text:
# Klembów
Klembów – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie wołomińskim, w gminie Klembów. Ma status sołectwa.  Przez miejscowość przepływa rzeka Cienka, dopływ Rządzy.
Prywatna wieś szlachecka Klembowo położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie kamienieckim ziemi nurskiej województwa mazowieckiego. W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Klembów, następnie gminy Klembów. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego. Miejscowość jest siedzibą gminy Klembów.
W Klembowie znajdują się: stacja kolejowa (Koleje Mazowieckie), poczta, Urząd Gminy Klembów oraz dom kultury, bibloteka (od 2004), Zespół Szkół im. gen. Franciszka Żymirskiego wraz z boiskiem wielofunkcyjnym, plac zabaw, a także kościół, cmentarz rzymskokatolicki.
Wieś jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii św. Klemensa Papieża i Męczennika. Adres: gen. Żymirskiego 39..
Z osiedlem silnie związana jest postać gen. Franciszka Żymirskiego, który jest upamiętniony na nagrobku na lokalnym cmentarzu rzymskokatolickim i na nazwie ulicy przeprowadzonej tu przez centrum wsi.

## Części wsi
| SIMC    | Nazwa  | Rodzaj                          |
| ------- | ------ | ------------------------------- |
| 1059981 | Górki  | część wsi (zniesiona w 2023 r.) |
| 1060091 | Zamość | część wsi                       |

## Historia
Na terenie Klembowa odnaleziono gliniane urny z prochami zmarłych jeszcze z czasów pogańskich; odkryto także szczątki murowanych zabudowań, a także fragment brukowanej uliczki z przełomu XI i XII wieku.
Pierwsze wzmianki o Klembowie mówią o jego przynależności do dóbr książąt mazowieckich. Żyjący w latach 1455–1495 książę Janusz II, w nagrodę za zasługi wyświadczone dworowi książęcemu, uwolnił od ciążących podatków rozległe dobra należące wówczas do Świętosława: Pruszkowo, Wolicę i Pęczyska. Około roku 1470, po śmierci Świętosława, jego synowie podzielili spuściznę między siebie: Pruszkowo i Krzewiączyno trafiły w ręce Piotra i Mikołaja, zaś wsie Wolica, Kłębowo i Jasienica i pozostałe – Jana, Sasina i Jędrzeja.
Parafia Klembów została erygowana w I poł. XIV wieku. Niektórzy z badaczy wskazują nawet rok 1075, gdyż parafia znajduje się w wykazach archidiecezji gnieźnieńskiej, do której pierwotnie należała. Fundatorem drewnianego kościoła pod wezwaniem św. Klemensa był niejaki Woliński. Konsekracji świątyni za panowania Kazimierza Wielkiego dokonał biskup płocki Klemens Pierzchała. W 1445 roku z parafii Klembów została wydzielona nowa parafia – Dąbrówka. 17 marca 1629 roku biskup płocki Stanisław Łubieński konsekrował nowo zbudowaną świątynię klembowską; wraz z całym wyposażeniem spłonęła ona w 1656 roku. Nowy kościół powstał w dwa lata później dzięki Wojciechowi Mościckiemu, kanonikowi klembowskiemu, Samuelowi Czosnowskiemu i rodzinie Wolińskich.
Wkrótce kościół ponownie został zniszczony, ale tym razem ucierpiała także osada: w roku 1667 zaatakowali Szwedzi i wojska kozackie księcia Bogusława Radziwiłła. Po remoncie świątynię konsekrował biskup Andrzej Chryzostom Załuski w III niedzielę po Wielkanocy 1699 roku. Szczegółowe informacje o parafii i kościele przekazują akta wizytacji generalnej z 1775 roku przeprowadzonej przez Antoniego Górskiego, kanonika płockiego. Z akt tych dowiadujemy się, że kościół był „drewniany, w kwadrat wystawiony, stary (...), do reperacji niezdatny, nowy fundować potrzeba. W ścianach już są dyle w niektórych miejscach popróchniałe.”
W tym czasie fundatorami kościoła byli: Dominik Sobolewski, łowczy nurski, i Teresa Młocka, starościna zakroczymska. Proboszczem parafii Klembów od 1758 roku był ks. Józef Kownacki. Do parafii należało dwadzieścia wiosek: Klembowo, Zamoście, Łysobyki, Jasienica, Jażwie, Kobiel, Miąsze, Międzyleś, Szczepanek, Lipka, Dobczyn, Krajewo (Kraszew), Rasztowo, Borki, Roszczep, Krusze, Tłuszcze, Kozły, Wola Rasztowska.
Według sporządzonego w latach 1783–1785 Regestru Diecezji przez ks. Franciszka Czajkowskiego, właścicielami poszczególnych wiosek parafii byli: Stanisław Sobolewski, podkomorzy warszawski (Klembów, Borki, Jasienica, Krusze, Kur (karczma), Łysobyki, Miąsze), Sobolewscy i Zambrzycki (Cisie, Jażwie, Szczepanek), Zambrzycki (Kobiel, Międzylesie), Józef Młocki, starosta zakroczymski (Roszczep. Wola Rasztowska), Młocki, generał adiutant (Dobczyn, Kraszew, Pasek-młyn, Rasztów), Czarnowski, podstoli (Kozły), Olizar (Lipka, Zamoście), Tarnowski, starosta sulejewski (Kłuściec, czyli królewszczyzna).
Koniec wieku XVIII był dla klembowskiego kościoła trudny: w kraju wybuchła insurekcja Kościuszki, a świątynia bardzo zubożała, ponieważ parafia przekazywała na cele wojenne złote i srebrne naczynia liturgiczne oraz wota ołtarzowe.
W latach 1791–1822 Klembów był własnością rodziny Czarnockich. W 1822 roku gen. Franciszek Żymirski nabył od Franciszka Ksawerego Czarnockiego dobra klembowskie z przyległościami położonymi w powiecie stanisławowskim (na południowy wschód od Radzymina). Dobra te były częścią dużej własności ziemskiej podczaszego ziemi drohickiej, Jana Czarnockiego. Po jego śmierci przeszły one na własność syna Czarnockiego, który niestety nie był dobrym gospodarzem. Wielu folwarkom szybko zaczęła grozić licytacja, nieremontowany kościół również niszczał. Wszystko zmieniło się z chwilą, gdy 9 marca 1822 roku przed rejentem kancelarii hipotecznej województwa mazowieckiego, Janem Wincentym Bandtkie, zawarty został akt kupna dóbr klembowskich przez gen. Franciszka Żymirskiego. Rodzina Żymirskich nabyła wówczas Klembów, Zamoście Klembowskie, Krusze i Borki ze wszystkimi przyległościami. Cały areał nabytych ziem liczył około 3500 mórg (jedna morga to około 0,56 hektara) i dzielił się na ziemie folwarczne i wiejskie. Klembów liczył około 1780 mórg, z czego folwark miał 767 mórg, wieś 454, plebania 79; lasy zajmowały 441 mórg, reszta należała do różnych osób. W Kruszu folwark obejmował 516 mórg, a chłopi mieli w uprawie 377. Borki miały tylko ziemie folwarczne – 220 mórg ziemi ornej i 592 lasu.
Kupno dóbr klembowskich nie wyczerpało wszystkich zasobów finansowych rodziny Żymirskich i wkrótce rozpoczęto budowę nowych obiektów: murowanych budynków gospodarczych, gorzelni, zajazdu. Generał dobrze gospodarował, i czerpał z majątku niemałe korzyści; wszystkie inwestycje opłacane były rodzinnymi pieniędzmi, bez obciążania hipoteki. W Klembowie Żymirscy mieli bardzo skromny, stary, drewniany dom, który stał przy drodze do miejscowości Sitki. Większość czasu spędzali oni jednak w Warszawie, w luksusowym apartamencie wynajętym od hrabiny Tyszkiewiczowej znajdującym się w budynku stojącym przy ul. Świętojerskiej.
W 1823 roku przystąpiono do budowy nowego, już murowanego kościoła. Dla tej budowy wyznaczono miejsce na wschód od poprzedniego kościoła, w odległości około kilometra od cmentarza, na którego terenie stały dwa poprzednie, drewniane kościoły parafialne. To wokół nich powstawał cmentarz grzebalny. Kiedy w 1829 roku powstał nowy kościół, rozebrano starą, już bardzo zniszczoną, świątynię. Stała ona pośrodku cmentarza obok starej, kilkupiennej lipy, dziś już nierosnącej. W tym miejscu teren cmentarza jest nieco wyższy, a znajdują się tam najstarsze drzewa i nagrobki. Mogiły są usytuowane inaczej, niż w pozostałych częściach cmentarza, jakby w kierunku stojącego tam wówczas kościoła.
Nowa świątynia została wybudowana z cegły i pokryta gontem; obok postawiono budynki gospodarcze. Kościół został przebudowany w latach 1885–1894 według projektu W. Kamieńskiego. W czasie tych prac dobudowane zostały prezbiterium z zakrystią i skarbcem oraz dwie kaplice po obu stronach nawy. Powstał w ten sposób kościół jednonawowy, który wraz z kaplicami tworzył kształt krzyża łacińskiego. Nad główną nawą założono plafon (ozdobny sufit), a nad wielkim ołtarzem i kaplicami położono sklepienie.
W czasie działań wojennych w 1944 roku kościół został uszkodzony, ale szybko usunięto zniszczenia. Nad zwieńczeniem fasady wzniesiono czworoboczną, dwukondygnacyjna wieżę, której górną część nadbudowano w 1959 roku. Dach nawy głównej i kaplic bocznych jest dwuspadowy, pokryty blachą ocynkowaną.
Ołtarz główny i cztery ołtarze boczne pochodzą z połowy XIX wieku. Są to ołtarze drewniane, które zostały odmalowane i pokryte szlagmetalem (złotem w płatkach). Temu samemu zabiegowi poddane zostały również XIX-wieczne drewniane: ambona, chrzcielnica i tron. W ołtarzu głównym znajduje się przykryty srebrną suknią obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem z XVII wieku, zwany Matką Bożą Klembowską. Jeszcze na początku XX wieku do Matki Bożej Klembowskiej na każde święto Wniebowzięcia NMP (15 sierpnia) zdążały z odległych okolic pielgrzymki.
Obecny wystrój wnętrza kościoła jest dziełem artysty malarza Jana Molgi z Warszawy. W latach 1987–1988 ozdobił on ściany polichromią. Na uwagę zasługuje znajdujący się w nawie głównej plafon Matki Bożej Wniebowziętej oraz malowidło przedstawiające Ostatnią Wieczerzę w prezbiterium. Na ścianach bocznych nawy głównej widnieją postacie świętych: biskupa Wojciecha, królowej Jadwigi, Stanisława Kostki, brata Alberta Chmielowskiego i Karoliny Kózkówny. Na ścianie poprzecznej przy głównym ołtarzu namalowano postacie papieża Jana Pawła II i kardynała Stefana Wyszyńskiego.
Fragment książki ks. Zbigniewa Drzewieckiego Generał Franciszek Żymirski. Album upamiętniający 170. rocznicę śmierci generała dywizji Franciszka Żymirskiego. Klembów, 25 II 2001 r.
Ząbki, 2004.
W Klembowie w czasie II wojny ukrywał się, udając urzędnika-dezynfektora, prof. Ludwik Hirszfeld (u gospodarza Stanisława Kaflika).

## Obiekty historyczne
- Murowany kościół parafialny pw. św. Klemensa, wybudowano w miejsce poprzedniego drewnianego w latach 1823–1829. W latach 1885–1894 został rozbudowany pod kierunkiem budowniczego W. Kamieńskiego. Jednonawowy kościół na planie krzyża łacińskiego, nosi cechy klasycyzmu. Fasadę i elewacje boczne dzielą pilastry toskańskie. W zwieńczeniu fasady wznosi się czworoboczna, dwukondygnacjowa wieża, ujęta po bokach spływami i dekoracją w postaci wazonów na cokołach. Dwuspadowe dachy świątyni pokryte są blachą ocynkowaną. Wyposażenie kościoła pochodzi z XVIII - XIX w. Budynek został wpisany do rejestru zabytków 411/62 dn. 5.4.1962.[15]

- Drewniana, czworoboczna dzwonnica wzniesiona została w 1. poł. XIX w., jej namiotowy dach kryje gont.
- Cmentarz parafialny w Klembowie - znajduje się ok. kilometr od Kościoła św. Klemensa pod adresem gen. Żymirskiego 96/102. Dawniej był cmentarzem przykościelnym, bo od XIV do XVII wieku w jego centrum znajdowała się kaplica ponoć, spalona przez Potop Szwedzki. Miejscowy cmentarz został znacznie zniszczony podczas II Wojny Światowej. Znajduje się w rejestrze zabytków decyzją 234/86 od 30.1.1986r.[16][15] Cmentarzu zawiera nagrobki znanych osób w okolicy, m.in. gen. Franciszka Żymirskiego, zm. 1832 rok.

## Galeria
- Zabytkowy nagrobek
- Strumień Cienka
- Przystanek Klembów
- Pociąg KM

title: Klembów

wikitext:
{{Polska miejscowość infobox
 |nazwa                  = Klembów
 |rodzaj miejscowości    = wieś
 |zdjęcie                = Klembów - kościół św. Klemensa (1).jpg
 |opis zdjęcia           = Kościół Św. Klemensa Papieża i Męczennika
 |alt zdjęcia            =
 |województwo            = mazowieckie
 |powiat                 = [[Powiat wołomiński|wołomiński]]
 |gmina                  = [[Klembów (gmina)|Klembów]]
 |sołectwo               =
 |miejscowość podstawowa =
 |wysokość               = 90-105
 |liczba ludności        = 1067{{r|pwl|nsp}}
 |rok                    = 2024
 |strefa numeracyjna     = 29
 |kod pocztowy           = 05-205{{r|poczta}}
 |tablice rejestracyjne  = WWL
 |SIMC                   = 0511485{{r|teryt}}
 |kod mapy               = Klembów (gmina)
 |współrzędne            = 52°24'23"N 21°19'54"E<ref name="prng">{{PRNG Miejscowości|53671|data=2024-01-09}}</ref>
 |commons                = Category:Klembów
 |www                    = http://www.klembow.pl
}}
'''Klembów''' – [[wieś]] w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo mazowieckie|województwie mazowieckim]], w [[powiat wołomiński|powiecie wołomińskim]], w [[Klembów (gmina)|gminie Klembów]]{{r|R2013|teryt}}. Ma status [[Sołectwo|sołectwa]]{{r|sol}}.  Przez miejscowość przepływa rzeka [[Cienka]], dopływ [[Rządza (rzeka)|Rządzy]].

