text:
# Awantura o kasę
Awantura o kasę – polski teleturniej emitowany w latach 2002–2005 i ponownie od 2024 na antenie telewizji Polsat. Jego prowadzącym jest Krzysztof Ibisz. Uczestnicy odpowiadają drużynowo na pytania z zakresu wiedzy ogólnej, a prawo odpowiedzi uzyskują w licytacji z innymi drużynami; zwycięzcy odcinka biorą udział w kolejnej grze jako tzw. mistrzowie. Teleturniej zyskał miano kultowego.

## Produkcja
Produkcją programu zajmuje się przedsiębiorstwo ATM Grupa, które opracowało format. Reżyserem pierwszej odsłony programu był Okił Khamidow, a reżyserem jego drugiej odsłony został Konrad Smuga.
Pierwszą odsłonę programu nagrywano w Bielanach Wrocławskich. Od roku 2024 nagrania teleturnieju przeprowadzono w Warszawie.
Na podstawie polskiej licencji (udzielonej przez ATM Grupę) lokalna wersja teleturnieju ukazała się również w Nowej Zelandii na antenie TVNZ 2. Format prezentowano na rynku międzynarodowym pod nazwą Cash Battle.

## Zasady gry
Teleturniej sprawdza wiedzę uczestników z zakresu wiedzy ogólnej oraz sprawność w licytacji i negocjacjach.

### Pierwszy etap
W pierwszym etapie udział biorą trzy drużyny (niebieska, zielona i żółta) składające się z czterech graczy (jeden z nich pełni funkcję kapitana). Na początku gry każdy zespół otrzymuje taką samą ilość pieniędzy: w pierwszej odsłonie teleturnieju (2002–2005) po 5000 złotych, w drugiej odsłonie (od 2024) po 10 000 złotych – są to pieniądze, które służą do licytacji.
Prowadzący kręci kołem, za pomocą którego losuje kategorię, z której zadane będzie pytanie (na kole pierwszego etapu znajdują się 3 pola specjalne podpowiedź oraz – w pierwszej odsłonie – 31 kategorii pytań, w drugiej odsłonie – 28 kategorii pytań), następnie pobiera do puli: w pierwszej odsłonie po 200 złotych, w drugiej odsłonie po 500 złotych z konta każdej drużyny i rozpoczyna licytację. Zalicytowanie polega na podniesieniu przez kapitana dłoni z kartonikiem o barwie przydzielonej jego drużynie, powiedzeniu swojego koloru i kwoty wkładanej do puli, ale dopiero po tym, gdy prowadzący rozpocznie licytację, wypowiadając formułę „słucham państwa” lub podobną. Drużyna, która w danej licytacji włoży do puli najwięcej pieniędzy, odpowiada na pytanie otwarte z wylosowanej wcześniej dziedziny. Kapitan drużyny w trakcie licytacji może zagrać va banque – wówczas licytacja automatycznie dobiega końca, a drużyna otrzymuje dane pytanie (ryzykuje jednak tym samym wszystkie pieniądze, a co za tym idzie, dalszy udział w grze). Ponadto w przypadku posiadania przewagi finansowej nad rywalami istnieje możliwość blokowania ich w trakcie licytacji (poprzez włożenie do puli kwoty równej stanowi konta bądź przewyższającej stan konta przeciwnej drużyny w momencie rozpoczęcia danej licytacji – zasada ta nie obowiązuje po zagraniu va banque, które zawsze automatycznie kończy licytację). W drugiej odsłonie teleturnieju kapitan drużyny może podwyższyć zadeklarowaną stawkę, nie czekając na ruch przeciwników; w pierwszej odsłonie przebicie samego siebie nie było możliwe. Udział w licytacji jest obowiązkowy, a brak aktywności może być karany, przy czym wysokość kary zależy od bieżącej sytuacji w grze (pierwsze przewinienie zespołu w danym odcinku zazwyczaj skutkuje wyłącznie udzieleniem mu ustnego upomnienia przez prowadzącego; w wyjątkowych przypadkach zdarzały się zaniechania kar). Jeśli pasywność w licytacji jest uporczywa, prowadzący może zdyskwalifikować drużynę, co skutkuje odpadnięciem z programu i utratą zgromadzonej na koncie kwoty.
Jeśli dany zespół nie jest w stanie wejść do licytacji, tzn. przed licytacją ma na koncie: w pierwszej odsłonie – mniej niż 300 złotych, w drugiej odsłonie – mniej niż 600 złotych, to automatycznie kończy grę.
Czas na zastanowienie się nad odpowiedzią na zakupione w drodze licytacji pytanie wynosi 1 minutę; w pierwszej odsłonie programu odpowiedzi można było udzielić niedługo po upływie wskazanego limitu czasowego, w drugiej odsłonie natomiast drużyna musi udzielić odpowiedzi przed upływem minuty. Jeśli drużyna odpowiada prawidłowo, to otrzymuje pieniądze z puli danego pytania; jeśli zaś nie udziela poprawnej odpowiedzi – pieniądze przechodzą do puli następnego pytania. Na pulę składają się wszystkie pieniądze postawione przez wszystkie drużyny w danej licytacji (także te, które zaprzestały licytacji lub zostały przebite i zablokowane), do tego ewentualna niewygrana suma z poprzedniego pytania oraz ewentualnie pieniądze dołożone do puli przez prowadzącego dla uatrakcyjnienia rozgrywki. W drugiej odsłonie dokładane pieniądze pochodzą z tzw. puli prowadzącego, na którą składają się środki zgromadzone we wszystkich dotychczasowych odcinkach danej serii programu, a przeznaczone wcześniej na zakup podpowiedzi, wykup uczestnika bądź pochodzące z kar za pasywność w licytacji.
Drużyna, która po określonej liczbie pytań: w pierwszej odsłonie – sześciu, w drugiej odsłonie – siedmiu, jest najbogatsza, przechodzi do finału. Jeśli na ostatnie pytanie etapu nie została udzielona poprawna odpowiedź, to pula z tego pytania jest dodawana do stanu konta drużyny z największym dorobkiem, ale pod warunkiem, że drużyna, której miałyby zostać dopisane pieniądze, nie odpowiadała na to pytanie (tzn. gdy jej przeciwnicy nie udzielili poprawnej odpowiedzi). W przypadku, gdy najbogatsza drużyna nie odpowiedziała poprawnie na ostatnie pytanie, niezdobyta pula przepada.
Jeśli po zadaniu wszystkich pytań występuje remis uniemożliwiający wskazanie jednego finansowego lidera, to w pierwszej odsłonie programu rozstrzygano go pojedynkiem jeden na jednego, chyba że dochodzi do remisu trzech drużyn – wtedy zwycięzcę wyłaniano poprzez dodatkowe pytanie z licytacją.
Drużyny, które kończą grę, wygrywają pieniądze, które pozostały na ich koncie.

### Finał
W finale rywalizują dwa zespoły: zwycięzcy pierwszego etapu oraz „mistrzowie”, czyli zwycięzcy poprzedniego odcinka programu. „Mistrzowie” za każdym razem podchodzą do finału z taką kwotą na koncie, z jaką skończyli pierwszy etap w swoim pierwszym odcinku. Druga drużyna natomiast rozpoczyna finał z taką sumą na koncie, z jaką ukończyła pierwszy etap gry.
Reguły finału są analogiczne do reguł pierwszego etapu, jednak na kole z kategoriami pojawiają się nowe pola: w pierwszej odsłonie czarna skrzynka, w drugiej odsłonie złota skrzynka (zamiast podpowiedzi oraz – w drugiej odsłonie – jednego pola co to jest?) oraz jeden na jednego / jeden na jeden (zamiast dwóch z trzech pól ciekawostki / co to jest?).
Drużyna, która po określonej liczbie pytań: w pierwszej odsłonie – sześciu, w drugiej odsłonie – siedmiu, ma na koncie więcej pieniędzy, wygrywa dany odcinek i zasiada w loży mistrzów w następnym odcinku. Nie obowiązuje limit wystąpień, tzn. drużyna „mistrzów” może grać tak długo, aż zostanie pokonana (pula nagród dla jednej drużyny jest w związku z tym nieograniczona). Jeśli jeden z zespołów nie jest w stanie wejść do licytacji, tzn. przed licytacją ma na koncie: w pierwszej odsłonie – mniej niż 300 złotych, w drugiej odsłonie – mniej niż 600 złotych, to automatycznie kończy grę, a „mistrzami” zostają przeciwnicy. W przypadku remisu – gdy obie drużyny mają na koncie taką samą ilość pieniędzy – w pierwszej odsłonie programu odcinek wygrywała dotychczasowa drużyna „mistrzów”. W pierwszej odsłonie programu niezdobyta pula z ostatniego pytania przepadała, w drugiej odsłonie obowiązują reguły etapu pierwszego.

### Pola na kole

#### Kategorie pytań
Pierwsza odsłona
- anatomia człowieka,
- astronomia,
- biologia,
- chemia,
- ciekawostki (w pierwszym etapie na trzech polach),
- film polski,
- film światowy,
- filozofia i religie,
- fizyka,
- geografia Polski,
- geografia świata,
- gramatyka i ortografia,
- historia Polski,
- historia powszechna,
- historia sztuki,
- literatura polska,
- literatura światowa,
- matematyka,
- mity i dzieje starożytne,
- motoryzacja,
- muzyka klasyczna,
- piłka nożna,
- polska muzyka rozrywkowa,
- przysłowia,
- rozmaitości ze świata,
- polskie seriale,
- sport,
- sztuka kulinarna,
- świat polityki,
- światowa muzyka rozrywkowa,
- wędkarstwo.

Druga odsłona
- anatomia i medycyna,
- astronomia,
- biologia,
- chemia,
- co to jest? (tylko w pierwszym etapie, na trzech polach),
- czasy współczesne,
- film,
- filozofia i religie,
- fizyka,
- geografia,
- historia,
- język polski,
- kulinaria,
- literatura,
- matematyka,
- motoryzacja,
- muzyka klasyczna,
- muzyka rozrywkowa,
- piłka nożna,
- polityka i gospodarka,
- popkultura,
- przysłowia i cytaty,
- rozmaitości,
- seriale,
- sport,
- sztuka,
- technologie,
- wędkarstwo.

#### Pola specjalne
Podpowiedź (tylko w pierwszym etapie)
Na kole rundy pierwszej znajdują się zielone pola z napisem „podpowiedź”. W przypadku wylosowania jednego z nich istnieje możliwość kupienia podpowiedzi, która może okazać się przydatna w dalszej rozgrywce. Podpowiedź jest licytowana podobnie jak pytanie (jednak bez puli), a jej użycie jest możliwe podczas narady drużyny nad odpowiedzią. Zawodnicy, którzy zdecydowali się na skorzystanie z podpowiedzi (przed upływem czasu na odpowiedź), otrzymują cztery warianty odpowiedzi, z których jeden jest prawidłowy (po ich przeczytaniu odliczanie czasu rozpoczyna się od ponownie sześćdziesięciu sekund). W pierwszej odsłonie „mistrzowie” mogli korzystać z podpowiedzi, których nie wykorzystali w poprzednich odcinkach. Zarówno w pierwszym, jak i w drugim etapie, jeśli dany zespół nie posiada wylicytowanej podpowiedzi, to może ją kupić od prowadzącego. Jej cena jest wtedy ustalana w drodze negocjacji z gospodarzem programu na podstawie bieżącej sytuacji w grze (stanu kont drużyn, wysokości puli itp.); prowadzący może jednak odmówić sprzedaży. Podczas negocjacji licznik czasu jest zatrzymywany. W pierwszej odsłonie podpowiedzi można było ponadto zbywać na „rynku wtórnym” – drużyny mogły je kupować od innych drużyn i sprzedawać innym drużynom. W drugiej odsłonie programu wylicytowane podpowiedzi, które nie zostały wykorzystane, przepadają.
Podpowiedź nie jest kategorią wiedzową, dlatego jej licytacja nie wyczerpuje limitu pytań.
Czarna skrzynka / złota skrzynka (tylko w finale)
W tzw. czarnej skrzynce (w pierwszej odsłonie programu) lub złotej skrzynce (w drugiej odsłonie programu) znajdują się dodatkowe nagrody-niespodzianki, takie jak np.: 5000 złotych, 10 000 złotych, kluczyki do samochodów osobowych, skuterów lub motocykli Harley-Davidson (od jednej do czterech sztuk), wycieczka zagraniczna, sztabka złota lub diamenty (dwie ostatnie wprowadzone w drugiej odsłonie), ale także „symboliczna złotówka” czy ogórek kiszony – licytowanie jej jest więc obarczone ryzykiem. Skrzynkę licytuje się podobnie jak pytanie (jednak bez puli), lecz jej zawartość jest ujawniana dopiero po zakończeniu finału.
W pierwszej odsłonie w danym odcinku czarną skrzynkę można było wylicytować tylko raz (w przypadku, gdy pole ze skrzynką wylosowało się ponownie, prowadzący powtarzał losowanie kategorii); w drugiej odsłonie możliwe są dwie licytacje złotych skrzynek w jednym odcinku.
W pierwszej odsłonie czarna skrzynka, podobnie jak podpowiedź, mogła stanowić przedmiot negocjacji między drużynami – można było ją kupić od przeciwnej drużyny lub sprzedać przeciwnej drużynie; ponadto mogła również posłużyć jako karta przetargowa podczas licytacji pytania w sytuacji, gdy drużyna mająca mniej pieniędzy na koncie, a posiadająca czarną skrzynkę, została zablokowana przez drużynę przeciwną – w takim wypadku przelicytowana drużyna mogła przejąć pytanie i odpowiadać na nie na ogólnych zasadach w zamian za odstąpienie przeciwnikom czarnej skrzynki pod warunkiem, że ci wyrazili zgodę na tego rodzaju wymianę.
Czarna skrzynka / złota skrzynka nie jest kategorią wiedzową, dlatego jej licytacja nie wyczerpuje limitu pytań.
Jeden na jednego / Jeden na jeden (tylko w finale)
Obydwa zespoły wybierają swojego reprezentanta do pojedynku. Wybrani gracze podchodzą do stolika w centrum studia, a prowadzący pobiera z konta każdej drużyny po 500 zł (bez przeprowadzania licytacji). Tym samym pula pojedynku wynosi 1000 złotych plus ewentualna suma z poprzedniego pytania plus ewentualne pieniądze dołożone do puli przez prowadzącego dla uatrakcyjnienia rozgrywki (w drugiej odsłonie: co najwyżej 1000 złotych). Następnie wytypowani uczestnicy eliminują sześć z siedmiu widocznych na ekranie dziedzin (na przemian: mistrz – przeciwnik, każdy po trzy dziedziny), a pozostawiona dziedzina stanowi kategorię pytania (otwartego; nie można skorzystać z podpowiedzi). Prowadzący czyta pytanie, a uczestnik, który wciśnie przycisk jako pierwszy, odpowiada na nie (w pierwszej odsłonie programu limity czasu na naciśnięcie przycisku oraz na udzielenie odpowiedzi zmieniały się wielokrotnie na przestrzeni odcinków; w drugiej odsłonie limit czasu na zgłoszenie wynosi 30 sekund, a na odpowiedź – kolejne 30 sekund).
Możliwe są trzy rozstrzygnięcia pojedynku:
- Jeśli zawodnik odpowiadający na pytanie udziela poprawnej odpowiedzi, to wygrywa dla swojego zespołu pieniądze z puli i wraca do drużyny, a jego rywal musi usiąść na tzw. ławce rezerwowych.
- Jeśli zawodnik odpowiadający na pytanie nie udziela poprawnej odpowiedzi, to zasiada przy ławce rezerwowych, jego rywal wraca do drużyny, a pula przechodzi do następnego pytania[l].
- Jeśli żaden gracz nie zgłosi się do odpowiedzi w wyznaczonym czasie, wówczas obaj zasiadają przy ławkach rezerwowych, a pula przechodzi do następnego pytania.

