text:
# Korpus Piechoty Morskiej Stanów Skonfederowanych
Korpus Piechoty Morskiej Stanów Skonfederowanych (ang. Confederate States Marine Corps) (CSMC) – gałąź marynarki Stanów Skonfederowanych utworzona aktem kongresu z 16 marca 1861 roku. Początkowo jego siłę określono na 45 oficerów i 944 żołnierzy, jednakże 24 września 1862 roku zwiększono liczbę żołnierzy do 1026. Formowanie rozpoczęto w Montgomery, a ukończono w Richmond po przeniesieniu stolicy. Siedziba główna oraz obóz treningowy „Camp Beall” pozostał do końca wojny w stoczni Gosport w Norfolk.

## Sformowanie
Konfederacki Korpus Piechoty Morskiej był wzorowany na korespondującej organizacji Stanów Zjednoczonych, którą określano jako „wyjątkowo dobrą i dobrze zdyscyplinowaną”. Do różnic należały: fakt organizowania się CSMC w permanentne kompanie, zastąpienie fujarki spotykaną w wojsku brytyjskim trąbką sygnałową oraz umundurowanie podobne noszonego przez Royal Marines. W czasie przebywania na lądzie delegowało oddziały gwardyjskie do obrony portów w:
- Richmond
- Camp Beall, w pobliżu Fortu Darling w Drewry’s Bluff
- Wilmington – Fort Fisher
- Charlotte
- Charleston
- Hilton Head Island
- Savannah
- Pensacola – (zajmowali się obsługą nabrzeżnych dział)
- Mobile

Grupy morskie służyły na wielu okrętach wojennych, a nawet krążownikach.

## Organizacja
Korpus został sformowany na początku wojny z trzech podstawowych źródeł:
- Szesnastu oficerów oraz stu żołnierzy rezygnujących lub dezerterujących z Korpusu Piechoty Morskiej USA[3]
- Amalgamatu organizacji stanowych takich jak Virginia State Marines
- Rekrutacji

### Ludzie
Komendant-Pułkownik Lloyd Beall stwierdził, iż CSMC „był złożony z wielu starych żołnierzy i podoficerów, którzy wcześniej służyli w Korpusie Piechoty Morskiej i w innych jednostkach Stanów Zjednoczonych.” Do oficerów, którzy zrezygnowali z żołdu wojsk federalnych należeli:
| Imię i nazwisko                 | Stan                |
| ------------------------------- | ------------------- |
| Major Henry B. Tyler (Adiutant) | Wirginia            |
| Brevet Major George H. Terret   | Wirginia            |
| Kapitan Robert Tansill          | Wirginia            |
| Kapitan Algernon S. Taylor      | Wirginia            |
| Kapitan John D. Simms           | Wirginia            |
| Porucznik Israel Greene         | Wirginia            |
| Porucznik John K. H. Tatnall    | Georgia             |
| Porucznik Julius E. Meire       | Maryland            |
| Porucznik George P. Turner      | Wirginia            |
| Porucznik Thomas S. Wilson      | Missouri            |
| Porucznik Andrew J. Hays        | Alabama             |
| Porucznik Adam N. Baker         | Pensylwania         |
| Podporucznik George Holmes      | Floryda             |
| Podporucznik Calvin L. Sayre    | Alabama             |
| Podporucznik Henry L. Ingraham  | Karolina Południowa |
| Podporucznik Beckett K. Howell  | Missisipi           |

Wymienieni wyżej oficerowie zebrali się w kwaterze głównej w Richmond – wyjątkiem był kapitan Tansill, który zrezygnował ze służby przebywając na pokładzie USS „Congress”. Tansill został aresztowany na rozkaz sekretarza marynarki wojennej Gideona Wellesa po przybyciu do Nowego Jorku 23 sierpnia 1861 roku, bez postawienia oskarżeń, przesłuchania czy procesu. Został wymieniony 10 stycznia 1862 roku na więźniów wojennych i niezwłocznie po przybyciu do Wirginii wstąpił do CSMC.

Ta wielka niesprawiedliwość została uznana aktem Kongresu 11 kwietnia 1863 roku, który gwarantował, iż „oficerowie marynarki wojennej oraz piechoty morskiej, którzy zrezygnowali ze służby dla Stanów Zjednoczonych w konsekwencji secesji, i którzy zostali aresztowani i uwięzieni, a po uwolnieniu przeszli na służbę marynarki wojennej lub piechoty morskiej Stanów Skonfederowanych powinni być traktowani jako urlopowani i otrzymać żołd za okres uwięzienia, oraz czas do momentu przydzielenia im zadania przez marynarkę wojenną lub Korpus”.

### Skład
Na początku wojny skład Korpusu przedstawiał się następująco:
- 1 komendant-pułkownik
- 1 podpułkownik
- 3 majorów (kwatermistrz, rachmistrz oraz adiutant)
- 10 kapitanów
- 10 poruczników
- 20 podporuczników

24 września 1862 roku w skład żołnierzy wchodziło:
- 1 sierżant-major
- 1 sierżant-kwatermistrz
- 60 sierżantów
- 60 kaprali
- 840 szeregowych
- 30 bębniarzy
- 30 flecistów
- 4 muzyków

Choć Korpus autoryzował swoją liczebność na poziomie 1026 ludzi, faktyczny stan nigdy nie osiągnął tej liczby; stan na 30 października 1864 roku wykazywał jedynie 539 osoby. Większość oficerów Korpusu wcześniej należała do analogicznej jednostki po stronie USA, jednakże naczelny dowódca CSMC był skarbnikiem armii bez żadnego wcześniejszego doświadczenia w zawiadywaniu piechotą morską. Beall ukończył West Point i służył w 1 i 2 regimencie dragonów do 1844 roku, kiedy mianowano go skarbnikiem. Z funkcji zrezygnował 22 kwietnia 1861 roku, a 23 maja został mianowany pułkownikiem-komendantem Korpusu. Był jego jedynym dowódcą.

### Organizacja oddziałów
Oddziały CSMC stacjonowały w bazach okrętowych Konfederacji, jak również nabrzeżnych fortyfikacjach jak Fort Fisher w Karolinie Północnej. Marines służyli także na okrętach wojennych, takich jak CSS „Alabama”. W słynnej bitwie pomiędzy pancernikami USS „Monitor” oraz CSS „Virginia” kompania „C” obsługiwała działa na pokładzie tego drugiego.
W lecie 1862 roku Korpus został podzielony na oddziały wielkości drużyn i rozproszony po całym południu. Żołnierze mieli szkolić rekrutów artylerii, aby zapobiegać brakom wyszkolonych działowych. Z tego powodu kwatera główna Korpusu została ustanowiona w forcie Darling oraz Camp Beall, znajdujących się w Drewry’s Bluff na brzegu rzeki James w Wirginii. Trzy kompanie – „A”. „B” oraz „C” – stacjonowały w nowym obozie. Tamże, w lecie 1862, brali udział w odparciu ataków eskadry US Navy, w skład której wchodziły USS „Monitor” oraz USS „Galena”.
Pomimo dezercji oraz niskiego morale większość żołnierzy służyła wiernie i doczekała się pochwały z ust sekretarza marynarki Stephena Mallory’ego za „gotowość oraz efektywność”. Słabym punktem Korpusu były sprzeczki wywołane rangami, służbą portową oraz zadaniami administracyjnymi. Z powodu braku funduszy, Korpus miał ograniczone możliwości rekrutacyjne. Do 1864 roku miesięczny żołd ochotnika wynosił 3 dolary mniej niż w przypadku innych formacji. Dopiero pod koniec wojny zezwolono piechocie morskiej pobierać rekrutów z armii, aby wzmocnić swoje szeregi.

### Rola
Pierwszoplanową rolą marines było angażowanie się w działania obronne i zaczepne podczas abordaży oraz ochrona oficerów przed buntem załogi. Często ich kwatery były strategicznie lokowane pomiędzy kajutami kapitańskimi a kajutami dla marynarzy.
Regulacje Korpusu przeznaczały swoim żołnierzom stacjonowanie przy działach pod dowództwem własnych oficerów lub dołączanie się do innych dział w pojedynkę. Jednakże tego typu zachowania miały być przedsiębrane jedynie w najwyższej potrzebie. Piechociarze byli szkoleni w obsłudze dział, zaś wielu z nich służyło przy obsłudze nabrzeżnych baterii chroniących Wilmington, Charleston, Mobile, Nowy Orlean czy Savannah.
Z biegiem czasu piechota morska była zatrudniana do wykonywania zadań specjalnych.

## Rangi i umundurowanie
| Oznaczenia szarż oficerskich Korpusu Piechoty Morskiej Stanów Skonfederowanych   | Oznaczenia szarż oficerskich Korpusu Piechoty Morskiej Stanów Skonfederowanych   | Oznaczenia szarż oficerskich Korpusu Piechoty Morskiej Stanów Skonfederowanych   | Oznaczenia szarż oficerskich Korpusu Piechoty Morskiej Stanów Skonfederowanych   | Oznaczenia szarż oficerskich Korpusu Piechoty Morskiej Stanów Skonfederowanych   | Oznaczenia szarż oficerskich Korpusu Piechoty Morskiej Stanów Skonfederowanych   | Oznaczenia szarż oficerskich Korpusu Piechoty Morskiej Stanów Skonfederowanych   | Oznaczenia szarż oficerskich Korpusu Piechoty Morskiej Stanów Skonfederowanych   | Oznaczenia szarż oficerskich Korpusu Piechoty Morskiej Stanów Skonfederowanych   | Oznaczenia szarż oficerskich Korpusu Piechoty Morskiej Stanów Skonfederowanych   | Oznaczenia szarż oficerskich Korpusu Piechoty Morskiej Stanów Skonfederowanych   |
| Pułkownik                                                                        | Podpułkownik                                                                     | Major                                                                            | Kapitan                                                                          | Porucznik                                                                        | Podporucznik                                                                     |                                                                                |                                                                                |                                                                                |                                                                                |                                                                                |
| Oznaczenia stopni żołnierskich Korpusu Piechoty Morskiej Stanów Skonfederowanych | Oznaczenia stopni żołnierskich Korpusu Piechoty Morskiej Stanów Skonfederowanych | Oznaczenia stopni żołnierskich Korpusu Piechoty Morskiej Stanów Skonfederowanych | Oznaczenia stopni żołnierskich Korpusu Piechoty Morskiej Stanów Skonfederowanych | Oznaczenia stopni żołnierskich Korpusu Piechoty Morskiej Stanów Skonfederowanych | Oznaczenia stopni żołnierskich Korpusu Piechoty Morskiej Stanów Skonfederowanych | Oznaczenia stopni żołnierskich Korpusu Piechoty Morskiej Stanów Skonfederowanych | Oznaczenia stopni żołnierskich Korpusu Piechoty Morskiej Stanów Skonfederowanych | Oznaczenia stopni żołnierskich Korpusu Piechoty Morskiej Stanów Skonfederowanych | Oznaczenia stopni żołnierskich Korpusu Piechoty Morskiej Stanów Skonfederowanych | Oznaczenia stopni żołnierskich Korpusu Piechoty Morskiej Stanów Skonfederowanych |
| Sierżant-major                                                                   | Sierżant-kwatermistrz                                                            | Sierżant służby uzbrojenia                                                       | Pierwszy sierżant                                                                | Sierżant                                                                         | Kapral                                                                           |                                                                                |                                                                                |                                                                                |                                                                                |                                                                                |
| -------------------------------------------------------------------------------- | -------------------------------------------------------------------------------- | -------------------------------------------------------------------------------- | -------------------------------------------------------------------------------- | -------------------------------------------------------------------------------- | -------------------------------------------------------------------------------- | -------------------------------------------------------------------------------- | -------------------------------------------------------------------------------- | -------------------------------------------------------------------------------- | -------------------------------------------------------------------------------- | -------------------------------------------------------------------------------- |

