text:
# Szengawit Erywań
Szengawit Erywań (orm. „Շենգավիթ“ Ֆուտբոլային Ակումբ Երևան, "Szengawit" Futbolajin Akumby Jerewan) – ormiański klub piłkarski z siedzibą w stolicy kraju Erywań.

## Historia
Chronologia nazw:
- 1990: Koszkagorc Erywań (orm. «Կոշկագոռց» Երևան)
- 1991: Koszkagorc-Nairi Erywań (orm. «Կոշկագոռց-Նաիրի» Երևան)
- 1992: Szengawit Erywań (orm. «Շենգավիթ» Երևան)
- od 2008: Szengawit Erywań (orm. «Շենգավիթ» Երևան)

Klub Piłkarski Koszkagorc Erywań został założony w 1990 roku. Ostatnie dwa sezony Mistrzostw ZSRR (1990-1991) grał w Drugiej Niższej Lidze.
Po uzyskaniu przez Armenię niepodległości w 1992 jako Szengawit Erywań debiutował w najwyższej lidze Armenii, w której zajął 14. miejsce. Po zakończeniu sezonu został rozwiązany i przekazał swoje miejsce klubowi Jerazank Erywań.
Dopiero w 2008 klub Uliss Erywań utworzył na bazie szkoły piłkarskiej Szengawit własną drugą drużynę, która otrzymała nazwę Szengawit Erywań. Klub występuje w rozgrywkach Aradżin chumb.

## Sukcesy
- Druga Niższa Liga ZSRR, strefa 2: 6. miejsce (1991)
- Mistrzostwo Armenii: 14. miejsce (1992)
- Puchar Armenii: 1/8 finału (2007/08)

title: Szengawit Erywań

wikitext:
{{Klub sportowy infobox
 |nazwa                 = Szengawit Erywań
 |nazwa oryginalna      =
 |dyscyplina            = piłka nożna
 |grafika               =
 |opis grafiki          =
 |alt grafiki           =
 |pełna nazwa           = „Շենգավիթ“ Ֆուտբոլային Ակումբ<br />Երևան
 |kod                   =
 |przydomek             =
 |maskotka              =
 |barwy                 =
 |data założenia        = [[1990]]
 |debiut w ekstraklasie = [[1992]]
 |data rozwiązania      =
 |liga                  = [[II liga ormiańska w piłce nożnej|Aradżin chumb]]
 |liczba seniorów       =
 |liczba juniorów       =
 |państwo               =
 |siedziba              =
 |adres                 =
 |obiekt sportowy       = [[Stadion Wardanank-451]], [[Woskeat]]
 |sponsor techniczny    =
 |właściciel            =
 |prezes                = [[Garnik Ajrapetjan]]
 |menedżer              =
 |menedżer generalny    =
 |komandor              =
 |trener                = [[Artur Galstjan]]
 |asystent trenera      =
 |paski_kos1            =
 |koszulka1             = FFFFFF
 |paski_spo1            =
 |spodenki1             = 000000
 |lewareka1             = FFFFFF
 |paski_lr1             =
 |prawareka1            = FFFFFF
 |paski_pr1             =
 |skarpety1             = FFFFFF
 |paski_ska1            =
 |paski_kos2            = _unknown
 |koszulka2             = FFFFFF
 |paski_spo2            =
 |spodenki2             = FFFFFF
 |lewareka2             = FFFFFF
 |paski_lr2             =
 |prawareka2            = FFFFFF
 |paski_pr2             =
 |skarpety2             = FFFFFF
 |paski_ska2            =
 |commons               =
 |wikicytaty            =
 |wikinews              =
 |www                   =
}}
'''Szengawit Erywań''' ([[język ormiański|orm.]] „Շենգավիթ“ Ֆուտբոլային Ակումբ Երևան, ''"Szengawit" Futbolajin Akumby Jerewan'') – [[Armenia|ormiański]] klub [[piłka nożna|piłkarski]] z siedzibą w stolicy kraju [[Erywań]].

== Historia ==
'''Chronologia nazw:'''
* 1990: ''Koszkagorc Erywań'' ([[język ormiański|orm.]] «Կոշկագոռց» Երևան)
* 1991: ''Koszkagorc-Nairi Erywań'' ([[język ormiański|orm.]] «Կոշկագոռց-Նաիրի» Երևան)
* 1992: ''Szengawit Erywań'' ([[język ormiański|orm.]] «Շենգավիթ» Երևան)
* od 2008: ''Szengawit Erywań'' ([[język ormiański|orm.]] «Շենգավիթ» Երևան)

Klub Piłkarski ''Koszkagorc Erywań'' został założony w 1990 roku<ref>[http://www.rsssf.com/tablesa/armefound.html – Armenia – List of Foundation Dates]</ref>. Ostatnie dwa sezony Mistrzostw ZSRR (1990-1991) grał w [[IV liga radziecka w piłce nożnej|Drugiej Niższej Lidze]].

Po uzyskaniu przez Armenię niepodległości w 1992 jako ''Szengawit Erywań'' debiutował w [[I liga ormiańska w piłce nożnej|najwyższej lidze Armenii]], w której zajął 14. miejsce. Po zakończeniu sezonu został rozwiązany i przekazał swoje miejsce klubowi [[Jerazank Erywań]].

Dopiero w 2008 klub [[Uliss Erywań]] utworzył na bazie szkoły piłkarskiej ''Szengawit'' własną drugą drużynę, która otrzymała nazwę ''Szengawit Erywań''. Klub występuje w rozgrywkach Aradżin chumb.

== Sukcesy ==
* [[IV liga radziecka w piłce nożnej|Druga Niższa Liga ZSRR, strefa 2]]: 6. miejsce (1991)
* [[I liga ormiańska w piłce nożnej|Mistrzostwo Armenii]]: 14. miejsce (1992)
* [[Puchar Armenii w piłce nożnej|Puchar Armenii]]: 1/8 finału (2007/08)

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmd=comm_tst&lang=ru&id=568016310036900543810832891672 Statystyki klubu na klisf.info (do 1992)] {{lang|ru}}
* {{Cytuj stronę | url = http://www.weltfussballarchiv.com/Vereinsprofilnew.php?ID=12814 | tytuł = Profil klubu na WeltFussballArchiv | opublikowany = weltfussballarchiv.com | archiwum = https://web.archive.org/web/20080904030527/http://www.weltfussballarchiv.com/Vereinsprofilnew.php?ID=12814 | zarchiwizowano = 2008-09-04 | język = en}}
* [http://www.playerhistory.com/club/41087/ Informacja o klubie na Playerhistory.com] {{lang|en}}
* [http://www.national-football-teams.com/v2/club.php?id=98 Informacja na National Football Teams.com] {{lang|en}}

{{1 poziom Fb Armenia}}

[[Kategoria:Kluby piłkarskie w Erywaniu]]
[[Kategoria:Kluby piłkarskie założone w 1990]]

title: · Szengawit Erywań

Pełna nazwa: „Շենգավիթ“ Ֆուտբոլային Ակումբ · Երևան

Liga: Aradżin chumb

Państwo: Armenia

Stadion: Stadion Wardanank-451, Woskeat

Prezes: Garnik Ajrapetjan

Trener: Artur Galstjan


text:
# Machine Gun Kelly (raper)
Machine Gun Kelly, MGK, właśc. Colson Baker (ur. 22 kwietnia 1990 w Houston) – amerykański muzyk i aktor. Na scenie muzycznej aktywny od 2006.

## Życiorys

### Wczesne lata
Urodził się w Houston w stanie Teksas jako syn misjonarzy. Wraz z rodzicami mieszkał w takich krajach jak Egipt czy Niemcy, a także w miastach - Los Angeles, Chicago czy Denver. Przez cztery lata swojego życia przebywał w Egipcie, opanował język arabski przed angielskim. W wieku 14 lat przeniósł się do Cleveland w Ohio, gdzie w 2008 ukończył Shaker Heights High School.

### Kariera
3 sierpnia 2011 podpisał kontrakt muzyczny z wytwórniami Bad Boy i Interscope.
W oczekiwaniu na pierwszy studyjny album pt. Lace Up, który ukazał się latem 2012, w marcu tego roku ukazał się minialbum Half Naked & Almost Famous.
Zadebiutował on na 46. miejscu notowania Billboard 200, ze sprzedażą 8.500 egzemplarzy w pierwszym tygodniu.
Wystąpił też w filmach: melodramacie W cieniu jupiterów (Beyond the Lights, 2014) jako Kid Culprit u boku Nate’a Parkera, Minnie Driver, Danny’ego Glovera i Gugu Mbatha-Raw, dreszczowcu Nerve (2016) jako Ty z Emmą Roberts i Dave’a Franco oraz filmie fantastycznonaukowym Viral (2016) z Sofią Black-D’Elią jako CJ. W 2017 nawiązał współpracę z serwisem Netflix, nagrał piosenkę „Home” promującą dreszczowiec fantastycznonaukowy Bright z Willem Smithem. W biograficznym dramacie muzycznym Brud (The Dirt, 2019) zagrał perkusistę glam metalowego zespołu Mötley Crüe, Tommy’ego Lee.
25 września 2020 roku ukazał się piąty album studyjny artysty zatytułowany Tickets to My Downfall. Krążek zadebiutował na pierwszym miejscu notowania Billboard 200 w Stanach Zjednoczonych.

## Życie prywatne
Ma córkę, której matką jest aktorka Megan Fox.

## Dyskografia
Longplaye
- Lace Up (2012)
- General Admission (2015)
- Bloom (2017)
- Hotel Diablo (2019)
- Tickets to My Downfall (2020) – złota płyta w Polsce[15]
- Mainstream Sellout (2022)

Minialbumy
- Half Naked And Almost Famous (2012)
- BINGE (2018)
- Genre: Sadboy (2024)

Mixtape'y
- Homecoming (2008)
- 100 Word and Running (2010)
- Lace Up (2010)
- Est 4 Life (2012)
- Black Flag (2013)
- Fuck It (2015)

## Filmografia
- 2014: Beyond The Lights jako Kid Culprit
- 2016: The Land jako Slick
- 2016: Punk’s Dead: SLC Punk 2 jako Crash
- 2016: Nerve jako Ty
- 2016: Viral jako CJ
- 2016: Roadies jako Wesley
- 2018: Nie otwieraj oczu (Birdbox) jako Felix
- 2019: Captive State jako Jurgis
- 2019: Big Time Adolescence jako Nick
- 2019: Brud (The Dirt) jako Tommy Lee
- 2020: Power jako Newt

## Koncerty w Polsce
- 21.11.2015 - Warszawa, Hala Koło ["Road Trippin" Tour]
- 14.08.2016 - Wrocław, Eter
- 15.08.2016 - Warszawa, Progresja
- 14.06.2017 - Gdańsk, CSG ["No Plan B" European Tour]
- 15.06.2017 - Kraków, Tauron Arena (Impact Festival) ["No Plan B" European Tour]
- 17.10.2017 - Progresja, Warszawa ["27" World Tour]
- 11.09.2019 - Warszawa, Progresja ["Hotel Diablo" World Tour]
- 29.06.2023 - Gdynia, Open’er Festival

wikiname: plwiki

title: Machine Gun Kelly (raper)

in_language: pl

wikitext:
{{Inne znaczenia|amerykańskiego muzyka|[[Machine Gun Kelly]] – amerykański gangster}}
{{Artysta muzyczny infobox
 |nazwa                 = Machine Gun Kelly
 |nazwa oryginalna      =
 |zdjęcie               = Machine Gun Kelly Charity Softball (53117851335)crop.png
 |opis zdjęcia          = Machine Gun Kelly (2023)
 |alt zdjęcia           =
 |imię i nazwisko       = Colson Baker
 |pseudonim             = MGK, Machine Gun Kelly, Kells, Young Gunner
 |data urodzenia        = 22 kwietnia 1990
 |miejsce urodzenia     = [[Houston]], [[Teksas]]
 |pochodzenie           = [[Cleveland]], [[Ohio]]
 |data śmierci          =
 |miejsce śmierci       =
 |instrument            = wokal, [[gitara]], [[sampler]], [[syntezator]]
 |typ głosu             =
 |gatunek               = [[hip-hop]], [[pop punk]], [[Muzyka pop|pop]]
 |zawód                 = muzyk, aktor, producent muzyczny
 |aktywność             = od 2006
 |wydawnictwo           = EST19XX, [[Bad Boy Records|Bad Boy]], [[Interscope Records|Interscope]]
 |powiązania            = [[Dub-O]], [[DMX]], [[Waka Flocka Flame]], [[Bebe Rexha]], [[Bone Thugs-n-Harmony]], [[Earl St. Clair]], [[Kid Ink]], [[Linkin Park]], [[Sean Combs|Puff Daddy]], [[Sleeping With Sirens]]
 |współpracownicy       =
 |wyróżniony instrument =
 |zespół                =
 |odznaczenia           =
 |faksymile             =
 |opis faksymile        =
 |commons               = Category:Machine Gun Kelly (rapper)
 |www                   = http://machinegunkelly.com/
}}
[[Plik:MGK (48250880612).jpg|mały|MGK podczas gry w baseball, 2019 rok]]
'''Machine Gun Kelly, MGK''', właśc. '''Colson Baker'''<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.interfilmes.com/person_1675653_Machine.Gun.Kelly.html|tytuł=Personalidade: Machine Gun Kelly (EUA)|opublikowany=InterFilmes.com|język=pt|data dostępu=2017-08-19}}</ref> (ur. [[22 kwietnia]] [[1990 w muzyce|1990]] w [[Houston]]) – amerykański [[muzyk]] i [[aktor]]<ref>{{Cytuj stronę|url=https://www.listal.com/machine-gun-kelly-%28rapper%29|tytuł=Machine Gun Kelly (rapper)|opublikowany=Listal|język=en|data dostępu=2017-08-19}}</ref>. Na scenie muzycznej aktywny od 2006.