Zawodnicy, którzy znaleźli się na ławce rezerwowych, nie mogą w danym odcinku kontynuować gry, chyba że ich drużyna zdecyduje się na wykupienie uczestnika. Cenę ustalają między sobą drużyna wyeliminowanego gracza i prowadzący (czasem głos pozwalano zabrać także rywalom).
W pierwszej odsłonie na koniec odcinka zawodnicy z ławek rezerwowych wracali do swoich zespołów. W drugiej odsłonie uczestnicy pozostają na nich, dopóki nie zostaną wykupieni (kara jest przechodnia z odcinka na odcinek).
Jeden na jednego / jeden na jeden jest kategorią wiedzową, dlatego zużywa limit pytań.

### Odsłona studencka
Jesienią 2004 roku wprowadzono zmodyfikowaną wersję teleturnieju, w której udział brali wyłącznie studenci (reprezentujący różne miasta Polski – skład każdej drużyny stanowili studenci z jednego miasta). Wszelkie inne reguły gry pozostały takie same, choć program realizowano w studiu z odmienną dekoracją (odc. 192–203), a na ekranie pojawiła się odświeżona grafika, która pozostała już do końca emisji teleturnieju (odc. 192–208). W 204. odcinku powrócono do standardowej formuły programu, jednak po pięciu kolejnych odcinkach teleturniej został zdjęty z anteny.

## Emisja programu
Pierwsza odsłona
| Sezon telewizyjny | Początek emisji  | Koniec emisji        | Pora emisji                                                                  | Odcinki |
| ----------------- | ---------------- | -------------------- | ---------------------------------------------------------------------------- | ------- |
| 2002/2003         | 4 listopada 2002 | 26 czerwca 2003      | poniedziałek, środa i piątek 19.15 (od listopada 2002 do kwietnia 2003)      | 1–91    |
| 2002/2003         | 4 listopada 2002 | 26 czerwca 2003      | wtorek i czwartek 19.15 (od maja 2003 do czerwca 2003)                       | 1–91    |
| 2003/2004         | 1 września 2003  | 27 czerwca 2004      | poniedziałek, środa i piątek 19.15 (od września 2003 do grudnia 2003)        | 92–191  |
| 2003/2004         | 1 września 2003  | 27 czerwca 2004      | wtorek 19.00 (23, 30 grudnia 2003)                                           | 92–191  |
| 2003/2004         | 1 września 2003  | 27 czerwca 2004      | poniedziałek 20.10 i niedziela 17.00/17.30 (od stycznia 2004 do lutego 2004) | 92–191  |
| 2003/2004         | 1 września 2003  | 27 czerwca 2004      | sobota i niedziela 17.30 (od marca 2004 do czerwca 2004)                     | 92–191  |
| jesień 2004       | 3 września 2004  | 29 października 2004 | piątek 19.10                                                                 | 192–200 |
| zima 2005         | 7 stycznia 2005  | 25 lutego 2005       | piątek 19.25                                                                 | 201–208 |

Druga odsłona
| Seria | Odcinki      | Sezon telewizyjny | Początek emisji                          | Koniec emisji  | Pora emisji              | Źródło |
| ----- | ------------ | ----------------- | ---------------------------------------- | -------------- | ------------------------ | ------ |
| 1.    | 209–226 (18) | jesień 2024       | 5 października 2024                      | 1 grudnia 2024 | sobota i niedziela 17.30 | [ 10 ] |
| 2.    | 227–248 (22) | wiosna 2025       | 1 marca 2025                             | 11 maja 2025   | sobota i niedziela 17.30 | [ 11 ] |
| 3.    | 249–271 (23) | jesień 2025       | 31 sierpnia 2025 (wg zapowiedzi z lipca) | bd.            | sobota i niedziela 17.30 | [ 12 ] |

## Oglądalność w telewizji linearnej
Pierwsza odsłona
Teleturniej był jednym z najliczniej oglądanych programów telewizji Polsat. Oglądalność jego trzeciego odcinka, nadanego 8 listopada 2002 roku, wyniosła średnio 3,262 mln widzów. Przez dwa kolejne miesiące widownia teleturnieju kształtowała się na poziomie ok. 2,75–2,95 mln osób, a w styczniu i lutym 2003 roku przekraczała 3 mln osób. Odczyt oglądalności odcinka nadanego 17 lutego 2003 roku wyniósł średnio 3,796 mln widzów, 30 kwietnia – 2,635 mln, 8 maja – 2,224 mln, 1 października – 2,984 mln, 13 października – 3,047 mln, 15 grudnia – 3,010 mln.
Druga odsłona
Uwaga: Informacje dotyczące oglądalności opracowano na podstawie badań przeprowadzanych przez przedsiębiorstwo Nielsen. Odnoszą się one wyłącznie do pierwszych emisji telewizyjnych – nie uwzględniają oglądalności powtórek, wyświetleń w serwisach wideo na życzenie (np. Polsat Box Go) itp.
Odczyt oglądalności premiery reaktywowanej odsłony teleturnieju wyniósł średnio 830 tys. widzów, drugiego odcinka – 1,02 mln, a wszystkich osiemnastu odcinków pierwszej serii po reaktywacji – średnio 882 tys. widzów (co przełożyło się na 8,6% udziału w rynku w paśmie). Najwyższy odczyt oglądalności uzyskał ostatni odcinek serii – 1,18 mln widzów. Średnia oglądalność drugiej serii po reaktywacji wyniosła 790 tys. widzów (średni SHR: 8,4%).

title: Awantura o kasę

wikitext:
{{Program telewizyjny infobox
 |nazwa                = Awantura o kasę
 |nazwa oryginalna     =
 |grafika              =
 |opis grafiki         =
 |alt grafiki          =
 |nazwa formatu        = ''Cash Battle''
 |rodzaj programu      = [[teleturniej]]
 |kraj produkcji       = {{Państwo|POL}}
 |język                = [[język polski|polski]]
 |prowadzący           = [[Krzysztof Ibisz]]
 |wydawca              =
 |jury                 =
 |data premiery        = 4 listopada 2002
 |lata emisji          = 2002–2005, od 2024
 |pora emisji          = {{small|od 2024:}}
sobota–niedziela 17.30
{{small|Dawniej:}}
{{PatrzSekcja|Emisja programu}}
 |liczba odcinków      = 248<ref group="uwaga">Stan na wiosnę 2025 roku.</ref>
 |liczba sezonów       =
 |czas trwania odcinka = ok. 40–45 minut (odc. 2<ref group="uwaga">Pierwszy odcinek programu trwał 55 minut.</ref>–191)
ok. 33 minut (odc. 192–208)
ok. 50 minut (od odc. 209)
 |format nadawania     = [[Format obrazu#Standard 4:3|4:3]] [[SDTV]] (odc. 1–208)
[[16:9]] [[HDTV]] (od odc. 209)
 |produkcja            = [[ATM Grupa]]
 |reżyseria            = [[Okił Khamidow]] (odc. 1–208)
[[Konrad Smuga]] (od odc. 209)
 |stacja telewizyjna   = [[Polsat]]
 |nagrody              =
 |commons              =
 |wikicytaty           =
 |www                  = https://www.polsat.pl/program/awantura-o-kase/
}}
'''Awantura o kasę''' – polski [[teleturniej]] emitowany w latach 2002–2005 i ponownie od 2024 na antenie telewizji [[Polsat]]. Jego prowadzącym jest [[Krzysztof Ibisz]]<ref name="wywiad-ibisz-21">{{Cytuj stronę|url=https://tygodnik.interia.pl/news-krzysztof-ibisz-mam-nadzieje-ze-wroci-era-teleturniejow,nId,5362158|tytuł=Krzysztof Ibisz: Mam nadzieję, że wróci era teleturniejów|autor=Wiktor Kazanecki|data dostępu=2021-07-17|opublikowany=Interia Tygodnik (online)|język=pl|data=17 lipca 2021}}</ref>. Uczestnicy odpowiadają drużynowo na pytania z zakresu wiedzy ogólnej, a prawo odpowiedzi uzyskują w licytacji z innymi drużynami; zwycięzcy odcinka biorą udział w kolejnej grze jako tzw. mistrzowie. Teleturniej zyskał miano kultowego<ref>{{Cytuj stronę|url=https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/awantura-o-kase-wraca-do-polsatu-poprowadzi-go-krzysztof-ibisz|tytuł=Kultowy teleturniej wraca do Polsatu. Poprowadzi go Krzysztof Ibisz|autor=Patryk Pallus|data dostępu=2024-10-19|opublikowany=[[Wirtualnemedia.pl]] (online)|język=pl|data=21 czerwca 2024}}</ref><ref>{{Cytuj stronę|url=https://wyborcza.pl/7,90535,31350144,krzysztof-ibisz.html|tytuł=Wraca kultowy program. Krzysztof Ibisz: Wymyśliliśmy go w bufecie studia|autor=Andrzej Kulasek|data dostępu=2024-10-19|opublikowany=[[Gazeta Wyborcza|Wyborcza.pl]] (online)|język=pl|data=4 października 2024}}</ref><ref>{{Cytuj stronę|url=https://kultura.gazeta.pl/kultura/7,127222,31079747,ten-teleturniej-z-ibiszem-to-byl-hit-polsatu-po-9-latach-wraca.html|tytuł=Ten teleturniej z Ibiszem to był hit Polsatu. Po 19 latach wraca na antenę. Kiedy premiera?|autor=Roksana Pamuła|data dostępu=2024-10-19|opublikowany=Gazeta.pl (online)|język=pl|data=21 czerwca 2024}}</ref><ref>{{Cytuj stronę|url=https://plejada.pl/newsy/kiszony-ogorek-i-niebiescy-va-banque-czyli-powrot-awantury-o-kase-nie-musiala-nigdzie/dnwsf21|tytuł=Kiszony ogórek i "niebiescy va banque", czyli powrót "Awantury o kasę". Nie musiała nigdzie znikać [KOMENTARZ]|autor=Mateusz Kamiński|data dostępu=2024-10-19|opublikowany=[[Plejada.pl|Plejada]] (online)|język=pl|data=7 października 2024}}</ref>.

== Produkcja ==
Produkcją programu zajmuje się przedsiębiorstwo ATM Grupa, które opracowało format<ref name="atm" />. Reżyserem pierwszej odsłony programu był [[Okił Khamidow]]<ref name="atm">{{Cytuj stronę | url = https://www.atmgrupa.pl/produkcje/awantura-o-kase/ | tytuł = Awantura o kasę | autor = | data dostępu = 2021-07-17 | opublikowany = atmgrupa.pl (online) | język = pl | data = }}</ref>, a reżyserem jego drugiej odsłony został [[Konrad Smuga]].

Pierwszą odsłonę programu nagrywano w [[Bielany Wrocławskie|Bielanach Wrocławskich]]. Od roku 2024 nagrania teleturnieju przeprowadzono w Warszawie.

Na podstawie polskiej licencji (udzielonej przez ATM Grupę) lokalna wersja teleturnieju ukazała się również w [[Nowa Zelandia|Nowej Zelandii]]<ref>{{Cytuj stronę|url=https://www.pb.pl/atm-grupa-sprzedala-do-grecji-licencje-na-teleturniej-gra-w-ciemno-333490|tytuł=ATM Grupa sprzedała do Grecji licencję na teleturniej „Gra w Ciemno”|autor=Paweł Kubisiak|data dostępu=2021-07-17|opublikowany=Puls Biznesu (online)|język=pl|data=15 września 2006}}</ref> na antenie [[TVNZ 2]]. Format prezentowano na rynku międzynarodowym pod nazwą ''Cash Battle''<ref name="atm-en">{{Cytuj stronę | url = https://www.atmgrupa.pl/en/productions/8892/ | tytuł = Awantura o kasę (Cash Battle) | autor = | opublikowany = atmgrupa.pl | data = | język = en | data dostępu = 2023-05-25}}</ref>.

