text:
# Timur Siegizbajew
Timur Sanżarowicz Siegizbajew, ros. Тимур Санжарович Сегизбаев (ur. 12 maja 1941 w Semipałatyńsku, Kazachska SRR, zm. 15 grudnia 2017 w Ałmaty) – kazachski piłkarz, grający na pozycji pomocnika lub napastnika, trener piłkarski.

## Kariera piłkarska

### Kariera klubowa
Wychowanek klubu Awangard Semipałatyńsk i Futbolowej Szkoły Młodzieży Kajrat Ałmaty. Pierwszy trener Gieorgij Kozielko i Michaił Putincew (FSzM). 14 maja 1960 rozpoczął karierę piłkarską w podstawowym składzie Kajratu Ałmaty. W 1964-1968 pełnił funkcje kapitana drużyny. 9 maja 1970 zakończył karierę piłkarza.

### Kariera reprezentacyjna
Od 1955 występował w juniorskiej reprezentacji Kazachskiej SRR, a w 1959 bronił barw młodzieżowej reprezentacji Kazachskiej SRR na Mistrzostwach ZSRR wśród Futbolowych Szkół Młodzieży w Woroneżu.

## Kariera trenerska
Po zakończeniu kariery piłkarza rozpoczął pracę szkoleniowca. Latem 1970 otrzymał propozycję kierowania Awtomobilistem Kyzyłorda. W latach 1971–1972 stał na czele Szachtiora Karaganda. W następnym 1973 dołączył do sztabu szkoleniowego Kajratu Ałmaty. Najpierw pomagał trenować, a od 1976 do maja 1979 razem z Stanisławem Kaminskim prowadził rodzimy klub. W 1980 ponownie obejmował stanowisko głównego trenera klubu z Kyzyłordy, który już nazywał się Meliorator Kyzyłorda. Potem został oddelegowany do Ludowo-Demokratycznej Republiki Jemenu, gdzie przez 3 lata pracował na stanowisku selekcjonera narodowej reprezentacji Jemenu Południowego oraz prowadził klub Al-Ahli Abjan, który nie raz zajmował wysokie miejsca w tabeli. W 1985 powrócił do Ałmaty i potem pracował jako dyrektor oddziału piłki nożnej w Komitecie Sportowym Kazachskiej SRR. W lipcu 1986 ponownie został mianowany na stanowisko głównego trenera Kajratu Ałmaty, którym kierował do czerwca 1988. Od 1989 roku pracował jako wiceprezes Kazachskiej Federacji Futbolu, a w 1994 awansował na prezesa. W 2006 odszedł na emeryturę.

## Sukcesy i odznaczenia

### Sukcesy piłkarskie
Kajrat Ałmaty
- wicemistrz II grupy Klasy A ZSRR: 1965

### Sukcesy trenerskie
Kajrat Ałmaty
- mistrz Pierwszej ligi ZSRR: 1976

### Odznaczenia
- tytuł Mistrza Sportu ZSRR: 1963
- tytuł Zasłużonego Trenera Kazachskiej SRR: 1974
- tytuł Zasłużonego funkcjonariusza Republiki Kazachstan

title: Timur Siegizbajew

wikitext:
{{Piłkarz infobox
 |imię i nazwisko         = Timur Siegizbajew
 |imię i nazwisko org     = {{k|ru|Тимур Сегизбаев}}
 |grafika                 =
 |opis grafiki            =
 |pełne imię i nazwisko   = Timur Sanżarowicz Siegizbajew
 |data urodzenia          = [[12 maja]] [[1941]]
 |miejsce urodzenia       = [[Semej|Semipałatyńsk]]
 |data śmierci            = [[15 grudnia]] [[2017]]
 |miejsce śmierci         = [[Ałmaty]]
 |wzrost                  = 172 cm
 |pozycja                 = [[pomocnik (piłka nożna)|pomocnik]]/[[napastnik]]
 |klub                    =
 |numer w klubie          =
 |kariera juniorska       =
!  ! Awangard Semipałatyńsk
!  ! FSzM Kajrat Ałmaty
 |kariera seniorska       =
! 1958–1969 ! [[Kajrat Ałmaty]] ! 212 ! 19
 |kariera reprezentacyjna =
 |kariera trenerska       =
! 1970      ! [[Kajsar Kyzyłorda|Awtomobilist Kyzyłorda]]
! 1971–1972 ! [[Szachtior Karaganda]]
! 1973–1975 ! [[Kajrat Ałmaty]] ''(asystent)''
! 1976–1979 ! Kajrat Ałmaty
! 1980      ! [[Kajsar Kyzyłorda|Meliorator Kyzyłorda]]
! 1983–1985 ! [[Reprezentacja Jemenu Południowego w piłce nożnej mężczyzn|Jemen Południowy]]
! 1983–1985 ! [[Al-Ahli Abjan]]
! 1986–1988 ! Kajrat Ałmaty
! 1989–1994 ! [[Kazachski Związek Piłki Nożnej|Kazachska Federacja Futbolu]] ''(wiceprezes)''
! 1990      ! Kajrat Ałmaty
! 1994–2006 ! Kazachska Federacja Futbolu ''(prezes)''
 |medale                  =
 |odznaczenia             =
 |commons                 =
 |wikicytaty              =
 |www                     =
}}
'''Timur Sanżarowicz Siegizbajew''', [[język rosyjski|ros.]] Тимур Санжарович Сегизбаев (ur. [[12 maja]] [[1941]] w [[Semej|Semipałatyńsku]], [[Kazachska Socjalistyczna Republika Radziecka|Kazachska SRR]], zm. [[15 grudnia]] [[2017]] w [[Ałmaty]]) – [[Kazachowie|kazachski]] [[piłka nożna|piłkarz]], grający na pozycji [[pomocnik (piłka nożna)|pomocnika]] lub [[napastnik]]a, [[trener]] piłkarski.

== Kariera piłkarska ==
=== Kariera klubowa ===
Wychowanek klubu Awangard Semipałatyńsk i Futbolowej Szkoły Młodzieży Kajrat Ałmaty. Pierwszy trener Gieorgij Kozielko i Michaił Putincew (FSzM). 14 maja 1960 rozpoczął karierę piłkarską w podstawowym składzie [[Kajrat Ałmaty|Kajratu Ałmaty]]. W 1964-1968 pełnił funkcje kapitana drużyny<ref>[https://archive.is/20160116180945/http://www.sports.kz/news/timur-segizbaev-svoi-je-predlagali-mne-sdat-igru Тимур Сегизбаев: Свои же предлагали мне сдать игру - Футбол - Sports.kz]</ref>. 9 maja 1970 zakończył karierę piłkarza<ref>[https://archive.is/20160116180929/http://www.fckairat.kz/club/news/18907 Легендарному Сегизбаеву - 73! - Официальный Сайт ФК"Кайрат"]</ref>.

=== Kariera reprezentacyjna ===
Od 1955 występował w [[Reprezentacja Kazachstanu U-17 w piłce nożnej mężczyzn|juniorskiej reprezentacji Kazachskiej SRR]], a w 1959 bronił barw [[Reprezentacja Kazachstanu U-21 w piłce nożnej mężczyzn|młodzieżowej reprezentacji Kazachskiej SRR]] na Mistrzostwach ZSRR wśród Futbolowych Szkół Młodzieży w Woroneżu.

== Kariera trenerska ==
Po zakończeniu kariery piłkarza rozpoczął pracę szkoleniowca. Latem 1970 otrzymał propozycję kierowania [[Kajsar Kyzyłorda|Awtomobilistem Kyzyłorda]]. W latach 1971–1972 stał na czele [[Szachtior Karaganda|Szachtiora Karaganda]]. W następnym 1973 dołączył do sztabu szkoleniowego [[Kajrat Ałmaty|Kajratu Ałmaty]]. Najpierw pomagał trenować, a od 1976 do maja 1979 razem z [[Stanisław Kaminski|Stanisławem Kaminskim]] prowadził rodzimy klub. W 1980 ponownie obejmował stanowisko głównego trenera klubu z Kyzyłordy, który już nazywał się [[Kajsar Kyzyłorda|Meliorator Kyzyłorda]]. Potem został oddelegowany do [[Ludowo-Demokratyczna Republika Jemenu|Ludowo-Demokratycznej Republiki Jemenu]], gdzie przez 3 lata pracował na stanowisku selekcjonera [[Reprezentacja Jemenu Południowego w piłce nożnej mężczyzn|narodowej reprezentacji Jemenu Południowego]]<ref>[http://segizbaev-cup.narod.ru/kniga.htm 10 ДНЕЙ И ВСЯ ЖИЗНЬ Тимура Сегизбаева - Главная]</ref> oraz prowadził klub [[Al-Ahli Abjan]]<ref>{{Cytuj stronę |url=http://whoiswho.kz/node/1373 |tytuł=СЕГИЗБАЕВ Тимур Санжарович {{!}} WHO-is-WHO |data dostępu=2016-01-16 |archiwum=https://web.archive.org/web/20160130190034/http://whoiswho.kz/node/1373 |zarchiwizowano=2016-01-30 }}</ref>, który nie raz zajmował wysokie miejsca w tabeli. W 1985 powrócił do Ałmaty i potem pracował jako dyrektor oddziału piłki nożnej w Komitecie Sportowym Kazachskiej SRR. W lipcu 1986 ponownie został mianowany na stanowisko głównego trenera Kajratu Ałmaty, którym kierował do czerwca 1988<ref>[https://archive.is/20160116180920/http://www.sportinfo.kz/blog/show/id/69.html 12 мая исполняется 72 года легендарному футболисту и тренеру «Кайрата» Тимуру Сегизбаеву. Часть 3]</ref>. Od 1989 roku pracował jako wiceprezes [[Kazachski Związek Piłki Nożnej|Kazachskiej Federacji Futbolu]], a w 1994 awansował na prezesa. W 2006 odszedł na emeryturę<ref>[https://archive.is/20160116180958/http://kaz-football.kz/fame/gf-segizbayev.shtml Тимур СЕГИЗБАЕВ - КАЗАХСТАНСКИЙ ФУТБОЛ | KAZ-Football.kz | ФУТБОЛ КАЗАХСТАНА]</ref>.