== Życiorys ==
=== Wczesne lata ===
Urodził się w [[Houston]] w stanie [[Teksas]] jako syn misjonarzy<ref name="allmusic">{{cytuj stronę|url=https://www.allmusic.com/artist/machine-gun-kelly-mn0002125399/biography|autor=Fred Thomas|tytuł=Artist Biography: Machine Gun Kelly|opublikowany=[[AllMusic]]|język=en|data dostępu=2019-07-07}}</ref>. Wraz z rodzicami mieszkał w takich krajach jak [[Egipt]] czy [[Niemcy]], a także w miastach - [[Los Angeles]], [[Chicago]] czy [[Denver]]. Przez cztery lata swojego życia przebywał w Egipcie, opanował [[język arabski]] przed [[Język angielski|angielskim]]<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.cleveland.com/popmusic/index.ssf/2010/11/clevelands_own_machine_gun_kel.html|autor=John Soeder (2010-11-19)|tytuł=Cleveland's own Machine Gun Kelly is riding a wave of 'raging' rap|opublikowany=„The Plain Dealer”|język=en|data dostępu=2010-11-19| archiwum =http://archive.is/nluL| zarchiwizowano =2019-07-07}}</ref>. W wieku 14 lat przeniósł się do [[Cleveland]] w [[Ohio]], gdzie w 2008 ukończył Shaker Heights High School<ref name="nndb">{{NNDB|osoba|301/000348254|MGK}}</ref>.

=== Kariera ===
3 sierpnia 2011 podpisał kontrakt muzyczny z wytwórniami [[Bad Boy Records|Bad Boy]] i [[Interscope Records|Interscope]]<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.vibe.com/article/machine-gun-kelly-announces-deal-bad-boyinterscope-they-understood-our-idea|tytuł=Machine Gun Kelly Announces Deal with Bad Boy/Interscope: 'They Understood Our Idea|opublikowany=[[Vibe]]|język=en|data dostępu=2011-08-03| archiwum =http://archive.is/Te5j| zarchiwizowano =2019-07-07}}</ref>.

W oczekiwaniu na pierwszy studyjny album pt. ''Lace Up'', który ukazał się latem 2012, w marcu tego roku ukazał się minialbum ''Half Naked & Almost Famous''<ref name="Discogs">{{Discogs|artysta|2545933|Machine Gun Kelly}}</ref>.

Zadebiutował on na 46. miejscu notowania [[Billboard 200]], ze sprzedażą 8.500 egzemplarzy w pierwszym tygodniu<ref>{{cytuj stronę|url= http://www.hiphopdx.com/index/news/id.19168/title.hip-hop-album-sales-the-week-ending-3-25-2012|autor=Allen Jacobs|tytuł=Hip Hop Album Sales: The Week Ending 3/25/2012|opublikowany=[[HipHopDX]]|język=en|data dostępu=2013-06-28| archiwum =http://archive.is/NIed| zarchiwizowano =2019-07-07}}</ref>.

Wystąpił też w filmach: melodramacie ''W cieniu jupiterów'' (''Beyond the Lights'', 2014)<ref name="IMDb">{{IMDb|osoba|0446622|Machine Gun Kelly}}</ref> jako Kid Culprit u boku [[Nate Parker|Nate’a Parkera]], [[Minnie Driver]], [[Danny Glover|Danny’ego Glovera]] i [[Gugu Mbatha-Raw]], dreszczowcu ''Nerve'' (2016)<ref name="Filmweb">{{Filmweb|osoba|2151367|Machine Gun Kelly}}</ref> jako Ty z [[Emma Roberts|Emmą Roberts]] i [[Dave Franco|Dave’a Franco]] oraz filmie fantastycznonaukowym ''[[Viral (film)|Viral]]'' (2016) z [[Sofia Black-D’Elia|Sofią Black-D’Elią]] jako CJ. W 2017 nawiązał współpracę z serwisem [[Netflix]], nagrał piosenkę „Home” promującą dreszczowiec fantastycznonaukowy ''Bright''<ref>{{Cytuj stronę|url = http://tuba.pl/tubapl/1,103887,22616997,machine-gun-kelly-zagra-w-nowym-hicie-produkcji-netflixa.html|autor=Dominika Cianciara (2017-11-08)|tytuł =Machine Gun Kelly zagra w nowym hicie produkcji Netflixa|opublikowany = tuba.pl|język = pl|data dostępu = 2019-02-16| archiwum =http://archive.is/stMlO| zarchiwizowano =2019-07-07}}</ref> z [[Will Smith|Willem Smithem]]. W biograficznym dramacie muzycznym ''Brud'' (''The Dirt'', 2019) zagrał perkusistę [[glam metal]]owego zespołu [[Mötley Crüe]], [[Tommy Lee|Tommy’ego Lee]]<ref>{{Cytuj stronę|url=https://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-5487233/Douglas-Booth-transforms-M-tley-Cr-es-Nikki-Six-Dirt.html|autor=Eve Buckland (2018-03-11)|tytuł=Douglas Booth transforms into Mötley Crüe's Nikki Six in The Dirt|opublikowany=„[[Daily Mail]]”|język=en|data dostępu=2019-07-08}}</ref>.

25 września 2020 roku ukazał się piąty album studyjny artysty zatytułowany ''[[Tickets to My Downfall]]''. Krążek zadebiutował na pierwszym miejscu notowania [[Billboard 200]] w Stanach Zjednoczonych<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.billboard.com/articles/business/chart-beat/9460063/machine-gun-kelly-tickets-to-my-downfall-number-one-billboard-200 | tytuł = Machine Gun Kelly earns first No. 1 album on Billboard 200 Chart with 'Tickets to My Downfall' | opublikowany = billboard.com| język = en | data dostępu = 2020-11-24}}</ref>.
== Życie prywatne ==
Ma córkę, której matką jest aktorka [[Megan Fox]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Megan Fox i MGK zerwali kontakt. Ale teraz "nikt się nie zdziwi" |data dostępu = 2025-05-17 |opublikowany = www.onet.pl |url = https://www.onet.pl/styl-zycia/kozaczek/megan-fox-i-mgk-zerwali-kontakt-ale-teraz-nikt-sie-nie-zdziwi/d70v5wf,0666d3f1}}</ref>.

== Dyskografia ==
; Longplaye
* ''Lace Up'' (2012)
* ''General Admission'' (2015)
* ''Bloom'' (2017)
* ''[[Hotel Diablo]]'' (2019)
* ''[[Tickets to My Downfall]]'' (2020) – [[certyfikat sprzedaży w przemyśle muzycznym|złota płyta]] w Polsce<ref>{{Cytuj |tytuł = Oficjalna Lista Wyróżnień – złote płyty |url = https://www.olis.pl/charts/oficjalna-lista-wyroznien/zlote-plyty |opublikowany = OLiS |data dostępu = 2025-02-14}}</ref>
* ''Mainstream Sellout'' (2022)
*
; Minialbumy
* ''Half Naked And Almost Famous'' (2012)
* ''BINGE'' (2018)
* ''Genre: Sadboy'' (2024)
*
; Mixtape'y
* ''Homecoming'' (2008)
* ''100 Word and Running'' (2010)
* ''Lace Up'' (2010)
* ''Est 4 Life'' (2012)
* ''Black Flag'' (2013)
* ''Fuck It'' (2015)

== Filmografia ==
* [[2014 w filmie|2014]]: ''Beyond The Lights'' jako Kid Culprit
* [[2016 w filmie|2016]]: ''The Land'' jako Slick
* 2016: ''Punk’s Dead: SLC Punk 2'' jako Crash
* 2016: ''Nerve'' jako Ty
* 2016: ''[[Viral (film)|Viral]]'' jako CJ
* 2016: ''[[Roadies (serial telewizyjny)|Roadies]]'' jako Wesley
* [[2018 w filmie|2018]]: ''[[Nie otwieraj oczu (film)|Nie otwieraj oczu]]'' (''Birdbox'') jako Felix
* [[2019 w filmie|2019]]: ''Captive State'' jako Jurgis
* 2019: ''Big Time Adolescence'' jako Nick
* 2019: ''Brud'' (''The Dirt'') jako [[Tommy Lee]]
*2020: ''Power'' jako Newt

== Koncerty w Polsce ==
* 21.11.2015 - Warszawa, Hala Koło ["Road Trippin" Tour]
* 14.08.2016 - Wrocław, Eter
* 15.08.2016 - Warszawa, Progresja
* 14.06.2017 - Gdańsk, CSG ["No Plan B" European Tour]
* 15.06.2017 - Kraków, Tauron Arena (Impact Festival) ["No Plan B" European Tour]
* 17.10.2017 - Progresja, Warszawa ["27" World Tour]
* 11.09.2019 - Warszawa, Progresja ["Hotel Diablo" World Tour]
* 29.06.2023 - Gdynia, Open’er Festival

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Złota Malina dla najgorszego reżysera}}
{{MTV Video Music Award – teledysk alternatywny}}
{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Amerykańscy raperzy]]
[[Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Houston]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1990]]
[[Kategoria:Laureaci Złotej Maliny dla najgorszego reżysera]]
[[Kategoria:Zdobywcy platynowych płyt]]

title: Machine Gun Kelly

Imię i nazwisko: Colson Baker

Data i miejsce urodzenia: 22 kwietnia 1990 · Houston, Teksas

Pochodzenie: Cleveland, Ohio

Instrumenty: wokal, gitara, sampler, syntezator

Gatunki: hip-hop, pop punk, pop

Zawód: muzyk, aktor, producent muzyczny

Wydawnictwo: EST19XX, Bad Boy, Interscope

Powiązania: Dub-O, DMX, Waka Flocka Flame, Bebe Rexha, Bone Thugs-n-Harmony, Earl St. Clair, Kid Ink, Linkin Park, Puff Daddy, Sleeping With Sirens


text:
# Anastasija Iwanowa
Anastasija Andriejewna Iwanowa (ros. Анастасия Андреевна Иванова, ur. 21 marca 1990 w Ufie) – rosyjska florecistka, dwukrotna medalistka mistrzostw świata.
W 2009 roku zdobyła brąz drużynowo na mistrzostwach świata juniorów w Belfaście. Na mistrzostwach świata juniorów w Baku w 2010 roku zdobyła drużynowo złoty medal.
Podczas mistrzostw świata w Lipsku w 2017 roku Rosjanki w składzie: Inna Dierigłazowa, Anastasija Iwanowa, Swietłana Tripapina i Adielina Zagidullina zdobyły brązowy medal w zawodach drużynowych. Na rozgrywanych dwa lata później mistrzostwach świata w Budapeszcie razem z Dierigłazową, Zagidulliną i Łarisą Korobiejnikową w tej samej konkurencji wywalczyła złoty medal.
Ponadto zdobyła drużynowo złoty medal na mistrzostwach Europy w Düsseldorfie (2019) oraz srebrny na mistrzostwach Europy w Nowym Sadzie (2018).
Wywalczyła również złoto w turnieju drużynowym na igrzyskach europejskich w Baku w 2015 roku.

title: Anastasija Iwanowa

wikitext:
{{Sportowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Anastasija Iwanowa
 |imię i nazwisko org       =
 |dyscyplina                = szermierka
 |grafika                   = Anastasiya Ivanova St Maur 2015.jpg
 |opis grafiki              =
 |pełne imię i nazwisko     =
 |data urodzenia            = [[21 marca]] [[1990]]
 |miejsce urodzenia         = [[Ufa]]
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |obywatelstwo              =
 |wzrost                    =
 |pozycja                   =
 |klub                      =
 |numer w klubie            =
 |kariera juniorska         =
 |kariera seniorska         =
 |kariera reprezentacyjna   =
 |kariera trenerska         =
 |medale                    =
{{Medalista infobox/reprezentacja|RUS}}
{{Medalista infobox/nagłówek|MŚ|SZ}}
{{Medalista infobox/MŚ|SZ|Budapeszt|2019|złoto|floret druż.}}
{{Medalista infobox/MŚ|SZ|Lipsk|2017|brąz|floret druż.}}
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Anastasija Andriejewna Iwanowa''' ([[Język rosyjski|ros.]] Анастасия Андреевна Иванова, ur. [[21 marca]] [[1990]] w [[Ufa|Ufie]]<ref>{{Cytuj stronę | url = https://cdn1.sportngin.com/attachments/document/ecc6-2935242/Olympic_and_World_Championship_medalists_-_by_name.pdf | tytuł = Fencing Olympic, Youth Olympic, and World Championship Medalists by Name | opublikowany = cdn1.sportngin.com | język = en | data dostępu = 2024-05-01}}</ref>) – [[Rosja|rosyjska]] [[Floret|florecistka]], dwukrotna medalistka mistrzostw świata.

