text:
# PESEL
Powszechny Elektroniczny System Ewidencji Ludności (PESEL) – centralny zbiór danych prowadzony w Polsce przez ministra właściwego do spraw informatyzacji (do końca 2015 r. przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych) na mocy ustawy o ewidencji ludności. Rejestr służy do gromadzenia podstawowych informacji identyfikujących tożsamość i status administracyjno-prawny obywateli polskich oraz cudzoziemców zamieszkujących na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Potocznie mianem PESEL określa się również numer ewidencyjny osoby fizycznej wykorzystywany w tym rejestrze.

Uwaga: jest artykuł o historii powstawania Rządowego Centrum Informatycznego PESEL

## Geneza i rozwój systemu

### MAGISTER: rejestr osób z wyższym wykształceniem
Pierwszym systemem do ewidencjonowania dużej grupy obywateli polskich był rejestr MAGISTER, uruchomiony w latach 1973–1974, zawierający dane osób z wyższym wykształceniem zatrudnionych w przedsiębiorstwach państwowych i uczelniach. Rejestr był zasilany danymi z ankiet z 60 tys. zakładów pracy i szkół wyższych. Zawierał ok. 630 tys. wpisów. Przechowywał bardzo szczegółowe wrażliwe dane osobowe oraz informacje o przebiegu kariery zawodowej i naukowej.
Zgodnie z ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym, współcześnie uczelnie wyższe prowadzą Monitorowanie Karier Zawodowych Absolwentów, co realizuje część deklarowanych celów systemu Magister. Udział w monitoringu jest dobrowolny i służy uczelniom do przystosowania programów studiów do potrzeb rynku pracy.

### Powszechny Elektroniczny System Ewidencji Ludności: rejestr wszystkich obywateli
Zadanie utworzenia informatycznego systemu ewidencji ludności wpisano do planu pięcioletniego 1970–1974, co w czerwcu 1970 potwierdziło Prezydium Rządu decyzją o budowie rejestru wszystkich obywateli PRL. Rejestr ten miał nosić nazwę Powszechny Elektroniczny System Ewidencji Ludności (PESEL), a jednym z jego celów było kompleksowe ujęcie tematu człowieka jako centralnego podmiotu całej gospodarki. Jednym z problemów, z którym borykała się ówczesna administracja, było znaczne rozproszenie ewidencji ludności, co było spowodowane przejęciem przez PRL dokumentów pozostałych po zaborach pruskim, rosyjskim i austriackim, dodatkowo zdekompletowanych przez dwie wojny światowe.
System PESEL został uruchomiony w 1977 i w ramach pilotażu zawierał dane mieszkańców dzielnicy Wola w Warszawie. Następnie objął dane mieszkańców pozostałych dzielnic Warszawy, a potem województwa warszawskiego. Numery PESEL dla wszystkich obywateli Polski zostały nadane do 1984.
System PESEL został początkowo uruchomiony na komputerach Siemens 4004 z PAO 1 MB i trzema liniami dysków 55MB x 8, a potem w końcu lat 70. na komputerach Siemens 7755 wyposażonych w 2 MB pamięci RAM oraz 4 linie dysków 150 MB x 8 pod kontrolą systemu baz danych PRISM. Komputery te były licencyjną kopią IBM System 360/370. Po wprowadzeniu stanu wojennego (1981–1983) embargo oraz ograniczenia CoCom zmusiły MSW do wdrożenia autorskich rozwiązań takich jak System Zarządzania Bazą Danych JANTAR (1984), krajowe komputery R-32 oraz osprzęt produkowany przez zakłady ELWRO, MERAMAT, MERA BŁONIE, MERA ZABRZE, MERA STER, TELETRA.
System PESEL, którego inicjatorem był Andrzej Targowski, miał początkowo stanowić część ogólnokrajowej „rewolucji informatycznej”, w ramach której powstać miały systemy wspomagające planowanie CENPLAN (administracja centralna), RESPLAN (resorty), REGIPLAN (władze wojewódzkie), WEKTOR (inwestycje krajowe) oraz sieć teleinformatyczna administracji publicznej INFOSTRADA. Większość z tych systemów ostatecznie nie powstała z powodu oporu administracji, nieskoordynowanych działań różnych resortów i konfliktów na różnych szczeblach władzy. Ostatecznie z planów pozostał jedynie system PESEL oraz stworzony na potrzeby GUS „rejestr jednostek gospodarki uspołecznionej”, czyli REGON.
Na początku lat 90. XX wieku system PESEL został zmigrowany do technologii mainframe. Aplikacja JANTAR została przeniesiona na system IBM zSeries, pod kontrolą systemu operacyjnego z/OS. Aplikacja systemu PESEL została napisana w całości w assemblerze systemu mainframe. Dostęp do bazy danych dla użytkowników on-line realizowany jest za pośrednictwem własnego monitora teletransmisji tzw. „Łącznika”.

### Podstawa prawna systemu
Dla okresu od 1970 do 2000 roku niejasna jest ustawowa podstawa dla funkcjonowania systemu. Zmiany do ustawy z 10 kwietnia 1974 o ewidencji ludności i dowodach osobistych odwołujące się do numeru PESEL wprowadzono po raz pierwszy ustawą nowelizującą z 20 sierpnia 1997, która weszła w życie 1 stycznia 2001. Ustawa ta wprowadziła między innymi nowe brzmienie art. 37 zakładające zamieszczanie w dowodzie osobistym „numeru ewidencyjnego Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL)”. Od 1 marca 2015 podstawę prawną funkcjonowania systemu stanowi ustawa o ewidencji ludności z 24 września 2010.

### System Rejestrów Państwowych (SRP)
1 marca 2015 weszły w życie trzy nowe ustawy: o dowodach osobistych, o ewidencji ludności oraz Prawo o aktach stanu cywilnego. Tego dnia w celu wykonania powyższych ustaw uruchomiony został System Rejestrów Państwowych (SRP) obsługiwany przez Centralny Ośrodek Informatyki, w ramach którego połączone zostały: rejestry PESEL, ewidencja dowodów osobistych i akta stanu cywilnego.
System Rejestrów Państwowych zintegrował Bazę PESEL (oraz System Odznaczeń Państwowych i Centralny Rejestr Sprzeciwów), a także Centralną Ewidencję Wydanych i Unieważnionych Dowodów Osobistych (CEWiUDO). W skład SRP weszła również nieistniejąca wcześniej Baza Usług Stanu Cywilnego (BUSC). W celu umożliwienia wprowadzania danych do nowego systemu utworzono interfejs graficzny pod nazwą Źródło.
W zakresie danych PESEL do nowego systemu zostały zmigrowane dane dostępne centralnie. Do poprawy jakości centralnej ewidencji dowodów zostały wykorzystane ponadto kopie baz lokalnych (Gminne Ewidencje Wydanych i Unieważnionych Dowodów Osobistych). Po uruchomieniu SRP dane przechowywane centralnie zaczęły być wykorzystywane jako zbiór referencyjny co pozwala na postępującą korektę ich jakości.

## Elementy rejestru
Tworzony rejestr zawiera następujące dane:
1. nazwisko i imię (imiona);
2. nazwisko rodowe;
3. poprzednie nazwiska i imiona wraz z datą ich zmiany oraz nazwą urzędu, który dokonał zmiany;
4. imiona i nazwiska rodowe rodziców;
5. numery PESEL rodziców, jeżeli zostały im nadane[b];
6. data urodzenia;
7. miejsce urodzenia;
8. kraj urodzenia;
9. stan cywilny;
10. oznaczenie aktu urodzenia[c] i urzędu stanu cywilnego, w którym został on sporządzony;
11. płeć (w przypadku zmiany danych: data oraz nazwa urzędu, który dokonał zmiany);
12. numer PESEL;
13. obywatelstwo albo status bezpaństwowca;
14. imię i nazwisko rodowe oraz numer PESEL małżonka, jeżeli został mu nadany;
15. data zawarcia związku małżeńskiego, oznaczenie aktu małżeństwa[d] i urzędu stanu cywilnego, w którym został on sporządzony, data rozwiązania związku małżeńskiego, sygnatura akt i oznaczenie sądu, który rozwiązał małżeństwo, sygnatura akt i oznaczenie sądu, który ustalił nieistnienie małżeństwa, sygnatura akt i oznaczenie sądu, który unieważnił małżeństwo, data zgonu małżonka albo data znalezienia jego zwłok, oznaczenie jego aktu zgonu[e] i urzędu stanu cywilnego, w którym ten akt został sporządzony;
16. adres i data zameldowania na pobyt stały;
17. kraj miejsca zamieszkania;
18. kraj poprzedniego miejsca zamieszkania;
19. data wymeldowania z miejsca pobytu stałego;
20. adres i data zameldowania na pobyt czasowy oraz data upływu deklarowanego terminu pobytu;
21. data wymeldowania z miejsca pobytu czasowego;
22. data wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej trwającego dłużej niż 6 miesięcy i wskazanie kraju wyjazdu;
23. przewidywany okres pobytu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej trwającego dłużej niż 6 miesięcy[f];
24. data powrotu z wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej trwającego dłużej niż 6 miesięcy;
25. seria, numer i data ważności ostatniego wydanego dowodu osobistego obywatela polskiego oraz oznaczenie organu wydającego dokument;
26. seria, numer i data ważności ostatniego wydanego paszportu obywatela polskiego;
27. seria, numer i data ważności ważnego dokumentu podróży cudzoziemca lub innego ważnego dokumentu potwierdzającego tożsamość i obywatelstwo, a w przypadku obywatela Ukrainy, który przybył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywatela Ukrainy posiadającego Kartę Polaka, który wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej[g], oznaczenie dokumentu, na podstawie którego dokonano ustalenia tożsamości osoby[h];
28. status cudzoziemca[f] oznaczony jako UE[i], CUE[j], NUE[k] albo UKR[l];
29. data zgonu albo data znalezienia zwłok, numer aktu zgonu i oznaczenie urzędu stanu cywilnego, w którym ten akt został sporządzony.

Dawniej rejestr zawierał dodatkowo następujące dane:
1. data upływu deklarowanego przez cudzoziemca terminu pobytu[m].

Ponadto dla cudzoziemców rejestr zawiera następujące dane:
1. seria i numer karty pobytu wydanej w związku z udzieleniem zezwolenia na osiedlenie się, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich, zgody na pobyt tolerowany lub nadaniem statusu uchodźcy w RP oraz data jej wydania, data ważności, oznaczenie organu, który ją wydał,
2. seria i numer karty pobytu obywatela Unii Europejskiej wydanej w związku z udzieleniem zezwolenia na pobyt na terytorium RP oraz data jej wydania, data ważności, oznaczenie organu, który ją wydał,
3. seria i numer dokumentu pobytu członka rodziny obywatela Unii Europejskiej wydanego w związku z udzieleniem zezwolenia na pobyt na terytorium RP oraz data jego wydania, data ważności, oznaczenie organu, który go wydał,
4. seria i numer karty pobytu wydanej w związku z udzieleniem zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony lub zgody na pobyt tolerowany oraz data jej wydania, data ważności, oznaczenie organu, który ją wydał,
5. seria i numer karty pobytu obywatela Unii Europejskiej wydanej w związku z udzieleniem zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP oraz data jej wydania, data ważności, oznaczenie organu, który ją wydał,
6. seria i numer dokumentu pobytu członka rodziny obywatela Unii Europejskiej wydanego w związku z udzieleniem zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP oraz data jego wydania, data ważności, oznaczenie organu, który go wydał,
7. seria i numer tymczasowego zaświadczenia tożsamości cudzoziemca oraz data jego wydania, data ważności, oznaczenie organu, który je wydał.

## Numer PESEL
Każdy wpis w rejestrze jest określany unikatowym symbolem jednoznacznie identyfikującym osobę fizyczną.
Numer PESEL jest to 11-cyfrowy identyfikator numeryczny jednoznacznie identyfikujący określoną osobę fizyczną.
Zbudowany jest z następujących elementów:
- zakodowanej daty urodzenia
- liczby porządkowej
- zakodowanej płci
- cyfry kontrolnej.

Przykładowa postać:
| 440514 | 0145 | 8 |

- cyfry [1–6] – data urodzenia z określeniem stulecia urodzenia
- cyfry [7–10] – numer serii z oznaczeniem płci
  - cyfra [10] – płeć
- cyfra [11] – cyfra kontrolna

Numer PESEL nadaje minister właściwy do spraw wewnętrznych w formie czynności materialno-technicznej.
Nadanie numeru PESEL następuje za pośrednictwem:
- kierownika urzędu stanu cywilnego, który sporządza akt urodzenia, zarówno obywateli polskich, jak i cudzoziemców;
- urzędu gminy właściwego ze względu na miejsce zameldowania na pobyt stały lub czasowy;
- organu wydającego polski dokument tożsamości (dowód osobisty lub paszport);
- organu właściwego dla dzielnicy Śródmieście miasta stołecznego Warszawy – w stosunku do osób, wobec których nie można ustalić organu właściwego w sposób wskazany w punktach powyżej.

### Data urodzenia
Numeryczny zapis daty urodzenia przedstawiony jest w następującym porządku: dwie ostatnie cyfry roku, miesiąc i dzień. Dla odróżnienia poszczególnych stuleci przyjęto następującą metodę kodowania:
- dla osób urodzonych w latach 1900 do 1999 – miesiąc zapisywany jest w sposób naturalny, tzn. dwucyfrowo od 01 do 12
- dla osób urodzonych w innych latach niż 1900–1999 dodawane są do numeru miesiąca następujące wielkości:
  - dla lat 1800–1899 – 80
  - dla lat 2000–2099 – 20
  - dla lat 2100–2199 – 40
  - dla lat 2200–2299 – 60.