### Oficerowie
Podstawowym okryciem głowy oficera było szare, bądź niebieskie kepi z daszkiem i paskiem wykonanym z czarnej skóry.
Wśród płaszczy dominowały szare surduty wyposażone w dwa rzędy siedmiu, mosiężnych guzików. Rękawy oficerów zdobione były węzłami tyrolskimi, których liczba zależała od rangi – jeden u poruczników, dwa u kapitanów oraz trzy u oficerów polowych. Większość fraków była szara, jednakże niektóre posiadały ciemnoniebieskie kołnierzyki oraz mankiety, jak również złote epolety, identyczne jak te noszone przez oficerów US Marine Corps.
Spodnie, zazwyczaj granatowe, choć zdarzały się i jasnoniebieskie z czarnym lampasem wzdłuż szwu.
Mundury polowe wykonane były z flaneli lub dżinsu. Noszono także kamizelki ze stojącymi kołnierzami, trzema, bądź czterema kieszeniami oraz dziewięcioma mosiężnymi guzikami, z wygrawerowaną literą „M”. Wszystkie guziki wykonywane były w Wielkiej Brytanii.

### Żołnierze
Żołnierze nosili ciemnoniebieskie kepi z czubkami i paskami z czarnej skóry oraz guzikami po bokach.
Regulacje mundurowe przyznawały także żołnierzom dwa fraki galowe oraz cztery kurtki polowe, wszystkie w szarym kolorze, szamerowane czarną nicią na mankietach i kołnierzykach u podoficerów. Guziki identyczne jak w mundurach oficerskich. Rangi zaznaczone były na ramionach mankietów, jednak w odmiennie niż u US Marines, były ustawione ostrymi kątami do góry. Spodnie granatowe. Wszystko wykonane z flaneli, bądź dżinsu.

## Uzbrojenie
Standardową bronią długą był brytyjski muszkiet gwintowany Enfield wz. 1853, jednakże podobnie jak w armii lądowej żołnierze używali wszystkiego co udało się zdobyć – od gładkolufowych muszkietów z zamkiem skałkowym po unijne karabiny Springfielda, ich kopie, czy też krótkie, ładowane odtylcowo karabinki Maynarda. Podoficerom wydawane były armijne miecze, bagnety, pochwy na nie, pudełka z kapiszonami oraz plecaki według wzorców British Army.
Wśród broni przybocznych królował zdobyczny rewolwer Colt Army model 1860 (również w wersji.36 Navy) oraz konfederacki LeMat, posiadający prócz dziewięciu pocisków kalibru.42 jeden nabój śrutowy kalibru.20, bardzo przydatny w czasie abordażu.

## Służba w czasie wojny

### Osiągnięcia
Jednym z godniejszych zapamiętania osiągnięć była bitwa w zatoce Hampton Roads pomiędzy pancernikami USS „Monitor”, a CSS „Virginia” 8 i 9 marca 1862. Żołnierze Korpusu obsługiwali działa i robili to na tyle sprawnie, aby trafić do raportu admirała Franklina Buchanana, w którym chwalił ich trzeźwość umysłu. Tego typu akcje były jeszcze wielokrotnie powtarzane przez Korpus. Niewiele później kontyngent marines odparł federalny atak na uwięzioną w rzece James „Virginię” broniąc ją przed zdobyciem.
Po zniszczeniu „Virginii” 11 maja 1862 jej załoga została przeniesiona do obsługi baterii nabrzeżnych w Drewry’s Bluff. Piechota morska dotarła tam prawie na czas ataku unijnej grupy okrętów składającej się z „Monitora”. kanonierek USS „Galena” (opancerzonej) i USS „Aroostook” oraz parowca USS „Port Royal”. Poza celnym ogniem działowym strzelcy wyborowi marines ranili głównodowodzącego „Port Royal” i zadali wysokie straty federalnym marines na pokładzie wrogich statków, co przyczyniło się do ucieczki sił Północy.
Z upływem czasu piechota morska była używana do zadań specjalnych. Jednym z nich miało być planowane zdobycie federalnych pancerników w porcie Charlston w 1863 roku. CSMC miało wedrzeć się na pokłady okrętów w nocy i wygasić paleniska wrzucając siarkę, proch strzelniczy oraz mokre koce przez kominy. Opary siarki miały zmusić załogę do wyjścia na zewnątrz, gdzie zostałaby zaaresztowana. Dowództwo CSMC przeprowadziło odpowiednie szkolenia i żołnierze byli gotowi do przeprowadzenia akcji, jednakże unijne pancerniki po wpłynięciu do Charlston 6 kwietnia 1863 dostały tak potężny ostrzał, iż musiały się wydostać przez co misja została anulowana.
Piechota morska odegrała kluczową rolę w wyeliminowaniu parowca USS „Underwriter” ze stacjonującej w New Bern flotylli 2 lutego 1864 roku. Po krótkiej, acz brutalnej walce wręcz marines wraz z marynarzami zdobyli i zniszczyli okręt. Po zakończonej akcji dowodzący nimi oficer skwitował, że „jako oddział byliby najwyższym atutem każdej organizacji, zaś ja szczycić się będę faktem bycia łączonym z nimi”. CSMC zasłużyli się także zdobyciem USS „Water Witch” 2 czerwca 1864 w pobliżu Savannah, po zaledwie 10 minutach walki.
W lipcu 1864 roku Robert E. Lee stworzył plan przerzucenia batalionu marines przez federalną blokadę, tak aby mogli wylądować w punkcie obserwacyjnym nad Waszyngtonem. Celem tego działania miało być odbicie uwięzionych jeńców wojennych. Siłami wspierającymi miały być wojska gen. Jubala Early’ego dokonujące najazdu na federalną stolicę. Marines mieli być dowodzeni przez por. Thomasa Wilsona oraz ppor. Henry’ego McCune’a ze stanu Missouri. Jednakże z racji obaw, iż plan został odkryty, statki wiozące piechotę zostały zawrócone, a misja anulowana.

### Schyłek
W grudniu 1864 Korpus był zaangażowany w walki przeciw siłom gen. Williama Shermana w pobliżu Savannah. Większa część żołnierzy Korpusu wzmocniła uchodzącą na północ armię. Południowe porty Konfederacji upadały jeden po drugim – Fort Fisher miał podzielić ich los. Po trzech dniach bombardowań siły federalne wylądowały na brzegu 15 stycznia 1865 roku i starły się z obrońcami, zdobywając baterię Buchanan oraz Mound. Wierny tradycji Korpusu, pięćdziesięcioosobowy oddział marines walczył do ostatniego żołnierza na bagnety i kule, broniąc dostępu do serca fortu.
Marines, którzy wycofali się z zajętych portów zostali przeniesieni do obsługi baterii nabrzeżnych w Richmond. Tam wraz z marynarzami utworzyli brygadę morską pod dowództwem kpt. Tuckera z marynarki wojennej, która weszła w skład dywizji gen. George’a Lee z armii Północnej Wirginii. 6 kwietnia 1865 roku jankesi zmietli korpus gen. Richarda Ewella, ariergardę konfederatów pod Sayler’s Creek; żołnierze piechoty morskiej bronili się tak zaciekle, że nacierające oddziały Północy ominęły ich linie i ruszyły za wycofującymi się jednostkami. Sercem stawiającej opór brygady był batalion dwustu marines, opierający się 37 regimentowi z Massachusetts oraz 121 z Nowego Jorku. Dowódca 37-ego chwalił przydzielone jego oddziałowi karabiny Spencera bez których nie udałoby się oprzeć huraganowemu ogniowi marines. Pomimo kapitulacji gen. Ewella morska brygada nadal walczyła – dopiero nacelowane na jej pozycje baterie okrętowe zmusiły kpt. Tuckera do wywieszenie białej flagi.
Resztka Korpusu w postaci 29 żołnierzy pod dowództwem por. Richarda Hendersona brały udział w kapitulacji gen. Lee w Appomattox 9 kwietnia 1865 roku. Ostatni oddział tej formacji poddał się w Hanna Bluff w Alabamie 10 maja tego samego roku.

wikitext:
{{Jednostka wojskowa infobox
 |nazwa                = Korpus Piechoty Morskiej
 |nazwa oryginalna     = Stanów Skonfederowanych
 |znak                 =
 |kategoria wojska     = marynarka
 |motto                =
 |grafika              = Flag of the Confederate States Marine Corps.svg
 |opis grafiki         = Sztandar Korpusu
 |państwo              = CSA
 |sformowanie          = 16 marca 1861
 |rozformowanie        = 1865
 |nazwa wyróżniająca   =
 |patron               =
 |święto               =
 |nadanie sztandaru    =
 |rodowód              =
 |kontynuacja          =
 |dowódca pierwszy     = [[Lloyd Beall]]
(wojskowy)
[[Stephen Mallory]]
(z ramienia rządu)
 |dowódca obecny       =
 |dowódca ostatni      = [[Lloyd Beall]]
 |działania zbrojne    = '''[[Wojna secesyjna]]'''
 |numer                =
 |dyslokacja           =
 |rodzaj sił zbrojnych =
 |formacja             =
 |rodzaj wojsk         =
 |podległość           = Departament Marynarki
Wojennej CSA
 |skład                =
 |odznaczenia          =
 |commons              =
 |www                  =
}}
'''Korpus Piechoty Morskiej Stanów Skonfederowanych''' ([[język angielski|ang.]] ''Confederate States Marine Corps'') ('''CSMC''') – gałąź [[Confederate States Navy|marynarki Stanów Skonfederowanych]] utworzona aktem [[Kongres Skonfederowanych Stanów Ameryki|kongresu]] z 16 marca 1861 roku. Początkowo jego siłę określono na 45 oficerów i 944 żołnierzy, jednakże 24 września 1862 roku zwiększono liczbę żołnierzy do 1026. Formowanie rozpoczęto w [[Montgomery (Alabama)|Montgomery]], a ukończono w [[Richmond (Wirginia)|Richmond]] po przeniesieniu stolicy. Siedziba główna oraz obóz treningowy „Camp Beall” pozostał do końca wojny w stoczni Gosport w [[Norfolk (Wirginia)|Norfolk]]<ref>Sharf, s. 769–772.</ref>.

