielaniu pomocy prawnej, interweniowaniu w przypadku dokonania nadużyć lub zaniedbań ze strony organów państwa oraz współpracy z urzędami, funkcjonariuszami i pracownikami instytucji publicznych, w szczególności z [[Ministerstwo Sprawiedliwości (Polska)|Ministerstwem Sprawiedliwości]]; raport z działalności Rzecznika opublikowany przez MSWiA określa liczbę interwencji Rzecznika na 640<ref name="mswia" />.

Wydział Rzecznika Praw Ofiar MSWiA zajmował się prowadzeniem ośrodka readaptacyjnego dla ofiar przestępstw we wsi [[Lubsin]] w woj. kujawsko-pomorskim oraz pomocą na rzecz funkcjonariuszy Komendy Stołecznej Policji (KSP); interwencje Rzecznika pomogły m.in. w zdobyciu dla KSP gruntów pod budownictwo mieszkaniowe w [[Pustelnik (Marki)|Markach]] i utworzeniu ośrodka szkoleniowego policji we wsi [[Tomice (województwo mazowieckie)|Tomice]] (w części nazywanej Domanówkiem) w gminie Góra Kalwaria<ref name="mswia" />.

Zespół ds. Obsługi Rzecznika Praw Ofiar współpracował także, na podstawie umów o wzajemności, z szeregiem organizacji pozarządowych, m.in. [[Fundacja Dzieci Niczyje|Fundacją „Dzieci Niczyje“]], [[Centrum Praw Kobiet]] czy [[La Strada (organizacja)|Fundacją „La Strada“]]; dzięki zaangażowaniu Rzecznika część organizacji otrzymała dotacje państwowe na działalność statutową<ref name="mswia" />.

W celu ułatwienia dostępu do Rzecznika Praw Ofiar powołani zostali lokalni pełnomocnicy funkcjonujący najczęściej przy urzędach wojewódzkich; działali oni m.in. w Częstochowie, Katowicach, Łodzi, Rzeszowie i Toruniu. Rzecznik Praw Ofiar zakończył swoją działalność 22 października 2001 roku; jego obowiązki przejęło pozarządowe Stowarzyszenie Przeciwko Zbrodni im. Jolanty Brzozowskiej<ref name="koniec">{{cytuj |url = https://www.money.pl/gospodarka/wiadomosci/artykul/przestaje;dzialac;biuro;rzecznika;praw;ofiar;przestepstw,75,0,49995.html |tytuł = Przestaje działać Biuro Rzecznika Praw Ofiar Przestępstw |autor = [[Informacyjna Agencja Radiowa]] |data = 18 października 2001 |opublikowany = Money.pl |data dostępu = 2011-03-06 |język = pl}}</ref>, którego prezesem był Krzysztof Orszagh<ref name="orszagh" />.

== Rzecznik Praw Ofiar województwa kujawsko-pomorskiego ==
Od 2000 roku instytucja Rzecznika Praw Ofiar działa przy Urzędzie Marszałkowskim [[województwo kujawsko-pomorskie|województwa kujawsko-pomorskiego]]<ref>{{cytuj |tytuł = Urząd Marszałkowski – departamenty |opublikowany = kujawsko-pomorskie.pl |data dostępu = 2011-03-06 |archiwum = https://web.archive.org/web/20150402100552/http://www.kujawsko-pomorskie.pl/index.php?option=com_contact&catid=72&Itemid=70 |zarchiwizowano = 2015-04-02 |język = pl}}</ref>. W 2007 roku pełniąca funkcję Rzecznika Mariola Tuszyńska została uhonorowana wyróżnieniem „Złoty telefon”, przyznawanym przez Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia” osobom szczególnie zasłużonym w dziedzinie przeciwdziałania przemocy domowej<ref>{{cytuj |tytuł = Rzecznik praw ofiar pomaga |opublikowany = kujawsko-pomorskie.pl |data = 7 lutego 2008 |data dostępu = 2011-03-06 |archiwum = http://archive.is/2012.08.03-191443/http://www.kujawsko-pomorskie.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=7331&Itemid=126 |zarchiwizowano = 2012-08-03 |język = pl}}</ref>. Biuro Rzecznika Praw Ofiar odbywa dyżury prawne w kilku miastach województwa; oprócz siedziby rzecznika w Toruniu są to: Bydgoszcz, Grudziądz, Inowrocław, Włocławek, Brodnica oraz Chełmno<ref>{{cytuj |tytuł = Wyjazdowe dyżury rzecznika praw ofiar |opublikowany = kujawsko-pomorskie.pl |data dostępu = 2011-03-06 |archiwum = https://web.archive.org/web/20130605190045/http://www.kujawsko-pomorskie.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=11830&Itemid=514 |zarchiwizowano = 2013-06-05 |język = pl}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Organy ochrony praw człowieka]]
[[Kategoria:Instytucje państwowe i organy władzy w Polsce]]

