text:
# Murray Perahia
Murray Perahia (ur. 19 kwietnia 1947 w Nowym Jorku) – amerykański pianista, pedagog i dyrygent.
Edukację pianistyczną rozpoczął w wieku czterech lat. Studiował w Mannes College fortepian, dyrygenturę i kompozycję pod kierunkiem Mieczysława Horszowskiego, kształcił się także w Marlboro u Rudolfa Serkina i Pablo Casalsa. Wkrótce potem Serkin przyjął Perahię jako swojego asystenta w Instytucie Curtisa w Filadelfii.
W 1972 został pierwszym pianistą z Ameryki Północnej, który zwyciężył na Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym w Leeds. W 1980 rozpoczął współpracę z Vladimirem Horowitzem. W latach dziewięćdziesiątych długo zmagał się z kontuzją ręki.
Mieszka w Londynie, prowadzi kursy mistrzowskie. Jego płyty trzykrotnie otrzymały Nagrodę Grammy: w 1989 (Béla Bartók, muzyka kameralna), 1999 (Johann Sebastian Bach – Suity angielskie) i 2003 (Fryderyk Chopin – Etiudy op. 10 i 25). Jako dyrygent związany jest z orkiestrą Academy of St. Martin in the Fields, z którą regularnie koncertuje, m.in. wykonywali razem wszystkie pięć koncertów forepianowych Beethovena.
W 2004 został mianowany Kawalerem Komandorem Orderu Imperium Brytyjskiego – nie przysługuje mu jednak tytuł sir, ponieważ nie jest obywatelem Wielkiej Brytanii. Jest także honorowym członkiem Królewskiej Akademii Muzycznej i Jesus College Uniwersytetu w Cambridge.

title: Murray Perahia

wikitext:
{{Artysta muzyczny infobox
 |nazwa                 = Murray Perahia
 |nazwa oryginalna      =
 |zdjęcie               = Murray Perahia.jpg
 |opis zdjęcia          = Murray Perahia w 2012
 |alt zdjęcia           =
 |imię i nazwisko       =
 |pseudonim             =
 |data urodzenia        = [[19 kwietnia]] [[1947]]
 |miejsce urodzenia     = [[Nowy Jork]]
 |data śmierci          =
 |miejsce śmierci       =
 |instrument            = [[fortepian]]
 |typ głosu             =
 |gatunek               =
 |zawód                 = [[fortepian|pianista]], [[pedagog]], [[dyrygent]]
 |aktywność             =
 |wydawnictwo           =
 |powiązania            =
 |współpracownicy       =
 |wyróżniony instrument =
 |zespół                =
 |odznaczenia           = {{order|OBE|C22}}
 |faksymile             =
 |opis faksymile        =
 |commons               =
 |www                   =
}}
'''Murray Perahia''' (ur. [[19 kwietnia]] [[1947]] w [[Nowy Jork|Nowym Jorku]]<ref>{{AllMusic|id=mn0000574679|tytuł=Murray Perahia}}</ref>) – amerykański [[Pianista (muzyk)|pianista]], [[pedagog]] i [[dyrygent]].

Edukację pianistyczną rozpoczął w wieku czterech lat. Studiował w Mannes College [[fortepian]], dyrygenturę i kompozycję pod kierunkiem [[Mieczysław Horszowski|Mieczysława Horszowskiego]], kształcił się także w Marlboro u [[Rudolf Serkin|Rudolfa Serkina]] i [[Pau Casals|Pablo Casalsa]]. Wkrótce potem Serkin przyjął Perahię jako swojego asystenta w [[Curtis Institute of Music|Instytucie Curtisa]] w [[Filadelfia|Filadelfii]].

W 1972 został pierwszym pianistą z [[Ameryka Północna|Ameryki Północnej]], który zwyciężył na [[Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny w Leeds|Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym w Leeds]]. W 1980 rozpoczął współpracę z [[Vladimir Horowitz|Vladimirem Horowitzem]]. W latach dziewięćdziesiątych długo zmagał się z kontuzją ręki.

Mieszka w [[Londyn]]ie, prowadzi kursy mistrzowskie. Jego płyty trzykrotnie otrzymały [[Nagroda Grammy|Nagrodę Grammy]]: w 1989 ([[Béla Bartók]], muzyka kameralna), 1999 ([[Johann Sebastian Bach]] – [[Suity angielskie (BWV 806-811)|Suity angielskie]]) i 2003 ([[Fryderyk Chopin]] – [[Etiudy op. 10 (Chopin)|Etiudy op. 10]] i [[Etiudy op. 25 (Chopin)|25]]). Jako dyrygent związany jest z orkiestrą [[Academy of St. Martin in the Fields]], z którą regularnie koncertuje, m.in. wykonywali razem wszystkie pięć koncertów forepianowych [[Ludwig van Beethoven|Beethovena]]<ref>{{Cytuj |autor = matt |tytuł = Murray Perahia |data = 2015-04-29 |data dostępu = 2023-07-14 |opublikowany = Academy of St Martin in the Fields |url = https://www.asmf.org/murray-perahia/ |język = en-GB |dostęp = o}}</ref>.

W 2004 został mianowany Kawalerem Komandorem [[Order Imperium Brytyjskiego|Orderu Imperium Brytyjskiego]] – nie przysługuje mu jednak tytuł ''[[sir]]'', ponieważ nie jest obywatelem [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]]. Jest także honorowym członkiem [[Królewska Akademia Muzyczna (Wielka Brytania)|Królewskiej Akademii Muzycznej]] i [[Jesus College]] [[University of Cambridge|Uniwersytetu w Cambridge]].

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.murrayperahia.com/ Oficjalna strona] {{lang|en}}
* {{Cytuj stronę | url = https://imgartists.com/?page=artist&id=195 | tytuł = Biografia | opublikowany = imgartists.com | archiwum = https://web.archive.org/web/20190807152521/https://imgartists.com/?page=artist&id=195 | zarchiwizowano = 2019-08-07}}  {{lang|en}}
* Murray Perahia w [http://www.murrayperahia.com/ Sony Classical]

{{Nagroda Wolfa Sztuka}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Perahia, Murray}}
[[Kategoria:Amerykańscy pianiści]]
[[Kategoria:Amerykańscy dyrygenci]]
[[Kategoria:Amerykańscy pedagodzy muzyczni]]
[[Kategoria:Laureaci Nagrody Grammy]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Imperium Brytyjskiego]]
[[Kategoria:Honorowi Członkowie Królewskiej Akademii Muzycznej w Londynie]]
[[Kategoria:Laureaci Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego w Leeds]]
[[Kategoria:Laureaci Nagrody Wolfa w dziedzinie sztuki]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Nowym Jorku]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1947]]

title: Murray Perahia

Data i miejsce urodzenia: 19 kwietnia 1947 · Nowy Jork

Instrumenty: fortepian

Zawód: pianista, pedagog, dyrygent


text:
# Jan Smeterlin
Jan Smeterlin (ur. 7 lutego 1892 w Bielsku, zm. 18 stycznia 1967 w Londynie) – polski pianista, przyjaciel Karola Szymanowskiego.
Jan Smeterlin urodził się jako Hans Schmetterling, jego ojcem był dr Juliusz Schmetterling – żydowski adwokat i członek zarządu Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Bielsku z ramienia stronnictwa niemieckich asymilatorów, matką była Amalia z domu także Schmetterling (rodzice byli kuzynostwem w pierwszym stopniu pokrewieństwa). Rodzina Schmetterlingów przybyła do Bielska z galicyjskiego Grzymałowa koło Husiatynia. Pod nazwiskiem Hans Schmetterling koncertował do 1923 roku, kiedy to pojawił się w prasie jako Jan Smeterling. Od 1924 roku prasowe anonse dotyczące jego koncertów podpisane były już jako Jan Smeterlin.
Jan Smeterlin wystąpił po raz pierwszy publicznie w wieku siedmiu lat. Mimo uzdolnień muzycznych pod wpływem rodziny rozpoczął studia prawnicze. Dzięki uzyskanemu stypendium studiował pianistykę w Wiedniu u Leopolda Godowskiego. Jan Smeterlin debiutował jako pianista w roku 1920.
Był zaprzyjaźniony z Karolem Szymanowskim, który zadedykował mu swoje mazurki. Obok utworów Chopina, dzieła fortepianowe Szymanowskiego stanowiły ważną pozycję w jego repertuarze koncertowym.
W roku 1969 ukazał się w Londynie tom korespondencji między Smeterlinem i Szymanowskim w tłumaczeniu Bogusława Macieja Maciejewskiego i Feliksa Aprahamiana.
Nagrał wiele płyt dla wytwórni Philipsa, Polydor, RCA Victor i in.
Jan Smeterlin zajmował się też sztuką kucharską i pozostawił tom przepisów, który ukazał się pośmiertnie. W ostatnich latach życia Smeterlin mieszkał w Nowym Jorku, zmarł wkrótce po powrocie do Londynu.

wikiname: plwiki

title: Jan Smeterlin

in_language: pl

wikitext:
{{Artysta muzyczny infobox
 |nazwa                 = Jan Smeterlin
 |nazwa oryginalna      = Hans Schmetterling
 |zdjęcie               =
 |opis zdjęcia          = Jan Smeterlin w 1936
 |alt zdjęcia           =
 |imię i nazwisko       =
 |pseudonim             =
 |data urodzenia        = [[7 lutego]] [[1892]]
 |miejsce urodzenia     = [[Bielsko]]
 |data śmierci          = [[18 stycznia]] [[1967]]
 |miejsce śmierci       = [[Londyn]]
 |instrument            = [[fortepian]]
 |typ głosu             =
 |gatunek               = [[muzyka poważna]]
 |zawód                 = [[pianista]]
 |aktywność             =
 |wydawnictwo           =
 |powiązania            =
 |współpracownicy       =
 |wyróżniony instrument =
 |zespół                =
 |odznaczenia           =
 |faksymile             =
 |opis faksymile        =
 |commons               =
 |www                   =
}}
'''Jan Smeterlin''' (ur. [[7 lutego]] [[1892]] w [[Bielsko|Bielsku]], zm. [[18 stycznia]] [[1967]] w [[Londyn]]ie) – polski pianista, przyjaciel [[Karol Szymanowski|Karola Szymanowskiego]].

Jan Smeterlin urodził się jako Hans Schmetterling, jego ojcem był dr Juliusz Schmetterling – żydowski adwokat i członek zarządu [[Gmina Wyznaniowa Żydowska w Bielsku-Białej|Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Bielsku]] z ramienia stronnictwa niemieckich asymilatorów, matką była Amalia z domu także Schmetterling (rodzice byli kuzynostwem w pierwszym stopniu pokrewieństwa). Rodzina Schmetterlingów przybyła do Bielska z galicyjskiego [[Grzymałów (Ukraina)|Grzymałowa]] koło Husiatynia. Pod nazwiskiem Hans Schmetterling koncertował do 1923 roku, kiedy to pojawił się w prasie jako Jan Smeterling. Od 1924 roku prasowe anonse dotyczące jego koncertów podpisane były już jako Jan Smeterlin<ref>{{Cytuj stronę|url=https://proszykhistoria.blogspot.com/2019/05/hans-schmetterling-vel-jan-smeterlin.html|tytuł=Hans Schmetterling vel Jan Smeterlin - pianista|autor=Jacek Proszyk|opublikowany=proszyk.blogspot.com|data dostępu=2018-03-13|język=|autor link=Jacek Proszyk}}</ref>.

Jan Smeterlin wystąpił po raz pierwszy publicznie w wieku siedmiu lat. Mimo uzdolnień muzycznych pod wpływem rodziny rozpoczął studia prawnicze. Dzięki uzyskanemu stypendium studiował pianistykę w [[Wiedeń|Wiedniu]] u [[Leopold Godowski|Leopolda Godowskiego]]. Jan Smeterlin debiutował jako pianista w roku 1920.

Był zaprzyjaźniony z [[Karol Szymanowski|Karolem Szymanowskim]], który zadedykował mu swoje mazurki. Obok utworów Chopina, dzieła fortepianowe Szymanowskiego stanowiły ważną pozycję w jego repertuarze koncertowym.

W roku 1969 ukazał się w Londynie tom korespondencji między Smeterlinem i Szymanowskim w tłumaczeniu Bogusława Macieja Maciejewskiego i Feliksa Aprahamiana.

Nagrał wiele płyt dla wytwórni Philipsa, Polydor, RCA Victor i in.

Jan Smeterlin zajmował się też sztuką kucharską i pozostawił tom przepisów, który ukazał się pośmiertnie. W ostatnich latach życia Smeterlin mieszkał w [[Nowy Jork|Nowym Jorku]], zmarł wkrótce po powrocie do Londynu.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* ''Baker's Biographical Dictionary of Musicians'', Seventh Edition, Revised by Nicolas Slonimsky, Schirmer Books, New York, 1984, str. 2151
* [http://www.youtube.com/watch?v=vO-js-Wp7i8 Jan Smeterlin gra Chopina]
{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Smeterlin, Jan}}
[[Kategoria:Polscy pianiści]]
[[Kategoria:Brytyjscy pianiści]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1892]]
[[Kategoria:Zmarli w 1967]]
[[Kategoria:Ludzie związani z Bielskiem-Białą]]

title: Jan SmeterlinHans Schmetterling

Data i miejsce urodzenia: 7 lutego 1892 · Bielsko

Data i miejsce śmierci: 18 stycznia 1967 · Londyn

Gatunki: muzyka poważna

Zawód: pianista


text:
# Pedro Zayas
Pedro Zayas – kubański zapaśnik w stylu wolnym. Triumfator Igrzysk Ameryki Środkowej i Karaibów w 1986 roku.

title: Pedro Zayas

wikitext:
{{Sportowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Pedro Zayas
 |imię i nazwisko org       =
 |dyscyplina                = zapasy
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |pełne imię i nazwisko     =
 |data urodzenia            =
 |miejsce urodzenia         =
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |obywatelstwo              =
 |wzrost                    =
 |pozycja                   =
 |klub                      =
 |numer w klubie            =
 |kariera juniorska         =
 |kariera seniorska         =
 |kariera reprezentacyjna   =
 |kariera trenerska         =
 |medale                    =
{{Medalista infobox/reprezentacja|Kuba}}
{{Medalista infobox/nagłówek|[[Igrzyska Ameryki Środkowej i Karaibów]]}}
{{Medalista infobox/wiersz|1|[[Zapasy na Igrzyskach Ameryki Środkowej i Karaibów 1986|Santiago 1986]]|48 kg st.wolny}}
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Pedro Zayas''' – [[kuba]]ński [[zapasy|zapaśnik]] w stylu wolnym. Triumfator [[Igrzyska Ameryki Środkowej i Karaibów|Igrzysk Ameryki Środkowej i Karaibów]] w 1986 roku.