== Sformowanie ==
Konfederacki Korpus Piechoty Morskiej był wzorowany na korespondującej [[United States Marine Corps|organizacji]] Stanów Zjednoczonych, którą określano jako „wyjątkowo dobrą i dobrze zdyscyplinowaną”<ref name=Sharf-769>Sharf, s. 769.</ref>. Do różnic należały: fakt organizowania się CSMC w permanentne kompanie, zastąpienie [[fujarka|fujarki]] spotykaną w wojsku brytyjskim [[Trąbka sygnałowa|trąbką sygnałową]] oraz umundurowanie podobne noszonego przez [[Royal Marines]]. W czasie przebywania na lądzie delegowało oddziały gwardyjskie do obrony portów w:

* [[Richmond (Wirginia)|Richmond]]
* Camp Beall, w pobliżu [[Fort Darling|Fortu Darling]] w [[Drewry’s Bluff]]
* [[Wilmington (Karolina Północna)|Wilmington]] – [[Fort Fisher]]
* [[Charlotte]]
* [[Charleston (Karolina Południowa)|Charleston]]
* [[Hilton Head Island (Karolina Południowa)|Hilton Head Island]]
* [[Savannah (Georgia)|Savannah]]
* [[Pensacola]] – (zajmowali się obsługą nabrzeżnych dział)
* [[Mobile]]

Grupy morskie służyły na wielu [[Okręt|okrętach wojennych]], a nawet [[krążownik]]ach.

== Organizacja ==
Korpus został sformowany na początku wojny z trzech podstawowych źródeł:

* Szesnastu oficerów oraz stu żołnierzy rezygnujących lub dezerterujących z Korpusu Piechoty Morskiej USA<ref name="69–73">McGlone, s. 69–73.</ref>
* Amalgamatu organizacji stanowych takich jak [[Virginia State Marines]]
* Rekrutacji

=== Ludzie ===
[[Plik:Confederate States of America Captain-Marines.svg|thumb|upright|Ranga kapitana oznaczona belkami na kołnierzu i węzłami tyrolskimi na rękawach.]]
[[Plik:Lt. beckett k. howell - CSMC.jpg|thumb|150px|por. Beckett K. Howell]]
[[Lloyd Beall|Komendant-Pułkownik Lloyd Beall]] stwierdził, iż CSMC „był złożony z wielu starych żołnierzy i podoficerów, którzy wcześniej służyli w Korpusie Piechoty Morskiej i w innych jednostkach Stanów Zjednoczonych.”<ref name=autonazwa1>Sharf, s. 770–771.</ref> Do oficerów, którzy zrezygnowali z żołdu wojsk federalnych należeli<ref name=Sharf-769 />:

{| class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto"
|+ Oficerowie Piechoty Morskiej USA którzy zrezygnowali ze służby<ref>Shafer, s. 770.</ref>
! Imię i nazwisko !! Stan
|-
! Major Henry B. Tyler (Adiutant)
| [[Wirginia]]
|-
! [[Brevet]] Major George H. Terret
| Wirginia
|-
! Kapitan Robert Tansill
| Wirginia
|-
! Kapitan Algernon S. Taylor
| Wirginia
|-
! Kapitan John D. Simms
| Wirginia
|-
! Porucznik Israel Greene
| Wirginia
|-
! Porucznik John K. H. Tatnall
| [[Georgia]]
|-
! Porucznik Julius E. Meire
| [[Maryland]]
|-
! Porucznik George P. Turner
| Wirginia
|-
! Porucznik Thomas S. Wilson
| [[Missouri (stan)|Missouri]]
|-
! Porucznik Andrew J. Hays
| [[Alabama]]
|-
! Porucznik Adam N. Baker
| [[Pensylwania]]
|-
! Podporucznik George Holmes
| [[Floryda]]
|-
! Podporucznik Calvin L. Sayre
| Alabama
|-
! Podporucznik Henry L. Ingraham
| [[Karolina Południowa]]
|-
! Podporucznik Beckett K. Howell
| [[Missisipi (stan)|Missisipi]]
|}
Wymienieni wyżej oficerowie zebrali się w kwaterze głównej w Richmond – wyjątkiem był kapitan Tansill, który zrezygnował ze służby przebywając na pokładzie [[USS Congress (1841)|USS „Congress”]]. Tansill został aresztowany na rozkaz sekretarza marynarki wojennej [[Gideon Welles|Gideona Wellesa]] po przybyciu do Nowego Jorku 23 sierpnia 1861 roku, bez postawienia oskarżeń, przesłuchania czy procesu. Został wymieniony 10 stycznia 1862 roku na więźniów wojennych i niezwłocznie po przybyciu do Wirginii wstąpił do CSMC.

{{Cytat
 |treść = Ta wielka niesprawiedliwość została uznana aktem Kongresu 11 kwietnia 1863 roku, który gwarantował, iż „oficerowie marynarki wojennej oraz piechoty morskiej, którzy zrezygnowali ze służby dla Stanów Zjednoczonych w konsekwencji secesji, i którzy zostali aresztowani i uwięzieni, a po uwolnieniu przeszli na służbę marynarki wojennej lub piechoty morskiej Stanów Skonfederowanych powinni być traktowani jako urlopowani i otrzymać żołd za okres uwięzienia, oraz czas do momentu przydzielenia im zadania przez marynarkę wojenną lub Korpus”<ref>Sharf, s. 770.</ref>.
 |autor = J. Thomas Scharf
 |źródło = History of the Confederate States Navy from its organization to the surrender of its last vessel
 |styl = środek
}}

=== Skład ===
Na początku wojny skład Korpusu przedstawiał się następująco:
* 1 komendant-pułkownik
* 1 podpułkownik
* 3 majorów (kwatermistrz, rachmistrz oraz adiutant)
* 10 kapitanów
* 10 poruczników
* 20 podporuczników

24 września 1862 roku w skład żołnierzy wchodziło:
* 1 sierżant-major
* 1 sierżant-kwatermistrz
* 60 sierżantów
* 60 kaprali
* 840 szeregowych
* 30 bębniarzy
* 30 flecistów
* 4 muzyków

Choć Korpus autoryzował swoją liczebność na poziomie 1026 ludzi, faktyczny stan nigdy nie osiągnął tej liczby; stan na 30 października 1864 roku wykazywał jedynie 539 osoby<ref>Sharf, s. 772.</ref>. Większość oficerów Korpusu wcześniej należała do analogicznej jednostki po stronie USA, jednakże naczelny dowódca CSMC był skarbnikiem armii bez żadnego wcześniejszego doświadczenia w zawiadywaniu piechotą morską. Beall ukończył [[West Point]] i służył w [[1 Regiment Kawalerii (USA)|1]] i [[2 Regiment Kawalerii|2 regimencie dragonów]] do 1844 roku, kiedy mianowano go skarbnikiem. Z funkcji zrezygnował 22 kwietnia 1861 roku, a 23 maja został mianowany pułkownikiem-komendantem Korpusu. Był jego jedynym dowódcą<ref name=autonazwa1 />.

=== Organizacja oddziałów ===
Oddziały CSMC stacjonowały w bazach okrętowych Konfederacji, jak również nabrzeżnych fortyfikacjach jak Fort Fisher w Karolinie Północnej. Marines służyli także na okrętach wojennych, takich jak [[CSS Alabama|CSS „Alabama”]]. W słynnej bitwie pomiędzy pancernikami [[USS Monitor|USS „Monitor”]] oraz [[CSS Virginia|CSS „Virginia”]] kompania „C” obsługiwała działa na pokładzie tego drugiego.

W lecie 1862 roku Korpus został podzielony na oddziały wielkości [[Drużyna (wojsko)|drużyn]] i rozproszony po całym południu<ref name="69–73" />. Żołnierze mieli szkolić rekrutów artylerii, aby zapobiegać brakom wyszkolonych działowych<ref name="69–73" />. Z tego powodu kwatera główna Korpusu została ustanowiona w [[Fort Darling|forcie Darling]] oraz Camp Beall, znajdujących się w [[Drewry’s Bluff]] na brzegu [[James (rzeka w Wirginii)|rzeki James]] w Wirginii. Trzy kompanie – „A”. „B” oraz „C” – stacjonowały w nowym obozie. Tamże, w lecie 1862, brali udział w odparciu ataków eskadry US Navy, w skład której wchodziły USS „Monitor” oraz [[USS Galena (1862)|USS „Galena”]].

Pomimo dezercji oraz niskiego morale większość żołnierzy służyła wiernie i doczekała się pochwały z ust sekretarza marynarki [[Stephen Mallory|Stephena Mallory’ego]] za „gotowość oraz efektywność”. Słabym punktem Korpusu były sprzeczki wywołane rangami, służbą portową oraz zadaniami administracyjnymi. Z powodu braku funduszy, Korpus miał ograniczone możliwości rekrutacyjne. Do 1864 roku miesięczny żołd ochotnika wynosił 3 dolary mniej niż w przypadku innych formacji. Dopiero pod koniec wojny zezwolono piechocie morskiej pobierać rekrutów z armii, aby wzmocnić swoje szeregi<ref>''Historical Times Encyclopedia of the Civil War''.</ref>.

=== Rola ===
Pierwszoplanową rolą marines było angażowanie się w działania obronne i zaczepne podczas abordaży oraz ochrona oficerów przed buntem załogi. Często ich kwatery były strategicznie lokowane pomiędzy kajutami kapitańskimi a kajutami dla marynarzy.
Regulacje Korpusu przeznaczały swoim żołnierzom stacjonowanie przy działach pod dowództwem własnych oficerów lub dołączanie się do innych dział w pojedynkę. Jednakże tego typu zachowania miały być przedsiębrane jedynie w najwyższej potrzebie. Piechociarze byli szkoleni w obsłudze dział, zaś wielu z nich służyło przy obsłudze nabrzeżnych baterii chroniących [[Wilmington (Karolina Północna)|Wilmington]], [[Charleston (Karolina Południowa)|Charleston]], [[Mobile]], [[Nowy Orlean]] czy [[Savannah (Georgia)|Savannah]]<ref name=suite />.

Z biegiem czasu piechota morska była zatrudniana do wykonywania zadań specjalnych.