== Sukcesy i odznaczenia ==
=== Sukcesy piłkarskie ===
; Kajrat Ałmaty
* wicemistrz [[Pierwaja liga ZSRR w piłce nożnej|II grupy Klasy A ZSRR]]: 1965

=== Sukcesy trenerskie ===
; Kajrat Ałmaty
* mistrz [[Pierwaja liga ZSRR w piłce nożnej|Pierwszej ligi ZSRR]]: 1976

=== Odznaczenia ===
* tytuł [[Mistrz Sportu|Mistrza Sportu ZSRR]]: 1963
* tytuł [[Zasłużony Trener|Zasłużonego Trenera Kazachskiej SRR]]: 1974
* tytuł Zasłużonego funkcjonariusza Republiki Kazachstan

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{footballfacts|107645}}
* [http://www.footballzz.com/jogador.php?id=295844 Profil na Footballzz] {{lang|en}}

{{Grupa szablonów
|tytuł=Kariera trenerska
|zwijanie= zwinięte
|lista=
{{Trenerzy piłkarscy Szachtiora Karaganda}}
{{Trenerzy piłkarscy Kajratu Ałmaty}}
{{Trenerzy piłkarscy reprezentacji Jemenu}}
}}

{{SORTUJ:Siegizbajew, Timur}}
[[Kategoria:Radzieccy piłkarze]]
[[Kategoria:Kazachscy piłkarze]]
[[Kategoria:Radzieccy trenerzy piłkarscy]]
[[Kategoria:Kazachscy trenerzy piłkarscy]]
[[Kategoria:Piłkarze Kajratu Ałmaty]]
[[Kategoria:Selekcjonerzy reprezentacji Jemenu w piłce nożnej mężczyzn]]
[[Kategoria:Trenerzy piłkarzy Kajratu Ałmaty]]
[[Kategoria:Trenerzy piłkarzy Kajsaru Kyzyłorda]]
[[Kategoria:Trenerzy piłkarzy Szachtiora Karaganda]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1941]]
[[Kategoria:Zmarli w 2017]]

title: · Timur SiegizbajewТимур Сегизбаев

Pełne imię i nazwisko: Timur Sanżarowicz Siegizbajew

Data i miejsce urodzenia: 12 maja 1941 · Semipałatyńsk

Data i miejsce śmierci: 15 grudnia 2017 · Ałmaty

Pozycja: pomocnik/napastnik

title: Kariera juniorska

Lata: Klub

title: Kariera seniorska

Lata: Klub · Wyst. · Gole

Kajrat Ałmaty · 212 · (19)

title: Kariera trenerska

Lata: Drużyna

Awtomobilist Kyzyłorda

Szachtior Karaganda

Kajrat Ałmaty (asystent)

Kajrat Ałmaty

Meliorator Kyzyłorda

Jemen Południowy
Al-Ahli Abjan

Kajrat Ałmaty

Kazachska Federacja Futbolu (wiceprezes)

Kajrat Ałmaty

Kazachska Federacja Futbolu (prezes)


text:
# Karl Corneliusson
Björn Karl Håkan Corneliusson (ur. 17 listopada 1976 w Göteborgu) – szwedzki piłkarz występujący na pozycji obrońcy.

## Kariera klubowa
Corneliusson jako junior grał w zespołach Masthuggets BK, Göteborgs FF oraz Örgryte IS. W 1994 roku został włączony do pierwszej drużyny Örgryte, grającej w drugiej lidze. W tym samym roku awansował z nią do pierwszej ligi, a w 1998 roku dotarł do finału Pucharu Szwecji. W 1999 roku przeszedł do także pierwszoligowego zespołu AIK Fotboll. W tym samym roku wywalczył z nim wicemistrzostwo Szwecji oraz Puchar Szwecji. Graczem AIK był przez pięć sezonów.
Na początku 2004 roku Corneliusson przeszedł do włoskiej Salernitany, występującej w Serie B. Na sezon został wypożyczony do SSC Napoli z Serie C1. Potem wrócił do Salernitany, również grającej już w tej lidze. W 2005 roku przeszedł do szwedzkiego pierwszoligowca - Landskrona BoIS. W tym samym roku spadł z nim do drugiej ligi. W Landskronie grał do 2007 roku.
W kolejnych latach Corneliusson grał jeszcze w zespołach Lilla Torg FF, BK Skottfint oraz Stenungsunds IF, występujących w niższych ligach Szwecji. W 2014 roku zakończył karierę.

## Kariera reprezentacyjna
W reprezentacji Szwecji Corneliusson zadebiutował 4 lutego 2000 w zremisowanym 1:1 meczu Mistrzostw Nordyckich z Norwegią. 28 lutego 2001 w wygranym 3:0 towarzyskim pojedynku z Maltą strzelił swojego jedynego gola w kadrze.
W latach 2000–2001 w drużynie narodowej rozegrał 9 spotkań.

wikiname: plwiki

title: Karl Corneliusson

in_language: pl

wikitext:
{{Piłkarz infobox
 |imię i nazwisko         = Karl Corneliusson
 |imię i nazwisko org     =
 |grafika                 =
 |opis grafiki            =
 |pełne imię i nazwisko   = Björn Karl Håkan Corneliusson
 |data urodzenia          = 17 listopada 1976
 |miejsce urodzenia       = [[Göteborg]]
 |data śmierci            =
 |miejsce śmierci         =
 |wzrost                  = 175 cm
 |pozycja                 = [[obrońca (piłka nożna)|obrońca]]
 |klub                    =
 |numer w klubie          =
 |kariera juniorska       =
! 1982–1985 ! Masthuggets BK
! 1986–1987 ! [[Göteborgs FF]]
! 1988–1993 ! [[Örgryte IS]]
 |kariera seniorska       =
! 1994–1998 ! [[Örgryte IS]]                          ! 56 ! 1
! 1999–2003 ! [[AIK Fotboll]]                       ! 98 ! 7
! 2004–2005 ! [[Salernitana Calcio 1919|Salernitana]] ! 29 ! 2
! 2004–2005 ! → [[SSC Napoli]] (wyp.)          ! 11 ! 0
! 2005–2007 ! [[Landskrona BoIS]]                     ! 43 ! 4
! 2008–2009 ! [[Lilla Torg FF]]                       ! 19 ! 1
! 2010–2012 ! [[BK Skottfint]]                        !    !
! 2014      ! [[Stenungsunds IF]]                     !    !
 |kariera reprezentacyjna = ! 2000–2001 ! {{reprezentacja|SWE|pn}} ! 9 ! 1
 |kariera trenerska       =
 |medale                  =
 |odznaczenia             =
 |commons                 =
 |wikicytaty              =
 |www                     =
}}
'''Björn Karl Håkan Corneliusson''' (ur. 17 listopada 1976 w [[Göteborg]]u) – [[Szwecja|szwedzki]] [[piłka nożna|piłkarz]] występujący na pozycji [[obrońca (piłka nożna)|obrońcy]].

== Kariera klubowa ==
Corneliusson jako junior grał w zespołach Masthuggets BK, [[Göteborgs FF]] oraz [[Örgryte IS]]. W 1994 roku został włączony do pierwszej drużyny Örgryte, grającej w [[Superettan|drugiej lidze]]. W tym samym roku awansował z nią do [[Allsvenskan w piłce nożnej mężczyzn|pierwszej ligi]], a w 1998 roku dotarł do finału [[Puchar Szwecji w piłce nożnej|Pucharu Szwecji]]. W 1999 roku przeszedł do także pierwszoligowego zespołu [[AIK Fotboll]]. W tym samym roku wywalczył z nim wicemistrzostwo Szwecji oraz Puchar Szwecji. Graczem AIK był przez pięć sezonów.