== Linki zewnętrzne ==
* [https://whatsmat.uww.org/daten.php?spid=8AD425C81F794135BC8D78C3B196B9B4 Dane na Foeldeak.com]

{{SORTUJ:Zayas, Pedro}}
[[Kategoria:Kubańscy zapaśnicy]]

title: · Pedro Zayas

złoto: Santiago 1986 · 48 kg st.wolny


text:
# Ch’ilbo-san
Ch’ilbo-san (kor. 칠보산) – pasmo górskie w północno-wschodniej części Korei Północnej w prowincji Hamgyŏng Północny.
W 2000 roku Ch’ilbo-san zostało wpisane na północnokoreańską listę informacyjną UNESCO – listę obiektów, które Korea Północna zamierza rozpatrzyć do zgłoszenia do wpisu na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

## Nazwa
Ch’ilbo oznacza „siedem ukrytych skarbów”. Według legendy w górach ukryte jest siedem skarbów. Pasmo określane jest również mianem „Gór Diamentowych Hamgyŏngu Północnego”.

## Opis
Pasmo powstało ok. 1 miliona lat temu wskutek aktywności wulkanu Pektu-san. Skały magmowe zostały poddane silnej erozji wiatrowej i spłukiwaniu, tworząc formacje skalne o fantastycznych kształtach. Nazwy wielu formacji – np. „królik”, „żółw” czy „generał” – oddają ich kształty.
Pasmo zajmuje powierzchnię 250 km² i dzieli się na trzy obszary: Ch’ilbo Wewnętrzne, Zewnętrzne i Morskie. Najwyższym szczytem jest Sangmae (1103 m n.p.m.). W górach występuje 750 gatunków roślin, 40 gatunków ptaków i 10 gatunków gadów. W obszarze tym ochroną objęto 11 pomników przyrody.
W Ch’ilbo znajduje się klasztor buddyjski Kaesim sa założony w 826 roku.
W 2000 roku Ch’ilbo-san zostało wpisane na północnokoreańską listę informacyjną UNESCO – listę obiektów, które Korea Północna zamierza rozpatrzyć do zgłoszenia do wpisu na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

title: Ch’ilbo-san

wikitext:
{{Pasmo górskie infobox
 |nazwa                = Ch’ilbo-san
 |inne nazwy           =
 |grafika              = Chilbo Mountains (14561374852).jpg
 |opis grafiki         =
 |kontynent            = [[Azja]]
 |państwo              = PRK
 |najwyższy szczyt     = Sangmae<br>(1103 m n.p.m.)
 |długość              =
 |powierzchnia         = 250 km²
 |jednostka dominująca =
 |sąsiednie pasma      =
 |mapa                 = Chilbo-san North Korea.jpg
 |opis mapy            = Położenie pasma górskiego zaznaczone czerwonym okręgiem
 |współrzędne          = 41°02′36″N 129°36′50″E
 |commons              = Category:Chilbosan
}}
'''Ch’ilbo-san'''{{r|ksng}} ([[język koreański|kor.]] 칠보산) – [[pasmo górskie]] w północno-wschodniej części [[Korea Północna|Korei Północnej]] w prowincji [[Hamgyŏng Północny]].

W 2000 roku Ch’ilbo-san zostało wpisane na północnokoreańską [[Lista informacyjna|listę informacyjną]] [[UNESCO]] – listę obiektów, które Korea Północna zamierza rozpatrzyć do zgłoszenia do wpisu na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa]] [[UNESCO]].

== Nazwa ==
''Ch’ilbo'' oznacza „siedem ukrytych skarbów”<ref name=":1" />. Według [[legenda|legendy]] w górach ukryte jest siedem skarbów<ref name=":2" />. Pasmo określane jest również mianem „Gór Diamentowych Hamgyŏngu Północnego”{{refn|grupa=uwaga|[[Góry Diamentowe]] – góry w prowincji [[Kangwŏn]], słynące z licznych wodospadów i stawów, gdzie znajduje się wiele świątyń buddyjskich{{r|unesco1278}}.}}<ref name=":2" />.

== Opis ==
Pasmo powstało ok. 1 miliona lat temu wskutek aktywności wulkanu [[Pektu-san]]<ref name=":1" />. [[Skały magmowe]] zostały poddane silnej [[Procesy eoliczne|erozji wiatrowej]] i [[Spłukiwanie|spłukiwaniu]], tworząc [[formacja skalna|formacje skalne]] o fantastycznych kształtach<ref name=":1" />. Nazwy wielu formacji – np. „królik”, „żółw” czy „generał” – oddają ich kształty<ref name=":2" />.

Pasmo zajmuje powierzchnię 250 km² i dzieli się na trzy obszary: Ch’ilbo Wewnętrzne, Zewnętrzne i Morskie<ref name=":1" />. Najwyższym szczytem jest Sangmae (1103 m n.p.m.)<ref name=":1" />. W górach występuje 750 [[Gatunek (biologia)|gatunków]] roślin, 40 gatunków ptaków i 10 gatunków gadów{{r|unescotl1427}}. W obszarze tym ochroną objęto 11 pomników przyrody{{r|unescotl1427}}.

W Ch’ilbo znajduje się klasztor buddyjski [[Kaesim sa]] założony w 826 roku<ref name=":2" />.

W 2000 roku Ch’ilbo-san zostało wpisane na północnokoreańską [[Lista informacyjna|listę informacyjną]] [[UNESCO]] – listę obiektów, które Korea Północna zamierza rozpatrzyć do zgłoszenia do wpisu na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa]] [[UNESCO]]{{r|unescotl1427}}.

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name=ksng>{{cytuj pismo |url=http://ksng.gugik.gov.pl/pliki/zeszyty/zeszyt_09.pdf|czasopismo=Nazewnictwo geograficzne Świata|tytuł= Azja Wschodnia |wolumin=9 |wydawca=[[Główny Urząd Geodezji i Kartografii]]|strony = 91 |rok=2006| data dostępu = 2018-07-24}}</ref>
<ref name="unescotl1427">{{Cytuj stronę |url=http://whc.unesco.org/en/tentativelists/1427/ |tytuł=Mt. Chilbo|autor=UNESCO | język = en | data dostępu = 2018-07-24}}</ref>
<ref name="unesco1278">{{Cytuj stronę |url=http://whc.unesco.org/en/list/1278 |tytuł=Historic Monuments and Sites in Kaesong|autor=UNESCO | język = en | data dostępu = 2018-07-22}}</ref>
<ref name=":1">{{Cytuj książkę | autor = Robert Willoughby | tytuł = North Korea | wydawca = Bradt Travel Guides | data = 2014 | seria = Bradt Travel Guides | strony = 229 | isbn = 9781841624761 | data dostępu = 2018-07-24 | url = https://books.google.be/books?id=z4XKBAAAQBAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false| język = en}}</ref>
<ref name=":2">{{Cytuj stronę | url = http://www.koreakonsult.com/Attraction_Chilbo_eng.html | tytuł = Mt.Chilbo - the mountain of seven hidden treasures | praca = koreakonsult.com | język = en | data dostępu = 2018-07-25}}</ref>
}}

[[Kategoria:Góry Korei Północnej]]
[[Kategoria:Obiekty z list informacyjnych światowego dziedzictwa]]

title: Ch’ilbo-san

Kontynent: Azja

Państwo: Korea Północna

Najwyższy szczyt: Sangmae · (1103 m n.p.m.)

Powierzchnia: 250 km²


text:
# Gerydon
Gerydon (z franc. guéridon) – reprezentacyjna wysoka podstawa pod wazę, tacę, świecznik itp.; później mały, podręczny stolik gabinetowy.
Nazwą tą początkowo określano we Francji rzeźbioną w drewnie postać Murzyna dzierżącego pochodnię lub podtrzymującego tacę dla świecznika, rozpowszechnioną w okresie baroku i rokoka. Pochodzi ona od imienia Guéridon – występującego w XVII-wiecznych farsach sługi trzymającego świecznik (m.in. przy wejściu do Comédie-Française).  Wykonywany był także w postaci dzieci albo nimf (jak w Wersalu czy paryskiej École des Beaux-Arts). Jako zwykły postument gerydon miał formę ozdobnego (profilowanego) słupka, zazwyczaj drewnianego, rzadziej odlewanego z brązu w bardziej dekoracyjnym kształcie. Stosowany we Włoszech od końca XVI stulecia, w Europie rozpowszechniony był zwłaszcza w drugiej połowie XVII wieku.
Natomiast pod koniec XVIII w., zwłaszcza w okresie empire, było to określenie niewielkiego krągłego stolika na jednonożnej bądź trójnożnej podstawie, służącego nie tylko do ustawiania świecznika (lampy) lub dekoracyjnej wazy bądź bibelotów, lecz także jako miejsce na kwiaty albo jako stolik śniadaniowy. W XIX-wiecznej polszczyźnie „gierydonikami” nazywano zarówno okrągłe stoliczki o jednej nodze będące podstawą lichtarzy, jak i wysokie podstawki do słodyczy.
Za inną użytkową odmianę tej formy mebla można uważać atenkę – trójnożny stoliczek (niekiedy o nogach ze złoconego żelaza), naśladujący kształtem greckie trójnogi antyczne. Weszła ona w użycie w okresie rządów Ludwika XVI i zazwyczaj służyła za umywalnię.

title: Gerydon

wikitext:
[[Plik:RedRoomGueridon.jpg|thumb|right|Gerydon w stylu [[empire]] – wyrób [[Charles-Honoré Lannuier|Ch.-H. Lannuiera]] (z wyposażenia [[Biały Dom|Białego Domu]])]]
{{Wikisłownik|gerydon}}
'''Gerydon''' (z [[język francuski|franc.]] ''guéridon'') – reprezentacyjna wysoka podstawa pod wazę, tacę, świecznik itp.; później mały, podręczny stolik gabinetowy.

Nazwą tą początkowo określano we [[Francja|Francji]] rzeźbioną w drewnie postać [[Murzyn]]a dzierżącego pochodnię lub podtrzymującego tacę dla świecznika, rozpowszechnioną w okresie [[barok]]u i [[rokoko|rokoka]]<ref>Świadectwo tego w poezji [[Jean Loret|Jeana Loreta]] (''Muse historique'', 1651): ''Stoją dokoła sali… / Maurowie czarni, nie biali. / Każdy w kształcie gerydona / na swej głowie tacę trzyma, / a na tacy mięsa stosy…'' (G. Janneau: ''Encyklopedia sztuki dekoracyjnej'', dz. cyt.).</ref>. Pochodzi ona od imienia Guéridon – występującego w XVII-wiecznych [[farsa]]ch sługi trzymającego świecznik (m.in. przy wejściu do [[Comédie-Française]])<ref>''Mały słownik sztuk plastycznych'', dz. cyt., s.94.</ref>.  Wykonywany był także w postaci dzieci albo nimf (jak w [[Wersal]]u czy paryskiej [[École nationale supérieure des beaux-arts|École des Beaux-Arts]])<ref>G. Janneau: ''Encyklopedia sztuki dekoracyjnej'', dz. cyt.</ref>. Jako zwykły [[postument]] gerydon miał formę ozdobnego (profilowanego) słupka, zazwyczaj drewnianego, rzadziej odlewanego z [[Brązy|brązu]] w bardziej dekoracyjnym kształcie. Stosowany we [[Włochy|Włoszech]] od końca XVI stulecia, w Europie rozpowszechniony był zwłaszcza w drugiej połowie XVII wieku.

Natomiast pod koniec XVIII w., zwłaszcza w okresie [[empire]], było to określenie niewielkiego krągłego stolika na jednonożnej bądź trójnożnej podstawie, służącego nie tylko do ustawiania świecznika (lampy) lub dekoracyjnej wazy bądź [[bibelot]]ów, lecz także jako miejsce na kwiaty albo jako stolik śniadaniowy<ref>Zob. też {{cytuj książkę | tytuł = Słownik wyrazów obcych PWN | wydawca = PWN | miejsce = Warszawa | rok = 1991 | strony = 304 | isbn = 83-01-08730-7}}</ref>. W XIX-wiecznej polszczyźnie „gierydonikami” nazywano zarówno okrągłe stoliczki o jednej nodze będące podstawą [[lichtarz]]y, jak i wysokie podstawki do słodyczy<ref>Por. [[Józef Ignacy Kraszewski|J.I. Kraszewski]]: ''U babuni''. Kraków: Wyd. Literackie, 1987, s. 22, 322.</ref>.

Za inną użytkową odmianę tej formy mebla można uważać '''atenkę''' – trójnożny stoliczek (niekiedy o nogach ze złoconego żelaza), naśladujący kształtem [[starożytna Grecja|greckie]] trójnogi antyczne. Weszła ona w użycie w okresie rządów [[Ludwik XVI|Ludwika XVI]] i zazwyczaj służyła za [[umywalka|umywalnię]]<ref>''Mały słownik sztuk plastycznych'', dz. cyt. poniżej, s. 31n.</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę | nazwisko = Zwolińska | imię = Krystyna | nazwisko2 = Malicki | imię2 = Zasław | autor link2 = Zasław Malicki |tytuł = Mały słownik sztuk plastycznych | wydawca = [[Wydawnictwo „Wiedza Powszechna”|Wiedza Powszechna]] | miejsce = Warszawa | rok = 1993 | strony = 94 | isbn = 83-214-0590-8}}
* {{cytuj książkę | nazwisko = Janneau | imię = Guillaume | tytuł = Encyklopedia sztuki dekoracyjnej | wydawca = Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe | miejsce = Warszawa |rok=1978| strony = 106}}
* {{cytuj książkę |tytuł = Sztuka świata. Słownik terminów | tom = 17 (A–K) | wydawca = [[Wydawnictwo „Arkady”|Wydawnictwo Arkady]] | miejsce = Warszawa | rok = 2013 | strony = 220 | isbn = 978-83-213-4726-4}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Stoły]]


text:
# Aubrey Beauclerk (5. książę St Albans)
Aubrey Beauclerk (3 czerwca 1740 - 9 lutego 1802 w Londynie), brytyjski arystokrata i polityk, syn Vere'a Beauclerka, 1. barona Vere of Hanworth (młodszego syna 1. księcia St Albans) i Mary Chambers, córki Thomasa Chambersa.
Karierę polityczną rozpoczął w wieku 21 lat, wygrywając wybory do Izby Gmin w okręgu Thetford. W 1768 r. zmienił swój okręg wyborczy na Aldborough. W niższej izbie brytyjskiego parlamentu zasiadał do 1774 r. Po śmierci ojca w 1781 r., jako 2. baron Vere of Hanworth, zasiadł w Izbie Lordów. W 1787 r., po bezdzietnej śmierci swojego brata stryjecznego, George'a, został dodatkowo 5. księciem St Albans.
4 maja 1763 r. w Londynie, poślubił lady Catherine Ponsonby (14 października 1742 - 4 września 1789), córkę Williama Ponsonby'ego, 2. hrabiego Bessborough i lady Caroline Cavendish, córki 3. księcia Devonshire. Aubrey i Catherine mieli razem czterech synów i trzy córki:
- Catherine Elisabeth Beauclerk (zm. lipiec 1803), żona Jamesa Burgessa, nie miała dzieci
- Aubrey Beauclerk (21 sierpnia 1765 - 12 sierpnia 1815), 6. książę St Albans
- William Beauclerk (18 grudnia 1766 - 17 lipca 1825), 8. książę St Albans
- admirał Amelius Beauclerk (sierpień 1771 - 10 grudnia 1846)
- Frederick Beauclerk (8 maja 1773 - 22 kwietnia 1850)
- Georgiana Beauclerk (1776 - 17 października 1791)
- Caroline Beauclerk (przed 1787 - 23 listopada 1838), żona Charlesa Dundasa, miała dzieci

Książę St Albans zmarł w wieku 62 lat. Wszystkie jego tytuły odziedziczył jego najstarszy syn.

title: Aubrey Beauclerk (5. książę St Albans)

wikitext:
'''Aubrey Beauclerk''' ([[3 czerwca]] [[1740]] - [[9 lutego]] [[1802]] w [[Londyn]]ie), brytyjski arystokrata i polityk, syn [[Vere Beauclerk|Vere'a Beauclerka, 1. barona Vere of Hanworth]] (młodszego syna [[Charles Beauclerk (1. książę St Albans)|1. księcia St Albans]]) i Mary Chambers, córki Thomasa Chambersa.