== Rangi i umundurowanie ==
{| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" align="center" width="100%"
!colspan=11| Oznaczenia szarż oficerskich Korpusu Piechoty Morskiej Stanów Skonfederowanych<ref name=ranks>{{cytuj stronę |url = http://www.usnlp.org/CivilWarNavalRanks/CSMC.htm |tytuł = Tabele rang Marynarki Wojennej Stanów Skonfederowanych |praca = U.S. Naval Landing Party |język = en |archiwum = https://www.webcitation.org/6ADyavL8P?url=http://www.usnlp.org/CivilWarNavalRanks/CSMC.htm |zarchiwizowano = 2012-08-27 |data dostępu = 2010-11-08}}</ref>
|-
![[Pułkownik]]
![[Podpułkownik]]
![[Major]]
![[Kapitan (ranga)|Kapitan]]
![[Porucznik]]
![[Podporucznik]]
|-
![[Plik:Confederate States of America Colonel-Marines.png|100px]]
![[Plik:Confederate States of America Lieutenant Colonel-Marines.png|100px]]
![[Plik:Confederate States of America Major-Marines.png|100px]]
![[Plik:Confederate States of America Captain-Marines.png|100px]]
![[Plik:Confederate States of America First Lieutenant-Marines.png|100px]]
![[Plik:Confederate States of America Second Lieutenant-Marines.jpg|100px]]
|-
!colspan=11| Oznaczenia stopni żołnierskich Korpusu Piechoty Morskiej Stanów Skonfederowanych<ref name=ranks />
|-
![[Sierżant-major]]
!Sierżant-kwatermistrz
!Sierżant służby
uzbrojenia
![[Pierwszy sierżant]]
![[Sierżant]]
![[Kapral]]
|-
![[Plik:Confederate States of America Sergeant Major-Marines.png|100px]]
![[Plik:Confederate States of America Quartermaster Sergeant-Marines.png|100px]]
![[Plik:Confederate States of America Ordnance Sergeant-Marines.png|100px]]
![[Plik:Confederate States of America First Sergeant-Marines.png|100px]]
![[Plik:Confederate States of America Sergeant-Marines.png|100px]]
![[Plik:Confederate States of America Corporal-Marines.png|100px]]
|}

=== Oficerowie ===
[[Plik:Lt. Frances H. Cameron - CSMC Uniform.jpg|thumb|200px|Przykład umundurowania, por. Frances H. Cameron]]
Podstawowym okryciem głowy oficera było szare, bądź niebieskie [[kepi]] z daszkiem i paskiem wykonanym z czarnej skóry.

Wśród płaszczy dominowały szare [[surdut]]y wyposażone w dwa rzędy siedmiu, mosiężnych guzików. Rękawy oficerów zdobione były [[Węzeł austriacki|węzłami tyrolskimi]], których liczba zależała od rangi – jeden u poruczników, dwa u kapitanów oraz trzy u [[oficer polowy|oficerów polowych]]. Większość fraków była szara, jednakże niektóre posiadały ciemnoniebieskie kołnierzyki oraz mankiety, jak również złote [[Naramiennik|epolety]], identyczne jak te noszone przez oficerów [[United States Marine Corps|US Marine Corps]].

Spodnie, zazwyczaj granatowe, choć zdarzały się i jasnoniebieskie z czarnym lampasem wzdłuż szwu.

Mundury polowe wykonane były z [[flanela|flaneli]] lub [[dżins]]u. Noszono także kamizelki ze stojącymi kołnierzami, trzema, bądź czterema kieszeniami oraz dziewięcioma mosiężnymi guzikami, z wygrawerowaną literą „M”<ref name=suite>{{cytuj stronę |url = http://www.suite101.com/content/the-confederate-marine-corps-a8936 |tytuł = The Confederate Marine Corps |język = en |archiwum = https://web.archive.org/web/20101121134607/http://www.suite101.com/content/the-confederate-marine-corps-a8936 |zarchiwizowano = 2010-11-21 |data dostępu = 2010-11-11}}</ref>. Wszystkie guziki wykonywane były w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]].

=== Żołnierze ===
Żołnierze nosili ciemnoniebieskie kepi z czubkami i paskami z czarnej skóry oraz guzikami po bokach.

Regulacje mundurowe przyznawały także żołnierzom dwa fraki galowe oraz cztery kurtki polowe, wszystkie w szarym kolorze, szamerowane czarną nicią na mankietach i kołnierzykach u podoficerów. Guziki identyczne jak w mundurach oficerskich. Rangi zaznaczone były na ramionach mankietów, jednak w odmiennie niż u US Marines, były ustawione ostrymi kątami do góry. Spodnie granatowe. Wszystko wykonane z flaneli, bądź dżinsu.

== Uzbrojenie ==
[[Plik:Pattern1853Rifle.jpg|thumb|200px|muszkiet gwintowany Enfield wz. 1853]]
Standardową bronią długą był brytyjski [[Karabin Enfield M1853|muszkiet gwintowany Enfield wz. 1853]]<ref name=suite />, jednakże podobnie jak w armii lądowej żołnierze używali wszystkiego co udało się zdobyć – od gładkolufowych [[muszkiet]]ów z [[zamek skałkowy|zamkiem skałkowym]] po unijne karabiny Springfielda, ich kopie, czy też krótkie, [[Broń odtylcowa|ładowane odtylcowo]] [[Karabinek Maynarda|karabinki Maynarda]]<ref name="geocmsc bron">{{cytuj stronę |url = http://georgiacsmccompanyc.webs.com/weapons.htm |tytuł = Broń używana przez Piechotę Morską Konfederacji |praca = C.S. Marines Corps Georgia Company „C” |język = en |archiwum = https://web.archive.org/web/20131215233216/http://georgiacsmccompanyc.webs.com/weapons.htm |zarchiwizowano = 2013-12-15 |data dostępu = 9/11/2010}}</ref>. Podoficerom wydawane były armijne miecze, bagnety, pochwy na nie, pudełka z kapiszonami oraz plecaki według wzorców [[British Army]].

[[Plik:Le Mat Revolver.jpg|thumb|left|200px|Rewolwer LeMat]]
Wśród broni przybocznych królował zdobyczny [[rewolwer Colt Army model 1860]] (również w wersji.36 ''Navy'')<ref name="geocmsc bron" /> oraz konfederacki [[Rewolwer LeMat|LeMat]], posiadający prócz dziewięciu pocisków kalibru.42 jeden nabój śrutowy kalibru.20, bardzo przydatny w czasie abordażu.

== Służba w czasie wojny ==
=== Osiągnięcia ===
Jednym z godniejszych zapamiętania osiągnięć była [[bitwa w zatoce Hampton Roads]] pomiędzy pancernikami [[USS Monitor|USS „Monitor”]], a [[CSS Virginia|CSS „Virginia”]] 8 i 9 marca 1862. Żołnierze Korpusu obsługiwali działa i robili to na tyle sprawnie, aby trafić do raportu [[admirał]]a [[Franklin Buchanan|Franklina Buchanana]], w którym chwalił ich trzeźwość umysłu. Tego typu akcje były jeszcze wielokrotnie powtarzane przez Korpus. Niewiele później kontyngent marines odparł federalny atak na uwięzioną w rzece James „Virginię” broniąc ją przed zdobyciem.

[[Plik:USS Galena portside at Drewry's Bluff.jpg|thumb|200px|Widok na bakburtę [[USS Galena (1862)|USS „Galeny”]] podczas ostrzału Drewry’s Bluff na rzece James]]
[[Plik:Fhwilcke-vi.jpg|thumb|left|200px|Okręty Północy pod Drewry’s Bluff]]
Po zniszczeniu „Virginii” 11 maja 1862 jej załoga została przeniesiona do obsługi baterii nabrzeżnych w [[Drewry’s Bluff]]. Piechota morska dotarła tam prawie na czas ataku unijnej [[Grupa okrętów|grupy okrętów]] składającej się z „Monitora”. [[kanonierka|kanonierek]] [[USS Galena (1862)|USS „Galena”]] (opancerzonej) i [[USS Aroostook (1861)|USS „Aroostook”]] oraz [[parowiec|parowca]] [[USS Port Royal (1862)|USS „Port Royal”]]. Poza celnym ogniem działowym strzelcy wyborowi marines ranili głównodowodzącego „Port Royal” i zadali wysokie straty federalnym marines na pokładzie wrogich statków, co przyczyniło się do ucieczki sił Północy.

Z upływem czasu piechota morska była używana do zadań specjalnych. Jednym z nich miało być planowane zdobycie federalnych [[Okręt pancerny|pancerników]] w porcie Charlston w 1863 roku. CSMC miało wedrzeć się na pokłady okrętów w nocy i wygasić paleniska wrzucając siarkę, proch strzelniczy oraz mokre koce przez kominy. Opary siarki miały zmusić załogę do wyjścia na zewnątrz, gdzie zostałaby zaaresztowana. Dowództwo CSMC przeprowadziło odpowiednie szkolenia i żołnierze byli gotowi do przeprowadzenia akcji, jednakże unijne pancerniki po wpłynięciu do Charlston 6 kwietnia 1863 dostały tak potężny ostrzał, iż musiały się wydostać przez co misja została anulowana.

Piechota morska odegrała kluczową rolę w wyeliminowaniu parowca [[USS Underwriter (1852)|USS „Underwriter”]] ze stacjonującej w [[New Bern]] flotylli 2 lutego 1864 roku. Po krótkiej, acz brutalnej walce wręcz marines wraz z marynarzami zdobyli i zniszczyli okręt. Po zakończonej akcji dowodzący nimi oficer skwitował, że „jako oddział byliby najwyższym atutem każdej organizacji, zaś ja szczycić się będę faktem bycia łączonym z nimi”. CSMC zasłużyli się także zdobyciem [[USS Water Witch (1851)|USS „Water Witch”]] 2 czerwca 1864 w pobliżu Savannah, po zaledwie 10 minutach walki.

W lipcu 1864 roku [[Robert E. Lee]] stworzył plan przerzucenia [[batalion]]u marines przez federalną blokadę, tak aby mogli wylądować w punkcie obserwacyjnym nad [[Waszyngton]]em. Celem tego działania miało być odbicie uwięzionych jeńców wojennych. Siłami wspierającymi miały być wojska gen. [[Jubal Early|Jubala Early’ego]] dokonujące najazdu na federalną stolicę. Marines mieli być dowodzeni przez [[porucznik|por.]] Thomasa Wilsona oraz [[podporucznik|ppor.]] Henry’ego McCune’a ze stanu Missouri. Jednakże z racji obaw, iż plan został odkryty, statki wiozące piechotę zostały zawrócone, a misja anulowana.

=== Schyłek ===
[[Plik:CS Marines at Chickamauga.jpg|thumb|200px|Żołnierze piechoty morskiej CSA pod Chickamauga w stanie Georgia]]
W grudniu 1864 Korpus był zaangażowany w [[Marsz Shermana|walki]] przeciw siłom gen. [[William Tecumseh Sherman|Williama Shermana]] w pobliżu Savannah. Większa część żołnierzy Korpusu wzmocniła uchodzącą na północ armię. Południowe porty Konfederacji upadały jeden po drugim – Fort Fisher miał podzielić ich los. Po trzech dniach bombardowań siły federalne wylądowały na brzegu 15 stycznia 1865 roku i starły się z obrońcami, zdobywając baterię Buchanan oraz Mound. Wierny tradycji Korpusu, pięćdziesięcioosobowy oddział marines walczył do ostatniego żołnierza na bagnety i kule, broniąc dostępu do serca fortu.