Przyjęta metoda kodowania miesiąca urodzenia pozwala na rozróżnienie 5 stuleci. Kolejne miesiące w poszczególnych stuleciach mają następujące numery:
| Miesiąc     | Stulecie  | Stulecie  | Stulecie  | Stulecie  | Stulecie  |
| Miesiąc     | 1800–1899 | 1900–1999 | 2000–2099 | 2100–2199 | 2200–2299 |
| ----------- | --------- | --------- | --------- | --------- | --------- |
| Styczeń     | 81        | 01        | 21        | 41        | 61        |
| Luty        | 82        | 02        | 22        | 42        | 62        |
| Marzec      | 83        | 03        | 23        | 43        | 63        |
| Kwiecień    | 84        | 04        | 24        | 44        | 64        |
| Maj         | 85        | 05        | 25        | 45        | 65        |
| Czerwiec    | 86        | 06        | 26        | 46        | 66        |
| Lipiec      | 87        | 07        | 27        | 47        | 67        |
| Sierpień    | 88        | 08        | 28        | 48        | 68        |
| Wrzesień    | 89        | 09        | 29        | 49        | 69        |
| Październik | 90        | 10        | 30        | 50        | 70        |
| Listopad    | 91        | 11        | 31        | 51        | 71        |
| Grudzień    | 92        | 12        | 32        | 52        | 72        |

Przykładowo osoba urodzona 14 lipca 2002 roku ma następujący zapis w numerze ewidencyjnym:
| 0 | 2 | 2 | 7 | 1 | 4 |  |  |  |  |  |

### Płeć
Informacja o płci osoby, której zestaw informacji jest identyfikowany, zawarta jest na 10. (przedostatniej) pozycji numeru PESEL.
|  |  |  |  |  |  |  |  |  | ⚥ |

- cyfry 0, 2, 4, 6, 8 – oznaczają płeć żeńską
- cyfry 1, 3, 5, 7, 9 – oznaczają płeć męską

Po zmianie oznaczenia płci przydzielany jest nowy numer PESEL.

### Cyfra kontrolna i sprawdzanie poprawności numeru
Jedenastą cyfrą numeru PESEL jest cyfra kontrolna umożliwiająca kontrolę poprawności identyfikatora. Jest ona wynikiem działania na pierwszych dziesięciu cyfrach. Algorytm obliczania cyfry kontrolnej na podstawie kolejnych cyfr numeru i ich wag jest określony przez rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych.
Oznaczenia i wartości użyte w poniższych opisach, wzorach i przykładach (waga w11 jest używany do weryfikacji prawidłowości numeru PESEL i nie jest wskazana w ww. rozporządzeniu):
| Pozycja cyfry od lewej, k | 1  | 2  | 3  | 4  | 5  | 6  | 7  | 8  | 9  | 10  | 11  |
| Ozn. cyfry ck             | c1 | c2 | c3 | c4 | c5 | c6 | c7 | c8 | c9 | c10 | c11 |
| Ozn. wagi wk              | w1 | w2 | w3 | w4 | w5 | w6 | w7 | w8 | w9 | w10 | w11 |
| Waga cyfry                | 1  | 3  | 7  | 9  | 1  | 3  | 7  | 9  | 1  | 3   | 1   |

Obliczanie cyfry kontrolnej
Zgodnie z ww. rozporządzeniem:
1. dla kolejnych dziesięciu cyfr identyfikatora PESEL obliczany jest iloczyn cyfry i jej wagi (Ik=ck·wk)
2. obliczana jest suma tych iloczynów (S=? Ik),
3. obliczana jest wartość M operacji S modulo 10,
4. od liczby dziesięć odejmowana jest liczba M,
5. poza przypadkiem szczególnym wskazanym w poniższym p. 6 wynik odejmowania uzyskany w p. 4 stanowi liczbę (cyfrę) kontrolną numeru PESEL,
6. jeżeli liczba M jest równa zero, to liczba (cyfra) kontrolna numeru PESEL również jest równa zero.

Wzór dla obliczenia cyfry kontrolnej
{\displaystyle c_{11}={\begin{cases}0,&{\text{gdy }}{\bmod {\left[\sum _{k=1}^{k=10}{c_{k}\cdot {}w_{k}},10\right]}}=0\\10-{\bmod {\left[\sum _{k=1}^{k=10}{c_{k}\cdot {}w_{k}},10\right]}},&{\text{gdy }}{\bmod {\left[\sum _{k=1}^{k=10}{c_{k}\cdot {}w_{k}},10\right]}}\neq 0\end{cases}}}
Przykłady:
- dla numeru PESEL 55030101193

| Pozycja cyfry, k         | 1 | 2  | 3 | 4  | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11  |           |
| Cyfry numeru PESEL, ck   | 5 | 5  | 0 | 3  | 0 | 1 | 0 | 1 | 1 | 9  | 3   |           |
| Współczynniki wagowe, wk | 1 | 3  | 7 | 9  | 1 | 3 | 7 | 9 | 1 | 3  | --- |           |
| Iloczyny, Ik=ck · wk     | 5 | 15 | 0 | 27 | 0 | 3 | 0 | 9 | 1 | 27 | --- | Suma S=87 |

Dla danej sumy S jej ostatnia cyfra to M=7, więc cyfra kontrolna 10 – M=10 – 7=3
- dla numeru PESEL 55030101230 (przypadek z p. 6 opisu słownego algorytmu ustalania cyfry kontrolnej powyżej)

| Pozycja cyfry, k         | 1 | 2  | 3 | 4  | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11  |           |
| Cyfry numeru PESEL, ck   | 5 | 5  | 0 | 3  | 0 | 1 | 0 | 1 | 2 | 3  | 0   |           |
| Współczynniki wagowe, wk | 1 | 3  | 7 | 9  | 1 | 3 | 7 | 9 | 1 | 3  | --- |           |
| Iloczyny Ik=ck · wk      | 5 | 15 | 0 | 27 | 0 | 3 | 0 | 9 | 2 | 9  | --- | Suma S=70 |

Dla danej sumy S jej ostatnia cyfra to M=0, więc zgodnie z p. 6 opisu słownego algorytmu cyfra kontrolna=0
Sprawdzanie cyfry kontrolnej

Metoda sprawdzania cyfry kontrolnej sprowadza się do obliczenia sumy:
```
c
1
·1 +
c
2
·3 +
c
3
·7 +
c
4
·9 +
c
5
·1 +
c
6
·3 +
c
7
·7 +
c
8
·9 +
c
9
·1 +
c
10
·3 +
c
11
·1
```

Jeśli ostatnia cyfra otrzymanej sumy jest zerem, to numer PESEL ma poprawną cyfrę kontrolną, w przeciwnym razie numer jest błędny.
Cechy specyficzne algorytmu sprawdzania
Algorytm ma pewną wadę w przydziale wag do poszczególnych elementów, która powoduje, że gdy zamienimy rok z dniem (zamieniając zapis z rr-mm-dd na dd-mm-rr) otrzymamy identyczną sumę kontrolną jak w numerze z poprawnym zapisem. Ten algorytm nie sprawdza sensowności danych.
Z zasady działania cyfry kontrolnej wynika, że w przypadku zamazania którejkolwiek cyfry w numerze PESEL można tę cyfrę odtworzyć.
Błędy w nadawaniu numeru PESEL
W praktyce zdarzają się (a przynajmniej zdarzały i wciąż istnieją) numery PESEL z błędami. Błędy w dacie zwykle były zauważane i poprawiane od razu, lecz zdarzały się też powtórzenia numeru porządkowego, błędy w określeniu płci i błędne cyfry kontrolne, które zostały wychwycone po latach przy okazji wprowadzania numeru PESEL do komputerowych baz danych. W związku z tym nie można zakładać, że wynik sprawdzania jednoznacznie określa istnienie bądź nieistnienie podanego numeru PESEL.
Numer PESEL można zmienić. Powodem do zmiany są przypadki, gdy nastąpiła korekta płci, osoba ma nowy akt urodzenia lub decyzja urzędu okazała się błędna (w wyniku błędów urzędników w 2012 roku ten sam numer nadano różnym osobom w 2 tys. przypadków).

## Udostępnianie danych z systemu PESEL
Od dnia 1 lipca 2019 weszła w życie ustawa, zgodnie z którą właściwe w zakresie udostępnienia danych z rejestru PESEL są wyłącznie organy gmin. Wniosek o udostępnienie danych z rejestru PESEL można kierować do dowolnego organu gminy na terenie kraju.
Centrum Personalizacji Dokumentów MSWiA, w imieniu ministra właściwego do spraw wewnętrznych i administracji, przed 1 lipca 2019, realizowało wnioski o udostępnienie danych z rejestru PESEL.
Centrum Personalizacji Dokumentów MSWiA, od 1 stycznia 2019, nie udostępnia danych jednostkowych z rejestru PESEL podmiotom publicznym, którym wydana została decyzja administracyjna zezwalająca na dostęp do rejestru PESEL za pomocą urządzeń teletransmisji danych (tzw. decyzja teletransmisyjna). Dane z rejestru PESEL podmioty te uzyskiwać mogą wyłącznie samodzielnie w ramach posiadanego dostępu do rejestru PESEL w trybie teletransmisji danych.
Aktualna lista podmiotów publicznych posiadających dostęp do rejestru PESEL za pomocą urządzeń teletransmisji danych (posiadających decyzję teletransmisyjną) publikowana jest przez Ministra Cyfryzacji na stronie internetowej. Wśród ponad tysiąca takich podmiotów są sądy i komornicy, straże miejskie, wójtowie, burmistrzowie, prezydenci miast, wojewodowie, ministrowie, agencje i inne służby.
Od 17 listopada 2023 istnieje możliwość zastrzeżenia numeru PESEL. Rejestr zastrzeżeń numerów PESEL powstaje na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz. U. z 2023 r. poz. 1394)

## Numery PESEL dla obywateli innych państw
Numer PESEL nadaje minister właściwy do spraw informatyzacji. PESEL jest nadawany z urzędu dzieciom obywateli polskich, obywateli Unii Europejskiej i członków ich rodzin w związku z uzyskaniem przez nich prawa stałego pobytu, a także cudzoziemców, którzy uzyskali:
- prawo stałego pobytu lub zezwolenie na pobyt stały;
- zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej;
- status uchodźcy, ochronę uzupełniającą albo azyl;
- zgodę na pobyt tolerowany;
- ochronę czasową;
- zgodę na pobyt ze względów humanitarnych.

W przypadku sporządzania przez urząd stanu cywilnego aktu urodzenia dziecka, które przyszło na świat na terytorium Polski, numer PESEL nadawany jest na wniosek.

title: PESEL

wikitext:
'''Powszechny Elektroniczny System Ewidencji Ludności''' ('''PESEL''') – centralny zbiór danych prowadzony w [[Polska|Polsce]] przez [[Ministerstwo Cyfryzacji|ministra właściwego do spraw informatyzacji]] (do końca 2015 r. przez [[Ministerstwo Spraw Wewnętrznych (Polska)|ministra właściwego do spraw wewnętrznych]]) na mocy ustawy o ewidencji ludności<ref name=2024-736>{{Dziennik Ustaw|2025|274}}.</ref>. Rejestr służy do gromadzenia podstawowych informacji identyfikujących tożsamość i status administracyjno-prawny obywateli polskich oraz cudzoziemców zamieszkujących na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Potocznie mianem PESEL określa się również numer ewidencyjny [[osoba fizyczna|osoby fizycznej]] wykorzystywany w tym rejestrze<ref>{{cytuj stronę|url=https://www.msw.gov.pl/pl/sprawy-obywatelskie/centralne-rejestry-pan/13148,PESEL.html|tytuł=Zbiór PESEL|opublikowany=[[Ministerstwo Spraw Wewnętrznych (Polska)|Ministerstwo Spraw Wewnętrznych]]|archiwum=https://web.archive.org/web/20150615031619/https://www.msw.gov.pl/pl/sprawy-obywatelskie/centralne-rejestry-pan/13148,PESEL.html|zarchiwizowano=2015-06-15|data dostępu=2015-06-13}}</ref>.

Uwaga: jest artykuł o historii powstawania Rządowego Centrum Informatycznego PESEL {{Osobny artykuł|Departament PESEL MSW}}

== Geneza i rozwój systemu ==
=== MAGISTER: rejestr osób z wyższym wykształceniem ===
Pierwszym systemem do ewidencjonowania dużej grupy obywateli polskich był rejestr MAGISTER, uruchomiony w latach 1973–1974, zawierający dane osób z wyższym wykształceniem zatrudnionych w przedsiębiorstwach państwowych i uczelniach. Rejestr był zasilany danymi z ankiet z 60 tys. zakładów pracy i szkół wyższych. Zawierał ok. 630 tys. wpisów. Przechowywał bardzo szczegółowe wrażliwe dane osobowe<ref group="uwaga">Dane przechowywane w rejestrze MAGISTER obejmowały: adres, stan cywilny, pochodzenie społeczne, karalność, zatrudnienie współmałżonka, liczba dzieci, liczba osób na utrzymaniu, wielkość mieszkania, wyposażenie mieszkania (łazienka, kuchnia, oddzielny ustęp itd), forma własności mieszkania, wnioski o przydział nowego mieszkania, długość drogi do pracy w jedną stronę, wykorzystywane środki komunikacji, uzyskane wykształcenie, zawód wyuczony, zawód wykonywany, data ukończenia studiów, data uzyskania dyplomu, czy studiował zgodnie z zainteresowaniami; data zatrudnienia w danym miejscu pracy, stanowisko, wykształcenie wymagane na danym stanowisku zgodnie z obowiązującymi przepisami, łączne miesięczne zarobki, liczba zmian miejsc pracy, staż pracy w danym zawodzie, staż na stanowiskach kierowniczych, odbyte kursy zawodowe, znajomość języków obcych, przynależność do organizacji społecznych i politycznych, chęć zmiany stanowiska pracy itd. Obowiązek gromadzenia i przekazywania tych danych do MSW spoczywał na zakładach pracy oraz uczelniach.</ref> oraz informacje o przebiegu kariery zawodowej i naukowej<ref name="piętak">{{cytuj książkę|autor=[[Piotr Piętak]]|tytuł=E-korupcja. Historia informatyzacji Polski|tom=1|rok=2014|isbn=978-83-939820-0-4}}</ref><ref>{{cytuj|url=http://osworld.pl/jesien-linuksowa-2013/|tytuł=Jak „Magister” został PESEL’em – krótka historia... systemów informatycznych|autor=Roman Kusyk (MSW)|opublikowany=konferencja Jesień Linuksowa 2013}}</ref>.

Zgodnie z ustawą [[Prawo o szkolnictwie wyższym]], współcześnie uczelnie wyższe prowadzą Monitorowanie Karier Zawodowych Absolwentów, co realizuje część deklarowanych celów systemu Magister. Udział w monitoringu jest dobrowolny i służy uczelniom do przystosowania programów studiów do potrzeb rynku pracy.

=== Powszechny Elektroniczny System Ewidencji Ludności: rejestr wszystkich obywateli ===
Zadanie utworzenia informatycznego systemu ewidencji ludności wpisano do planu pięcioletniego 1970–1974, co w czerwcu 1970 potwierdziło Prezydium Rządu decyzją o budowie rejestru wszystkich obywateli [[Polska Rzeczpospolita Ludowa|PRL]]. Rejestr ten miał nosić nazwę Powszechny Elektroniczny System Ewidencji Ludności (PESEL), a jednym z jego celów było ''kompleksowe ujęcie tematu człowieka jako centralnego podmiotu całej gospodarki''<ref name="piętak" />. Jednym z problemów, z którym borykała się ówczesna administracja, było znaczne rozproszenie ewidencji ludności, co było spowodowane przejęciem przez PRL dokumentów pozostałych po zaborach pruskim, rosyjskim i austriackim, dodatkowo zdekompletowanych przez dwie wojny światowe<ref name="warski">{{cytuj stronę|url=http://ipsec.pl/files/ipsec/092.warski_pesel_100427.pdf|tytuł=PESEL – krótki zarys dziejów|autor=Roman Warski|data dostępu=2014-10-28}}</ref>.