title: Rzecznik Praw Ofiar

Państwo: Polska

Pierwszy rzecznik: Krzysztof Orszagh

Ostatni rzecznik: Krzysztof Orszagh


text:
# Kundur
Kundur (ros. Кундур) – wieś (ros. seło) w południowo-wschodniej Rosji, terytorialnie i administracyjnie należąca do rejonu archarinskiego, w obwodzie amurskim.
Według danych ze spisu z 2016 roku wieś zamieszkiwało 693 mieszkańców.

title: Kundur

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Kundur
 |nazwa oryginalna             = Кундур
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |alt zdjęcia                  =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = Obwód amurski
 |1. jednostka administracyjna =
 |2. jednostka administracyjna =
 |3. jednostka administracyjna =
 |4. jednostka administracyjna = [[Rejon archarinski|archarinski]]
 |stanowisko zarządzającego    =
 |zarządzający                 =
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2016
 |liczba ludności              = 693<ref name="spis" />
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |współrzędne                  = 49° 6′ 0″ N, 130° 45′ 0″ E
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Kundur''' ([[język rosyjski|ros.]] Кундур) – wieś ([[język rosyjski|ros.]] ''seło'') w południowo-wschodniej [[Rosja|Rosji]], terytorialnie i administracyjnie należąca do [[Rejon archarinski|rejonu archarinskiego]], w [[Obwód amurski|obwodzie amurskim]].

Według danych ze spisu z 2016 roku wieś zamieszkiwało 693 mieszkańców<ref name=spis>{{Cytuj stronę | url = http://amurstat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/amurstat/resources/d600c10043769f3eb9effbdd898fc419/07_1_4.htm | tytuł = Оценка численности постоянного населения Амурской области по городам и районам | data dostępu = 2024-05-22 | język = ru | archiwum = https://web.archive.org/web/20160425164615/http://amurstat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/amurstat/resources/d600c10043769f3eb9effbdd898fc419/07_1_4.htm | zarchiwizowano = 2016-04-25 }}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Wsie w rejonie archarinskim]]

title: KundurКундур

Państwo: Rosja

Obwód: amurski

Okręg: archarinski


text:
# Ingar
Ingar (ros. Ингарь) – wieś (sieło) w Rosji, w obwodzie iwanowskim, w rejonie priwołżskim. W 2010 liczyła 1118 mieszkańców.

title: Ingar

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Ingar
 |nazwa oryginalna             = {{k|ru|Ингарь}}
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |alt zdjęcia                  =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = obwód iwanowski
 |1. jednostka administracyjna =
 |2. jednostka administracyjna =
 |3. jednostka administracyjna =
 |4. jednostka administracyjna =
 |5. jednostka administracyjna = [[rejon priwołżski|priwołżski]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2010
 |liczba ludności              = 1118
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     =
 |współrzędne                  =
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Ingar''' ({{w języku|ru|Ингарь}}) – wieś (sieło) w [[Rosja|Rosji]], w [[obwód iwanowski|obwodzie iwanowskim]], w [[rejon priwołżski|rejonie priwołżskim]]. W 2010 liczyła 1118 mieszkańców<ref name=spis>{{Cytuj stronę | url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/ivanovskaja.htm | tytuł = Liczby ludności miejscowości obwodu iwanowskiego na podstawie spisu ludności wg stanu na dzień 14 października 2010 roku | data dostępu = | język = ru}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miejscowości w obwodzie iwanowskim]]