Marines, którzy wycofali się z zajętych portów zostali przeniesieni do obsługi baterii nabrzeżnych w Richmond. Tam wraz z marynarzami utworzyli brygadę morską pod dowództwem kpt. Tuckera z [[Confederate States Navy|marynarki wojennej]], która weszła w skład dywizji gen. [[George Lee|George’a Lee]] z [[Armia Północnej Wirginii|armii Północnej Wirginii]]. 6 kwietnia 1865 roku jankesi zmietli korpus gen. [[Richard Ewell|Richarda Ewella]], ariergardę konfederatów [[Bitwa pod Sayler's Creek|pod Sayler’s Creek]]; żołnierze piechoty morskiej bronili się tak zaciekle, że nacierające oddziały Północy ominęły ich linie i ruszyły za wycofującymi się jednostkami. Sercem stawiającej opór brygady był batalion dwustu marines, opierający się 37 regimentowi z Massachusetts oraz [[121 Nowojorski Regiment Pieszych Ochotników|121 z Nowego Jorku]]. Dowódca 37-ego chwalił przydzielone jego oddziałowi [[Karabin Spencer|karabiny Spencera]] bez których nie udałoby się oprzeć huraganowemu ogniowi marines. Pomimo kapitulacji gen. Ewella morska brygada nadal walczyła – dopiero nacelowane na jej pozycje baterie okrętowe zmusiły kpt. Tuckera do wywieszenie białej flagi.

Resztka Korpusu w postaci 29 żołnierzy pod dowództwem por. Richarda Hendersona brały udział w kapitulacji gen. Lee w [[Appomattox (Wirginia)|Appomattox]] 9 kwietnia 1865 roku. Ostatni oddział tej formacji poddał się w Hanna Bluff w Alabamie 10 maja tego samego roku.

== Zobacz też ==
* [[Piechota morska]]
* [[Armia Stanów Skonfederowanych]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę |nazwisko = Donnelly |imię = Ralph W. |tytuł = The Confederate States Marine Corps: The Rebel Leathernecks |rok = 1989 |język = en}}
* {{cytuj książkę |nazwisko = McGlone |imię = John E. III |tytuł = The Lost Corps: The Confederate States Marines |wydawca = United States Naval Institute Proceedings |data = November 1972 |język = en}}
* {{cytuj książkę |nazwisko = Scharf |imię = J. Thomas |tytuł = History of the Confederate States Navy from its organization to the surrender of its last vessel |miejsce = Nowy Jork |wydawca = The Fairfax Press |rok = 1977 |język = en}}
* {{cytuj pismo |nazwisko = Donnelly |imię = Ralph W. |tytuł = Battle Honors and Services of Confederate Marines |czasopismo = Military Affairs |doi = 10.2307/1985252 |wolumin = 23 |wydanie = 1 |rok = 1959 |strony = 37–40 |język = en}}
* {{cytuj stronę |url = http://csmc-photos.org/history.htm |tytuł = Historia CS Marines |praca = Confederate States Marine Corps Company „A” Pensacola |język = en |archiwum = https://web.archive.org/web/20080705110822/http://csmc-photos.org/history.htm |zarchiwizowano = 2008-07-05 |data dostępu = 2010-11-11}}
* {{cytuj stronę |url = http://www.wargame.ch/wc/acw/Newsletters/March04/confederate_states_marine_corps.htm |tytuł = The Confederate States Marine Corps |praca = wargame.ch Newsletter |język = en |data dostępu = 2010-11-09}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{Cytuj stronę | url = http://usnlp.org/CivilWarNavalRanks/CSMC.htm | tytuł = Oznaczenia rang wojskowych | opublikowany = usnlp.org | archiwum = https://web.archive.org/web/20081105115244/http://usnlp.org/CivilWarNavalRanks/CSMC.htm | zarchiwizowano = 2008-11-05}}
* {{Cytuj stronę | url = http://www.history.navy.mil/library/online/going_south.htm | tytuł = Rezygnacje i zwolnienia oficerów US Navy w przeddzień wybuchu wojny | opublikowany = history.navy.mil | archiwum = https://web.archive.org/web/20131209234447/http://www.history.navy.mil/library/online/going_south.htm | zarchiwizowano = 2013-12-09}}

[[Kategoria:Marynarka wojenna Skonfederowanych Stanów Ameryki]]
[[Kategoria:Piechota morska]]
[[Kategoria:Wojna secesyjna]]

title: Korpus Piechoty MorskiejStanów Skonfederowanych

Państwo: Stany Skonfederowane

Pierwszy: Lloyd Beall · (wojskowy) · Stephen Mallory · (z ramienia rządu)

Ostatni: Lloyd Beall

Podległość: Departament Marynarki · Wojennej CSA


text:
# Zbigniew Dobrzyński
Zbigniew Leopold Dobrzyński, właśc. Zbigniew Leopold Swinarski (ur. 15 listopada 1935 w Warszawie, zm. 14 maja 1984 tamże) – polski aktor sceniczny oraz filmowy i kierownik artystyczny teatru.

## Życiorys
W 1962 ukończył Państwową Wyższą Szkołę Teatralną im. Leona Schillera, od 1966 grał w Teatrze Polskim, Ludowym, Klasycznym i Ziemi Mazowieckiej. W 1971 zorganizował Polski Teatr Esperanto im. Antoniego Grabowskiego, z którym występował m.in. w Stanach Zjednoczonych, Belgii, Holandii, Danii i Szwecji. Należał do Polskiego Związku Esperantystów. Został uhonorowany odznaką „Zasłużony Działacz Kultury”.
Pochowany na cmentarzu Bródnowskim (kw. 8I, rząd IV, grób 7).

## Filmografia

### Filmy fabularne
- 1971: Szerokiej drogi, kochanie
- 1970: Album polski
- 1970: Pułapka
- 1969: Znaki na drodze
- 1969: Sąsiedzi
- 1968: Wilcze echa
- 1966: Ściana Czarownic
- 1965:	Ping-pong
- 1965: Katastrofa
- 1964: Prawo i pięść
- 1964: Nieznany
- 1963:	Rozwodów nie będzie
- 1963: Mam tu swój dom
- 1962: Zerwany most
- 1961:	Przeciwko bogom
- 1961: Milczące ślady
- 1960:	Historia współczesna

### Seriale telewizyjne
- 1970: Przygody psa Cywila
- 1970: Doktor Ewa
- 1965: Podziemny front[2]

wikiname: plwiki

title: Zbigniew Dobrzyński

in_language: pl

wikitext:
{{Aktor infobox
 |imię i nazwisko           = Zbigniew Leopold Dobrzyński
 |imię i nazwisko org       =
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |alt grafiki               =
 |prawdziwe imię i nazwisko = Zbigniew Leopold Swinarski
 |data urodzenia            = 15 listopada 1935
 |miejsce urodzenia         = [[Warszawa]]
 |data śmierci              = 14 maja 1984
 |miejsce śmierci           = [[Warszawa]]
 |zawód                     = aktor, kierownik artystyczny teatru
 |lata aktywności           =
 |zespół artystyczny        =
 |odznaczenia               = {{Order|ZDK}}
 |commons                   = Category:Zbigniew Dobrzyński
 |www                       =
}}
[[Plik:Dobrzyński Zbigniew grave.jpg|240px|thumb|Grób Zbigniewa Dobrzyńskiego na [[Cmentarz Bródnowski|cmentarzu Bródnowskim]]]]
'''Zbigniew Leopold Dobrzyński''', właśc. '''Zbigniew Leopold Swinarski''' (ur. [[15 listopada]] [[1935]] w [[Warszawa|Warszawie]], zm. [[14 maja]] [[1984]] tamże) – polski [[aktor]] sceniczny oraz filmowy i kierownik artystyczny teatru<ref>{{Cytuj | url=http://www.filmpolski.pl/fp/index.php?osoba=117986 | tytuł=FilmPolski.pl - Zbigniew Dobrzyński<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=www.filmpolski.pl | język=pl | data dostępu=2017-12-03}}</ref>.

== Życiorys ==
W 1962 ukończył [[Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa, Telewizyjna i Teatralna im. Leona Schillera w Łodzi|Państwową Wyższą Szkołę Teatralną im. Leona Schillera]], od 1966 grał w [[Teatr Polski im. Arnolda Szyfmana w Warszawie|Teatrze Polskim]], Ludowym, [[Teatr Studio im. Stanisława Ignacego Witkiewicza|Klasycznym]] i [[Teatr Ziemi Mazowieckiej|Ziemi Mazowieckiej]]. W 1971 zorganizował Polski Teatr Esperanto im. Antoniego Grabowskiego, z którym występował m.in. w [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]], [[Belgia|Belgii]], [[Holandia|Holandii]], [[Dania|Danii]] i [[Szwecja|Szwecji]]. Należał do [[Polski Związek Esperantystów|Polskiego Związku Esperantystów]]. Został uhonorowany odznaką [[Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury”|„Zasłużony Działacz Kultury”]].

Pochowany na [[Cmentarz Bródnowski|cmentarzu Bródnowskim]] (kw. 8I, rząd IV, grób 7).

== Filmografia ==
{{Układ wielokolumnowy | szerokość = 12em | liczba = 2 |
=== Filmy fabularne ===
* 1971: ''[[Szerokiej drogi, kochanie]]''
* 1970: ''[[Album polski]]''
* 1970: ''[[Pułapka (film 1970)|Pułapka]]''
* 1969: ''[[Znaki na drodze]]''
* 1969: ''[[Sąsiedzi (film 1969)|Sąsiedzi]]''
* 1968: ''[[Wilcze echa]]''
* 1966: ''[[Ściana Czarownic]]''
* 1965:	''[[Ping-pong (film)|Ping-pong]]''
* 1965: ''[[Katastrofa (film 1965)|Katastrofa]]''
* 1964: ''[[Prawo i pięść]]''
* 1964: ''[[Nieznany]]''
* 1963:	''[[Rozwodów nie będzie]]''
* 1963: ''[[Mam tu swój dom]]''
* 1962: ''[[Zerwany most]]''
* 1961:	''[[Przeciwko bogom]]''
* 1961: ''[[Milczące ślady]]''
* 1960:	''[[Historia współczesna]]''
=== Seriale telewizyjne ===
* 1970: ''[[Przygody psa Cywila]]''
* 1970: ''[[Doktor Ewa]]''
* 1965: ''[[Podziemny front]]''<ref>{{Cytuj | url=http://www.filmweb.pl/person/Zbigniew+Dobrzy%C5%84ski-49579# | tytuł=Zbigniew Dobrzyński - Filmweb<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=www.filmweb.pl | język=pl | data dostępu=2017-11-20}}</ref>
}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* Monografia Cmentarz Bródnowski, praca zbiorowa, Urząd Dzielnicy Warszawa-Targówek, Warszawa 2007 s. 94, na książce {{ISBN|978-83-920764-0-0}}; {{ISBN|978-83-920764-0-7}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{filmpolski|osoba|117986|Zbigniew Dobrzyński}}
* {{filmweb|osoba|49579|Zbigniew Dobrzyński}}
*{{IMDb|osoba|0229878|Zbigniew Dobrzyński}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Dobrzyński, Zbigniew}}
[[Kategoria:Absolwenci Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi]]
[[Kategoria:Aktorzy i aktorki teatrów warszawskich]]
[[Kategoria:Polscy esperantyści]]
[[Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury”]]
[[Kategoria:Pochowani na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie]]
[[Kategoria:Polscy aktorzy teatralni]]
[[Kategoria:Polscy aktorzy filmowi]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1935]]
[[Kategoria:Zmarli w 1984]]