{{Osobny artykuł|Departament PESEL MSW}}

System PESEL został uruchomiony w 1977 i w ramach pilotażu zawierał dane mieszkańców dzielnicy [[Wola (Warszawa)|Wola]] w [[Warszawa|Warszawie]]<ref>{{cytuj stronę |url=https://wiadomosci.onet.pl/pesel |tytuł=PESEL |opublikowany=onet.pl |data dostępu=2024-04-22}}</ref>. Następnie objął dane mieszkańców pozostałych dzielnic [[Warszawa|Warszawy]], a potem [[Województwo warszawskie (1975–1998)|województwa warszawskiego]]. Numery PESEL dla wszystkich obywateli Polski zostały nadane do 1984<ref>{{cytuj stronę |url=https://forsal.pl/artykuly/590823,historia-informatyzacji-w-polsce-system-pesel-najwiekszym-osiagnieciem.html |autor=Sylwia Czubkowska |tytuł=Historia informatyzacji w Polsce: system PESEL największym osiągnięciem |opublikowany=forsal.pl |data=2012-02-03 |data dostępu=2024-04-22}}</ref>.

System PESEL został początkowo uruchomiony na komputerach Siemens 4004 z PAO 1 MB i trzema liniami dysków 55MB x 8, a potem w końcu lat 70. na komputerach Siemens 7755 wyposażonych w 2 MB pamięci [[RAM]] oraz 4 linie dysków 150 MB x 8 pod kontrolą systemu baz danych PRISM. Komputery te były licencyjną kopią IBM System 360/370. Po wprowadzeniu [[Stan wojenny w Polsce (1981–1983)|stanu wojennego]] (1981–1983) [[embargo]] oraz ograniczenia [[CoCom]] zmusiły MSW do wdrożenia autorskich rozwiązań takich jak System Zarządzania Bazą Danych JANTAR (1984)<ref>{{cytuj stronę|url=http://ipsec.pl/files/ipsec/pesel_1_.pdf|tytuł=Instrukcja operatora końcówki dialogowej systemu JANTAR |opublikowany=MSW |data=maj 2002}}</ref>, krajowe komputery [[R-32]] oraz osprzęt produkowany przez zakłady ELWRO, MERAMAT, MERA BŁONIE, MERA ZABRZE, MERA STER, TELETRA<ref name="warski" />.

System PESEL, którego inicjatorem był [[Andrzej Targowski]], miał początkowo stanowić część ogólnokrajowej „rewolucji informatycznej”, w ramach której powstać miały systemy wspomagające planowanie CENPLAN (administracja centralna), RESPLAN (resorty), REGIPLAN (władze wojewódzkie), WEKTOR (inwestycje krajowe) oraz sieć teleinformatyczna administracji publicznej INFOSTRADA. Większość z tych systemów ostatecznie nie powstała z powodu oporu administracji, nieskoordynowanych działań różnych resortów i konfliktów na różnych szczeblach władzy<ref>{{cytuj stronę|url=https://ipsec.pl/raport-kiliskiego-powtrka-z-historii-informatyzacji.html|tytuł=Raport Kilińskiego – powtórka z historii informatyzacji|data=2011|opublikowany=IPSec.pl|data dostępu=2022-12-17}}</ref>. Ostatecznie z planów pozostał jedynie system PESEL oraz stworzony na potrzeby [[Główny Urząd Statystyczny|GUS]] „rejestr jednostek gospodarki uspołecznionej”, czyli [[REGON]]<ref>{{cytuj stronę|url=http://forsal.pl/artykuly/590823,historia_informatyzacji_w_polsce_system_pesel_najwiekszym_osiagnieciem.html|tytuł=Historia informatyzacji w Polsce: system PESEL największym osiągnięciem|autor=Sylwia Czubkowska|opublikowany=Forsal|data=2012}}</ref>.

Na początku lat 90. XX wieku system PESEL został zmigrowany do technologii [[mainframe]]. Aplikacja JANTAR została przeniesiona na system IBM zSeries, pod kontrolą systemu operacyjnego [[z/OS]]. Aplikacja systemu PESEL została napisana w całości w [[Asembler#Język asemblera|assemblerze systemu mainframe]]<ref>{{cytuj stronę|url=https://www.rp.pl/historia/art15645891-internet-mogl-sie-narodzic-w-prl|tytuł=Rzeczpospolita|data=2009-05-12 04.05.2009 09:12 Publikacja: 04.05.2009 04:38|opublikowany=Rzeczpospolita|autor=Cezary Gmyz|data dostępu=2009-05-04}} https://www.rp.pl/historia/art15645891-internet-mogl-sie-narodzic-w-prl</ref>. Dostęp do bazy danych dla użytkowników on-line realizowany jest za pośrednictwem własnego monitora teletransmisji tzw. „Łącznika”<ref>{{cytuj stronę|url=http://wyborcza.biz/biznes/1,100897,11851902,E_administracja__Polskie_systemy_sa_niezawodne.html|tytuł=E-administracja: Polskie systemy są niezawodne|autor=Grzegorz Pluciński|opublikowany=Wyborcza.biz|data=2012|archiwum=https://web.archive.org/web/20130302094754/http://wyborcza.biz/biznes/1,100897,11851902,E_administracja_Polskie_systemy_sa_niezawodne.html|zarchiwizowano=2013-03-02|data dostępu=2012-06-04}}</ref>.

=== Podstawa prawna systemu ===
Dla okresu od 1970 do 2000 roku niejasna jest ustawowa podstawa dla funkcjonowania systemu. Zmiany do ustawy z 10 kwietnia 1974 o ewidencji ludności i dowodach osobistych<ref>''Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych'' ({{Dziennik Ustaw|1974|14|85}}).</ref> odwołujące się do numeru PESEL wprowadzono po raz pierwszy ustawą nowelizującą z 20 sierpnia 1997, która weszła w życie 1 stycznia 2001<ref>''Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz ustawy o działalności gospodarczej'' ({{Dziennik Ustaw|1997|113|733}}).</ref>. Ustawa ta wprowadziła między innymi nowe brzmienie art. 37 zakładające zamieszczanie w [[dowód osobisty|dowodzie osobistym]] „numeru ewidencyjnego Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL)”. Od 1 marca 2015 podstawę prawną funkcjonowania systemu stanowi ustawa o ewidencji ludności z 24 września 2010<ref name="2014-1741" />.

=== System Rejestrów Państwowych (SRP) ===
1 marca 2015 weszły w życie trzy nowe ustawy: o dowodach osobistych<ref>''Ustawa z dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych'' ({{Dziennik Ustaw|2010|167|1131}}).</ref>, o ewidencji ludności<ref>''Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności'' ({{Dziennik Ustaw|2010|217|1427}}).</ref> oraz [[Prawo o aktach stanu cywilnego (ustawa 2014)|Prawo o aktach stanu cywilnego]]<ref name="2014-1741">''Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego'' ({{Dziennik Ustaw|2014|1741}}).</ref>. Tego dnia w celu wykonania powyższych ustaw uruchomiony został System Rejestrów Państwowych (SRP) obsługiwany przez [[Centralny Ośrodek Informatyki]], w ramach którego połączone zostały: rejestry PESEL, ewidencja dowodów osobistych i akta stanu cywilnego<ref>{{cytuj stronę |url=https://www.prawo.pl/prawnicy-sady/w-niedziele-ruszyl-system-rejestrow-panstwowych,59819.html |tytuł=W niedzielę ruszył System Rejestrów Państwowych |autor=Krzysztof Sobczak |opublikowany=prawo.pl |data=2015-03-01 |data dostępu=2024-05-06}}</ref>.

System Rejestrów Państwowych zintegrował Bazę PESEL (oraz System Odznaczeń Państwowych i Centralny Rejestr Sprzeciwów), a także Centralną Ewidencję Wydanych i Unieważnionych Dowodów Osobistych (CEWiUDO). W skład SRP weszła również nieistniejąca wcześniej Baza Usług Stanu Cywilnego (BUSC). W celu umożliwienia wprowadzania danych do nowego systemu utworzono [[Graficzny interfejs użytkownika|interfejs graficzny]] pod nazwą Źródło<ref>{{cytuj stronę |url=https://www.prawo.pl/samorzad/w-kwietniu-nowa-wersja-aplikacji-zrodlo-dla-urzednikow-obslugujacych-srp,114566.html |tytuł=W kwietniu nowa wersja aplikacji ŹRÓDŁO dla urzędników obsługujących SRP |autor=Katarzyna Kubicka-Żach |opublikowany=prawo.pl |data=2018-03-16 |data dostępu=2024-05-06}}</ref>.

W zakresie danych PESEL do nowego systemu zostały zmigrowane dane dostępne centralnie. Do poprawy jakości centralnej ewidencji dowodów zostały wykorzystane ponadto kopie baz lokalnych (Gminne Ewidencje Wydanych i Unieważnionych Dowodów Osobistych). Po uruchomieniu SRP dane przechowywane centralnie zaczęły być wykorzystywane jako zbiór referencyjny co pozwala na postępującą korektę ich jakości.

== Elementy rejestru ==
Tworzony rejestr zawiera następujące dane<ref>''Art. 8 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności'' ({{Dziennik Ustaw|2010|217|1427}}).</ref>:
# nazwisko i imię (imiona);
# nazwisko rodowe;
# poprzednie nazwiska i imiona wraz z datą ich zmiany oraz nazwą urzędu, który dokonał zmiany;
# imiona i nazwiska rodowe rodziców;
# numery PESEL rodziców, jeżeli zostały im nadane<ref group="uwaga">Od 1 grudnia 2018.</ref>;
# data urodzenia;
# miejsce urodzenia;
# kraj urodzenia;
# stan cywilny;
# oznaczenie aktu urodzenia<ref group="uwaga">Do 1 marca 2015: numer aktu urodzenia.</ref> i urzędu stanu cywilnego, w którym został on sporządzony;
# płeć (w przypadku zmiany danych: data oraz nazwa urzędu, który dokonał zmiany);
# numer PESEL;
# obywatelstwo albo status bezpaństwowca;
# imię i nazwisko rodowe oraz numer PESEL małżonka, jeżeli został mu nadany;
# data zawarcia związku małżeńskiego, oznaczenie aktu małżeństwa<ref group="uwaga">Do 1 marca 2015: numer aktu małżeństwa.</ref> i urzędu stanu cywilnego, w którym został on sporządzony, data rozwiązania związku małżeńskiego, sygnatura akt i oznaczenie sądu, który rozwiązał małżeństwo, sygnatura akt i oznaczenie sądu, który ustalił nieistnienie małżeństwa, sygnatura akt i oznaczenie sądu, który unieważnił małżeństwo, data zgonu małżonka albo data znalezienia jego zwłok, oznaczenie jego aktu zgonu<ref group="uwaga">Do 1 marca 2015: numer jego aktu zgonu.</ref> i urzędu stanu cywilnego, w którym ten akt został sporządzony;
# adres i data zameldowania na pobyt stały;
# kraj miejsca zamieszkania;
# kraj poprzedniego miejsca zamieszkania;
# data wymeldowania z miejsca pobytu stałego;
# adres i data zameldowania na pobyt czasowy oraz data upływu deklarowanego terminu pobytu;
# data wymeldowania z miejsca pobytu czasowego;
# data wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej trwającego dłużej niż 6 miesięcy i wskazanie kraju wyjazdu;
# przewidywany okres pobytu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej trwającego dłużej niż 6 miesięcy<ref group="uwaga" name="od-2018-01-01">Od 1 stycznia 2018.</ref>;
# data powrotu z wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej trwającego dłużej niż 6 miesięcy;
# seria, numer i data ważności ostatniego wydanego dowodu osobistego obywatela polskiego oraz oznaczenie organu wydającego dokument;
# seria, numer i data ważności ostatniego wydanego paszportu obywatela polskiego;
# seria, numer i data ważności ważnego dokumentu podróży cudzoziemca lub innego ważnego dokumentu potwierdzającego tożsamość i obywatelstwo, a w przypadku obywatela Ukrainy, który przybył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywatela Ukrainy posiadającego Kartę Polaka, który wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej<ref group="uwaga">Osoby, o której mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa ({{Dziennik Ustaw|2022|583}}).</ref>, oznaczenie dokumentu, na podstawie którego dokonano ustalenia tożsamości osoby<ref group="uwaga">Do 24 lutego 2022: seria, numer i data ważności ważnego dokumentu podróży cudzoziemca lub innego ważnego dokumentu potwierdzającego tożsamość i obywatelstwo.</ref>;
# status cudzoziemca<ref group="uwaga" name="od-2018-01-01" /> oznaczony jako UE<ref group="uwaga">'''Status UE''' – cudzoziemiec będący obywatelem państwa członkowskiego [[Unia Europejska|Unii Europejskiej]], obywatelem państwa członkowskiego [[Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu|Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu]] (EFTA) – strony umowy o [[Europejski Obszar Gospodarczy|Europejskim Obszarze Gospodarczym]] lub obywatelem [[Szwajcaria|Konfederacji Szwajcarskiej]].</ref>, CUE<ref group="uwaga">'''Status CUE''' – cudzoziemiec będący członkiem rodziny cudzoziemca o statusie UE, niebędący obywatelem państwa członkowskiego [[Unia Europejska|Unii Europejskiej]], obywatelem państwa członkowskiego [[Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu|Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu]] (EFTA) – strony umowy o [[Europejski Obszar Gospodarczy|Europejskim Obszarze Gospodarczym]] lub obywatelem [[Szwajcaria|Konfederacji Szwajcarskiej]].</ref>, NUE<ref group="uwaga">'''Status NUE''' – cudzoziemiec nieposiadający statusu UE ani CUE.</ref> albo UKR<ref group="uwaga">Od 24 lutego 2022: '''Status UKR''' – osoba, której nadano numer PESEL na podstawie art. 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa ({{Dziennik Ustaw|2022|583}}).</ref>;
# data zgonu albo data znalezienia zwłok, numer aktu zgonu i oznaczenie urzędu stanu cywilnego, w którym ten akt został sporządzony.
Dawniej rejestr zawierał dodatkowo następujące dane:
# data upływu deklarowanego przez cudzoziemca terminu pobytu<ref group="uwaga">Do 1 stycznia 2018.</ref>.
Ponadto dla cudzoziemców rejestr zawiera następujące dane:
# seria i numer karty pobytu wydanej w związku z udzieleniem zezwolenia na osiedlenie się, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich, zgody na pobyt tolerowany lub nadaniem statusu uchodźcy w RP oraz data jej wydania, data ważności, oznaczenie organu, który ją wydał,
# seria i numer karty pobytu obywatela Unii Europejskiej wydanej w związku z udzieleniem zezwolenia na pobyt na terytorium RP oraz data jej wydania, data ważności, oznaczenie organu, który ją wydał,
# seria i numer dokumentu pobytu członka rodziny obywatela Unii Europejskiej wydanego w związku z udzieleniem zezwolenia na pobyt na terytorium RP oraz data jego wydania, data ważności, oznaczenie organu, który go wydał,
# seria i numer karty pobytu wydanej w związku z udzieleniem zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony lub zgody na pobyt tolerowany oraz data jej wydania, data ważności, oznaczenie organu, który ją wydał,
# seria i numer karty pobytu obywatela Unii Europejskiej wydanej w związku z udzieleniem zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP oraz data jej wydania, data ważności, oznaczenie organu, który ją wydał,
# seria i numer dokumentu pobytu członka rodziny obywatela Unii Europejskiej wydanego w związku z udzieleniem zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP oraz data jego wydania, data ważności, oznaczenie organu, który go wydał,
# seria i numer tymczasowego zaświadczenia tożsamości cudzoziemca oraz data jego wydania, data ważności, oznaczenie organu, który je wydał.