W 2009 roku zdobyła brąz drużynowo na mistrzostwach świata juniorów w [[Belfast|Belfaście]]<ref>{{Cytuj | url = https://fencing.ophardt.online/en/search/results-competition/38293?backbiosa=31208 |tytuł = Results 2009 World Championships Cadets/Juniors, Foil Women's U20 Team |czasopismo = fencing.ophardt.online | język = en |data dostępu = 2024-05-01}}</ref>. Na mistrzostwach świata juniorów w [[Baku]] w 2010 roku zdobyła drużynowo złoty medal<ref>{{Cytuj | url = https://fencing.ophardt.online/en/search/results-competition/52242?backbiosa=38283 |tytuł = Results 2010 World Championships Cadets/Juniors, Foil Women's U20 Team |czasopismo = fencing.ophardt.online | język = en |data dostępu = 2024-05-01}}</ref>.

Podczas [[Mistrzostwa Świata w Szermierce 2017|mistrzostw świata w Lipsku]] w 2017 roku Rosjanki w składzie: [[Inna Dierigłazowa]], Anastasija Iwanowa, [[Swietłana Tripapina]] i [[Adielina Zagidullina]] zdobyły brązowy medal w zawodach drużynowych<ref>{{Cytuj | url = https://fencing.ophardt.online/en/search/results-competition/4605?backbiosa=37829 |tytuł = Results 2017 World Championships, Foil Women's Senior Team |czasopismo = fencing.ophardt.online | język = en |data dostępu = 2024-05-01}}</ref>. Na rozgrywanych dwa lata później [[Mistrzostwa Świata w Szermierce 2019|mistrzostwach świata w Budapeszcie]] razem z Dierigłazową, Zagidulliną i [[Łarisa Korobiejnikowa|Łarisą Korobiejnikową]] w tej samej konkurencji wywalczyła złoty medal<ref>{{Cytuj | url = https://fencing.ophardt.online/en/search/results-competition/79392?backbiosa=37829 |tytuł = Results 2019 World Championships, Foil Women's Senior Team |czasopismo = fencing.ophardt.online | język = en |data dostępu = 2024-05-01}}</ref>.

Ponadto zdobyła drużynowo złoty medal na [[Mistrzostwa Europy w Szermierce 2019|mistrzostwach Europy w Düsseldorfie]] (2019)<ref>{{Cytuj | url = https://fencing.ophardt.online/en/search/results-competition/79344?backbiosa=38283 |tytuł = Results 32. European Championships 2019, Foil Women's Senior Team |czasopismo = fencing.ophardt.online | język = en |data dostępu = 2024-05-01}}</ref> oraz srebrny na [[Mistrzostwa Europy w Szermierce 2018|mistrzostwach Europy w Nowym Sadzie]] (2018)<ref>{{Cytuj | url = https://fencing.ophardt.online/en/search/results-competition/11214?backbiosa=38283 |tytuł = Results 31. European Championships 2018, Foil Women's Senior Team |czasopismo = fencing.ophardt.online | język = en |data dostępu = 2024-05-01}}</ref>.

Wywalczyła również złoto w turnieju drużynowym na [[Igrzyska Europejskie 2015|igrzyskach europejskich w Baku]] w 2015 roku<ref>{{Cytuj | url = https://fencing.ophardt.online/en/search/results-competition/73295?backbiosa=38283 |tytuł = Results 2015 European Games, Foil Women's Senior Team |czasopismo = fencing.ophardt.online | język = en |data dostępu = 2024-05-01}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{Cytuj stronę |url = https://fie.org/athletes/20744 |tytuł = IVANOVA Anastasiia |opublikowany = fie.org |język = en |data dostępu = 2024-05-01}}

{{SORTUJ:Iwanowa, Anastasija}}
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Ufie]]
[[Kategoria:Medaliści Igrzysk Europejskich, Baku 2015]]
[[Kategoria:Rosyjscy szermierze]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1990]]

title: · Anastasija Iwanowa

Data i miejsce urodzenia: 21 marca 1990 · Ufa

title: Dorobek medalowy

złoto: Budapeszt 2019 · floret druż.

brąz: Lipsk 2017 · floret druż.


text:
# Breguet 17
Breguet 17 – francuski dwumiejscowy eskortowy samolot myśliwski w układzie dwupłatu z końcowego okresu I wojny światowej, zaprojektowany i zbudowany w wytwórni Societe Anonyme des Atelieurs d’Aviation Louis Breguet. Wyprodukowany w liczbie 10 egzemplarzy Breguet 17 używany był przez Aéronautique Militaire po wojnie głównie do długodystansowych lotów rekordowych.

## Historia
W listopadzie 1916 roku kierownictwo Sekcji Technicznej (fr. STAé – Section Technical Aéronautique) Aéronautique Militaire sformułowało wymagania dotyczące dwumiejscowego samolotu myśliwskiego oznaczonego jako Typ C. W założeniach konkursu określono, że samolot powinien dysponować zasięgiem pozwalającym na eskortowanie wypraw samolotów bombowych Breguet 14. W odpowiedzi na zapotrzebowanie wytwórnia Societe Anonyme des Atelieurs d’Aviation Louis Breguet początkowo zmodyfikowała prototyp samolotu bombowego Breguet AV, a na początku 1918 roku rozpoczęła prace projektowe nad nowym myśliwcem eskortowym. Początkowo planowano po prostu wyposażyć Bregueta 14 w silnik Lorraine-Dietrich o mocy 370 KM; inne projekty bardziej odbiegały od klasycznego układu Bregueta 14, m.in. samolot miał otrzymać napęd w postaci silnika Renault 12J o mocy 400 KM i być uzbrojony w umieszczone w wieżyczce działko lotnicze. Ostatecznie samolot, nazwany Breguet 17, bazował na konstrukcji Bregueta 14, przez co był wizualnie podobny, miał jednak nieco mniejsze wymiary i mocniejszy napęd.
Prototyp Bregueta 17 o numerze fabrycznym 022 został zbudowany latem 1918 roku. Napęd płatowca stanowił silnik widlasty Renault 12K o mocy 420 KM. Od standardowego Bregueta 14A2 różnił się zamontowaną na prawej burcie w celu poprawy widoczności pilota poziomą rurą wydechową, mniejszą rozpiętością i powierzchnią nośną skrzydeł, usztywnieniem płatów, usterzeniem oraz znacznie wzmocnionym uzbrojeniem. Breguet 17 został oblatany we wrześniu 1918 roku . Osiągi samolotu uznano za niewystarczające, wobec czego został poddany modyfikacjom obejmującym instalację silnika Renault 12K1 o mocy 450 KM oraz przeprojektowanie skrzydeł i wzmocnienie podwozia. Chociaż osiągi maszyny nadal nie były w pełni zadowalające, została ona skierowana do produkcji seryjnej pod wojskowym oznaczeniem Breguet 17C2. Wyprodukowano zaledwie 10 egzemplarzy (w tym część w wersji myśliwca nocnego CN2), gdyż uznano, że lepsze własności ma konkurencyjny myśliwiec Hanriot HD.3. Samoloty seryjne miały lotki z wyważeniem rogowym o zmniejszonej cięciwie i powiększony ster kierunku, również z wyważeniem rogowym.

## Użycie
Samoloty Breguet 17 weszły do służby w Aéronautique Militaire dopiero w 1919 roku. Ponieważ wyprodukowano niewielką liczbę tych maszyn, nie można było z nich utworzyć jednolitej eskadry i zostały rozproszone po różnych jednostkach. Kilka Breguetów 17 odbyło rekordowe i długodystansowe loty: m.in. 12 lutego 1923 roku porucznik Benoit osiągnął wysokość 5516 metrów z ładunkiem 500 kg czy przelot z Paryża do Sztokholmu w czasie 8 godzin i 15 minut. Samoloty zostały wycofane ze służby w połowie lat 20. XX wieku.

## Opis konstrukcji i dane techniczne
Breguet 17 był jednosilnikowym, dwuosobowym myśliwcem eskortowym dalekiego zasięgu w układzie dwupłatu . Rozpiętość górnego płata wynosiła od 13,4 metra w prototypie do 14,28 metra w samolotach seryjnych, a dolne miało rozpiętość 12,56 metra. Powierzchnia nośna wynosiła 41,4 m² w przypadku prototypu i 45,3 m² w samolotach seryjnych. Długość samolotów seryjnych wynosiła 8,1 metra, a ich wysokość 3,42 metra. Masa własna prototypu wynosiła 1225 kg, zaś masa całkowita (startowa) 1845 kg (1840 kg w samolotach seryjnych).
Napęd prototypu stanowił chłodzony cieczą 12-cylindrowy silnik widlasty Renault 12K o mocy 309 kW (420 KM), zaś samoloty seryjne napędzane były silnikami Renault 12K1 o mocy 331 kW (450 KM). Prototyp osiągał prędkość maksymalną 211 km/h na wysokości 2000 metrów, 206 km/h na wysokości 3000 metrów, 198 km/h na wysokości 4000 metrów i 185 km/h na wysokości 5000 metrów, zaś samoloty seryjne odpowiednio 218 km/h, 213 km/h, 207 km/h i 199 km/h. Prędkość maksymalna na poziomie morza wynosiła 225 km/h. Pułap wynosił 6500 metrów w przypadku prototypu i 7500 metrów dla samolotów seryjnych. Prototyp osiągał wysokość 2000 metrów w czasie 7 minut i 6 sekund, 4000 metrów w czasie 19 minut i 49 sekund, a 5000 metrów w 29 minut i 43 sekundy; samoloty seryjne osiągały wysokość 2000 metrów w czasie 5 minut i 45 sekund, 4000 metrów w czasie 14 minut, zaś 5000 metrów w 20 minut i 41 sekund. Długotrwałość lotu wynosiła 4 godziny.
Uzbrojenie składało się z dwóch zsynchronizowanych stałych karabinów maszynowych Vickers kalibru 7,7 mm, podwójnego zestawu karabinów maszynowych Lewis kalibru 7,7 mm strzelca pokładowego zamocowanego na obrotnicy T.O.3 i pojedynczego karabinu maszynowego Lewis umieszczonego w wycięciu w dole kadłuba, również obsługiwanego przez strzelca pokładowego.

title: Breguet 17

wikitext:
{{Samolot infobox
 |nazwa                               = Breguet 17
 |grafika                             = Breguet 17 07.jpg
 |podpis grafiki                      = Breguet 17
 |alt grafiki                         = francuski samolot myśliwski Breguet 17
 |państwo                             = {{państwo|FRA|1870}}
 |producent                           = [[Breguet (lotnictwo)|Societe Anonyme des Atelieurs d’Aviation Louis Breguet]]
 |konstruktor                         =
 |typ                                 = [[samolot myśliwski]]
 |konstrukcja                         = [[dwupłat]]
 |załoga                              = 2
 |data oblotu                         = wrzesień 1918
 |lata produkcji                      =
 |wycofany                            =
 |egzemplarze                         = 10
 |liczba wypadków                     =
 |liczba katastrof                    =
 |napęd                               = 1 [[silnik widlasty]] {{link-interwiki|Renault 12 (silnik)|tekst=Renault 12K|Q=Q15921881}}
 |moc silnika                         = 331 [[Wat|kW]] (450 [[Koń mechaniczny|KM]])
 |ciąg silnika                        =
 |rozpiętość                          = 14,28 [[Metr|m]]
 |wydłużenie                          =
 |średnica wirnika                    =
 |długość                             = 8,1 m
 |długość kadłuba                     =
 |szerokość kadłuba                   =
 |wysokość                            = 3,42 m
 |powierzchnia nośna                  = 45,3 [[Metr kwadratowy|m²]]
 |profil skrzydła                     =
 |masa własna                         = 1225 [[Kilogram|kg]]
 |masa użyteczna                      =
 |masa startowa                       = 1840 kg
 |masa do lądowania                   =
 |masa uzbrojenia                     =
 |masa paliwa                         =
 |zapas paliwa                        =
 |prędkość maksymalna                 = 218 [[Kilometr na godzinę|km/h]]
 |prędkość przelotowa                 =
 |prędkość minimalna                  =
 |prędkość ekonomiczna                =
 |prędkość optymalna                  =
 |prędkość patrolowa                  =
 |prędkość dopuszczalna               =
 |prędkość holowania                  =
 |prędkość wznoszenia                 = 5 min 45 s na 2000 m
 |wznoszenie w locie poziomym         =
 |wznoszenie w locie pionowym         =
 |prędkość minimalna opadania         =
 |pułap                               = 7500 m
 |pułap praktyczny                    =
 |pułap zawisu z wpływem ziemi        =
 |pułap zawisu bez wpływu ziemi       =
 |zasięg                              =
 |promień działania                   =
 |długotrwałość lotu                  = 4 h
 |rozbieg                             =
 |dobieg                              =
 |doskonałość                         =
 |współczynnik obciążenia konstrukcji =
 |uzbrojenie                          = 5 [[Karabin maszynowy|km]] kal. 7,7 mm
 |liczba miejsc                       =
 |przestrzeń ładunkowa                =
 |wyposażenie dodatkowe               =
 |użytkownicy                         = [[III Republika Francuska|Francja]]
 |rzuty                               =
 |commons                             = Category:Bréguet 17
}}
'''Breguet 17''' – [[III Republika Francuska|francuski]] dwumiejscowy eskortowy [[samolot myśliwski]] w układzie [[dwupłat]]u z końcowego okresu [[I wojna światowa|I wojny światowej]], zaprojektowany i zbudowany w wytwórni [[Breguet (lotnictwo)|Societe Anonyme des Atelieurs d’Aviation Louis Breguet]]. [[Produkcja seryjna|Wyprodukowany]] w liczbie 10 egzemplarzy Breguet 17 używany był przez [[Armée de l’air|Aéronautique Militaire]] po wojnie głównie do długodystansowych lotów rekordowych.