Karierę polityczną rozpoczął w wieku 21 lat, wygrywając wybory do [[Izba Gmin|Izby Gmin]] w okręgu Thetford. W [[1768]] r. zmienił swój okręg wyborczy na Aldborough. W niższej izbie brytyjskiego parlamentu zasiadał do [[1774]] r. Po śmierci ojca w [[1781]] r., jako 2. baron Vere of Hanworth, zasiadł w [[Izba Lordów|Izbie Lordów]]. W [[1787]] r., po bezdzietnej śmierci swojego brata stryjecznego, [[George Beauclerk, 4. książę St Albans|George'a]], został dodatkowo 5. księciem St Albans.

[[4 maja]] [[1763]] r. w Londynie, poślubił lady Catherine Ponsonby ([[14 października]] [[1742]] - [[4 września]] [[1789]]), córkę [[William Ponsonby, 2. hrabia Bessborough|Williama Ponsonby'ego, 2. hrabiego Bessborough]] i lady Caroline Cavendish, córki [[William Cavendish (3. książę Devonshire)|3. księcia Devonshire]]. Aubrey i Catherine mieli razem czterech synów i trzy córki:
*Catherine Elisabeth Beauclerk (zm. [[lipiec]] [[1803]]), żona Jamesa Burgessa, nie miała dzieci
*[[Aubrey Beauclerk (6. książę St Albans)|Aubrey Beauclerk]] ([[21 sierpnia]] [[1765]] - [[12 sierpnia]] [[1815]]), 6. [[książę St Albans]]
*[[William Beauclerk (8. książę St Albans)|William Beauclerk]] ([[18 grudnia]] [[1766]] - [[17 lipca]] [[1825]]), 8. [[książę St Albans]]
*[[admirał]] Amelius Beauclerk ([[sierpień]] [[1771]] - [[10 grudnia]] [[1846]])
*[[Frederick Beauclerk]] ([[8 maja]] [[1773]] - [[22 kwietnia]] [[1850]])
*Georgiana Beauclerk ([[1776]] - [[17 października]] [[1791]])
*Caroline Beauclerk (przed [[1787]] - [[23 listopada]] [[1838]]), żona Charlesa Dundasa, miała dzieci

Książę St Albans zmarł w wieku 62 lat. Wszystkie jego tytuły odziedziczył jego najstarszy syn.

{{Książę St Albans}}

[[Kategoria:Arystokracja brytyjska|Beauclerk]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1740|Beauclerk]]
[[Kategoria:Zmarli w 1802|Beauclerk]]


text:
# (5062) Glennmiller
(5062) Glennmiller (1989 CZ) – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 3 lat i 146 dni w średniej odległości 2,26 j.a. Została odkryta 6 lutego 1989 roku w Palomar Observatory przez Eleanor Helin. Nazwa planetoidy pochodzi od Glenna Millera, amerykańskiego muzyka jazzowego i kompozytora.

title: (5062) Glennmiller

wikitext:
{{Planetoida infobox
 |       numer = 5062
 |       nazwa = Glennmiller
 |  oznaczenie =
 |     zdjęcie =
 |        opis =
 |    odkrywca = [[Eleanor Helin]]
 |       dzień = 6 lutego
 |         rok = 1989
 |występowanie = [[Pas planetoid|Pas główny]]
 |       epoka =
 |wielka_półoś = 2,2597
 |    mimośród = 0,1675
 |  peryhelium = 1,8811
 |    aphelium = 2,6383
 |         lat = 3
 |         dni = 145
 |      godzin = 18
 |    prędkość = 19,81
 |  nachylenie = 3,30
 |    średnica =
 |        masa =
 |     gęstość =
 |okres_obrotu =
 |      albedo =
 |     jasność = 13,6
 |         typ =
 | temperatura =
 |    satelity =
}}
'''(5062) Glennmiller (1989 CZ)''' – [[planetoida]] z [[pas planetoid|pasa głównego asteroid]] okrążająca [[Słońce]] w ciągu 3 lat i 146 dni w średniej odległości 2,26 [[jednostka astronomiczna|j.a.]] Została odkryta 6 lutego 1989 roku w ''Palomar Observatory'' przez [[Eleanor Helin]]. Nazwa planetoidy pochodzi od [[Glenn Miller|Glenna Millera]], amerykańskiego muzyka jazzowego i kompozytora.

== Zobacz też ==
* [[lista planetoid 5001–6000]]
* [[lista planetoid]]

== Linki zewnętrzne ==
* {{JPL|5062}}
* {{JPLorb|5062}}
* {{MPC|5062}}

{{SORTUJ:Glennmiller}}

[[Kategoria:Nazwane planetoidy]]
[[Kategoria:Planetoidy pasa głównego]]
[[Kategoria:Obiekty astronomiczne odkryte w 1989]]

title: (5062) Glennmiller

Odkrywca: Eleanor Helin

Data odkrycia: 6 lutego 1989

Przynależność · obiektu: Pas główny

Okres obiegu · wokół Słońca: 3 lata 145 dni 18 godzin


text:
# Rycerskość wieśniacza (opowiadanie)
Rycerskość wieśniacza (oryg. wł. Cavalleria rusticana) – opowiadanie Giovanniego Vergi z 1880.

## Treść
Turiddu Macca powraca do rodzinnej wsi na Sycylii po odbyciu służby wojskowej. Dowiaduje się, że jego narzeczona Lola pod jego nieobecność zerwała ich zaręczyny i wyszła za mąż za woźnicę Alfia, gdyż był on znacznie zamożniejszy od Turiddu. Pragnąc zemścić się na niewiernej kobiecie, przystojny Turiddu zaczyna zalecać się do posażnej Santy (Santuzzy), córki gospodarza mieszkającego naprzeciw domu Alfia i Loli. Udaje mu się osiągnąć spodziewany efekt: gdy Alfio wyjeżdża na dłużej z domu na objazd jarmarków, Lola zaprasza byłego narzeczonego do domu i zaczyna się z nim spotykać. Po powrocie Alfia Santa informuje go o romansie żony. Mąż wyzywa Turiddu na pojedynek na noże i zabija go w walce.

## Cechy utworu
Opowiadanie zostało opublikowane jako część tomu Życie wśród pól. Podobnie jak w przypadku zdecydowanej większości tekstów z tego tomu, jego akcja rozgrywa się na wsi sycylijskiej, wśród zamieszkującej ją prostych chłopów. Dzieła reprezentują poetykę weryzmu. W odróżnieniu od wcześniejszych utworów Vergi (np. pierwszego opowiadania o tematyce sycylijskiej, opublikowanej w 1875 Neddy), narrator w opowiadaniach z Życia wśród pól rezygnuje z dokonywania bezpośrednich ocen bohaterów, wyrażania wobec nich współczucia itp. Narrator jest człowiekiem z ludu, operuje ludowym językiem i popularnymi metaforami. Cechą charakterystyczną opowiadań jest opisywanie w nich postaci zwyczajnych, a zarazem wyróżniających się z tłumu pewnymi cechami charakteru i zachowania. Takim bohaterem jest w Rycerskości wieśniaczej Turiddu Macca, ubogi, lecz zawiadiacko obnoszący po wsi swój mundur bersaliera, beznadziejnie zakochany w płochej materialistce Loli. Opowiadanie wyraźnie sugeruje, że przyczyną klęski miłości Turiddu były względy materialne, gdyż jego narzeczona wyszła za innego wyłącznie z uwagi na jego zamożność. Dla Loli romans pozamałżeński z byłym partnerem był jedynie przygodą, zaś Alfio, zabijając Turiddu w pojedynku, mścił własną cześć, a nie urażone uczucie do kobiety. Jedynie zabity kochanek kierował się szczerymi uczuciami miłosnymi, a czysto ekonomiczne podłoże zachowania Loli wzmagało w nim pragnienie zemsty. Jedynie dla pozoru w finale umierający bohater wspomina swoją matkę i to, jak samotna będzie po jego śmierci.
Rycerskość wieśniacza została przełożona na język polski przez A. Strzeleckiego i wydana w 1904. W nowym przekładzie Zofii Ernst ukazała się ponadto w tomie opowiadań Don Candeloro i jego trupa (wyd. 1953).

## Przeróbki i adaptacje utworu
W 1884 Verga napisał na podstawie Rycerskości wieśniaczej sztukę teatralną pod tym samym tytułem. Dzieło to wykazuje wyraźne różnice w porównaniu z pierwotną wersją. Pewne zmiany zostały wprowadzone pod wpływem sztuki Giuseppe Rizzotta Mafiosi z 1863 – Turiddu upodabnia się do mafiosa Giacchina, zaś finał utworu - ogłoszenie wieści o śmierci Turiddu w niewidocznym na scenie pojedynku przypomina końcowe obwieszczenie o śmierci szpiega w Mafiosach. Jeszcze dalej idące zmiany Verga wprowadził w wątku miłosnym, praktycznie eliminując silne pierwotne ekonomiczne motywy zachowania bohaterów i motywując działania Turiddu wyłącznie zazdrością. Śmierć bohatera w pojedynku jest nieuniknioną konsekwencją jego wystąpienia przeciw uświęconej instytucji małżeństwa poprzez uwodzenie zamężnej kobiety. Z kolei postać Santuzzy stała się uosobieniem czystej i bezinteresownej miłości, której uczucie i porzucenie przez pyszałkowatego Turiddu wysuwa się na pierwszy plan dzieła. Zmiana w konstrukcji postaci wynikała z konieczności wyeksponowania głównej postaci kobiecej zgodnie z przyzwyczajeniem mediolańskiej publiczności, dla której Verga przygotowywał dramat. Sztuka odniosła znaczny sukces, zwłaszcza dzięki występie Eleonory Duse w roli Santuzzy.
Adaptowana dla potrzeb teatru Rycerskość wieśniacza stała się z kolei podstawą dla libretta Guido Menasciego i Giovanniego Targoniego-Tozzettiego, w oparciu o którego Pietro Mascagni napisał operę pod tym samym tytułem.

title: Rycerskość wieśniacza (opowiadanie)

wikitext:
[[Plik:Cavalleria Rusticana Illustration Circa 1880.jpg|200px|right|thumb|Finałowa scena opowiadania na dziewiętnastowiecznej ilustracji]]
'''''Rycerskość wieśniacza''''' (oryg. [[język włoski|wł.]] ''Cavalleria rusticana'') – opowiadanie [[Giovanni Verga|Giovanniego Vergi]] z 1880.
{{Wikiźródła|Rycerskość wieśniacza|3=left|tekst=Rycerskość wieśniacza}}
== Treść ==
Turiddu Macca powraca do rodzinnej wsi na [[Sycylia|Sycylii]] po odbyciu służby wojskowej. Dowiaduje się, że jego narzeczona Lola pod jego nieobecność zerwała ich zaręczyny i wyszła za mąż za woźnicę Alfia, gdyż był on znacznie zamożniejszy od Turiddu. Pragnąc zemścić się na niewiernej kobiecie, przystojny Turiddu zaczyna zalecać się do posażnej Santy (Santuzzy), córki gospodarza mieszkającego naprzeciw domu Alfia i Loli. Udaje mu się osiągnąć spodziewany efekt: gdy Alfio wyjeżdża na dłużej z domu na objazd jarmarków, Lola zaprasza byłego narzeczonego do domu i zaczyna się z nim spotykać. Po powrocie Alfia Santa informuje go o romansie żony. Mąż wyzywa Turiddu na pojedynek na noże i zabija go w walce.

== Cechy utworu ==
Opowiadanie zostało opublikowane jako część tomu ''Życie wśród pól''. Podobnie jak w przypadku zdecydowanej większości tekstów z tego tomu, jego akcja rozgrywa się na wsi sycylijskiej, wśród zamieszkującej ją prostych chłopów. Dzieła reprezentują poetykę [[weryzm]]u<ref name="żab69">{{cytuj książkę |nazwisko = Żaboklicki| imię = K. | tytuł = Giovanni Verga i weryzm| wydawca = Państwowe Wydawnictwo Naukowe| miejsce = Warszawa| rok = 1989| strony = 69-71| isbn = 83-01-08645-9}}</ref>. W odróżnieniu od wcześniejszych utworów Vergi (np. pierwszego opowiadania o tematyce sycylijskiej, opublikowanej w 1875 ''[[Nedda|Neddy]]''), narrator w opowiadaniach z ''Życia wśród pól'' rezygnuje z dokonywania bezpośrednich ocen bohaterów, wyrażania wobec nich współczucia itp. Narrator jest człowiekiem z ludu, operuje ludowym językiem i popularnymi metaforami<ref name="żab69"/>. Cechą charakterystyczną opowiadań jest opisywanie w nich postaci zwyczajnych, a zarazem wyróżniających się z tłumu pewnymi cechami charakteru i zachowania. Takim bohaterem jest w ''Rycerskości wieśniaczej'' Turiddu Macca, ubogi, lecz zawiadiacko obnoszący po wsi swój mundur [[bersalierzy|bersaliera]], beznadziejnie zakochany w płochej materialistce Loli<ref name="żab69"/>. Opowiadanie wyraźnie sugeruje, że przyczyną klęski miłości Turiddu były względy materialne, gdyż jego narzeczona wyszła za innego wyłącznie z uwagi na jego zamożność<ref name="żab69"/>. Dla Loli romans pozamałżeński z byłym partnerem był jedynie przygodą, zaś Alfio, zabijając Turiddu w pojedynku, mścił własną cześć, a nie urażone uczucie do kobiety. Jedynie zabity kochanek kierował się szczerymi uczuciami miłosnymi, a czysto ekonomiczne podłoże zachowania Loli wzmagało w nim pragnienie zemsty. Jedynie dla pozoru w finale umierający bohater wspomina swoją matkę i to, jak samotna będzie po jego śmierci<ref name="żab69"/>.