== Numer PESEL ==
Każdy wpis w rejestrze jest określany unikatowym symbolem jednoznacznie identyfikującym osobę fizyczną.

Numer PESEL jest to 11-cyfrowy identyfikator numeryczny jednoznacznie identyfikujący określoną osobę fizyczną.

Zbudowany jest z następujących elementów:
* zakodowanej daty urodzenia
* liczby porządkowej
* zakodowanej [[płeć|płci]]
* [[Suma kontrolna|cyfry kontrolnej]].

Przykładowa postać:

{|border="1" cellspacing="0"
|-
|440514||0145||8
|}
* cyfry [1–6] – data urodzenia z określeniem stulecia urodzenia
* cyfry [7–10] – numer serii z oznaczeniem płci
** cyfra [10] – płeć
* cyfra [11] – cyfra kontrolna

Numer PESEL nadaje minister właściwy do spraw wewnętrznych w formie czynności materialno-technicznej.

Nadanie numeru PESEL następuje za pośrednictwem:
* kierownika urzędu stanu cywilnego, który sporządza akt urodzenia, zarówno obywateli polskich, jak i cudzoziemców;
* urzędu gminy właściwego ze względu na miejsce zameldowania na pobyt stały lub czasowy;
* organu wydającego polski dokument tożsamości (dowód osobisty lub paszport);
* organu właściwego dla dzielnicy Śródmieście miasta stołecznego Warszawy – w stosunku do osób, wobec których nie można ustalić organu właściwego w sposób wskazany w punktach powyżej.

=== Data urodzenia ===
Numeryczny zapis daty urodzenia przedstawiony jest w następującym porządku: dwie ostatnie cyfry roku, miesiąc i dzień. Dla odróżnienia poszczególnych stuleci przyjęto następującą metodę kodowania:
* dla osób urodzonych w latach 1900 do 1999 – miesiąc zapisywany jest w sposób naturalny, tzn. dwucyfrowo od 01 do 12
* dla osób urodzonych w innych latach niż 1900–1999 dodawane są do numeru miesiąca następujące wielkości:
** dla lat 1800–1899 – 80
** dla lat 2000–2099 – 20
** dla lat 2100–2199 – 40
** dla lat 2200–2299 – 60.

Przyjęta metoda kodowania miesiąca urodzenia pozwala na rozróżnienie 5 stuleci. Kolejne miesiące w poszczególnych stuleciach mają następujące numery:

{|class="wikitable"
|-
!rowspan="2"|Miesiąc
!colspan="5" align="center"|Stulecie
|-
! 1800–1899 !! 1900–1999 !! 2000–2099
! 2100–2199 !! 2200–2299
|-
|Styczeń||align="center"|81||align="center"|01
|align="center"|21||align="center"|41
|align="center"|61
|-
|Luty||align="center"|82||align="center"|02
|align="center"|22||align="center"|42
|align="center"|62
|-
|Marzec||align="center"|83||align="center"|03
|align="center"|23||align="center"|43
|align="center"|63
|-
|Kwiecień||align="center"|84||align="center"|04
|align="center"|24||align="center"|44
|align="center"|64
|-
|Maj||align="center"|85||align="center"|05
|align="center"|25||align="center"|45
|align="center"|65
|-
|Czerwiec||align="center"|86||align="center"|06
|align="center"|26||align="center"|46
|align="center"|66
|-
|Lipiec||align="center"|87||align="center"|07
|align="center"|27||align="center"|47
|align="center"|67
|-
|Sierpień||align="center"|88||align="center"|08
|align="center"|28||align="center"|48
|align="center"|68
|-
|Wrzesień||align="center"|89||align="center"|09
|align="center"|29||align="center"|49
|align="center"|69
|-
|Październik||align="center"|90||align="center"|10
|align="center"|30||align="center"|50
|align="center"|70
|-
|Listopad||align="center"|91||align="center"|11
|align="center"|31||align="center"|51
|align="center"|71
|-
|Grudzień||align="center"|92||align="center"|12
|align="center"|32||align="center"|52
|align="center"|72
|}

Przykładowo osoba urodzona [[14 lipca]] [[2002]] roku ma następujący zapis w numerze ewidencyjnym:
{|class="wikitable"
|0||2||2||7||1||4||  ||  ||  ||  ||
|}

=== Płeć ===
Informacja o płci osoby, której zestaw informacji jest identyfikowany, zawarta jest na 10. (przedostatniej) pozycji numeru PESEL.

{|class="wikitable"
|  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||⚥||
|}

* cyfry 0, 2, 4, 6, 8 – oznaczają płeć żeńską
* cyfry 1, 3, 5, 7, 9 – oznaczają płeć męską

Po zmianie oznaczenia płci przydzielany jest nowy numer PESEL<ref>{{cytuj|url=https://obywatel.gov.pl/dokumenty-i-dane-osobowe/zmien-numer-pesel|tytuł=Zmień numer PESEL}}</ref>.

=== Cyfra kontrolna i sprawdzanie poprawności numeru ===
Jedenastą cyfrą numeru PESEL jest [[Suma kontrolna|cyfra kontrolna]] umożliwiająca kontrolę poprawności identyfikatora. Jest ona wynikiem działania na pierwszych dziesięciu cyfrach. Algorytm obliczania cyfry kontrolnej na podstawie kolejnych cyfr numeru i ich wag jest określony przez rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych<ref>[http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20120000074/O/D20120074.pdf Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 4 stycznia 2012 r. w sprawie nadania lub zmiany numeru PESEL (tekst jednolity)].</ref>.

Oznaczenia i wartości użyte w poniższych opisach, wzorach i przykładach (waga {{Mvar|w}}<sub>11</sub> jest używany do weryfikacji prawidłowości numeru PESEL i nie jest wskazana w ww. rozporządzeniu):
{|class="wikitable" style="text-align:center"
|-
!Pozycja cyfry od lewej, {{Mvar|k}}
|1||2||3||4||5||6||7||8||9||10||''11''
|-
!Ozn. cyfry {{Mvar|c}}<sub>{{Mvar|k}}</sub>
|'''{{Mvar|c}}<sub>1</sub>'''||'''{{Mvar|c}}<sub>2</sub>'''||'''{{Mvar|c}}<sub>3</sub>'''||'''{{Mvar|c}}<sub>4</sub>'''||'''{{Mvar|c}}<sub>5</sub>'''||'''{{Mvar|c}}<sub>6</sub>'''||'''{{Mvar|c}}<sub>7</sub>'''||'''{{Mvar|c}}<sub>8</sub>'''||'''{{Mvar|c}}<sub>9</sub>'''||'''{{Mvar|c}}<sub>10</sub>'''||''{{Mvar|c}}<sub>11</sub>''
|-
!Ozn. wagi {{Mvar|w}}<sub>{{Mvar|k}}</sub>
|{{Mvar|w}}<sub>1</sub>||{{Mvar|w}}<sub>2</sub>||{{Mvar|w}}<sub>3</sub>||{{Mvar|w}}<sub>4</sub>||{{Mvar|w}}<sub>5</sub>||{{Mvar|w}}<sub>6</sub>||{{Mvar|w}}<sub>7</sub>||{{Mvar|w}}<sub>8</sub>||{{Mvar|w}}<sub>9</sub>||{{Mvar|w}}<sub>10</sub>||{{Mvar|w}}<sub>11</sub>
|-
!Waga cyfry
|1||3||7||9||1||3||7||9||1||3||''1''
|}

'''Obliczanie cyfry kontrolnej'''

Zgodnie z ww. rozporządzeniem:
# dla kolejnych dziesięciu cyfr identyfikatora PESEL obliczany jest iloczyn cyfry i jej wagi ({{Mvar|I}}<sub>{{Mvar|k}}</sub>={{Mvar|c}}<sub>{{Mvar|k}}</sub>·{{Mvar|w}}<sub>{{Mvar|k}}</sub>)
# obliczana jest suma tych iloczynów ({{Mvar|S}}=? {{Mvar|I}}<sub>{{Mvar|k}}</sub>),
# obliczana jest wartość {{Mvar|M}} operacji {{Mvar|S}} [[modulo]] 10,
# od liczby dziesięć odejmowana jest liczba {{Mvar|M}},
# poza przypadkiem szczególnym wskazanym w poniższym p. 6 wynik odejmowania uzyskany w p. 4 stanowi liczbę (cyfrę) kontrolną numeru PESEL,
# jeżeli liczba {{Mvar|M}} jest równa zero, to liczba (cyfra) kontrolna numeru PESEL również jest równa zero.

Wzór dla obliczenia cyfry kontrolnej

<math>c_{11}=\begin{cases} 0, & \text{gdy }{\bmod\left[ \sum_{k=1}^{k=10}{c_k\cdot{} w_k}, 10 \right]}=0 \\ 10-{\bmod\left[ \sum_{k=1}^{k=10}{c_k\cdot{} w_k}, 10 \right]}, & \text{gdy }{\bmod\left[ \sum_{k=1}^{k=10}{c_k\cdot{} w_k}, 10 \right]} \neq 0 \end{cases}</math>

Przykłady:
* dla numeru PESEL 55030101193
{|class="wikitable" style="background: #fff; text-align:center"
|-
!Pozycja cyfry, {{Mvar|k}}
|1||2||3||4||5||6||7||8||9||10||11
|-
!Cyfry numeru PESEL, {{Mvar|c}}<sub>{{Mvar|k}}</sub>
|'''5'''||'''5'''||'''0'''||'''3'''||'''0'''||'''1'''||'''0'''||'''1'''||'''1'''||'''9'''||''3''
|-
!Współczynniki wagowe, {{Mvar|w}}<sub>{{Mvar|k}}</sub>
|1||3||7||9||1||3||7||9||1||3||---
|-
!Iloczyny, {{Mvar|I}}<sub>{{Mvar|k}}</sub>={{Mvar|c}}<sub>{{Mvar|k}}</sub> · {{Mvar|w}}<sub>{{Mvar|k}}</sub>
|5||15||0||27||0||3||0||9||1||27||---||Suma {{Mvar|S}}=87
|}

Dla danej sumy {{Mvar|S}} jej ostatnia cyfra to {{Mvar|M}}=7, więc cyfra kontrolna 10 – {{Mvar|M}}=10 – 7=''3''

* dla numeru PESEL 55030101230 (przypadek z p. 6 opisu słownego algorytmu ustalania cyfry kontrolnej powyżej)

{|class="wikitable" style="background: #fff; text-align:center"
|-
!Pozycja cyfry, {{Mvar|k}}
|1||2||3||4||5||6||7||8||9||10||11
|-
!Cyfry numeru PESEL, {{Mvar|c}}<sub>{{Mvar|k}}</sub>
|'''5'''||'''5'''||'''0'''||'''3'''||'''0'''||'''1'''||'''0'''||'''1'''||'''2'''||'''3'''||''0''
|-
!Współczynniki wagowe, {{Mvar|w}}<sub>{{Mvar|k}}</sub>
|1||3||7||9||1||3||7||9||1||3||---
|-
!Iloczyny {{Mvar|I}}<sub>{{Mvar|k}}</sub>={{Mvar|c}}<sub>{{Mvar|k}}</sub> · w<sub>k</sub>
|5||15||0||27||0||3||0||9||2||9||---||Suma {{Mvar|S}}=70
|}

Dla danej sumy {{Mvar|S}} jej ostatnia cyfra to {{Mvar|M}}=0, więc zgodnie z p. 6 opisu słownego algorytmu cyfra kontrolna=''0''

'''Sprawdzanie cyfry kontrolnej'''<br />
Metoda sprawdzania cyfry kontrolnej sprowadza się do obliczenia sumy<ref>Dana metoda nie posiada oficjalnego źródła, natomiast jest opisana w licznych źródłach internetowych, np. na stronie www dra inż. Romualda Żyłły [https://romek.info/ut/pesel.html Suma lub cyfra kontrolna – cd.]</ref>:
 '''{{Mvar|c}}<sub>1</sub>·1 + {{Mvar|c}}<sub>2</sub>·3 + {{Mvar|c}}<sub>3</sub>·7 + {{Mvar|c}}<sub>4</sub>·9 + {{Mvar|c}}<sub>5</sub>·1 + {{Mvar|c}}<sub>6</sub>·3 + {{Mvar|c}}<sub>7</sub>·7 + {{Mvar|c}}<sub>8</sub>·9 + {{Mvar|c}}<sub>9</sub>·1 + {{Mvar|c}}<sub>10</sub>·3 + {{Mvar|c}}<sub>11</sub>·1'''

Jeśli ostatnia cyfra otrzymanej sumy jest zerem, to numer PESEL ma poprawną cyfrę kontrolną, w przeciwnym razie numer jest błędny.

'''Cechy specyficzne algorytmu sprawdzania'''

[[Algorytm]] ma pewną wadę w przydziale wag do poszczególnych elementów, która powoduje, że gdy zamienimy rok z dniem (zamieniając zapis z rr-mm-dd na dd-mm-rr) otrzymamy identyczną sumę kontrolną jak w numerze z poprawnym zapisem. Ten algorytm nie sprawdza sensowności danych.