== Zasady gry ==
Teleturniej sprawdza wiedzę uczestników z zakresu wiedzy ogólnej oraz sprawność w licytacji i negocjacjach.

=== Pierwszy etap ===
W pierwszym etapie udział biorą trzy drużyny (niebieska, zielona i żółta) składające się z czterech graczy (jeden z nich pełni funkcję kapitana). Na początku gry każdy zespół otrzymuje taką samą ilość pieniędzy: w pierwszej odsłonie teleturnieju (2002–2005) po 5000 złotych, w drugiej odsłonie (od 2024) po 10 000 złotych – są to pieniądze, które służą do licytacji.

Prowadzący kręci kołem, za pomocą którego losuje kategorię, z której zadane będzie pytanie (na kole pierwszego etapu znajdują się 3 pola specjalne ''podpowiedź'' oraz – w pierwszej odsłonie – 31 kategorii pytań, w drugiej odsłonie – 28 kategorii pytań), następnie pobiera do puli: w pierwszej odsłonie po 200 złotych, w drugiej odsłonie po 500 złotych z konta każdej drużyny i rozpoczyna licytację. Zalicytowanie polega na podniesieniu przez kapitana dłoni z kartonikiem o barwie przydzielonej jego drużynie, powiedzeniu swojego koloru{{refn|grupa=uwaga|W odcinkach 192–203 (tj. odcinkach z udziałem wyłącznie studentów) w trakcie licytacji zamiast koloru posługiwano się nazwą miasta, z którego pochodziła dana drużyna.}} i kwoty wkładanej do puli, ale dopiero po tym, gdy prowadzący rozpocznie licytację, wypowiadając formułę „słucham państwa” lub podobną{{refn|grupa=uwaga|Niekiedy prowadzący posługuje się podobnymi formułami, np. „słucham badawczo”. Deklaracje kwotowe nie są brane pod uwagę, jeśli kapitanowie rozpoczynają ich wypowiadanie przed momentem, w którym prowadzący kończy wypowiadanie formuły rozpoczynającej licytację. W przypadku, gdy wszyscy kapitanowie drużyn popełnią falstart, prowadzący: w pierwszej odsłonie – powtarzał licytację od nowa, w drugiej odsłonie – losuje nową kategorię pytania. W razie wątpliwości, który kapitan zaczął swoją wypowiedź wcześniej, zespół produkcyjny analizuje nagranie w zwolnionym tempie. (W dwóch odcinkach pierwszej odsłony realizatorzy programu nie byli w stanie rozstrzygnąć, czy którykolwiek z kapitanów zaczął mówić wcześniej od drugiego – wtedy remis rozstrzygnięto rzutem monetą).}}. Drużyna, która w danej licytacji włoży do puli najwięcej pieniędzy, odpowiada na pytanie otwarte z wylosowanej wcześniej dziedziny. Kapitan drużyny w trakcie licytacji może zagrać ''va banque'' – wówczas licytacja automatycznie dobiega końca, a drużyna otrzymuje dane pytanie (ryzykuje jednak tym samym wszystkie pieniądze, a co za tym idzie, dalszy udział w grze). Ponadto w przypadku posiadania przewagi finansowej nad rywalami istnieje możliwość blokowania ich w trakcie licytacji (poprzez włożenie do puli kwoty równej stanowi konta bądź przewyższającej stan konta przeciwnej drużyny w momencie rozpoczęcia danej licytacji – zasada ta nie obowiązuje po zagraniu ''va banque'', które zawsze automatycznie kończy licytację). W drugiej odsłonie teleturnieju kapitan drużyny może podwyższyć zadeklarowaną stawkę, nie czekając na ruch przeciwników; w pierwszej odsłonie przebicie samego siebie nie było możliwe. Udział w licytacji jest obowiązkowy, a brak aktywności<ref group="uwaga">W pierwszej odsłonie biernością w licytacji było nieprzebicie stawki początkowej (200 zł) ani razu, o ile zespół miał taką możliwość (tj. gdy nie został od razu zablokowany). W drugiej odsłonie pasywność w licytacji jest interpretowana szerzej – jako oszczędzanie środków poprzez włożenie do puli kwoty znacznie niższej od stawek deklarowanych przez przeciwników.</ref> może być karany, przy czym wysokość kary zależy od bieżącej sytuacji w grze (pierwsze przewinienie zespołu w danym odcinku zazwyczaj skutkuje wyłącznie udzieleniem mu ustnego upomnienia przez prowadzącego; w wyjątkowych przypadkach zdarzały się zaniechania kar). {{Fakt|Jeśli pasywność w licytacji jest uporczywa, prowadzący może zdyskwalifikować drużynę, co skutkuje odpadnięciem z programu i utratą zgromadzonej na koncie kwoty|data=2025-05}}<ref group="uwaga">Dyskwalifikacja nie była emitowana ani razu w historii tegoż teleturnieju.</ref>.

Jeśli dany zespół nie jest w stanie wejść do licytacji, tzn. przed licytacją ma na koncie: w pierwszej odsłonie – mniej niż 300 złotych, w drugiej odsłonie – mniej niż 600 złotych, to automatycznie kończy grę<ref name=":1" group="uwaga">Odchodząca drużyna wygrywa pozostałe na koncie paręset złotych.</ref>.

Czas na zastanowienie się nad odpowiedzią na zakupione w drodze licytacji pytanie wynosi 1 minutę; w pierwszej odsłonie programu odpowiedzi można było udzielić niedługo po upływie wskazanego limitu czasowego, w drugiej odsłonie natomiast drużyna musi udzielić odpowiedzi przed upływem minuty. Jeśli drużyna odpowiada prawidłowo, to otrzymuje pieniądze z puli danego pytania; jeśli zaś nie udziela poprawnej odpowiedzi – pieniądze przechodzą do puli następnego pytania. Na pulę składają się wszystkie pieniądze postawione przez wszystkie drużyny w danej licytacji (także te, które zaprzestały licytacji lub zostały przebite i zablokowane), do tego ewentualna niewygrana suma z poprzedniego pytania oraz ewentualnie pieniądze dołożone do puli przez prowadzącego dla uatrakcyjnienia rozgrywki. W drugiej odsłonie dokładane pieniądze pochodzą z tzw. puli prowadzącego, na którą składają się środki zgromadzone we wszystkich dotychczasowych odcinkach danej serii programu, a przeznaczone wcześniej na zakup podpowiedzi, wykup uczestnika bądź pochodzące z kar za pasywność w licytacji.

Drużyna, która po określonej liczbie pytań: w pierwszej odsłonie – sześciu<ref name=":0" group="uwaga">W pierwszych sześciu odcinkach – po 8 pytaniach.</ref>, w drugiej odsłonie – siedmiu, jest najbogatsza, przechodzi do finału. Jeśli na ostatnie pytanie etapu nie została udzielona poprawna odpowiedź, to pula z tego pytania jest dodawana do stanu konta drużyny z największym dorobkiem, ale pod warunkiem, że drużyna, której miałyby zostać dopisane pieniądze, nie odpowiadała na to pytanie (tzn. gdy jej przeciwnicy nie udzielili poprawnej odpowiedzi). W przypadku, gdy najbogatsza drużyna nie odpowiedziała poprawnie na ostatnie pytanie, niezdobyta pula przepada.

Jeśli po zadaniu wszystkich pytań występuje remis uniemożliwiający wskazanie jednego finansowego lidera, to w pierwszej odsłonie programu rozstrzygano go pojedynkiem ''jeden na jednego'', chyba że dochodzi do remisu trzech drużyn – wtedy zwycięzcę wyłaniano poprzez dodatkowe pytanie z licytacją.

Drużyny, które kończą grę, wygrywają pieniądze, które pozostały na ich koncie.

=== Finał ===
W finale rywalizują dwa zespoły: zwycięzcy pierwszego etapu oraz „mistrzowie”, czyli zwycięzcy poprzedniego odcinka programu<ref group="uwaga">Pierwszą drużynę „mistrzów” w pierwszej odsłonie programu stworzyło czworo zwycięzców innego teleturnieju prowadzonego przez Krzysztofa Ibisza pt. ''[[Życiowa szansa]]''. Każdą kolejną rozgrywkę rozpoczynali z kwotą 12 000 złotych. W drugiej odsłonie programu pierwszą drużynę „mistrzów” wybrano w ramach castingu, a ich sumą startową zawsze była kwota, z jaką ich pierwsi przeciwnicy zakończyli pierwszy etap gry.</ref>. „Mistrzowie” za każdym razem podchodzą do finału z taką kwotą na koncie, z jaką skończyli pierwszy etap w swoim pierwszym odcinku. Druga drużyna natomiast rozpoczyna finał z taką sumą na koncie, z jaką ukończyła pierwszy etap gry.

Reguły finału są analogiczne do reguł pierwszego etapu, jednak na kole z kategoriami pojawiają się nowe pola: w pierwszej odsłonie ''czarna skrzynka'', w drugiej odsłonie ''złota skrzynka'' (zamiast ''podpowiedzi'' oraz – w drugiej odsłonie – jednego pola ''co to jest?'') oraz ''jeden na jednego'' / ''jeden na jeden'' (zamiast dwóch z trzech pól ''ciekawostki'' / ''co to jest?'').

Drużyna, która po określonej liczbie pytań: w pierwszej odsłonie – sześciu<ref name=":0" group="uwaga" />, w drugiej odsłonie – siedmiu, ma na koncie więcej pieniędzy, wygrywa dany odcinek i zasiada w ''loży mistrzów'' w następnym odcinku. Nie obowiązuje limit wystąpień, tzn. drużyna „mistrzów” może grać tak długo, aż zostanie pokonana (pula nagród dla jednej drużyny jest w związku z tym nieograniczona). Jeśli jeden z zespołów nie jest w stanie wejść do licytacji, tzn. przed licytacją ma na koncie: w pierwszej odsłonie – mniej niż 300 złotych, w drugiej odsłonie – mniej niż 600 złotych, to automatycznie kończy grę<ref name=":1" group="uwaga" />, a „mistrzami” zostają przeciwnicy. W przypadku remisu – gdy obie drużyny mają na koncie taką samą ilość pieniędzy – w pierwszej odsłonie programu odcinek wygrywała dotychczasowa drużyna „mistrzów”. W pierwszej odsłonie programu niezdobyta pula z ostatniego pytania przepadała, w drugiej odsłonie obowiązują reguły etapu pierwszego.

=== Pola na kole ===
==== Kategorie pytań ====
; Pierwsza odsłona
{{Układ wielokolumnowy |szerokość=16em  |liczba=3 |
* [[anatomia człowieka]],
* [[astronomia]],
* [[biologia]],
* [[chemia]],
* ciekawostki (w pierwszym etapie na trzech polach),
* [[Kinematografia polska|film polski]],
* [[film]] światowy,
* [[filozofia]] i [[Religia|religie]],
* [[fizyka]],
* [[geografia Polski]],
* [[geografia]] świata,
* [[Gramatyka języka polskiego|gramatyka]] i [[ortografia]],
* [[historia Polski]],
* [[Historia świata|historia powszechna]],
* [[historia sztuki]],
* [[literatura polska]],
* [[literatura]] światowa,
* [[matematyka]],
* [[mit]]y i [[Starożytność|dzieje starożytne]],
* [[motoryzacja]],
* [[Muzyka poważna|muzyka klasyczna]],
* [[piłka nożna]],
* [[polska muzyka rozrywkowa]],
* [[Przysłowie|przysłowia]],
* rozmaitości ze świata,
* [[Serial telewizyjny|polskie seriale]],
* [[sport]],
* [[sztuka kulinarna]],
* świat [[Polityka|polityki]],
* światowa [[muzyka rozrywkowa]],
* [[wędkarstwo]].
}}

; Druga odsłona
{{Układ wielokolumnowy |szerokość=16em  |liczba=3 |
* anatomia i medycyna,
* astronomia,
* biologia,
* chemia,
* co to jest? (tylko w pierwszym etapie, na trzech polach),
* czasy współczesne,
* film,
* filozofia i religie,
* fizyka,
* geografia,
* historia,
* język polski,
* kulinaria,
* literatura,
* matematyka,
* motoryzacja,
* muzyka klasyczna,
* muzyka rozrywkowa,
* piłka nożna,
* polityka i gospodarka,
* popkultura,
* przysłowia i cytaty,
* rozmaitości,
* seriale,
* sport,
* sztuka,
* technologie,
* wędkarstwo.
}}

==== Pola specjalne ====
; Podpowiedź (tylko w pierwszym etapie)
Na kole rundy pierwszej znajdują się zielone pola z napisem „podpowiedź”. W przypadku wylosowania jednego z nich istnieje możliwość kupienia podpowiedzi, która może okazać się przydatna w dalszej rozgrywce. Podpowiedź jest licytowana podobnie jak pytanie (jednak bez puli), a jej użycie jest możliwe podczas narady drużyny nad odpowiedzią. Zawodnicy, którzy zdecydowali się na skorzystanie z podpowiedzi (przed upływem czasu na odpowiedź), otrzymują cztery warianty odpowiedzi, z których jeden jest prawidłowy (po ich przeczytaniu odliczanie czasu rozpoczyna się od ponownie sześćdziesięciu sekund). W pierwszej odsłonie „mistrzowie” mogli korzystać z podpowiedzi, których nie wykorzystali w poprzednich odcinkach. Zarówno w pierwszym, jak i w drugim etapie, jeśli dany zespół nie posiada wylicytowanej podpowiedzi, to może ją kupić od prowadzącego. Jej cena jest wtedy ustalana w drodze negocjacji z gospodarzem programu na podstawie bieżącej sytuacji w grze (stanu kont drużyn, wysokości puli itp.); prowadzący może jednak odmówić sprzedaży. Podczas negocjacji licznik czasu jest zatrzymywany<ref group="uwaga">Jeśli podpowiedź nie została kupiona, odliczanie jest kontynuowane od momentu, w którym licznik czasu został zatrzymany.</ref>. W pierwszej odsłonie podpowiedzi można było ponadto zbywać na „rynku wtórnym” – drużyny mogły je kupować od innych drużyn i sprzedawać innym drużynom. W drugiej odsłonie programu wylicytowane podpowiedzi, które nie zostały wykorzystane, przepadają.