''Rycerskość wieśniacza'' została przełożona na [[język polski]] przez A. Strzeleckiego i wydana w 1904<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Żaboklicki| imię = K. | tytuł = Giovanni Verga i weryzm| wydawca = Państwowe Wydawnictwo Naukowe| miejsce = Warszawa| rok = 1989| strony = 267| isbn = 83-01-08645-9}}</ref><ref>{{Cytuj |autor = Giovanni Verga |tytuł = Rycerskość wieśniacza : (cavalleria rusticana) : sceny z życia ludu wiejskiego w Sycylji |data =  |data dostępu = 2020-02-15 |opis = przeł. i przedm. o weryzmie zaopatrzył Adolf Strzelecki |opublikowany = polona.pl |url = https://polona.pl/item/rycerskosc-wiesniacza-cavalleria-rusticana-sceny-z-zycia-ludu-wiejskiego-w-sycylji,ODI3NjQyNzY/2/#info:metadata}}</ref>. W nowym przekładzie Zofii Ernst ukazała się ponadto w tomie opowiadań ''Don Candeloro i jego trupa'' (wyd. 1953)<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Verga| imię = G. | tytuł = Don Candeloro i jego trupa. Nowele| wydawca = Czytelnik| miejsce = Warszawa| rok = 1953| strony = 316}}</ref>.

== Przeróbki i adaptacje utworu ==
[[Plik:Fotothek df pk 0000026 010 Szenenbilder.jpg|200px|right|thumb|Scena z opery ''Rycerskość wieśniacza'' powstałej na kanwie opowiadania]]
W 1884 Verga napisał na podstawie ''Rycerskości wieśniaczej'' sztukę teatralną pod tym samym tytułem. Dzieło to wykazuje wyraźne różnice w porównaniu z pierwotną wersją. Pewne zmiany zostały wprowadzone pod wpływem sztuki [[Giuseppe Rizzotto|Giuseppe Rizzotta]] ''[[Mafiosi]]'' z 1863 – Turiddu upodabnia się do [[Mafia|mafiosa]] Giacchina, zaś finał utworu - ogłoszenie wieści o śmierci Turiddu w niewidocznym na scenie pojedynku przypomina końcowe obwieszczenie o śmierci szpiega w ''Mafiosach''<ref name="żab127">{{cytuj książkę |nazwisko = Żaboklicki| imię = K. | tytuł = Giovanni Verga i weryzm| wydawca = Państwowe Wydawnictwo Naukowe| miejsce = Warszawa| rok = 1989| strony = 127-129| isbn = 83-01-08645-9}}</ref>. Jeszcze dalej idące zmiany Verga wprowadził w wątku miłosnym, praktycznie eliminując silne pierwotne ekonomiczne motywy zachowania bohaterów i motywując działania Turiddu wyłącznie zazdrością. Śmierć bohatera w pojedynku jest nieuniknioną konsekwencją jego wystąpienia przeciw uświęconej instytucji małżeństwa poprzez uwodzenie zamężnej kobiety<ref name="żab127"/>. Z kolei postać Santuzzy stała się uosobieniem czystej i bezinteresownej miłości, której uczucie i porzucenie przez pyszałkowatego Turiddu wysuwa się na pierwszy plan dzieła. Zmiana w konstrukcji postaci wynikała z konieczności wyeksponowania głównej postaci kobiecej zgodnie z przyzwyczajeniem mediolańskiej publiczności, dla której Verga przygotowywał dramat<ref name="żab127"/>. Sztuka odniosła znaczny sukces, zwłaszcza dzięki występie Eleonory Duse w roli Santuzzy<ref name="żab127"/>.

Adaptowana dla potrzeb teatru ''Rycerskość wieśniacza'' stała się z kolei podstawą dla libretta Guido Menasciego i Giovanniego Targoniego-Tozzettiego, w oparciu o którego [[Pietro Mascagni]] napisał [[Rycerskość wieśniacza|operę pod tym samym tytułem]]<ref name="żab127"/>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* Polskie wydania utworu z [https://polona.pl/item/rycerskosc-wiesniacza-cavalleria-rusticana-dramat-ludowy-w-1-akcie,ODk3NzIzNzE 1904] i [https://polona.pl/item/rycerskosc-wiesniacza-cavalleria-rusticana-dramat-ludowy-w-1-akcie,ODk3NzIzNzE 1905] w bibliotece [[Polona]]

{{Giovanni Verga}}
{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Twórczość Giovanniego Vergi]]
[[Kategoria:Utwory literackie z 1880]]
[[Kategoria:Włoskie opowiadania]]


text:
# Pieczęć stanowa Indiany
Pieczęć Indiany przedstawia typowy krajobraz stanu. Po wielu dyskusjach wybrano jego północno-zachodnią część. Aktualny wygląd zatwierdzono w 1963 roku. Przedstawia drwala rąbiącego drzewo z gatunku platan. Na pierwszym planie widoczny jest nieoficjalny symbol Indiany - bizon amerykański. Rok 1816 - data przyjęcia do Unii.
Planuje się w przyszłości umieszczenie innego nieoficjalnego symbolu, kwiatu tulipanowca amerykańskiego.

title: Pieczęć stanowa Indiany

wikitext:
[[Plik:Indiana-StateSeal.svg|300px|thumb|Pieczęć stanowa Indiany]]

Pieczęć [[Indiana|Indiany]] przedstawia typowy krajobraz stanu. Po wielu dyskusjach wybrano jego północno-zachodnią część. Aktualny wygląd zatwierdzono w [[1963]] roku. Przedstawia [[drwal]]a rąbiącego drzewo z gatunku [[platan]]. Na pierwszym planie widoczny jest nieoficjalny symbol Indiany - [[bizon amerykański]]. Rok [[1816]] - data przyjęcia do [[Stany Zjednoczone|Unii]].

Planuje się w przyszłości umieszczenie innego nieoficjalnego symbolu, kwiatu [[tulipanowiec amerykański|tulipanowca amerykańskiego]].

{{Pieczęcie stanowe}}

[[Kategoria:Pieczęcie stanowe Stanów Zjednoczonych|Indiana]]
[[Kategoria:Indiana]]


text:
# Heteroazeotrop
Heteroazeotrop – trójfazowa mieszanina azeotropowa, czyli taki azeotrop, w którym z parą współistnieją różne niemieszające się roztwory, np. dwie fazy ciekłe (w przypadku układów dwuskładnikowych). Na wykresach fazowych odniesionych do stałego ciśnienia znajduje się odcinek izotermy, którego końce określają zawartości składników w obu współistniejących roztworach (roztwory wzajemnie nasycone). Punkt określający skład pary leży pomiędzy nimi. Skład pary nie zależy od udziałów obu faz ciekłych w układzie – nie ulega zmianom dopóki w układzie znajdują się oba roztwory, co jest konsekwencją reguły faz Gibbsa.

## Podstawy fizykochemiczne
Azeotropy powstają w sytuacji, gdy roztwór rzeczywisty wykazuje znaczne odstępstwa od prawa Raoulta. Duże odstępstwa dodatnie występują wówczas, gdy prężność pary nad mieszaniną A i B jest większa od prężności obliczonej przy założeniu addytywności (prawo Raoulta). Może być większa od prężności par nad czystymi składnikami A i B. Przyczyną jest dużo większe przyciąganie międzycząsteczkowe A–A i B–B od przyciągania A–B. W tej sytuacji temperatura wrzenia roztworu dwuskładnikowego jest niższa od temperatur wrzenia składników. Przy określonej proporcji A : B występuje minimum temperatury wrzenia (maksimum prężności par – azeotrop dodatni).
Różnica między siłami oddziaływania między cząsteczkami jednakowymi i różnymi może się zwiększać w miarę ochładzania roztworu. W niektórych wypadkach prowadzi to do pojawienia się zmętnienia, a następnie rozwarstwienia cieczy. Powstają dwa współistniejące roztwory nasycone (A w B i B w A). Zakres ograniczonej mieszalności cieczy przeważnie rozszerza się w miarę dalszego obniżania temperatury.
Na wykresach fazowych ilustrujących heteroazeotropię obszary współistnienia cieczy z parą i obszar współistnienia dwóch cieczy są połączone. Granicą między nimi jest odcinek izotermy, na którym mieszczą się punkty odpowiadające wszystkim układom trójfazowym ciecz–ciecz–para. Zgodnie z regułą faz Gibbsa takie układy są inwariantne (niezmiennicze, zerozmienne) – nie dysponują żadnym stopniem swobody (s = 0). Pozostają w stałej temperaturze tak długo, dopóki nie zmniejszy się liczba współistniejących faz.
- Azeotrop dodatni i obszar ograniczonej mieszalności cieczy
1 – para, 2 – roztwór AB, 2′ – nasycony roztwór B w A, 2″ – nasycony roztwór A w B, 1+2, 2′+2″ – obszary współistnienia dwóch faz, a, m, b – sposób określania ilości współistniejących faz, a i b na podstawie reguły dźwigni
- Heteroazeotropia w układzie dwuskładnikowym (AB)
1 – para, 2 – roztwór A w B, 3 – roztwór B w A, 1+2, 1+3, 2+3 – obszary współistnienia dwóch faz, a, m, b – sposób określania ilości współistniejących faz na podstawie reguły dźwigni
- Przykład interpretacji wykresu fazowego. Proces chłodzenia pary AB1 i AB2
linia pomarańczowa – para (1), linia granatowa – roztwór B w A (3), linia zielona – roztwór A w B (2); stosunek długości zielonej i granatowej linii przerywanej w obszarze „2 + 3” odpowiada stosunkowi ilości obu roztworów

## Przebieg kondensacji heteroazeotropu
Ochładzanie par zawierających składniki A i B w ilościach odpowiadających heteroazeotropowi przebiega swobodnie aż do osiągnięcia temperatury przemiany heteroazeotropowej. W tej temperaturze rozpoczyna się równoczesna kondensacja nie mieszających się wzajemnie nasyconych roztworów B(A) i A(B) (w nawiasach – substancja rozpuszczona). Temperatura pozostaje stała do zakończenia kondensacji (s = 0).
Dwufazowy kondensat (złożony np. z warstwy wodnej i hydrofobowej warstwy organicznej) może być rozdzielony bezpośrednio po skropleniu par lub po dalszym chłodzeniu, które może powodować zmiany składu obu cieczy i ich udziałów. Zmiany udziałów występują wtedy, gdy różny jest kąt nachylenia obu granic obszaru dwufazowego, który ilustruje zależność rozpuszczalności od temperatury. W przypadku dużej asymetrii obszaru niemieszalności chłodzenie powoduje wyraźną zmianę stosunku ilości faz (różne przyrosty ramion „dźwigni”).
Jeżeli para A + B zawiera nadmiar składnika A w stosunku do składu azeotropu, jej skraplanie rozpoczyna się w temperaturze, w której jest osiągana górna granica obszaru współistnienia pary z roztworem A(B). Skład pierwszej kropli kondensatu określa punkt przecięcia izotermy z dolną granicą tego obszaru. Dalszy przebieg kondensacji ilustruje droga trzech punktów, opisujących:
- skład układu ciecz–para (punkt przemieszcza się pionowo w dół),
- skład pary (punkt przemieszcza się w kierunku mniejszych stężeń A, wzdłuż górnej granicy obszaru dwufazowego),
- skład cieczy (punkt przemieszcza się w kierunku mniejszych stężeń A, wzdłuż dolnej granicy obszaru dwufazowego).

Ilość pary i cieczy w dowolnej temperaturze określa się na podstawie reguły dźwigni.
Kondensacja kończy się przed osiągnięciem temperatury przemiany azeotropowej w tych przypadkach, gdy stężenie B w parze jest mniejsze od granicznej rozpuszczalności B w A. Temperaturę zakończenia kondensacji wskazuje wówczas punkt przecięcia dolnej granicy obszaru ciecz–para z linią składu układu AB.
W przypadku większych stężeń składnika B kondensacja kończy się w temperaturze azeotropowej. Ta temperatura utrzymuje się od chwili zmętnienia kondensatu A(B), spowodowanego powstaniem pierwszych kropli roztworu B(A), do zaniku pary. Dwufazowy kondensat może być odbierany osobno, po odebraniu frakcji jednofazowej, po czym rozdzielany, np. w celu wyodrębnienia roztworu bogatego w składnik B. Ilość kondensatu dwufazowego zależy od tego, jaka jest różnica między początkowym składem pary i składem azeotropu.
W przypadkach, gdy stężenie B w parze jest większe od stężenia azeotropowego kondensacja przebiega analogicznie. Kondensat dwufazowy może być odbierany po odebraniu frakcji jednofazowej – roztworu B(A).

title: Heteroazeotrop

wikitext:
'''Heteroazeotrop''' – trójfazowa [[Azeotrop|mieszanina azeotropowa]], czyli taki azeotrop, w którym z parą współistnieją różne [[mieszalność cieczy|niemieszające się roztwory]], np. dwie [[Faza termodynamiczna|fazy]] ciekłe (w przypadku układów dwuskładnikowych). Na [[wykres fazowy|wykresach fazowych]] odniesionych do stałego ciśnienia znajduje się odcinek izotermy, którego końce określają zawartości składników w obu współistniejących roztworach (roztwory wzajemnie [[roztwór nasycony|nasycone]]). Punkt określający skład pary leży pomiędzy nimi. Skład pary nie zależy od udziałów obu faz ciekłych w układzie – nie ulega zmianom dopóki w układzie znajdują się oba roztwory, co jest konsekwencją [[Reguła faz|reguły faz Gibbsa]]<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Bursa |imię = Stanisław |tytuł = Chemia fizyczna |wydanie = 2 popr |wydawca = Państwowe Wydawnictwo Naukowe |miejsce = Warszawa |rok = 1979 |isbn = 83-01-00152-6 |język = pl}}</ref><ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Ciborowski |imię = Janusz |tytuł = Podstawy inżynierii chemicznej |wydanie = 1 |wydawca = Wydawnictwa Naukowo-Techniczne |miejsce = Warszawa |rok = 1965 |język = pl}}</ref><ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Basiński |imię = Antoni |nazwisko2 = Bielański |imię2 = Adam |nazwisko3 = Gumiński |imię3 = Kazimierz |autor4 = i inni |tytuł = Chemia fizyczna |wydanie = 3 |wydawca = Państwowe Wydawnictwo Naukowe |miejsce = Warszawa |rok = 1966 |język = pl}}</ref>.

== Podstawy fizykochemiczne ==
'''Azeotropy''' powstają w sytuacji, gdy [[roztwór]] rzeczywisty wykazuje znaczne odstępstwa od [[prawo Raoulta|prawa Raoulta]]. Duże odstępstwa dodatnie występują wówczas, gdy [[Ciśnienie pary nasyconej|prężność pary]] nad mieszaniną A i B jest większa od prężności obliczonej przy założeniu [[addytywność (fizyka)|addytywności]] (prawo Raoulta). Może być większa od prężności par nad czystymi składnikami A i B. Przyczyną jest dużo większe [[Oddziaływania międzycząsteczkowe|przyciąganie międzycząsteczkowe]] A–A i B–B od przyciągania A–B. W tej sytuacji [[temperatura wrzenia]] roztworu dwuskładnikowego jest niższa od temperatur wrzenia składników. Przy określonej proporcji A : B występuje minimum temperatury wrzenia (maksimum prężności par – azeotrop dodatni).

Różnica między siłami oddziaływania między cząsteczkami jednakowymi i różnymi może się zwiększać w miarę ochładzania roztworu. W niektórych wypadkach prowadzi to do pojawienia się zmętnienia, a następnie rozwarstwienia cieczy. Powstają dwa współistniejące roztwory nasycone (A w B i B w A). Zakres ograniczonej [[mieszalność cieczy|mieszalności cieczy]] przeważnie rozszerza się w miarę dalszego obniżania temperatury.