== Historia ==
[[Plik:Breguet 17 01.jpg|mały|lewo|alt=Breguet 17 w locie|Breguet 17 w locie]]
W listopadzie 1916 roku kierownictwo Sekcji Technicznej ([[Język francuski|fr.]] ''STAé – Section Technical Aéronautique'') [[Armée de l’air|Aéronautique Militaire]] sformułowało wymagania dotyczące dwumiejscowego [[Samolot myśliwski|samolotu myśliwskiego]] oznaczonego jako Typ C{{odn|Davilla|Soltan|1997|s=129}}. W założeniach konkursu określono, że samolot powinien dysponować zasięgiem pozwalającym na eskortowanie wypraw samolotów bombowych [[Breguet 14]]{{odn|Davilla|Soltan|1997|s=129}}. W odpowiedzi na zapotrzebowanie wytwórnia [[Breguet (lotnictwo)|Societe Anonyme des Atelieurs d’Aviation Louis Breguet]] początkowo zmodyfikowała [[prototyp]] samolotu bombowego Breguet AV, a na początku 1918 roku rozpoczęła prace projektowe nad nowym myśliwcem eskortowym{{odn|Davilla|Soltan|1997|s=129}}. Początkowo planowano po prostu wyposażyć Bregueta 14 w silnik Lorraine-Dietrich o mocy 370 [[Koń mechaniczny|KM]]; inne projekty bardziej odbiegały od klasycznego układu Bregueta 14, m.in. samolot miał otrzymać napęd w postaci silnika {{link-interwiki|Renault 12 (silnik)|tekst=Renault 12J|Q=Q15921881}} o mocy 400 KM i być uzbrojony w umieszczone w wieżyczce [[działko]] lotnicze{{odn|Davilla|Soltan|1997|s=129}}. Ostatecznie samolot, nazwany Breguet 17, bazował na konstrukcji Bregueta 14, przez co był wizualnie podobny, miał jednak nieco mniejsze wymiary i mocniejszy napęd{{odn|Davilla|Soltan|1997|s=129}}{{odn|Green|Swanborough|1995|s=89}}.

[[Prototyp]] Bregueta 17 o numerze fabrycznym 022 został zbudowany latem 1918 roku{{odn|Davilla|Soltan|1997|s=129}}. Napęd [[Płatowiec|płatowca]] stanowił [[silnik widlasty]] Renault 12K o mocy 420 KM{{odn|Davilla|Soltan|1997|s=129}}. Od standardowego Bregueta 14A2 różnił się zamontowaną na prawej burcie w celu poprawy widoczności [[Pilotaż (lotnictwo)|pilota]] poziomą rurą wydechową, mniejszą [[Rozpiętość skrzydeł|rozpiętością]] i [[Powierzchnia nośna płata|powierzchnią nośną]] skrzydeł, usztywnieniem płatów, [[Powierzchnie sterowe|usterzeniem]] oraz znacznie wzmocnionym uzbrojeniem{{odn|Davilla|Soltan|1997|s=129}}. Breguet 17 został [[Badania w locie|oblatany]] we wrześniu 1918 roku{{odn|Parmentier|2018}}{{refn|grupa=uwaga|{{odn|ref=nie|Taylor|1989|s=198}} podaje, że samolot został oblatany w listopadzie 1918 roku.}}. Osiągi samolotu uznano za niewystarczające, wobec czego został poddany modyfikacjom obejmującym instalację silnika Renault 12K1 o mocy 450 KM oraz przeprojektowanie skrzydeł i wzmocnienie [[Podwozie (lotnictwo)|podwozia]]{{odn|Davilla|Soltan|1997|s=129}}. Chociaż osiągi maszyny nadal nie były w pełni zadowalające, została ona skierowana do [[Produkcja seryjna|produkcji seryjnej]] pod wojskowym oznaczeniem Breguet 17C2{{odn|Davilla|Soltan|1997|s=129}}. Wyprodukowano zaledwie 10 egzemplarzy (w tym część w wersji myśliwca nocnego CN2), gdyż uznano, że lepsze własności ma konkurencyjny myśliwiec [[Hanriot HD.3]]{{odn|Davilla|Soltan|1997|s=129}}{{refn|grupa=uwaga|{{odn|ref=nie|Parmentier|2018}} podaje, że zbudowano kilkadziesiąt egzemplarzy Breguet 17, zaś {{odn|ref=nie|Nemsch|2003|s=46}} podaje, że około 100.}}. Samoloty seryjne miały [[Lotki (lotnictwo)|lotki]] z wyważeniem rogowym o zmniejszonej [[Cięciwa (lotnictwo)|cięciwie]] i powiększony ster kierunku, również z wyważeniem rogowym{{odn|Davilla|Soltan|1997|s=129}}.

== Użycie ==
Samoloty Breguet 17 weszły do służby w [[Armée de l’air|Aéronautique Militaire]] dopiero w 1919 roku{{odn|Davilla|Soltan|1997|s=129}}. Ponieważ wyprodukowano niewielką liczbę tych maszyn, nie można było z nich utworzyć jednolitej [[Eskadra (lotnictwo)|eskadry]] i zostały rozproszone po różnych jednostkach{{odn|Davilla|Soltan|1997|s=129}}. Kilka Breguetów 17 odbyło rekordowe i długodystansowe loty: m.in. 12 lutego 1923 roku porucznik Benoit osiągnął wysokość 5516 metrów z ładunkiem 500 kg czy przelot z [[Paryż]]a do [[Sztokholm]]u w czasie 8 godzin i 15 minut{{odn|Davilla|Soltan|1997|s=129}}. Samoloty zostały wycofane ze służby w połowie lat 20. XX wieku{{odn|Green|Swanborough|1995|s=89}}{{odn|Taylor|1989|s=198}}.

== Opis konstrukcji i dane techniczne ==
Breguet 17 był jednosilnikowym, dwuosobowym myśliwcem eskortowym dalekiego zasięgu w układzie dwupłatu{{odn|Davilla|Soltan|1997|s=129}}{{odn|Parmentier|2018}}. [[Rozpiętość skrzydeł|Rozpiętość]] górnego płata wynosiła od 13,4 [[metr]]a w prototypie do 14,28 metra w samolotach seryjnych, a dolne miało rozpiętość 12,56 metra{{odn|Davilla|Soltan|1997|s=129}}{{odn|Green|Swanborough|1995|s=89}}. [[Powierzchnia nośna płata|Powierzchnia nośna]] wynosiła 41,4 [[Metr kwadratowy|m²]] w przypadku prototypu i 45,3 m² w samolotach seryjnych{{odn|Davilla|Soltan|1997|s=129}}{{odn|Green|Swanborough|1995|s=89}}. Długość samolotów seryjnych wynosiła 8,1 metra, a ich wysokość 3,42 metra{{odn|Davilla|Soltan|1997|s=129}}{{odn|Green|Swanborough|1995|s=89}}. [[Masa samolotu|Masa]] własna prototypu wynosiła 1225 [[Kilogram|kg]], zaś masa całkowita (startowa) 1845 kg (1840 kg w samolotach seryjnych){{odn|Davilla|Soltan|1997|s=129}}{{odn|Green|Swanborough|1995|s=89}}.

Napęd prototypu stanowił [[Układ chłodzenia silnika spalinowego|chłodzony]] cieczą 12-[[Cylinder (mechanika)|cylindrowy]] [[silnik widlasty]] {{link-interwiki|Renault 12 (silnik)|tekst=Renault 12K|Q=Q15921881}} o mocy 309 [[Wat|kW]] (420 [[Koń mechaniczny|KM]]), zaś samoloty seryjne napędzane były silnikami Renault 12K1 o mocy 331 kW (450 KM){{odn|Davilla|Soltan|1997|s=129}}{{odn|Nemsch|2003|s=46}}. Prototyp osiągał [[Prędkość maksymalna (lotnictwo)|prędkość maksymalną]] 211 [[Kilometr na godzinę|km/h]] na wysokości 2000 metrów, 206 km/h na wysokości 3000 metrów, 198 km/h na wysokości 4000 metrów i 185 km/h na wysokości 5000 metrów, zaś samoloty seryjne odpowiednio 218 km/h, 213 km/h, 207 km/h i 199 km/h{{odn|Davilla|Soltan|1997|s=129}}{{odn|Green|Swanborough|1995|s=89}}. Prędkość maksymalna na [[Poziom morza|poziomie morza]] wynosiła 225 km/h{{odn|Taylor|1989|s=198}}{{odn|Grey|1990|s=107}}. [[Pułap]] wynosił 6500 metrów w przypadku prototypu i 7500 metrów dla samolotów seryjnych{{odn|Davilla|Soltan|1997|s=129}}{{refn|grupa=uwaga|{{odn|ref=nie|Grey|1990|s=107}} podaje, że pułap wynosił 7000 metrów.}}. Prototyp osiągał wysokość 2000 metrów w czasie 7 minut i 6 sekund, 4000 metrów w czasie 19 minut i 49 sekund, a 5000 metrów w 29 minut i 43 sekundy; samoloty seryjne osiągały wysokość 2000 metrów w czasie 5 minut i 45 sekund, 4000 metrów w czasie 14 minut, zaś 5000 metrów w 20 minut i 41 sekund{{odn|Davilla|Soltan|1997|s=129}}{{refn|grupa=uwaga|{{odn|ref=nie|Grey|1990|s=107}} podaje, że samolot osiągał wysokość 5000 metrów w 24 minuty i 51 sekund.}}. Długotrwałość lotu wynosiła 4 godziny{{odn|Nemsch|2003|s=46}}.

Uzbrojenie składało się z dwóch [[Synchronizator karabinu maszynowego|zsynchronizowanych]] stałych [[Karabin maszynowy Vickers|karabinów maszynowych Vickers]] kalibru 7,7 mm, podwójnego zestawu [[Karabin maszynowy Lewis|karabinów maszynowych Lewis]] kalibru 7,7 mm [[Strzelec pokładowy|strzelca pokładowego]] zamocowanego na obrotnicy T.O.3 i pojedynczego karabinu maszynowego Lewis umieszczonego w wycięciu w dole kadłuba, również obsługiwanego przez strzelca pokładowego{{odn|Davilla|Soltan|1997|s=129}}{{odn|Green|Swanborough|1995|s=89}}.

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę | autor = James J. Davilla | autor2 = Arthur M. Soltan | tytuł = French Aircraft of the First World War | rok = 1997 | wydawca = Flying Machines Press | miejsce = Stratford, Connecticut | isbn = 0-9637110-4-0 | język = en | odn = {{odn/id|Davilla|Soltan|1997}} }}
* {{Cytuj książkę | autor = William Green | autor2 = Gordon Swanborough | tytuł = The Complete Book of Fighters | rok = 1995 | wydawca = Smithmark | miejsce = New York | isbn = 978-0-8317-3939-3 | język = en | odn = {{odn/id|Green|Swanborough|1995}} }}
* {{Cytuj książkę | tytuł = Jane’s Encyclopedia of Aviation | inni = Michael J.H. Taylor (red.) | rok = 1989 | wydawca = Studio Editions | miejsce = London | isbn = 1-85170-324-1 | język = en | odn = {{odn/id|Taylor|1989}} }}
* {{Cytuj książkę | tytuł = Jane’s Fighting Aircraft of World War I | inni = C.G. Grey (red.) | rok = 1990 | wydawca = Studio Editions | miejsce = London | isbn = 1-85170-347-0 | język = en | odn = {{odn/id|Grey|1990}} }}
* {{Cytuj książkę | nazwisko = Nemsch | imię = Volker | tytuł = Die Fliegerei des Ersten Weltkrieges | rok = 2003 | wydawca = QAU | miejsce = Germany | isbn = 3-930571-71-4 | język = de | odn = tak}}
* {{Cytuj stronę | url = https://www.aviafrance.com/breguet-bre-17-aviation-france-543.htm | autor = Bruno Parmentier | opublikowany = aviafrance.com | data = 2018-04-01 | tytuł = Breguet Bre 17 | język = fr | data dostępu = 2024-03-09 | odn = {{odn/id|Parmentier|2018}} }}

== Linki zewnętrzne ==
* {{Cytuj stronę | url = https://www.airwar.ru/enc/fww1/br17.html | autor = | opublikowany = airwar.ru | tytuł = Sylwetka samolotu Breguet 17 w serwisie «Уголок неба» | język = ru | data dostępu = 2024-03-09}}

{{Francuskie samoloty wojskowe 1WŚ}}

[[Kategoria:Francuskie samoloty myśliwskie okresu międzywojennego]]
[[Kategoria:Francuskie samoloty myśliwskie I wojny światowej]]
[[Kategoria:Samoloty myśliwskie z napędem śmigłowym]]
[[Kategoria:Samoloty Breguet|017]]
[[Kategoria:Dwupłaty]]

title: Breguet 17

Państwo: Francja

Typ: samolot myśliwski

Konstrukcja: dwupłat

Data oblotu: wrzesień 1918

Napęd: 1 silnik widlasty Renault 12K

Prędkość wznoszenia: 5 min 45 s na 2000 m

Długotrwałość lotu: 4 h


text:
# Velké Pavlovice (stacja kolejowa)
Velké Pavlovice – stacja kolejowa w Velké Pavlovice, w kraju południowomorawskim, w Czechach. Znajduje się na wysokości 170 m n.p.m.
Jest zarządzana przez Správę železnic. Na stacji istnieje możliwość zakupu biletów i rezerwacji miejsc.