Prywatna wieś szlachecka ''Klembowo'' położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie kamienieckim [[ziemia nurska|ziemi nurskiej]] [[Województwo mazowieckie (I Rzeczpospolita)|województwa mazowieckiego]]<ref>Corona Regni Poloniae. Mapa w skali 1:250 000, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.</ref>. W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady [[Klembów (gromada)|Klembów]], następnie gminy Klembów. [[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] miejscowość administracyjnie należała do [[województwo ostrołęckie|województwa ostrołęckiego]]. Miejscowość jest siedzibą [[Klembów (gmina)|gminy Klembów]].

W Klembowie znajdują się: [[Klembów (przystanek kolejowy)|stacja kolejowa]] [[Koleje Mazowieckie|(Koleje Mazowieckie)]], [[poczta]], Urząd Gminy Klembów<ref name="sol" /> oraz dom kultury<ref>{{Cytuj |tytuł = Portal - Gminny Ośrodek Kultury w Klembowie |data dostępu = 2025-06-23 |opublikowany = gok.klembow.pl |url = https://gok.klembow.pl/}}</ref>, bibloteka (od 2004)<ref>{{Cytuj |tytuł = Budowa Gminnej Biblioteki Publicznej w Klembowie - Baza inwestycji - Gmina Klembów |data dostępu = 2025-06-30 |opublikowany = klembow.pl |url = https://klembow.pl/inwestycja-opis-150-budowa_gminnej_biblioteki_publicznej_w.html}}</ref><ref>{{Cytuj |tytuł = Gminna Biblioteka Publiczna w Klembowie - Portal - Gmina Klembów |data dostępu = 2025-06-30 |opublikowany = klembow.pl |url = https://klembow.pl/strona-111-gminna_biblioteka_publiczna_w_klembowie.html}}</ref>, Zespół Szkół im. gen. Franciszka Żymirskiego wraz z boiskiem wielofunkcyjnym, plac zabaw, a także [[Kościół św. Klemensa Papieża i Męczennika w Klembowie|kościół]], cmentarz rzymskokatolicki.

Wieś jest siedzibą [[Kościół łaciński|rzymskokatolickiej]] parafii [[Parafia św. Klemensa Papieża i Męczennika w Klembowie|św. Klemensa Papieża i Męczennika]]. Adres: gen. Żymirskiego 39.{{r|par}}.

Z osiedlem silnie związana jest postać [[Franciszek Żymirski|gen. Franciszka Żymirskiego]], który jest upamiętniony na nagrobku na lokalnym cmentarzu rzymskokatolickim i na nazwie ulicy przeprowadzonej tu przez centrum wsi.<ref>{{Cytuj |tytuł = Generał Żymirski - dziedzic dóbr klembowskich - Aktualności - Gmina Klembów |data dostępu = 2025-06-30 |opublikowany = klembow.pl |url = https://klembow.pl/aktualnosc-2184-general_zymirski_dziedzic_dobr.html}}</ref>

== Części wsi ==
{| class="wikitable" width=60%
|+ Integralne części wsi Klembów{{r|R2013|teryt}}
! SIMC !! Nazwa !! Rodzaj
|-
|1059981 || Górki || część wsi (zniesiona w 2023 r.{{R|R2022}})
|-
|1060091 || Zamość || część wsi
|}

== Historia ==
Na terenie Klembowa odnaleziono gliniane urny z prochami zmarłych jeszcze z czasów pogańskich; odkryto także szczątki murowanych zabudowań, a także fragment brukowanej uliczki z przełomu XI i XII wieku.

Pierwsze wzmianki o Klembowie mówią o jego przynależności do dóbr książąt mazowieckich. Żyjący w latach 1455–1495 książę [[Janusz II]], w nagrodę za zasługi wyświadczone dworowi książęcemu, uwolnił od ciążących podatków rozległe dobra należące wówczas do Świętosława: Pruszkowo, Wolicę i Pęczyska. Około roku 1470, po śmierci Świętosława, jego synowie podzielili spuściznę między siebie: Pruszkowo i Krzewiączyno trafiły w ręce Piotra i Mikołaja, zaś wsie Wolica, Kłębowo i Jasienica i pozostałe – Jana, Sasina i Jędrzeja.

Parafia Klembów została erygowana w I poł. XIV wieku. Niektórzy z badaczy wskazują nawet rok 1075, gdyż parafia znajduje się w wykazach archidiecezji gnieźnieńskiej, do której pierwotnie należała. Fundatorem drewnianego kościoła pod wezwaniem św. Klemensa był niejaki Woliński. Konsekracji świątyni za panowania Kazimierza Wielkiego dokonał biskup płocki [[Klemens Pierzchała]]. W 1445 roku z parafii Klembów została wydzielona nowa parafia – [[Parafia Podwyższenia Krzyża Świętego w Dąbrówce (powiat wołomiński)|Dąbrówka]]. 17 marca 1629 roku biskup płocki [[Stanisław Łubieński]] konsekrował nowo zbudowaną świątynię klembowską; wraz z całym wyposażeniem spłonęła ona w 1656 roku. Nowy kościół powstał w dwa lata później dzięki Wojciechowi Mościckiemu, kanonikowi klembowskiemu, Samuelowi Czosnowskiemu i rodzinie Wolińskich.

Wkrótce kościół ponownie został zniszczony, ale tym razem ucierpiała także osada: w roku 1667 zaatakowali Szwedzi i wojska kozackie księcia [[Bogusław Radziwiłł|Bogusława Radziwiłła]]. Po remoncie świątynię konsekrował biskup [[Andrzej Chryzostom Załuski]] w III niedzielę po Wielkanocy 1699 roku. Szczegółowe informacje o parafii i kościele przekazują akta wizytacji generalnej z 1775 roku przeprowadzonej przez Antoniego Górskiego, kanonika płockiego. Z akt tych dowiadujemy się, że kościół był „drewniany, w kwadrat wystawiony, stary (...), do reperacji niezdatny, nowy fundować potrzeba. W ścianach już są dyle w niektórych miejscach popróchniałe.”

W tym czasie fundatorami kościoła byli: Dominik Sobolewski, łowczy nurski, i Teresa Młocka, starościna zakroczymska. Proboszczem parafii Klembów od 1758 roku był ks. Józef Kownacki. Do parafii należało dwadzieścia wiosek: Klembowo, Zamoście, Łysobyki, Jasienica, Jażwie, Kobiel, Miąsze, Międzyleś, Szczepanek, Lipka, Dobczyn, Krajewo (Kraszew), Rasztowo, Borki, Roszczep, Krusze, Tłuszcze, Kozły, Wola Rasztowska.

Według sporządzonego w latach 1783–1785 Regestru Diecezji przez ks. Franciszka Czajkowskiego, właścicielami poszczególnych wiosek parafii byli: Stanisław Sobolewski, podkomorzy warszawski (Klembów, Borki, Jasienica, Krusze, Kur (karczma), Łysobyki, Miąsze), Sobolewscy i Zambrzycki (Cisie, Jażwie, Szczepanek), Zambrzycki (Kobiel, Międzylesie), Józef Młocki, starosta zakroczymski (Roszczep. Wola Rasztowska), Młocki, generał adiutant (Dobczyn, Kraszew, Pasek-młyn, Rasztów), Czarnowski, podstoli (Kozły), Olizar (Lipka, Zamoście), Tarnowski, starosta sulejewski (Kłuściec, czyli królewszczyzna).

Koniec wieku XVIII był dla klembowskiego kościoła trudny: w kraju wybuchła [[Insurekcja kościuszkowska|insurekcja Kościuszki]], a świątynia bardzo zubożała, ponieważ parafia przekazywała na cele wojenne złote i srebrne naczynia liturgiczne oraz wota ołtarzowe.

W latach 1791–1822 Klembów był własnością rodziny Czarnockich. W 1822 roku gen. [[Franciszek Żymirski]] nabył od Franciszka Ksawerego Czarnockiego dobra klembowskie z przyległościami położonymi w powiecie stanisławowskim (na południowy wschód od Radzymina). Dobra te były częścią dużej własności ziemskiej podczaszego ziemi drohickiej, Jana Czarnockiego. Po jego śmierci przeszły one na własność syna Czarnockiego, który niestety nie był dobrym gospodarzem. Wielu folwarkom szybko zaczęła grozić licytacja, nieremontowany kościół również niszczał. Wszystko zmieniło się z chwilą, gdy 9 marca 1822 roku przed rejentem kancelarii hipotecznej województwa mazowieckiego, [[Jan Wincenty Bandtkie|Janem Wincentym Bandtkie]], zawarty został akt kupna dóbr klembowskich przez gen. Franciszka Żymirskiego. Rodzina Żymirskich nabyła wówczas Klembów, Zamoście Klembowskie, Krusze i Borki ze wszystkimi przyległościami. Cały areał nabytych ziem liczył około 3500 mórg (jedna morga to około 0,56 hektara) i dzielił się na ziemie folwarczne i wiejskie. Klembów liczył około 1780 mórg, z czego folwark miał 767 mórg, wieś 454, plebania 79; lasy zajmowały 441 mórg, reszta należała do różnych osób. W Kruszu folwark obejmował 516 mórg, a chłopi mieli w uprawie 377. Borki miały tylko ziemie folwarczne – 220 mórg ziemi ornej i 592 lasu.

Kupno dóbr klembowskich nie wyczerpało wszystkich zasobów finansowych rodziny Żymirskich i wkrótce rozpoczęto budowę nowych obiektów: murowanych budynków gospodarczych, gorzelni, zajazdu. Generał dobrze gospodarował, i czerpał z majątku niemałe korzyści; wszystkie inwestycje opłacane były rodzinnymi pieniędzmi, bez obciążania hipoteki. W Klembowie Żymirscy mieli bardzo skromny, stary, drewniany dom, który stał przy drodze do miejscowości Sitki. Większość czasu spędzali oni jednak w Warszawie, w luksusowym apartamencie wynajętym od hrabiny Tyszkiewiczowej znajdującym się w budynku stojącym przy ul. Świętojerskiej.

W 1823 roku przystąpiono do budowy nowego, już murowanego kościoła. Dla tej budowy wyznaczono miejsce na wschód od poprzedniego kościoła, w odległości około kilometra od cmentarza, na którego terenie stały dwa poprzednie, drewniane kościoły parafialne. To wokół nich powstawał cmentarz grzebalny. Kiedy w 1829 roku powstał nowy kościół, rozebrano starą, już bardzo zniszczoną, świątynię. Stała ona pośrodku cmentarza obok starej, kilkupiennej lipy, dziś już nierosnącej. W tym miejscu teren cmentarza jest nieco wyższy, a znajdują się tam najstarsze drzewa i nagrobki. Mogiły są usytuowane inaczej, niż w pozostałych częściach cmentarza, jakby w kierunku stojącego tam wówczas kościoła.

[[Kościół św. Klemensa Papieża i Męczennika w Klembowie|Nowa świątynia]] została wybudowana z cegły i pokryta gontem; obok postawiono budynki gospodarcze. Kościół został przebudowany w latach 1885–1894 według projektu W. Kamieńskiego. W czasie tych prac dobudowane zostały prezbiterium z zakrystią i skarbcem oraz dwie kaplice po obu stronach nawy. Powstał w ten sposób kościół jednonawowy, który wraz z kaplicami tworzył kształt krzyża łacińskiego. Nad główną nawą założono plafon (ozdobny sufit), a nad wielkim ołtarzem i kaplicami położono sklepienie.

W czasie działań wojennych w 1944 roku kościół został uszkodzony, ale szybko usunięto zniszczenia. Nad zwieńczeniem fasady wzniesiono czworoboczną, dwukondygnacyjna wieżę, której górną część nadbudowano w 1959 roku. Dach nawy głównej i kaplic bocznych jest dwuspadowy, pokryty blachą ocynkowaną.

Ołtarz główny i cztery ołtarze boczne pochodzą z połowy XIX wieku. Są to ołtarze drewniane, które zostały odmalowane i pokryte szlagmetalem (złotem w płatkach). Temu samemu zabiegowi poddane zostały również XIX-wieczne drewniane: ambona, chrzcielnica i tron. W ołtarzu głównym znajduje się przykryty srebrną suknią obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem z XVII wieku, zwany Matką Bożą Klembowską. Jeszcze na początku XX wieku do Matki Bożej Klembowskiej na każde święto Wniebowzięcia NMP (15 sierpnia) zdążały z odległych okolic pielgrzymki.
[[Plik:Franciszek Żymirski 1.JPG|alt=Generał Franciszek Żymirski - obraz|mały|Obraz Generała Franciszka Żymirskiego ok. 1925 roku]]
Obecny wystrój wnętrza kościoła jest dziełem artysty malarza [[Jan Molga|Jana Molgi]] z Warszawy. W latach 1987–1988 ozdobił on ściany polichromią. Na uwagę zasługuje znajdujący się w nawie głównej plafon Matki Bożej Wniebowziętej oraz malowidło przedstawiające Ostatnią Wieczerzę w prezbiterium. Na ścianach bocznych nawy głównej widnieją postacie świętych: biskupa Wojciecha, królowej Jadwigi, Stanisława Kostki, brata Alberta Chmielowskiego i Karoliny Kózkówny. Na ścianie poprzecznej przy głównym ołtarzu namalowano postacie papieża Jana Pawła II i kardynała Stefana Wyszyńskiego.

Fragment książki ks. Zbigniewa Drzewieckiego Generał Franciszek Żymirski. Album upamiętniający 170. rocznicę śmierci generała dywizji Franciszka Żymirskiego. Klembów, 25 II 2001 r.
Ząbki, 2004.

W Klembowie w czasie II wojny ukrywał się, udając urzędnika-dezynfektora, prof. [[Ludwik Hirszfeld]] (u gospodarza Stanisława Kaflika).