Z zasady działania cyfry kontrolnej wynika, że w przypadku zamazania którejkolwiek cyfry w numerze PESEL można tę cyfrę odtworzyć.

'''Błędy w nadawaniu numeru PESEL'''

W praktyce zdarzają się (a przynajmniej zdarzały i wciąż istnieją) numery PESEL z błędami. Błędy w dacie zwykle były zauważane i poprawiane od razu, lecz zdarzały się też powtórzenia numeru porządkowego, błędy w określeniu płci i błędne cyfry kontrolne, które zostały wychwycone po latach przy okazji wprowadzania numeru PESEL do komputerowych [[baza danych|baz danych]]. W związku z tym nie można zakładać, że wynik sprawdzania jednoznacznie określa istnienie bądź nieistnienie podanego numeru PESEL.

Numer PESEL można zmienić. Powodem do zmiany są przypadki, gdy nastąpiła korekta płci, osoba ma nowy akt urodzenia lub decyzja urzędu okazała się błędna (w wyniku błędów urzędników w 2012 roku ten sam numer nadano różnym osobom w 2 tys. przypadków<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.dziennikpolski24.pl/artykul/3293958,kosztowny-blad-peselu,id,t.html|tytuł=Kosztowny błąd PESEL-u|data=2013|opublikowany=Dziennik Polski}}</ref>).

== Udostępnianie danych z systemu PESEL ==
Od dnia 1 lipca 2019 weszła w życie ustawa, zgodnie z którą właściwe w zakresie udostępnienia danych z rejestru PESEL są wyłącznie organy gmin. Wniosek o udostępnienie danych z rejestru PESEL można kierować do dowolnego organu gminy na terenie kraju<ref>''Ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności'' ({{Dziennik Ustaw|2019|1016}}).</ref>.

Centrum Personalizacji Dokumentów MSWiA, w imieniu ministra właściwego do spraw wewnętrznych i administracji, przed 1 lipca 2019, realizowało wnioski o udostępnienie danych z rejestru PESEL.

Centrum Personalizacji Dokumentów MSWiA, od 1 stycznia 2019, nie udostępnia danych jednostkowych z rejestru PESEL podmiotom publicznym, którym wydana została decyzja administracyjna zezwalająca na dostęp do rejestru PESEL za pomocą urządzeń teletransmisji danych (tzw. decyzja teletransmisyjna). Dane z rejestru PESEL podmioty te uzyskiwać mogą wyłącznie samodzielnie w ramach posiadanego dostępu do rejestru PESEL w trybie teletransmisji danych.

Aktualna lista podmiotów publicznych posiadających dostęp do rejestru PESEL za pomocą urządzeń teletransmisji danych (posiadających decyzję teletransmisyjną) publikowana jest przez Ministra Cyfryzacji na stronie internetowej<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.cpd.mswia.gov.pl/udostepnianie|tytuł=Udostępnianie danych z rejestru PESEL – uwaga, zmiany!|data=2018-12-13|data dostępu=2019-10-05}}</ref>. Wśród ponad tysiąca takich podmiotów są sądy i komornicy, straże miejskie, wójtowie, burmistrzowie, prezydenci miast, wojewodowie, ministrowie, agencje i inne służby.

Od 17 listopada 2023 istnieje możliwość zastrzeżenia numeru PESEL<ref>{{Cytuj |tytuł = Udostępnianie danych z rejestru zastrzeżeń numerów PESEL |data dostępu = 2023-11-20 |opublikowany = gov.pl |url = https://www.gov.pl/web/cyfryzacja/udostepnianie-danych-z-rejestru-zastrzezen-numerow-pesel |język = pl}}</ref>. Rejestr zastrzeżeń numerów PESEL powstaje na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz. U. z 2023 r. poz. 1394)

== Numery PESEL dla obywateli innych państw ==
Numer PESEL nadaje minister właściwy do spraw informatyzacji. PESEL jest nadawany z urzędu dzieciom obywateli polskich, obywateli Unii Europejskiej i członków ich rodzin w związku z uzyskaniem przez nich prawa stałego pobytu, a także cudzoziemców, którzy uzyskali:
* prawo stałego pobytu lub zezwolenie na pobyt stały;
* zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej;
* status uchodźcy, ochronę uzupełniającą albo azyl;
* zgodę na pobyt tolerowany;
* ochronę czasową;
* zgodę na pobyt ze względów humanitarnych.
W przypadku sporządzania przez urząd stanu cywilnego aktu urodzenia dziecka, które przyszło na świat na terytorium Polski, numer PESEL nadawany jest na wniosek.

== Zobacz też ==
{{wikisłownik|PESEL}}
* [[PESEL2]]
* [[REGON]]
* [[Numer identyfikacji podatkowej|NIP]]
* [[Dowód osobisty]]
* [[Algorytm Luhna]]

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [https://www.gov.pl/web/gov/czym-jest-rejestr-pesel Informacje o rejestrze PESEL]
* {{Cytuj stronę | url = http://e-ochronainformacji.pl/artykuly-darmowe/dane-osobowe-darmowe/udostepnianie-danych-osobowych-ze-zbiorow-meldunkowych-zbioru-pesel-oraz-ewidencji-wydanych-i-utraconych-dowodow-osobistych/ | tytuł = Zasady udostępniania danych osobowych ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i utraconych dowodów osobistych | opublikowany = e-ochronainformacji.pl | archiwum = https://web.archive.org/web/20140110090003/http://e-ochronainformacji.pl/artykuly-darmowe/dane-osobowe-darmowe/udostepnianie-danych-osobowych-ze-zbiorow-meldunkowych-zbioru-pesel-oraz-ewidencji-wydanych-i-utraconych-dowodow-osobistych/ | zarchiwizowano = 2014-01-10}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Prawo w Polsce]]
[[Kategoria:Rejestry publiczne]]
[[Kategoria:Identyfikatory]]


text:
# Niksar
Niksar, dawniej Neocezarea – miasto w Turcji w prowincji Tokat. W III w., biskupem był tu Grzegorz Cudotwórca (ur. 213 - zm. ok. 270).
Pierwotnie była tu osada Cabira - ulubiona rezydencja królów Pontu Mitrydatesa Wielkiego oraz Polemona. Pompejusz założył tu miasto i nazwał je Diopolis. Królowa Pythodoris przeniosła tu swoją stolicę i ponownie zmieniła jej nazwę na Sebaste. W czasach cesarza rzymskiego Tyberiusza miasto znane było pod nazwą Neocæsarea (Nowa Cezarea). Współczesna nazwa turecka tak jak wiele innych w Anatolii nawiązuje do pierwotnej nazwy greckiej.
Chrześcijaństwo zawitało do Nowej Cezarei w III wieku. Miasto zostało schrystianizowane, gdy biskupem był Grzegorz Cudotwórca. Ok. roku 238, po studiach w szkole Orygenesa, w trakcie których także przyjął chrześcijaństwo, wrócił on do rodzinnego miasta, gdzie został wyświęcony na biskupa Neocezarei przez metropolitę Fedimosa. Miał wtedy ok. 40 lat i przewodniczył diecezji przez 30 lat. Kroniki podają, że w 240 było w mieście 17 chrześcijan a w 270, w roku śmierci Grzegorza, już tylko 17 pogan.
Miasto stało się siedzibą arcybiskupstwa obejmującego sufraganie w całej prowincji Pontu: Trapezunt, Cerasus (miasto), Polemonium (miasto), Comana, Rhizæum i Pityus. Za Dioklecjana stało się stolicą prowincji Pontus Polemoniacus. W 315 odbył się tu wielki synod.
W roku 344 miasto zostało całkowicie zniszczone przez trzęsienie ziemi. To samo zdarzyło się 150 lat później w 499 r.
W 1068 splądrowane przez Turków Seldżuckich.
W 1397 włączone do Państwa Osmańskiego.
Przed 1914 była żyła tu społeczność grecka i ormiańska, a miasto liczyło ok. 4000 mieszkańców.
Według danych na rok 2000 miasto zamieszkiwało 44 808 osób.

wikiname: plwiki

title: Niksar

in_language: pl

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Niksar
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             = Niksaru
 |państwo                      = TUR
 |1. jednostka administracyjna = [[Tokat]]
 |2. jednostka administracyjna = Niksar
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     = 350
 |rok                          = 2010
 |liczba ludności              = 26 725<ref>{{Cytuj stronę |tytuł = Niksar: Les villes les plus grandes avec des statistiques de la population.| url=http://gazetteer.de/wg.php?x=&men=gcis&lng=fr&des=wg&geo=-3637&srt=npan&col=dioq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-12008| praca= World Gazetteer| data dostępu = 2010-09-04| język= fr en de es }}</ref>
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |współrzędne                  = 40°35′N 36°58′E
 |commons                      =
 |www                          = http://www.niksar.bel.tr/
}}
'''Niksar''', dawniej '''Neocezarea''' – [[miasto]] w [[Turcja|Turcji]] w prowincji [[Tokat]]. W III w., biskupem był tu [[Grzegorz Cudotwórca]] (ur. 213 - zm. ok. 270).

Pierwotnie była tu osada ''Cabira'' - ulubiona rezydencja królów [[Pont]]u Mitrydatesa Wielkiego oraz Polemona. [[Pompejusz]] założył tu miasto i nazwał je ''Diopolis''. Królowa Pythodoris przeniosła tu swoją stolicę i ponownie zmieniła jej nazwę na ''Sebaste''. W czasach cesarza rzymskiego [[Tyberiusz]]a miasto znane było pod nazwą '''''Neocæsarea''''' (Nowa Cezarea). Współczesna nazwa turecka tak jak wiele innych w [[Anatolia|Anatolii]] nawiązuje do pierwotnej nazwy greckiej.

[[Chrześcijaństwo]] zawitało do Nowej Cezarei w III wieku. Miasto zostało schrystianizowane, gdy biskupem był [[Grzegorz Cudotwórca]]. Ok. roku [[238]], po studiach w szkole [[Orygenes]]a, w trakcie których także przyjął chrześcijaństwo, wrócił on do rodzinnego miasta, gdzie został wyświęcony na [[biskup]]a Neocezarei przez metropolitę Fedimosa. Miał wtedy ok. 40 lat i przewodniczył diecezji przez 30 lat. Kroniki podają, że w [[240]] było w mieście 17 chrześcijan a w [[270]], w roku śmierci Grzegorza, już tylko 17 pogan<ref>{{cytuj książkę | autor r = S. Vailhé | tytuł = [[s:en:Catholic Encyclopedia (1913)|Catholic Encyclopedia]] | rok = 1913| rozdział = [[s:en:Catholic Encyclopedia (1913)/Neocæsarea (2)|Neocæsarea]]| język = en}}</ref><ref name="newadwent">{{cytuj książkę | autor r = H. Leclercq | tytuł = [[s:en:Catholic Encyclopedia (1913)|Catholic Encyclopedia]] | rok = 1913| rozdział = [[s:en:Catholic Encyclopedia (1913)/St. Gregory of Neocaesarea|St. Gregory of Neocaesarea (Thamaturgos)]]| język = en}}</ref>.

Miasto stało się siedzibą arcybiskupstwa obejmującego sufraganie w całej prowincji [[Pont]]u: [[Trabzon|Trapezunt]], [[Cerasus (miasto)]], [[Polemonium (miasto)]], [[Comana]], [[Rhizæum]] i [[Picunda|Pityus]]. Za [[Dioklecjan]]a stało się stolicą prowincji [[Pontus Polemoniacus]]. W [[315]] odbył się tu wielki [[synod]].

W roku [[344]] miasto zostało całkowicie zniszczone przez trzęsienie ziemi<ref>Por. Hieronim ze Strydonu, Kroniki, rok 2362</ref>. To samo zdarzyło się 150 lat później w [[499]] r.<ref>Teodor Lektor, II,54</ref>

W [[1068]] splądrowane przez Turków Seldżuckich.
W [[1397]] włączone do Państwa Osmańskiego.

Przed 1914 była żyła tu społeczność grecka i ormiańska, a miasto liczyło ok. 4000 mieszkańców.
Według danych na rok [[2000]] miasto zamieszkiwało 44 808 osób.

== Bibliografia ==
* [http://www.newadvent.org/cathen/10741c.htm Artykuł o Nowej Cezarei w The Catholic Encyclopedia (1905-1914)]

== Zobacz też ==
* [[Kayseri|Cezarea kapadocka]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miasta w Turcji]]
[[Kategoria:Patrystyka]]
[[Kategoria:Miejscowości w prowincji Tokat]]

title: Niksar

Państwo: Turcja

Prowincja: Tokat

Dystrykt: Niksar


text:
# Prześlice
Prześlice – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie sulęcińskim, w gminie Torzym.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

## Zabytki
Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są:
- kościół ewangelicki, obecnie rzymskokatolicki filialny pod wezwaniem św. Antoniego Padewskiego, z 1854 roku
- dzwonnica, drewniana z XVIII wieku.

title: Prześlice

wikitext:
{{Polska miejscowość infobox
 |nazwa                  = Prześlice
 |rodzaj miejscowości    = wieś
 |zdjęcie                = Prześlice church.jpg
 |opis zdjęcia           = Kościół pw. św. Antoniego Padewskiego
 |alt zdjęcia            =
 |województwo            = lubuskie
 |powiat                 = [[Powiat sulęciński|sulęciński]]
 |gmina                  = [[Torzym (gmina)|Torzym]]
 |sołectwo               =
 |miejscowość podstawowa =
 |wysokość               =
 |liczba ludności        = 264<ref>{{Cytuj |url=https://bdl.stat.gov.pl/bdl/metadane/cechy/4182 |tytuł=NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych |data=2022-09-19 |data dostępu=2022-10-04 |opublikowany=Bank Danych Lokalnych GUS}}</ref>
 |rok                    = 2022
 |strefa numeracyjna     = 68
 |kod pocztowy           = 66-235<ref>{{Poczta Polska|2022-10|s=1060}}</ref>
 |tablice rejestracyjne  = FSU
 |SIMC                   = 0915461
 |kod mapy               = Torzym (gmina)
 |współrzędne            = 52°22'20"N 15°03'41"E<ref name="prng">{{PRNG Miejscowości|111156|data=2023-11-05}}</ref>
 |commons                = Category:Prześlice
 |www                    =
}}
'''Prześlice''' – [[wieś]] w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo lubuskie|województwie lubuskim]], w [[powiat sulęciński|powiecie sulęcińskim]], w [[Torzym (gmina)|gminie Torzym]].

[[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] miejscowość administracyjnie należała do [[Województwo zielonogórskie (1975–1998)|województwa zielonogórskiego]].