## Linie kolejowe
- 255 Hodonín - Zaječí

title: Velké Pavlovice (stacja kolejowa)

wikitext:
{{Stacja kolejowa infobox
 |nazwa                      = Velké Pavlovice
 |nazwa oryginalna           =
 |zdjęcie                    =
 |opis zdjęcia               =
 |państwo                    = CZE
 |miejscowość                = [[Velké Pavlovice]]
 |lokalizacja                =
 |zarządca                   = [[Správa železnic]]
 |data otwarcia              =
 |data zamknięcia            =
 |poprzednie nazwy           =
 |rodzaj                     =
 |rok liczby pasażerów       =
 |liczba pasażerów           =
 |liczba peronów             = 2
 |liczba krawędzi peronowych = 2
 |kasy                       = {{Tak}}
 |linie kolejowe             =
* [[Linia kolejowa nr 255 (Czechy)|255]]
 |opis schematu              =
 |schemat                    =
 |kod mapy                   = kraj południowomorawski
 |współrzędne                = 48°53′23″N 16°49′24″E
 |commons                    =
 |www                        =
}}
'''Velké Pavlovice''' – [[stacja kolejowa]] w [[Velké Pavlovice]], w [[Kraj południowomorawski|kraju południowomorawskim]], w [[Czechy|Czechach]]. Znajduje się na wysokości 170 m n.p.m.<ref>[http://www.zelpage.cz/stanice/velke-pavlovice.html zelpage.cz]</ref>

Jest zarządzana przez [[Správa železnic|Správę železnic]]. Na stacji istnieje możliwość zakupu biletów i rezerwacji miejsc<ref>[http://www.cd.cz/cd-online/staniceinfo.php?nazev=36765 Velké Pavlovice - České dráhy, as | Stanice info]</ref>.

== Linie kolejowe ==
* [[Linia kolejowa nr 255 (Czechy)|255 Hodonín - Zaječí]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.zelpage.cz/odjezdy-2014/velke-pavlovice.html Rozkład jazdy ze stacji]

{{Stacja kolejowa/sąsiednie
|stacja        = Velké Pavlovice
|linia         = {{LK-linia|255|Linia kolejowa nr 255 (Czechy)}} Hodonín - Zaječí
|kilometr      = 33,000
|poprzedni     = [[Velké Pavlovice zastávka]]
|poprzedni_km  = 1,000
|następny      = [[Zaječí (stacja kolejowa)|Zaječí]]
|następny_km   = 4,000
|inne          =
}}

[[Kategoria:Stacje i przystanki kolejowe w kraju południowomorawskim]]
[[Kategoria:Velké Pavlovice]]

title: Velké Pavlovice

Państwo: Czechy

Miejscowość: Velké Pavlovice

Zarządca: Správa železnic

Kasy: T


text:
# Brachyurophis
Brachyurophis – rodzaj jadowitych węży z rodziny zdradnicowatych (Elapidae).

## Zasięg występowania
Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Australii.

## Systematyka

### Etymologia
- Brachyurophis: gr. βραχυς brakhus „krótki”[7]; ουρα oura „ogon”[8]; οφις ophis, οφεως opheōs „wąż”[9].
- Rhinelaps: gr. ῥις rhis, ῥινος rhinos „nos, pysk”[10]; ελοψ elops, ελοπος elopos „niemy”, tu w znaczeniu „jakiś rodzaj węża”[11]. Gatunek typowy: Rhinelaps fasciolatus Günther, 1872.
- Hornea: William Austin Horn (1841–1922), australijski poseł, biznesmen, który sfinansował wyprawę do środkowej Australii w 1894 roku[4]. Gatunek typowy: Hornea pulchella Lucas & Frost, 1896 (= Rhinelaps fasciolatus Günther, 1872).

### Podział systematyczny
Do rodzaju należą następujące gatunki:
- Brachyurophis approximans (Glauert, 1854)
- Brachyurophis australis (Krefft, 1864)
- Brachyurophis campbelli (Kinghorn, 1929)
- Brachyurophis fasciolatus (Günther, 1872)
- Brachyurophis incinctus (Storr, 1968)
- Brachyurophis morrisi (Horner, 1998)
- Brachyurophis roperi (Kinghorn, 1931)
- Brachyurophis semifasciatus Günther, 1863

title: Brachyurophis

wikitext:
{{Tytuł kursywą}}
{{Zwierzę infobox
 |nazwa łacińska         = ''Brachyurophis''
 |TSN                    = 1057571
 |zoolog                 = [[Albert C.L.G. Günther|Günther]], 1863{{r|Günther}}
 |okres istnienia        =
 |grafika                = Brachyurophis fasciolatus 2.jpg
 |opis grafiki           = ''[[Brachyurophis fasciolatus]]''
 |typ                    = [[strunowce]]
 |podtyp                 = [[kręgowce]]
 |gromada                = [[zauropsydy]]
 |podgromada             = [[diapsydy]]
 |rząd                   = [[łuskonośne]]
 |podrząd                = [[węże]]
 |infrarząd              = [[Alethinophidia]]
 |nadrodzina             = Elapoidea
 |rodzina                = [[zdradnicowate]]
 |podrodzina             = [[Hydrophiinae]]
 |rodzaj                 = ''Brachyurophis''
 |typ nomenklatoryczny   = ''Brachyurophis semifasciata'' {{small|Günther, 1863}}
 |synonimy               =
* ''Rhinelaps'' {{small|Günther, 1872}}{{r|Günther1872}}
* ''Hornea'' {{small|[[Arthur Henry Shakespeare Lucas|Lucas]] & [[Charles Frost|Frost]], 1896}}{{r|Lucas&Frost}}
 |ranga podtaksonu       = [[gatunek (biologia)|Gatunki]]
 |podtaksony             = ''8 gatunków – zobacz opis w tekście''
 |wikispecies            = Brachyurophis
 |commons                = Category:Brachyurophis
}}
'''''Brachyurophis''''' – [[rodzaj (biologia)|rodzaj]] [[jad]]owitych [[węże|węży]] z [[rodzina (biologia)|rodziny]] [[zdradnicowate|zdradnicowatych]] (Elapidae).

== Zasięg występowania ==
Rodzaj obejmuje gatunki występujące w [[Australia|Australii]]{{r|Uetz&Hallermann|repfocus}}.

== Systematyka ==
=== Etymologia ===
* ''Brachyurophis'': {{gr.|βραχυς}} ''brakhus'' „krótki”{{odn|Jaeger|1944|s=[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=64 34]}}; ουρα ''oura'' „ogon”{{odn|Jaeger|1944|s=[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=277 247]}}; οφις ''ophis'', οφεως ''opheōs'' „wąż”{{odn|Jaeger|1944|s=[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=184 154]}}.
* ''Rhinelaps'': gr. ῥις ''rhis'', ῥινος ''rhinos'' „nos, pysk”{{odn|Jaeger|1944|s=[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=227 197]}}; ελοψ ''elops'', ελοπος ''elopos'' „niemy”, tu w znaczeniu „jakiś rodzaj węża”{{odn|Jaeger|1944|s=[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=110 80]}}. Gatunek typowy: ''Rhinelaps fasciolatus'' {{small|Günther, 1872}}.
* ''Hornea'': [[William Austin Horn]] (1841–1922), australijski poseł, biznesmen, który sfinansował wyprawę do środkowej Australii w 1894 roku{{r|Lucas&Frost}}. Gatunek typowy: ''Hornea pulchella'' {{small|Lucas & Frost, 1896}} (= ''Rhinelaps fasciolatus'' {{small|Günther, 1872}}).

=== Podział systematyczny ===
Do rodzaju należą następujące gatunki{{r|Uetz&Hallermann}}:
* ''[[Brachyurophis approximans]]'' {{small|([[Ludwig Glauert|Glauert]], 1854)}}
* ''[[Brachyurophis australis]]'' {{small|([[Gerard Krefft|Krefft]], 1864)}}
* ''[[Brachyurophis campbelli]]'' {{small|(Kinghorn, 1929)}}
* ''[[Brachyurophis fasciolatus]]'' {{small|([[Albert C.L.G. Günther|Günther]], 1872)}}
* ''[[Brachyurophis incinctus]]'' {{small|([[Glen Milton Storr|Storr]], 1968)}}
* ''[[Brachyurophis morrisi]]'' {{small|([[Paul Horner (herpetolog)|Horner]], 1998)}}
* ''[[Brachyurophis roperi]]'' {{small|([[James Roy Kinghorn|Kinghorn]], 1931)}}
* ''[[Brachyurophis semifasciatus]]'' {{small|Günther, 1863}}

== Przypisy ==
<references>
<ref name="Günther">{{cytuj pismo |autor = A.C.L.G. Günther |tytuł = On new Species of Snakes in the Collection of the British Museum|url = https://biodiversitylibrary.org/page/22221475|czasopismo = The Annals and Magazine of Natural History| wolumin = 11|oznaczenie = Third Series|strony = 21|rok = 1863|język = en}}</ref>
<ref name="Günther1872">{{cytuj pismo |autor = A.C.L.G. Günther |tytuł = Seventh account of new species of snakes in the collection of the British Museum|url = https://biodiversitylibrary.org/page/16085887|czasopismo = The Annals and Magazine of Natural History| wolumin = 9|oznaczenie = Fourth Series|strony = 33|rok = 1872|język = en}}</ref>
<ref name="Lucas&Frost">{{cytuj książkę| autor = B. Spencer| tytuł = Report on the work of the Horn Scientific Expedition to Central Australia|url = https://biodiversitylibrary.org/page/57973406|autor r = A.C.S. Lucas & Ch. Frost| rozdział = Reptilia| adres rozdziału = https://biodiversitylibrary.org/page/57973573|rok = 1896|wydawca = Dulau|miejsce = London|część = 2|tytuł części = Zoology|strony = 150|język = en}}</ref>
<ref name="Uetz&Hallermann">{{cytuj stronę | url = http://reptile-database.reptarium.cz/advanced_search?genus=Brachyurophis&exact%5B0%5D=genus&submit=Search| tytuł = Genus: ''Brachyurophis''| opublikowany = The Reptile Database | data dostępu = 2025-06-21| autor = P. Uetz & J. Hallermann| język = en}}</ref>
<ref name="repfocus">{{cytuj stronę | url = http://www.repfocus.dk/Brachyurophis.html| tytuł = ''Brachyurophis''| opublikowany = RepFocus| data dostępu = 2019-08-04| autor = R. Midtgaard| język = en}}</ref>
</references>

== Bibliografia ==
* {{Jaeger1944|s=1–256|odn=tak}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Zdradnicowate]]
[[Kategoria:Taksony opisane przez Alberta Günthera]]

title: Domena

Domena: eukarionty

Królestwo: zwierzęta

Typ: strunowce

Podtyp: kręgowce

Gromada: zauropsydy

Podgromada: diapsydy

Rząd: łuskonośne

Podrząd: węże

Infrarząd: Alethinophidia

Nadrodzina: Elapoidea

Rodzina: zdradnicowate

Podrodzina: Hydrophiinae

Rodzaj: Brachyurophis


text:
# Wyścigowe Samochodowe Mistrzostwa Polski 1977
Sezon 1977 był dwudziestym pierwszym sezonem Wyścigowych Samochodowych Mistrzostw Polski.
Sezon liczył cztery eliminacje, rozgrywane w Poznaniu, Kielcach (2 razy) i Toruniu. Punkty przyznawano według klucza 50-46-43-41-40-39-38-37-36-35 etc..

## Kategorie
Samochody były podzielone na następujące kategorie:
- Grupa I – seryjne samochody turystyczne, których produkcja w ciągu 12 miesięcy przekraczała pięć tysięcy egzemplarzy. Modyfikowanie tych samochodów pod kątem poprawy osiągów było niemal całkowicie zabronione. Ponadto w przypadku, jeżeli pojemność silnika przekraczała 1000 cm³, to samochód musiał być przynajmniej czteromiejscowy;
- Grupa II – specjalne samochody turystyczne, których produkcja w ciągu 12 miesięcy przekraczała dwa tysiące pięćset egzemplarzy. Dozwolony był duży zakres przeróbek pod kątem poprawy osiągów;
- Grupa III – seryjne samochody GT, których produkcja w ciągu 12 miesięcy przekraczała tysiąc egzemplarzy. Modyfikowanie tych samochodów pod kątem poprawy osiągów było niemal całkowicie zabronione. Samochód musiał być przynajmniej dwumiejscowy;
- Grupa IV – specjalne samochody GT, których produkcja w ciągu 24 miesięcy przekraczała czterysta egzemplarzy. Dozwolony był duży zakres przeróbek pod kątem poprawy osiągów;
- Grupa V – samochodowy wywodzące się z grup I–IV z modyfikacjami mogącymi znacznie przekraczać granice określone przepisami tych grup;
- Grupa VI – dwumiejscowe prototypy sportowe;
- Grupa VII – samochody wyścigowe formuły międzynarodowych (1, 2, 3);
- Grupa VIII – samochody wyścigowe formuły wolnej oraz Formuły Easter.