== Obiekty historyczne ==
* Murowany [[Kościół św. Klemensa Papieża i Męczennika w Klembowie|kościół parafialny pw. św. Klemensa]], wybudowano w miejsce poprzedniego drewnianego w latach 1823–1829. W latach 1885–1894 został rozbudowany pod kierunkiem budowniczego W. Kamieńskiego. Jednonawowy kościół na planie krzyża łacińskiego, nosi cechy klasycyzmu. Fasadę i elewacje boczne dzielą pilastry toskańskie. W zwieńczeniu fasady wznosi się czworoboczna, dwukondygnacjowa wieża, ujęta po bokach spływami i dekoracją w postaci wazonów na cokołach. Dwuspadowe dachy świątyni pokryte są blachą ocynkowaną. Wyposażenie kościoła pochodzi z XVIII - XIX w. Budynek został wpisany do rejestru zabytków 411/62 dn. 5.4.1962.<ref name=":0">{{Cytuj |tytuł = Rejestr i ewidencja zabytków – Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Warszawie |data dostępu = 2025-06-23 |url = https://mwkz.pl/zabytki/rejestr-i-ewidencja-zabytkow}}</ref>

* Drewniana, czworoboczna dzwonnica wzniesiona została w 1. poł. XIX w., jej namiotowy dach kryje gont.
* [[Cmentarz parafialny w Klembowie]] - znajduje się ok. kilometr od Kościoła św. Klemensa pod adresem gen. Żymirskiego 96/102. Dawniej był cmentarzem przykościelnym, bo od XIV do XVII wieku w jego centrum znajdowała się kaplica ponoć, spalona przez [[Potop szwedzki|Potop Szwedzki]]. Miejscowy cmentarz został znacznie zniszczony podczas II Wojny Światowej. Znajduje się w rejestrze zabytków decyzją 234/86 od 30.1.1986r.<ref>{{Cytuj |tytuł = Cmentarz - |data dostępu = 2025-06-23 |url = https://parafiaklembow.pl/cmentarz/}}</ref><ref name=":0" /> Cmentarzu zawiera nagrobki znanych osób w okolicy, m.in. gen. Franciszka Żymirskiego, zm. 1832 rok.

== Galeria ==
<gallery mode="packed" heights="200" caption="" >
Cmentarz w Klembowie 02.JPG|Zabytkowy nagrobek
POL Klembów 2017 Cienka river 1.jpg|alt=Potok Cienka - Klembów|Strumień [[Cienka]]
Stacja kolejowa Klembów.jpg|alt=stacja kolejowa Klembów|[[Klembów (przystanek kolejowy)|Przystanek Klembów]]
POL Klembów train station 2017 and EN57AL-1734.jpg|Pociąg [[Koleje Mazowieckie|KM]]
</gallery>

== Przypisy ==
<references>
* <ref name="pwl">{{Polska w liczbach|id=wies_Klembow|nazwa=Wieś Klembów w liczbach|data dostępu=2025-04-08}}</ref>
* <ref name="nsp">{{Cytuj |url = https://bdl.stat.gov.pl/bdl/dane/teryt/kategoria/49658 |tytuł = NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych |data = 2022-09-19 |data dostępu = 2025-04-08 |opublikowany = Bank Danych Lokalnych GUS}}</ref>
* <ref name=sol>[https://www.klembow.pl/strona-32-soltysi_gminy.html Strona gminy, sołectwa]</ref>
* <ref name="R2013">''Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części'' ({{Dziennik Ustaw|2013|200}}).</ref>
* <ref name="R2022">''Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2022 r. w sprawie ustalenia, zmiany i zniesienia urzędowych nazw niektórych miejscowości oraz obiektów fizjograficznych'' ({{Dziennik Ustaw|2022|2783}}).</ref>
* <ref name="teryt">[http://www.stat.gov.pl/broker/access/performSearch.jspa?searchString=&level=miejsc&wojewodztwo=&powiat=&gmina=&miejscowosc=&advanced=true GUS. Rejestr TERYT].</ref>
* <ref name="poczta">{{Poczta Polska|2013|s=473|data dostępu=2020-12-23}}</ref>
* <ref name="par">[https://diecezja.waw.pl/parafia/klembow-parafia-sw-klemensa-papieza-i-meczennika/ Opis parafii na stronie diecezji].</ref>
</references>
== Linki zewnętrzne ==
* {{SgKP|IV|142|Klębów (1)}}
* [http://dawny.pl/kategoria/miejscowosci/klembow/ Historia Klembowa] na portalu dawny.pl

{{Gmina Klembów}}

[[Kategoria:Klembów| ]]
[[Kategoria:Wsie szlacheckie I Rzeczypospolitej (województwo mazowieckie)]]

title: Klembów

Województwo: mazowieckie

Powiat: wołomiński

Gmina: Klembów

Tablice rejestracyjne: WWL


text:
# Baby (powiat kutnowski)
Baby – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie kutnowskim, w gminie Dąbrowice.
Wieś królewska w starostwie przedeckim w powiecie łęczyckim województwa łęczyckiego w końcu XVI wieku. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa płockiego.

wikiname: plwiki

title: Baby (powiat kutnowski)

in_language: pl

wikitext:
{{Polska miejscowość infobox
 |nazwa                  = Baby
 |rodzaj miejscowości    = wieś
 |zdjęcie                =
 |opis zdjęcia           =
 |alt zdjęcia            =
 |województwo            = łódzkie
 |powiat                 = [[Powiat kutnowski|kutnowski]]
 |gmina                  = [[Dąbrowice (gmina)|Dąbrowice]]
 |sołectwo               =
 |miejscowość podstawowa =
 |wysokość               =
 |liczba ludności        = 250<ref>{{Cytuj |url=https://bdl.stat.gov.pl/bdl/metadane/cechy/4182 |tytuł=NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych |data=2022-09-19 |data dostępu=2022-10-04 |opublikowany=Bank Danych Lokalnych GUS}}</ref>
 |rok                    = 2022
 |strefa numeracyjna     = 24
 |kod pocztowy           = 99-352<ref>{{Poczta Polska|2022-10|s=9}}</ref>
 |tablice rejestracyjne  = EKU
 |SIMC                   = 0562867
 |kod mapy               = Dąbrowice (gmina)
 |współrzędne            = 52°17'03"N 19°03'27"E<ref name="prng">{{PRNG Miejscowości|1523|data=2023-11-05}}</ref>
 |commons                =
 |www                    =
}}
'''Baby''' – [[wieś]] w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo łódzkie|województwie łódzkim]], w [[powiat kutnowski|powiecie kutnowskim]], w [[Dąbrowice (gmina)|gminie Dąbrowice]].

Wieś królewska w starostwie przedeckim w powiecie łęczyckim [[województwo łęczyckie|województwa łęczyckiego]] w końcu XVI wieku<ref>Województwo sieradzkie i województwo łęczyckie w drugiej połowie XVI wieku. Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 1998, s. 65</ref>. [[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] miejscowość należała administracyjnie do [[Województwo płockie (1975–1998)|województwa płockiego]].

== Zobacz też ==
* [[Baby]], [[Baby Dolne]], [[Baby Górne]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Gmina Dąbrowice}}

[[Kategoria:Dąbrowice (gmina)]]
[[Kategoria:Wsie starostwa przedeckiego (województwo łęczyckie)]]

title: Baby

Państwo: Polska

Województwo: łódzkie

Powiat: kutnowski

Gmina: Dąbrowice

Tablice rejestracyjne: EKU


text:
# Xico (Veracruz)
Xico – miasto w Meksyku, w stanie Veracruz.

title: Xico (Veracruz)

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Xico
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             = Xico
 |państwo                      = Veracruz
 |2. jednostka administracyjna =
 |stanowisko zarządzającego    = burmistrz
 |zarządzający                 =
 |powierzchnia                 = 4,68
 |wysokość                     = 1300
 |rok                          = 2019
 |liczba ludności              =
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     =
 |współrzędne                  = 19.417°N 97.000°W
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Xico''' – miasto w [[Meksyk]]u, w stanie [[Veracruz (stan)|Veracruz]].

[[Kategoria:Miasta w stanie Veracruz]]

title: Xico

Państwo: Meksyk

Stan: Veracruz


text:
# Kobolt
Koboldy lub Kobolty – w mitologii germańskiej opiekuńcze duchy domowe przebywające w pobliżu paleniska lub pod belkowaniem domu; wierzono, że przynoszą dobrobyt, strzegą skarbów podziemnych. Są odpowiednikiem rzymskich larów i penatów.

title: Kobolt

wikitext:
'''Koboldy''' lub '''Kobolty''' – w [[mitologia|mitologii]] [[germanie|germańskiej]] opiekuńcze [[duch (spirytyzm)|duchy]] domowe przebywające w pobliżu [[palenisko|paleniska]] lub pod [[Belkowanie (budownictwo)|belkowaniem]] domu; wierzono, że przynoszą dobrobyt, strzegą [[skarb]]ów podziemnych. Są odpowiednikiem [[rzym]]skich [[Lary|larów]] i [[penaty|penatów]].

== Zobacz też ==
* [[Kobold]]

== Bibliografia ==
* [[Andrzej Kempiński]] – ''Ilustrowany leksykon mitologii wikingów.'', Wyd. Kurpisz, 2007.
* [[Andrzej Kempiński]] – ''Encyklopedia mitologii ludów indoeuropejskich''. Iskry 2001.
* [[Andrzej Kempiński]] – ''Słownik mitologii ludów indoeuropejskich''., Warszawa 1993.

[[Kategoria:Mitologia germańska]]
[[Kategoria:Duchy miejsca]]


text:
# Lipoproteina Brauna
Lipoproteina Brauna (BLP, Lpp, lipoproteina mureinowa) – występuje w ścianach komórkowych niektórych bakterii gram ujemnych. Jest jednym z najliczniejszych białek błonowych; jego masa molowa wynosi około 7.2 kDa. Koniec C (lizyna) u BLP jest związany wiązaniem kowalencyjnym z cząsteczkami kwasu diaminopomelinowego w warstwie peptydoglikanu. Natomiast jego główka hydrofobowa (cysteina związana z lipidami) jest osadzona w zewnętrznej błonie komórkowej. Łączy on te dwie warstwy oraz zapewnia integralność struktury zewnętrznej błony komórkowej bakterii.

## Właściwości
Gen kodujący lipoproteinę Brauna odpowiada za syntezę peptydu złożonego z 78 aminokwasów, z czego 20 tworzą sekwencję sygnałową na jego końcu N. Po dojrzaniu, masa tego białka wynosi 6 kDa. Po tym, trzy monomery lpp łączą się w trimer, którego struktura jest utrzymywana przez zamek leucynowy.
W wielkich ilościach, przewyższających zawartość innych białek, BLP występuje u Pałeczki okrężnicy. Unikalną jego cechą jest możliwość tworzenia wiązań kowalencyjnych z peptydoglikanem bakterii. Lpp łączy go z błoną zewnętrzną bakterii kotwicąc ją swoim końcem N połączonym z lipidami. U E. coli jedna trzecia cząsteczek lipoproteiny tworzy między sobą krzyżówe wiązania peptydowe przez łańcuchy boczne. Natomiast pozostałe cząsteczki BLP występują w postaci wolnej, niezwiązanej z peptydoglikanem. Tę postać można znaleźć w dużej ilości na powierzchni tego gatunku bakterii.

## Funkcje
Lpp, na równi z innymi OmpA-podobnymi lipoproteinami zwanymi Pal/OprL, odpowiada za stabilność struktur zewnętrznych bakterii łącząc błonę do ściany komórkowej bakterii.
Uważa się, że lipoproteina Brauna jest ważnym czynnikiem wirulencji dla bakterii Pałeczki dżumy. BLP potrzebne jest tej bakterii by przetrwać odpowiedź nieswoistą gospodarza (głównie makrofagi) i skutecznie wywoływać dżumę w postaci zarówno dymieniczej, jak i płucnej.

## Immunologia
Lipoproteina Brauna przyłącza się do receptorów rozpoznających wzorce TLR2. Lpp powoduje również przyleganie neutrofili do komórek śródbłonka naczynia.

title: Lipoproteina Brauna

wikitext:
'''Lipoproteina Brauna''' ('''BLP''', '''Lpp''', '''lipoproteina mureinowa''') – występuje w [[Ściana komórkowa|ścianach komórkowych]] niektórych bakterii [[Bakterie Gram-ujemne|gram ujemnych]]. Jest jednym z najliczniejszych [[Białka błonowe|białek błonowych]]; jego masa molowa wynosi około 7.2 [[Jednostka masy atomowej|kDa]]. [[Koniec C]] ([[lizyna]]) u BLP jest związany [[Wiązanie kowalencyjne|wiązaniem kowalencyjnym]] z cząsteczkami [[Kwas diaminopimelinowy|kwasu diaminopomelinowego]] w warstwie [[peptydoglikan]]u<ref>{{cytuj książkę |autor = Seltmann Guntram, Otto Holst |tytuł = The Bacterial Cell Wall |rok = 2002 |miejsce = Berlin |wydawca = Springer |strony = 81–82 |isbn = 3-540-42608-6 |język = en}}</ref>. Natomiast jego główka hydrofobowa ([[cysteina]] związana z [[Lipidy|lipidami]]) jest osadzona w [[Błona komórkowa|zewnętrznej błonie komórkowej]]. Łączy on te dwie warstwy oraz zapewnia integralność struktury zewnętrznej błony komórkowej bakterii<ref>Wei Shu, Jie Liu, Hong Ji, Min Lu,''Core structure of the outer membrane lipoprotein from Escherichia coli at 1.9 å resolution11'', Edited by D. Rees, Journal of Molecular Biology, tom 299, wyd. 4, 2000, s. 1101-1112, ISSN 0022-2836, https://doi.org/10.1006/jmbi.2000.3776 (ang.).</ref>.

== Właściwości ==
Gen kodujący lipoproteinę Brauna odpowiada za syntezę peptydu złożonego z 78 aminokwasów, z czego 20 tworzą sekwencję sygnałową na jego [[Koniec N|końcu N]]<ref name=Dramsi2008>{{Cytuj |tytuł = Covalent attachment of proteins to peptidoglycan |data = 2008 |czasopismo = FEMS Microbiology Reviews |s = 307–20 |wolumin = 32 |wydanie = 2 |doi = 10.1111/j.1574-6976.2008.00102.x |pmid = 18266854}}</ref>. Po dojrzaniu, masa tego białka wynosi 6 kDa<ref name=Konovalova2015>{{Cytuj |tytuł = Outer membrane lipoprotein biogenesis: Lol is not the end |data = 2015 |czasopismo = Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B, Biological Sciences |wolumin = 370 |wydanie = 1679 |doi = 10.1098/rstb.2015.0030 |pmid = 26370942 |pmc = 4632606 <!-- nieprzetłumaczone parametry |vauthors = Konovalova A, Silhavy TJ -->}}</ref>. Po tym, trzy monomery lpp łączą się w trimer, którego struktura jest utrzymywana przez [[zamek leucynowy]]<ref name="Kovacs-Simon2011">{{Cytuj |tytuł = Lipoproteins of bacterial pathogens |data = 2011 |czasopismo = Infection and Immunity |s = 548–61 |wolumin = 79 |wydanie = 2 |doi = 10.1128/IAI.00682-10 |pmid = 20974828 |pmc = 3028857 |język = en}}</ref>.