'''Na [[wykres fazowy|wykresach fazowych]] ilustrujących heteroazeotropię''' obszary współistnienia cieczy z parą i obszar współistnienia dwóch cieczy są połączone. Granicą między nimi jest odcinek izotermy, na którym mieszczą się punkty odpowiadające wszystkim układom trójfazowym ciecz–ciecz–para. Zgodnie z regułą faz Gibbsa takie układy są inwariantne (niezmiennicze, zerozmienne) – nie dysponują żadnym [[stopień swobody (fizyka)|stopniem swobody]] (s = 0). Pozostają w stałej temperaturze tak długo, dopóki nie zmniejszy się liczba współistniejących faz.

<gallery widths="200" heights="200" perrow="3">
Plik:Phase diagr L-L 3.png|[[Azeotrop]] dodatni i obszar ograniczonej [[mieszalność cieczy|mieszalności cieczy]]
1 – para, 2 – roztwór AB, 2′ – nasycony roztwór B w A, 2″ – nasycony roztwór A w B, 1+2, 2′+2″ – [[obszar współistnienia|obszary współistnienia]] dwóch faz, a, m, b – sposób określania ilości współistniejących faz, a i b na podstawie [[reguła dźwigni|reguły dźwigni]]
Plik:Phase diagr L-L 4.png|Heteroazeotropia w układzie dwuskładnikowym (AB)
1 – para, 2 – roztwór A w B, 3 – roztwór B w A, 1+2, 1+3, 2+3 – [[obszar współistnienia|obszary współistnienia]] dwóch faz, a, m, b – sposób określania ilości współistniejących faz na podstawie [[reguła dźwigni|reguły dźwigni]]
Plik:Phase diagr L-L 4b.png|Przykład interpretacji wykresu fazowego. Proces chłodzenia pary AB1 i AB2
linia pomarańczowa – para (1), linia granatowa – roztwór B w A (3), linia zielona – roztwór A w B (2); stosunek długości zielonej i granatowej linii przerywanej w obszarze „2 + 3” odpowiada stosunkowi ilości obu roztworów
</gallery>

== Przebieg kondensacji heteroazeotropu ==
Ochładzanie par zawierających składniki A i B w ilościach odpowiadających heteroazeotropowi przebiega swobodnie aż do osiągnięcia temperatury przemiany heteroazeotropowej. W tej temperaturze rozpoczyna się równoczesna kondensacja nie mieszających się wzajemnie nasyconych roztworów B(A) i A(B) (w nawiasach – substancja rozpuszczona). Temperatura pozostaje stała do zakończenia kondensacji (s = 0).

Dwufazowy kondensat (złożony np. z warstwy wodnej i [[hydrofobowość|hydrofobowej]] warstwy organicznej) może być rozdzielony bezpośrednio po skropleniu par lub po dalszym chłodzeniu, które może powodować zmiany składu obu cieczy i ich udziałów. Zmiany udziałów występują wtedy, gdy różny jest kąt nachylenia obu granic obszaru dwufazowego, który ilustruje zależność [[Rozpuszczalność|rozpuszczalności]] od temperatury. W przypadku dużej asymetrii obszaru niemieszalności chłodzenie powoduje wyraźną zmianę stosunku ilości faz (różne przyrosty ramion „dźwigni”).

Jeżeli para A + B zawiera nadmiar składnika A w stosunku do składu azeotropu, jej [[skraplanie]] rozpoczyna się w temperaturze, w której jest osiągana górna granica obszaru współistnienia pary z roztworem A(B). Skład pierwszej kropli kondensatu określa punkt przecięcia izotermy z dolną granicą tego obszaru. Dalszy przebieg kondensacji ilustruje droga trzech punktów, opisujących:
* skład układu ciecz–para (punkt przemieszcza się pionowo w dół),
* skład pary (punkt przemieszcza się w kierunku mniejszych stężeń A, wzdłuż górnej granicy obszaru dwufazowego),
* skład cieczy (punkt przemieszcza się w kierunku mniejszych stężeń A, wzdłuż dolnej granicy obszaru dwufazowego).

Ilość pary i cieczy w dowolnej temperaturze określa się na podstawie reguły dźwigni.

Kondensacja kończy się przed osiągnięciem temperatury przemiany azeotropowej w tych przypadkach, gdy stężenie B w parze jest mniejsze od granicznej rozpuszczalności B w A. Temperaturę zakończenia kondensacji wskazuje wówczas punkt przecięcia dolnej granicy obszaru ciecz–para z linią składu układu AB.

W przypadku większych stężeń składnika B kondensacja kończy się w temperaturze azeotropowej. Ta temperatura utrzymuje się od chwili zmętnienia kondensatu A(B), spowodowanego powstaniem pierwszych kropli roztworu B(A), do zaniku pary. Dwufazowy kondensat może być odbierany osobno, po odebraniu frakcji jednofazowej, po czym rozdzielany, np. w celu wyodrębnienia roztworu bogatego w składnik B. Ilość kondensatu dwufazowego zależy od tego, jaka jest różnica między początkowym składem pary i składem azeotropu.

W przypadkach, gdy stężenie B w parze jest większe od stężenia azeotropowego kondensacja przebiega analogicznie. Kondensat dwufazowy może być odbierany po odebraniu frakcji jednofazowej – roztworu B(A).

== Zobacz też ==
* [[destylacja]]
* [[przemiana fazowa]]
* [[równowaga termodynamiczna]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Przemiany fazowe]]
[[Kategoria:Mieszaniny]]


text:
# Betsy Blair
Betsy Blair, właśc. Elizabeth Winifred Boger (ur. 11 grudnia 1923 w Cliffside Park, zm. 13 marca 2009 w Londynie) – amerykańska aktorka filmowa, mieszkająca przez wiele lat w Londynie.
Była nominowana do Oscara dla najlepszej aktorki drugoplanowej za rolę Clary Snyder w melodramacie Marty (1955).

## Życiorys
Urodziła się w Cliffside Park w stanie New Jersey. Jej matka, Frederica Ammon, była nauczycielką, a jej ojciec, William Kidd Boger, był wspólnikiem w małej firmie brokerskiej zajmującej się ubezpieczeniami. Obaj byli wyznawcami Kościoła episkopalnego. W wieku ośmiu lat zapisała się do szkoły tańca Swift Sisters i w 1933 wystąpiła przed Eleanor Roosevelt, wkrótce potem wygrała amatorski konkurs, dołączając do amatorskiego przedstawienia objazdowego i występując w lokalnym radiu, co motywowało ją do kariery tancerki. Dołączyła do agencji modelek Johna Roberta Powersa i w wieku 12 lat cieszyła się stałym zainteresowaniem. Zapisała się do w Professional Children’s School na Manhattanie, ale ponieważ nie miała ona akredytacji, matka wysłała ją do lokalnej szkoły, aby mogła w końcu rozpocząć naukę w college’u.
W wieku 15 lat zapewniła sobie stypendium w Sarah Lawrence College. Wkrótce porzuciła szkołę i zaczęła karierę tancerki w jednym z nocnych klubów Nowego Jorku. W międzyczasie Blair dołączyła do chóru w International Casino na Times Square, a po jego zamknięciu od stycznia 1940 pracowała w chórze Diamond Horseshoe Billy’ego Rose’a, gdzie jako choreograf pracował Gene Kelly, starszy od niej o 12 lat aktor i tancerz, z którym zawarła związek małżeński 22 września 1941. W wieku 18 lat urodziła córkę Kerry Kelly (ur. 16 października 1942).
Debiutowała na ekranie w roli Katie w filmie noir The Guilt of Janet Ames (1947) z Rosalind Russell. Chociaż zaczęła pojawiać się w kolejnych filmach, jej kariera stanęła w miejscu ze względu na poglądy polityczne i znalazła się na czarnej liście Hollywood. Wyznawała lewicowe poglądy polityczne i próbowała wstąpić do Partii Komunistycznej, ale jej wniosek został odrzucony, ponieważ partia uznała, że będzie bardziej wartościowa jako żona postępowego Gene’a Kelly’ego. Sam Kelly nie był komunistą, a jego status cennej gwiazdy zapewnił parze pewną ochronę.
Za rolę Clary Snyder w melodramacie Delberta Manna Marty (1955) była nominowana do Nagrody Akademii, ale nie dostała statuetki. Dwa lata później rozpadło się małżeństwo i 3 kwietnia 1957 doszło do rozwodu. Blair wyjechała do Paryża, grając w filmach francuskich, włoskich i hiszpańskich.
W 1963 przeniosła się do Londynu, gdzie 3 września 1963 wyszła za mąż za czesko−brytyjskiego reżysera filmowego pochodzenia żydowskiego, Karela Reisza, należącego do grupy tzw. „angielskich młodych gniewnych”. U schyłku swojej kariery Betsy Blair grywała głównie w teatrze i filmach telewizyjnych, w tym w serialu Scarlett (1994) z Joanne Whalley. W 2002 odrzuciła propozycję zagrania w Godzinach Stephena Daldry’ego ze względu na obowiązek opiekowania się schorowanym drugim mężem. Zasiadała w jury sekcji „Un Certain Regard” na 58. MFF w Cannes (2005).
Zmagała się z chorobą nowotworową. Zmarła 13 marca 2009 w wieku 85 lat.

## Wybrana filmografia
- 1947: Podwójne życie jako dziewczyna w sklepie z perukami
- 1948: Kłębowisko żmij jako Hester
- 1955: Marty jako Clara Snyder
- 1986: Zejście do piekieł jako Pani Burns
- 1988: Zdradzeni jako Gladys Simmons
- 1994: Scarlett jako siostra miłosierdzia

## Nagrody
| Rok  | Nagroda                                       | Kategoria                         | Film                             |
| ---- | --------------------------------------------- | --------------------------------- | -------------------------------- |
| 1956 | Nagroda BAFTA                                 | Najlepsza aktorka pierwszoplanowa | Marty (1955)                     |
| 1956 | 17. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Wenecji | Specjalne wyróżnienie             | Główna ulica (Calle Mayor, 1956) |
| 2006 | Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Chicago     | Nagroda za całokształt twórczości | –                                |

title: Betsy Blair

wikitext:
{{Aktor infobox
 |imię i nazwisko           = Betsy Blair
 |imię i nazwisko org       =
 |grafika                   = Betsy Blair (Amiens nov 2007) 5c.jpg
 |opis grafiki              = Betsy Blair (2007)
 |alt grafiki               =
 |prawdziwe imię i nazwisko = Elizabeth Winifred Boger
 |data urodzenia            = 11 grudnia 1923
 |miejsce urodzenia         = [[Cliffside Park]]
 |data śmierci              = 13 marca 2009
 |miejsce śmierci           = [[Londyn]]
 |zawód                     = aktorka
 |współmałżonek             = [[Gene Kelly]]
{{small|(1941–1957; rozwód)}}
[[Karel Reisz]]
{{small|(1963–2002; jego śmierć)}}
 |lata aktywności           = 1947–2003
 |zespół artystyczny        =
 |odznaczenia               =
 |commons                   = Betsy Blair
 |www                       =
}}
'''Betsy Blair''', właśc. '''Elizabeth Winifred Boger''' (ur. [[11 grudnia]] [[1923]] w [[Cliffside Park]], zm. [[13 marca]] [[2009]]<ref>{{cytuj stronę | url =https://wiadomosci.onet.pl/swiat/amerykanska-aktorka-betsy-blair-nie-zyje/d6hkn| tytuł = Amerykańska aktorka Betsy Blair nie żyje|opublikowany=[[Onet.pl]]|data =21 marca 2009| data dostępu = 2024-08-25| język =pl| archiwum =https://archive.is/XS1MY}}</ref> w [[Londyn]]ie) – [[Stany Zjednoczone|amerykańska]] [[aktor]]ka filmowa, mieszkająca przez wiele lat w Londynie.

Była nominowana do [[28. ceremonia wręczenia Oscarów|Oscara]] dla [[Oscar dla najlepszej aktorki drugoplanowej|najlepszej aktorki drugoplanowej]] za rolę Clary Snyder w melodramacie ''[[Marty (film)|Marty]]'' (1955)<ref name="award">{{cytuj stronę|url=https://www.allmovie.com/artist/betsy-blair-an21170/awards|tytuł=Betsy Blair Awards|opublikowany=[[AllMovie]]|język=en|data dostępu=2024-08-25}}</ref>.

== Życiorys ==
Urodziła się w Cliffside Park w stanie [[New Jersey]]. Jej matka, Frederica Ammon, była [[Nauczycielka|nauczycielką]], a jej ojciec, William Kidd Boger, był wspólnikiem w małej firmie brokerskiej zajmującej się ubezpieczeniami. Obaj byli wyznawcami [[Kościół Episkopalny w Stanach Zjednoczonych|Kościoła episkopalnego]]<ref name="bb">{{Cytuj książkę|nazwisko=Blair|imię=Betsy|tytuł=The Memory of All That| wydawca =Elliott & Thompson| data=2004|miejsce=Londyn| isbn =1-904027-30-X|odn=tak}}</ref>. W wieku ośmiu lat zapisała się do szkoły tańca Swift Sisters i w 1933 wystąpiła przed [[Eleanor Roosevelt]], wkrótce potem wygrała amatorski konkurs, dołączając do amatorskiego przedstawienia objazdowego i występując w lokalnym radiu, co motywowało ją do kariery tancerki<ref name="la"/>. Dołączyła do agencji modelek Johna Roberta Powersa i w wieku 12 lat cieszyła się stałym zainteresowaniem. Zapisała się do w Professional Children’s School na [[Manhattan]]ie, ale ponieważ nie miała ona akredytacji, matka wysłała ją do lokalnej szkoły, aby mogła w końcu rozpocząć naukę w college’u.

[[Plik:Betsy Blair with her first husband Gene Kelly, 1943.jpg|thumb|190px|left|Betsy Blair i [[Gene Kelly]], 1943]]

W wieku 15 lat zapewniła sobie stypendium w Sarah Lawrence College. Wkrótce porzuciła szkołę i zaczęła karierę tancerki w jednym z [[Klub nocny|nocnych klubów]] [[Nowy Jork|Nowego Jorku]]. W międzyczasie Blair dołączyła do chóru w International Casino na [[Times Square]], a po jego zamknięciu od stycznia 1940 pracowała w chórze Diamond Horseshoe Billy’ego Rose’a, gdzie jako choreograf pracował [[Gene Kelly]], starszy od niej o 12 lat aktor i tancerz, z którym zawarła związek małżeński 22 września 1941<ref name="ny">{{cytuj|url=https://www.nytimes.com/2009/03/19/movies/19blair.html|autor=Margalit Fox|data=19 marca 2009|tytuł=Betsy Blair, 85, Actress and Wife of Gene Kelly, Is Dead|czasopismo=[[The New York Times]]|język=pl|data dostępu=2024-08-25}}</ref>. W wieku 18 lat urodziła córkę Kerry Kelly (ur. 16 października 1942).