Podpowiedź nie jest kategorią wiedzową, dlatego jej licytacja nie wyczerpuje limitu pytań.

; Czarna skrzynka / złota skrzynka (tylko w finale)
W tzw. czarnej skrzynce (w pierwszej odsłonie programu) lub złotej skrzynce (w drugiej odsłonie programu) znajdują się dodatkowe nagrody-niespodzianki, takie jak np.: 5000 złotych, 10 000 złotych, kluczyki do samochodów osobowych, [[skuter]]ów lub motocykli [[Harley-Davidson]] (od jednej do czterech sztuk), wycieczka zagraniczna, sztabka złota lub diamenty<ref name="IIs3-nagrane">{{Cytuj stronę|url=https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/nowe-nagrody-i-odcinki-specjalne-w-awanturze-o-kase-jesienia|tytuł=Nowe nagrody i odcinki specjalne w „Awanturze o kasę”|autor=Kamila Meller|data=27 czerwca 2025|data dostępu=2025-06-27|opublikowany=[[Wirtualnemedia.pl]] (online)|język=pl}}</ref> (dwie ostatnie wprowadzone w drugiej odsłonie), ale także „symboliczna złotówka” czy ogórek kiszony<ref name="wywiad-ibisz-21" /> – licytowanie jej jest więc obarczone ryzykiem. Skrzynkę licytuje się podobnie jak pytanie (jednak bez puli), lecz jej zawartość jest ujawniana dopiero po zakończeniu finału.

W pierwszej odsłonie w danym odcinku czarną skrzynkę można było wylicytować tylko raz (w przypadku, gdy pole ze skrzynką wylosowało się ponownie, prowadzący powtarzał losowanie kategorii); w drugiej odsłonie możliwe są dwie licytacje złotych skrzynek w jednym odcinku.

W pierwszej odsłonie czarna skrzynka, podobnie jak podpowiedź, mogła stanowić przedmiot negocjacji między drużynami – można było ją kupić od przeciwnej drużyny lub sprzedać przeciwnej drużynie; ponadto mogła również posłużyć jako karta przetargowa podczas licytacji pytania w sytuacji, gdy drużyna mająca mniej pieniędzy na koncie, a posiadająca czarną skrzynkę, została zablokowana przez drużynę przeciwną – w takim wypadku przelicytowana drużyna mogła przejąć pytanie i odpowiadać na nie na ogólnych zasadach w zamian za odstąpienie przeciwnikom czarnej skrzynki pod warunkiem, że ci wyrazili zgodę na tego rodzaju wymianę.

Czarna skrzynka / złota skrzynka nie jest kategorią wiedzową, dlatego jej licytacja nie wyczerpuje limitu pytań.

; Jeden na jednego / Jeden na jeden<ref group="uwaga">W pierwszej odsłonie programu oraz w pierwszej serii drugiej odsłony programu kategoria ta nosiła nazwę ''jeden na jednego''; później jej nazwa uległa zmianie na ''jeden na jeden''.</ref> (tylko w finale)
Obydwa zespoły wybierają swojego reprezentanta do pojedynku. Wybrani gracze podchodzą do stolika w centrum studia, a prowadzący pobiera z konta każdej drużyny po 500 zł (bez przeprowadzania licytacji). Tym samym pula pojedynku wynosi 1000 złotych plus ewentualna suma z poprzedniego pytania plus ewentualne pieniądze dołożone do puli przez prowadzącego dla uatrakcyjnienia rozgrywki (w drugiej odsłonie: co najwyżej 1000 złotych). Następnie wytypowani uczestnicy eliminują sześć z siedmiu widocznych na ekranie dziedzin (na przemian: mistrz – przeciwnik, każdy po trzy dziedziny), a pozostawiona dziedzina stanowi kategorię pytania (otwartego; nie można skorzystać z podpowiedzi). Prowadzący czyta pytanie, a uczestnik, który wciśnie przycisk jako pierwszy, odpowiada na nie (w pierwszej odsłonie programu limity czasu na naciśnięcie przycisku oraz na udzielenie odpowiedzi zmieniały się wielokrotnie na przestrzeni odcinków; w drugiej odsłonie limit czasu na zgłoszenie wynosi 30 sekund, a na odpowiedź – kolejne 30 sekund).

Możliwe są trzy rozstrzygnięcia pojedynku:
* Jeśli zawodnik odpowiadający na pytanie udziela poprawnej odpowiedzi, to wygrywa dla swojego zespołu pieniądze z puli i wraca do drużyny, a jego rywal musi usiąść na tzw. ''ławce rezerwowych''.
* Jeśli zawodnik odpowiadający na pytanie nie udziela poprawnej odpowiedzi, to zasiada przy ''ławce rezerwowych'', jego rywal wraca do drużyny, a pula przechodzi do następnego pytania<ref group="uwaga">W pierwszych odcinkach pula przechodziła na konto drużyny rywala.</ref>.
* Jeśli żaden gracz nie zgłosi się do odpowiedzi w wyznaczonym czasie, wówczas obaj zasiadają przy ''ławkach rezerwowych'', a pula przechodzi do następnego pytania.

Zawodnicy, którzy znaleźli się na ''ławce rezerwowych'', nie mogą w danym odcinku kontynuować gry, chyba że ich drużyna zdecyduje się na wykupienie uczestnika. Cenę ustalają między sobą drużyna wyeliminowanego gracza i prowadzący (czasem głos pozwalano zabrać także rywalom).

W pierwszej odsłonie na koniec odcinka zawodnicy z ''ławek rezerwowych'' wracali do swoich zespołów. W drugiej odsłonie uczestnicy pozostają na nich, dopóki nie zostaną wykupieni (kara jest przechodnia z odcinka na odcinek).

Jeden na jednego / jeden na jeden jest kategorią wiedzową, dlatego zużywa limit pytań.

=== Odsłona studencka ===
Jesienią 2004 roku wprowadzono zmodyfikowaną wersję teleturnieju, w której udział brali wyłącznie studenci (reprezentujący różne miasta Polski – skład każdej drużyny stanowili studenci z jednego miasta). Wszelkie inne reguły gry pozostały takie same, choć program realizowano w studiu z odmienną dekoracją (odc. 192–203), a na ekranie pojawiła się odświeżona grafika, która pozostała już do końca emisji teleturnieju (odc. 192–208). W 204. odcinku powrócono do standardowej formuły programu, jednak po pięciu kolejnych odcinkach teleturniej został zdjęty z anteny.

== Emisja programu ==
; Pierwsza odsłona
{{Dopracować|sekcja|źródła=2021-07}}
{| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%"
!Sezon telewizyjny
! Początek emisji
! Koniec emisji
! Pora emisji
! Odcinki
|-
| rowspan="2" | 2002/2003
| rowspan="2" | 4 listopada 2002
| rowspan="2" | 26 czerwca 2003
| poniedziałek, środa i piątek 19.15
(od listopada 2002 do kwietnia 2003)
| rowspan="2" | 1–91
|-
| wtorek i czwartek 19.15
(od maja 2003 do czerwca 2003)
|-
| rowspan="4" | 2003/2004
| rowspan="4" | 1 września 2003
| rowspan="4" | 27 czerwca 2004
| poniedziałek, środa i piątek 19.15
(od września 2003 do grudnia 2003)
| rowspan="4" | 92–191
|-
| wtorek 19.00 (23, 30 grudnia 2003)
|-
| {{nowrap|poniedziałek 20.10 i niedziela 17.00/17.30}}
(od stycznia 2004 do lutego 2004)
|-
| sobota i niedziela 17.30
(od marca 2004 do czerwca 2004)
|-
|jesień 2004
|3 września 2004
|29 października 2004
|piątek 19.10
|{{nowrap|192–200}}
|-
|zima 2005
|7 stycznia 2005
|25 lutego 2005
|piątek 19.25
|201–208
|}

; Druga odsłona
{| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%"
! Seria
! Odcinki
! Sezon telewizyjny
! Początek emisji
! Koniec emisji
! Pora emisji
! Źródło
|-
! 1.
| {{nowrap|209–226}} (18)
| jesień 2024
| 5 października 2024
| 1 grudnia 2024
| rowspan="3" | sobota i niedziela 17.30
| <ref name="ogl-sII1-press" />
|-
! 2.
| 227–248 (22)
| wiosna 2025
| 1 marca 2025
| 11 maja 2025
|<ref name=":0" />
|-
! 3.
| 249–271 (23)
| jesień 2025
| 31 sierpnia 2025
{{small|(wg zapowiedzi
z lipca)}}
| {{Tooltip|bd.|brak danych}}
| <ref name="polsat-jesien2025">{{Cytuj stronę |url = https://www.polsat.pl/news/2025-07-31/jesien-2025-serwis-prasowy/|tytuł = Jesień 2025: Polsat, Polsat Box Go, Czwórka i inne kanały...|autor = |opublikowany = polsat.pl (online)|data = 31 lipca 2025|język = pl|data dostępu = 2025-08-01}}</ref>
|}

== Oglądalność w telewizji linearnej ==
; Pierwsza odsłona
Teleturniej był jednym z najliczniej oglądanych programów telewizji Polsat. Oglądalność jego trzeciego odcinka, nadanego 8 listopada 2002 roku, wyniosła średnio 3,262 mln widzów<ref>{{Cytuj stronę|tytuł = Rekord Tele5 |data = 13 listopada 2002 |data dostępu = 2024-08-31 |opublikowany = Wirtualnemedia.pl (online) |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/rekord-tele5 |język = pl}}</ref>. Przez dwa kolejne miesiące widownia teleturnieju kształtowała się na poziomie ok. 2,75–2,95 mln osób<ref>{{Cytuj stronę |tytuł = TVP1 gromi | data = 19 listopada 2002 |data dostępu = 2024-08-31 |opublikowany = [[Wirtualnemedia.pl]] (online) |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/tvp1-gromi |język = pl}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |tytuł = Polsat do góry | data = 26 listopada 2002 |data dostępu = 2024-08-31 |opublikowany = [[Wirtualnemedia.pl]] (online) |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/polsat-do-gory |język = pl}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |tytuł = TVP odbiera widzów Polsatowi | data = 3 grudnia 2002 |data dostępu = 2024-08-31 |opublikowany = [[Wirtualnemedia.pl]] (online) |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/tvp-odbiera-widzow-polsatowi |język = pl}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |tytuł = Polsat zyskuje | data = 10 grudnia 2002 |data dostępu = 2024-08-31 |opublikowany = [[Wirtualnemedia.pl]] (online) |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/polsat-zyskuje |język = pl}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |tytuł = Dominacja TVP1 | data = 24 grudnia 2002 |data dostępu = 2024-08-31 |opublikowany = [[Wirtualnemedia.pl]] (online) |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/dominacja-tvp1 |język = pl}}</ref>, a w styczniu i lutym 2003 roku przekraczała 3 mln osób<ref>{{Cytuj stronę |tytuł = Rekord TVP1 | data = 7 stycznia 2003 |data dostępu = 2024-08-31 |opublikowany = [[Wirtualnemedia.pl]] (online) |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/rekord-tvp1 |język = pl}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |tytuł = W telewizji bez zmian | data = 14 stycznia 2003 |data dostępu = 2024-08-31 |opublikowany = [[Wirtualnemedia.pl]] (online) |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/w-telewizji-bez-zmian |język = pl}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |tytuł = Miliony Małysza | data = 21 stycznia 2003 |data dostępu = 2024-08-31 |opublikowany = [[Wirtualnemedia.pl]] (online) |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/miliony-malysza |język = pl}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |tytuł = Eurowizja i Telekamery | data = 28 stycznia 2003 |data dostępu = 2024-08-31 |opublikowany = [[Wirtualnemedia.pl]] (online) |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/eurowizja-i-telekamery |język = pl}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |tytuł = TVN 24 lepszy od Tele5 | data = 4 lutego 2003 |data dostępu = 2024-08-31 |opublikowany = [[Wirtualnemedia.pl]] (online) |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/tvn-24-lepszy-od-tele5 |język = pl}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |tytuł = Komisja śledcza oglądana | data = 11 lutego 2003 |data dostępu = 2024-08-31 |opublikowany = [[Wirtualnemedia.pl]] (online) |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/komisja-sledcza-ogladana |język = pl}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |tytuł = Rekord TVP3 | data = 18 lutego 2003 |data dostępu = 2024-08-31 |opublikowany = [[Wirtualnemedia.pl]] (online) |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/rekord-tvp3 |język = pl}}</ref>. Odczyt oglądalności odcinka nadanego 17 lutego 2003 roku wyniósł średnio 3,796 mln widzów<ref>{{Cytuj stronę |tytuł = Małysz kontra Wiśniewski | data = 25 lutego 2003 |data dostępu = 2024-08-31 |opublikowany = [[Wirtualnemedia.pl]] (online) |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/malysz-kontra-wisniewski |język = pl}}</ref>, 30 kwietnia – 2,635 mln<ref>{{Cytuj stronę |tytuł = Majowy weekend w telewizji | data = 6 maja 2003 |data dostępu = 2024-08-31 |opublikowany = [[Wirtualnemedia.pl]] (online) |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/majowy-weekend-w-telewizji |język = pl}}</ref>, 8 maja – 2,224 mln<ref>{{Cytuj stronę |tytuł = 'Skok do Europy' w tvn | data = 13 maja 2003 |data dostępu = 2024-08-31 |opublikowany = [[Wirtualnemedia.pl]] (online) |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/skok-do-europy-w-tvn |język = pl}}</ref>, 1 października – 2,984 mln<ref>{{Cytuj stronę |tytuł = Bardzo słaby wynik TV4 | data = 7 października 2003 |data dostępu = 2024-08-31 |opublikowany = [[Wirtualnemedia.pl]] (online) |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/bardzo-slaby-wynik-tv4 |język = pl}}</ref>, 13 października – 3,047 mln<ref>{{Cytuj stronę |tytuł = Telewizyjne hity minionego tygodnia | data = 21 października 2003 |data dostępu = 2024-08-31 |opublikowany = [[Wirtualnemedia.pl]] (online) |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/telewizyjne-hity-minionego-tygodnia |język = pl}}</ref>, 15 grudnia – 3,010 mln<ref>{{Cytuj stronę|tytuł = Polsat odrabia straty | data = grudzień 2003 |data dostępu = 2024-08-31 |opublikowany = [[Wirtualnemedia.pl]] (online) |url = https://www.wirtualnemedia.pl/print/polsat-odrabia-straty-3}}</ref>.