== Zabytki ==
{{Osobny artykuł|Kościół św. Antoniego Padewskiego w Prześlicach}}
Do wojewódzkiego rejestru [[zabytek|zabytków]] wpisane są<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.nid.pl/pl/Informacje_ogolne/Zabytki_w_Polsce/rejestr-zabytkow/zestawienia-zabytkow-nieruchomych/LBS-rej.pdf|tytuł=Rejestr zabytków nieruchomych woj. lubuskiego - stan na 31.12.2012 r.|opublikowany=Narodowy Instytut Dziedzictwa|data dostępu=2013-02-14|strony=68|archiwum=https://web.archive.org/web/20210830214309/http://www.nid.pl/pl/Informacje_ogolne/Zabytki_w_Polsce/rejestr-zabytkow/zestawienia-zabytkow-nieruchomych/LBS-rej.pdf|zarchiwizowano=2021-08-30}}</ref>:
* kościół ewangelicki, obecnie rzymskokatolicki filialny pod wezwaniem św. Antoniego Padewskiego, z 1854 roku
* dzwonnica, drewniana z XVIII wieku.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Gmina Torzym}}

[[Kategoria:Prześlice|*]]

title: Prześlice

Państwo: Polska

Województwo: lubuskie

Powiat: sulęciński

Gmina: Torzym

Tablice rejestracyjne: FSU


text:
# Irdanene
Irdanene (sum. ÌR-ne-ne, odczyt imienia niepewny) – władca mezopotamskiego miasta Uruk, panujący w końcu XIX w. p.n.e., następca Anama, pokonany przez Rim-Sina I, króla Larsy (1822-1763 p.n.e.).
Nie są znane żadne inskrypcje tego władcy, ale zachowały się cztery jego „nazwy roczne” i odciski pieczęci cylindrycznych dwóch jego poddanych. O pokonaniu Irdanene wspomina czternasta „nazwa roczna” Rim-Sina I z Larsy: „Rok (w którym) armie Uruk, Isin, Babilonu, Sutu, Rapiqum i Irdanene, króla Uruk, zostały zniszczone bronią”.

title: Irdanene

wikitext:
'''Irdanene''' ([[język sumeryjski|sum]]. ÌR-ne-ne, odczyt imienia niepewny)<ref name=Frayne>Frayne D.R., ''Old Babylonian...'', s. 478.</ref> – władca [[Mezopotamia|mezopotamskiego]] miasta [[Uruk]], panujący w końcu XIX w. p.n.e., następca [[Anam (król)|Anama]]<ref name=Frayne />, pokonany przez [[Rim-Sin I|Rim-Sina I]], króla [[Larsa|Larsy]] (1822-1763 p.n.e.)<ref name=Frayne />.

Nie są znane żadne inskrypcje tego władcy, ale zachowały się cztery jego „nazwy roczne” i odciski [[pieczęć cylindryczna|pieczęci cylindrycznych]] dwóch jego poddanych<ref name=Frayne />. O pokonaniu Irdanene wspomina czternasta „nazwa roczna” Rim-Sina I z Larsy: „Rok (w którym) armie Uruk, [[Isin]], [[Babilon]]u, Sutu, [[Rapiqum]] i Irdanene, króla Uruk, zostały zniszczone bronią”<ref>[http://cdli.ox.ac.uk/wiki/doku.php?id=year_names_rim-sin lista „nazw rocznych” Rim-Sina I na stronie Cuneiform Digital Library Initiative (CDLI)]</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* Frayne D.R., ''Old Babylonian Period (2003-1595 BC)'', The Royal Inscriptions of Mesopotamia – Early Periods, tom 4, University of Toronto Press, 1990.

== Linki zewnętrzne ==
* [http://cdli.ox.ac.uk/wiki/doku.php?id=year_names_ir3-ne-ne lista „nazw rocznych” Irdanene na stronie Cuneiform Digital Library Initiative (CDLI)]

[[Kategoria:Królowie Uruk]]


text:
# Michałowo Wiciulańskie
Michałowo Wiciulańskie – dawny folwark. Tereny, na których był położony, leżą obecnie na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie oszmiańskim, w sielsowiecie Graużyszki.

## Historia
W czasach zaborów folwark w gminie Graużyszki, w powiecie oszmiańskim, w guberni wileńskiej Imperium Rosyjskiego.
W latach 1921–1945 folwark leżał w Polsce, w województwie wileńskim, w powiecie oszmiańskim, w gminie Graużyszki.
W 1931 w 2 domach zamieszkiwało 6 osób.
Wierni należeli do parafii rzymskokatolickiej w Narwiliszkach. Miejscowość podlegała pod Sąd Grodzki w Holszanach i Okręgowy w Wilnie; właściwy urząd pocztowy mieścił się w Graużyszkach.

title: Michałowo Wiciulańskie

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Michałowo Wiciulańskie
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |alt zdjęcia                  =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = BY-HR
 |1. jednostka administracyjna =
 |2. jednostka administracyjna = [[rejon oszmiański|oszmiański]]
 |3. jednostka administracyjna = [[Sielsowiet Graużyszki|Graużyszki]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2019
 |liczba ludności              =
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     = obwód grodzieński # Białoruś # Polska
 |wariant mapy                 = 1939
 |współrzędne                  = 54°19'32"N 25°45'54"E
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Michałowo Wiciulańskie''' – dawny folwark. Tereny, na których był położony, leżą obecnie na [[Białoruś|Białorusi]], w [[Obwód grodzieński|obwodzie grodzieńskim]], w [[Rejon oszmiański|rejonie oszmiańskim]], w [[Sielsowiet Graużyszki|sielsowiecie Graużyszki]].

== Historia ==
W czasach [[Ziemie Rzeczypospolitej pod zaborami|zaborów]] folwark w gminie Graużyszki, w powiecie oszmiańskim, w [[Gubernia wileńska|guberni wileńskiej]] [[Imperium Rosyjskie|Imperium Rosyjskiego]]<ref>Гошкевич И. И. ''Виленская губернія: Полный списокъ населенныхъ мѣстъ со статистическими данными о каждомъ поселеніи, составленный по оффиціальнымъ свѣдѣниямъ, Вильна, 1905, s. 228''</ref>.

W latach 1921–1945 folwark leżał w [[II Rzeczpospolita|Polsce]], w [[Województwo wileńskie (II Rzeczpospolita)|województwie wileńskim]], w [[Powiat oszmiański|powiecie oszmiańskim]], w [[Graużyszki (gmina)|gminie Graużyszki]].

W [[Drugi Powszechny Spis Ludności|1931]] w 2 domach zamieszkiwało 6 osób<ref name=":12">{{Cytuj |autor =  |tytuł = Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej |data = 1938 |wolumin = 1 |miejsce = Warszawa |s = 32}}</ref>.

Wierni należeli do parafii rzymskokatolickiej w Narwiliszkach. Miejscowość podlegała pod Sąd Grodzki w Holszanach i Okręgowy w [[Wilno|Wilnie]]; właściwy urząd pocztowy mieścił się w Graużyszkach<ref name=":0">{{Cytuj |autor =  |tytuł = Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej z oznaczeniem terytorjalnie im właściwych władz i urzędów oraz urządzeń komunikacyjnych |data = 1933 |miejsce = Przemyśl, Warszawa |s = 1030}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
{{Gmina Graużyszki (II Rzeczpospolita)}}
[[Kategoria:Opuszczone miejscowości w rejonie oszmiańskim]]
[[Kategoria:Folwarki w powiecie oszmiańskim (II Rzeczpospolita)]]

title: Michałowo Wiciulańskie

Państwo: Białoruś

Obwód: grodzieński

Rejon: oszmiański

Sielsowiet: Graużyszki


text:
# Sikający
Sikający (cz. Čůrání, Čůrající postavy lub Čurající fontána) – rzeźba Davida Černego z 2004, zlokalizowana w Pradze przy ul. Cihelní 2b, obok muzeum Franza Kafki (Malá Strana).
Rzeźba przedstawia dwóch mężczyzn (po 210 cm wzrostu), stojących naprzeciw siebie i oddających mocz do basenu w kształcie Czech. Biodra i penisy mężczyzn są ruchome, a strumień wody może być kierowany przez osoby oglądające za pomocą SMS-ów.
Autor pomnika zamierzał w niecodzienny sposób uczcić wejście Czech do Unii Europejskiej. Według Černego oddawanie moczu jest czynnością przyjemną, a podobnie było także z wejściem Czech do Unii Europejskiej – była to czynność miła i przyjemna dla narodu. Według Mariusza Szczygła powstanie obiektu jest jednym z dowodów na pełne dystansu podejście Czechów do własnej historii i symboli narodowych.
Według interpretacji części odbiorców, ma on ukazywać stosunek polityków do kraju.
Pomnik, z uwagi na kontrowersyjną formę, spotkał się z różnym odbiorem społecznym. Był m.in. przedmiotem ataku niewielkiego pochodu skinów. Narządy płciowe postaci są od czasu do czasu uszkadzane. Pozytywne reakcje polegają natomiast na piciu wody bezpośrednio z penisów.

title: Sikający

wikitext:
{{Pomnik infobox
 |nazwa                 = Sikający
 |nazwa oryginalna      =
 |grafika               = Peeing fountain.JPG
 |opis grafiki          = Widok ogólny
 |państwo               = Czechy
 |miejscowość           = [[Praga]]
 |miejsce               = [[Muzeum Franza Kafki w Pradze]]
 |typ pomnika           =
 |styl architektoniczny =
 |projektant            = [[David Černý]]
 |fundator              =
 |materiał              =
 |całkowita wysokość    =
 |data budowy           =
 |data odsłonięcia      = 2004
 |ważniejsze przebudowy =
 |data likwidacji       =
 |kod mapy              = Praga
 |współrzędne           = 50°5'17.11"N 14°24'36.87"E
 |commons               = Category:Pissing Men fountain
}}
'''Sikający''' ([[język czeski|cz.]] ''Čůrání'', ''Čůrající postavy'' lub ''Čurající fontána'') – rzeźba [[David Černý|Davida Černego]] z 2004, zlokalizowana w [[Praga|Pradze]] przy ul. Cihelní 2b, obok [[muzeum Franza Kafki]] ([[Malá Strana]]).

Rzeźba przedstawia dwóch mężczyzn (po 210 cm wzrostu), stojących naprzeciw siebie i [[mikcja|oddających mocz]] do basenu w kształcie [[Czechy|Czech]]. Biodra i [[Prącie|penisy]] mężczyzn są ruchome, a strumień wody może być kierowany przez osoby oglądające za pomocą [[SMS|SMS-ów]].

Autor pomnika zamierzał w niecodzienny sposób uczcić wejście Czech do [[Unia Europejska|Unii Europejskiej]]. Według Černego oddawanie moczu jest czynnością przyjemną, a podobnie było także z wejściem Czech do Unii Europejskiej – była to czynność miła i przyjemna dla narodu. Według [[Mariusz Szczygieł|Mariusza Szczygła]] powstanie obiektu jest jednym z dowodów na pełne dystansu podejście Czechów do własnej historii i symboli narodowych.

Według interpretacji części odbiorców, ma on ukazywać stosunek polityków do kraju<ref name="fotoprzewodnik">{{Cytuj stronę | url = http://www.przewodnikpopradze.pl/fotka108/dwoch_sikajacych_panow?cookieok=1 | tytuł = Dwóch sikających panów | praca = Foto przewodnik po Pradze | język = pl | data dostępu = 2013-08-23}}</ref>.

Pomnik, z uwagi na kontrowersyjną formę, spotkał się z różnym odbiorem społecznym. Był m.in. przedmiotem ataku niewielkiego pochodu [[skinhead|skinów]]. Narządy płciowe postaci są od czasu do czasu uszkadzane. Pozytywne reakcje polegają natomiast na piciu wody bezpośrednio z penisów.

<gallery>
Sikający.1.jpg
Sikający.2.jpg
</gallery>

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* [[Mariusz Szczygieł]], ''[[Zrób sobie raj]]'', [[Wydawnictwo Czarne]], Wołowiec, 2010, ss.232-234, {{ISBN|978-83-7536-223-7}}
* http://czechy.praktycznyprzewodnik.eu/przewodnik-po-pradze/mala-strana/muzeum-franza-kafki/ – zdjęcia (dostęp 31.1.2011)
* http://www.virtualtravel.cz/praha/mala-strana/curajici-fontana-davida-cerneho.html – w trójwymiarze (dostęp 31.1.2011)

[[Kategoria:Czeska satyra]]
[[Kategoria:Fontanny w Pradze]]
[[Kategoria:Pomniki odsłonięte w 2004]]
[[Kategoria:Pomniki w Pradze]]
[[Kategoria:Rzeźby Davida Černego]]

title: Sikający

Państwo: Czechy

Miejscowość: Praga

Miejsce: Muzeum Franza Kafki w Pradze

Projektant: David Černý


text:
# Stephen Brislin
Stephen Brislin (ur. 24 września 1956 w Welkom) – południowoafrykański duchowny katolicki, arcybiskup Kapsztadu w latach 2010-2024, arcybiskup Johannesburga od 2025, kardynał prezbiter od 2023.

## Życiorys

### Prezbiterat
Święcenia kapłańskie przyjął 19 listopada 1983 i został inkardynowany do diecezji Kroonstad. Przez kilka lat pracował duszpastersko na terenie diecezji. W 1990 został wikariuszem generalnym diecezji, zaś od 2003 pełnił funkcję jej administratora.