Na początku 2004 roku Corneliusson przeszedł do włoskiej [[Salernitana Calcio 1919|Salernitany]], występującej w [[Serie B]]. Na sezon został wypożyczony do [[SSC Napoli]] z [[Serie C1]]. Potem wrócił do Salernitany, również grającej już w tej lidze. W 2005 roku przeszedł do szwedzkiego pierwszoligowca - [[Landskrona BoIS]]. W tym samym roku spadł z nim do drugiej ligi. W Landskronie grał do 2007 roku.

W kolejnych latach Corneliusson grał jeszcze w zespołach [[Lilla Torg FF]], [[BK Skottfint]] oraz [[Stenungsunds IF]], występujących w niższych ligach Szwecji. W 2014 roku zakończył karierę.

== Kariera reprezentacyjna ==
W [[Reprezentacja Szwecji w piłce nożnej mężczyzn|reprezentacji Szwecji]] Corneliusson zadebiutował 4 lutego 2000 w zremisowanym 1:1 meczu [[Mistrzostwa Nordyckie w piłce nożnej mężczyzn|Mistrzostw Nordyckich]] z [[Reprezentacja Norwegii w piłce nożnej mężczyzn|Norwegią]]. 28 lutego 2001 w wygranym 3:0 towarzyskim pojedynku z [[Reprezentacja Malty w piłce nożnej mężczyzn|Maltą]] strzelił swojego jedynego gola w kadrze.

W latach 2000–2001 w drużynie narodowej rozegrał 9 spotkań.

== Bibliografia ==
* [https://eu-football.info/_player.php?id=3859 Profil na eu.football.info] {{lang|en}}
* [http://pol.worldfootball.net/profil_zawodnika/karl-corneliusson/ Karl Corneliusson] w bazie Worldfootball {{lang|pl}}
* {{NFT|p|10666}}

{{SORTUJ:Corneliusson, Karl}}
[[Kategoria:Reprezentanci Szwecji w piłce nożnej]]
[[Kategoria:Piłkarze Örgryte IS]]
[[Kategoria:Piłkarze AIK Fotboll]]
[[Kategoria:Piłkarze US Salernitana 1919]]
[[Kategoria:Piłkarze SSC Napoli]]
[[Kategoria:Piłkarze Landskrona BoIS]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1976]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Göteborgu]]

title: · Karl Corneliusson

Pełne imię i nazwisko: Björn Karl Håkan Corneliusson

Data i miejsce urodzenia: 17 listopada 1976 · Göteborg

Pozycja: obrońca

title: Kariera juniorska

Masthuggets BK

Göteborgs FF

Örgryte IS

title: Kariera seniorska

Örgryte IS · 56 · (1)

AIK Fotboll · 98 · (7)

Salernitana · 29 · (2)
→ SSC Napoli (wyp.) · 11 · (0)

Landskrona BoIS · 43 · (4)

Lilla Torg FF · 19 · (1)

BK Skottfint

Stenungsunds IF

title: Kariera reprezentacyjna

Lata: Reprezentacja · Wyst. · Gole

Szwecja · 9 · (1)


text:
# Wilkasy (gromada)
Wilkasy – dawna gromada, czyli najmniejsza jednostka podziału terytorialnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w latach 1954–1972.
Gromady, z gromadzkimi radami narodowymi (GRN) jako organami władzy najniższego stopnia na wsi, funkcjonowały od reformy reorganizującej administrację wiejską przeprowadzonej jesienią 1954 do momentu ich zniesienia z dniem 1 stycznia 1973, tym samym wypierając organizację gminną w latach 1954–1972.
Gromadę Wilkasy z siedzibą GRN w Wilkasach utworzono – jako jedną z 8759 gromad na obszarze Polski – w powiecie giżyckim w woj. olsztyńskim na mocy uchwały nr 13 WRN w Olsztynie z dnia 4 października 1954. W skład jednostki wszedł obszar dotychczasowej gromady Wilkasy ze zniesionej gminy Giżycko, obszary dotychczasowych gromad Szczybały Giżyckie, Wronka i Wrony ze zniesionej gminy Sterławki Wielkie oraz obszary dotychczasowych gromad Bogaczewo i Kozin ze zniesionej gminy Ryn w tymże powiecie. Dla gromady ustalono 20 członków gromadzkiej rady narodowej.
31 grudnia 1961 do gromady Wilkasy włączono wieś Skop ze zniesionej gromady Stara Rudówka w tymże powiecie.
31 grudnia 1967 z gromady Wilkasy  wyłączono trzy części obszaru PGL nadleśnictwo Kętrzyn (13 + 3 + 2 ha), włączając je do gromady Giżycko, oraz część obszaru wsi Rudówka i część obszaru PGR Monetki (razem 42 ha), włączając je do gromady Ryn – w tymże powiecie; do gromady Wilkasy włączono natomiast część obszaru PGR Kalinowo (156 ha) i część obszaru wsi Sterławki Wielkie (3 ha) z gromady Giżycko, oraz część obszaru PGL nadleśnictwo Ryn (29 ha) z gromady Ryn w tymże powiecie.
22 grudnia 1971 do gromady Wilkasy włączono miejscowości Srebrna Góra i Sterławki Małe ze zniesionej gromady Sterławki Wielkie w tymże powiecie.
31 grudnia 1971 do gromady Wilkasy włączono wieś Prażmowo z gromady Ryn w tymże powiecie.
Gromada przetrwała do końca 1972 roku, czyli do kolejnej reformy gminnej.

title: Wilkasy (gromada)

wikitext:
{{Polska jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                     = Wilkasy
 |dopełniacz nazwy          =
 |jednostka                 = [[Gromada (podział administracyjny)|gromada]]
 |lata istnienia            = 1954–1973
 |zdjęcie                   = Wilkasy VIII 2009.jpg
 |opis zdjęcia              =
 |herb                      =
 |flaga                     =
 |wariant flagi             = PRL
 |województwo               = [[Województwo olsztyńskie (1946–1975)|olsztyńskie]]
 |powiat                    = [[powiat giżycki|giżycki]]
 |data powstania            = 4 października 1954
 |data likwidacji           = 1 stycznia 1973
 |siedziba                  = [[Wilkasy (powiat giżycki)|Wilkasy]]
 |stanowisko zarządzającego =
 |zarządzający              =
 |rok powierzchni           =
 |powierzchnia              =
 |rok ludności              =
 |liczba ludności           =
 |gęstość zaludnienia       =
 |rok podziału              = 1954
 |plan                      =
 |liczba sołectw            = 6
 |liczba miejscowości       =
 |rok reprezentantów        = 1954
 |nazwa reprezentantów      = członków [[Rada narodowa (PRL)|GRN]]
 |liczba reprezentantów     = 20
 |mapa województwa          =
 |mapa powiatu              =
 |wariant mapy              = 1951
 |współrzędne               =
 |commons                   =
}}
'''Wilkasy''' – dawna [[gromada (podział administracyjny)|gromada]], czyli najmniejsza jednostka [[Podział administracyjny Polski (1957–1975)|podziału terytorialnego]] [[Polska Rzeczpospolita Ludowa|Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej]] w latach 1954–1972.

Gromady, z [[Rada narodowa (PRL)|gromadzkimi radami narodowymi (GRN)]] jako organami władzy najniższego stopnia na wsi, funkcjonowały od reformy reorganizującej administrację wiejską przeprowadzonej jesienią 1954<ref>{{Dziennik Ustaw|rok=1954|numer=43|pozycja=191}}</ref> do momentu ich zniesienia z dniem 1 stycznia 1973<ref>{{Dziennik Ustaw|rok=1972|numer=49|pozycja=312}}</ref>, tym samym wypierając [[gmina wiejska|organizację gminną]] w latach 1954–1972<ref name="paprlfivesix">{{cytuj książkę|tytuł=Podział administracyjny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej|wydawca=Urząd Rady Ministrów – Biuro do spraw Prezydiów Rad Narodowych|miejsce=Warszawa|rok=1956}}</ref><ref>{{cytuj książkę|tytuł=Mała Encyklopedia Powszechna PWN|wydawca=[[Wydawnictwo Naukowe PWN|Państwowe Wydawnictwo Naukowe]]|miejsce=Warszawa|rok=1959}}</ref>.