; Druga odsłona
{{small|'''Uwaga:''' Informacje dotyczące oglądalności opracowano na podstawie badań przeprowadzanych przez przedsiębiorstwo Nielsen. Odnoszą się one wyłącznie do pierwszych emisji telewizyjnych – nie uwzględniają oglądalności powtórek, wyświetleń w serwisach wideo na życzenie (np. [[Polsat Box Go]]) itp.}}

Odczyt oglądalności premiery reaktywowanej odsłony teleturnieju wyniósł średnio 830 tys. widzów, drugiego odcinka – 1,02 mln<ref>{{Cytuj stronę |url = https://press.pl/tresc/83950,pierwsze-odcinki-reaktywowanej-_awantury-o-kase_-ogladalo-w-polsacie-srednio-927-tys_-widzow|tytuł = Oglądalność pierwszych odcinków reaktywowanej "Awantury o kasę" w Polsacie|autor = Michał Niedbalski|opublikowany = [[Press (czasopismo)|Press.pl]] (online)|data = 8 października 2024|język = pl|data dostępu = 2024-10-08}}</ref>, a wszystkich osiemnastu odcinków pierwszej serii po reaktywacji – średnio 882 tys. widzów (co przełożyło się na 8,6% udziału w rynku w paśmie)<ref name="ogl-sII1-press">{{Cytuj stronę |url = https://press.pl/tresc/84897,reaktywowana-_awantura-o-kase_-przyciagala-do-polsatu-srednio-882-tys_-widzow|tytuł = Reaktywowana "Awantura o kasę" przyciągała do Polsatu średnio 882 tys. widzów|autor = Michał Niedbalski|opublikowany = [[Press (czasopismo)|Press.pl]]|data = 4 grudnia 2024|język = pl|data dostępu = 2024-12-04}}</ref>. Najwyższy odczyt oglądalności uzyskał ostatni odcinek serii – 1,18 mln widzów<ref name="ogl-sII1-wm">{{Cytuj stronę |url = https://www.wirtualnemedia.pl/m/artykul/awantura-o-kase-polsat-ogladalnosc-jesien-2024|tytuł = Nostalgia sposobem na hit. "Awantura o kasę" rozbiła bank w Polsacie|autor = Kamila Meller|opublikowany = [[Wirtualnemedia.pl]]|data = 5 grudnia 2024|język = pl|data dostępu = 2024-12-06}}</ref>. Średnia oglądalność drugiej serii po reaktywacji wyniosła 790 tys. widzów (średni SHR: 8,4%)<ref name=":0">{{Cytuj stronę|url=https://www.press.pl/tresc/87402,_awantura-o-kase_-polsatu-wiosna-z-mniejsza-widownia-niz-jesienia|tytuł="Awantura o kasę" Polsatu wiosną z mniejszą widownią niż jesienią|autor=Michał Niedbalski|data=15 maja 2025|data dostępu=2025-05-15|opublikowany=[[Press|Press.pl]] (online)|język=pl}}</ref>.

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [https://www.atmgrupa.pl/produkcje/awantura-o-kase/ Program na stronie ATM Grupy]
* [https://awanturaokase.polsat.pl Oficjalna strona programu na stronie Polsatu]
* {{Cytuj stronę | url = http://www.aok.hpu.pl/faq.php?cat_id=1 | tytuł = Zasady programu „Awantura o kasę” - strona nieoficjalna | archiwum = https://web.archive.org/web/20200726074927/http://www.aok.hpu.pl/faq.php?cat_id=1}}
* {{Cytuj stronę | url = http://www.aok.hpu.pl/faq.php?cat_id=2 | tytuł = Rekordy, ciekawostki oraz sytuacje nadzwyczajne w „Awanturze o kasę” - strona nieoficjalna | archiwum = https://web.archive.org/web/20200726064716/http://www.aok.hpu.pl/faq.php?cat_id=2}}

{{ATM Grupa}}

[[Kategoria:Produkcje grupy ATM]]
[[Kategoria:Teleturnieje]]
[[Kategoria:Programy Polsatu]]

title: Awantura o kasę

Nazwa formatu: Cash Battle

Rodzaj programu: teleturniej

Kraj produkcji: Polska

Język: polski

Prowadzący: Krzysztof Ibisz

Data premiery: 4 listopada 2002

Pora emisji: od 2024: · sobota–niedziela 17.30 · Dawniej: · patrz sekcja Emisja programu

Czas trwania odcinka: ok. 40–45 minut (odc. 2–191) · ok. 33 minut (odc. 192–208) · ok. 50 minut (od odc. 209)

Produkcja: ATM Grupa

Reżyseria: Okił Khamidow (odc. 1–208) · Konrad Smuga (od odc. 209)

Stacja telewizyjna: Polsat


text:
# Zeitschrift für Ostmitteleuropa-Forschung
Zeitschrift für Ostmitteleuropa-Forschung/Journal of East Central European Studies (ZfO/JECES – Czasopismo do Badań Europy Środkowo-Wschodniej) – kwartalnik naukowy poświęcony historii i kulturze Europy Środkowo-Wschodniej, wydawany w językach niemieckim i angielskim. Czasopismo redagowane jest przez historyków na zlecenie Instytutu Badań Historycznych nad Europą Środkowo-Wschodnią im. Herdera w Marburgu.
ZfO powstało w roku 1952 pod nazwą „Zeitschrift für Ostforschung” („Czasopismo do Badań Wschodnich”) i było wydawane przez Hermanna Aubina, Herberta Schlengera oraz Ericha Keysera na zlecenie Rady im. Johanna-Gottfrieda-Herdera. Do roku 1969 ukazywało się ono w wydawnictwie Elwert w Marburgu. W roku 1994 kwartalnik przeszedł z rąk Rady do spraw Badań Naukowych na rzecz Instytutu im. Herdera, natomiast rok później otrzymał swoją aktualną nazwę.
Artykuły ZfO traktują o krajach takich jak Polska, Czechy, Słowacja, Białoruś, Łotwa, Estonia, Węgry oraz rosyjski Obwód królewiecki. Oprócz artykułów i opracowań naukowych czasopismo obejmuje także recenzje oraz sprawozdania ze stanu badań. Ponadto do dwóch razy w roku ukazują się zeszyty tematyczne, w ramach bieżącego numeru czasopism, które każdorazowo zestawiane są gościnnie przez uznanych wydawców. W poprzednich dekadach publikowane były również wybiórcze bibliografie dotyczące historii poszczególnych krajów, jak i nekrologii i sprawozdania z konferencji.
Podczas gdy w pierwszych dziesięcioleciach redakcja czasopisma pozostawała w tradycji niemieckich studiów wschodnich, obecnie wydawcy ZfO stawiają sobie za cel historiograficzne odzwierciedlenie różnorodności tego regionu, rezygnując tym samym z koncentrowania się wyłącznie na niemieckim wkładzie w kształtowanie historii Europy Środkowo-Wschodniej.
Opinia na temat artykułów publikowanych w ZfO wydawana jest w ramach double blind Peer-Review. Recenzje publikowane są również dodatkowo na stronie internetowej Instytutu im. Herdera, jak i na portalach recensio.net, Clio-online oraz sehepunkte.

## Rada Redakcyjna
- Hans-Jürgen Bömelburg, Gießen
- Karsten Brüggemann, Tallinn
- John Connelly, Berkeley
- Peter Haslinger, Marburg – Gießen
- Heidi Hein-Kircher, Marburg
- Kerstin S. Jobst, Wien
- Jerzy Kochanowski, Warszawa
- Claudia Kraft, Siegen
- Christian Lübke, Leipzig
- Małgorzata Mazurek, New York
- Eduard Mühle, Münster
- Alvydas Nikžentaitis, Vilnius
- Ralph Tuchtenhagen, Berlin
- Anna Veronika Wendland, Marburg

wikiname: plwiki

in_language: pl

wikitext:
{{Czasopismo infobox
 |tytuł                 = Zeitschrift für Ostmitteleuropa-Forschung/ Journal of East Central European Studies
 |tytuł oryginalny      =
 |podtytuł              =
 |grafika               = ZfO-Umschlag.jpg
 |opis grafiki          =
 |alt grafiki           =
 |częstotliwość         = kwartalnik
 |państwo               = Niemcy
 |wariant flagi         =
 |adres                 = Gisonenweg 5-7, 35037 Marburg
 |wydawca               = [[Instytut Herdera w Marburgu|Herder-Institut]]
 |organ prasowy         =
 |tematyka              = nauka
 |język                 =
 |pierwszy numer        = 1952
 |ostatni numer         =
 |redaktor naczelny     = Hans-Jürgen Bömelburg, Karsten Brüggemann, John Connelly, Peter Haslinger, Heidi Hein-Kircher, Kerstin S. Jobst, Jerzy Kochanowski, Claudia Kraft, Christian Lübke, Małgorzata Mazurek, Eduard Mühle, Alvydas Nikžentaitis, Ralph Tuchtenhagen Anna Veronika Wendland, Thomas Wünsch
 |stali współpracownicy =
 |nakład                =
 |sprzedaż              =
 |format                =
 |liczba stron          =
 |ISSN                  = 0948-8294
 |eISSN                 =
 |OCLC                  =
 |DOI                   =
 |odznaczenia           =
 |commons               =
 |wikiźródła            =
 |wikicytaty            =
 |www                   = http://www.zfo-online.de/
}}
[[Plik:ZfO Coverdesign 1 2017.jpg|mały|Zeitschrift für Ostmitteleuropa-Forschung/Journal of East Central European Studies]]
'''Zeitschrift für Ostmitteleuropa-Forschung/Journal of East Central European Studies (ZfO/JECES – Czasopismo do Badań Europy Środkowo-Wschodniej)''' – kwartalnik naukowy poświęcony historii i kulturze Europy Środkowo-Wschodniej, wydawany w językach niemieckim i angielskim. Czasopismo redagowane jest przez historyków na zlecenie [[Instytut Herdera w Marburgu|Instytutu Badań Historycznych nad Europą Środkowo-Wschodnią im. Herdera]] w [[Marburg]]u<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.herder-institut.de/servicebereiche/verlag/zfo-zeitschrift-fuer-ostmitteleuropa-forschung.html | tytuł = Zeitschrift für Ostmitteleuropa-Forschung. Neue Folge der Zeitschrift für Ostforschung | opublikowany = herder-institut.de | archiwum = https://web.archive.org/web/20140108170451/https://www.herder-institut.de/servicebereiche/verlag/zfo-zeitschrift-fuer-ostmitteleuropa-forschung.html | zarchiwizowano = 2014-01-08}}.</ref>.

ZfO powstało w roku 1952 pod nazwą „Zeitschrift für Ostforschung” („Czasopismo do Badań Wschodnich”) i było wydawane przez [[Hermann Aubin|Hermanna Aubina]], [[Herbert Schlenger|Herberta Schlengera]] oraz [[Erich Keyser|Ericha Keysera]] na zlecenie Rady im. Johanna-Gottfrieda-Herdera<ref>Hermann Aubin, Erich Keyser, Herbert Schlenger: ''Zeitschrift für Ostforschung. Länder und Völker im östlichen Mitteleuropa. N.G. Elwert-Verlag''. Marburg/Lahn 1952: 1/1.</ref>. Do roku 1969 ukazywało się ono w wydawnictwie Elwert w Marburgu. W roku 1994 kwartalnik przeszedł z rąk Rady do spraw Badań Naukowych na rzecz Instytutu im. Herdera, natomiast rok później otrzymał swoją aktualną nazwę.