W wielkich ilościach, przewyższających zawartość innych białek, BLP występuje u [[Pałeczka okrężnicy|Pałeczki okrężnicy]]<ref name=Silhavy2010>{{Cytuj |tytuł = The bacterial cell envelope |data = 2010 |czasopismo = Cold Spring Harbor Perspectives in Biology |s = a000414 |wolumin = 2 |wydanie = 5 |doi = 10.1101/cshperspect.a000414 |pmid = 20452953 |pmc = 2857177 |język = en}}</ref>. Unikalną jego cechą jest możliwość tworzenia wiązań kowalencyjnych z peptydoglikanem bakterii<ref name=Kovacs-Simon2011 />. Lpp łączy go z błoną zewnętrzną bakterii kotwicąc ją swoim końcem N połączonym z lipidami. U ''E. coli'' jedna trzecia cząsteczek lipoproteiny tworzy między sobą krzyżówe wiązania peptydowe przez łańcuchy boczne<ref name=Silhavy2010 /><ref>{{Cytuj |tytuł = The Periplasm |wydawca = ASM Press |rozdział = Structure and biosynthesis of the murein (peptidoglycan) sacculus |miejsce = Washington, DC |data = 2007 |autor = Waldemar Vollmer |s = 198–213 |isbn = 9781555813987 |wydanie = [Online-Ausg.] |redaktor = Michael Ehrmann |język = en}}</ref>. Natomiast pozostałe cząsteczki BLP występują w postaci wolnej, niezwiązanej z peptydoglikanem. Tę postać można znaleźć w dużej ilości na powierzchni tego gatunku bakterii<ref name=Konovalova2015 />.

== Funkcje ==
Lpp, na równi z innymi [[OmpA]]-podobnymi lipoproteinami zwanymi Pal/OprL, odpowiada za stabilność struktur zewnętrznych bakterii łącząc błonę do ściany komórkowej bakterii<ref name=Konovalova2015 />.

Uważa się, że lipoproteina Brauna jest ważnym [[Wirulencja|czynnikiem wirulencji]] dla bakterii [[Pałeczka dżumy|Pałeczki dżumy]]<ref name=Butler2009>{{Cytuj |tytuł = Plague into the 21st century |data = 2009 |czasopismo = Clinical Infectious Diseases |s = 736–42 |wolumin = 49 |wydanie = 5 |doi = 10.1086/604718 |pmid = 19606935 |język = en}}</ref>. BLP potrzebne jest tej bakterii by przetrwać [[Odpowiedź odpornościowa nieswoista|odpowiedź nieswoistą]] gospodarza (głównie [[makrofagi]]) i skutecznie wywoływać [[Dżuma|dżumę]] w postaci zarówno dymieniczej, jak i płucnej<ref name=Smiley2008>{{Cytuj |tytuł = Immune defense against pneumonic plague |data = 2008 |czasopismo = Immunological Reviews |s = 256–71 |wolumin = 225 |doi = 10.1111/j.1600-065X.2008.00674.x |pmid = 18837787 |pmc = 2804960 |język = en}}</ref>.

== Immunologia ==
Lipoproteina Brauna przyłącza się do [[Receptory rozpoznające wzorce|receptorów rozpoznających wzorce]] [[Receptory toll-podobne|TLR2]]. Lpp powoduje również przyleganie [[neutrofil]]i do komórek [[Śródbłonek|śródbłonka]] naczynia<ref name=McIntyre2003>{{Cytuj |tytuł = Cell-cell interactions: leukocyte-endothelial interactions |data = 2003 |czasopismo = Current Opinion in Hematology |s = 150–8 |wolumin = 10 |wydanie = 2 |doi = 10.1097/00062752-200303000-00009 |pmid = 12579042 |język = en}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Lipoproteiny]]
[[Kategoria:Immunologia]]
[[Kategoria:Mikrobiologia]]


text:
# Obiela
Obiela, egzochorda (Exochorda Lindley) – rodzaj roślin należący do rodziny różowatych. Obejmuje w zależności od ujęcia 3 do 5 gatunków, przy czym w niektórych ujęciach włączane są jako odmiany jednego gatunku – obieli wielkokwiatowej Exochorda racemosa. Występują one w środkowej i wschodniej Azji, na wschodzie sięgając po Półwysep Koreański i Japonię. Rozpowszechnione szeroko jako rośliny ozdobne, introdukowane zostały do Ameryki Północnej, Europy i Australii. W Polsce najczęściej spotykana, i tylko w uprawie, jest obiela wielkokwiatowa E. racemosa. Inne gatunki są rzadkie i występują głównie w kolekcjach botanicznych.
Rośliny uprawiane jako ozdobne, wyróżniające się dużymi kwiatami, podobnymi do kwiatów jabłoni. Cenione są także z powodu obfitości kwitnienia i dużej mrozoodporności oraz małych wymagań w uprawie. Kwitnienie następuje wiosną i trwa do trzech tygodni. Jako walor wskazywane są także oryginalne z kształtu owoce.

## Morfologia
PokrójKrzewy osiągające od 3 do 5 m wysokości, o pędach nagich lub nieco owłosionych na najmłodszych odcinkach i tylko wiosną, prosto wznoszących się i rozpościerających się; młodsze, cienkie pędy kanciaste. Pąki jajowate, okryte łuskami, tępe lub zaostrzone. Krótkopędów brak.
LiścieOpadające na zimę. Skrętoległe, bez przylistków lub z drobnymi i szybko opadającymi. Liście ogonkowe, ale ogonki czasem bardzo krótkie (największe u E. korolkowii osiągają do 2,5 cm długości i są czerwonawe). Blaszka liściowa eliptyczna do podługowato-jajowatej osiągająca zwykle do 4,5 cm, ale czasem do 9 cm długości. Zwykle całobrzega, czasem z nielicznymi ząbkami w górnej części lub u nasady blaszki. Blaszka liści naga, czasem owłosiona od spodu.
KwiatyObupłciowe, okazałe, osiągające od 2,5 do 5 cm średnicy, zebrane po 4–10 we wyrastające na szczytach pędów, wąskie grona wznoszące się lub przewisające. Oś kwiatostanu naga lub początkowo (przed kwitnieniem) słabo owłosiona, z przysadkami. Hypancjum płytko dzwonkowate. Działki kielicha w liczbie 5, są krótkie i szerokie. Płatki korony także w liczbie 5, białe (też kremowe), szerokojajowate, u nasady zwężone w paznokieć, czasem bywają nieco wycięte na szczycie. Pręcików jest 15 lub 30, osadzone są na krótkich nitkach (pręciki są krótsze od płatków) wyrastających z krążka miodnikowego. Zalążnia górna, tworzona jest przez 5 owocolistków przyrośniętych do siebie tylko centralnie, poza tym szeroko (gwiaździście) rozpostartych, zawierających po 1–2 zalążki w komorach. Szyjek słupka 5.
OwocePięciokanciaste do gwiazdkowatych torebki (też opisywane jako mieszki) rozpadające się po dojrzeniu, zawierające 1–2 oskrzydlone nasiona w każdej z komór.

## Systematyka
Rodzaj klasyfikowany jest w obrębie rodziny różowatych Rosaceae do podrodziny Amygdaloideae i w zależności od systemu do plemienia Exochordeae Schulze-Menz (1964) lub plemienia Osmaronieae.
Wykaz gatunków
- Exochorda giraldii Hesse – obiela Giralda
- Exochorda korolkowii auct. – obiela Korolkowa
- Exochorda racemosa (Lindley) Rehder – obiela wielkokwiatowa
- Exochorda serratifolia S. Moore – obiela piłkowana
- Exochorda × macrantha (Lemoine) C.K.Schneid. – obiela mieszańcowa (krzyżówka obieli Korolkowa i wielkokwiatowej[13])

Poza ww. notowana jest także obiela tienszańska Exochorda tienschanica Gontsch. o niejasnym statusie taksonomicznym.

## Zastosowania
Obiele uprawiane są jako rośliny ozdobne. W Polsce spotykane głównie w kolekcjach botanicznych i arboretach, ale ze względu na walory i odporność polecane są do „podstawowego doboru krzewów ozdobnych”.
Zaleca się sadzenie ich pojedynczo w małych ogrodach, a w parkach i zieleni osiedlowej w formie nasadzeń grupowych. Dobrze prezentują się w zestawieniach z innymi krzewami, w tym zimozielonymi.

## Uprawa
Obiele rozmnaża się z nasion (wysiewanych wiosną pod osłonami) lub za pomocą sadzonek. Stosuje się sadzonki zielne pozyskiwane w maju–czerwcu i ukorzeniane w mieszance torfu i piasku (1:1) z użyciem kwasu indolilooctowego jako ukorzeniacza. Odmiany i mieszańce rekomendowane są do szczepienia na obieli wielkokwiatowej.
Najlepiej rosną na stanowiskach słonecznych lub w półcieniu (im większe ocienienie, tym luźniejszy i bardziej pokładający się pokrój), na glebie średniociężkiej do lekko spiaszczonej, ale na słabych glebach wrażliwe są na niedobór wilgoci. Szkodzi im także silnie zasadowy odczyn gleby, dobrze natomiast znoszą ugniatanie gleby i susze atmosferyczne Prześwietlanie krzewów wiosną sprzyja ich zwartemu rozkrzewianiu się i obfitemu kwitnieniu (przycięcie 1/3 starych pędów sprzyja rozwojowi nowych odgałęzień zakończonych w następnym sezonie gronami kwiatów).
Krzewy te są odporne na szkodniki i choroby.

title: Obiela

wikitext:
{{Takson infobox
 |nazwa                = Obiela
 |grafika              = Exochorda korolkowii.jpg
 |opis grafiki         = [[Obiela Korolkowa]]
 |alt grafiki          =
 |systematyka ref      = <ref name="ruggiero" /><ref name="apweb" />
 |domena               = [[eukarionty]]
 |królestwo            = [[rośliny]]
 |podkrólestwo         = [[rośliny zielone]]
 |nadgromada           = [[rośliny telomowe]]
 |gromada              = [[rośliny naczyniowe]]
 |podgromada           = [[rośliny nasienne]]
 |nadklasa             = [[okrytonasienne]]
 |klasa                = ''[[Magnoliopsida]]''
 |nadrząd              = [[różopodobne]]
 |rząd                 = [[różowce]]
 |rodzina              = [[różowate]]
 |rodzaj               = obiela
 |nazwa łacińska       = Exochorda
 |autor                = J. Lindley
 |cytat                = Gard. Chron. 1858: 925. 18 Dec 1858<ref name="ing">{{Cytuj stronę | url = https://naturalhistory2.si.edu/botany/ing/ | tytuł = Exochorda | praca = Index Nominum Genericorum (ING) | opublikowany = Smithsonian Institution | data dostępu = 2019-11-17}}</ref>
 |typ nomenklatoryczny = ''E. grandiflora'' (W. J. Hooker) J. Lindley<ref name="ing"/>
 |synonimy             =
 |wikispecies          = Exochorda
 |commons              = Category:Exochorda
}}
[[Plik:Exochorda racemosa kz03.jpg|thumb|Owoce [[obiela wielkokwiatowa|obieli wielkokwiatowej]]]]
'''Obiela''', egzochorda<ref name=seneta/> (''Exochorda'' Lindley) – [[rodzaj (biologia)|rodzaj]] roślin należący do rodziny [[różowate|różowatych]]. Obejmuje w zależności od ujęcia 3<ref name=china/> do 5<ref name=seneta/> gatunków, przy czym w niektórych ujęciach włączane są jako odmiany jednego gatunku – [[obiela wielkokwiatowa|obieli wielkokwiatowej]] ''Exochorda racemosa''<ref name="mabb">{{Mabberley2017 |s = 357}}</ref><ref name=powo/>. Występują one w środkowej i wschodniej [[Azja|Azji]], na wschodzie sięgając po [[Półwysep Koreański]]<ref name=china/><ref name=seneta/> i [[Japonia|Japonię]]<ref name=kubitzki/>. Rozpowszechnione szeroko jako rośliny ozdobne, introdukowane zostały do [[Ameryka Północna|Ameryki Północnej]], [[Europa|Europy]] i [[Australia|Australii]]<ref name="america">{{Cytuj stronę | url = http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=112553 | tytuł = Exochorda Lindley | autor = Arthur Haines | praca = Flora of North America | opublikowany = eFlora. Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA. | data dostępu = 2019-11-17}}</ref>. W [[Polska|Polsce]] najczęściej spotykana, i tylko w uprawie, jest obiela wielkokwiatowa ''E. racemosa''<ref name=seneta/>. Inne gatunki są rzadkie i występują głównie w kolekcjach botanicznych<ref name=seneta/>.

Rośliny uprawiane jako ozdobne, wyróżniające się dużymi kwiatami, podobnymi do kwiatów [[jabłoń|jabłoni]]. Cenione są także z powodu obfitości kwitnienia i dużej mrozoodporności oraz małych wymagań w uprawie<ref name=seneta/>. Kwitnienie następuje wiosną i trwa do trzech tygodni<ref name=czekalski/>. Jako walor wskazywane są także oryginalne z kształtu owoce<ref name="hofman">{{Cytuj książkę | autor = Jaroslav Hofman, Jirina Kaplicka | tytuł = Krzewy ozdobne | wydawca = Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne | miejsce = Warszawa | data = 1971 | strony = 48}}</ref>.

== Morfologia ==
[[Plik:Exochorda racemosa subsp. serratifolia 2016-04-28 9482.jpg|thumb|[[Obiela piłkowana]]]]
; Pokrój: [[Krzew]]y osiągające od 3 do 5 m wysokości<ref name=america/>, o pędach nagich<ref name=seneta/> lub nieco owłosionych na najmłodszych odcinkach i tylko wiosną<ref name=china/>, prosto wznoszących się i rozpościerających się; młodsze, cienkie pędy kanciaste<ref name=america/>. [[Pąk]]i jajowate, okryte łuskami, tępe lub zaostrzone<ref name=america/>. [[Krótkopęd]]ów brak<ref name=china/>.

; [[Liść|Liście]]: Opadające na [[Zima|zimę]]. Skrętoległe, bez [[przylistek|przylistków]] lub z drobnymi i szybko opadającymi<ref name=china/>. Liście ogonkowe, ale ogonki czasem bardzo krótkie<ref name=america/> (największe u ''E. korolkowii'' osiągają do 2,5 cm długości i są czerwonawe<ref name=seneta/>). Blaszka liściowa eliptyczna do podługowato-jajowatej osiągająca zwykle do 4,5 cm, ale czasem do 9 cm długości<ref name=america/>. Zwykle całobrzega, czasem z nielicznymi ząbkami w górnej części lub u nasady blaszki<ref name=america/><ref name=seneta/>. Blaszka liści naga, czasem owłosiona od spodu<ref name=america/>.