Gromadę Wilkasy z siedzibą GRN w [[Wilkasy (powiat giżycki)|Wilkasach]] utworzono – jako jedną z 8759 gromad na obszarze Polski<ref name="paprlfivesix"/> – w [[powiat giżycki|powiecie giżyckim]] w [[Województwo olsztyńskie (1946–1975)|woj. olsztyńskim]] na mocy uchwały nr 13 WRN w [[Olsztyn]]ie z dnia 4 października 1954. W skład jednostki wszedł obszar dotychczasowej gromady<ref>Gromady istniały także po II wojnie światowej jako jednostka pomocnicza gmin.</ref> Wilkasy ze zniesionej [[gmina Giżycko|gminy Giżycko]], obszary dotychczasowych gromad Szczybały Giżyckie, Wronka i Wrony ze zniesionej [[Sterławki Wielkie (gmina)|gminy Sterławki Wielkie]] oraz obszary dotychczasowych gromad Bogaczewo i Kozin ze zniesionej [[gmina Ryn|gminy Ryn]] w tymże powiecie<ref name="main">Uchwała Nr 13 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 4 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu giżyckiego; w ramach Zarządzenia Nr 13 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 30 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 4 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 20 grudnia 1954 r., Nr. 11, Poz. 50)</ref>. Dla gromady ustalono 20 członków gromadzkiej rady narodowej<ref name="grn">Uchwała Nr XLV/235/54 Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Giżycku dnia 2 października 1954 r. w przedmiocie ustalenia liczby członków gromadzkich rad narodowych (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 9 października 1954 r., Nr. 9, Poz. 33)</ref>.

31 grudnia 1961 do gromady Wilkasy włączono wieś Skop ze zniesionej [[Stara Rudówka (gromada)|gromady Stara Rudówka]] w tymże powiecie<ref>Uchwała Nr III/19/61 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 12 października 1961 r. w sprawie zniesienia niektórych gromad na terenie województwa olsztyńskiego (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 9 grudnia 1961 r., Nr. 22, Poz. 191)</ref>.

31 grudnia 1967 z gromady Wilkasy  wyłączono trzy części obszaru PGL nadleśnictwo Kętrzyn (13 + 3 + 2 ha), włączając je do [[Giżycko (gromada)|gromady Giżycko]], oraz część obszaru wsi Rudówka i część obszaru PGR Monetki (razem 42 ha), włączając je do [[Ryn (gromada)|gromady Ryn]] – w tymże powiecie; do gromady Wilkasy włączono natomiast część obszaru PGR Kalinowo (156 ha) i część obszaru wsi Sterławki Wielkie (3 ha) z [[Giżycko (gromada)|gromady Giżycko]], oraz część obszaru PGL nadleśnictwo Ryn (29 ha) z [[Ryn (gromada)|gromady Ryn]] w tymże powiecie<ref>Uchwała Nr XIV/60/67 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 7 października 1967 r. w sprawie zmiany granic niektórych gromad na terenie województwa olsztyńskiego (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 15 listopada 1967 r., Nr. 13, Poz. 103)</ref>.

22 grudnia 1971 do gromady Wilkasy włączono miejscowości Srebrna Góra i Sterławki Małe ze zniesionej [[Sterławki Wielkie (gromada)|gromady Sterławki Wielkie]] w tymże powiecie<ref>Uchwała Nr XIV/49/71 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 28 września 1971 r. w sprawie zniesienia niektórych gromad na terenie województwa olsztyńskiego (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 22 grudnia 1971 r., Nr. 13, Poz. 140)</ref>.

31 grudnia 1971 do gromady Wilkasy włączono wieś Prażmowo z [[Ryn (gromada)|gromady Ryn]] w tymże powiecie<ref>Uchwała Nr XIV/50/71 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 28 września 1971 r. w sprawie zmiany granic gromad w powiatach giżyckim i piskim oraz przeniesienia siedziby gromadzkiej rady narodowej w powiecie nidzickim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 22 grudnia 1971 r., Nr. 13, Poz. 141)</ref>.

Gromada przetrwała do końca 1972 roku, czyli do kolejnej reformy gminnej<ref name="paprlsevenone">{{cytuj książkę|tytuł=Wykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1|wydawca=[[Główny Urząd Statystyczny]] – Biuro Spisów|miejsce=Warszawa|rok=1971}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Powiat giżycki (dawny)}}

[[Kategoria:Dawne gromady w województwie olsztyńskim|Wilkasy]]

title: Wilkasy

Państwo: Polska

Województwo: olsztyńskie

Powiat: giżycki

Data powstania: 4 października 1954

Data likwidacji: 1 stycznia 1973

Siedziba: Wilkasy

title: Szczegółowy podział administracyjny (1954)

title: Liczba reprezentantów


text:
# Wilsecker Tunnel
Wilsecker Tunnel – tunel kolejowy o długości 1268 metrów w Niemczech (Nadrenia-Palatynat), zlokalizowany na linii nr 474 (Eifelbahn) łączącej Kolonię z Trewirem, pomiędzy stacjami Kyllburg i Bitburg-Erdorf (kilometry 127 – 128,3). Jest najdłuższym tunelem na linii Eifelbahn.

## Charakterystyka
Budowla skraca przebieg linii na zakolu rzeki Kyll. Portale tunelu wzorowane są na bramach zamkowych. Podobnie jak cały obiekt pochodzą z lat 1870-1872 i są wykonane z piaskowca kyllburskiego. Tunel znajduje się na południe od miejscowości Waldeifel i biegnie pod miejscowością Wilsecker, co dało asumpt nazwie.
1 czerwca 2018 doszło do osunięcia się mas skalnych przy portalu tunelu, co spowodowało wykolejenie się pociągu Regional Express (bez ofiar).

title: Wilsecker Tunnel

wikitext:
{{Tunel infobox
 |nazwa            = Wilsecker Tunnel
 |grafika          =
 |opis grafiki     = [[Portal]] południowy (od strony [[Ediger-Eller]]) przed remontem
 |państwo          = Niemcy
 |miejscowość      = [[Wilsecker]]
 |2. państwo       =
 |oficjalna nazwa  =
 |przeszkoda       =
 |rodzaj           = [[Tunel (budownictwo)|tunel]] [[kolej]]owy
 |długość          = 1268
 |tuby             = 1
 |portale          = 2
 |data otwarcia    = 1872
 |data zamknięcia  =
 |projektant       =
 |wykonawca        =
 |data budowy      = 1870-1872
 |koszty budowy    =
 |płatny           = nie
 |wysokość opłat   =
 |koncesjonariusz  =
 |kod mapy         = Nadrenia-Palatynat
 |współrzędne      = 50°01'59.5"N 6°35'06.1"E
 |opis miejsca     = Wilsecker Tunnel
 |commons          =
 |www              =
}}
'''Wilsecker Tunnel''' – [[Tunel (budownictwo)|tunel]] kolejowy o długości 1268 metrów<ref name=":1">{{Cytuj odcinek|tytuł=Eisenbahnatlas Deutschland = Railatlas Germany|url=https://www.worldcat.org/oclc/71200092|autorzy=Verlag Schweers + Wall.|data dostępu=2020-08-08|stacja=Schweers + Wall|emisja=2005, s. 72}}</ref><ref>{{Cytuj |autor = Lothar Brill Webmaster |tytuł = Wilsecker Tunnel der Strecke 2631, Informationen von Lothar Brill |data dostępu = 2020-08-11 |opublikowany = www.eisenbahn-tunnelportale.de |url = https://www.eisenbahn-tunnelportale.de/lb/inhalt/tunnelportale/2631-wilseck.html |język = de}}</ref> w [[Niemcy|Niemczech]] ([[Nadrenia-Palatynat]]), zlokalizowany na linii nr 474 (''Eifelbahn'') łączącej [[Kolonia (Niemcy)|Kolonię]] z [[Trewir]]em, pomiędzy stacjami [[Kyllburg]] i [[Bitburg-Erdorf]] (kilometry 127 – 128,3)<ref>{{Cytuj |autor = Lothar Brill Webmaster |tytuł = Strecke 2631: Eisenbahn-Tunnel und Tunnelportale, Informationen von Lothar Brill |data dostępu = 2020-08-11 |opublikowany = www.eisenbahn-tunnelportale.de |url = https://www.eisenbahn-tunnelportale.de/lb/inhalt/tunnelportale/2631.html |język = de}}</ref>. Jest najdłuższym tunelem na linii ''Eifelbahn''<ref name=":0">{{Cytuj |autor = Christian Altmayer |tytuł = Unwetter: Nach Erdrutsch am Wilsecker Bahntunnel - Immer noch Sperrung zwischen Kilometer 127 und 129 |data dostępu = 2020-08-11 |opublikowany = Volksfreund |url = https://www.volksfreund.de/region/bitburg-pruem/das-hindernis-zwischen-kilometer-127-und-129_aid-23802889 |język = de}}</ref>.