Samochody były dodatkowo podzielone na następujące klasy:
- Klasa 1 – wyłącznie samochody Polski Fiat 126p;
- Klasa 3 – wyłącznie samochody Polski Fiat 125p;
- Klasa 4 – gr. II, poj. do 1000 cm³;
- Klasa 5 – gr. II, poj. do 1600 cm³;
- Klasa 6 – gr. VI;
- Klasa 7 – gr. II, poj. pow. 1600 cm³;
- Klasa 8 – Formuła Easter.

Ponadto rozgrywano wszechklasy, czyli handicapowe wyścigi samochodów klas 1–7.

## Zwycięzcy
| Data               | Tor    | Klasa       | Zwycięzca (kierowcy) | Samochód                        | Zwycięzca (zespoły)                   |
| ------------------ | ------ | ----------- | -------------------- | ------------------------------- | ------------------------------------- |
| 22–23 maja         | Poznań | klasa 1     | Wiesław Cygan        | Polski Fiat 126p                | OBR FSM - Automobilklub Bielsko-Biała |
| 22–23 maja         | Poznań | klasa 3     | Tadeusz Kudłaty      | Polski Fiat 125p                | Automobilklub Dolnośląski             |
| 22–23 maja         | Poznań | klasa 4     | Maciej Bogusławski   | Autobianchi A112 Abarth         | Automobilklub Warszawski              |
| 22–23 maja         | Poznań | klasa 5     | Janusz Kiljańczyk    | Renault 12 Gordini              | OKS Stomil Olsztyn                    |
| 22–23 maja         | Poznań | klasa 6     | Maciej Bogusławski   | BG 1600                         | Automobilklub Warszawski              |
| 22–23 maja         | Poznań | klasa 7     | Ryszard Kopczyk      | Porsche 911 T                   | Automobilklub Wielkopolski            |
| 22–23 maja         | Poznań | wszechklasy | Jerzy Landsberg      | Renault 5 Alpine                | OKS Stomil Olsztyn                    |
| 22–23 maja         | Poznań | klasa 8     | Marcin Biernacki     | Promot                          | Automobilklub Warszawski              |
| 25–26 czerwca      | Kielce | klasa 1     | Zdzisław Kałuża      | Polski Fiat 126p                | Automobilklub Kielecki                |
| 25–26 czerwca      | Kielce | klasa 3     | Tadeusz Kudłaty      | Polski Fiat 125p                | Automobilklub Dolnośląski             |
| 25–26 czerwca      | Kielce | klasa 4     | Helmut Assmann       | Trabant 601                     |                                       |
| 25–26 czerwca      | Kielce | klasa 6     | Wiesław Gawron       | Fiat 128 Coupé 3 porte          | Automobilklub Warszawski              |
| 25–26 czerwca      | Kielce | klasa 7     | Adam Smorawiński     | Porsche Carrera RS              | Automobilklub Wielkopolski            |
| 25–26 czerwca      | Kielce | wszechklasy | Ksawery Frank        | Polski Fiat 125p 1800 Akropolis | Automobilklub Warszawski              |
| 25–26 czerwca      | Kielce | klasa 8     | Otto Bartkowiak      |                                 | Automobilklub Śląski                  |
| 2–4 września       | Toruń  | klasa 1     | Ksawery Frank        | Polski Fiat 126p                | Automobilklub Warszawski              |
| 2–4 września       | Toruń  | klasa 3     | Adam Polak           | Polski Fiat 125p                | OBR FSO - Automobilklub Warszawski    |
| 2–4 września       | Toruń  | klasa 4     | Helmut Assmann       | Trabant 601                     |                                       |
| 2–4 września       | Toruń  | klasa 5+7   | Andrzej Smorawiński  | Porsche Carrera RS              | Automobilklub Wielkopolski            |
| 2–4 września       | Toruń  | klasa 6     | Andrzej Jaroszewicz  | Polski Fiat 125p 1800 Akropolis | OBR FSO - Automobilklub Warszawski    |
| 2–4 września       | Toruń  | wszechklasy | Janusz Kiljańczyk    | Renault 12 Gordini              | OKS Stomil Olsztyn                    |
| 2–4 września       | Toruń  | klasa 8     | Marcin Biernacki     |                                 | Automobilklub Warszawski              |
| 15–16 października | Kielce | klasa 1     | Zdzisław Kałuża      | Polski Fiat 126p                | Automobilklub Kielecki                |
| 15–16 października | Kielce | klasa 3     | Andrzej Smorawiński  | Polski Fiat 125p                | Automobilklub Wielkopolski            |
| 15–16 października | Kielce | klasa 4     | Michał Damm          | Volkswagen Scirocco             | Automobilklub Wielkopolski            |
| 15–16 października | Kielce | klasa 6     | Andrzej Jaroszewicz  | Polski Fiat 125p 1800 Akropolis | OBR FSO - Automobilklub Warszawski    |
| 15–16 października | Kielce | klasa 7     | Adam Smorawiński     | Porsche 911 SC                  | Automobilklub Wielkopolski            |
| 15–16 października | Kielce | wszechklasy | Andrzej Jaroszewicz  | Polski Fiat 125p 1800 Akropolis | OBR FSO - Automobilklub Warszawski    |
| 15–16 października | Kielce | klasa 8     | Marcin Biernacki     |                                 | Automobilklub Warszawski              |

## Mistrzowie
| Klasa       | Kierowca           | Samochód                        | Zespół                     |
| ----------- | ------------------ | ------------------------------- | -------------------------- |
| klasa 1     | Zdzisław Kałuża    | Polski Fiat 126p                | Automobilklub Kielecki     |
| klasa 3     | Tadeusz Kudłaty    | Polski Fiat 125p                | Automobilklub Dolnośląski  |
| klasa 4     | Maciej Bogusławski | Autobianchi A112 Abarth         | Automobilklub Wielkopolski |
| klasa 5+7   | Janusz Kiljańczyk  | Renault 12 Gordini              | OKS Stomil Olsztyn         |
| klasa 6     | Ksawery Frank      | Polski Fiat 125p 1800 Akropolis | Automobilklub Warszawski   |
| wszechklasy | Janusz Kiljańczyk  | Renault 12 Gordini              | OKS Stomil Olsztyn         |
| klasa 8     | Marcin Biernacki   | Promot                          | Automobilklub Warszawski   |

wikitext:
{{Sezon wyścigowy infobox
 |seria            = Wyścigowe Samochodowe Mistrzostwa Polski
 |odmiana serii    = Wyścigowych Samochodowych Mistrzostw Polski
 |poprzednia seria =
 |następna seria   =
 |rodzaj           = 0
 |tryb             =
 |sezon            = 1977
 |zdjęcie          =
 |opis zdjęcia     =
 |inauguracja      = 21 maja
 |zakończenie      = 16 października
 |liczba wyścigów  = 4
 |mistrz kierowców = [[Zdzisław Kałuża]]
[[Tadeusz Kudłaty]]
[[Maciej Bogusławski]]
[[Janusz Kiljańczyk]]
[[Ksawery Frank]]
[[Marcin Biernacki (ur. 1943)|Marcin Biernacki]]
 |mistrz zespołów  = [[Automobilklub Polski|Automobilklub Warszawski I]]
 |poprzedni        = 1976
 |następny         = 1978
 |commons          =
}}
Sezon 1977 był dwudziestym pierwszym sezonem [[Wyścigowe Samochodowe Mistrzostwa Polski|Wyścigowych Samochodowych Mistrzostw Polski]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.scr.civ.pl/ | tytuł = AutoSport Retro | data dostępu = 2014-09-07 | praca = scr.civ.pl | język = pl}}</ref>.

Sezon liczył cztery eliminacje, rozgrywane w [[Poznań|Poznaniu]], [[Kielce|Kielcach]] (2 razy) i [[Toruń|Toruniu]]. Punkty przyznawano według klucza 50-46-43-41-40-39-38-37-36-35 etc.<ref name="scr">{{Cytuj stronę | url = http://www.scr.civ.pl/wmp1977.html | tytuł = Wyścigowe Samochodowe Mistrzostwa Polski 1977 | data dostępu = 2014-09-07 | praca = scr.civ.pl | język = pl}}</ref>.

== Kategorie ==
Samochody były podzielone na następujące kategorie:
* Grupa I – seryjne samochody turystyczne, których produkcja w ciągu 12 miesięcy przekraczała pięć tysięcy egzemplarzy. Modyfikowanie tych samochodów pod kątem poprawy osiągów było niemal całkowicie zabronione. Ponadto w przypadku, jeżeli pojemność silnika przekraczała 1000 cm³, to samochód musiał być przynajmniej czteromiejscowy;
* Grupa II – specjalne samochody turystyczne, których produkcja w ciągu 12 miesięcy przekraczała dwa tysiące pięćset egzemplarzy. Dozwolony był duży zakres przeróbek pod kątem poprawy osiągów;
* Grupa III – seryjne samochody [[Grand tourer|GT]], których produkcja w ciągu 12 miesięcy przekraczała tysiąc egzemplarzy. Modyfikowanie tych samochodów pod kątem poprawy osiągów było niemal całkowicie zabronione. Samochód musiał być przynajmniej dwumiejscowy;
* Grupa IV – specjalne samochody [[Grand tourer|GT]], których produkcja w ciągu 24 miesięcy przekraczała czterysta egzemplarzy. Dozwolony był duży zakres przeróbek pod kątem poprawy osiągów;
* Grupa V – samochodowy wywodzące się z grup I–IV z modyfikacjami mogącymi znacznie przekraczać granice określone przepisami tych grup;
* Grupa VI – dwumiejscowe prototypy sportowe;
* Grupa VII – samochody wyścigowe formuły międzynarodowych ([[Formuła 1|1]], [[Formuła 2|2]], [[Formuła 3|3]]);
* Grupa VIII – samochody wyścigowe formuły wolnej oraz [[Formuła Easter|Formuły Easter]].
Samochody były dodatkowo podzielone na następujące klasy:
* Klasa 1 – wyłącznie samochody [[Fiat 126|Polski Fiat 126p]];
* Klasa 3 – wyłącznie samochody [[Polski Fiat 125p]];
* Klasa 4 – gr. II, poj. do 1000 cm³;
* Klasa 5 – gr. II, poj. do 1600 cm³;
* Klasa 6 – gr. VI;
* Klasa 7 – gr. II, poj. pow. 1600 cm³;
* Klasa 8 – Formuła Easter.
Ponadto rozgrywano wszechklasy, czyli [[handicap]]owe wyścigi samochodów klas 1–7<ref name="scr"/>.