title: Zbigniew Leopold Dobrzyński

Imię i nazwisko: Zbigniew Leopold Swinarski

Data i miejsce urodzenia: 15 listopada 1935 · Warszawa

Data i miejsce śmierci: 14 maja 1984 · Warszawa

Zawód: aktor, kierownik artystyczny teatru


text:
# Klucze do zdarzeń
Klucze do zdarzeń. Wybór reportaży z Polski i o Polsce – antologia wybranych reportaży polskich z lat 1944–1974, wydana przez redakcję literatury reportażowej Państwowego Wydawnictwa "Iskry" w 1976 r., w nakładzie 15275 egzemplarzy, w serii "Biblioteka Literatury XXX-lecia". Przekrojowy zbiór tekstów "polskiej szkoły reportażu", publikowanych po II wojnie światowej w książkach reporterskich, lub na łamach prasy. W przeciwieństwie do pierwszej antologii "Iskier" tego typu pt. Wejście w kraj. Wybór reportaży z lat 1944-1964 (wydanej w 1966 r.), publikacja zawiera teksty autorów zajmujących się wyłącznie lub w znacznej mierze reportażem, nie zawiera też relacji z podróży zagranicznych.
Wybór i opracowanie: Krystyna Goldbergowa i Zbigniew Stolarek, posłowie Zbigniew Stolarek.

## Autorzy antologii
- Edmund Osmańczyk, Czy oskarżony przyznaje się do winy
- Maria Jarochowska, U nas na Śląsku
- Ksawery Pruszyński, Szczecin, profil miasta
- Franciszek Gil, Ziemia, ziemia...
- Władysław Machejek, Śmierć Ognia
- Józef Kuśmierek, Sprawa jednego konia
- Bronisław Wiernik, Porwali Polskę
- Bohdan Drozdowski, Nura w koksochemię
- Włodzimierz Godek, Sądecki tor przeszkód
- Witold Zalewski, Krewniacy
- Jerzy Janicki, Kożuchy przychodzą się leczyć
- Marian Brandys, O królach i kapuście
- Melchior Wańkowicz, Panie Wańkowic - to tędy
- Ryszard Kapuściński, Sztywny
- Janusz Krasiński, Pan odjeżdża?
- Aleksander Rowiński, Sądny dzień
- Krzysztof Kąkolewski, Epos alfabetyczny
- Anna Strońska, Spałka
- Jerzy Ambroziewicz, Zaraza
- Janusz Rolicki, Świniopas z biletem I klasy
- Andrzej Mularczyk, Raport wachmistrza Urbaniaka
- Kazimierz Dziewanowski, Przeor hugonotów
- Stefan Kozicki, Okolica aniołów
- Jerzy Lovell, Człowiek płonie
- Janusz Roszko, Miód pradziejów
- Edward Redliński, Zakalec
- Jan Bijak, Oddam klucze
- Barbara Seidler, "Umarł po cywilnemu"
- Romuald Karaś, Zielony filtr
- Agnieszka i Andrzej K. Wróblewscy, Serce, fotel, skrzynia biegów
- Ryszard Wójcik, Pieta na szkle
- Hanna Krall, Spokojne niedzielne popołudnie
- Lech Borski, Szach
- Zbigniew Stolarek, Klucze do zdarzeń? (Posłowie)

title: Klucze do zdarzeń

wikitext:
{{Książka infobox
 |tytuł             = Klucze do zdarzeń. Wybór reportaży z Polski i o Polsce
 |tytuł oryginalny  =
 |grafika           =
 |opis grafiki      =
 |alt grafiki       =
 |autor             = praca zbiorowa; oprac. [[Krystyna Goldberg]]owa i [[Zbigniew Stolarek]]
 |tematyka          = [[reportaż]]e
 |typ utworu        =
 |data powstania    =
 |miejsce wydania   = [[Polska]]
 |język             = [[Język polski|polski]]
 |data wydania      = [[marzec]] [[1976]]
 |wydawca           = [[Iskry|Państwowe Wydawnictwo "Iskry"]]
 |poprzednia        =
 |następna          =
 |commons           =
 |wikiźródła        =
 |wikicytaty        =
}}
'''Klucze do zdarzeń. Wybór reportaży z Polski i o Polsce''' – antologia wybranych [[reportaż]]y polskich z lat [[1944]]–[[1974]], wydana przez redakcję literatury reportażowej [[Iskry|Państwowego Wydawnictwa "Iskry"]] w [[1976]] r., w nakładzie 15275 egzemplarzy, w serii "Biblioteka Literatury XXX-lecia". Przekrojowy zbiór tekstów "polskiej szkoły reportażu", publikowanych po [[II wojna światowa|II wojnie światowej]] w książkach reporterskich, lub na łamach prasy. W przeciwieństwie do pierwszej antologii "Iskier" tego typu pt. ''[[Wejście w kraj|Wejście w kraj. Wybór reportaży z lat 1944-1964]]'' (wydanej w [[1966]] r.), publikacja zawiera teksty autorów zajmujących się wyłącznie lub w znacznej mierze reportażem, nie zawiera też relacji z podróży zagranicznych.

Wybór i opracowanie: [[Krystyna Goldberg]]owa i [[Zbigniew Stolarek]], posłowie [[Zbigniew Stolarek]].

== Autorzy antologii ==
* [[Edmund Osmańczyk]], ''Czy oskarżony przyznaje się do winy''
* [[Maria Jarochowska]], ''U nas na Śląsku''
* [[Ksawery Pruszyński]], ''Szczecin, profil miasta''
* [[Franciszek Gil]], ''Ziemia, ziemia...''
* [[Władysław Machejek]], ''Śmierć Ognia''
* [[Józef Kuśmierek]], ''Sprawa jednego konia''
* [[Bronisław Wiernik]], ''Porwali Polskę''
* [[Bohdan Drozdowski]], ''Nura w koksochemię''
* [[Włodzimierz Godek]], ''Sądecki tor przeszkód''
* [[Witold Zalewski]], ''Krewniacy''
* [[Jerzy Janicki]], ''Kożuchy przychodzą się leczyć''
* [[Marian Brandys]], ''O królach i kapuście''
* [[Melchior Wańkowicz]], ''Panie Wańkowic - to tędy''
* [[Ryszard Kapuściński]], ''Sztywny''
* [[Janusz Krasiński]], ''Pan odjeżdża?''
* [[Aleksander Rowiński]], ''Sądny dzień''
* [[Krzysztof Kąkolewski]], ''Epos alfabetyczny''
* [[Anna Strońska]], ''Spałka''
* [[Jerzy Ambroziewicz]], ''Zaraza''
* [[Janusz Rolicki]], ''Świniopas z biletem I klasy''
* [[Andrzej Mularczyk]], ''Raport wachmistrza Urbaniaka''
* [[Kazimierz Dziewanowski]], ''Przeor hugonotów''
* [[Stefan Kozicki]], ''Okolica aniołów''
* [[Jerzy Lovell]], ''Człowiek płonie''
* [[Janusz Roszko]], ''Miód pradziejów''
* [[Edward Redliński]], ''Zakalec''
* [[Jan Bijak]], ''Oddam klucze''
* [[Barbara Seidler]], ''"Umarł po cywilnemu"''
* [[Romuald Karaś]], ''Zielony filtr''
* [[Agnieszka Wróblewska|Agnieszka]] i [[Andrzej Krzysztof Wróblewski|Andrzej K.]] Wróblewscy, ''Serce, fotel, skrzynia biegów''
* [[Ryszard Wójcik (pisarz)|Ryszard Wójcik]], ''Pieta na szkle''
* [[Hanna Krall]], ''Spokojne niedzielne popołudnie''
* [[Lech Borski]], ''Szach''
* [[Zbigniew Stolarek]], ''Klucze do zdarzeń?'' (Posłowie)

[[Kategoria:Reportaże polskich autorów]]
[[Kategoria:Literatura faktu]]
[[Kategoria:Antologie]]

Autor: praca zbiorowa; oprac. Krystyna Goldbergowa i Zbigniew Stolarek

Tematyka: reportaże

Miejsce wydania: Polska

Język: polski

Data wydania: marzec 1976

Wydawca: Państwowe Wydawnictwo "Iskry"


text:
# Gorniak-UGMK
Gorniak-UGMK (ros. Горняк-УГМК) – rosyjski klub hokeja na lodzie.

## Historia
Klub został założony 2012 jako Gorniak Uczały i od sezonu 2013/14 występował w rozgrywkach MHL-B. Po roku zdobył wicemistrzostwo (2014/15), a następnym razem (2015/16) mistrzostwo. 30 kwietnia 2016 w Uczałach zorganizowano mecz o Superpuchar MHL między mistrzem MHL (Łoko Jarosław) i triumfatorem MHL-B (Gorniak Uczały). Zwyciężyła drużyna Łoko 5:1. Po przemianowaniu rozgrywek na NMHL Gorniak w sezonie 2016/17 ponownie został mistrzem. Następnie drużynę wycofaną z NMHL przyjęta do seniorskich rozgrywek WHL od edycji 2017/18. Został zespołem farmerskim dla klubu z rozgrywek KHL, Awtomobilista Jekaterynburg.
Pod koniec marca 2021 poinformowano, że klub zostanie przeniesiony z Uczałów w Baszkortostanie do miejscowości Wierchniaja Pyszma w obwodzie swierdłowskim, w związku z czym klub zrezygnował z przynależnych Baszkirii barw  zielono-biało–granatowych.