== Charakterystyka ==
Budowla skraca przebieg linii na [[Meander (geografia)|zakolu]] rzeki [[Kyll]]<ref name=":1" />. [[Portal]]e tunelu wzorowane są na bramach zamkowych. Podobnie jak cały obiekt pochodzą z lat 1870-1872 i są wykonane z [[Piaskowiec|piaskowca]] kyllburskiego. Tunel znajduje się na południe od miejscowości [[Waldeifel]] i biegnie pod miejscowością [[Wilsecker]], co dało asumpt nazwie<ref name=":0" />.

1 czerwca 2018 doszło do osunięcia się mas skalnych przy portalu tunelu, co spowodowało [[wykolejenie]] się pociągu [[Regional-Express|Regional Express]] (bez ofiar)<ref>{{Cytuj |tytuł = LOK Report - Rheinland-Pfalz: Erdrutsch am Wilsecker Tunnel |data dostępu = 2020-08-11 |opublikowany = www.lok-report.de |url = https://www.lok-report.de/news/deutschland/aus-den-laendern/item/5131-rheinland-pfalz-erdrutsch-am-wilsecker-tunnel.html |język = de}}</ref><ref>{{Cytuj |tytuł = Zugunfall: Regionalbahn entgleist auf der Eifelstrecke |data = 2018-06-01 |data dostępu = 2020-08-11 |opublikowany = Kölnische Rundschau |url = https://www.rundschau-online.de/region/zugunfall-regionalbahn-entgleist-auf-der-eifelstrecke-30550556 |język = de}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Tunele kolejowe w Niemczech]]
[[Kategoria:Nadrenia-Palatynat]]

title: Wilsecker Tunnel

Państwo: Niemcy

Miejscowość: Wilsecker

Rodzaj: tunel kolejowy

Płatny: nie


text:
# Sieć telewizyjna
Sieć telewizyjna (ang. television network) – grupa stacji telewizyjnych, działających na różnych obszarach geograficznych (zwanych często rynkami), nadających przez znaczną część czasu emisji ten sam program, dostarczany przez wspólnego dostawcę treści, a jednocześnie uzupełniających go innymi pozycjami programowymi, produkowanymi samodzielnie lub pozyskiwanymi poza siecią. Choć formalnie każda ze stacji produkuje i emituje odrębny kanał telewizyjny, ze względu na prowadzone działania marketingowe, branding itp. często są one postrzegane przez widzów jako lokalne wersje jednego, ogólnokrajowego kanału. Sieci mogą liczyć od kilku do kilkuset członkowskich stacji, mających jednego lub (częściej) wielu różnych właścicieli.
Historycznie sieci telewizyjne były dominującą formą nadawania telewizji w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i Australii, a także w innych państwach, w szczególności tych o dużej powierzchni lub rozproszeniu ludności. Choć wraz ze zmianami technologicznymi i związanym z nimi nastaniem powszechnego dostępu do telewizji satelitarnej i kablowej, a później również telewizji cyfrowej i streamingu, ich dominująca pozycja w branży telewizyjnej uległa pewnemu osłabieniu, wciąż stanowią w tych państwach bardzo pokaźną część rynku telewizyjnego. W wielu przypadkach wywodzą się bezpośrednio z istniejących wcześniej sieci radiowych, działających według podobnego modelu.

## Model ekonomiczny
Model działania sieci telewizyjnej pozwala dostosowywać treści do lokalnych gustów i potrzeb na poszczególnych rynkach (np. poprzez lokalne programy informacyjne). Zarazem jednak sieć jako całość jest na tyle silnym podmiotem, iż może produkować lub kupować od dostawców zewnętrznych drogie w produkcji, a jednocześnie atrakcyjne dla widzów treści, jak filmy, seriale czy transmisje sportowe. Taki model pozwala również pozyskiwać zarówno reklamodawców o wysokich budżetach, zainteresowanych reklamą w całej sieci, jak i lokalne firmy chcące reklamować się tylko na antenie jednej czy kilku stacji.
Sieci mają zwykle jeden podmiot dominujący, który odpowiada za dostarczanie treści, nierzadko jest też właścicielem stacji na najbardziej atrakcyjnych rynkach, zaś na pozostałych rynkach podpisuje umowy o przynależności do sieci z tzw. stacjami afiliowanymi. Podmiot ten bardzo często stanowi część jeszcze większego koncernu medialnego, zajmującego się również produkcją filmów czy seriali. Umowy o przynależności do sieci regulują dokładnie, w jakim stopniu lokalne stacje są zobowiązane do reemisji centralnie ustalonej ramówki sieci, a na ile mogą kształtować swój program samodzielnie, dodając produkcje własne lub zakupione na otwartym rynku (w ramach tzw. syndykacji telewizyjnej, czyli modelu dystrybucji, w którym dystrybutor sprzedaje prawa do emisji osobno na każdy lokalny rynek).

title: Sieć telewizyjna

wikitext:
'''Sieć telewizyjna''' ({{W języku|en|television network}}) – grupa [[Stacja telewizyjna|stacji telewizyjnych]], działających na różnych obszarach geograficznych (zwanych często rynkami), nadających przez znaczną część czasu emisji ten sam program, dostarczany przez wspólnego dostawcę treści, a jednocześnie uzupełniających go innymi pozycjami programowymi, produkowanymi samodzielnie lub pozyskiwanymi poza siecią<ref name=":02">{{Cytuj |autor =  |tytuł = Why Broadcasting Networks Still Have So Much Power in TV and Radio |data =  |data dostępu = 2020-04-19 |opublikowany = The Balance Careers |url = https://www.thebalancecareers.com/broadcasting-network-tv-business-2315175 |język = en}}</ref><ref name=":0">{{Cytuj |tytuł = How Do Media Networks Make Money? |data = 2015-03-09 |data dostępu = 2020-04-19 |opublikowany = Market Realist |url = https://marketrealist.com/2015/03/media-networks-make-money/ |język = en-US}}</ref>. Choć formalnie każda ze stacji produkuje i emituje odrębny kanał telewizyjny, ze względu na prowadzone działania marketingowe, [[Branding korporacyjny|branding]] itp. często są one postrzegane przez widzów jako lokalne wersje jednego, ogólnokrajowego kanału<ref>{{Cytuj |tytuł = What Does an American Television Network Look Like? – Flow |data dostępu = 2020-04-20 |url = https://www.flowjournal.org/2007/11/what-does-an-american-television-network-look-like/ |język = en-US}}</ref>. Sieci mogą liczyć od kilku do kilkuset członkowskich stacji, mających jednego lub (częściej) wielu różnych właścicieli.

Historycznie sieci telewizyjne były dominującą formą nadawania [[Telewizja|telewizji]] w [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]], [[Kanada|Kanadzie]] i [[Australia|Australii]], a także w innych państwach, w szczególności tych o dużej powierzchni lub rozproszeniu ludności. Choć wraz ze zmianami technologicznymi i związanym z nimi nastaniem powszechnego dostępu do [[Telewizja satelitarna|telewizji satelitarnej]] i [[Telewizja kablowa|kablowej]], a później również [[Telewizja cyfrowa|telewizji cyfrowej]] i [[Media strumieniowe|streamingu]], ich dominująca pozycja w branży telewizyjnej uległa pewnemu osłabieniu, wciąż stanowią w tych państwach bardzo pokaźną część rynku telewizyjnego<ref name=":02" />. W wielu przypadkach wywodzą się bezpośrednio z istniejących wcześniej sieci radiowych, działających według podobnego modelu.

== Model ekonomiczny ==
Model działania sieci telewizyjnej pozwala dostosowywać treści do lokalnych gustów i potrzeb na poszczególnych rynkach (np. poprzez lokalne programy informacyjne). Zarazem jednak sieć jako całość jest na tyle silnym podmiotem, iż może produkować lub kupować od dostawców zewnętrznych drogie w produkcji, a jednocześnie atrakcyjne dla widzów treści, jak filmy, seriale czy transmisje sportowe. Taki model pozwala również pozyskiwać zarówno reklamodawców o wysokich budżetach, zainteresowanych reklamą w całej sieci, jak i lokalne firmy chcące reklamować się tylko na antenie jednej czy kilku stacji<ref name=":0" />.

Sieci mają zwykle jeden podmiot dominujący, który odpowiada za dostarczanie treści, nierzadko jest też właścicielem stacji na najbardziej atrakcyjnych rynkach, zaś na pozostałych rynkach podpisuje umowy o przynależności do sieci z tzw. stacjami afiliowanymi<ref name=":02" />. Podmiot ten bardzo często stanowi część jeszcze większego koncernu medialnego, zajmującego się również produkcją filmów czy seriali<ref name=":0" />. Umowy o przynależności do sieci regulują dokładnie, w jakim stopniu lokalne stacje są zobowiązane do reemisji centralnie ustalonej [[Ramówka|ramówki]] sieci, a na ile mogą kształtować swój program samodzielnie, dodając produkcje własne lub zakupione na otwartym rynku (w ramach tzw. syndykacji telewizyjnej, czyli modelu dystrybucji, w którym dystrybutor sprzedaje prawa do emisji osobno na każdy lokalny rynek).