== Zwycięzcy ==
{| class="wikitable" style="font-size: 85%;"
! Data
! Tor
! Klasa
! Zwycięzca (kierowcy)
! Samochód
! Zwycięzca (zespoły)
|-
|rowspan="8"| 22–23 maja
|rowspan="8"| [[Poznań]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.scr.civ.pl/wmp1977_1el_poznan.html | tytuł = 21-22.05.1977 Poznań - 1 eliminacja WSMP | data dostępu = 2014-09-07 | praca = scr.civ.pl | język = pl}}</ref>
| klasa 1
| [[Wiesław Cygan]]
| [[Fiat 126|Polski Fiat 126p]]
| [[Automobilklub Bielsko-Biała|OBR FSM - Automobilklub Bielsko-Biała]]
|-
| klasa 3
| [[Tadeusz Kudłaty]]
| [[Polski Fiat 125p]]
| [[Automobilklub Dolnośląski]]
|-
| klasa 4
| [[Maciej Bogusławski]]
| [[Autobianchi A112|Autobianchi A112 Abarth]]
| [[Automobilklub Polski|Automobilklub Warszawski]]
|-
| klasa 5
| [[Janusz Kiljańczyk]]
| [[Renault 12|Renault 12 Gordini]]
| OKS Stomil Olsztyn
|-
| klasa 6
| [[Maciej Bogusławski]]
| [[BG 1600]]
| [[Automobilklub Polski|Automobilklub Warszawski]]
|-
| klasa 7
| [[Ryszard Kopczyk]]
| [[Porsche 911|Porsche 911 T]]
| [[Automobilklub Wielkopolski]]
|-
| wszechklasy
| [[Jerzy Landsberg]]
| [[Renault 5|Renault 5 Alpine]]
| OKS Stomil Olsztyn
|-
| klasa 8
| [[Marcin Biernacki (ur. 1943)|Marcin Biernacki]]
| [[Promot]]
| [[Automobilklub Polski|Automobilklub Warszawski]]
|-
|rowspan="7"| 25–26 czerwca
|rowspan="7"| [[Kielce]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.scr.civ.pl/wmp1977_2el_kielce.html | tytuł = 25-26.06.1977 Kielce - 2 eliminacja WSMP | data dostępu = 2014-09-07 | praca = scr.civ.pl | język = pl}}</ref>
| klasa 1
| [[Zdzisław Kałuża]]
| [[Fiat 126|Polski Fiat 126p]]
| [[Automobilklub Kielecki]]
|-
| klasa 3
| [[Tadeusz Kudłaty]]
| [[Polski Fiat 125p]]
| [[Automobilklub Dolnośląski]]
|-
| klasa 4
| {{flaga|DDR}} [[Helmut Assmann]]<ref group="uwaga" name="uwaga1">Zwycięzcą w klasyfikacji Mistrzostw Polski został [[Maciej Bogusławski]] ([[Autobianchi A112|Autobianchi A112 Abarth]]).</ref>
| [[Trabant (samochód)#Trabant 601|Trabant 601]]
|
|-
| klasa 6
| [[Wiesław Gawron]]
| [[Fiat 128|Fiat 128 Coupé 3 porte]]
| [[Automobilklub Polski|Automobilklub Warszawski]]
|-
| klasa 7
| [[Adam Smorawiński]]
| [[Porsche 911|Porsche Carrera RS]]
| [[Automobilklub Wielkopolski]]
|-
| wszechklasy
| [[Ksawery Frank]]
| [[Polski Fiat 125p|Polski Fiat 125p 1800 Akropolis]]
| [[Automobilklub Polski|Automobilklub Warszawski]]
|-
| klasa 8
| [[Otto Bartkowiak]]
|
| [[Automobilklub Śląski]]
|-
|rowspan="7"| 2–4 września
|rowspan="7"| [[Toruń]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.scr.civ.pl/wmp1977_3el_torun.html | tytuł = 2-4.09.1977 Toruń - 3 eliminacja WSMP | data dostępu = 2014-09-07 | praca = scr.civ.pl | język = pl}}</ref>
| klasa 1
| [[Ksawery Frank]]
| [[Fiat 126|Polski Fiat 126p]]
| [[Automobilklub Polski|Automobilklub Warszawski]]
|-
| klasa 3
| [[Adam Polak (rajdowiec)|Adam Polak]]
| [[Polski Fiat 125p]]
| [[Automobilklub Polski|OBR FSO - Automobilklub Warszawski]]
|-
| klasa 4
| {{flaga|DDR}} [[Helmut Assmann]]<ref group="uwaga" name="uwaga1"/>
| [[Trabant (samochód)#Trabant 601|Trabant 601]]
|
|-
| klasa 5+7
| [[Andrzej Smorawiński]]
| [[Porsche 911|Porsche Carrera RS]]
| [[Automobilklub Wielkopolski]]
|-
| klasa 6
| [[Andrzej Jaroszewicz]]
| [[Polski Fiat 125p|Polski Fiat 125p 1800 Akropolis]]
| [[Automobilklub Polski|OBR FSO - Automobilklub Warszawski]]
|-
| wszechklasy
| [[Janusz Kiljańczyk]]
| [[Renault 12|Renault 12 Gordini]]
| OKS Stomil Olsztyn
|-
| klasa 8
| [[Marcin Biernacki (ur. 1943)|Marcin Biernacki]]
|
| [[Automobilklub Polski|Automobilklub Warszawski]]
|-
|rowspan="7"| 15–16 października
|rowspan="7"| [[Kielce]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.scr.civ.pl/wmp1977_4el_kielce.html | tytuł = 15-16.10.1977 Kielce - 4 eliminacja WSMP | data dostępu = 2014-09-07 | praca = scr.civ.pl | język = pl}}</ref>
| klasa 1
| [[Zdzisław Kałuża]]
| [[Fiat 126|Polski Fiat 126p]]
| [[Automobilklub Kielecki]]
|-
| klasa 3
| [[Andrzej Smorawiński]]
| [[Polski Fiat 125p]]
| [[Automobilklub Wielkopolski]]
|-
| klasa 4
| [[Michał Damm]]
| [[Volkswagen Scirocco (1974)|Volkswagen Scirocco]]
| [[Automobilklub Wielkopolski]]
|-
| klasa 6
| [[Andrzej Jaroszewicz]]
| [[Polski Fiat 125p|Polski Fiat 125p 1800 Akropolis]]
| [[Automobilklub Polski|OBR FSO - Automobilklub Warszawski]]
|-
| klasa 7
| [[Adam Smorawiński]]
| [[Porsche 911|Porsche 911 SC]]
| [[Automobilklub Wielkopolski]]
|-
| wszechklasy
| [[Andrzej Jaroszewicz]]
| [[Polski Fiat 125p|Polski Fiat 125p 1800 Akropolis]]
| [[Automobilklub Polski|OBR FSO - Automobilklub Warszawski]]
|-
| klasa 8
| [[Marcin Biernacki (ur. 1943)|Marcin Biernacki]]
|
| [[Automobilklub Polski|Automobilklub Warszawski]]
|}
== Mistrzowie ==
{| class="wikitable"
! Klasa
! Kierowca
! Samochód
! Zespół
|-
|align="center"| '''''klasa 1'''''
| [[Zdzisław Kałuża]]
| [[Fiat 126|Polski Fiat 126p]]
| [[Automobilklub Kielecki]]
|-
|align="center"| '''''klasa 3'''''
| [[Tadeusz Kudłaty]]
| [[Polski Fiat 125p]]
| [[Automobilklub Dolnośląski]]
|-
|align="center"| '''''klasa 4'''''
| [[Maciej Bogusławski]]
| [[Autobianchi A112|Autobianchi A112 Abarth]]
| [[Automobilklub Wielkopolski]]
|-
|align="center"| '''''klasa 5+7'''''
| [[Janusz Kiljańczyk]]
| [[Renault 12|Renault 12 Gordini]]
| OKS Stomil Olsztyn
|-
|align="center"| '''''klasa 6'''''
| [[Ksawery Frank]]
| [[Polski Fiat 125p|Polski Fiat 125p 1800 Akropolis]]
| [[Automobilklub Polski|Automobilklub Warszawski]]
|-
|align="center"| '''''wszechklasy'''''
| [[Janusz Kiljańczyk]]
| [[Renault 12|Renault 12 Gordini]]
| OKS Stomil Olsztyn
|-
|align="center"| '''''klasa 8'''''
| [[Marcin Biernacki (ur. 1943)|Marcin Biernacki]]
| [[Promot]]
| [[Automobilklub Polski|Automobilklub Warszawski]]
|}

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Wyścigowe Samochodowe Mistrzostwa Polski}}

[[Kategoria:Sezony Wyścigowych Samochodowych Mistrzostw Polski]]
[[Kategoria:1977 w polskim sporcie]]

title: Sezon 1977 Mistrzostw Wyścigowych Samochodowych Mistrzostw Polski

Inauguracja: 21 maja

Zakończenie: 16 października

Kierowcy: Zdzisław Kałuża · Tadeusz Kudłaty · Maciej Bogusławski · Janusz Kiljańczyk · Ksawery Frank · Marcin Biernacki

Zespoły: Automobilklub Warszawski I


text:
# Zespół Hornera
Zespół Hornera (in. zespół Claude’a Bernarda-Hornera) – choroba spowodowana przerwaniem współczulnego unerwienia oka pomiędzy ośrodkiem w pniu mózgu, a samym okiem. Do uszkodzenia może dojść na poziomie pierwszego neuronu drogi podwzgórzowo-rdzeniowej (np. przy uszkodzeniu rdzenia szyjnego), na poziomie drugiego neuronu przed zwojem (np. gdy pień współczulny jest uciskany przez guz płuca) lub po przełączeniu włókien w zwojach (np. na wysokości tętnicy szyjnej wewnętrznej, w guzach zatoki jamistej). U dzieci zespół Hornera może prowadzić do heterochromii. Zespół został nazwany od nazwiska Johanna Friedricha Hornera, który jako pierwszy opisał zespół w 1869.
Klasycznymi objawami zespołu Hornera związanymi z samym narządem wzroku są:
- ptosis – zwężenie szpary powiekowej po zajętej stronie, spowodowane porażeniem lub osłabieniem mięśni tarczkowych górnych i dolnych unerwionych współczulnie
- miosis – zwężenie źrenicy oka po stronie uszkodzenia, spowodowane działaniem mięśnia zwieracza źrenicy bez opozycji rozwieracza, czego skutkiem jest nierówność źrenic (anisocoria); źrenica nie rozszerza się w ciemności
- niedobarwliwa różnobarwność tęczówek (ta po stronie zespołu Hornera jest jaśniejsza, objaw może być obserwowany, jeśli zmiana jest wrodzona lub długotrwała)
- źrenica bardzo wolno się rozszerza.

W zespole Hornera klasycznie opisywany jest także enophthalmus, czyli zapadnięcie gałki ocznej do oczodołu, jednakże jest on tylko pozorny, gdyż u osób dotkniętych zespołem pomiar odległości między bocznym kątem oka, a wierzchołkiem rogówki mieści się w granicach normy. Złudzenie enophthalmusa wynika z zawężenia szpary powiekowej w wyniku porażenia mięśni tarczkowych górnych i dolnych.
Jednym z guzów uciskających nerw współczulny jest guz Pancoasta, dla którego zespół Hornera jest objawem charakterystycznym. Dochodzi wtedy do zaniku aktywności współczulnej w obszarze unerwianym przez pień współczulny i wystąpienia wymienionych wyżej objawów ocznych, a także dodatkowych:
- anhidrosis – upośledzenie wydzielania potu na części twarzy po zajętej stronie;
- vasodilatatio – rozkurcz mięśniówki naczyń skórnych skutkujący ich rozszerzeniem.

Inne objawy to pozorny wytrzeszcz, przejściowe obniżenie ciśnienia w gałce ocznej, zmiany w składzie łez.

title: Zespół Hornera

wikitext:
{{Dopracować|więcej przypisów=2011-02}}
{{Choroba infobox
 |nazwa           = Zespół Hornera
 |nazwa naukowa   = syndroma Horner
 |grafika         = Miosis.jpg
 |opis grafiki    = Zespół Hornera jako następstwo rozwarstwienia tętnicy szyjnej
 |alt grafiki     =
 |synonimy        =
 |specjalizacja   =
 |objawy          =
 |powikłania      =
 |początek        =
 |czas trwania    =
 |typy            =
 |przyczyny       =
 |czynniki ryzyka =
 |rozpoznanie     =
 |różnicowanie    =
 |zapobieganie    =
 |leczenie        =
 |leki            =
 |rokowanie       =
 |zapadalność     =
 |śmiertelność    =
 |ICD11           =
 |ICD11 nazwa     =
 |ICD10           = G90.2
 |ICD10 nazwa     =
 |DSM-5           =
 |DSM-5 nazwa     =
 |DSM-IV          =
 |DSM-IV nazwa    =
 |ICDO            =
 |DiseasesDB      =
 |OMIM            =
 |MedlinePlus     =
 |MeshID          =
 |commons         =
}}
'''Zespół Hornera''' (in. '''zespół Claude’a Bernarda-Hornera''') – [[choroba]] spowodowana przerwaniem [[układ współczulny|współczulnego]] unerwienia [[oko|oka]] pomiędzy ośrodkiem w [[pień mózgu|pniu mózgu]], a samym okiem. Do uszkodzenia może dojść na poziomie pierwszego neuronu drogi podwzgórzowo-rdzeniowej (np. przy uszkodzeniu rdzenia szyjnego), na poziomie drugiego neuronu przed zwojem (np. gdy [[pień współczulny]] jest uciskany przez guz płuca) lub po przełączeniu włókien w zwojach (np. na wysokości tętnicy szyjnej wewnętrznej, w guzach zatoki jamistej). U dzieci zespół Hornera może prowadzić do [[Różnobarwność tęczówki|heterochromii]]<ref name="pmid16319395">{{Cytuj pismo | autor=Gesundheit B., Greenberg M | tytuł=Medical mystery: brown eye and blue eye--the answer. | rok=2005 | czasopismo=The New England journal of medicine | doi=10.1056/NEJM200512013532219 | wydanie=353 | wolumin=22 | miesiąc=grudzień | pmid= 16319395 | strony=2409–10}}</ref>. Zespół został nazwany od nazwiska [[Johann Friedrich Horner|Johanna Friedricha Hornera]], który jako pierwszy opisał zespół w 1869<ref>Horner JF. ''Über eine Form von Ptosis.'' Klin Monatsbl Augenheilk 1869;7:193-8.</ref><ref>{{WhoNamedIt|synd|1056|Horner's syndrome}}</ref>.

Klasycznymi objawami zespołu Hornera związanymi z samym narządem wzroku są:
* ''[[Ptoza|ptosis]]'' – zwężenie szpary [[powieka|powiekowej]] po zajętej stronie, spowodowane porażeniem lub osłabieniem mięśni tarczkowych górnych i dolnych unerwionych współczulnie
* ''[[Mioza|miosis]]'' – zwężenie źrenicy oka po stronie uszkodzenia, spowodowane działaniem mięśnia zwieracza źrenicy bez opozycji rozwieracza, czego skutkiem jest [[Anizokoria|nierówność źrenic]] (anisocoria); źrenica nie rozszerza się w ciemności
* niedobarwliwa [[Różnobarwność tęczówki|różnobarwność tęczówek]] (ta po stronie zespołu Hornera jest jaśniejsza, objaw może być obserwowany, jeśli zmiana jest wrodzona lub długotrwała)
* źrenica bardzo wolno się rozszerza.
W zespole Hornera klasycznie opisywany jest także [[Enoftalmia|enophthalmus]], czyli zapadnięcie gałki ocznej do oczodołu, jednakże jest on tylko pozorny, gdyż u osób dotkniętych zespołem pomiar odległości między bocznym kątem oka, a wierzchołkiem rogówki mieści się w granicach normy. Złudzenie enophthalmusa wynika z zawężenia szpary powiekowej w wyniku porażenia mięśni tarczkowych górnych i dolnych<ref>{{Cytuj |autor = Robert Daroff |tytuł = Enophthalmos Is Not Present in Horner Syndrome |czasopismo = PLoS Medicine |data = 2005-04-26 |data dostępu = 2022-10-07 |issn = 1549-1676 |wolumin = 2 |numer = 4 |s = e120 |doi = 10.1371/journal.pmed.0020120 |pmid = 15839747 |pmc = PMC1087222 |url = https://dx.plos.org/10.1371/journal.pmed.0020120 |język = en}}</ref>.