; [[Kwiat]]y: Obupłciowe, okazałe, osiągające od 2,5 do 5 cm średnicy<ref name=seneta/>, zebrane po 4–10 we wyrastające na szczytach pędów<ref name=america/>, wąskie [[grono|grona]] wznoszące się lub przewisające<ref name=seneta/>. Oś kwiatostanu naga lub początkowo (przed kwitnieniem) słabo owłosiona, z [[przysadka (botanika)|przysadkami]]<ref name=america/>. [[Hypancjum]] płytko dzwonkowate<ref name=china/>. Działki [[kielich (botanika)|kielicha]] w liczbie 5, są krótkie i szerokie. Płatki [[korona kwiatu|korony]] także w liczbie 5, białe (też kremowe<ref name="hofman"/>), szerokojajowate, u nasady zwężone w [[paznokieć (botanika)|paznokieć]]<ref name=china/>, czasem bywają nieco wycięte na szczycie<ref name=seneta/>. [[Pręcik (botanika)|Pręcików]] jest 15 lub 30, osadzone są na krótkich nitkach (pręciki są krótsze od płatków<ref name=america/>) wyrastających z [[miodnik|krążka miodnikowego]]<ref name=seneta/>. [[Zalążnia]] górna<ref name=china/>, tworzona jest przez 5 [[owocolistek|owocolistków]] przyrośniętych do siebie tylko centralnie, poza tym szeroko (gwiaździście) rozpostartych, zawierających po 1–2 [[zalążek|zalążki]] w komorach. Szyjek [[słupek|słupka]] 5<ref name=china/><ref name=america/>.

; [[Owoc]]e: Pięciokanciaste do gwiazdkowatych [[Torebka (botanika)|torebki]] (też opisywane jako [[mieszek (botanika)|mieszki]]<ref name=seneta/><ref name="kubitzki">{{Cytuj książkę | autor = K. Kubitzki (red.) | tytuł = The Families and Genera of Vascular Plants. VI. Flowering Plants. Dicotyledons. Celestrales, Oxalidales, Rosales, Cornales, Ericales | wydawca = Springer | miejsce = Berlin, Heidelberg | data = 2004 | strony = 355 | isbn = 978-3-642-05714-4}}</ref>) rozpadające się po dojrzeniu<ref name=america/><ref name=seneta/>, zawierające 1–2 oskrzydlone [[nasiono|nasiona]] w każdej z komór<ref name=america/><ref name=seneta/>.

== Systematyka ==
Rodzaj klasyfikowany jest w obrębie rodziny [[różowate|różowatych]] ''Rosaceae'' do podrodziny ''Amygdaloideae'' i w zależności od systemu do [[plemię (biologia)|plemienia]] ''Exochordeae'' Schulze-Menz (1964)<ref name=kubitzki/> lub plemienia ''Osmaronieae''<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?id=23168 | tytuł = Exochorda | praca = NCBI | data dostępu = 2019-11-17}}</ref>.
; Wykaz gatunków<ref name="china">{{Cytuj stronę | url = http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=112553 | tytuł = Exochorda Lindley | autor = Gu Cuizhi; Crinan Alexander | praca = Flora of China | opublikowany = eFlora. Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA. | data dostępu = 2019-11-17}}</ref><ref name="seneta">{{Cytuj książkę | autor = Włodzimierz Seneta | tytuł = Drzewa i krzewy liściaste. Tom III | wydawca = Wydawnictwo Naukowe PWN | miejsce = Warszawa | data = 1996 | strony = 112–115 | isbn = 83-01-12029-0}}</ref>:
* ''Exochorda giraldii'' Hesse – [[obiela Giralda]]
* ''Exochorda korolkowii'' auct. – [[obiela Korolkowa]]
* ''Exochorda racemosa'' (Lindley) Rehder – [[obiela wielkokwiatowa]]
* ''Exochorda serratifolia'' S. Moore – [[obiela piłkowana]]
* ''Exochorda × macrantha'' (Lemoine) C.K.Schneid. – [[obiela mieszańcowa]] (krzyżówka obieli Korolkowa i wielkokwiatowej<ref name=philips>{{cytuj książkę|autor=Roger Philips, Martyn Rix|tytuł=The Botanical Garden. Vol. 1. Trees and shrubs |wydawca=Macmillan |miejsce=London |data=2002 |strony=243 |isbn=0333730038}}</ref>)

Poza ww. notowana jest także [[obiela tienszańska]] ''Exochorda tienschanica'' Gontsch. o niejasnym statusie taksonomicznym<ref name="seneta"/>.

== Zastosowania ==
Obiele uprawiane są jako rośliny ozdobne<ref name=mabb/><ref name=davis/>. W Polsce spotykane głównie w kolekcjach botanicznych i [[arboretum|arboretach]], ale ze względu na walory i odporność polecane są do „podstawowego doboru krzewów ozdobnych”<ref name=czekalski/>.

Zaleca się sadzenie ich pojedynczo w małych ogrodach<ref name="hofman"/>, a w parkach i zieleni osiedlowej w formie nasadzeń grupowych<ref name=sudnik/>. Dobrze prezentują się w zestawieniach z innymi krzewami, w tym zimozielonymi<ref name="hofman"/>.

== Uprawa ==
Obiele rozmnaża się z nasion (wysiewanych wiosną pod osłonami) lub za pomocą [[sadzonka|sadzonek]]<ref name="hofman"/>. Stosuje się sadzonki zielne pozyskiwane w maju–czerwcu i ukorzeniane w mieszance [[torf]]u i [[Piasek|piasku]] (1:1) z użyciem [[Kwas indolilooctowy|kwasu indolilooctowego]] jako ukorzeniacza<ref name=sudnik>{{Cytuj książkę | autor = Jerzy Hrynkiewicz-Sudnik, Bolesław Sękowski, Mieczysław Wilczkiewicz | tytuł = Rozmnażanie drzew i krzewów liściastych | wydawca = Wydawnictwo Naukowe PWN | miejsce = Warszawa | data = 2001 | strony = 288-289 | isbn = 83-01-13434-8}}</ref>. Odmiany i [[mieszaniec|mieszańce]] rekomendowane są do [[Szczepienie (ogrodnictwo)|szczepienia]] na obieli wielkokwiatowej<ref name="hofman"/>.

Najlepiej rosną na stanowiskach słonecznych lub w półcieniu (im większe ocienienie, tym luźniejszy i bardziej pokładający się pokrój<ref name=davis/>), na glebie średniociężkiej do lekko spiaszczonej, ale na słabych glebach wrażliwe są na niedobór wilgoci<ref name="hofman"/>. Szkodzi im także silnie zasadowy [[odczyn gleby]]<ref name="davis">{{Cytuj książkę | autor = Brian Davis | tytuł = The gardener's illustrated encyclopedia of trees & shrubs | wydawca = Rodale Press | miejsce = Emmaus | data = 1987 | strony = 128 | isbn = 0-87857-679-7}}</ref>, dobrze natomiast znoszą ugniatanie gleby i susze atmosferyczne<ref name="czekalski">{{Cytuj książkę | autor = Mieczysław Czekalski | tytuł = Liściaste krzewy ozdobne o wszechstronnym zastosowaniu. 1 | wydawca = Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych | miejsce = Poznań | data = 2005 | strony = 96-97 | isbn = 83-09-01789-8}}</ref> Prześwietlanie krzewów wiosną sprzyja ich zwartemu rozkrzewianiu się i obfitemu kwitnieniu<ref name="hofman"/> (przycięcie 1/3 starych pędów sprzyja rozwojowi nowych odgałęzień zakończonych w następnym sezonie gronami kwiatów<ref name=davis/>).

Krzewy te są odporne na szkodniki i choroby<ref name=czekalski/>.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="ruggiero">{{Ruggiero |data dostępu = 2020-02-20}}</ref>
<ref name="apweb">{{Angiosperm Phylogeny Website |data dostępu = 2019-11-17}}</ref>
<ref name=powo>{{Cytuj stronę | url = http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:33796-1 | tytuł = ''Exochorda'' Lindl. | praca = Plants of the World Online | opublikowany = Royal Botanic Gardens, Kew | data dostępu = 2021-09-25 |język=en}}</ref>
}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Różowate]]

title: Obiela

Domena: eukarionty

Królestwo: rośliny

Podkrólestwo: rośliny zielone

Nadgromada: rośliny telomowe

Gromada: rośliny naczyniowe

Podgromada: rośliny nasienne

Nadklasa: okrytonasienne

Klasa: Magnoliopsida

Nadrząd: różopodobne

Rząd: różowce

Rodzina: różowate

Rodzaj: obiela


text:
# Dypsis baronii
Dypsis baronii – gatunek palmy z rzędu arekowców (Arecales). Występuje endemicznie na Madagaskarze, w prowincjach Antananarywa, Antsiranana, Fianarantsoa oraz Toamasina. Można go spotkać między innymi w parkach narodowych Andasibe-Mantadia i Montagne d'Ambre.
Rośnie zarówno w bioklimacie wilgotnym, przejściowym, jak i suchym. Występuje na wysokości 500–1500 m n.p.m.

title: Dypsis baronii

wikitext:
{{Takson infobox
 |nazwa                = ''Dypsis baronii''
 |grafika              = Dypsis baronii.jpg
 |opis grafiki         =
 |alt grafiki          =
 |systematyka ref      = <ref name="ruggiero" /><ref name="apweb" />
 |domena               = [[eukarionty]]
 |królestwo            = [[rośliny]]
 |podkrólestwo         = [[rośliny zielone]]
 |nadgromada           = [[rośliny telomowe]]
 |gromada              = [[rośliny naczyniowe]]
 |podgromada           = [[rośliny nasienne]]
 |nadklasa             = [[okrytonasienne]]
 |klasa                = ''[[Magnoliopsida]]''
 |nadrząd              = [[liliopodobne]] <small>(≡ [[jednoliścienne]])</small>
 |rząd                 = [[arekowce]]
 |rodzina              = [[arekowate]]
 |rodzaj               = ''[[Dypsis]]''
 |gatunek              = ''Dypsis baronii''
 |nazwa łacińska       = Dypsis baronii
 |autor                = (Becc.) Beentje & J. Dransf.
 |cytat                = Palms of Madagascar 198: (1995)<ref name=efloras>{{cytuj stronę | url = http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=12&taxon_id=250069706 | tytuł = Dypsis baronii (Becc.) Beentje & J. Dransf. | data = | autor = | praca = | opublikowany = Madagascar Catalogue | język = en | data dostępu = 2013-12-17}}</ref>
 |synonimy             =
* ''Chrysalidocarpus baronii'' Becc.
* ''Chrysalidocarpus propinquus'' Jum.
* ''Neodypsis baronii'' (Becc.) Jum.
* ''Neodypsis compactus'' Jum.
 |IUCN id              = 195967
 |status IUCN          = LC
 |wikispecies          =
 |commons              = Category:Dypsis baronii
}}
'''''Dypsis baronii''''' – [[gatunek (biologia)|gatunek]] palmy z rzędu [[Arekowce|arekowców]] (''Arecales''). Występuje [[Endemit|endemicznie]] na [[Madagaskar]]ze, w prowincjach [[Prowincja Antananarywa|Antananarywa]], [[Prowincja Antsiranana|Antsiranana]], [[Prowincja Fianarantsoa|Fianarantsoa]] oraz [[Prowincja Toamasina|Toamasina]]. Można go spotkać między innymi w parkach narodowych [[Park Narodowy Andasibe-Mantadia|Andasibe-Mantadia]] i [[Park Narodowy Montagne d'Ambre|Montagne d'Ambre]]<ref name=efloras/>.

Rośnie zarówno w bioklimacie wilgotnym, przejściowym, jak i suchym. Występuje na wysokości 500–1500 m n.p.m.<ref name=efloras/>

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="ruggiero">{{Ruggiero |data dostępu = 2020-02-20}}</ref>
<ref name="apweb">{{Angiosperm Phylogeny Website |data dostępu = 2010-03-24}}</ref>
}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Dypsis]]

title: Dypsis baronii

Nadrząd: liliopodobne (≡ jednoliścienne)

Rząd: arekowce

Rodzina: arekowate

Rodzaj: Dypsis

Gatunek: Dypsis baronii

title: Synonimy

Synonimy:
Kategoria zagrożenia (CKGZ)
· najmniejszej troski


text:
# (6691) Trussoni
(6691) Trussoni – planetoida z pasa głównego okrążająca Słońce w ciągu 4 lat i 47 dni w średniej odległości 2,57 j.a. Została odkryta 26 lutego 1984 roku w Europejskim Obserwatorium Południowym przez Henriego Debehogne. Nazwa planetoidy pochodzi od Edoardo Trussoniego (ur. 1945), astrofizyka zajmującego się badaniami wysokoenergetycznych zjawisk zachodzącymi w jądrach aktywnych galaktyk i gwiazd. Nazwa została zaproponowana przez M. Di Martino. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (6691) 1984 DX.

title: (6691) Trussoni

wikitext:
{{Planetoida infobox
 |       numer = 6691
 |       nazwa = Trussoni
 |  oznaczenie =
 |     zdjęcie =
 |        opis =
 |    odkrywca = [[Henri Debehogne]]
 |       dzień = 26 lutego
 |         rok = 1984
 |występowanie = [[Pas planetoid|Pas główny]]
 |       epoka =
 |wielka_półoś = 2,5745
 |    mimośród = 0,2474
 |  peryhelium = 1,9374
 |    aphelium = 3,2117
 |         lat = 4
 |         dni = 47
 |      godzin =
 |    prędkość =
 |  nachylenie = 3,91
 |    średnica =
 |        masa =
 |     gęstość =
 |okres_obrotu =
 |      albedo =
 |     jasność = 13,9
 |         typ =
 | temperatura =
 |    satelity =
}}
'''(6691) Trussoni''' – [[planetoida]] z [[pas planetoid|pasa głównego]] okrążająca [[Słońce]] w ciągu 4 lat i 47 dni w średniej odległości 2,57 [[jednostka astronomiczna|j.a.]] Została odkryta 26 lutego 1984 roku w [[Europejskie Obserwatorium Południowe|Europejskim Obserwatorium Południowym]] przez [[Henri Debehogne|Henriego Debehogne]]. Nazwa planetoidy pochodzi od ''Edoardo Trussoniego'' (ur. 1945), astrofizyka zajmującego się badaniami wysokoenergetycznych zjawisk zachodzącymi w [[jądro galaktyki|jądrach]] [[galaktyka aktywna|aktywnych galaktyk]] i [[gwiazda|gwiazd]]. Nazwa została zaproponowana przez ''M. Di Martino''. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe '''(6691) 1984 DX'''.