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Telewizja]]
{{DEFAULTSORT:Sieć telewizyjna}}


text:
# Testy atomowe
Test atomowy – zgodnie z traktatem o ograniczeniu testów jądrowych, test jądrowy to jedna, dwie lub więcej eksplozji jądrowych wywołanych w ciągu 0,1 sekundy jedna od drugiej w obszarze o promieniu 2 kilometrów.
Testy jądrowe przeprowadzane są głównie w celu sprawdzania i udoskonalania broni jądrowej lub jej zabezpieczeń. Od wynalezienia bomby atomowej w 1945 miało miejsce około 2000 próbnych wybuchów jądrowych, głównie przeprowadzonych przez USA i ZSRR. Od 1992 Rosja i USA utrzymują moratorium na dokonywanie próbnych wybuchów.
Niektóre kraje próby broni jądrowej łączyły z testami jej oddziaływania na ludzi. Szczególnie często takie eksperymenty przeprowadzano w ZSRR, m.in. na poligonach w Tockoje, Semipałatyńsku i Nowej Ziemi. Do testów używano z reguły żołnierzy ze specjalnych, tajnych jednostek wojskowych i więźniów gułagów. Również w Stanach Zjednoczonych w latach 40. i 50. XX w. wykonywano próby nuklearne z własnymi żołnierzami. Testy polegały najczęściej na przebywaniu w niewielkich odległościach od epicentrum w płytkich okopach oraz przemarszu przez strefę 0 w kilkanaście minut po wybuchu. Prawdopodobnie podobne próby przeprowadzały też Chiny. Niezależna komisja medyczna w 1991 roku oceniła, że we Wschodnim Turkiestanie choruje ok. 170 tysięcy, a ok. 210 tysięcy osób zmarło na nowotwory, będące efektem napromieniowania. Fakty te zostały przedstawione przez przewodniczącego Międzynarodowego Komitetu Wschodni Turkiestan Usupbecka Mukhlissi na VIII Antynuklearnym Kongresie w Bonn w październiku 1990 r.
Niektóre mocarstwa atomowe, m.in. Wielka Brytania i Francja testowały broń jądrową nie na własnych wojskach, a na lokalnej ludności zamieszkującej wyspy i atole w pobliżu poligonów na Pacyfiku. W wyniku francuskich prób na Mururoa, zachorowalność na choroby nowotworowe wśród mieszkańców wyspy archipelagu Tuamotu, leżących 400 km od atolu, jest sześciokrotnie wyższa od innych rejonów Polinezji. Brytyjskie próby na Wyspie Bożego Narodzenia w latach 1957–1958 bez wcześniejszej ewakuacji mieszkańców, są przedmiotem skargi złożonej przez jedną z poszkodowanych, Suitupe Kiritome, do Europarlamentu.
| Kraj                     | Liczba testów                                               | Opis                                                                                |
| ------------------------ | ----------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ |
| Stany Zjednoczone        | 1030                                                        |                                                                                |
| Związek Radziecki        | 715 testów, w ramach których wykonano 962 eksplozje jądrowe | Pierwsza radziecka próba atomowa przeprowadzona została na specjalnie w tym celu utworzonym poligonie w Semipałatyńsku 29 sierpnia 1949 roku. Test ten był finalnym stopniem sowieckiego programu budowy broni nuklearnej. Ładunek wybuchowy RDS-1 był bombą plutonową stanowiącą w rzeczywistości wierną kopię amerykańskiej bomby „Fat Man”. W następnych latach przeprowadzono zakrojony na szeroką skale program testów nuklearnych, w tym serię testów przeprowadzonych od 1 do 3 listopada 1958 roku, w której ładunki nuklearne zostały dostarczone do miejsca eksplozji za pomocą rakietowych pocisków balistycznych. Nowa era w historii radzieckich prób nuklearnych rozpoczęła się jednak 26 lutego 1951 roku, kiedy podjęto decyzje o rozpoczęciu testów nuklearnych z użyciem ładunków termojądrowych (wodorowych). Pierwszy tego typu ładunek o mocy 400 Kt, umieszczony na wieży o wysokości 30 metrów, został zdetonowany w Semipałatyńsku 12 sierpnia 1953 roku, przy czym z reakcji fuzji jądrowej pochodziło od 15 do 20% energii eksplozji. Pierwszy radziecki dwustopniowy ładunek termojądrowy został zdetonowany 22 listopada 1955 roku. Stanowiła go dostarczona nad poligon za pomocą bombowca Tu-16 bomba RDS-37, o szacunkowej mocy ok. 3 megaton, jednakże siła zaplanowanej eksplozji została uprzednio zredukowana o połowę z uwagi na warunki panujące w Semipałatyńsku, stąd też faktyczna moc eksplozji nie przekraczała 1,6 Mt. RDS-37 była pierwszą sowiecką bombą wodorową, która zdatna była do bojowego dostarczenia nad cel. Na skutek negocjacji ze Stanami Zjednoczonymi w sprawie zakazu testów w atmosferze, zarówno ZSRR jak i USA nie dokonywały testów w latach 1958–1961. 20 sierpnia 1961 roku, Związek radziecki ogłosił, że w związku z testami przeprowadzanymi przez Francję, wznowi własne testy jądrowe – które osiągnęły niespotykaną dotąd skalę 59 testów atomowych w ciągu niespełna dwóch miesięcy, większość z nich o ogromnej mocy – w tym napowietrzny test ładunku znanego jako „car-bomba” o mocy, według różnych źródeł, od 50 do 58 megaton. Ostatni sowiecki test jądrowy miał miejsce 24 października 1990 roku na poligonie Nowa Ziemia, gdzie ładunek jądrowy o mocy ok. 70 kt zdetonowano w tunelu. 29 sierpnia 1991 roku, dekretem prezydenta Kazachstanu zamknięty został poligon jądrowy w Semipałatyńsku. W 1996 roku zawarto ratyfikowany przez Stany Zjednoczone i Rosję (21 kwietnia 2000) traktat o całkowitym zakazie prób z bronią jądrową. W związku jednak z brakiem podpisu i ratyfikacji tej umowy przez wymaganą liczbę państw, w tym zwłaszcza przez Indie, Pakistan i Koreę Północną, traktat do dziś nie wszedł w życie. Mimo to zarówno Stany Zjednoczone, jak i Rosja wzajemnie przestrzegają jednostronnych moratoriów na próby jądrowe. |
| Francja                  | 210                                                         | Pierwszy wybuch miał miejsce na Saharze w Algierii (wtedy jeszcze francuskiej kolonii) 13 lutego 1960. Ogółem w Algierii Francuzi przeprowadzili 4 próby atmosferyczne i 13 prób podziemnych, ostatnią 16 lutego 1966. (próby odbywały się dalej nawet po uzyskaniu przez Algierię niepodległości w 1962). Następnie głównym ośrodkiem prób stały się francuskie wyspy na Pacyfiku, atole Mururoa i Fangataufa. Ostatnia, kontrowersyjna seria wybuchów została tam przeprowadzona w 1995, ostatni francuski wybuch miał miejsce 27 stycznia 1996.                                                                                |
| Wielka Brytania          | 45                                                          | Pierwszy wybuch miał miejsce 3 października 1952. Ładunek jądrowy umieszczony został na statku i zdetonowany niedaleko północno-zachodniego wybrzeża Australii, w okolicach wysp Monte Bello. Do 1958 w Australii i na wyspach Bożego Narodzenia i Malden przeprowadzono 21 wybuchów atmosferycznych. W następnych latach Wielka Brytania rozpoczęła ścisłą współpracę ze Stanami Zjednoczonymi w dziedzinie broni jądrowej i od 1962 zaczęła przeprowadzać próbne wybuchy podziemne na głównym amerykańskim poligonie jądrowym w stanie Nevada. 24 z wybuchów, które miały tam miejsce, jest oficjalnie uważane za przeprowadzone wspólnie przez Stany Zjednoczone i Wielką Brytanię. Ostatni z nich miał miejsce 26 listopada 1991.                                                                                |
| Chińska Republika Ludowa | 45                                                          | Pierwszy wybuch miał miejsce 16 października 1964, ostatni 29 lipca 1996. Wszystkie odbyły się na poligonie Lop Nor w Sinciangu, na pustyni Takla Makan.                                                                                |
| Indie                    | 6                                                           | Pierwszy wybuch miał miejsce 18 maja 1974. Po długiej przerwie, następna seria pięciu wybuchów miała miejsce w 1998, 11 maja (3 wybuchy równocześnie) i 13 maja (dwa wybuchy równocześnie).                                                                                |
| Pakistan                 | 6                                                           | Pierwsza i jak dotąd jedyna seria wybuchów miała miejsce w 1998, w odpowiedzi na serię prób Indii: 5 równoczesnych wybuchów 28 maja 1998 (według oficjalnych danych, niezależni eksperci mają tu pewne wątpliwości, ale na pewno miały miejsce co najmniej dwa wybuchy) i 1 wybuch 30 maja 1998.                                                                                |
| Korea Północna           | 5                                                           | Pierwsza próba została przeprowadzona 9 października 2006 Stosunkowo nieznaczna moc wybuchu, wynosząca 0,55 kT (czyli ok. 1/30 ładunku użytego przez Amerykanów ponad 60 lat wcześniej w Hiroszimie) wskazywać może na to, że próba ta była nieudana. Opinię taką wyraził w listopadzie 2006 szef inspekcji ONZ do spraw broni masowej zagłady Hans Blix. Druga próba przeprowadzona została 3 lata po pierwszej, 25 maja 2009, pod ziemią. Moc wybuchu specjaliści określają na ok. 20 kT Trzecia podziemna próba przeprowadzona została 11 lutego 2013. Siła wybuchu oceniana jest na 6-7 kT. Czwarta i piąta próba zostały przeprowadzone w 2016 roku. 9 września 2016 roku przeprowadzono próbę o sile 10 kT, najsilniejszą z wszystkich pięciu. Władze japońskie i amerykańskie potwierdziły, że na poligonie atomowym na północnym wschodzie kraju odnotowano wstrząsy o sile 5,3 stopni Richtera.                                                                                |
| Izrael/Południowa Afryka | 1 (spekulacje)                                              | Oba kraje zbudowały arsenały nuklearne (RPA pozbyła się swoich bomb po upadku apartheidu) i najprawdopodobniej prowadziły współpracę w tej dziedzinie. Oficjalnie żaden z nich nie przeprowadzał próbnych wybuchów jądrowych. Przypuszcza się jednak, że rozbłysk (Incydent Vela) zaobserwowany przez amerykańskiego satelitę nad Oceanem Indyjskim 22 września 1979 był próbą jądrową, być może przeprowadzoną przez te kraje. Nie ma jednak co do tego dowodów, a szczegóły wydarzenia pozostają nadal utajnione. Być może rozbłysk był fenomenem naturalnym, spowodowanym na przykład przez meteoryt wybuchający w atmosferze.                                                                                |