title: IngarИнгарь

Obwód: iwanowski

Rejon: priwołżski


text:
# Dorohlany
Dorohlany (biał. Дарагляны; ros. Дорогляны) – wieś na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie mostowskim, w sielsowiecie Kuryłowicze. W źródłach spotykana jest także nazwa Doroglany.
W dwudziestoleciu międzywojennym leżały w Polsce, w województwie nowogródzkim, w powiecie słonimskim, do 1 kwietnia 1929 w gminie Kuryłowicze, następnie w gminie Dereczyn.

title: Dorohlany

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Dorohlany
 |nazwa oryginalna             = Дарагляны<br />Дорогляны
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |alt zdjęcia                  =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = BY-HR
 |1. jednostka administracyjna =
 |2. jednostka administracyjna = [[rejon mostowski|mostowski]]
 |3. jednostka administracyjna = [[Sielsowiet Kuryłowicze|Kuryłowicze]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2009
 |liczba ludności              = 297<ref name=spis>{{Cytuj stronę | url = https://archive.is/E8h1y | tytuł = Liczby ludności miejscowości obwodu grodzieńskiego na podstawie spisu ludności wg stanu na dzień 14 października 2009 roku | data dostępu = | język = ru}}</ref>
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     = obwód grodzieński
 |współrzędne                  = 53°16′31″N 24°51′12″E
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Dorohlany''' ({{w języku|be|Дарагляны}}; {{w języku|ru|Дорогляны}}) – wieś na [[Białoruś|Białorusi]], w [[obwód grodzieński|obwodzie grodzieńskim]], w [[rejon mostowski|rejonie mostowskim]], w [[sielsowiet Kuryłowicze|sielsowiecie Kuryłowicze]]. W źródłach spotykana jest także nazwa ''Doroglany''.

W dwudziestoleciu międzywojennym leżały w Polsce, w [[Województwo nowogródzkie (II Rzeczpospolita)|województwie nowogródzkim]], w [[Powiat słonimski (II Rzeczpospolita)|powiecie słonimskim]], do 1 kwietnia 1929 w [[Kuryłowicze (gmina)|gminie Kuryłowicze]], następnie w [[Dereczyn (gmina)|gminie Dereczyn]]<ref>{{Cytuj stronę | url =https://www.kami.net.pl/kresy/ | tytuł =Baza Miejscowości Kresowych | opublikowany = | data = | język =pl | data dostępu = 2019-10-28}}</ref><ref>{{Cytuj stronę | url =https://www.prawo.pl/akty/dz-u-1929-11-90,16867487.html | tytuł =Zmiana granic gmin wiejskich na obszarze powiatu słonimskiego w województwie nowogródzkiem | opublikowany =prawo.pl | data = | język =pl | data dostępu = 2019-10-28}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{SgKP|XV_cz.1|431|Dorohlany, pow. słonimski}}
* [http://maps.mapywig.org/m/WIG_maps/series/100K_300dpi/P35_S40_WIAZOWIEC_1932_300dpi_bcuj298301-287566.jpg Dorohlany na mapie WIG]
* {{Cytuj stronę | url =http://maps.by | tytuł =Дзяржаўнага цэнтра картографа-геадэзічных матэрыялаў і даных Рэспублікі Беларусь | opublikowany = | data = | język =ru | data dostępu = 2019-10-28}}

[[Kategoria:Wsie w rejonie mostowskim]]

title: DorohlanyДарагляны · Дорогляны

Państwo: Białoruś

Obwód: grodzieński

Rejon: mostowski

Sielsowiet: Kuryłowicze