== Zobacz też ==
* [[lista planetoid 6001–7000]]
* [[Lista planetoid]]

== Linki zewnętrzne ==
* {{JPL|6691}}
* {{JPLorb|6691}}
* {{MPC|6691}}

{{SORTUJ:Trussoni}}

[[Kategoria:Planetoidy pasa głównego]]
[[Kategoria:Nazwane planetoidy]]
[[Kategoria:Obiekty astronomiczne odkryte w 1984]]

title: (6691) Trussoni

Odkrywca: Henri Debehogne

Data odkrycia: 26 lutego 1984

Przynależność · obiektu: Pas główny

Okres obiegu · wokół Słońca: 4 lata 47 dni


text:
# Koralowa Śieżka
Koralowa Śieżka (niem. Korallensteinweg)  – droga leśna w Karkonoszach na terenie Karkonoskiego Parku Narodowego.
Ścieżka leśna długości 5,5 km na wysokości 630–1350 m n.p.m. biegnąca ze wsi Jagniątków na Czarną Przełęcz doliną potoku Wrzosówka obok grupy skalnej Paciorki. Przecina Ścieżkę nad Reglami.

## Szlaki turystyczne
Biegną tędy szlaki tyrystyczne:
- niebieski: Jagniątków -  Czarną Przełęcz[1].

title: Koralowa Śieżka

wikitext:
{{Obszar chroniony infobox
 |nazwa                = Koralowa Śieżka
 |nazwa oryginalna     =
 |kod obszaru          =
 |logo                 =
 |grafika              =
 |opis grafiki         =
 |rodzaj               = droga leśna
 |państwo              = dolnośląskie
 |położenie            =
 |siedziba             =
 |mezoregion           =
 |data utworzenia      =
 |akt prawny           =
 |data likwidacji      =
 |powód likwidacji     =
 |powierzchnia         =
 |powierzchnia otuliny =
 |obszary chronione    =
 |ochrona              =
 |odwiedzający         =
 |dyrekcja             =
 |plan                 =
 |opis planu           =
 |kod mapy             = Sudety
 |współrzędne          = 50.788179 N, 15.584781 E
 |commons              =
 |www                  =
}}
'''Koralowa Śieżka''' ({{w języku |de|Korallensteinweg}})  – droga leśna w [[Karkonosze|Karkonoszach]] na terenie [[Karkonoski Park Narodowy|Karkonoskiego Parku Narodowego]]<ref name="staffa"/>.

Ścieżka leśna długości 5,5 km na wysokości 630–1350 m n.p.m. biegnąca ze wsi [[Jagniątków]] na [[Czarna Przełęcz (Karkonosze)|Czarną Przełęcz]]<ref name="staffa"/> doliną potoku [[Wrzosówka (potok)|Wrzosówka]] obok grupy skalnej [[Paciorki (skały)|Paciorki]]. Przecina [[Ścieżka nad Reglami|Ścieżkę nad Reglami]]<ref name="staffa"/>.

== Szlaki turystyczne ==
Biegną tędy [[szlak turystyczny|szlaki tyrystyczne]]:
* {{szlak|niebieski}} niebieski: [[Jagniątków]] -  [[Czarna Przełęcz (Karkonosze)|Czarną Przełęcz]]<ref name="staffa"/>.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="staffa">{{cytuj książkę|inni=redakcja [[Marek Staffa]]|tytuł=[[Słownik geografii turystycznej Sudetów]]|wydawca=Wydawnictwo PTTK „Kraj”|miejsce=Warszawa; Kraków|data=1993|strony=107-108 |isbn=83-7005-168-5|tom=3|tytuł tomu=Karkonosze}}</ref>
}}

== Bibliografia ==
* ''[[Słownik geografii turystycznej Sudetów]]'', t. 3 Karkonosze, red. [[Marek Staffa]], Wydawnictwo PTTK "Kraj", Warszawa – Kraków 1993, {{ISBN|83-7005-168-5}}.

[[Kategoria:Karkonosze]]

title: Koralowa Śieżka

Województwo: dolnośląskie


text:
# Władysław Leszczyński (1616–1680)
Władysław Leszczyński (właściwie Aleksander Leszczyński) (ur. 1616, zm. 24 września 1680 na Jasnej Górze) – paulin, organista, kantor i magister kapeli jasnogórskiej, kompozytor.

## Życiorys
Był synem Szymona Leszczyńskiego, który należał do krakowskiego cechu malarzy, stąd można przypuszczać, iż urodził się w Krakowie lub okolicach. Po wyzwoleniu na czeladnika Szymon Leszczyński przeniósł się do Częstochowy, gdzie po śmierci żony w 1623 roku wstąpił do zakonu paulinów, przyjmując imię zakonne Izydor. Pozostał aktywny jako malarz – na Jasnej Górze przechowywane są jego dzieła (m.in. obraz przedstawiający nawiedzenie św. Elżbiety).
Aleksander Leszczyński, idąc w ślady ojca, również wstąpił do zakonu (w wieku piętnastu lat) i po rocznym nowicjacie 8 września 1632 roku złożył śluby wieczyste, przyjmując imię zakonne Władysław. Wykształcenie muzyczne oraz podstawy warsztatu kompozytorskiego Leszczyński zdobył w kapeli jasnogórskiej, co świadczy o wysokim poziomie zespołu w tym okresie. Przez wiele lat o. Władysław pełnił bardzo ważną rolę kantora (zwanego także rektorem chóru łac. rector chori). W zakonie paulinów, gdzie muzyka zajmowała istotne miejsce w liturgii, obowiązki kantora definiował osobny dokument, którym był rozdział konstytucji zakonnych wydanych po soborze trydenckim (rozdział XV część III konstytucji: O obowiązkach kantora oryg. łac. De officio rectoris chori).
Stanowisko magistra kapeli (łac. magister capellae) Leszczyński objął najprawdopodobniej po śmierci o. Michała Bojanowskiego w 1654 roku. Wkrótce potem rozpoczął się dla klasztoru niezwykle trudny okres. W 1655 roku nastąpił najazd Szwecji na Rzeczpospolitą (potop szwedzki), którego ważnym epizodem było oblężenie Jasnej Góry.
Leszczyński w okresie kierowania zespołem zgromadził pokaźny zbiór instrumentów muzycznych oraz wzbogacił repertuar o własne kompozycje. Świadectwem tego jest decyzja kapituły zakonu – 15 stycznia 1685 roku wyznaczono specjalną komisję, która miała się zająć zabezpieczeniem spuścizny po Leszczyńskim. W instrukcji dla komisji mowa jest nie tylko o muzykaliach, ale także instrumentach muzycznych. Jednak już w 1690 roku większość (jeśli nie wszystkie) rękopisy Leszczyńskiego bezpowrotnie przepadły podczas pożaru, jaki strawił wieżę bazyliki jasnogórskiej. Jedyny rękopis sygnowany nazwiskiem Leszczyńskiego, jaki do dziś przechowywany jest w archiwum klasztornym, to przekaz utworu Mandatum novum, przepisany w XVIII wieku przez o. Pawła Weisgärbera.
O. Władysław jako magister capellae dbał nie tylko o wysoki poziom muzyki liturgicznej poprzez uzupełnianie repertuaru o nowe dzieła czy zakup instrumentów. Właśnie podczas jego kierownictwa po raz pierwszy klasztor podpisał umowę z muzykami kapeli, w której określono podstawowe obowiązki zgromadzenia wobec zespołu muzycznego. Kapela jasnogórska powstała już w wieku XVI, lecz w tym czasie składała się wyłącznie z zakonników. Muzycy świeccy zostali zatrudnieni w zespole w wieku XVII. Wobec pojawienia się ich w zespole zaistniała konieczność uregulowania statusu świeckich – dokument taki został podpisany 22 czerwca 1670 roku. Ze strony klasztoru podpisał go m.in. o. Augustyn Kordecki, muzyków reprezentował Leszczyński jako Capellae Magister. Dokument w transkrypcji brzmi następująco (na podstawie odpisu oryginału przechowywanego w archiwum jasnogórskim):
Postanowienie z Capellą Iasnogorską | Na cześć y chwałę Bozą y Matki iego PrzenaSwiętszey. Aby tym sku | teczniey na ozdobę Mieysca Swiętego większe brała pomnożenie swoie | ktore się przez Capellę Muzyczną Figuralną tak Instrumentalną iako | y wokalną odprawowac zwykła, takowesmy z Muzykami Naszymi | teraz y na przyszłe czasy postanowienie uczynili. Iż względem służby | doroczney tak Suchedniową iako y Barwianną rachuiąc, powinien będzie | Convent dawać kozdemu zosobna Muzykowi Złotych Dwieście Mo | nety y liczby Polskiey, tęsz pomienioną Sumę na czworo dzieląc Su | chedni. A stoszuiąc się do starodawnego Oycow Naszych pobożnego | zwyczaiu, dla większey ich do Prac ochoty pozwalamy im obiady y | wieczerze na Uroczyste Swięta. To iest 1. Na Dzień Bożego | Narodzenia. 2o Na Dzień Patriarchy Naszego Pawła Swiętego. | 3 Na Ostatnie dni Mięsopustne. 4 Na dzień Wielkonocny. | 5 Na Dzień Swiąteczny 6 Na Swięto Augustyna Swiętego. | Obuwie także dwoie Szafianowe to iest iedno na Boże Narodzenie | drugie na Wielką Noc. Od wszystkich przytym Podatkom którekolwiek | Wieś Częstochowską y Budnicy zwykli składac, ich uwalniamy. A dla po | zywienia lepszego Ogrod na Gruntach Naszych kożdemu znich wymierzyć | Xdzu Prowizorowi każemy. Obiecuiąc im to imieniem Conventu wszystkiego | y przyrzekaiąc, iż y Successorowie Nasi tego wszystkiego będą powinni do | trzymywać dla większego pomnożenia chwały Bożey y ozdoby Mieysca | S[więteg]o. Na co się dla lepszey wiary rękami własnymi podpisuiemy y pieczęć kla | sztorną przycisnęlismy W Klasztorze na Jasney Gorze die 22 Junii A[nn]o D 1670. | Locus Sigilli. | X Augustyn Kordecki Prior mppa X Felix Mierczynski Supprior mpp. | X Romuald Dymalski Def[i]n[ito]r mpp. X Alexander Miąskowski Praedicator | vincii y Zakrystia mpp. X Władysław Leszczynski Cap[pellae] Mag[ister] mpp.
Klasztor zobowiązywał się wypłacać muzykom tzw. suchedni oraz zapewniał także inne przywileje (np. zwolnienie z podatków). Można zakładać, że jako kierownik zespołu Leszczyński miał swój istotny udział w powstaniu dokumentu.
O. Władysław Leszczyński zmarł na Jasnej Górze 24 września 1680 roku w wyniku apopleksji.

## Twórczość
Autografy Leszczyńskiego, jakie zapewne znajdowały się w zbiorach kapeli jasnogórskiej, nie dotrwały do naszych czasów. Zachowały się jednak odpisy części jego dorobku sporządzone na potrzeby innych kapel. Z inwentarzy wynika, że kilka utworów znajdowało się w repertuarze krakowskiej kapeli karmelitów na Piasku w Krakowie. Kolejne utwory (msza oraz opracowania dwu hymnów) ocalały w zbiorach po wawelskiej kapeli rorantystów. Szczególnie cennym dziełem – z uwagi na stylistykę – jest odnalezione stosunkowo niedawno w kolekcji po kapeli oo. pijarów z Podolińca wokalno–instrumentalne opracowanie psalmu Dixit Dominus.
W twórczości Leszczyńskiego reprezentowane są dwa style, jakie obecne były w muzyce baroku: prima pratica oraz seconda pratica.

### Utwory zachowane
| Tytuł utworu                     | Obsada              | Miejsce przechowywania                  | Sygnatura    | Rekord w bazie RISM |
| -------------------------------- | ------------------- | --------------------------------------- | ------------ | ------------------- |
| Mandatum novum                   | SATB, vlne          | Archiwum jasnogórskie                   | AJG I-54     | RISM ID: 300033544  |
| Missa per octavas                | SATB                | Archiwum Kapituły Katedralnej na Wawelu | Kk.I.35      |                     |
| Sanctorum meritis inclita gaudia | SATB                | Archiwum Kapituły Katedralnej na Wawelu | Kk.I.319/1-2 |                     |
| Ave maris stella                 | SATB                | Archiwum Kapituły Katedralnej na Wawelu | Kk.I.319/1-2 |                     |
| Dixit Dominus                    | SATB, 2vl, vla, org | Okresný archív Bratislava-vidiek        | H-391        | RISM ID: 570002274  |

### Utwory niezachowane i mylnie przypisywane Leszczyńskiemu
Inwentarz kapeli Karmelitów na Piasku w Krakowie wymienia kilka utworów pod nazwiskiem lub inicjałami Leszczyńskiego. Niestety żaden z nich nie przetrwał do naszych czasów. Są to:
1. Missa a 12
2. Missa concertata V.[ladislao] L.[eszczyński] a 10
3. Litaniae F a 4
4. Litaniae breves a 4
5. Sancta Maria a 12
6. Lauda anima a 18

Jak wykazały najnowsze badania, Missa cum Credo per octavas, dotychczas przypisywana Leszczyńskiemu i uwzględniona we współczesnym wydaniu jego zachowanych kompozycji, nie jest dziełem Leszczyńskiego (wskazują na to wyraźne zbieżności z inną mszą przechowywaną w zbiorach wawelskich, sygnowaną inicjałami M.M.). Przyczyną błędnego przypisania utworu Leszczyńskiemu była zapewne przypadkowa zamiana okładek rękopisów (okładka mylnie połączona z rękopisem znanym dotychczas jako Missa cum Credo per octavas należała pierwotnie do innej mszy Leszczyńskiego - Missa per octavas).