Jednym z guzów uciskających nerw współczulny jest [[guz Pancoasta]], dla którego zespół Hornera jest objawem charakterystycznym. Dochodzi wtedy do zaniku aktywności współczulnej w obszarze unerwianym przez pień współczulny i wystąpienia wymienionych wyżej objawów ocznych, a także dodatkowych:

* ''[[Anhydroza|anhidrosis]]'' – upośledzenie wydzielania [[pot]]u na części twarzy po zajętej stronie;
* ''[[Wazodylatacja|vasodilatatio]]'' – rozkurcz mięśniówki naczyń skórnych skutkujący ich rozszerzeniem.

Inne objawy to pozorny wytrzeszcz, przejściowe obniżenie ciśnienia w gałce ocznej, zmiany w składzie łez.

== Zobacz też ==
* [[Zespół Wallenberga]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.emedicine.com/med/topic1029.htm Horner Syndrome w serwisie eMedicine] {{lang|en}}

{{Zastrzeżenia|Medycyna}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Choroby układu nerwowego]]
[[Kategoria:Zespoły chorobowe]]

title: Zespół Hornera


text:
# Proces Clausa
Proces Clausa – proces odsiarczania gazu poprzez odzyskiwanie elementarnej siarki z siarkowodoru (H2S). Został opracowany przez chemika Carla Friedricha Clausa. Zmodyfikowany proces Clausa stał się standardowym procesem stosowanym w instalacjach przemysłowych.

## Historia
Proces wynalazł Carl Friedrich Claus, któremu pod koniec 1883 roku został przyznany patent. Metoda została znacząco zmodyfikowana przez niemiecką firmę IG Farben. Zarówno w Stanach Zjednoczonych, jak i na całym świecie przetwarza się większość otrzymywanego kwaśnego gazu. Szacuje się, że na świecie około 90 do 95% odzyskanej siarki pochodzi z instalacji wykorzystujących proces Clausa.

## Opis metody
Proces opiera się na utlenieniu siarkowodoru do wolnej siarki. Wyróżnia się w nim dwa etapy – termiczny oraz katalityczny. Etap termiczny przebiega w tzw. kotle Clausa w wysokiej temperaturze (1000 – 1400 °C). Do palników kotła wprowadzona zostaje mieszanina gazu kwaśnego z powietrzem. Około jednej trzeciej siarkowodoru spala się według reakcji:
3H2S + 1.5O2 → 2H2S + SO2 + H2O
Nieprzereagowany siarkowodór przechodzi do etapu katalitycznego i reaguje z wytworzonym w etapie termicznym dwutlenkiem siarki w niższej temperaturze (200-350 °C) tworząc siarkę. Proces przebiega zgodnie z równaniem (nazywanym często w literaturze reakcją Clausa):
2H2S + SO2 ↔ 3S + 2H2O
Zasadniczo reakcja z dwutlenkiem siarki zachodzi w etapie katalitycznym, jednak jej początek może obejmować etap termiczny. Do uzyskania konwersji na poziomie 94-98% potrzebne są od 2 do 4 etapów katalitycznych.

## Instalacje Superclaus
Z uwagi na odwracalność reakcji Clausa istniała potrzeba modyfikacji procesu bazowego. W celu zwiększenia stopnia przereagowania H2S i SO2 opracowano udoskonaloną wersję procesu Clausa o nazwie Superclaus. Istotą modyfikacji było opracowanie selektywnego katalizatora tej reakcji. Jako katalizator został zastosowany aktywny tlenek metalu na nośniku, zapewniający całkowite przereagowanie siarkowodoru do siarki i minimalizację powstawania dwutlenku siarki. Instalacje, w których wykorzystano tę zmianę, to Superclaus-99 i Superclaus-99,5.

### Superclaus-99
Istotą technologii zastosowanej w instalacji Superclaus-99 jest wprowadzenie dodatkowego reaktora, w którym odbywa się selektywne katalityczne utlenianie H2S do siarki. Zmienia się również wymagany stosunek H2S do SO2 w pracy instalacji. Dla klasycznego układu opartego na procesie Clausa wynosi on 2:1, natomiast instalacja Superclaus-99 przystosowana jest do pracy z nadmiarem siarkowodoru.

### Superclaus-99,5
W instalacji Superclaus-99,5 wprowadza się dwa dodatkowe reaktory. W pierwszym z nich odbywa się katalityczne uwodornienie do siarkowodoru tlenku siarki, siarczku karbonylu oraz innych związków siarki, a w drugim selektywne katalityczne utlenianie siarkowodoru do siarki. Dopuszcza się pracę przy stosunku H2S do SO2 charakterystycznego dla instalacji opartej na klasycznym procesie Clausa, jednak nie jest wymagane dokładne utrzymywanie takiej wartości.

### Stopień odzysku siarki
W klasycznym procesie Clausa uzyskuje się stopień odzysku siarki na poziomie 98-98,5%, natomiast w instalacjach Superclaus-99 i Superclaus-99,5 wzrasta on odpowiednio do 99,1% i 99,5-99,7%.

## Udoskonalenia w przyszłości[3]
W 2009 roku holenderski producent katalizatorów i sorbentów Hermes Catalysts opublikował dokument wskazujący potencjalne ulepszenia, które mogą być wykorzystane w instalacjach Claus projektowanych w przyszłości. Wyróżniono w nim elementy instalacji zapewniające zniszczenie CS2. Dwusiarczek węgla powstaje jako produkt uboczny reakcji w piecu. W wyniku badań laboratoryjnych wykazano, że pewne katalizatory mogą zniszczyć CS2 zanim dostanie się on do reaktorów katalitycznych. Nie wykluczono również stworzenia modyfikacji dotyczących optymalizacji temperatur w końcowych reaktorach. Stopień konwersji H2S rośnie wraz ze wzrostem temperatury, jednak nie wykazano, czy podnoszenie bądź obniżanie temperatury, jest rzeczywiście potrzebne.

title: Proces Clausa

wikitext:
'''Proces Clausa''' – proces [[odsiarczanie spalin|odsiarczania gazu]] poprzez odzyskiwanie [[Siarka elementarna|elementarnej siarki]] z [[siarkowodór|siarkowodoru]] (H2S). Został opracowany przez chemika [[Carl Friedrich Claus|Carla Friedricha Clausa]]. Zmodyfikowany proces Clausa stał się standardowym procesem stosowanym w instalacjach przemysłowych.

== Historia ==
Proces wynalazł [[Carl Friedrich Claus]], któremu pod koniec 1883 roku<ref name=p1/> został przyznany [[patent]]. Metoda została znacząco zmodyfikowana przez niemiecką firmę [[IG Farben]]. Zarówno w [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]], jak i na całym świecie przetwarza się większość otrzymywanego kwaśnego gazu. Szacuje się, że na świecie około 90 do 95% odzyskanej siarki pochodzi z instalacji wykorzystujących ''proces Clausa''<ref name=p1/>.

== Opis metody ==
Proces opiera się na [[utlenianie|utlenieniu]] [[siarkowodór|siarkowodoru]] do wolnej siarki. Wyróżnia się w nim dwa etapy – termiczny oraz katalityczny<ref name=p2/>. Etap termiczny przebiega w tzw. kotle Clausa w wysokiej temperaturze (1000 – 1400 °C)<ref name=p3/>. Do palników kotła wprowadzona zostaje mieszanina gazu kwaśnego z powietrzem. Około jednej trzeciej [[siarkowodór|siarkowodoru]] spala się według reakcji:

3H2S + 1.5O2 → 2H2S + SO2 + H2O

Nieprzereagowany [[siarkowodór]] przechodzi do etapu katalitycznego i reaguje z wytworzonym w etapie termicznym [[dwutlenek siarki|dwutlenkiem siarki]] w niższej temperaturze (200-350 °C)<ref name=p3/> tworząc [[siarka|siarkę]]. Proces przebiega zgodnie z równaniem (nazywanym często w literaturze '''reakcją Clausa'''):

2H2S + SO2 ↔ 3S + 2H2O

Zasadniczo reakcja z [[dwutlenek siarki|dwutlenkiem siarki]] zachodzi w etapie katalitycznym, jednak jej początek może obejmować etap termiczny. Do uzyskania konwersji na poziomie 94-98% potrzebne są od 2 do 4 etapów katalitycznych.

== Instalacje Superclaus ==
Z uwagi na odwracalność reakcji Clausa istniała potrzeba modyfikacji procesu bazowego. W celu zwiększenia stopnia przereagowania H2S i SO2 opracowano udoskonaloną wersję ''procesu Clausa'' o nazwie ''Superclaus''. Istotą modyfikacji było opracowanie selektywnego [[katalizator]]a tej reakcji. Jako [[katalizator]] został zastosowany aktywny tlenek metalu na nośniku<ref name=p2/>, zapewniający całkowite przereagowanie [[siarkowodór|siarkowodoru]] do [[siarka|siarki]] i minimalizację powstawania [[dwutlenek siarki|dwutlenku siarki]]. Instalacje, w których wykorzystano tę zmianę, to ''Superclaus-99'' i ''Superclaus-99,5''.

=== Superclaus-99 ===
Istotą technologii zastosowanej w instalacji ''Superclaus-99'' jest wprowadzenie dodatkowego reaktora, w którym odbywa się selektywne [[proces katalityczny|katalityczne]] [[utlenianie]] H2S do [[siarka|siarki]]. Zmienia się również wymagany stosunek H2S do SO2 w pracy instalacji. Dla klasycznego układu opartego na ''procesie Clausa'' wynosi on 2:1, natomiast instalacja ''Superclaus-99'' przystosowana jest do pracy z nadmiarem [[siarkowodór|siarkowodoru]]<ref name=p2 />.

=== Superclaus-99,5 ===
W instalacji ''Superclaus-99,5'' wprowadza się dwa dodatkowe reaktory. W pierwszym z nich odbywa się [[proces katalityczny|katalityczne]] [[Uwodornianie|uwodornienie]] do [[siarkowodór|siarkowodoru]] [[tlenek siarki|tlenku siarki]], [[siarczek karbonylu|siarczku karbonylu]] oraz innych związków siarki, a w drugim selektywne [[proces katalityczny|katalityczne]] [[utlenianie]] [[siarkowodór|siarkowodoru]] do [[siarka|siarki]]. Dopuszcza się pracę przy stosunku H2S do SO2 charakterystycznego dla instalacji opartej na klasycznym ''procesie Clausa'', jednak nie jest wymagane dokładne utrzymywanie takiej wartości<ref name=p4/>.

=== Stopień odzysku siarki ===
W klasycznym ''procesie Clausa'' uzyskuje się stopień odzysku [[siarka|siarki]] na poziomie 98-98,5%, natomiast w instalacjach ''Superclaus-99'' i ''Superclaus-99,5'' wzrasta on odpowiednio do 99,1% i 99,5-99,7%.<ref name=p2 />

== Udoskonalenia w przyszłości<ref name=p3 /> ==
W 2009 roku [[Holandia|holenderski]] producent [[katalizator]]ów i [[sorbent]]ów [[Hermes Catalysts]] opublikował dokument wskazujący potencjalne ulepszenia, które mogą być wykorzystane w instalacjach Claus projektowanych w przyszłości. Wyróżniono w nim elementy instalacji zapewniające zniszczenie CS2. [[Dwusiarczek węgla]] powstaje jako produkt uboczny reakcji w piecu. W wyniku badań laboratoryjnych wykazano, że pewne [[katalizator]]y mogą zniszczyć CS2 zanim dostanie się on do reaktorów katalitycznych. Nie wykluczono również stworzenia modyfikacji dotyczących optymalizacji temperatur w końcowych reaktorach. Stopień konwersji H2S rośnie wraz ze wzrostem temperatury, jednak nie wykazano, czy podnoszenie bądź obniżanie temperatury, jest rzeczywiście potrzebne.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name=p1>{{Cytuj | url=http://www.osti.gov/energycitations/product.biblio.jsp?osti_id=5599326 | tytuł=Sulfur recovery technology (Conference) | OSTI.GOV | opublikowany=www.osti.gov | język=en | data dostępu=2020-07-09}}</ref>
<ref name=p2>''Ochrona środowiska w gazownictwie i wykorzystaniu gazu'' Jacek Molenda, Katarzyna Steczko, Wydawnictwo Naukowo – Techniczne, Warszawa 2000.</ref>
<ref name=p3>https://web.archive.org/web/20111216092610/http://hermescatalyst.com/images/stories/pdf/hermes_claus_process.pdf</ref>
<ref name=p4>''Guide to Ceres. Principles. Coalition for Environmental Responsible Economics'', 1993.</ref>
}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Energetyka]]
[[Kategoria:Technologia]]
[[Kategoria:Inżynieria procesowa]]