title: Testy atomowe

wikitext:
[[Plik:Worldwide nuclear testing multilang.svg|thumb|350px|Próbne wybuchy jądrowe 1945–2018|lang=pl]]
{{Listen| filename = 09 - Próby jądrowe w ZSRR.mp3 |title = Próby jądrowe w ZSRR |type = speech |description = Wspomnienia płk. Czesława Lewandowskiego ps. Bystry}}
'''Test atomowy''' – zgodnie z traktatem o ograniczeniu testów jądrowych, test jądrowy to jedna, dwie lub więcej eksplozji jądrowych wywołanych w ciągu 0,1 sekundy jedna od drugiej w obszarze o promieniu 2 kilometrów.

Testy jądrowe przeprowadzane są głównie w celu sprawdzania i udoskonalania [[Broń jądrowa|broni jądrowej]] lub jej zabezpieczeń. Od wynalezienia bomby atomowej w [[1945]] miało miejsce około 2000 próbnych wybuchów jądrowych, głównie przeprowadzonych przez [[Stany Zjednoczone|USA]] i [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]]. Od 1992 Rosja i USA utrzymują moratorium na dokonywanie próbnych wybuchów.
[[Plik:Operation Crossroads Baker Edit.jpg|mały|Eksplozja „[[Baker]]”, część operacji [[Crossroads]], próby nuklearnej armii amerykańskiej na atolu [[Bikini (atol)|Bikini]] w [[Mikronezja|Mikronezji]], 25 lipca 1946 roku]]
Niektóre kraje próby broni jądrowej łączyły z testami jej oddziaływania na ludzi. Szczególnie często takie eksperymenty przeprowadzano w ZSRR, m.in. na poligonach w [[Tockoje]], [[Semej|Semipałatyńsku]] i [[Nowa Ziemia|Nowej Ziemi]]. Do testów używano z reguły żołnierzy ze specjalnych, tajnych jednostek wojskowych i więźniów [[gułag]]ów. Również w [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]] w latach 40. i 50. [[XX wiek|XX]] w. wykonywano próby nuklearne z własnymi żołnierzami. Testy polegały najczęściej na przebywaniu w niewielkich odległościach od epicentrum w płytkich okopach oraz przemarszu przez [[Strefa zero|strefę 0]] w kilkanaście minut po wybuchu<ref name=kontra>[http://www.kontrateksty.pl/files/news/20040324134336.html artykuł Krzysztofa Łozińskiego o testach nuklearnych]</ref>. Prawdopodobnie podobne próby przeprowadzały też Chiny. Niezależna komisja medyczna w 1991 roku oceniła, że we [[Turkiestan Chiński|Wschodnim Turkiestanie]] choruje ok. 170 tysięcy, a ok. 210 tysięcy osób zmarło na nowotwory, będące efektem napromieniowania. Fakty te zostały przedstawione przez przewodniczącego Międzynarodowego Komitetu ''Wschodni Turkiestan'' Usupbecka Mukhlissi na VIII [[Kongres Antynuklearny|Antynuklearnym Kongresie]] w [[Bonn]] w październiku 1990 r.<ref name=kontra/>

Niektóre mocarstwa atomowe, m.in. Wielka Brytania i Francja testowały broń jądrową nie na własnych wojskach, a na lokalnej ludności zamieszkującej wyspy i [[atol]]e w pobliżu poligonów na [[Ocean Spokojny|Pacyfiku]]. W wyniku francuskich prób na [[Mururoa]], zachorowalność na choroby nowotworowe wśród mieszkańców wyspy archipelagu [[Tuamotu]], leżących 400 km od atolu, jest sześciokrotnie wyższa od innych rejonów Polinezji. Brytyjskie próby na [[Kiritimati|Wyspie Bożego Narodzenia]] w latach 1957–1958 bez wcześniejszej ewakuacji mieszkańców, są przedmiotem skargi złożonej przez jedną z poszkodowanych, Suitupe Kiritome, do [[Parlament Europejski|Europarlamentu]]<ref>[http://www.europarl.europa.eu/meetdocs/2004_2009/documents/dv/peti20060710_sirl-10-05_/peti20060710_sirl-10-05_pl.pdf petycja Suitupe Kiritome]</ref>.

{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! width="120px"|Kraj
! Liczba testów
! Opis
|-
| [[Stany Zjednoczone]]
| 1030
| style="text-align:left;"|
|-
| [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|Związek Radziecki]]
| 715 testów, w ramach których wykonano 962 eksplozje jądrowe<ref name="RSNF" />
| style="text-align:left;"|Pierwsza radziecka próba atomowa przeprowadzona została na specjalnie w tym celu utworzonym poligonie w [[Semej|Semipałatyńsku]] 29 sierpnia 1949 roku. Test ten był finalnym stopniem sowieckiego programu budowy broni nuklearnej. Ładunek wybuchowy [[RDS-1]] był bombą plutonową stanowiącą w rzeczywistości wierną kopię amerykańskiej bomby „[[Fat Man]]”<ref name="RSNF">{{cytuj książkę |nazwisko=Podvig|imię=Pavel|autor2=Oleg Bukharin|autor3=Timur Kadyshev|autor4=Eugene Miasnikov|tytuł=Russian Strategic Nuclear Forces|rok=2004|wydawca=The MIT Press|isbn = 0-262-16202-4}}</ref>. W następnych latach przeprowadzono zakrojony na szeroką skale program testów nuklearnych, w tym serię testów przeprowadzonych od 1 do 3 listopada 1958 roku, w której ładunki nuklearne zostały dostarczone do miejsca eksplozji za pomocą [[Pocisk balistyczny|rakietowych pocisków balistycznych]]<ref name="RSNF" />.
Nowa era w historii radzieckich prób nuklearnych rozpoczęła się jednak 26 lutego 1951 roku, kiedy podjęto decyzje o rozpoczęciu testów nuklearnych z użyciem [[ładunek termojądrowy|ładunków termojądrowych]] (wodorowych)<ref name="RSNF" />. Pierwszy tego typu ładunek o mocy 400 [[Równoważnik trotylowy|Kt]], umieszczony na wieży o wysokości 30 metrów, został zdetonowany w Semipałatyńsku 12 sierpnia 1953 roku, przy czym z reakcji fuzji jądrowej pochodziło od 15 do 20% energii eksplozji<ref name="RSNF" />. Pierwszy radziecki dwustopniowy ładunek termojądrowy został zdetonowany 22 listopada 1955 roku. Stanowiła go dostarczona nad poligon za pomocą bombowca [[Tu-16]] bomba [[RDS-37]], o szacunkowej mocy ok. 3 [[Równoważnik trotylowy|megaton]], jednakże siła zaplanowanej eksplozji została uprzednio zredukowana o połowę z uwagi na warunki panujące w Semipałatyńsku, stąd też faktyczna moc eksplozji nie przekraczała 1,6 Mt. RDS-37 była pierwszą sowiecką bombą wodorową, która zdatna była do bojowego dostarczenia nad cel<ref name="RSNF" />.
Na skutek negocjacji ze Stanami Zjednoczonymi w sprawie zakazu testów w atmosferze, zarówno ZSRR jak i USA nie dokonywały testów w latach 1958–1961. 20 sierpnia 1961 roku, Związek radziecki ogłosił, że w związku z testami przeprowadzanymi przez Francję, wznowi własne testy jądrowe – które osiągnęły niespotykaną dotąd skalę 59 testów atomowych w ciągu niespełna dwóch miesięcy, większość z nich o ogromnej mocy – w tym napowietrzny test ładunku znanego jako „[[car-bomba]]” o mocy, według różnych źródeł, od 50 do 58 megaton<ref name="RSNF" />.