## Dyskografia
- Jasnogórska Muzyka Dawna 45. Biuro Prasowe Jasnej Góry. [dostęp 2017-03-07]. (pol.).
- Jasnogórska Muzyka Dawna 31. Biuro Prasowe Jasnej Góry. [dostęp 2017-03-07]. (pol.).

title: Władysław Leszczyński (1616–1680)

wikitext:
{{Inne znaczenia|kompozytora|[[Władysław Leszczyński|Inne osoby o tym imieniu i nazwisku]]}}
{{Duchowny infobox
 |imię przybrane          = Władysław Leszczyński OSPPE
 |imię przybrane org      =
 |imię i nazwisko         = Władysław Leszczyński
 |imię i nazwisko org     = Aleksander Leszczyński
 |tytuł                   =
 |grafika                 =
 |opis grafiki            =
 |alt grafiki             =
 |herb                    =
 |dewiza                  =
 |dewiza - j. polski      =
 |kraj działania          =
[[Rzeczpospolita Obojga Narodów]]
 |data urodzenia          = [[1616]]
 |miejsce urodzenia       = [[Kraków]] [?]
 |data śmierci            = [[24 września]] [[1680]]
 |miejsce śmierci         = [[Częstochowa]]
 |miejsce pochówku        =
 |1. funkcja              = Magister capellae zespołu jasnogórskiego
 |1. funkcja - okres      = 1654–24 września 1680
 |2. funkcja              =
 |2. funkcja - okres      =
 |wyznanie                = [[katolicyzm]]
 |kościół                 = [[Kościół łaciński|rzymskokatolicki]]
 |inkardynacja            = [[Paulini|Zakon Świętego Pawła Pierwszego Pustelnika (paulini)]]
 |data ślubów zakonnych   = 8 września 1632
[[Jasna Góra]]
 |data diakonatu          =
 |data ordynacji          =
 |data święceń            =
 |data nominacji          =
 |data sakry              =
 |data patriarchatu       =
 |data kreacji            =
 |papież kreujący         =
 |kościół tytularny       =
 |faksymile               =
 |opis faksymile          =
 |odznaczenia             =
 |commons                 =
 |wikiźródła              =
 |wikicytaty              =
 |wikinews                =
 |www                     =
}}

[[Plik:Ajg-leszczynski.jpg|thumb|Umowa pomiędzy muzykami a klasztorem jasnogórskim, podpisana m.in. przez [[Augustyn Kordecki|o. Augustyna Kordeckiego]] oraz magistra kapeli o. Władysława Leszczyńskiego]]

'''Władysław Leszczyński''' (właściwie '''Aleksander Leszczyński''') (ur. [[1616]], zm. [[24 września]] [[1680]] na [[Jasna Góra|Jasnej Górze]]) – [[Paulini|paulin]], [[organista]], [[kantor]] i [[Kapelmistrz|magister kapeli]] jasnogórskiej, kompozytor.

== Życiorys ==
Był synem Szymona Leszczyńskiego<ref>{{cytuj pismo|autor=Janusz Zbudniewek|url = http://bazhum.muzhp.pl/media//files/Studia_Theologica_Varsaviensia/Studia_Theologica_Varsaviensia-r1989-t27-n1/Studia_Theologica_Varsaviensia-r1989-t27-n1-s144-162/Studia_Theologica_Varsaviensia-r1989-t27-n1-s144-162.pdf |tytuł = Żywot błogosławionego Stanisława z Oporowa pędzlem opisany|rok=1989|czasopismo=Studia Theologica Varsaviensia|wydanie=27/1|strony=144–163|data dostępu=2017-03-04}}</ref>, który należał do krakowskiego cechu malarzy, stąd można przypuszczać, iż urodził się w [[Kraków|Krakowie]] lub okolicach<ref name="A">{{cytuj książkę|autor r=Marcin Konik|tytuł=Liturgia w klasztorach paulińskich w Polsce. Źródła i początki|rozdział=''Twórczość O. Władysława Leszczyńskiego OSPPE w świetle nowych badań – próba atrybucji repertuaru XVII-wiecznych hymnów jasnogórskich''|rok=2012|wydawca=Redakcja Wydawnictw Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Opolskiego}}</ref>. Po wyzwoleniu na czeladnika Szymon Leszczyński przeniósł się do [[Częstochowa|Częstochowy]], gdzie po śmierci żony w 1623 roku wstąpił do zakonu paulinów, przyjmując imię zakonne Izydor. Pozostał aktywny jako malarz – na Jasnej Górze przechowywane są jego dzieła (m.in. obraz przedstawiający [[Nawiedzenie Najświętszej Maryi Panny|nawiedzenie św. Elżbiety]])<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.jasnagora.com/nastronach_opracowanie.php?ID=28&Strona=1|tytuł=Dekoracja malarska Kaplicy z XVII w.|opublikowany = Biuro Prasowe Jasnej Góry | język = pl|data dostępu=2017-03-04}}</ref><ref>{{cytuj stronę|url=http://www.jasnagora.com/nastronach_opracowanie.php?ID=27&Strona=7|tytuł=Malarstwo w Muzeum 600-lecia|opublikowany = Biuro Prasowe Jasnej Góry | język = pl| data dostępu=2017-03-04}}</ref>.

Aleksander Leszczyński, idąc w ślady ojca, również wstąpił do zakonu (w wieku piętnastu lat) i po rocznym nowicjacie 8 września 1632 roku złożył śluby wieczyste, przyjmując imię zakonne Władysław. Wykształcenie muzyczne oraz podstawy warsztatu kompozytorskiego Leszczyński zdobył w kapeli jasnogórskiej, co świadczy o wysokim poziomie zespołu w tym okresie. Przez wiele lat o. Władysław pełnił bardzo ważną rolę kantora (zwanego także rektorem chóru {{w języku|la|rector chori}}). W zakonie paulinów, gdzie muzyka zajmowała istotne miejsce w liturgii, obowiązki kantora definiował osobny dokument, którym był rozdział konstytucji zakonnych wydanych po [[Sobór trydencki|soborze trydenckim]] (rozdział XV część III konstytucji: ''O obowiązkach kantora'' oryg. {{w języku|la|De officio rectoris chori}}){{r|A}}.

Stanowisko magistra kapeli ({{w języku|la|magister capellae}}) Leszczyński objął najprawdopodobniej po śmierci o. Michała Bojanowskiego w 1654 roku{{r|C}}. Wkrótce potem rozpoczął się dla klasztoru niezwykle trudny okres. W 1655 roku nastąpił najazd Szwecji na Rzeczpospolitą ([[potop szwedzki]]), którego ważnym epizodem było [[oblężenie Jasnej Góry]].

Leszczyński w okresie kierowania zespołem zgromadził pokaźny zbiór instrumentów muzycznych oraz wzbogacił repertuar o własne kompozycje. Świadectwem tego jest decyzja kapituły zakonu – 15 stycznia 1685 roku wyznaczono specjalną komisję, która miała się zająć zabezpieczeniem spuścizny po Leszczyńskim{{r|A}}. W instrukcji dla komisji mowa jest nie tylko o muzykaliach, ale także instrumentach muzycznych. Jednak już w 1690 roku większość (jeśli nie wszystkie) rękopisy Leszczyńskiego bezpowrotnie przepadły podczas pożaru, jaki strawił wieżę [[Bazylika jasnogórska|bazyliki jasnogórskiej]]. Jedyny rękopis sygnowany nazwiskiem Leszczyńskiego, jaki do dziś przechowywany jest w archiwum klasztornym, to przekaz utworu ''Mandatum novum'', przepisany w XVIII wieku przez o. Pawła Weisgärbera<ref name="B">{{cytuj książkę|autor=Paweł Podejko|tytuł=Katalog tematyczny rękopisów i druków muzycznych kapeli wokalno–instrumentalnej na Jasnej Górze|seria=Studia Claromontana|tom=12 |rok=1992|miejsce=Warszawa}}</ref>.

O. Władysław jako ''magister capellae'' dbał nie tylko o wysoki poziom muzyki liturgicznej poprzez uzupełnianie repertuaru o nowe dzieła czy zakup instrumentów. Właśnie podczas jego kierownictwa po raz pierwszy klasztor podpisał umowę z muzykami kapeli, w której określono podstawowe obowiązki zgromadzenia wobec zespołu muzycznego{{r|B}}. Kapela jasnogórska powstała już w wieku XVI, lecz w tym czasie składała się wyłącznie z zakonników. Muzycy świeccy zostali zatrudnieni w zespole w wieku XVII<ref name="C">{{cytuj książkę|autor=Paweł Podejko|tytuł=Kapela wokalno-instrumentalna na Jasnej Górze|seria=Studia Claromontana|tom=19|rok=2001|miejsce=Warszawa}}</ref>. Wobec pojawienia się ich w zespole zaistniała konieczność uregulowania statusu świeckich – dokument taki został podpisany 22 czerwca 1670 roku{{r|A}}. Ze strony klasztoru podpisał go m.in. o. [[Augustyn Kordecki]], muzyków reprezentował Leszczyński jako ''Capellae Magister''. Dokument w transkrypcji brzmi następująco (na podstawie odpisu oryginału przechowywanego w archiwum jasnogórskim):

Postanowienie z Capellą Iasnogorską | Na cześć y chwałę Bozą y Matki iego PrzenaSwiętszey. Aby tym sku | teczniey na ozdobę Mieysca Swiętego większe brała pomnożenie swoie | ktore się przez Capellę Muzyczną Figuralną tak Instrumentalną iako | y wokalną odprawowac zwykła, takowesmy z Muzykami Naszymi | teraz y na przyszłe czasy postanowienie uczynili. Iż względem służby | doroczney tak Suchedniową iako y Barwianną rachuiąc, powinien będzie | Convent dawać kozdemu zosobna Muzykowi Złotych Dwieście Mo | nety y liczby Polskiey, tęsz pomienioną Sumę na czworo dzieląc Su | chedni. A stoszuiąc się do starodawnego Oycow Naszych pobożnego | zwyczaiu, dla większey ich do Prac ochoty pozwalamy im obiady y | wieczerze na Uroczyste Swięta. To iest 1. Na Dzień Bożego | Narodzenia. 2o Na Dzień Patriarchy Naszego Pawła Swiętego. | 3 Na Ostatnie dni Mięsopustne. 4 Na dzień Wielkonocny. | 5 Na Dzień Swiąteczny 6 Na Swięto Augustyna Swiętego. | Obuwie także dwoie Szafianowe to iest iedno na Boże Narodzenie | drugie na Wielką Noc. Od wszystkich przytym Podatkom którekolwiek | Wieś Częstochowską y Budnicy zwykli składac, ich uwalniamy. A dla po | zywienia lepszego Ogrod na Gruntach Naszych kożdemu znich wymierzyć | Xdzu Prowizorowi każemy. Obiecuiąc im to imieniem Conventu wszystkiego | y przyrzekaiąc, iż y Successorowie Nasi tego wszystkiego będą powinni do | trzymywać dla większego pomnożenia chwały Bożey y ozdoby Mieysca | S[więteg]o. Na co się dla lepszey wiary rękami własnymi podpisuiemy y pieczęć kla | sztorną przycisnęlismy W Klasztorze na Jasney Gorze die 22 Junii A[nn]o D 1670. | Locus Sigilli. | X Augustyn Kordecki Prior mppa X Felix Mierczynski Supprior mpp. | X Romuald Dymalski Def[i]n[ito]r mpp. X Alexander Miąskowski Praedicator | vincii y Zakrystia mpp. X Władysław Leszczynski Cap[pellae] Mag[ister] mpp<ref>Odpis umowy, „Acta Conventus Clari Montis Częstochoviensis”, sygn. AJG 196, kopia cyfrowa dokumentu udostępniona w artykule.
Znak | oznacza łamanie wiersza.</ref>.

Klasztor zobowiązywał się wypłacać muzykom tzw. [[Suche dni|''suchedni'']] oraz zapewniał także inne przywileje (np. zwolnienie z podatków). Można zakładać, że jako kierownik zespołu Leszczyński miał swój istotny udział w powstaniu dokumentu.

O. Władysław Leszczyński zmarł na Jasnej Górze 24 września 1680 roku w wyniku apopleksji{{r|A}}{{r|C}}.

== Twórczość ==
Autografy Leszczyńskiego, jakie zapewne znajdowały się w zbiorach kapeli jasnogórskiej, nie dotrwały do naszych czasów. Zachowały się jednak odpisy części jego dorobku sporządzone na potrzeby innych kapel. Z inwentarzy wynika, że kilka utworów znajdowało się w repertuarze krakowskiej kapeli karmelitów [[Kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Krakowie (Na Piasku)|na Piasku w Krakowie]]{{r|D}}. Kolejne utwory (msza oraz opracowania dwu hymnów) ocalały w zbiorach po wawelskiej [[Kapela Rorantystów|kapeli rorantystów]]. Szczególnie cennym dziełem – z uwagi na stylistykę – jest odnalezione stosunkowo niedawno w kolekcji po kapeli oo. pijarów z [[Podoliniec|Podolińca]] wokalno–instrumentalne opracowanie psalmu ''Dixit Dominus''<ref>[https://www.bazhum.pl/bib/article/140864/ Maciej Jochymczyk, ''Nieznany utwór Władysława Leszczyńskiego w zbiorach archiwów słowackich'', „Muzyka” 2007 nr 1.]</ref>.

W twórczości Leszczyńskiego reprezentowane są dwa style, jakie obecne były w muzyce baroku: [[prima pratica]] oraz [[prima pratica|seconda pratica]].