## Sukcesy
- Srebrny medal MHL-B: 2015
- Złoty medal MHL-B /  Puchar Regionów: 2016
- Złoty medal NMHL /  Puchar Regionów: 2017

title: Gorniak-UGMK

wikitext:
{{Klub sportowy infobox
 |nazwa                 = Gorniak-UGMK
Горняк-УГМК
 |nazwa oryginalna      = Gorniak Uczały
Горняк Учалы
 |dyscyplina            = hokej
 |grafika               =
 |opis grafiki          =
 |alt grafiki           =
 |pełna nazwa           = HK Gorniak-UGMK
ХК Горняк-УГМК (Уральская горно-металлургическая компания)
 |kod                   =
 |przydomek             =
 |maskotka              =
 |barwy                 = czarno-pomarańczowo-białe
 |data założenia        = 2012
 |debiut w ekstraklasie =
 |data rozwiązania      =
 |liga                  = [[Wyższa Hokejowa Liga|WHL]]
 |liczba seniorów       =
 |liczba juniorów       =
 |państwo               =
 |siedziba              =
 |adres                 = ul. Bolszakowa 90, 620144 [[Jekaterynburg]]
 |obiekt sportowy       = Ledowaja Arena MAU ([[Wierchniaja Pyszma]])
 |sponsor techniczny    =
 |właściciel            =
 |prezes                = Andriej Kozicyn<ref>{{Cytuj | url=https://www.vhlru.ru/teams/400715/ | tytuł=Всероссийская хоккейная лига - Клубы: Горняк-УГМК | opublikowany=vhlru.ru | język=ru | data dostępu=2024-04-23}}</ref>
 |menedżer              =
 |menedżer generalny    =
 |komandor              =
 |trener                = Aleksiej Aleksiejew<ref>{{Cytuj | url=https://www.hc-avto.ru/vhl/coaches/ | tytuł=ХК Автомобилист | opublikowany=hc-avto.ru | data dostępu=2024-04-23}}</ref>
 |asystent trenera      = Boris Timofiejew
Gieorgij Miszarin
Rustem Ganiejew
 |commons               =
 |wikicytaty            =
 |wikinews              =
 |www                   =https://www.hc-avto.ru/vhl/players/
}}
'''Gorniak-UGMK''' ([[język rosyjski|ros.]] Горняк-УГМК) – [[Rosja|rosyjski]] [[Klub sportowy|klub]] [[Hokej na lodzie|hokeja na lodzie]].

[[Plik:Строительство крытого ледового катка «Горняк», город Учалы 2010-09-05.jpg|thumb|240px|Budowa lodowiska klubu w Uczałach]]
== Historia ==
Klub został założony 2012 jako Gorniak [[Uczały]] i od sezonu 2013/14 występował w rozgrywkach [[Narodowa Młodzieżowa Hokejowa Liga|MHL-B]]. Po roku zdobył wicemistrzostwo (2014/15), a następnym razem (2015/16) mistrzostwo. 30 kwietnia 2016 w Uczałach zorganizowano mecz o Superpuchar MHL między mistrzem [[Młodzieżowa Hokejowa Liga|MHL]] ([[Łoko Jarosław]]) i triumfatorem MHL-B (Gorniak Uczały)<ref>{{Cytuj stronę | url = https://mhl.khl.ru/news/1/468178/ | tytuł = Суперкубок МХЛ отправляется в Учалы | data = 2016-04-28 | opublikowany = mhl.khl.ru | język = ru | data dostępu = 2020-10-09}}</ref>. Zwyciężyła drużyna Łoko 5:1<ref>{{Cytuj stronę | url = https://mhl.khl.ru/news/1/468188/ | tytuł = «Локо» - обладатель первого в истории Суперкубка МХЛ | data = 2016-04-30 | opublikowany = mhl.khl.ru | język = ru | data dostępu = 2020-10-09}}</ref>. Po przemianowaniu rozgrywek na [[Narodowa Młodzieżowa Hokejowa Liga|NMHL]] Gorniak w sezonie 2016/17 ponownie został mistrzem. Następnie drużynę wycofaną z NMHL przyjęta do seniorskich rozgrywek [[Wyższa Hokejowa Liga|WHL]] od edycji [[Wysszaja Chokkiejnaja Liga (2017/2018)|2017/18]]<ref>{{Cytuj | url=https://rg.ru/2017/07/18/stalo-izvestno-raspisanie-igr-vysshej-hokkejnoj-ligi-na-novyj-sezon.html | tytuł=Стало известно расписание игр Высшей хоккейной лиги на новый сезон — Российская газета | opublikowany=ru/2017/07/18/stalo-izvestno-raspisanie-igr-vysshej-hokkejnoj-ligi-na-novyj-sezon.html | język=ru | data dostępu=2021-04-07}}</ref>. Został [[Klub farmerski|zespołem farmerskim]] dla klubu z rozgrywek [[Kontynentalna Hokejowa Liga|KHL]], [[Awtomobilist Jekaterynburg|Awtomobilista Jekaterynburg]].

Pod koniec marca 2021 poinformowano, że klub zostanie przeniesiony z Uczałów w [[Baszkortostan]]ie do miejscowości [[Wierchniaja Pyszma]] w [[Obwód swierdłowski|obwodzie swierdłowskim]], w związku z czym klub zrezygnował z przynależnych Baszkirii barw  zielono-biało–granatowych<ref>{{Cytuj | url=https://www.bashinform.ru/news/sport/2021-03-31/uchalinskiy-gornyak-so-sleduyuschego-sezona-vhl-budet-predstavlyat-sverdlovskuyu-oblast-2349445 | tytuł=Учалинский «Горняк» со следующего сезона ВХЛ будет представлять Свердловскую область | opublikowany=bashinform.ru | język=ru | data dostępu=2024-04-23}}</ref>.

== Sukcesy ==
* [[Plik:Silver medal with cup.svg|16px]] Srebrny medal [[Narodowa Młodzieżowa Hokejowa Liga|MHL-B]]: 2015
* [[Plik:Gold medal with cup.svg|16px]] '''Złoty medal MHL-B''' / {{Trofeum|puchar|złoty}} '''[[Puchar Regionów]]''': 2016
* [[Plik:Gold medal with cup.svg|16px]] '''Złoty medal [[Narodowa Młodzieżowa Hokejowa Liga|NMHL]]''' / {{Trofeum|puchar|złoty}} '''[[Puchar Regionów]]''': 2017

== Zawodnicy ==
{{Kategoria główna|Hokeiści Gorniaka Uczały}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [https://www.hc-avto.ru/vhl/players/ Oficjalna strona Gorniak-UGMK]
* [http://scgornyak.ru/ Oficjalna strona CK Gorniak]

[[Kategoria:Kluby hokejowe założone w 2012]]
[[Kategoria:Rosyjskie kluby hokejowe]]
[[Kategoria:Sport w Jekaterynburgu]]

title: · Gorniak-UGMK · Горняк-УГМКGorniak Uczały · Горняк Учалы

Pełna nazwa: HK Gorniak-UGMK · ХК Горняк-УГМК (Уральская горно-металлургическая компания)

Barwy: czarno-pomarańczowo-białe

Liga: WHL

Państwo: Rosja

Adres: ul. Bolszakowa 90, 620144 Jekaterynburg

Lodowisko: Ledowaja Arena MAU (Wierchniaja Pyszma)

Prezes: Andriej Kozicyn

Trener: Aleksiej Aleksiejew

Asystent trenera: Boris Timofiejew · Gieorgij Miszarin · Rustem Ganiejew


text:
# Marc Gasol
Marc Gasol Sáez (ur. 29 stycznia 1985 w Barcelonie) – hiszpański koszykarz, pochodzący z Katalonii, występujący na pozycji środkowego, srebrny medalista olimpijski z Pekinu i Londynu, złoty medalista mistrzostw Europy Eurobasket 2009. Jego starszy brat Pau, był jedną z gwiazd NBA, dwukrotnym mistrzem ligi w barwach Los Angeles Lakers.

## Kariera
Wychowywał się juniorskich zespołach Barcelony. W latach 2001–03 przebywał w Memphis, gdzie grał w drużynie szkolnej Lausanne Collegiate School. Po powrocie do Hiszpanii ponownie został zawodnikiem Barcelony (mistrzostwo Hiszpanii w 2004), skąd w 2006 odszedł do Girony. Z Gironą zdobył FIBA EuroCup (2007), był MVP rozgrywek ligi ACB (2008). W składzie Hiszpanii na MŚ 06 pełnił rolę rezerwowego środkowego. Rok później zdobył srebrny medal ME 2007. W Pekinie, pełniąc poważniejszą rolę w drużynie, wywalczył olimpijskie srebro. We wrześniu 2009 razem z drużyną wygrał ME 2009, walnie przyczyniając się do sukcesu Hiszpan.
W 2007 został wybrany z 48. numerem draftu NBA przez Los Angeles Lakers. Prawa do niego zostały oddane (w transferze brata) do Memphis Grizzlies. Kontrakt z tym zespołem podpisał latem 2008.
W sezonie 2009/2010 zajął ex aequo drugie miejsce w głosowaniu na największy postęp sezonu NBA.
W 2012 oraz 2015 wystąpił w meczu gwiazd NBA, a w 2013 zdobył nagrodę obrońcy roku.
7 lutego 2019 trafił w wyniku wymiany do Toronto Raptors. 24 listopada 2020 zawarł umowę z Los Angeles Lakers. 12 września 2021 został wytransferowany do Memphis Grizzlies. Dzień później opuścił klub.

## Osiągnięcia
Stan na 20 września 2021, na podstawie, o ile nie zaznaczono inaczej.

### NBA
- Mistrz NBA (2019)
- Obrońca Roku NBA (2013)[9]
- Uczestnik:
  - meczu gwiazd NBA (2012, 2015, 2017)
  - Rising Stars Challenge (2009, 2010)
- Zaliczony do:
  - I składu NBA (2015)[10]
  - II składu:
    - NBA (2013)[11]
    - defensywnego NBA (2013)[12]
    - debiutantów NBA (2009)[13]
- Lider play-off w skuteczności rzutów za 3 punkty (2017)[14]
- Zawodnik tygodnia konferencji zachodniej (23.01.2012, 12.12.2016)

### Hiszpania
- Mistrz:
  - EuroChallenge (2007)
  - Hiszpanii (2004)
- Zdobywca Superpucharu Hiszpanii (2004)
- Zwycięzca turnieju Catalan (2007)
- MVP sezonu ACB (2008)
- Uczestnik meczu gwiazd:
  - ACB (2007, 2008)
  - Eurochallenge (2007)
- Zaliczony od I składu All-ACB Team (2008)
- Lider ACB w zbiórkach (2008)

### Reprezentacja
- Mistrz:
  - świata (2006, 2019)
  - Europy (2009, 2011)
- Wicemistrz:
  - olimpijski (2008, 2012)
  - Europy (2007)
- Brązowy medalista mistrzostw Europy:
  - 2013, 2017
  - U–16 (2001)
- Uczestnik:
  - U–20 (2004 – 11. miejsce, 2005 – 9. miejsce)
  - U–18 (2002 – 9. miejsce)
  - mistrzostw świata (2006, 2010 – 6. miejsce, 2014 – 5. miejsce)
- Zaliczony do I składu:
  - mistrzostw świata (2019)[15]
  - EuroBasketu (2013)