Debiutowała na ekranie w roli Katie w filmie [[Film noir|noir]] ''The Guilt of Janet Ames'' (1947) z [[Rosalind Russell]]. Chociaż zaczęła pojawiać się w kolejnych filmach, jej kariera stanęła w miejscu ze względu na poglądy polityczne i znalazła się na [[Czarna lista Hollywood|czarnej liście Hollywood]]. Wyznawała [[Lewica|lewicowe]] poglądy polityczne i próbowała wstąpić do [[Komunistyczna Partia Stanów Zjednoczonych|Partii Komunistycznej]], ale jej wniosek został odrzucony, ponieważ partia uznała, że będzie bardziej wartościowa jako żona postępowego Gene’a Kelly’ego<ref name="bb"/>. Sam Kelly nie był komunistą, a jego status cennej gwiazdy zapewnił parze pewną ochronę<ref name="bb"/>.

Za rolę Clary Snyder w melodramacie [[Delbert Mann|Delberta Manna]] ''[[Marty (film)|Marty]]'' (1955) była nominowana do Nagrody Akademii, ale nie dostała statuetki<ref name="tg">{{cytuj|url=https://www.theguardian.com/film/2009/mar/16/betsy-blair-obituary|autor=Brian Baxter|data=16 marca 2009|tytuł=Obituary Betsy Blair|czasopismo=[[The Guardian]]|język=pl|data dostępu=2024-08-25}}</ref>. Dwa lata później rozpadło się małżeństwo i 3 kwietnia 1957 doszło do rozwodu. Blair wyjechała do [[Paryż]]a, grając w filmach francuskich, włoskich i hiszpańskich<ref name="la">{{cytuj|url=https://www.latimes.com/local/obituaries/la-me-betsy-blair20-2009mar20-story.html|autor=Dennis McLellan|data=20 marca 2009|tytuł=Betsy Blair dies at 85; actress appeared in 'Marty'|czasopismo=[[Los Angeles Times]]|język=pl|data dostępu=2024-08-25}}</ref>.

W 1963 przeniosła się do [[Londyn]]u, gdzie 3 września 1963 wyszła za mąż za czesko−brytyjskiego reżysera filmowego pochodzenia żydowskiego, [[Karel Reisz|Karela Reisza]], należącego do grupy tzw. „angielskich młodych gniewnych”<ref name="la"/>. U schyłku swojej kariery Betsy Blair grywała głównie w teatrze i filmach telewizyjnych, w tym w serialu ''[[Scarlett (miniserial)|Scarlett]]'' (1994)<ref name="rt">{{cytuj stronę|url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/betsy_blair|tytuł=Betsy Blair|opublikowany=[[Rotten Tomatoes]]|język=en|data dostępu=2024-08-25}}</ref> z [[Joanne Whalley]]. W 2002 odrzuciła propozycję zagrania w ''[[Godziny (film)|Godzinach]]'' [[Stephen Daldry|Stephena Daldry’ego]] ze względu na obowiązek opiekowania się schorowanym drugim mężem. Zasiadała w jury sekcji „Un Certain Regard” na [[58. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Cannes|58. MFF w Cannes]] (2005).

Zmagała się z [[Nowotwór|chorobą nowotworową]]. Zmarła 13 marca 2009 w wieku 85 lat<ref name="la"/><ref name="ny"/>.

== Wybrana filmografia ==
* [[1947 w filmie|1947]]: ''[[Podwójne życie (film 1947)|Podwójne życie]]'' jako dziewczyna w sklepie z perukami
* [[1948 w filmie|1948]]: ''[[Kłębowisko żmij (film)|Kłębowisko żmij]]'' jako Hester
* [[1955 w filmie|1955]]: ''[[Marty (film)|Marty]]'' jako Clara Snyder
* [[1986 w filmie|1986]]: ''[[Zejście do piekieł]]'' jako Pani Burns
* [[1988 w filmie|1988]]: ''[[Zdradzeni]]'' jako Gladys Simmons
* 1994: ''[[Scarlett (miniserial)|Scarlett]]'' jako siostra miłosierdzia

== Nagrody ==
{|class="wikitable" style="font-size: 90%;" border="2" cellpadding="4" background: #f9f9f9;
|- align="center"
|- align="center"
! style="background: #CCCCCC;" | Rok
! style="background: #CCCCCC;" | Nagroda
! style="background: #CCCCCC;" | Kategoria
! style="background: #CCCCCC;" | Film
|- align="center"
|-
| rowspan="2"|[[1956 w filmie|1956]]
| [[9. ceremonia wręczenia nagród Brytyjskiej Akademii Filmowej|Nagroda BAFTA]]
| [[Nagroda Brytyjskiej Akademii Filmowej dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej|Najlepsza aktorka pierwszoplanowa]]<ref name="awards">{{cytuj stronę|url=https://archive.is/Mksf3|tytuł=Betsy Blair Awards|opublikowany=FamousFix|język=en|data dostępu=2024-08-25}}</ref>
| ''[[Marty (film)|Marty]]'' (1955)
|-
| [[17. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Wenecji]]
| Specjalne wyróżnienie<ref name="awards"/>
| ''Główna ulica'' (''Calle Mayor'', 1956)
|-
| [[2006 w filmie|2006]]
| Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Chicago
| Nagroda za całokształt twórczości<ref name="awards"/>
| align="center"| –
|-
|}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{IMDb|osoba|0086198|Betsy Blair (1923−2009)}}
* {{Filmweb|osoba|50587|Betsy Blair}}
* {{NNDB|osoba|217/000136806|Betsy Blair}}

{{Nagroda BAFTA dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej}}
{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Blair, Betsy}}

[[Kategoria:Amerykańskie aktorki filmowe]]
[[Kategoria:Amerykańskie aktorki teatralne]]
[[Kategoria:Amerykańskie aktorki telewizyjne]]
[[Kategoria:Amerykańskie tancerki]]
[[Kategoria:Czarna lista Hollywood]]
[[Kategoria:Laureatki nagrody BAFTA dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1923]]
[[Kategoria:Zmarli w 2009]]

title: Betsy Blair

Imię i nazwisko: Elizabeth Winifred Boger

Data i miejsce urodzenia: 11 grudnia 1923 · Cliffside Park

Data i miejsce śmierci: 13 marca 2009 · Londyn

Zawód: aktorka

Współmałżonek: Gene Kelly · (1941–1957; rozwód) · Karel Reisz · (1963–2002; jego śmierć)


text:
# Kulin (ban)
Kulin (1163–1204) – ban Bośni od 1180 do 1204 roku.
Został doprowadzony do władzy przez bizantyjskiego cesarza Manuela I Komnena w 1180 r., po którego śmierci uznał się za lennika węgierskiego. Mimo tego aktu dążył do uzyskania całkowitej niezależności. W 1189 r. obdarzył Dubrownik przywilejem na mocy którego mieszkańcy tego miasta uzyskali pełną swobodę poruszania się po terytorium Bośni bez opłacania cła, w zamian za dobrowolną daninę na rzecz władcy bośniackiego.
W walkach z Węgrami szukał poparcia u dalmatyńskich bogomiłów, ułatwiając im osiedlanie się na terytorium swojego władztwa. Pojawienie się w Bośni heretyckiej sekty zaniepokoiło papieża Innocentego III, który zwrócił się o pomoc do Węgier oraz wysłał do Bośni swojego legata. Węgrzy porywając syna Kulina jako zakładnika, wymusili na nim karę w wysokości 1000 grzywien srebra za nie pozbycie się sekty.
Kulin zmarł w 1204 r. Jego panowanie jest często wspominane jako złoty wiek Bośni. Jego państwo obejmowało dorzecze Bosny, Uskoplje nad górnym Vrbasem oraz Ramę. Jego następcą został jego syn Stefan.

title: Kulin (ban)

wikitext:
{{Władca infobox
 |władca            = Kulin
 |imiona            =
 |grafika           =
 |opis grafiki      =
 |herb              =
 |opis herbu        =
 |faksymile         =
 |opis faksymile    =
 |dewiza            =
 |1. tytuł          = [[Władcy Bośni i Hercegowiny|ban Bośni]]
 |1. sukcesja       =
 |1. od             = [[1180]]
 |1. do             = [[1204]]
 |1. koronacja      =
 |1. poprzednik     =
 |1. następca       = [[Stefan (ban Bośni)|Stefan]]
 |dynastia          =
 |data urodzenia    = [[1163]]
 |miejsce urodzenia =
 |data śmierci      = [[1204]]
 |miejsce śmierci   =
 |przyczyna śmierci =
 |miejsce spoczynku =
 |ojciec            =
 |matka             =
 |rodzeństwo        =
 |1. związek z      =
 |1. związek od     =
 |1. związek do     =
 |1. dzieci         = [[Stefan (ban Bośni)|Stefan]]
 |moneta            =
 |opis monety       =
 |odznaczenia       =
 |commons           =
 |wikiźródła        =
 |wikicytaty        =
}}
'''Kulin''' ([[1163]]–[[1204]]) – [[ban (tytuł)|ban]] [[Bośnia (region)|Bośni]] od [[1180]] do [[1204]] roku.
[[Plik:Poveljakulinabana original.gif|150px|thumb|Przywilej Kulina z 1189 roku]]
Został doprowadzony do władzy przez [[Cesarstwo Bizantyńskie|bizantyjskiego]] cesarza [[Manuel I Komnen|Manuela I Komnena]] w [[1180]] r., po którego śmierci uznał się za [[Wasal|lennika]] [[Węgry|węgierskiego]]. Mimo tego aktu dążył do uzyskania całkowitej niezależności. W [[1189]] r. obdarzył [[Dubrownik]] [[przywilej]]em na mocy którego mieszkańcy tego miasta uzyskali pełną swobodę poruszania się po terytorium Bośni bez opłacania [[cło|cła]], w zamian za dobrowolną daninę na rzecz władcy bośniackiego<ref>W. Felczak, T. Wasilewski, ''Historia Jugosławii'', Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1985, s. 134.</ref>.

W walkach z Węgrami szukał poparcia u dalmatyńskich [[bogomili|bogomiłów]], ułatwiając im osiedlanie się na terytorium swojego władztwa. Pojawienie się w Bośni [[Herezja|heretyckiej]] [[sekta|sekty]] zaniepokoiło [[papież]]a [[Innocenty III|Innocentego III]], który zwrócił się o pomoc do Węgier oraz wysłał do [[Bośnia (region)|Bośni]] swojego [[legat]]a. Węgrzy porywając syna Kulina jako zakładnika, wymusili na nim karę w wysokości 1000 grzywien [[srebro|srebra]] za nie pozbycie się sekty<ref>W. Felczak, T. Wasilewski, ''Historia Jugosławii'', Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1985, s. 135.</ref>.

Kulin zmarł w [[1204]] r. Jego panowanie jest często wspominane jako [[złoty wiek]] Bośni. Jego państwo obejmowało dorzecze [[Bosna (rzeka)|Bosny]], Uskoplje nad górnym [[Vrbas (rzeka)|Vrbasem]] oraz [[Rama (rzeka)|Ramę]]<ref>W. Felczak, T. Wasilewski, ''Historia Jugosławii'', Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1985, s. 139.</ref>. Jego następcą został jego syn [[Stefan (ban Bośni)|Stefan]].

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Władcy Bośni i Hercegowiny}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Władcy Bośni]]

title: Kulin

Następca: Stefan

Dzieci: Stefan


text:
# Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa w Gródku (archidiecezja białostocka)
Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa w Gródku – rzymskokatolicka parafia należąca do dekanatu Białystok – Dojlidy, archidiecezji białostockiej, metropolii białostockiej.

## Historia
Erygowana po II wojnie światowej w 1945.
Początki chrześcijaństwa na ziemi gródeckiej
Prawdopodobnie na przełomie wieków XI/XII po zachodniej stronie rzeki Supraśl zbudowano gród obronny. Ceramika znaleziona na terenie grodziska datowana jest na XIII wiek.
Pierwszym znanym właścicielem Gródka był Jan Chodkiewicz, który dobra te otrzymał z rąk króla Kazimierza Jagiellończyka w drugiej połowie XV wieku za udział w wojnie z Krzyżakami.
Chodkiewiczowie herbu Kościesza pod koniec XV wieku zbudowali tu zamek, a Aleksander Chodkiewicz sprowadził z Ławry Pieczerskiej z Kijowa mnichów i ufundował klasztor.
Pierwszą cerkiew pw. Jana teologa zbudowano w Gródku w  1498. Po przeniesieniu się zakonników do Supraśla była ona świątynią zamkową, a po śmierci fundatora w 1549 parafialną. Kolejna świątynia, zbudowana około 1788, dotrwała do 1943, kiedy to spłonęła.
Nie wiadomo, kiedy po zawarciu unii brzeskiej w 1596 prawosławni z Gródka przyjęli katolicyzm w obrządku wschodnim, zwanym greckokatolickim lub unickim. Parafia unicka pw. Zaśnięcia Panny Maryi istniała tu prawdopodobnie przez ponad dwa stulecia i w tym czasie nie było tu wyznawców prawosławia. Gdy po traktacie tylżyckim powiaty białostocki, bielski, drohicki i sokólski włączono w 1807 do Rosji. 15(27) października tegoż roku car Aleksander I wydał manifest, zapewniając mieszkańców nowego obwodu: ”...Wszystkie prawa i przywileje wasze zostaną nieodjętymi. Wyznanie religii waszej w całości się zachowa...”.
23 marca 1839 jego następca car Mikołaj I wcielił w życie akt włączający katolicki Kościół unicki w Imperium Rosyjskim do Cerkwi Prawosławnej. Atmosferę towarzyszącą wprowadzaniu prawosławia w pobliskim Supraślu oddaje relacja jednego z zakonników: ”...Liczymy, że niezbędnym jest przekazać opowieść jednego podstarzałego księdza, jeszcze dość zdrowego, który w tym czasie uczył się w Szkole Supraskiej, o tym jak lud żegnał się z unią. Przed rozbiórka organów i bocznych ołtarzy tłum wypełniał cerkiew klasztorną, która była otwarta dniem i nocą. Na organach grano bez przerwy przez kilkanaście dni, lud leżał krzyżem w świątyni, śpiew pieśni ze śpiewnika głośno rozlegał się w cerkwi i na dziedzińcu klasztornym, którą lud ze łzami śpiewał po raz ostatni...”. Kilkusetletni czas obecności kościoła katolickiego obrządku wschodniego na tych ziemiach dobiegł końca.
W pobliskiej osadzie Królowy Most jej właściciele, katolicy Sakowicze około 1850 wystąpili o pozwolenie na budowę kaplicy. Pozwolenia udzielono pod warunkiem, że budynek nie będzie posiadał widocznej wieży. Kaplica, do dziś istniejąca, została wybudowana około 1860, ale już w 1863 została ona w trakcie Powstania Styczniowego odebrana katolikom i przekazana prawosławnym.
Powstanie parafii rzymskokatolickiej w Gródku
Od 1916 katolicy z Gródka i okolic należeli do parafii pw. Opatrzności Bożej w Michałowie. Inicjatorem budowy kościoła w Gródku był proboszcz parafii michałowskiej, ks. Tadeusz Szadbey, który na początku 1933 powołał Komitet Budowy Kościoła w Gródku. W ciągu czterech lat zbudowano murowany kościół pw. Najświętszego Serca Jezusowego w stylu  neoromańskim, który 6 października 1937 konsekrował ksiądz arcybiskup metropolita wileński Romuald Jałbrzykowski. Jego rektorem, jako że początkowo kościół był filią parafii Michałowo, został ks. Bronisław Siepak.
Do maja 1940 ks. Siepak kontynuował budowę kościoła. W tym czasie zbudowano m.in. schody przed wejściem do świątyni, otynkowano dzwonnicę, zainstalowano balustradę na chórze. Po aresztowaniu go i wywiezieniu w głąb Rosji przez sowieckie władze okupacyjne wierni pozostali bez pasterza do czerwca 1941, gdy nowym rektorem został mianowany ks. Marian Jacewicz.
Odpowiadając na prośbę mieszkańców Gródka i okolicznych wsi arcybiskup Romuald Jałbrzykowski 9 października 1945 erygował parafię w Gródku. Dekret erekcyjny parafii umieszczony został pod numerem 157/45 w Kurii Metropolitalnej Wileńskiej w Białymstoku.
W skład parafii, mającej wówczas 613 parafian, weszły: Gródek, stacja, majątek oraz wieś Waliły, Bielewicze, Straszewo, Załuki, Zarzeczany, Mieleszki, Słuczanka, Dzierniakowo, Pieszczanniki, kolonia Piłatowszczyzna, Radulin, Sofipol, Królowe Stojło, Józefowo, Wierobie.
Dwa lata później do parafii włączono Królowy Most, a 14 lipca 1952 Downiewo i Przechody.