### Episkopat
17 października 2006 został mianowany biskupem Kroonstad. Sakry biskupiej udzielił mu 28 stycznia 2007 – abp Jabulani Adatus Nxumalo.
18 grudnia 2009 został mianowany przez Benedykta XVI ordynariuszem archidiecezji Kapsztadu, zaś 7 lutego 2010 kanonicznie objął urząd.
W latach 2013–2019 był przewodniczącym Konferencji Episkopatu Republiki Południowej Afryki, zaś w latach 2012-2016 przewodniczył Zgromadzeniu Międzyregionalnemu Biskupów Afryki Południowej (IMBISA).
9 lipca 2023 podczas modlitwy Anioł Pański papież Franciszek ogłosił jego nominację kardynalską.
Na konsystorzu 30 września 2023 został kreowany kardynałem prezbiterem i uzyskał kościół tytularny św. Marii Dominiki Mazzarello.
28 października 2024 został przeniesiony na urząd arcybiskupa Johannesburga, zaś 25 stycznia 2025 kanonicznie objął urząd. W styczniu 2025 ponownie został przewodniczącym Konferencji Episkopatu Republiki Południowej Afryki. Brał udział w konklawe 2025, które wybrało papieża Leona XIV. Paliusz otrzymał z rąk papieża Leona XIV w dniu 29 czerwca 2025.

title: Stephen Brislin

wikitext:
{{Duchowny infobox
 |imię i nazwisko          = Stephen Brislin
 |imię i nazwisko org      =
 |tytuł                    = kardynał prezbiter
 |grafika                  =
 |opis grafiki             =
 |alt grafiki              =
 |herb                     = Coat of arms of Stephen Brislin.svg
 |dewiza                   = Veritas in caritate
 |dewiza - j. polski       = Prawda w miłości
 |kraj działania           = [[Południowa Afryka]]
 |data urodzenia           = 24 września 1956
 |miejsce urodzenia        = [[Welkom]]
 |data śmierci             =
 |miejsce śmierci          =
 |miejsce pochówku         =
 |1. funkcja               = Arcybiskup Johannesburga
 |1. funkcja - okres       = od 2025
 |2. funkcja               = Arcybiskup Kapsztadu
 |2. funkcja - okres       = 2010-2024
 |wyznanie                 = [[katolicyzm]]
 |kościół                  = [[Kościół łaciński|rzymskokatolicki]]
 |inkardynacja             =
 |data ślubów zakonnych    =
 |data diakonatu           =
 |data ordynacji           =
 |data święceń             = 19 listopada 1983
 |data nominacji           = 17 października 2006
 |data sakry               = 28 stycznia 2007
 |data patriarchatu        =
 |data kreacji             = 30 września 2023
 |papież kreujący          = Franciszek
 |kościół tytularny        = [[Kościół św. Marii Dominiki Mazzarello w Rzymie|św. Marii Dominiki Mazzarello]]
 |faksymile                =
 |opis faksymile           =
 |odznaczenia              =
 |commons                  =
 |wikiźródła               =
 |wikicytaty               =
 |wikinews                 =
 |www                      =
}}
{{Sukcesja apostolska infobox
 |tytuł                     = kardynał
 |data konsekracji          = 28 stycznia 2007
 |miejscowość konsekracji   = [[Welkom]]
 |miejsce konsekracji       = [[kościół św. Dominika w Welkom|kościół św. Dominika]]
 |konsekrator               = [[Jabulani Adatus Nxumalo]]
 |współkonsekratorzy        = [[Hubert Bucher]]<br>[[Zithulele Patrick Mvemve]]
 |biskupi konsekrowani      = {{Sukcesja apostolska infobox/wiersz|[[Francisco de Gouveia]]|17 lipca 2010}}
{{Sukcesja apostolska infobox/wiersz|[[Vincent Mduduzi Zungu]]|28 czerwca 2014}}
{{Sukcesja apostolska infobox/wiersz|[[Sylvester David]]|25 sierpnia 2019}}
{{Sukcesja apostolska infobox/wiersz|[[Joseph Kizito]]|15 lutego 2020}}
{{Sukcesja apostolska infobox/wiersz|[[Noel Rucastle]]|8 sierpnia 2020}}
{{Sukcesja apostolska infobox/wiersz|[[Paul Siphiwo Vanqa]]|29 maja 2021}}
 |biskupi współkonsekrowani = {{Sukcesja apostolska infobox/wiersz|[[Peter Holiday]]|25 czerwca 2011}}
{{Sukcesja apostolska infobox/wiersz|[[Dabula Anthony Mpako]]|6 sierpnia 2011}}
{{Sukcesja apostolska infobox/wiersz|[[Zolile Peter Mpambani]]|3 sierpnia 2013}}
}}

'''Stephen Brislin''' (ur. [[24 września]] [[1956]] w [[Welkom]]) – [[Południowa Afryka|południowoafrykański]] duchowny [[katolicyzm|katolicki]], arcybiskup [[Archidiecezja kapsztadzka|Kapsztadu]] w latach 2010-2024, arcybiskup [[Archidiecezja Johannesburga|Johannesburga]] od 2025, [[kardynał]] prezbiter od 2023.

== Życiorys ==
=== Prezbiterat ===
[[Sakrament święceń|Święcenia kapłańskie]] przyjął 19 listopada 1983 i został [[Inkardynacja|inkardynowany]] do [[Diecezja Kroonstad|diecezji Kroonstad]]. Przez kilka lat pracował duszpastersko na terenie diecezji. W 1990 został [[Wikariusz generalny|wikariuszem generalnym]] diecezji, zaś od 2003 pełnił funkcję jej administratora<ref name="sala">{{Cytuj stronę| url= http://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2006/10/17/0514/01452.html | tytuł= NOMINA DEL VESCOVO DI KROONSTAD (SUD AFRICA) | opublikowany= vatican.va | data= 2006-10-17 | język=it | data dostępu= 2020-08-27}}</ref>.

=== Episkopat ===
17 października 2006 został mianowany biskupem [[Diecezja Kroonstad|Kroonstad]]{{r|sala}}. [[Sakra|Sakry biskupiej]] udzielił mu 28 stycznia 2007 – abp [[Jabulani Adatus Nxumalo]].

18 grudnia 2009 został mianowany przez [[Benedykt XVI|Benedykta XVI]] ordynariuszem [[Archidiecezja kapsztadzka|archidiecezji Kapsztadu]]<ref>{{Cytuj stronę| url= http://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2009/12/18/0797/01903.html | tytuł= RINUNCIA DELL’ARCIVESCOVO DI CAPE TOWN (SUD AFRICA) E NOMINA DEL SUCCESSORE | opublikowany= vatican.va | data= 2009-12-18 | język=it | data dostępu= 2020-08-27}}</ref>, zaś 7 lutego 2010 kanonicznie objął urząd<ref>{{Cytuj stronę| url= https://adct.org.za/most-reverend-archbishop-stephen-brislin/ | tytuł= Most Reverend Archbishop Stephen Brislin | opublikowany= [[Archidiecezja kapsztadzka]] | język=en | data dostępu= 2020-08-27}}</ref>.

W latach 2013–2019 był przewodniczącym Konferencji Episkopatu Republiki Południowej Afryki<ref>{{Gcatholic|http://www.gcatholic.org/dioceses/org/conference-016|Konferencja Episkopatu Republiki Południowej Afryki|2020-08-27}}</ref>, zaś w latach 2012-2016 przewodniczył Zgromadzeniu Międzyregionalnemu Biskupów Afryki Południowej (IMBISA)<ref>{{Gcatholic|http://www.gcatholic.org/dioceses/conference/310.htm|Międzyregionalne Zgromadzenie Biskupów Południowej Afryki|2020-08-27}}</ref>.

9 lipca 2023 podczas modlitwy [[Anioł Pański]] papież Franciszek ogłosił jego nominację [[kardynał|kardynalską]]<ref name="vaticannews">{{Cytuj stronę |tytuł=Pope Francis announces Consistory for creation of new Cardinals |url=https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2023-07/pope-announces-consistory-for-creation-of-new-cardinals.html |opublikowany=vaticannews |data dostępu=2023-07-09 |język=en}}</ref>.

Na konsystorzu 30 września 2023 został kreowany [[Stopnie kardynalskie#Kardynałowie prezbiterzy|kardynałem prezbiterem]] i uzyskał kościół tytularny [[Kościół św. Marii Dominiki Mazzarello w Rzymie|św. Marii Dominiki Mazzarello]]<ref name="stolica">{{Cytuj stronę |tytuł=Assignation of Titles and Deaconries to the new Cardinals |url=https://press.vatican.va/content/salastampa/en/bollettino/pubblico/2023/09/30/230930b.html |opublikowany=Stolica Apostolska |data dostępu=2023-09-30 |język=en}}</ref>.

28 października 2024 został przeniesiony na urząd arcybiskupa [[Archidiecezja Johannesburga|Johannesburga]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Rinuncia e nomina dell’Arcivescovo Metropolita di Johannesburg (Sud Africa) |data dostępu = 2024-10-28 |opublikowany = press.vatican.va |url = https://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2024/10/28/0838/01666.html}}</ref>, zaś 25 stycznia 2025 kanonicznie objął urząd<ref>{{Catholic-hierarchy |typ = biskup |id = bbrislin |tytuł = Stephen Brislin |data dostępu = 2025-01-26}}</ref>. W styczniu 2025 ponownie został przewodniczącym Konferencji Episkopatu Republiki Południowej Afryki<ref>{{Gcatholic|http://www.gcatholic.org/dioceses/org/conference-016|Konferencja Episkopatu Republiki Południowej Afryki|2025-06-29}}</ref>. Brał udział w [[konklawe 2025]], które wybrało papieża [[Leon XIV|Leona XIV]]. [[Paliusz]] otrzymał z rąk papieża [[Leon XIV|Leona XIV]] w dniu 29 czerwca 2025.<ref>{{Cytuj |tytuł = Libretto della Celebrazione: Santi Pietro e Paolo, apostoli – Santa Messa [29 giugno 2025] |data dostępu = 2025-06-27 |opublikowany = press.vatican.va |url = https://www.vatican.va/news_services/liturgy/libretti/2025/20250629-libretto-santi-pietro-paolo.pdf}}</ref>
== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{Catholic-hierarchy |typ = biskup |id = bbrislin |tytuł = Stephen Brislin |data dostępu = 2025-01-26}}

{{Kardynałowie południowoafrykańscy}}
{{Kolegium Kardynałów}}
{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Brislin, Stephen}}
[[Kategoria:Południowoafrykańscy biskupi katoliccy]]
[[Kategoria:Południowoafrykańscy kardynałowie]]
[[Kategoria:Kardynałowie z nominacji Franciszka]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1956]]

title: Stephen Brislin

Herb duchownego: Veritas in caritate · Prawda w miłości

Kraj działania: Południowa Afryka

Data i miejsce urodzenia: 24 września 1956 · Welkom

Wyznanie: katolicyzm

Kościół: rzymskokatolicki

Prezbiterat: 19 listopada 1983

Nominacja biskupia: 17 października 2006

Sakra biskupia: 28 stycznia 2007

Kreacja kardynalska: 30 września 2023 · Franciszek

Kościół tytularny: św. Marii Dominiki Mazzarello

title: Sukcesja apostolska

Data konsekracji: 28 stycznia 2007

Miejscowość: Welkom

Miejsce: kościół św. Dominika

Konsekrator: Jabulani Adatus Nxumalo

Współkonsekratorzy: Hubert Bucher · Zithulele Patrick Mvemve

Vincent Mduduzi Zungu: 28 czerwca 2014

Sylvester David: 25 sierpnia 2019

Joseph Kizito: 15 lutego 2020

Noel Rucastle: 8 sierpnia 2020

Peter Holiday: 25 czerwca 2011

Dabula Anthony Mpako: 6 sierpnia 2011

Zolile Peter Mpambani: 3 sierpnia 2013


text:
# Osina (powiat myśliborski)
Osina – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie myśliborskim, w gminie Barlinek.
| SIMC    | Nazwa      | Rodzaj  |
| ------- | ---------- | ------- |
| 0177862 | Jaromierki | kolonia |
| 0177879 | Krzepinek  | kolonia |
| 0177885 | Moskowo    | kolonia |

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie gorzowskim.
Według danych z 1 stycznia 2011 roku wieś liczyła 215 mieszkańców.

title: Osina (powiat myśliborski)

wikitext:
{{Inne znaczenia|2=[[Osina|Osina w innych znaczeniach tego słowa]]}}
{{Polska miejscowość infobox
 |nazwa                  = Osina
 |rodzaj miejscowości    = wieś
 |zdjęcie                = Osina.jpg
 |opis zdjęcia           =
 |alt zdjęcia            =
 |województwo            = zachodniopomorskie
 |powiat                 = [[Powiat myśliborski|myśliborski]]
 |gmina                  = [[Barlinek (gmina)|Barlinek]]
 |sołectwo               =
 |miejscowość podstawowa =
 |wysokość               =
 |liczba ludności        = 307<ref>{{Cytuj |url=https://bdl.stat.gov.pl/bdl/metadane/cechy/4182 |tytuł=NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych |data=2022-09-19 |data dostępu=2022-10-07 |opublikowany=Bank Danych Lokalnych GUS}}</ref>
 |rok                    = 2022
 |strefa numeracyjna     = 95
 |kod pocztowy           = 74-320{{r|poczta}}
 |tablice rejestracyjne  = ZMY
 |SIMC                   = 0177856
 |kod mapy               = Barlinek (gmina)
 |współrzędne            = 53°01'14"N 15°10'59"E<ref name="prng">{{PRNG Miejscowości|94402|data=2023-11-05}}</ref>
 |commons                = Category:Osina, powiat myśliborski
 |www                    =
}}
'''Osina''' – [[wieś]] w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo zachodniopomorskie|województwie zachodniopomorskim]], w [[powiat myśliborski|powiecie myśliborskim]], w [[Barlinek (gmina)|gminie Barlinek]].

 {|class="wikitable" width="60%"
|+Integralne części wsi Osina{{r|R2013|teryt}}
!    SIMC      !!                Nazwa                 !!        Rodzaj
|-
|0177862 || [[Jaromierki]] || kolonia
|-
|0177879 || [[Krzepinek]] || kolonia
|-
|0177885 || Moskowo || kolonia

|}

[[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] miejscowość położona była w [[województwo gorzowskie|województwie gorzowskim]].