Ostatni sowiecki test jądrowy miał miejsce 24 października 1990 roku na poligonie [[Nowa Ziemia]], gdzie ładunek jądrowy o mocy ok. 70 kt zdetonowano w tunelu<ref name="RSNF" />. 29 sierpnia 1991 roku, dekretem prezydenta [[Kazachstan]]u zamknięty został poligon jądrowy w Semipałatyńsku. W 1996 roku zawarto ratyfikowany przez Stany Zjednoczone i Rosję (21 kwietnia 2000) [[traktat o całkowitym zakazie prób z bronią jądrową]]. W związku jednak z brakiem podpisu i ratyfikacji tej umowy przez wymaganą liczbę państw, w tym zwłaszcza przez [[Indie]], [[Pakistan]] i [[Korea Północna|Koreę Północną]], traktat do dziś nie wszedł w życie<ref name="RSNF" />. Mimo to zarówno Stany Zjednoczone, jak i [[Rosja]] wzajemnie przestrzegają jednostronnych moratoriów na próby jądrowe<ref name="RSNF" />.
|-
| [[Francja]]
| 210
| style="text-align:left;"|Pierwszy wybuch miał miejsce na [[Sahara|Saharze]] w [[Algieria Francuska|Algierii]] (wtedy jeszcze francuskiej kolonii) 13 lutego 1960. Ogółem w Algierii Francuzi przeprowadzili 4 próby atmosferyczne i 13 prób podziemnych, ostatnią 16 lutego 1966. (próby odbywały się dalej nawet po uzyskaniu przez Algierię niepodległości w 1962). Następnie głównym ośrodkiem prób stały się francuskie wyspy na Pacyfiku, [[atol]]e [[Mururoa]] i [[Fangataufa]]. Ostatnia, kontrowersyjna seria wybuchów została tam przeprowadzona w 1995, ostatni francuski wybuch miał miejsce 27 stycznia 1996.
|-
| [[Wielka Brytania]]
| 45
| style="text-align:left;"|Pierwszy wybuch miał miejsce 3 października 1952. Ładunek jądrowy umieszczony został na statku i zdetonowany niedaleko północno-zachodniego wybrzeża Australii, w okolicach wysp Monte Bello<ref>{{cytuj książkę |nazwisko=Bidwell|imię=A. Sybilla|tytuł=Dzieje Wielkiej Brytanii w XX wieku|rok=2008|wydawca=Academica|isbn = 978-83-89281-43-2 |strony=180}}</ref>. Do 1958 w Australii i na wyspach Bożego Narodzenia i Malden przeprowadzono 21 wybuchów atmosferycznych. W następnych latach Wielka Brytania rozpoczęła ścisłą współpracę ze Stanami Zjednoczonymi w dziedzinie broni jądrowej i od 1962 zaczęła przeprowadzać próbne wybuchy podziemne na głównym amerykańskim poligonie jądrowym w stanie [[Nevada]]. 24 z wybuchów, które miały tam miejsce, jest oficjalnie uważane za przeprowadzone wspólnie przez Stany Zjednoczone i Wielką Brytanię. Ostatni z nich miał miejsce 26 listopada 1991.
|-
| [[Chińska Republika Ludowa]]
| 45
| style="text-align:left;"|Pierwszy wybuch miał miejsce 16 października 1964, ostatni 29 lipca 1996. Wszystkie odbyły się na poligonie Lop Nor w [[Sinciang]]u, na pustyni [[Takla Makan]].
|-
| [[Indie]]
| 6
| style="text-align:left;"|Pierwszy wybuch miał miejsce 18 maja 1974. Po długiej przerwie, następna seria pięciu wybuchów miała miejsce w 1998, 11 maja (3 wybuchy równocześnie) i 13 maja (dwa wybuchy równocześnie).
|-
| [[Pakistan]]
| 6
| style="text-align:left;"|Pierwsza i jak dotąd jedyna seria wybuchów miała miejsce w 1998, w odpowiedzi na serię prób Indii: 5 równoczesnych wybuchów 28 maja 1998 (według oficjalnych danych, niezależni eksperci mają tu pewne wątpliwości, ale na pewno miały miejsce co najmniej dwa wybuchy) i 1 wybuch 30 maja 1998.
|-
| [[Korea Północna]]
| 5
| style="text-align:left;"|Pierwsza próba została przeprowadzona 9 października 2006 Stosunkowo nieznaczna moc wybuchu, wynosząca 0,55 kT (czyli ok. 1/30 ładunku użytego przez Amerykanów ponad 60 lat wcześniej w [[Hiroszima|Hiroszimie]]) wskazywać może na to, że próba ta była nieudana. Opinię taką wyraził w listopadzie 2006 szef inspekcji [[Organizacja Narodów Zjednoczonych|ONZ]] do spraw broni masowej zagłady [[Hans Blix]].
Druga próba przeprowadzona została 3 lata po pierwszej, 25 maja 2009, pod ziemią. Moc wybuchu specjaliści określają na ok. 20 kT
Trzecia podziemna próba przeprowadzona została 11 lutego 2013. Siła wybuchu oceniana jest na 6-7 kT<ref name="korea3">{{cytuj stronę | url = http://wiadomosci.wp.pl/korea-polnocna-przeprowadzila-probe-jadrowa-to-wyzwanie-rzucone-swiatu-6082112199557761a | tytuł = Korea Północna przeprowadziła próbę jądrową – to wyzwanie rzucone światu | data = 2013-02-12 | opublikowany = wp.pl | data dostępu = 2013-02-13}}</ref>.
Czwarta i piąta próba zostały przeprowadzone w 2016 roku. 9 września 2016 roku przeprowadzono próbę o sile 10 kT, najsilniejszą z wszystkich pięciu. Władze [[Japonia|japońskie]] i [[Stany Zjednoczone|amerykańskie]] potwierdziły, że na poligonie atomowym na północnym wschodzie kraju odnotowano wstrząsy o sile 5,3 stopni [[Skala Richtera|Richtera]]<ref name="korea5">{{cytuj stronę|url = http://www.polskieradio.pl/5/3/Artykul/1665817,Korea-Polnocna-przeprowadzila-probe-jadrowa-Najsilniejsza-w-historii|tytuł = Korea Północna przeprowadziła próbę jądrową. Najsilniejszą w historii | data = 2016-09-09 | opublikowany = Polskie Radio}}</ref>.
|-
| [[Izrael]]/[[Południowa Afryka]]
| 1 (spekulacje)
| style="text-align:left;"|Oba kraje zbudowały arsenały nuklearne (RPA pozbyła się swoich bomb po upadku [[apartheid]]u) i najprawdopodobniej prowadziły współpracę w tej dziedzinie. Oficjalnie żaden z nich nie przeprowadzał próbnych wybuchów jądrowych. Przypuszcza się jednak, że rozbłysk ([[Incydent Vela]]) zaobserwowany przez amerykańskiego satelitę nad Oceanem Indyjskim 22 września 1979 był próbą jądrową, być może przeprowadzoną przez te kraje. Nie ma jednak co do tego dowodów, a szczegóły wydarzenia pozostają nadal utajnione. Być może rozbłysk był fenomenem naturalnym, spowodowanym na przykład przez meteoryt wybuchający w atmosferze.
|}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Zobacz też ==
* [[lista wybuchów jądrowych]]
* [[operacja Frigate Bird]]
* [[układ o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej]]

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.nrdc.org/nuclear/nudb/datab15.asp Tabela wybuchów jądrowych w latach 1945-1996 ]
* [http://www.atomicarchive.com/Almanac/Testing.shtml Lista miejsc, gdzie przeprowadzono próbne wybuchy jądrowe]

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Historia wojskowości]]
[[Kategoria:Broń jądrowa]]