Artykuły ZfO traktują o krajach takich jak [[Polska]], [[Czechy]], [[Słowacja]], [[Białoruś]], [[Łotwa]], [[Estonia]], [[Węgry]] oraz rosyjski [[Obwód królewiecki]]. Oprócz artykułów i opracowań naukowych czasopismo obejmuje także recenzje oraz sprawozdania ze stanu badań. Ponadto do dwóch razy w roku ukazują się zeszyty tematyczne, w ramach bieżącego numeru czasopism, które każdorazowo zestawiane są gościnnie przez uznanych wydawców. W poprzednich dekadach publikowane były również wybiórcze bibliografie dotyczące historii poszczególnych krajów, jak i nekrologii i sprawozdania z konferencji.
Podczas gdy w pierwszych dziesięcioleciach redakcja czasopisma pozostawała w tradycji niemieckich [[Ostforschung|studiów wschodnich]]<ref>Oberländer, Erwin (Ed.): ''Geschichte Osteuropas. Zur Entwicklung einer historischen Disziplin in Deutschland, Österreich und der Schweiz 1945-1990'' (Quellen und Studien zur Geschichte des östlichen Europa, in Verbindung mit dem Vorstand des Verbandes der Osteuropahistoriker hrsg. von Helmut Altrichter, Vol. 35), Franz Steiner Verlag, Stuttgart 1992, s. 256.</ref>, obecnie wydawcy ZfO stawiają sobie za cel historiograficzne odzwierciedlenie różnorodności tego regionu, rezygnując tym samym z koncentrowania się wyłącznie na niemieckim wkładzie w kształtowanie historii [[Europa Środkowo-Wschodnia|Europy Środkowo-Wschodniej]].

Opinia na temat artykułów publikowanych w ZfO wydawana jest w ramach ''double blind'' [[Recenzja naukowa|Peer-Review]]. Recenzje publikowane są również dodatkowo na stronie internetowej Instytutu im. Herdera, jak i na portalach recensio.net, Clio-online oraz sehepunkte.

== Rada Redakcyjna ==
* [[Hans-Jürgen Bömelburg]], Gießen
* [[Karsten Brüggemann]], Tallinn
* John Connelly, Berkeley
* [[Peter Haslinger]], Marburg – Gießen
* [[Heidi Hein-Kircher]], Marburg
* [[Kerstin S. Jobst]], Wien
* [[Jerzy Kochanowski (historyk)|Jerzy Kochanowski]], Warszawa
* [[Claudia Kraft]], Siegen
* [[Christian Lübke]], Leipzig
* [[Małgorzata Mazurek]], New York
* [[Eduard Mühle]], Münster
* [[Alvydas Nikžentaitis]], Vilnius
* [[Ralph Tuchtenhagen]], Berlin
* Anna Veronika Wendland, Marburg

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.zfo-online.de/ ZfO w Instytucie im. Herdera]
* [http://www.recensio.net/front-page recensio.net]
* [http://www.clio-online.de/site/40208255/Default.aspx clio-online]
* [http://www.sehepunkte.de/ sehepunkte.de]

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Czasopisma historyczne]]
[[Kategoria:Czasopisma w języku niemieckim]]
[[Kategoria:Czasopisma wydawane od 1952]]
[[Kategoria:Niemieckie czasopisma naukowe]]

Częstotliwość: kwartalnik

Państwo: Niemcy

Adres: Gisonenweg 5-7, 35037 Marburg

Wydawca: Herder-Institut

Tematyka: nauka


text:
# Dobra (województwo pomorskie)
Dobra (kaszb. Dobrô, Dabrzewò lub Dobrzno, niem. Daber) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie słupskim, w gminie Dębnica Kaszubska, nad południowym brzegiem jeziora Dobrskiego. W skład sołectwa Dobra wchodzi również miejscowość Dobrzec.
Na 30 czerwca 2018 liczba mieszkańców wynosiła 116 osób
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa słupskiego.

## Nazwa
Nazwa miejscowości, wzmiankowana po raz pierwszy w 1485 w formie Daber, ma pochodzenie słowiańskie charakter topograficzny-metaforyczny. Jest przeniesiona z przymiotnika dobra w znaczeniu „dobre miejsce do założenia osady”. Proponowana przez Stanisława Kętrzyńskiego forma Dobrzewo powstała przez dodanie do tego samego rdzenia formantu -ewo. Niemiecka nazwa Daber jest adaptacją fonetyczną pierwotnej nazwy słowiańskiej.
Rada Języka Kaszubskiego proponuje kaszubską formę nazwy Dobrô.

## Cmentarz ewangelicki
W Dobrej, na południe od zabudowań wsi, znajduje się nieczynny cmentarz jej przedwojennych mieszkańców. Został założony na planie trapezu. Pierwotnie był zlokalizowany w otoczeniu pól, obecnie natomiast znajduje się tu las. Choć na materiałach kartograficznych cmentarz wydaje się niewielkim założeniem, to w rzeczywistości jest o około 80% większy. Poszerzenie nastąpiło w 1928 od strony południowej. Informacja o dacie powiększenia znajduje się na kamieniu umieszczonym w ogrodzeniu. Tym samym pochówki w części północnej są znacznie starsze od tych z części południowej. Oprócz tego, że zachowało się czytelne przejście związane z poszerzeniem granic cmentarza, próbę czasu przetrwał także rzędowy układ nagrobków. W jednej z części narożnych założenia jest zlokalizowany rząd kilku kamieni, wskazujących na pochówki wykonane już po zakończeniu II wojny światowej.

title: Dobra (województwo pomorskie)

wikitext:
{{Inne znaczenia|miejscowości w woj. pomorskim|[[Dobra|inne znaczenia]]}}{{Polska miejscowość infobox
 |nazwa                  = Dobra
 |rodzaj miejscowości    = wieś
 |zdjęcie                = Dobra (2).jpg
 |opis zdjęcia           = Zabudowa we wsi Dobra
 |alt zdjęcia            =
 |województwo            = pomorskie
 |powiat                 = [[Powiat słupski|słupski]]
 |gmina                  = [[Dębnica Kaszubska (gmina)|Dębnica Kaszubska]]
 |sołectwo               =
 |miejscowość podstawowa =
 |wysokość               =
 |liczba ludności        = 102<ref name="populacja2021">{{Cytuj |tytuł = Polska w Liczbach |data dostępu = 2023-11-24 |opublikowany = polskawliczbach.pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/wies_Dobra_debnica_kaszubska_pomorskie |język = pl}}</ref>
 |rok                    = 2021
 |strefa numeracyjna     = 59
 |kod pocztowy           = 76-248<ref>{{Poczta Polska|2022-10|s=229}}</ref>
 |tablice rejestracyjne  = GSL
 |SIMC                   = 0741877
 |kod mapy               = Dębnica Kaszubska (gmina)
 |współrzędne            = 54°22'54"N 17°22'06"E<ref name="prng">{{PRNG Miejscowości|24637|data=2023-11-05}}</ref>
 |commons                = Category:Dobra, Pomeranian Voivodeship
 |www                    =
}}
'''Dobra''' ([[język kaszubski|kaszb.]] ''Dobrô'', ''Dabrzewò'' lub ''Dobrzno''<ref>{{Cytuj |tytuł = Uchwała nr 6 2010 – Nazwy miast, wsi gminnych i sołeckich – Skarbnica Kaszubska |data dostępu = 2023-12-18 |url = http://skarbnicakaszubska.pl/uchwaa-nr-6-2010/ |język = pl-PL}}</ref><ref>{{Cytuj |tytuł = artykuly-Kaszëbsczé miestné miona - kaszubskie nazwy miejscowości : Nasze Kaszuby |data dostępu = 2023-12-18 |opublikowany = naszekaszuby.pl |url = http://naszekaszuby.pl/modules/artykuly/article.php?articleid=196&com_id=4575&com_rootid=3987&com_mode=thread&}}</ref>, {{niem.|Daber}}) – [[wieś]] [[sołectwo|sołecka]] w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo pomorskie|województwie pomorskim]], w [[powiat słupski|powiecie słupskim]], w [[Dębnica Kaszubska (gmina)|gminie Dębnica Kaszubska]], nad południowym brzegiem jeziora [[Jezioro Dobrskie|Dobrskiego]]. W skład sołectwa Dobra wchodzi również miejscowość [[Dobrzec (województwo pomorskie)|Dobrzec]].

[[Plik:Dobra (4).jpg|thumb|left|Przydrożny krzyż we wsi Dobra]]
Na 30 czerwca 2018 liczba mieszkańców wynosiła 116 osób{{r|wiesci18}}

[[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] miejscowość administracyjnie należała do [[województwo słupskie|województwa słupskiego]].

== Nazwa ==
Nazwa miejscowości, wzmiankowana po raz pierwszy w 1485 w formie ''Daber'', ma pochodzenie słowiańskie charakter topograficzny-metaforyczny. Jest przeniesiona z przymiotnika ''dobra'' w znaczeniu „dobre miejsce do założenia osady”<ref name="Iwicki">{{cytuj | autor = Witold Iwicki | tytuł = Toponimia byłego powiatu słupskiego | wydawca = Wydawnictwo Gdańskie | data = 1993 | miejsce = Gdańsk | s = 34 }}</ref>. Proponowana przez [[Stanisław Kętrzyński|Stanisława Kętrzyńskiego]] forma ''Dobrzewo'' powstała przez dodanie do tego samego rdzenia [[formant (morfologia)|formantu]] -''ewo''<ref name="Iwicki" />. Niemiecka nazwa ''Daber'' jest adaptacją fonetyczną pierwotnej nazwy słowiańskiej<ref name="Iwicki" />.

[[Rada Języka Kaszubskiego]] proponuje [[język kaszubski|kaszubską]] formę nazwy ''Dobrô''<ref>{{cytuj |autor = Felicja Baska-Borzyszkowska, Edwarda Breza, Elżbieta Bugajna, Tomasz Fopke, Katarzyna Główczewska, Aleksandra Kas, Wanda Lew-Kiedrowska, Dariusz Majkowski, Iwona Makurat, Janusz Mamelski, Danuta Pioch, Eugeniusz Pryczkowski, Bożena Ugowska, Dorota Wilczewska | tytuł=Polsko-kaszubski słownik nazw miejscowych | wydawca=[[Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie]] | miejsce=Gdańsk | data=2017 | isbn=978-83-62137-50-3 | s= 203 }}</ref>.

== Cmentarz ewangelicki ==
{{Galeria
| Nazwa=
| wielkość=250
| pozycja=left
| Plik:Cmentarz ewangelicki w Dobrej (12).jpg|Fragment żeliwnego krzyża na nieczynnym cmentarzu ewangelickim w Dobrej
| Plik:Cmentarz ewangelicki w Dobrej (22).jpg|Czarna tablica inskrypcyjna na nieczynnym cmentarzu ewangelickim w Dobrej upamiętniająca rolnika Karla Schlottke
| Plik:Cmentarz ewangelicki w Dobrej (1).jpg|Obrys nieczynnego cmentarza ewangelickiego w Dobrej wykonany z polnych kamieni
| Plik:Cmentarz ewangelicki w Dobrej (14).jpg|Granitowe ramy nagrobne na nieczynnym cmentarzu ewangelickim w Dobrej
}}
W Dobrej, na południe od zabudowań wsi, znajduje się nieczynny cmentarz jej przedwojennych mieszkańców. Został założony na planie trapezu. Pierwotnie był zlokalizowany w otoczeniu pól, obecnie natomiast znajduje się tu las. Choć na materiałach kartograficznych cmentarz wydaje się niewielkim założeniem, to w rzeczywistości jest o około 80% większy. Poszerzenie nastąpiło w 1928 od strony południowej. Informacja o dacie powiększenia znajduje się na kamieniu umieszczonym w ogrodzeniu. Tym samym pochówki w części północnej są znacznie starsze od tych z części południowej. Oprócz tego, że zachowało się czytelne przejście związane z poszerzeniem granic cmentarza, próbę czasu przetrwał także rzędowy układ nagrobków. W jednej z części narożnych założenia jest zlokalizowany rząd kilku kamieni, wskazujących na pochówki wykonane już po zakończeniu II wojny światowej{{r|Mazurkiewicz-Palacz}}.

== Przypisy ==
<references>
<ref name="wiesci18">{{Cytuj pismo | autor = Kinga Trubicka-Czapka (red.) | tytuł = Środki Funduszu Sołeckiego w poszczególnych sołectwach Gminy Dębnica Kaszubska w 2019 roku | czasopismo = Wieści Gminne | wydawca = Gmina Dębnica Kaszubska | wolumin = 18 | strony = 15 | issn = 2450-4300 | język = pl | data = 2018 | url = http://www.debnicakaszubska.eu/Druki/Gazetka/7303_18_GOK_DEBNICA_KASZUBSKA_grudzien_2018.pdf | archiwum = https://web.archive.org/web/20190422203327/http://www.debnicakaszubska.eu/Druki/Gazetka/7303_18_GOK_DEBNICA_KASZUBSKA_grudzien_2018.pdf | zarchiwizowano = 2019-04-22}}</ref>
<ref name="Mazurkiewicz-Palacz">{{Cytuj książkę | nazwisko = Mazurkiewicz-Palacz | imię = Krystyna | tytuł = Dawne cmentarze w powiecie słupskim | wydawca = Starostwo Powiatowe w Słupsku | miejsce = Słupsk | data = 2012 | strony = 48 | isbn = 978-83-60228-45-6 | data dostępu = 2021-08-08 | url = https://powiat.slupsk.pl/pliki/powiatslupski/archiwum/www.powiat.slupsk.pl/POWIAT_SLU/DAWNE_CMENTARZE_W_POWIECIE_SLUP.PDF}}</ref>
</references>

{{Gmina Dębnica Kaszubska}}

[[Kategoria:Dobra (województwo pomorskie)]]

title: Dobra

Państwo: Polska

Województwo: pomorskie

Powiat: słupski

Gmina: Dębnica Kaszubska

Tablice rejestracyjne: GSL


text:
# Parafia św. Feliksa z Kantalicjo w Warszawie
Parafia św. Świętego Feliksa z Kantalicjo – parafia rzymskokatolicka w Marysinie Wawerskim w Warszawie, należąca do dekanatu rembertowskiego diecezji warszawsko-praskiej. Obsługiwana przez księży diecezjalnych.