Według danych z 1 stycznia 2011 roku wieś liczyła 215 mieszkańców<ref>{{Polska w liczbach|id=wies_Osina_barlinek_zachodniopomorskie|nazwa=Wieś Osina w liczbach|data dostępu=18 grudnia 2019}}</ref>.
== Przypisy ==
{{Przypisy|
* <ref name = R2013>''Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części'' ({{Dziennik Ustaw|2013|200}})</ref>

* <ref name = "teryt">[http://www.stat.gov.pl/broker/access/performSearch.jspa?searchString=&level=miejsc&wojewodztwo=&powiat=&gmina=&miejscowosc=&advanced=true GUS. Rejestr TERYT]</ref>

* <ref name=poczta>{{Poczta Polska|2013|s=878|data dostępu=2020-12-23}}</ref>
}}
{{Gmina Barlinek}}

[[Kategoria:Osina (powiat myśliborski)]]

title: Osina

Województwo: zachodniopomorskie

Powiat: myśliborski

Gmina: Barlinek

Tablice rejestracyjne: ZMY


text:
# Suresh Chunara
Suresh Chunara (ur. 23 maja 2000) – nepalski zapaśnik walczący w stylu wolnym. Zajął 27 miejsce na mistrzostwach świata w 2021 roku.
Dziewiętnasty na igrzyskach azjatyckich w 2022 i dwudziesty w 2018. Brązowy medalista Igrzysk Azji Południowej w 2019 roku.

title: Suresh Chunara

wikitext:
{{Sportowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Suresh Chunara
 |imię i nazwisko org       =
 |dyscyplina                = zapasy
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |pełne imię i nazwisko     =
 |data urodzenia            = [[23 maja]] [[2000]]<ref>{{cytuj| url = https://info.hangzhou2022.cn/en/results/wrestling/athlete-profile-n2015480-chunara-suresh.htm| tytuł = Athlets| opublikowany = Hangzhou2022.cn | data dostępu = 2023-10-07| język = en}}</ref>
 |miejsce urodzenia         =
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |obywatelstwo              =
 |wzrost                    = 165 cm
 |pozycja                   =
 |klub                      =
 |numer w klubie            =
 |kariera juniorska         =
 |kariera seniorska         =
 |kariera reprezentacyjna   =
 |kariera trenerska         =
 |medale                    =
{{Medalista infobox/reprezentacja|NEP}}
{{Medalista infobox/nagłówek|[[Igrzyska Azji Południowej]]}}
{{Medalista infobox/wiersz|3|[[Zapasy na Igrzyskach Azji Południowej 2019|Dźanakpur 2019]]|70 kg st.wolny}}
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Suresh Chunara''' (ur. [[23 maja]] [[2000]]) – [[nepal]]ski  [[zapasy|zapaśnik]] walczący w stylu wolnym. Zajął 27 miejsce na [[Mistrzostwa świata w zapasach|mistrzostwach świata]] w [[Mistrzostwa Świata w Zapasach 2021|2021]] roku.

Dziewiętnasty na [[Igrzyska azjatyckie|igrzyskach azjatyckich]] w [[Zapasy na Igrzyskach Azjatyckich 2022|2022]]<ref>{{cytuj| url = https://uww.org/athletes-results/suresh-chunara-4930-profile| tytuł = Athletes-Results| opublikowany = Uww.org| data dostępu = 2023-10-07| język = en}}</ref> i dwudziesty w [[Zapasy na Igrzyskach Azjatyckich 2018|2018]]. Brązowy medalista [[Igrzyska Azji Południowej|Igrzysk Azji Południowej]] w [[Zapasy na Igrzyskach Azji Południowej 2019|2019]] roku<ref>{{cytuj| url = https://whatsmat.uww.org/daten.php?spid=BE4F79A8735147C5898E72C2A1AF4D4F| tytuł = Chunara, Suresh| opublikowany = Unitedwrestling.com | data dostępu = 2023-10-07| język = en}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{SORTUJ:Chunara, Suresh}}
[[Kategoria:Nepalscy zapaśnicy]]
[[Kategoria:Urodzeni w 2000]]

title: · Suresh Chunara

title: Dorobek medalowy

brąz: Dźanakpur 2019 · 70 kg st.wolny


text:
# Start Again
„Start Again” – utwór amerykańskiego zespołu OneRepublic i norweskiego rapera Logic, który został wydany 15 maja 2018 roku. Piosenka znalazła się na ścieżce dźwiękowej do drugiego sezonu serialu Trzynaście powodów.
22 czerwca 2018 roku została wydana wersja utworu nagrana z włoskim raperem Vegas Jonesem.

## Lista utworów
Digital download
- „Start Again (feat Logic)” – 2:45[2]
- „Start Again” (feat Vegas Jones)– 2:42[3]

## Teledysk
22 czerwca 2018 roku ukazał się teledysk do utworu „Start Again”. Reżyserem teledysku jest James Lees, który współpracował wcześniej z zespołem przy teledysku do utworu „Counting Stars”. Klip kręcony był w Detroit. Teledysk porusza kwestię globalnego ocieplenia i przedstawia wizję postapokaliptycznego świata zbombardowanego przez bombę nuklearną.

## Pozycje na listach i certyfikaty
| Notowanie (2018) (OneRepublic feat Logic) | Najwyższa pozycja |
| ----------------------------------------- | ----------------- |
| Australia (Top 100 Singles)               | 67                |
| Austria (Ö3 Austria Top 40)               | 72                |
| Irlandia (Top 100 Singles)                | 52                |
| Kanada (Canadian Hot 100)                 | 94                |
| Niemcy (Single Charts)                    | 87                |
| Norwegia (VG-Lista)                       | 36                |
| Nowa Zelandia (Heatseeker Single)         | 10                |
| Szwajcaria (Singles Top 75)               | 53                |

| Notowanie (2018) (OneRepublic feat Vegas Jones) | Najwyższa pozycja |
| ----------------------------------------------- | ----------------- |
| Włochy (Single Top 100)                         | 35                |

| Kraj/region | Wydawca           | Certyfikat        |
| ----------- | ----------------- | ----------------- |
| Australia   | ARIA              | Złota płyta       |
| Brazylia    | Pro-Música Brasil | Złota płyta       |
| Włochy      | FIMI              | Platynowa płyta\| |

title: Start Again

wikitext:
{{Singel infobox
 |tytuł                     = Start Again
 |okładka                   =
 |wykonawca                 = [[OneRepublic]]
 |2. wykonawca              = [[Logic]]
 |album                     = ''13 Reasons Why: Season 2 (Music from the Original TV Series)''
 |strona A                  =
 |strona B                  =
 |wydany                    = 15 maja 2018
 |nagrywany                 =
 |gatunek                   =
 |długość                   = 2:45
 |wytwórnia                 = [[Mosley Music Group|Mosley]], [[Interscope Records|Interscope]]
 |producent                 = [[Ryan Tedder]], DJ Frank E, Danny Majic
 |format                    = [[digital download]]
 |autor                     = Ryan Tedder, Anita Blay, Danny Majic, Jez Ashurst, Justin Franks, [[Logic|Sir Robert Bryson Hall II]], Alex Stacey
 |kompozytor                =
 |twórca tekstu             =
 |poprzedni singel          = [[Stranger Things (singel Kygo)|Stranger Things]]
 |następny singel           = [[Connection]]
 |1. wydanie                = [[OneRepublic]]
 |rok poprzedniego singla   = 2018
 |rok 1. wydania            = 2018
 |rok następnego singla     = 2018
 |2. wydanie                = [[Logic]]
 |poprzedni singel 2        = Pray
 |następny singel 2         = One Day
 |rok poprzedniego singla 2 = 2018
 |rok 2. wydania            = 2018
 |rok następnego singla 2   = 2018
}}
'''„Start Again”''' – utwór [[Stany Zjednoczone|amerykańskiego]] zespołu [[OneRepublic]] i norweskiego rapera [[Logic]], który został wydany 15 maja 2018 roku. Piosenka znalazła się na ścieżce dźwiękowej do drugiego sezonu serialu ''[[Trzynaście powodów]]''<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8456332/onerepublic-logic-start-again-new-song | tytuł = OneRepublic and Logic Drop 'Start Again' For the '13 Reasons Why' Soundtrack | autor = Mackenzie Cummings-Grady  | data = 2018-05-16 | opublikowany = Billboard | język = en}}</ref>.

22 czerwca 2018 roku została wydana wersja utworu nagrana z włoskim raperem Vegas Jonesem.

== Lista utworów ==
'''Digital download'''
* „Start Again (feat [[Logic]])” – 2:45<ref>{{Cytuj stronę | url = https://music.apple.com/us/album/start-again-feat-logic/1381914023?i=1381916994 | tytuł = Start Again - OneRepublic feat Logic | data dostępu = 2018-05-18 | opublikowany = Apple Music | język = en}}</ref>
* „Start Again” (feat Vegas Jones)– 2:42<ref>{{Cytuj stronę | url =  https://music.apple.com/us/album/start-again-single/1399348058| tytuł =  Start Again - Single OneRepublic feat Vegas Jones | data dostępu= 2018-06-22| opublikowany = Apple Music | język = en}}</ref>

== Teledysk ==
22 czerwca 2018 roku ukazał się teledysk do utworu „Start Again”. Reżyserem teledysku jest James Lees, który współpracował wcześniej z zespołem przy teledysku do utworu „[[Counting Stars]]”. Klip kręcony był w [[Detroit]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.pmstudio.com/music/music.html?page=20180624-7336 | tytuł = OneRepublic Premieres New Music Video for “Start Again” featuring Logic | data = 2018-06-24 | opublikowany = pmstudio.com | język = en}}</ref>. Teledysk porusza kwestię [[Globalne ocieplenie|globalnego ocieplenia]] i przedstawia wizję postapokaliptycznego świata zbombardowanego przez bombę nuklearną<ref>{{Cytuj stronę | url = https://celebmix.com/onerepublic-visual-start-again-logic/ | tytuł = OneRepublic release powerful visual for ‘Start Again’ featuring Logic | autor = Katrina Rees | data = 2018-06-22 | opublikowany = Celeb Mix | język = en}}</ref>.

== Pozycje na listach i certyfikaty ==
{|class="wikitable sortable"
!align="left" |Notowanie (2018)
 (OneRepublic feat Logic)
!align="center"|Najwyższa
pozycja
|-
| align="left" | Australia ([[ARIA|Top 100 Singles]])<ref>{{cytuj stronę|url=https://australian-charts.com/showitem.asp?interpret=OneRepublic+feat.+Logic&titel=Start+Again&cat=s|tytuł=OneRepublic feat Logic - Start Again - australian-charts.com|język=en| opublikowany=ARIA}}</ref>
| align="center" |67
|-
| align="left" | Austria ([[Ö3 Austria Top 40]])<ref>{{cytuj stronę|url=https://austriancharts.at/showitem.asp?interpret=OneRepublic+feat%2E+Logic&titel=Start+Again&cat=s|tytuł=Start Again - OneRepublic feat Logic|język=de| opublikowany=austriacharts.at}}</ref>
| align="center" |72
|-
| align="left" | Irlandia (Top 100 Singles)<ref>{{cytuj stronę|url=http://irish-charts.com/showinterpret.asp?interpret=OneRepublic+feat.+Logic|tytuł=OneRepublic feat Logic - Start Again |język=en| opublikowany=Irish Recorded Music Association}}</ref>
| align="center" |52
|-
| align="left" |Kanada ([[Canadian Hot 100]])<ref>{{cytuj stronę|url=https://www.billboard.com/music/onerepublic/chart-history/CAN/2|tytuł=OneRepublic Chart History – Canadian Hot 100| data dostępu=|język=en | opublikowany=Billboard}}</ref>
| align="center" |94
|-
| align="left" |Niemcy ([[GfK Entertainment|Single Charts]])<ref>{{cytuj stronę|url=https://www.offiziellecharts.de/titel-details-1762634|tytuł=OneRepublic feat Logic - Start Again| data dostępu=|język=de |opublikowany=Offizielle Deutsche Charts}}</ref>
| align="center" |87
|-
| align="left" |Norwegia ([[VG-Lista]])<ref>{{cytuj stronę|url=https://norwegiancharts.com/showitem.asp?interpret=OneRepublic+feat%2E+Logic&titel=Start+Again&cat=s|tytuł=ONEREPUBLIC FEAT. LOGIC - START AGAIN (SONG)| data dostępu=|język= |opublikowany=VG-Lista}}</ref>
| align="center" |36
|-
| align="left" |Nowa Zelandia (Heatseeker Single)<ref>{{cytuj stronę|url=https://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=4483|tytuł=NZ Top 40 Singles Chart | data dostępu=|język=en | opublikowany=The Official New Zealand Music Charts}}</ref>
| align="center" |10
|-
| align="left" |Szwajcaria ([[Singles Top 75]])<ref>{{cytuj stronę|url=https://hitparade.ch/song/OneRepublic-feat.-Logic/Start-Again-1762634|tytuł=OneRepublic feat. Logic - Start Again|język=de| opublikowany=hitparade.ch}}</ref>
|align="center"|53
|-
|}

{|class="wikitable sortable"
!align="left" |Notowanie (2018)
 (OneRepublic feat Vegas Jones)
!align="center"|Najwyższa
pozycja
|-
| align="left" | Włochy (Single Top 100)<ref>{{cytuj stronę|url=https://italiancharts.com/showitem.asp?interpret=OneRepublic+%26+Vegas+Jones&titel=Start+Again&cat=s|tytuł="Italiancharts.com – OneRepublic & Vegas Jones – Start Again | data dostępu= |język=it| opublikowany=[[Federazione Industria Musicale Italiana|FIMI]]}}</ref>
| align="center" |35
|-
|}

{| class="wikitable sortable"
|-
! style="text-align:center;"|Kraj/region
! style="text-align:center;"|Wydawca
! style="text-align:center;"|Certyfikat
|-
|align="left"|Australia
| style="text-align:center;"|[[Australian Recording Industry Association|ARIA]]
| style="text-align:center;"|Złota płyta<ref>{{cytuj stronę|url=https://www.dropbox.com/scl/fo/orr9fphn3kyhykimwm11l/AExzyTkHniRw2CkE2G9HX6Y/2023%20Accreds.pdf?rlkey=b5et6u9n5p7f3gkxgmqhivbyf&e=1|tytuł=ARIA Charts – Accreditations – 2023 Singles| data=2023-04-06 |opublikowany=ARIA}}</ref>
|-
|align="left"|Brazylia
| style="text-align:center;"|[[Pro-Música Brasil]]
| style="text-align:center;"|Złota płyta<ref>{{cytuj stronę|url=https://pro-musicabr.org.br/home/certificados/?busca_artista=OneRepublic&busca_tipo_produto=SINGLE|tytuł=Brazilian single certifications – OneRepublic| data=2023-04-25 |opublikowany=Pro-Música Brasil}}</ref>
|-
|align="left"|Włochy
| style="text-align:center;"|[[Federazione Industria Musicale Italiana|FIMI]]
| style="text-align:center;"|Platynowa płyta|<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.fimi.it/certificazioni#/category:singoli/year:2016/page:0/term:onerepublic|tytuł=FIMI - Certificazioni (aby wyszukaćw polu „Filtra” należy wpisać „OneRepublic”)|język=it| opublikowany=FIMI}}</ref>
|}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{OneRepublic}}

[[Kategoria:Single wydane w roku 2018]]
[[Kategoria:Single OneRepublic]]
[[Kategoria:Piosenki napisane przez Ryana Teddera]]
[[Kategoria:Piosenki wyprodukowane przez Ryana Teddera]]

title: Start Again

Wydawnictwo: Mosley, Interscope

Producent: Ryan Tedder, DJ Frank E, Danny Majic

Format: digital download

Autor: Ryan Tedder, Anita Blay, Danny Majic, Jez Ashurst, Justin Franks, Sir Robert Bryson Hall II, Alex Stacey

„Stranger Things” · (2018): „Start Again” · (2018) · „Connection” · (2018)

„Pray” · (2018): „Start Again” · (2018) · „One Day” · (2018)