=== Utwory zachowane ===
[[Plik:Ave-maris-stella.png|thumb|o. Władysław Leszczyński OSPPE, Ave maris stella]]
[[Plik:Ajg-leszczynski-ave-maris.flac|thumb|o. Władysław Leszczyński OSPPE, Ave maris stella]]

{|class=wikitable
|-
!Tytuł utworu
!Obsada<ref>Nazwy głosów wg standardu [https://opac.rism.info/index.php?id=4&L=1#c155 RISM]</ref>
!Miejsce przechowywania
!Sygnatura
!Rekord w bazie RISM
|-
|''Mandatum novum''
|SATB, vlne
|Archiwum jasnogórskie
|AJG I-54
|[https://rism.online/sources/300033544 RISM ID: 300033544]
|-
|''Missa per octavas''
|SATB
|Archiwum Kapituły Katedralnej na Wawelu
|Kk.I.35
|
|-
|''Sanctorum meritis inclita gaudia''
|SATB
|Archiwum Kapituły Katedralnej na Wawelu
|Kk.I.319/1-2
|
|-
|''Ave maris stella''
|SATB
|Archiwum Kapituły Katedralnej na Wawelu
|Kk.I.319/1-2
|
|-
|''Dixit Dominus''
|SATB, 2vl, vla, org
|Okresný archív Bratislava-vidiek
|H-391
|[https://rism.online/sources/570002274 RISM ID: 570002274]
|}

=== Utwory niezachowane i mylnie przypisywane Leszczyńskiemu ===
Inwentarz kapeli Karmelitów na [[Kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Krakowie (Na Piasku)|Piasku w Krakowie]] wymienia kilka utworów pod nazwiskiem lub inicjałami Leszczyńskiego<ref>{{cytuj pismo|autor=Tadeusz Maciejewski|tytuł=Inwentarz muzykaliów kapeli karmelickiej w Krakowie na Piasku z lat 1665-1684|czasopismo=Muzyka|rok=1976|wydanie=2}}</ref>. Niestety żaden z nich nie przetrwał do naszych czasów<ref name="D">{{cytuj książkę|autor r=Karol Mrowiec|rozdział=''Twórczość muzyczna o. Władysława Leszczyńskiego, kompozytora jasnogórskiego z XVII wieku (na przykładzie „Mandatum novum”)''|tytuł=Studia Claromontana|miejsce=Jasna Góra|rok=1981}}</ref>. Są to:

# ''Missa a 12''
# ''Missa concertata V.[ladislao] L.[eszczyński] a 10''
# ''Litaniae F a 4''
# ''Litaniae breves a 4''
# ''Sancta Maria a 12''
# ''Lauda anima a 18''

Jak wykazały najnowsze badania<ref>{{Cytuj |autor = Maciej Jochymczyk |tytuł = Mielczewski czy Leszczyński, czyli kto skomponował „Missa cum Credo per octavas” |czasopismo = Muzyka |data = 2024-06-13 |data dostępu = 2024-12-07 |issn = 2720-7021 |wolumin = 69 |numer = 1 |s = 3–20 |doi = 10.36744/m.2529 |url = https://czasopisma.ispan.pl/index.php/m/article/view/2529}}</ref>, ''Missa cum Credo per octavas'', dotychczas przypisywana Leszczyńskiemu i uwzględniona we współczesnym wydaniu jego zachowanych kompozycji<ref>Władysław Leszczyński OSPPE, ''Dzieła zebrane'', wyd. Maciej Jochymczyk (Musica Claromontana XII), Kraków 2023.</ref>, nie jest dziełem Leszczyńskiego (wskazują na to wyraźne zbieżności z inną mszą przechowywaną w zbiorach wawelskich, sygnowaną inicjałami M.M.). Przyczyną błędnego przypisania utworu Leszczyńskiemu była zapewne przypadkowa zamiana okładek rękopisów (okładka mylnie połączona z rękopisem znanym dotychczas jako ''Missa cum Credo per octavas'' należała pierwotnie do innej mszy Leszczyńskiego - ''Missa per octavas'').

== Dyskografia ==
* {{Cytuj stronę | url = http://www.jasnagora.com/zycie_muzyczne/plyta.php?id=79 | tytuł = Jasnogórska Muzyka Dawna 45  | opublikowany = Biuro Prasowe Jasnej Góry | język = pl | data dostępu = 2017-03-07}}
* {{Cytuj stronę | url = http://www.jasnagora.com/zycie_muzyczne/plyta.php?id=56 | tytuł = Jasnogórska Muzyka Dawna 31  | opublikowany = Biuro Prasowe Jasnej Góry | język = pl | data dostępu = 2017-03-07}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{Cytuj stronę | url = http://www.jasnagora.com/muzykadawna | tytuł = Jasnogórska Muzyka Dawna | opublikowany = Biuro Prasowe Jasnej Góry | język = pl | data dostępu = 2017-03-07}}

{{Barokowa muzyka polska}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Leszczyński, Władysław}}
[[Kategoria:Organiści I Rzeczypospolitej]]
[[Kategoria:Pochowani w bazylice jasnogórskiej]]
[[Kategoria:Polscy kompozytorzy baroku]]
[[Kategoria:Polscy kompozytorzy XVII wieku]]
[[Kategoria:Polscy kapelmistrzowie kościelni]]
[[Kategoria:Polscy paulini (I Rzeczpospolita)]]
[[Kategoria:Zmarli w 1680]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1616]]

title: Władysław Leszczyński OSPPE

Kraj działania: · Rzeczpospolita Obojga Narodów

Data i miejsce urodzenia: 1616 · Kraków [?]

Data i miejsce śmierci: 24 września 1680 · Częstochowa

Miejsce pochówku: Bazylika jasnogórska w Częstochowie

Wyznanie: katolicyzm

Kościół: rzymskokatolicki

Śluby zakonne: 8 września 1632 · Jasna Góra


text:
# Bentu
Bentu – wieś w Rumunii, w okręgu Buzău, w gminie Gălbinași. W 2011 roku liczyła 924 mieszkańców.

title: Bentu

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Bentu
 |nazwa oryginalna             = Bentu
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = Rumunia
 |1. jednostka administracyjna = [[Okręg Buzău|Buzău]]
 |2. jednostka administracyjna = [[Gălbinași (gmina)|Gălbinași]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2011
 |liczba ludności              = 924
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |współrzędne                  =
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Bentu''' – wieś w [[Rumunia|Rumunii]], w [[Okręg Buzău|okręgu Buzău]], w [[Gălbinași (gmina)|gminie Gălbinași]]. W 2011 roku liczyła 924 mieszkańców{{r|rpl}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name=rpl>{{Cytuj stronę | url = http://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2014/01/rpl_2011_populatia-pe-categorii-de-localitati.xls | archiwum = https://web.archive.org/web/20210303055647/https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2014/01/rpl_2011_populatia-pe-categorii-de-localitati.xls | tytuł = Populaţia stabilă pe judeţe, municipii, oraşe şi localităti componenete la RPL_2011 | opublikowany = Institutul Naţional de Statistică | język = ro | data dostępu = 2020-05-04}}</ref>
}}

{{Gmina Gălbinași}}

[[Kategoria:Wsie w okręgu Buzău]]

title: Bentu

Państwo: Rumunia

Okręg: Buzău

Gmina: Gălbinași


text:
# Mikroregion Osasco
Mikroregion Osasco – mikroregion w brazylijskim stanie São Paulo należący do mezoregionu Metropolitana de São Paulo. Ma 695,1 km² powierzchni.

## Gminy
- Barueri,
- Cajamar,
- Carapicuíba,
- Itapevi,
- Jandira,
- Osasco,
- Pirapora do Bom Jesus,
- Santana de Parnaíba

title: Mikroregion Osasco

wikitext:
[[Plik:SaoPaulo Micro Osasco.svg|thumb|right|200px|Mikroregion Osasco]]
'''Mikroregion Osasco''' – mikroregion w [[Brazylia|brazylijskim]] stanie [[São Paulo]] należący do [[Mezoregion Metropolitana de São Paulo|mezoregionu Metropolitana de São Paulo]]. Ma 695,1 km² powierzchni<ref>[http://geografia.geral.sites.uol.com.br/h/m/r/spos.htm Osasco]</ref>.

== Gminy ==
* [[Barueri]],
* [[Cajamar]],
* [[Carapicuíba]],
* [[Itapevi]],
* [[Jandira]],
* [[Osasco]],
* [[Pirapora do Bom Jesus]],
* [[Santana de Parnaíba]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[kategoria:Mikroregiony w stanie São Paulo|Osasco]]


text:
# Clemens Schattschneider
Clemens Schattschneider (ur. 7 lutego 1992 w Wiedniu) – austriacki snowboardzista. Nie startował na igrzyskach olimpijskich. Jego największym sukcesem jest 5. miejsce w slopestyle wywalczone na mistrzostwach świata w La Molina. Najlepsze wyniki w Pucharze Świata osiągnął w sezonie 2010/2011, kiedy to zajął 2. miejsce w klasyfikacji generalnej (AFU), a w klasyfikacji Big Air wywalczył małą kryształową kulę.

## Sukcesy

### Mistrzostwa świata
| Miejsce | Dzień       | Rok  | Miejscowość | Konkurencja | Zwycięzca        |
| ------- | ----------- | ---- | ----------- | ----------- | ---------------- |
| 11.     | 15 stycznia | 2011 | La Molina   | Big Air     | Petja Piiroinen  |
| 47.     | 20 stycznia | 2011 | La Molina   | Halfpipe    | Nathan Johnstone |
| 5.      | 22 stycznia | 2011 | La Molina   | Slopestyle  | Seppe Smits      |
| 5.      | 18 stycznia | 2013 | Stoneham    | Slopestyle  | Roope Tonteri    |
| DNS     | 20 stycznia | 2013 | Stoneham    | Big Air     | Roope Tonteri    |

### Puchar Świata

#### Miejsca w klasyfikacji generalnej
- 2009/2010 – 204.
  - AFU[2]
- 2010/2011 – 2.
- 2011/2012 – 10.
- 2012/2013 – 27.

#### Zwycięstwa w zawodach
1. Calgary – 26 lutego 2011 (Slopestyle)

#### Pozostałe miejsca na podium w zawodach
1. Bardonecchia – 12 marca 2011 (Slopestyle) – 3. miejsce
2. Antwerpia – 10 listopada 2012 (Big Air) – 2. miejsce

title: Clemens Schattschneider

wikitext:
{{Zawodnik zima infobox
 | imię i nazwisko   = Clemens Schattschneider
 |dyscyplina           = snowboarding
 | grafika           =
 | opis grafiki      =
 | data urodzenia    = [[7 lutego]] [[1992]]
 | miejsce urodzenia = [[Wiedeń]]
 | data śmierci      =
 | miejsce śmierci   =
 | klub              = Union Trendsport
Weichberger
 | wzrost            =
 | debiut            = [[5 listopada]] [[2009]]
w [[Saas-Fee]]
(56. miejsce – Halfpipe)
 | pierwsze punkty   = [[22 stycznia]] [[2010]]
w [[Stoneham (Kanada)|Stoneham]]
(25. miejsce – Halfpipe)
 | pierwsze podium   = [[26 lutego]] [[2011]]
w [[Calgary]]
(1. miejsce – Slopesyle)
 | commons           =
 | wikicytaty        =
 | www               =
 | medale            =
{{Zawodnik zima infobox/podrozdział|[[Puchar Świata w snowboardzie|Puchar świata (AFU)]]}}
{{Zawodnik zima infobox/puchar||2. miejsce|[[Puchar Świata w snowboardzie 2010/2011|2010/2011]]|2}}
{{Zawodnik zima infobox/podrozdział|[[Puchar Świata w snowboardzie|Puchar świata (Big Air)]]}}
{{Zawodnik zima infobox/puchar||[[Mała Kryształowa Kula]]|[[Puchar Świata w snowboardzie 2010/2011|2010/2011]]}}
{{Zawodnik zima infobox/puchar||2. miejsce|[[Puchar Świata w snowboardzie 2012/2013|2012/2013]]|2}}
}}
'''Clemens Schattschneider''' (ur. [[7 lutego]] [[1992]] w [[Wiedeń|Wiedniu]]) – [[austria]]cki [[Snowboarding|snowboardzista]]. Nie startował na [[Zimowe igrzyska olimpijskie|igrzyskach olimpijskich]]. Jego największym sukcesem jest 5. miejsce w slopestyle wywalczone na mistrzostwach świata w [[Mistrzostwa Świata w Snowboardzie 2011|La Molina]]. Najlepsze wyniki w [[Puchar Świata w snowboardzie|Pucharze Świata]] osiągnął w [[Puchar Świata w snowboardzie 2010/2011|sezonie 2010/2011]], kiedy to zajął 2. miejsce w klasyfikacji generalnej (AFU)<ref>Klasyfikacja generalna dyscyplin freestyle (Halfpipe, Slopestyle i Big Air)</ref>, a w klasyfikacji Big Air wywalczył małą kryształową kulę.

== Sukcesy ==
=== [[Mistrzostwa świata w snowboardzie|Mistrzostwa świata]] ===
{| width=70% style="font-size: 89%; text-align: center" class=wikitable
|-
! Miejsce
! Dzień
! Rok
! Miejscowość
! Konkurencja
! Zwycięzca
|-
||11.
|align=center|15 stycznia
||2011
|align=center|{{flaga|ESP}} [[La Molina]]
||Big Air
||{{Flaga|FIN}} [[Petja Piiroinen]]
|-
||47.
|align=center|20 stycznia
||2011
|align=center|{{flaga|ESP}} [[La Molina]]
||Halfpipe
||{{Flaga|AUS}} [[Nathan Johnstone]]
|-
||5.
|align=center|22 stycznia
||2011
|align=center|{{flaga|ESP}} [[La Molina]]
||Slopestyle
||{{Flaga|BEL}} [[Seppe Smits]]
|-
||5.
|align=center|18 stycznia
||2013
|align=center|{{flaga|CAN}} [[Stoneham (Kanada)|Stoneham]]
||Slopestyle
||{{Flaga|FIN}} [[Roope Tonteri]]
|-
||DNS
|align=center|20 stycznia
||2013
|align=center|{{flaga|CAN}} [[Stoneham (Kanada)|Stoneham]]
||Big Air
||{{flaga|FIN}} [[Roope Tonteri]]
|}

=== [[Puchar Świata w snowboardzie|Puchar Świata]] ===
==== Miejsca w klasyfikacji generalnej ====
* [[Puchar Świata w snowboardzie 2009/2010|2009/2010]] – 204.
** '''AFU'''<ref>Od sezonu [[Puchar Świata w snowboardzie 2010/2011|2010/2011]] obowiązuje osobna klasyfikacja generalna freestyle</ref>
* [[Puchar Świata w snowboardzie 2010/2011|2010/2011]] – 2.
* [[Puchar Świata w snowboardzie 2011/2012|2011/2012]] – 10.
* [[Puchar Świata w snowboardzie 2012/2013|2012/2013]] – 27.

==== Zwycięstwa w zawodach ====
# {{Flaga|CAN}} [[Calgary]] – [[26 lutego]] [[2011]] (Slopestyle)

==== Pozostałe miejsca na podium w zawodach ====
# {{Flaga|ITA}} [[Bardonecchia]] – [[12 marca]] [[2011]] (Slopestyle) – 3. miejsce
# {{Flaga|BEL}} [[Antwerpia]] – [[10 listopada]] [[2012]] (Big Air) – 2. miejsce

== Linki zewnętrzne ==
* [http://data.fis-ski.com/dynamic/athlete-biography.html?type=biog&competitorid=153011&sector=SB Profil na stronie FIS] {{lang|en|de|fr}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{SORTUJ:Schattschneider, Clemens}}
[[Kategoria:Austriaccy snowboardziści]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1992]]

title: · Clemens Schattschneider

Data i miejsce urodzenia: 7 lutego 1992 · Wiedeń

Klub: Union Trendsport · Weichberger

Debiut w PŚ: 5 listopada 2009 · w Saas-Fee · (56. miejsce – Halfpipe)

Pierwsze punkty w PŚ: 22 stycznia 2010 · w Stoneham · (25. miejsce – Halfpipe)

Pierwsze podium w PŚ: 26 lutego 2011 · w Calgary · (1. miejsce – Slopesyle)

title: Dorobek medalowy