## Historia
Parafia została erygowana w 1958.

### Kościół parafialny
Decyzję o budowie kościoła według projektu Zygmunta Gawlika podjęto w 1927, a 29 sierpnia 1929 kard. Aleksander Kakowski dokonał wmurowania kamienia węgielnego. Świątynia została wzniesiona w latach 1928–1935 jako kościół klasztorny felicjanek. W 1935 dokonano poświęcenia kościoła. Wyodrębnienie działki wraz z kościołem z terenu zakonu i przekazanie na własność parafii nastąpiło na mocy aktu notarialnego 10 listopada 2006.
15 września 1939 Adolf Hitler z dominującej nad okolicą kościelnej wieży obserwował broniącą się Warszawę.
W listopadzie 1944 kościół ucierpiał podczas niemieckiego ostrzału artyleryjskiego. Ponieważ wieża kościelna była doskonałym punktem orientacyjnym dla nieprzyjaciela, 28 listopada 1944 r. polscy saperzy, na prośbę sióstr, wysadzili ją w powietrze. W 2007 rozpoczęto rekonstrukcję głównej wieży kościoła, którą ukończono 12 marca 2008.

wikitext:
{{Parafia infobox
 |nazwa                   = Parafia Świętego Feliksa z Kantalicjo
 |nazwa miejscowa         =
 |grafika                 = Kościół pw św Feliksa z Kantalicjo w Warszawie.jpg
 |opis grafiki            = Kościół parafialny
 |państwo                 = Polska
 |siedziba                = [[Warszawa]]
 |adres                   = ul. Kościuszkowców 85a<br />04-545 Warszawa
 |data powołania          = [[1958]]
 |data zamknięcia         =
 |wyznanie                = [[Kościół katolicki|katolickie]]
 |kościół                 = [[Kościół łaciński|rzymskokatolicki]]
 |1. jednostka typ        = Diecezja
 |1. jednostka nazwa      = [[diecezja warszawsko-praska|warszawsko-praska]]
 |2. jednostka typ        = Dekanat
 |2. jednostka nazwa      = [[dekanat rembertowski|rembertowski]]
 |3. jednostka typ        =
 |3. jednostka nazwa      =
 |obiekt sakralny funkcja =
 |obiekt sakralny         = [[kościół Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski w Warszawie|Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski w Warszawie]]
 |filie                   =
 |nadzór                  =
 |administrator           =
 |proboszcz               = ks. dr Bernard Czerwiński
 |wezwanie                = [[Feliks z Kantalicjo|św. Feliksa z Kantalicjo]]
 |dzień wspomnienia       = [[18 maja]]
 |kod mapy                = Warszawa
 |współrzędne             = 52°14′12.8″N 21°09′22.07″E
 |mapa parafii            =
 |opis mapy parafii       =
 |commons                 = Category:Felix of Cantalicia church in Warsaw
 |www                     = http://www.parafiaswfeliksa.pl/
}}
'''Parafia św. Świętego Feliksa z Kantalicjo''' – [[parafia]] [[Kościół łaciński|rzymskokatolicka]] w [[Marysin Wawerski|Marysinie Wawerskim]] w [[Warszawa|Warszawie]], należąca do [[dekanat rembertowski|dekanatu rembertowskiego]] [[Diecezja warszawsko-praska|diecezji warszawsko-praskiej]]. Obsługiwana przez [[Duchowieństwo diecezjalne|księży diecezjalnych]].

== Historia ==
Parafia została erygowana w 1958.

=== Kościół parafialny ===
Decyzję o budowie kościoła według projektu [[Zygmunt Gawlik|Zygmunta Gawlika]] podjęto w 1927, a 29 sierpnia 1929 kard. [[Aleksander Kakowski]] dokonał wmurowania [[Kamień węgielny|kamienia węgielnego]]. Świątynia została wzniesiona w latach 1928–1935 jako kościół klasztorny [[Felicjanki|felicjanek]]. W 1935 dokonano poświęcenia kościoła. Wyodrębnienie działki wraz z kościołem z terenu zakonu i przekazanie na własność parafii nastąpiło na mocy [[Akt notarialny|aktu notarialnego]] 10 listopada 2006.

15 września 1939 [[Adolf Hitler]] z dominującej nad okolicą kościelnej wieży obserwował broniącą się Warszawę<ref>{{Cytuj książkę |nazwisko = Porwit |imię = Marian |tytuł = Obrona Warszawy wrzesień 1939 r. Wspomnienia i fakty |wydawca = Wydawnictwo Czytelnik |miejsce = Warszawa |data = 1979 |strony = 128}}</ref>.

W listopadzie 1944 kościół ucierpiał podczas niemieckiego ostrzału artyleryjskiego. Ponieważ wieża kościelna była doskonałym punktem orientacyjnym dla nieprzyjaciela, 28 listopada 1944 r. polscy saperzy, na prośbę sióstr, wysadzili ją w powietrze. W 2007 rozpoczęto rekonstrukcję głównej wieży kościoła, którą ukończono 12 marca 2008<ref>{{Cytuj stronę |url = http://www.parafiaswfeliksa.pl/o-parafii/historia |tytuł = Historia parafii |opublikowany = Parafia św. Feliksa z Kantalicjo w Warszawie |data dostępu = 2014-01-18 |archiwum = https://web.archive.org/web/20140121005558/http://www.parafiaswfeliksa.pl/o-parafii/historia |zarchiwizowano = 2014-01-21 }}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.parafiaswfeliks.pl/ Strona internetowa]
* [http://www.felicjanki.waw.pl/index.php?idstrona=32 Historia kościoła na stronie felicjanek]
* [https://diecezja.waw.pl/parafia/warszawa-parafia-sw-feliksa-z-kantalicjo/ Informacje o parafii na stronie diecezji warszawsko-praskiej]
{{Parafie dekanatu rembertowskiego}}

[[Kategoria:Marysin Wawerski]]
[[Kategoria:Parafie pod wezwaniem św. Feliksa|Warszawa]]
[[Kategoria:Warszawskie parafie diecezji warszawsko-praskiej|Feliksa z Kantalicjo]]

title: Parafia Świętego Feliksa z Kantalicjo

Siedziba: Warszawa

Adres: ul. Kościuszkowców 85a · 04-545 Warszawa

Wyznanie: katolickie

Diecezja: warszawsko-praska

Dekanat: rembertowski

Proboszcz: ks. dr Bernard Czerwiński

Wezwanie: św. Feliksa z Kantalicjo

Wspomnienie liturgiczne: 18 maja


text:
# Josef Kaltenbrunner
Josef Kaltenbrunner (ur. 22 stycznia 1888, zm. 1951) – austriacki piłkarz występujący na pozycji bramkarza, olimpijczyk ze Sztokholmu 1912.

## Kariera
Przez cały okres kariery klubowej był związany z drużyną Rapidu Wiedeń. W latach 1907–1910 był zawodnikiem młodzieżowej drużyny klubu. Od 1910 do 1922 roku występował w pierwszej drużynie. Wystąpił 11 razy w reprezentacji Austrii. W 1912 był członkiem drużyny która wystąpiła na Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Sztokholmie.

title: Josef Kaltenbrunner

wikitext:
{{Piłkarz infobox
 |imię i nazwisko         = Josef Kaltenbrunner
 |imię i nazwisko org     =
 |grafika                 =
 |opis grafiki            =
 |pełne imię i nazwisko   =
 |data urodzenia          = 22 stycznia 1888
 |miejsce urodzenia       =
 |data śmierci            = 1951
 |miejsce śmierci         =
 |obywatelstwo            = austriackie
 |wzrost                  =
 |pozycja                 = bramkarz
 |klub                    = Rapid Wiedeń
 |numer w klubie          =
 |kariera juniorska       =
 |kariera seniorska       =
 |kariera reprezentacyjna =
 |kariera trenerska       =
 |faksymile               =
 |opis faksymile          =
 |medale                  =
 |odznaczenia             =
 |commons                 =
 |wikicytaty              =
 |www                     =
}}
'''Josef Kaltenbrunner''' (ur. [[22 stycznia]] [[1888]], zm. [[1951]]) – [[Austriacy|austriacki]] [[piłkarz]] występujący na pozycji bramkarza, [[Igrzyska olimpijskie|olimpijczyk]] ze [[Letnie Igrzyska Olimpijskie 1912|Sztokholmu 1912]].

== Kariera ==
Przez cały okres kariery klubowej był związany z drużyną [[Rapid Wiedeń|Rapidu Wiedeń]]<ref>{{Cytuj| url = https://www.olympedia.org/athletes/24055| tytuł = Josef Kaltenbrunner | opublikowany = olympedia.org | język = en | data dostępu = 2024-01-03}}</ref>. W latach 1907–1910 był zawodnikiem młodzieżowej drużyny klubu. Od 1910 do 1922 roku występował w pierwszej drużynie. Wystąpił 11 razy w [[Reprezentacja Austrii w piłce nożnej mężczyzn|reprezentacji Austrii]]. W 1912 był członkiem drużyny która wystąpiła na [[Letnie igrzyska olimpijskie|Letnich Igrzyskach Olimpijskich]] w [[Sztokholm|Sztokholmie]].

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{SORTUJ:Kaltenbrunner, Josef}}
[[Kategoria:Austriaccy olimpijczycy (Sztokholm 1912)]]
[[Kategoria:Piłkarze nożni na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1912]]
[[Kategoria:Piłkarze Rapidu Wiedeń]]
[[Kategoria:Austriaccy piłkarze]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1888]]
[[Kategoria:Zmarli w 1951]]

title: · Josef Kaltenbrunner

Data urodzenia: 22 stycznia 1888

Obywatelstwo: austriackie

Pozycja: bramkarz

Klub: Rapid Wiedeń


text:
# Honda MBX 80
Honda MBX 80 – sportowo-turystyczny motocykl Hondy o pojemności skokowej 79 cm³.
W stosunku do swojego poprzednika, modelu MB-8 dokonano całkowitej przebudowy motocykla. Zastosowano nową ramę wykonaną z rur i łączonych elementów tłoczonych z blachy stalowej. Tylne zawieszenie otrzymało wahacz z pojedynczym elementem resorująco-tłumiącym z układem dźwigniowym (Pro-Link). Zastosowano nowe koła aluminiowe o konstrukcji nitowanej. Przednie koło otrzymało hamulec tarczowy.
Największą różnicą było wprowadzenie nowego silnika chłodzonego cieczą z sześciobiegową skrzynią biegów. Z niewielkimi zmianami konstrukcyjnymi stosowano w wielu innych modelach motocykli Honda produkowanych aż do 2004 r. Moc silnika została ograniczona zgodnie z ówcześnie panującymi przepisami (prędkość maksymalna 80 km/h) do 9,6 KM przy 5750 obr./min. Mimo tego silnik znacznie zyskał na elastyczności dzięki dużemu momentowi obrotowemu 11,7 Nm dostępnemu przy 5500 obr./min.
Nadwozie zostało stylizowane na pozostałych modelach motocykli Honda, jak np. VF 750F, CX 650T. W okresie produkcji dokonywano zmian owiewek przedniej części pojazdu. W rezultacie można trzy warianty pojazdu, bez owiewek, z owiewką lampy i liczników, z pełną owiewką przedniej i bocznej części nadwozia (1983r. od numeru ramy HC 04-5012470).

## Szczegółowe dane techniczne
| Silnik spalinowy                   | 2-suwowy, jednocylindrowy, chłodzony cieczą, z wałkiem wyrównoważającym, pojemność skokowa 79 cm³                                              |                                                    |                                                    |                                                    |                                                    |
| Moc                                | 9,6 KM) przy 6750 obr./min                                                                                |                                                    |                                                    |                                                    |                                                    |
| Moment obrotowy                    | 11,7 Nm przy 5500 obr./min                                                                                |                                                    |                                                    |                                                    |                                                    |
| Średnica cylindra × skok tłoka     | 49,5 × 41,4 mm                                                                                |                                                    |                                                    |                                                    |                                                    |
| Stopień sprężania                  | 7,3:1                                                                                |                                                    |                                                    |                                                    |                                                    |
| Kąt wyprzedzenia zapłonu           | Z automatyczną zmianą kąta wyprzedzenia 19° ±3° przy 3000 obr./min (punkt "F") 3° ±3,5° przy 9000 obr./min                                     |                                                    |                                                    |                                                    |                                                    |
| Świeca zapłonowa                   | standardowo NGK BR8ES, ND W27ESR-U opcjonalnie NGK BR7ES, ND W22ESR-U NGK BR8ES, ND W24ESR-U odstęp elektrod 0,7 − 0,8 mm                      |                                                    |                                                    |                                                    |                                                    |
| Gaźnik                             | PF16, średnica przelotu 18 mm                                                                                |                                                    |                                                    |                                                    |                                                    |
| Smarowanie                         | Dozownik oleju                                                                                |                                                    |                                                    |                                                    |                                                    |
| Przełożenie wał korbowy - sprzęgło | 4,117                                                                                |                                                    |                                                    |                                                    |                                                    |
| Skrzynia biegów                    | 6 przełożeń 1. bieg 3,545 (11/39) 2. bieg 2,333 (15/35) 3. bieg 1,722 (18/31) 4. bieg 1,38 (21/29) 5. bieg 1,173 (23/27) 6. bieg 1,041 (24/25) |                                                    |                                                    |                                                    |                                                    |
| Przeniesienie napędu               | Łańcuch 420M - 116 RJ Zwis łańcucha 10 - 20 mm                                                                                |                                                    |                                                    |                                                    |                                                    |
| Przełożenie wyprowadzenia napędu   | 2,533 (15/38)                                                                                |                                                    |                                                    |                                                    |                                                    |
| Skok zawieszenia                   | przód: 115 mm tył: 85 mm                                                                                | przód: 115 mm tył: 85 mm                           | przód: 115 mm tył: 85 mm                           | przód: 115 mm tył: 85 mm                           | przód: 115 mm tył: 85 mm                           |
| Ogumienie                          | przód: 2,75-18-4PR tył: 8,00-18-6PR                                                                                |                                                    |                                                    |                                                    |                                                    |
| Ciśnienie w oponach                | przód: 2 bar tył: solo 2 bar, z pasażerem 2,25 bar                                                                                | przód: 2 bar tył: solo 2 bar, z pasażerem 2,25 bar | przód: 2 bar tył: solo 2 bar, z pasażerem 2,25 bar | przód: 2 bar tył: solo 2 bar, z pasażerem 2,25 bar | przód: 2 bar tył: solo 2 bar, z pasażerem 2,25 bar |
| Hamulce                            | przód: tarczowe tył: bębnowe                                                                                |                                                    |                                                    |                                                    |                                                    |
| Pojemność zbiornika paliwa         | 12 l (w tym rezerwa 1,2 l)                                                                                |                                                    |                                                    |                                                    |                                                    |
| Pojemność zbiornika oleju          | 1,2 l                                                                                |                                                    |                                                    |                                                    |                                                    |
| Pojemność układu chłodzenia        | 670 cm³                                                                                |                                                    |                                                    |                                                    |                                                    |
| Wysokość siodła                    | 780 mm                                                                                |                                                    |                                                    |                                                    |                                                    |
| Prześwit                           | 150 mm                                                                                |                                                    |                                                    |                                                    |                                                    |
| Masa                               | 94 kg (bez płynów) 103 kg (gotowy do jazdy)                                                                                |                                                    |                                                    |                                                    |                                                    |
| Dopuszczalna masa całkowita        | 273 kg                                                                                |                                                    |                                                    |                                                    |                                                    |