## Świątynie
Kościół parafialny
- Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Gródku

Kościoły filialne i kaplice
- Kaplica pw. św. Anny w Królowym Moście

## Proboszczowie
Posługę kapłańską pełnili księża:

- 1945-1959 ks. Marian Jacewicz,
- 1959-1974 ks. Jan Chmielewski
- 1974-1984 ks. Tadeusz Baluk,
- 1984-1992 ks. Jan Trochim
- 1992–1996 ks. Ryszard Paszkiewicz
- 1996-2005 ks. Andrzej Sadowski
- 2005-     ks. Stanisław Kochanowski.

## Liczba wiernych i zasięg terytorialny
Parafia liczy ok. 1350 osób. W granicach parafii znajdują się miejscowości:

- Gródek,
- Bielewicze,
- Downiewo,
- Grzybowce,
- Józefowo,
- Królowe Stojło,
- Królowy Most,
- Mieleszki,
- Pieszczaniki,
- Piłatowszczyzna,
- Przechody,
- Radunin,
- Skroblaki,
- Słuczanka,
- Sofipol,
- Straszewo,
- Waliły-Dwór,
- Waliły-Stacja,
- Waliły,
- Wierobie,
- Załuki
- Zarzeczany

wikitext:
{{Parafia infobox
 |nazwa                   = Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa w Gródku
 |nazwa miejscowa         =
 |grafika                 = Gródek kościół rzymsko katolicki.JPG
 |opis grafiki            = Budynek kościoła Najświętszego Serca Pana Jezusa w Gródku
 |państwo                 = Polska
 |siedziba                = [[Gródek (powiat białostocki)|Gródek]]
 |adres                   =
 |data powołania          = 9 września 1945
 |data zamknięcia         =
 |wyznanie                = [[Kościół katolicki|katolickie]]
 |kościół                 = [[Kościół łaciński|rzymskokatolicki]]
 |1. jednostka typ        = [[Archidiecezja]]
 |1. jednostka nazwa      = [[Archidiecezja białostocka|białostocka]]
 |2. jednostka typ        = [[Dekanat]]
 |2. jednostka nazwa      = [[Dekanat Białystok – Dojlidy|dekanatu Białystok – Dojlidy]]
 |3. jednostka typ        =
 |3. jednostka nazwa      =
 |obiekt sakralny funkcja =
 |obiekt sakralny         = [[Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Gródku (archidiecezja białostocka)|Najświętszego Serca Pana Jezusa]]
 |filie                   = [[Kaplica pw. św. Anny w Królowym Moście|Królowy Most]]
 |nadzór                  =
 |administrator           =
 |proboszcz               = ks. Stanisław Kochanowski
 |wezwanie                = [[Serce Jezusa|Najświętszego Serca Pana Jezusa]]
 |dzień wspomnienia       =
 |kod mapy                = Gródek (gmina)
 |współrzędne             = 53°05′43″N 23°39′26″E
 |opis miejsca            = Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa w Gródku
 |mapa parafii            =
 |opis mapy parafii       =
 |commons                 =
 |www                     =
}}

[[Plik:Nawa główna kościoła w Gródku(Białostockie).JPG|275px|thumb|Nawa główna kościoła Najświętszego Serca Pana Jezusa w Gródku]]

'''Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa w Gródku''' – rzymskokatolicka [[parafia]] należąca do [[Dekanat Białystok – Dojlidy|dekanatu Białystok – Dojlidy]], [[Archidiecezja białostocka|archidiecezji białostockiej]], [[Metropolia białostocka|metropolii białostockiej]].

== Historia ==
Erygowana po [[II wojna światowa|II wojnie światowej]] w [[1945]].

; Początki chrześcijaństwa na ziemi gródeckiej

Prawdopodobnie na przełomie wieków [[XI wiek|XI]]/[[XII wiek|XII]] po zachodniej stronie rzeki [[Supraśl (rzeka)|Supraśl]] zbudowano [[Gród|gród obronny]]. [[Ceramika]] znaleziona na terenie [[Grodzisko (archeologia)|grodziska]] [[Datowanie|datowana]] jest na [[XIII wiek|XIII]] wiek.

Pierwszym znanym właścicielem Gródka był [[Iwan Chodkiewicz|Jan Chodkiewicz]], który dobra te otrzymał z rąk króla [[Kazimierz IV Jagiellończyk|Kazimierza Jagiellończyka]] w drugiej połowie [[XV wiek|XV]] wieku za udział w wojnie z [[Zakon krzyżacki|Krzyżakami]].

Chodkiewiczowie herbu [[Kościesza (herb szlachecki)|Kościesza]] pod koniec [[XV wiek|XV]] wieku zbudowali tu zamek, a [[Aleksander Chodkiewicz (wojewoda nowogródzki)|Aleksander Chodkiewicz]] sprowadził z [[Ławra Peczerska|Ławry Pieczerskiej]] z [[Kijów|Kijowa]] mnichów i ufundował [[klasztor]].

Pierwszą cerkiew pw. Jana teologa zbudowano w Gródku w  1498. Po przeniesieniu się zakonników do Supraśla była ona świątynią zamkową, a po śmierci fundatora w 1549 parafialną. Kolejna świątynia, zbudowana około 1788, dotrwała do 1943, kiedy to spłonęła.

Nie wiadomo, kiedy po zawarciu [[Unia brzeska|unii brzeskiej]] w 1596 prawosławni z Gródka przyjęli katolicyzm w obrządku wschodnim, zwanym greckokatolickim lub unickim. Parafia unicka pw. Zaśnięcia Panny Maryi istniała tu prawdopodobnie przez ponad dwa stulecia i w tym czasie nie było tu wyznawców prawosławia. Gdy po [[Pokój w Tylży|traktacie tylżyckim]] powiaty [[Powiat białostocki (1795–1915)|białostocki]], [[Powiat bielski (1795–1915)|bielski]], drohicki i [[Powiat sokólski|sokólski]] włączono w 1807 do Rosji. 15(27) października tegoż roku car [[Aleksander I Romanow|Aleksander I]] wydał manifest, zapewniając mieszkańców nowego obwodu: ”''...Wszystkie prawa i przywileje wasze zostaną nieodjętymi. Wyznanie religii waszej w całości się zachowa...''”.

23 marca 1839 jego następca car [[Mikołaj I Romanow|Mikołaj I]] wcielił w życie akt włączający katolicki Kościół unicki w Imperium Rosyjskim do Cerkwi Prawosławnej. Atmosferę towarzyszącą wprowadzaniu prawosławia w pobliskim Supraślu oddaje relacja jednego z zakonników: ”''...Liczymy, że niezbędnym jest przekazać opowieść jednego podstarzałego księdza, jeszcze dość zdrowego, który w tym czasie uczył się w Szkole Supraskiej, o tym jak lud żegnał się z unią. Przed rozbiórka organów i bocznych ołtarzy tłum wypełniał cerkiew klasztorną, która była otwarta dniem i nocą. Na organach grano bez przerwy przez kilkanaście dni, lud leżał krzyżem w świątyni, śpiew pieśni ze śpiewnika głośno rozlegał się w cerkwi i na dziedzińcu klasztornym, którą lud ze łzami śpiewał po raz ostatni...''”. Kilkusetletni czas obecności kościoła katolickiego obrządku wschodniego na tych ziemiach dobiegł końca.

W pobliskiej osadzie [[Królowy Most]] jej właściciele, katolicy Sakowicze około 1850 wystąpili o pozwolenie na budowę kaplicy. Pozwolenia udzielono pod warunkiem, że budynek nie będzie posiadał widocznej wieży. Kaplica, do dziś istniejąca, została wybudowana około 1860, ale już w 1863 została ona w trakcie [[Powstanie styczniowe|Powstania Styczniowego]] odebrana katolikom i przekazana prawosławnym.

; Powstanie parafii rzymskokatolickiej w Gródku
Od 1916 katolicy z Gródka i okolic należeli do [[Parafia Opatrzności Bożej w Michałowie|parafii pw. Opatrzności Bożej w Michałowie]]. Inicjatorem budowy kościoła w Gródku był proboszcz parafii michałowskiej, ks. Tadeusz Szadbey, który na początku 1933 powołał Komitet Budowy Kościoła w Gródku. W ciągu czterech lat zbudowano murowany kościół pw. Najświętszego Serca Jezusowego w stylu  neoromańskim, który 6 października 1937 konsekrował ksiądz arcybiskup metropolita wileński [[Romuald Jałbrzykowski]]. Jego rektorem, jako że początkowo kościół był filią parafii Michałowo, został ks. Bronisław Siepak.

Do maja 1940 ks. Siepak kontynuował budowę kościoła. W tym czasie zbudowano m.in. schody przed wejściem do świątyni, otynkowano dzwonnicę, zainstalowano balustradę na chórze. Po aresztowaniu go i wywiezieniu w głąb Rosji przez sowieckie władze okupacyjne wierni pozostali bez pasterza do czerwca 1941, gdy nowym rektorem został mianowany ks. Marian Jacewicz.

Odpowiadając na prośbę mieszkańców Gródka i okolicznych wsi arcybiskup Romuald Jałbrzykowski 9 października 1945 erygował parafię w Gródku. Dekret erekcyjny parafii umieszczony został pod numerem 157/45 w Kurii Metropolitalnej Wileńskiej w Białymstoku.

W skład parafii, mającej wówczas 613 parafian, weszły: Gródek, stacja, majątek oraz wieś Waliły, Bielewicze, Straszewo, Załuki, Zarzeczany, Mieleszki, Słuczanka, Dzierniakowo, Pieszczanniki, kolonia Piłatowszczyzna, Radulin, Sofipol, Królowe Stojło, Józefowo, Wierobie.

Dwa lata później do parafii włączono [[Królowy Most]], a 14 lipca 1952 [[Downiewo]] i [[Przechody (powiat białostocki)|Przechody]].

== Świątynie ==
; Kościół parafialny
* [[Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Gródku (archidiecezja białostocka)|Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Gródku]]

; Kościoły filialne i kaplice
* [[Kaplica pw. św. Anny w Królowym Moście]]

== Proboszczowie ==
Posługę kapłańską pełnili księża:
{{Układ wielokolumnowy |szerokość=18em <!-- od 8 do 18 --> |liczba=2 |
* 1945-1959 ks. Marian Jacewicz,
* 1959-1974 ks. Jan Chmielewski
* 1974-1984 ks. Tadeusz Baluk,
* 1984-1992 ks. Jan Trochim
* 1992–1996 ks. Ryszard Paszkiewicz
* 1996-2005 ks. Andrzej Sadowski
* 2005-     ks. Stanisław Kochanowski.
}}
== Liczba wiernych i zasięg terytorialny ==
Parafia liczy ok. 1350 osób. W granicach parafii znajdują się miejscowości<ref>{{Cytuj|tytuł=Archidiecezja Białostocka - Parafie|data dostępu=2016-08-17|opublikowany = archibial.pl|url=http://archibial.pl/parafie/info/28-najswietszego-serca-pana-jezusa-grodek/}}</ref>:
{{Układ wielokolumnowy|
* [[Gródek (powiat białostocki)|Gródek]],
* [[Bielewicze (Polska)|Bielewicze]],
* [[Downiewo]],
* [[Grzybowce]],
* [[Józefowo (wieś w gminie Gródek)|Józefowo]],
* [[Królowe Stojło]],
* [[Królowy Most]],
* [[Mieleszki]],
* [[Pieszczaniki]],
* [[Piłatowszczyzna]],
* [[Przechody (powiat białostocki)|Przechody]],
* [[Radunin (wieś)|Radunin]],
* [[Skroblaki (wieś w Polsce)|Skroblaki]],
* [[Słuczanka]],
* [[Sofipol]],
* [[Straszewo (województwo podlaskie)|Straszewo]],
* [[Waliły-Dwór]],
* [[Waliły-Stacja]],
* [[Waliły]],
* [[Wierobie]],
* [[Załuki (województwo podlaskie)|Załuki]]
* [[Zarzeczany]]
}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* B. Wołosewicz: “Historia parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa w Gródku w latach 1945-2000”
* Józef Maroszek: “Dziedzictwo Unii Kościelnej w krajobrazie kulturowym Podlasia”
* W. Kołbuk: “Kościoły wschodnie w Rzeczypospolitej około 1772 roku”
* Praca zbiorowa pod redakcją R.Łużnego, Fr. Ziejki i A. Kępińskiego: “Unia brzeska geneza, dzieje i konsekwencje w kulturze narodów słowiańskich”
* S. Rospond: “Słownik etymologiczny miast i gmin PRL”

{{Parafie dekanatu Białystok - Dojlidy}}

{{SORTUJ:Gródek}}
[[Kategoria:Parafie archidiecezji białostockiej]]
[[Kategoria:Parafie pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa]]
[[Kategoria:Parafie w Gródku (powiat białostocki)]]

Państwo: Polska

Siedziba: Gródek

Data powołania: 9 września 1945

Wyznanie: katolickie

Kościół:
rzymskokatolicki
Najświętszego Serca Pana Jezusa

Archidiecezja: białostocka

Dekanat: dekanatu Białystok – Dojlidy

Filie: Królowy Most

Proboszcz: ks. Stanisław Kochanowski

Wezwanie: Najświętszego Serca Pana Jezusa


text:
# Dawit Kiria
Dawit Kiria (gru. დავით ქირია; ur. 9 lutego 1988 w Zugdidi) – gruziński karateka, kickbokser i zawodnik savate. Mistrz świata Glory w wadze lekkiej z 2014 w kickboxingu oraz mistrz świata w savate z 2017.