title: Honda MBX 80

wikitext:
{{Motocykl infobox
 |nazwa               = Honda MBX 80
 |zdjęcie             = Honda mbx nackt.jpg
 |opis zdjęcia        =
 |producent           = [[Honda]]
 |klasa               =
 |inne nazwy          =
 |data premiery       =
 |okres produkcji     =
 |miejsce produkcji   =
 |silnik              = singiel 2T chłodzony cieczą
 |rozrząd             =
 |pojemność           = 79 cm³
 |stopień sprężania   = 7.3:1
 |moc                 = 9.6 przy 6750
 |moment obrotowy     = 11.7 Nm przy 5500 obr./min
 |skrzynia biegów     = 6 biegowa sekwencyjna
 |opona przednia      = 2,75-18-4PR
 |opona tylna         = 8,00-18-6PR
 |długość             = 1980 mm
 |szerokość           = 685 mm
 |wysokość            = 1125 mm
 |wysokość siedzenia  = 780 mm
 |rozstaw osi         = 1265 mm
 |masa własna         = 103 kg
 |pojemność baku      = 12 l w tym 1,2 l rezerwy
 |prędkość maksymalna =
 |0-100 km/h          =
 |0-200 km/h          =
 |poprzednik          = [[Honda MB-8]]
 |następca            =
 |modele bliźniacze   = [[Honda MBX 50]]
 |modele pokrewne     =
 |modele podobne      =
 |commons             =
}}
'''Honda MBX 80''' – sportowo-turystyczny motocykl [[Honda|Hondy]] o pojemności skokowej 79 cm³.

W stosunku do swojego poprzednika, modelu [[Honda MB-8|MB-8]] dokonano całkowitej przebudowy motocykla. Zastosowano nową ramę wykonaną z rur i łączonych elementów tłoczonych z blachy stalowej. Tylne zawieszenie otrzymało wahacz z pojedynczym elementem resorująco-tłumiącym z układem dźwigniowym (Pro-Link). Zastosowano nowe koła aluminiowe o konstrukcji nitowanej. Przednie koło otrzymało hamulec tarczowy.

Największą różnicą było wprowadzenie nowego silnika chłodzonego cieczą z sześciobiegową skrzynią biegów. Z niewielkimi zmianami konstrukcyjnymi stosowano w wielu innych modelach motocykli Honda produkowanych aż do 2004 r. Moc silnika została ograniczona zgodnie z ówcześnie panującymi przepisami (prędkość maksymalna 80 km/h) do 9,6 KM przy 5750 obr./min. Mimo tego silnik znacznie zyskał na elastyczności dzięki dużemu momentowi obrotowemu 11,7 Nm dostępnemu przy 5500 obr./min.

Nadwozie zostało stylizowane na pozostałych modelach motocykli Honda, jak np. VF 750F, CX 650T. W okresie produkcji dokonywano zmian owiewek przedniej części pojazdu. W rezultacie można trzy warianty pojazdu, bez owiewek, z owiewką lampy i liczników, z pełną owiewką przedniej i bocznej części nadwozia (1983r. od numeru ramy HC 04-5012470).

[[Plik:Honda mbx verkleidung.jpg|300px|Honda mbx verkleidung]] [[Plik:Honda MBX80 rainbow.jpg|300px|Honda MBX80 rainbow]]
{{clear}}

== Szczegółowe dane techniczne ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
!Model
!MBX 80
|-
![[Silnik spalinowy]]
|2-suwowy, jednocylindrowy, chłodzony cieczą, z wałkiem wyrównoważającym, pojemność skokowa 79 cm³
|-
! [[Moc]]
| 9,6 [[Koń mechaniczny|KM]]) przy 6750 obr./min
|-
! [[Moment obrotowy]]
| 11,7 Nm przy 5500 obr./min
|-
!Średnica cylindra × skok tłoka
|49,5 × 41,4 mm
|-
![[Stopień sprężania]]
|7,3:1<ref>Wartość mierzona według stosunku pojemności cylindra w chwili zamknięcia okna wydechowego do pojemności w górnym martwym punkcie</ref>
|-
!Kąt wyprzedzenia zapłonu
|Z automatyczną zmianą kąta wyprzedzenia
19° ±3° przy 3000 obr./min (punkt "F")
3° ±3,5° przy 9000 obr./min
|-
![[Świeca zapłonowa]]
|standardowo NGK BR8ES, ND W27ESR-U
opcjonalnie NGK BR7ES, ND W22ESR-U
NGK BR8ES, ND W24ESR-U
odstęp elektrod 0,7 − 0,8 mm
|-
![[Gaźnik]]
|PF16, średnica przelotu 18 mm
|-
!Smarowanie
|Dozownik oleju
|-
!Przełożenie wał korbowy - sprzęgło
|4,117
|-
![[Skrzynia biegów]]
|6 przełożeń
1. bieg 3,545 (11/39)
2. bieg 2,333 (15/35)
3. bieg 1,722 (18/31)
4. bieg 1,38 (21/29)
5. bieg 1,173 (23/27)
6. bieg 1,041 (24/25)
|-
!Przeniesienie napędu
|Łańcuch 420M - 116 RJ
Zwis łańcucha 10 - 20 mm
|-
!Przełożenie wyprowadzenia napędu
|2,533 (15/38)
|-
!Skok zawieszenia
|colspan=5|przód: 115 mm
tył: 85 mm
|-
!Ogumienie
|przód: 2,75-18-4PR
tył: 8,00-18-6PR
|-
!Ciśnienie w oponach
|colspan=5|przód: 2 [[Bar (jednostka)|bar]]
tył: solo 2 [[Bar (jednostka)|bar]], z pasażerem 2,25 [[Bar (jednostka)|bar]]
|-
!Hamulce
|przód: tarczowe
tył: bębnowe
|-
!Pojemność zbiornika paliwa
|12 l (w tym rezerwa 1,2 l)
|-
!Pojemność zbiornika oleju
|1,2 l
|-
!Pojemność układu chłodzenia
|670 cm³
|-
!Wysokość siodła
|780 mm
|-
![[Prześwit]]
|150 mm
|-
!Masa
|94 kg (bez płynów)
103 kg (gotowy do jazdy)
|-
![[Dopuszczalna masa całkowita]]
|273 kg
|-
|}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* Honda Shop Manual (66GE300Z)
* [http://www.motorrad-streifeneder.de/downloads/024_mbx-80-swd-h----sw2d-h---87--.pdf Dane serwisowe] {{lang|de}}

[[Kategoria:Motocykle Honda|MBX 80]]
[[Kategoria:Motocykle z lat 80.]]

title: Honda MBX 80

Producent: Honda

Silnik: singiel 2T chłodzony cieczą

Pojemność: 79 cm³

Moment obrotowy: 11.7 Nm przy 5500 obr./min

Skrzynia biegów: 6 biegowa sekwencyjna

Pojemność baku: 12 l w tym 1,2 l rezerwy

Poprzednik: Honda MB-8

Modele bliźniacze: Honda MBX 50


text:
# Zsigmond Villányi
Zsigmond Villányi (ur. 1 stycznia 1950 w Hercegszántó, zm. 13 stycznia 1995 w Göd) – węgierski pięcioboista nowoczesny. Srebrny medalista olimpijski z Monachium.
Zawody w 1972 były jego jedynymi igrzyskami olimpijskimi. Indywidualnie zajął dwunaste miejsce, wspólnie z kolegami zajął drugie miejsce w drużynie – partnerowali mu András Balczó i Pál Bakó. Na mistrzostwach świata zdobył srebro indywidualnie w 1971 oraz w drużynie w 1971 i 1974.

title: Zsigmond Villányi

wikitext:
{{Sportowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Zsigmond Villányi
 |imię i nazwisko org       =
 |dyscyplina                = pięciobój nowoczesny
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |pełne imię i nazwisko     =
 |data urodzenia            = 1 stycznia 1950
 |miejsce urodzenia         = [[Hercegszántó]]
 |data śmierci              = 13 stycznia 1995
 |miejsce śmierci           = [[Göd]]
 |obywatelstwo              =
 |wzrost                    = 180 cm
 |pozycja                   =
 |klub                      =
 |numer w klubie            =
 |kariera juniorska         =
 |kariera seniorska         =
 |kariera reprezentacyjna   =
 |kariera trenerska         =
 |medale                    =
{{Medalista infobox/reprezentacja|HUN|wariant=państwowa-1957}}
{{Medalista infobox/nagłówek|IO}}
{{Medalista infobox/IO|L|Monachium|1972|pięciobój nowoczesny|srebro|(drużynowo)}}
{{Medalista infobox/nagłówek|MŚ|PI}}
{{Medalista infobox/MŚ|PI|San Antonio|1971|srebro|indywidualnie}}
{{Medalista infobox/MŚ|PI|San Antonio|1971|srebro|drużynowo}}
{{Medalista infobox/MŚ|PI|Moskwa|1974|srebro|drużynowo}}
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Zsigmond Villányi''' (ur. [[1 stycznia]] [[1950]] w [[Hercegszántó]], zm. [[13 stycznia]] [[1995]] w [[Göd]]<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/vi/zsigmond-villanyi-1.html | tytuł = Zsigmond Villányi Bio, Stats and Results | opublikowany = Sports-reference.com | język = en | data dostępu = 2019-05-23 | archiwum = https://web.archive.org/web/20171230114434/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/vi/zsigmond-villanyi-1.html | zarchiwizowano = 30 grudnia 2017}}</ref>) – [[Węgry|węgierski]] [[Pięciobój nowoczesny|pięcioboista nowoczesny]]. Srebrny medalista olimpijski z [[Letnie Igrzyska Olimpijskie 1972|Monachium]]<ref>{{Cytuj | url = https://www.olympic.org/zsigmond-villanyi| tytuł = Zsigmond VILLANYI | opublikowany = olympic.org | język = en | data dostępu = 2019-05-23}}</ref>.

Zawody w 1972 były jego jedynymi igrzyskami olimpijskimi. Indywidualnie zajął dwunaste miejsce, wspólnie z kolegami zajął drugie miejsce w drużynie – partnerowali mu [[András Balczó]] i [[Pál Bakó]]. Na mistrzostwach świata zdobył srebro indywidualnie w 1971<ref>{{Cytuj | url = http://www.sport-komplett.de/sport-komplett/sportarten/m/moderner_fuenfkampf/hst/10.html| tytuł = Moderner Fünfkampf - Weltmeisterschaften (Herren - Einzel) | opublikowany = sport-komplett.de | język = de | data dostępu = 2019-05-18}}</ref> oraz w drużynie w 1971 i 1974<ref>{{Cytuj | url = http://www.sport-komplett.de/sport-komplett/sportarten/m/moderner_fuenfkampf/hst/11.html| tytuł = Moderner Fünfkampf - Weltmeisterschaften (Herren - Mannschaft) | opublikowany = sport-komplett.de | język = de | data dostępu = 2019-05-18}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{SORTUJ:Villányi, Zsigmond}}
[[Kategoria:Węgierscy medaliści olimpijscy]]
[[Kategoria:Węgierscy pięcioboiści nowocześni]]
[[Kategoria:Medaliści Letnich Igrzysk Olimpijskich 1972]]
[[Kategoria:Pięcioboiści nowocześni na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1972]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1950]]
[[Kategoria:Zmarli w 1995]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Hercegszántó]]

title: · Zsigmond Villányi

Data i miejsce urodzenia: 1 stycznia 1950 · Hercegszántó

Data i miejsce śmierci: 13 stycznia 1995 · Göd

title: Dorobek medalowy

srebro: Monachium 1972 · pięciobój nowoczesny · (drużynowo)