## Kariera sportowa
Urodził się w Zugdidi. Tam też zaczął trenować ashihara karate. Następnie przeniósł się wraz z rodziną do Holandii, gdzie kontynuował treningi karate w klubie Golden Glory. W tym samym czasie zainteresował się bardzo popularnym w Holandii kickboxingiem. Po wygraniu w 2009 Mistrzostwa Europy w kyokushin, skupił się głównie na kickboxingu.
W latach 2008–2012 toczył walki głównie na galach w Holandii, Niemczech oraz Turcji, wygrywając m.in. z Kemem Sitsongpeenongiem oraz przegrywając z Robinem van Roosmalenem czy Nieky Holzkenem. W 2012 doszedł do półfinału turnieju GLORY wagi -70 kg, przegrywając w nim z utytułowanym Ormianinem Giorgio Petrosyanem. W 2013 pokonał zwycięzcę K-1 World MAX z 2012, Murthela Groenharta jednogłośnie na punkty.
23 listopada 2013 przegrał w półfinale turnieju GLORY ponownie z Roosmalenem. 8 marca 2014 na GLORY 14 w Zagrzebie, zmierzył się w zastępstwie za Ky Hollenbecka o inauguracyjne mistrzostwo wagi lekkiej z Andym Ristie, którego nieoczekiwanie znokautował w 5. rundzie starcia, zdobywając pas. Tytuł stracił w pierwszej obronie, 7 listopada 2014 na rzecz Roosmalena, przegrywając z nim większościową decyzją. Przez kolejne dwa lata bezskutecznie próbował wygrać turniej pretendentów GLORY, ulegając za każdym razem w półfinałach Tajowi Sitthichaiowi Sitsongpeenongowi. Od 2016 związany głównie z chińskim Kunlun Fight, gdzie pokonywał m.in. Białorusina Dzianisa Zujeua. Przegrywał natomiast m.in. z Tajami Jomthongiem Chuwattana w półfinale turnieju mistrzowskeigo Kunlun Fight World MAX 2016 czy z Superbonem Banchamek w ćwierćfinale kolejnego World MAX 2017.
25 listopada 2017 w Paryżu został mistrzem świata w savate organizacji BKS gdzie podczas turnieju KFWC Savate Pro pokonał Francuza Ludovica Nassibou.

## Osiągnięcia
Kickboxing:
- 2008: Ring Masters Olympia 2008 – finalista turnieju wagi półśredniej
- 2014: mistrz świata GLORY w wadze lekkiej

Kyokushin karate:
- 2009: Mistrzostwa Europy Kyokushinkai Karate Kamakura – 1. miejsce

Savate:
- 2017: mistrz świata KFWC Savate Pro w kat. 70 kg

title: Dawit Kiria

wikitext:
{{Zawodnik sportów walki infobox
 | dyscyplina             = kickboxing
 | imię i nazwisko        = Dawit Kiria
 | imię i nazwisko org    =
 | grafika                =
 | opis grafiki           =
 | pełne imię i nazwisko  =
 | pseudonim              =
 | data urodzenia         = [[9 lutego]] [[1988]]<ref name=muay />
 | miejsce urodzenia      = [[Zugdidi]]
 | data śmierci           =
 | miejsce śmierci        =
 | obywatelstwo           = [[Gruzja]]<ref name=muay>{{cytuj stronę |url = http://www.muaythaitv.com/fighters/davit-kiria-f3631.html |tytuł = Profil Dawita Kirii na muaythaitv.com |autor = |opublikowany = muaythaitv.com |data = |język = en |data dostępu = 2017-11-27}}</ref>
 | wzrost                 = 170<ref name=muay />
 | masa ciała             = 70<ref name=muay />
 | styl walki             = [[kyokushin]] [[karate]], [[kick-boxing]]<ref name=muay />
 | trener                 =
 | debiut                 = 2006
 | federacja              =
 | kategoria wagowa       = [[Waga lekka|lekka]]<ref name=muay />
 | klub                   = [[Nieky Holzken|Team Holzken]]
 | liczba walk            = 62
 | zwycięstwa             = 39
 | nokauty                = 18
 | poddania               =
 | decyzje                =
 | porażki                = 22
 | remisy                 = 1
 | nieodbyte              =
 | data                   = 8 lipca 2024
 | medale                 =
 | odznaczenia            =
 | commons                =
 | quote                  =
 | www                    =
}}
'''Dawit Kiria''' ([[język gruziński|gru.]] დავით ქირია; ur. [[9 lutego]] [[1988]] w [[Zugdidi]]) – [[Gruzja|gruziński]] [[karate]]ka, [[kick-boxing|kickbokser]] i zawodnik [[savate]]. Mistrz świata [[Glory (kick-boxing)|Glory]] w wadze lekkiej z 2014 w kickboxingu oraz mistrz świata w savate z 2017.

== Kariera sportowa ==
Urodził się w [[Zugdidi]]. Tam też zaczął trenować [[kyokushin|ashihara karate]]. Następnie przeniósł się wraz z rodziną do [[Holandia|Holandii]], gdzie kontynuował treningi karate w klubie [[Golden Glory]]. W tym samym czasie zainteresował się bardzo popularnym w Holandii kickboxingiem. Po wygraniu w 2009 Mistrzostwa Europy w kyokushin, skupił się głównie na kickboxingu<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.fightersonlymag.com/content/news/17367-kickboxing-americas-hollenbeck-draws-world-number-one-in-glory-final-8 |tytuł = Kickboxing: America’s Hollenbeck draws world number one in Glory Final 8 |autor =  |opublikowany = fightersonlymag.com |data = 2012-10-17 |język = en |data dostępu =  |archiwum = https://web.archive.org/web/20150924013015/http://www.fightersonlymag.com/content/news/17367-kickboxing-americas-hollenbeck-draws-world-number-one-in-glory-final-8 |zarchiwizowano = 2015-09-24 }}</ref><ref>{{cytuj stronę |url = http://www.liverkick.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1736:davit-kiria-road-to-glory-final-8-video&catid=50:glory |tytuł = Davit Kiria: Road To GLORY Final 8 |autor = Rian Scalia |opublikowany = liverkick.com |data = 2012-07-22 |język = en |data dostępu =}}</ref>.

W latach 2008–2012 toczył walki głównie na galach w Holandii, Niemczech oraz Turcji, wygrywając m.in. z [[Kem Sitsongpeenong|Kemem Sitsongpeenongiem]] oraz przegrywając z [[Robin van Roosmalen|Robinem van Roosmalenem]]<ref name=muay /><ref>{{cytuj stronę |url = http://fightnetwork.com/news/6375368:golden-glory-dominates-united-glory-world-series/ |tytuł = Golden Glory Dominates ‘United Glory’ World Series |autor =  |opublikowany = fightnetwork.com |data = 2011-03-23 |język = en |data dostępu =  |archiwum = https://web.archive.org/web/20161030210430/http://fightnetwork.com/news/6375368:golden-glory-dominates-united-glory-world-series/ |zarchiwizowano = 2016-10-30 }}</ref> czy [[Nieky Holzken]]em<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.liverkick.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1399:glory-world-series-live-results&catid=39:europe&Itemid=59 |tytuł = Glory World Series Live Results |autor = Rian Scalia |opublikowany = liverkick.com |data = 2012-03-23 |język = en |data dostępu =}}</ref>. W 2012 doszedł do półfinału turnieju [[Glory World Series|GLORY]] wagi -70 kg, przegrywając w nim z utytułowanym Ormianinem [[Giorgio Petrosyan]]em<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.liverkick.com/index.php?option=com_content&view=article&id=2004:glory-3-rome-final-8-live-results&catid=39:europe&Itemid=59 |tytuł = GLORY 3 Rome – Final 8: Live Results |autor = Rian Scalia |opublikowany = liverkick.com |data = 2012-11-03 |język = en |data dostępu =}}</ref>. W 2013 pokonał zwycięzcę [[K-1 (organizacja)|K-1 World MAX]] z [[Finał K-1 World MAX 2012|2012]], [[Murthel Groenhart|Murthela Groenharta]] jednogłośnie na punkty<ref>{{cytuj stronę |url = http://liverkick.com/index.php?option=com_content&view=article&id=2671:glory-10-live-results-and-updates&catid=40:americas&Itemid=59 |tytuł = GLORY 10 Live Results and Updates |autor = Dave Walsh |opublikowany = liverkick.com |data = 2013-09-28 |język = en |data dostępu =}}</ref>.

23 listopada 2013 przegrał w półfinale turnieju GLORY ponownie z Roosmalenem<ref name=muay />. 8 marca 2014 na GLORY 14 w [[Zagrzeb]]ie, zmierzył się w zastępstwie za [[Ky Hollenbeck]]a<ref name=muay /> o inauguracyjne mistrzostwo wagi lekkiej z [[Andy Ristie|Andym Ristie]], którego nieoczekiwanie znokautował w 5. rundzie starcia, zdobywając pas<ref>{{cytuj stronę |url = http://liverkick.com/index.php?option=com_content&view=article&id=2866:davit-kiria-is-the-new-glory-lightweight-champion&catid=45:news |tytuł = Davit Kiria is the NEW GLORY Lightweight Champion |autor = Dave Walsh |opublikowany = liverkick.com |data = 2014-03-08 |język = en |data dostępu =}}</ref>. Tytuł stracił w pierwszej obronie, 7 listopada 2014 na rzecz Roosmalena, przegrywając z nim większościową decyzją. Przez kolejne dwa lata bezskutecznie próbował wygrać turniej pretendentów GLORY, ulegając za każdym razem w półfinałach Tajowi [[Sitthichai Sitsongpeenong|Sitthichaiowi Sitsongpeenongowi]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.mmafighting.com/2015/6/5/8739185/glory-22-results-rico-verhoven-batters-benjamin-adegbuyi-to-retain |tytuł = GLORY 22 results: Rico Verhoeven batters Benjamin Adegbuyi to retain heavyweight title |autor = Luke Thomas |opublikowany = mmafighting.com |data = 2015-06-05 |język = en |data dostępu =}}</ref><ref>{{cytuj stronę |url = http://www.fightsport.pl/wyniki/swiat/9941-glory-28-verhoeven-obronil-pas-mistrza-wyniki |tytuł = Glory 28: Verhoeven obronił pas mistrza! Wyniki |autor = |opublikowany = fightsport.pl |data = 2016-03-13 |język = pl |data dostępu =}}</ref>. Od 2016 związany głównie z chińskim [[Kunlun Fight]], gdzie pokonywał m.in. Białorusina [[Dzianis Zujeu|Dzianisa Zujeua]]. Przegrywał natomiast m.in. z Tajami [[Jomthong Chuwattana|Jomthongiem Chuwattana]] w półfinale turnieju mistrzowskeigo Kunlun Fight World MAX 2016 czy z [[Superbon Banchamek|Superbonem Banchamek]] w ćwierćfinale kolejnego World MAX 2017.

25 listopada 2017 w [[Paryż]]u został mistrzem świata w [[savate]] organizacji BKS gdzie podczas turnieju KFWC Savate Pro pokonał Francuza Ludovica Nassibou<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.vechtsportinfo.nl/nieuws/davit-kiria-team-holzken-wint-kfcw-wereldtitel-en-30-000-euro-in-parijs/ |tytuł = Davit Kiria (Team Holzken) wint KFCW Wereldtitel en 30.000 euro in Parijs |autor = |opublikowany = vechtsportinfo.nl |data = |język = nl |data dostępu = 2017-11-27}}</ref>.

== Osiągnięcia ==
'''Kickboxing''':
* 2008: Ring Masters Olympia 2008 – finalista turnieju wagi półśredniej
* 2014: [[Glory World Series#Waga lekka (-70 kg)|mistrz świata GLORY w wadze lekkiej]]

'''Kyokushin karate''':
* 2009: Mistrzostwa Europy Kyokushinkai Karate Kamakura – 1. miejsce

'''Savate''':
* 2017: mistrz świata KFWC Savate Pro w kat. 70 kg

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.glorykickboxing.com/en/fighters/view/165?inv_sso_check=true Profil ze statystykami na glorykickboxing.com]

{{SORTUJ:Kiria, Dawit}}
[[Kategoria:Karatecy]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1988]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Zugdidi]]
[[Kategoria:Gruzińscy kickbokserzy]]

title: · Dawit Kiria

Data i miejsce urodzenia: 9 lutego 1988 · Zugdidi

Obywatelstwo: Gruzja

Masa ciała: 70 kg

Styl walki: kyokushin karate, kick-boxing

Kategoria wagowa: lekka

Klub: Team Holzken


text:
# Dynastia heraklijska
Dynastia heraklijska – zwana też Afrykańską – dynastia władająca Cesarstwem Bizantyjskim w latach 610–711. Wywodziła się od Herakliusza – egzarchy afrykańskiego z Kartaginy i potomka rodziny arystokratycznej z Kapadocji. Jego syn – również Herakliusz – został w 610 cesarzem bizantyńskim. Ich panowanie charakteryzuje się problemami religijnymi (monoteletyzm) i ekspansją Arabów.

## Cesarze Bizantyńscy
- Herakliusz: 610–641
- Konstantyn III: 641
- Herakleonas: 641
- Konstans II: 641–668
- Konstantyn IV: 668–685
- Justynian II Rhinotmetos: 685–695 i 705–711
- Tyberiusz IV (współcesarz): 706–711

title: Dynastia heraklijska

wikitext:
{{Inne znaczenia|średniowiecznej dynastii bizantyńskiej|[[Heraklidzi]] - odnoszący się do potomków [[Herakles|postaci mitycznej]]}}
'''Dynastia heraklijska''' – zwana też Afrykańską – dynastia władająca [[Cesarstwo Bizantyńskie|Cesarstwem Bizantyjskim]] w latach 610–711. Wywodziła się od Herakliusza – [[Egzarchat Afryki|egzarchy afrykańskiego]] z [[Kartagina|Kartaginy]] i potomka rodziny arystokratycznej z [[Kapadocja|Kapadocji]]. Jego syn – również Herakliusz – został w 610 cesarzem bizantyńskim. Ich panowanie charakteryzuje się problemami religijnymi ([[monoteletyzm]]) i [[Wojny arabsko-bizantyńskie|ekspansją Arabów]].

== Cesarze Bizantyńscy ==
* [[Herakliusz (cesarz bizantyński)|Herakliusz]]: [[610]]–[[641]]
* [[Konstantyn III (cesarz bizantyński)|Konstantyn III]]: [[641]]
* [[Herakleonas]]: [[641]]
* [[Konstans II (cesarz bizantyński)|Konstans II]]: [[641]]–[[668]]
* [[Konstantyn IV]]: [[668]]–[[685]]
* [[Justynian II Rhinotmetos]]: [[685]]–[[695]] i [[705]]–[[711]]
* [[Tyberiusz IV]] (współcesarz): [[706]]–[[711]]

== Bibliografia ==
* [[Georg Ostrogorski]], ''Dzieje Bizancjum'', wyd.3 Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008. {{ISBN|978-83-01-15268-0}}.
* [[Robert Browning]], ''Cesarstwo Bizantyńskie'', przeł. G. Żurek, Warszawa 1997.

{{Cesarze bizantyńscy}}

[[Kategoria:Dynastia heraklijska|!]]