### Inne
- Zawodnik Roku Euroscar (2014)

title: Marc Gasol

wikitext:
{{Koszykarz infobox
 |imię i nazwisko         = Marc Gasol
 |imię i nazwisko org     =
 |grafika                 = Marc Gasol by Augustas Didzgalvis.jpg
 |opis grafiki            =
 |numer                   =
 |klub                    =
 |pozycja                 = [[środkowy (koszykówka)|środkowy]]
 |pełne imię i nazwisko   = Marc Gasol Sáez
 |pseudonim               =
 |data urodzenia          = 29 stycznia 1985
 |miejsce urodzenia       = [[Barcelona]]
 |data śmierci            =
 |miejsce śmierci         =
 |obywatelstwo            =
 |wzrost                  = 211
 |masa ciała              = 120
 |aktywność               = od 2004
 |szkoła średnia          = Lausanne Collegiate School
 |college                 =
 |draft                   = [[2007 NBA Draft|2007]]
 |numer draftu            = 48
 |zespół draftu           = [[Los Angeles Lakers]]
 |kariera klubowa         = {{Koszykarz infobox/lata|2003–2006|[[FC Barcelona (koszykówka)|FC Barcelona]]}}
{{Koszykarz infobox/lata|2006–2008|[[Akasvayu Girona]]}}
{{Koszykarz infobox/lata|2008–2019|[[Memphis Grizzlies]]|762}}
{{Koszykarz infobox/lata|2019–2020|[[Toronto Raptors]]|62}}
{{Koszykarz infobox/lata|2020–2021|[[Los Angeles Lakers]]|}}
 |data1                   = 26 listopada 2020
 |kariera reprezentacyjna = {{Koszykarz infobox/lata|2001|{{reprezentacja|ESP|k|rodzaj=U–16}}}}
{{Koszykarz infobox/lata|2002|{{reprezentacja|ESP|k|rodzaj=U–18}}}}
{{Koszykarz infobox/lata|2004–2005|{{reprezentacja|ESP|k|rodzaj=U–20}}}}
{{Koszykarz infobox/lata|od 2005|{{reprezentacja|ESP|k}}|}}
 |data2                   =
 |kariera trenerska       =
 |medale                  = {{Medalista infobox/nagłówek|IO}}
{{Medalista infobox/IO|L|Pekin|2008|Koszykówka|srebro}}
{{Medalista infobox/IO|L|Londyn|2012|Koszykówka|srebro}}
{{Medalista infobox/nagłówek|[[Mistrzostwa świata w koszykówce mężczyzn|Mistrzostwa świata]]|}}
{{Medalista infobox/wiersz|złoto|[[Mistrzostwa Świata w Koszykówce Mężczyzn 2006|Japonia 2006]]|koszykówka}}
{{Medalista infobox/MŚ|Kosz|Chiny|2019|złoto|Koszykówka}}
{{Medalista infobox/nagłówek|[[Mistrzostwa Europy w koszykówce mężczyzn|Mistrzostwa Europy]]|}}
{{Medalista infobox/wiersz|złoto|[[Mistrzostwa Europy w Koszykówce Mężczyzn 2009|Polska 2009]]|koszykówka}}
{{Medalista infobox/wiersz|złoto|[[Mistrzostwa Europy w Koszykówce Mężczyzn 2011|Litwa 2011]]|koszykówka}}
{{Medalista infobox/wiersz|srebro|[[Mistrzostwa Europy w Koszykówce Mężczyzn 2007|Hiszpania 2007]]|koszykówka}}
{{Medalista infobox/wiersz|brąz|[[Mistrzostwa Europy w Koszykówce Mężczyzn 2013|Słowenia 2013]]|koszykówka}}
{{Medalista infobox/wiersz|brąz|[[Mistrzostwa Europy w Koszykówce Mężczyzn 2017|Finlandia, Izrael, Rumunia, Turcja 2017]]|koszykówka}}
{{Medalista infobox/nagłówek|[[Mistrzostwa Europy U-16 w koszykówce mężczyzn|Mistrzostwa Europy U–16]]|}}
{{Medalista infobox/wiersz|brąz|Łotwa 2001|koszykówka}}
 |commons                 = Category:Marc Gasol
 |www                     =
}}
'''Marc Gasol Sáez''' (ur. [[29 stycznia]] [[1985]] w [[Barcelona|Barcelonie]]) – [[Hiszpania|hiszpański]] [[Koszykówka|koszykarz]], pochodzący z [[Katalończycy|Katalonii]], występujący na pozycji [[Środkowy (koszykówka)|środkowego]], srebrny medalista olimpijski z [[Letnie Igrzyska Olimpijskie 2008|Pekinu]] i [[Letnie Igrzyska Olimpijskie 2012|Londynu]], złoty medalista mistrzostw Europy [[Mistrzostwa Europy w Koszykówce Mężczyzn 2009|Eurobasket 2009]]. Jego starszy brat [[Pau Gasol|Pau]], był jedną z gwiazd [[National Basketball Association|NBA]], dwukrotnym mistrzem ligi w barwach [[Los Angeles Lakers]].

== Kariera ==
Wychowywał się juniorskich zespołach [[FC Barcelona|Barcelony]]. W latach 2001–03 przebywał w [[Memphis]], gdzie grał w drużynie szkolnej Lausanne Collegiate School. Po powrocie do Hiszpanii ponownie został zawodnikiem Barcelony (mistrzostwo Hiszpanii w 2004), skąd w 2006 odszedł do Girony. Z Gironą zdobył [[EuroChallenge|FIBA EuroCup]] (2007), był MVP rozgrywek ligi [[ACB]] (2008). W składzie Hiszpanii na [[Mistrzostwa Świata w Koszykówce Mężczyzn 2006|MŚ 06]] pełnił rolę rezerwowego środkowego. Rok później zdobył srebrny medal [[Mistrzostwa Europy w Koszykówce Mężczyzn 2007|ME 2007]]. W Pekinie, pełniąc poważniejszą rolę w drużynie, wywalczył olimpijskie srebro. We wrześniu 2009 razem z drużyną wygrał ME 2009, walnie przyczyniając się do sukcesu Hiszpan.

W 2007 został wybrany z 48. numerem draftu [[National Basketball Association|NBA]] przez [[Los Angeles Lakers]]. Prawa do niego zostały oddane (w transferze brata) do Memphis Grizzlies. Kontrakt z tym zespołem podpisał latem 2008.

W sezonie 2009/2010 zajął [[ex aequo]] drugie miejsce w głosowaniu na [[NBA Most Improved Player Award|największy postęp sezonu NBA]]<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.basketball-reference.com/awards/awards_2010.html#mip | tytuł = 2009-10 NBA Awards Voting | język = en | data dostępu = 2022-03-28 | opublikowany = sports-reference.com}}</ref>.

W 2012 oraz 2015 wystąpił w [[NBA All-Star Game|meczu gwiazd NBA]], a w 2013 zdobył [[NBA Defensive Player of the Year Award|nagrodę obrońcy roku]].

7 lutego 2019 trafił w wyniku wymiany do [[Toronto Raptors]]<ref>{{cytuj stronę| url = https://www.nba.com/raptors/press-release/raptors-acquire-gasol-from-grizzlies | tytuł = Raptors Acquire Gasol From Grizzlies | data dostępu = 2019-02-08 | opublikowany = nba.com| język = en}}</ref>. 24 listopada 2020 zawarł umowę z [[Los Angeles Lakers]]<ref>{{cytuj stronę| url = https://www.nba.com/lakers/releases/lakers-sign-marc-gasol | tytuł = Lakers Sign Marc Gasol | data dostępu = 2020-11-24 | opublikowany = nba.com| język = en}}</ref>. 12 września 2021 został wytransferowany do [[Memphis Grizzlies]]<ref>{{cytuj stronę| url = https://www.nba.com/grizzlies/news/grizzlies-complete-trade-with-lakers-210910 | tytuł = Grizzlies complete trade with Lakers | data dostępu = 2021-09-20 | opublikowany = nba.com| język = en}}</ref>. Dzień później opuścił klub<ref>{{cytuj stronę| url = https://www.nba.com/grizzlies/news/grizzlies-waive-marc-gasol-210915 | tytuł = Grizzlies waive Marc Gasol | data dostępu = 2021-09-20 | opublikowany = nba.com| język = en}}</ref>.

== Osiągnięcia ==
<small>Stan na 20 września 2021, na podstawie<ref>{{cytuj stronę| url = http://basketball.realgm.com/player/Marc-Gasol/Summary/22| tytuł = Marc Gasol – realgm.com| data dostępu = 2017-02-20| opublikowany = realgm.com| język = en}}</ref><ref>{{cytuj stronę| url = http://www.euroleague.net/competition/players/showplayer?pcode=CAK&seasoncode=e2005#!biography| tytuł = Marc Gasol – euroleague.net| data dostępu = 2017-02-20| opublikowany = euroleague.net| język = en}}</ref><ref>{{cytuj stronę| url = http://archive.fiba.com/pages/eng/fa/p/rpp//q/Marc%20Gasol/pid//_//players.html| tytuł = Marc Gasol – archive.fiba.com| data dostępu = 2017-02-20| opublikowany = archive.fiba.com| język = en}}</ref>, o ile nie zaznaczono inaczej.</small>

=== NBA ===
* [[Plik:NBA FINAL CHAMP.png]] [[Finały NBA|Mistrz NBA]] (2019)
* [[NBA Defensive Player of the Year Award|Obrońca Roku NBA]] (2013)<ref name="dpoty">{{cytuj stronę| url = http://www.nba.com/history/defensive-player-of-the-year-award/| tytuł = NBA Defensive Player of the Year Award Winners| data dostępu = 2014-07-02| opublikowany = nba.com| język = en}}</ref>
* Uczestnik:
** [[NBA All-Star Game|meczu gwiazd NBA]] (2012, 2015, 2017)
** [[Rising Stars Challenge]] (2009, 2010)
* Zaliczony do:
** [[All-NBA Team|I składu NBA]] (2015)<ref>{{cytuj stronę| url = http://www.nba.com/2015/news/05/21/2014-15-all-nba-first-team-official-release/index.html| tytuł = Warriors' Curry and Cavaliers' James unanimous picks for 2014-15 All-NBA First Team | data dostępu = 2014-07-02| opublikowany = nba.com| język = en}}</ref>
** II składu:
*** NBA (2013)<ref name="all">{{cytuj stronę| url = http://www.nba.com/2013/news/05/23/lebron-leads-first-team-all-nba/| tytuł = James, Durant, Duncan lead 2012-13 All-NBA first team| data dostępu = 2014-07-02| opublikowany = nba.com| język = en}}</ref>
*** [[NBA All-Defensive Team|defensywnego NBA]] (2013)<ref name="def">{{cytuj stronę| url = http://www.nba.com/2013/news/05/13/all-defensive-team-official-release/| tytuł =
Allen, James headline 2012-13 NBA All-Defensive First Team| data dostępu = 2014-07-02| opublikowany = nba.com| język = en}}</ref>
*** [[NBA All-Rookie Team|debiutantów NBA]] (2009)<ref>{{cytuj stronę| url = http://www.nba.com/history/awards_allrookieteams.html| tytuł = All-Rookie Teams| data dostępu = 2014-07-02| opublikowany = nba.com| język = en}}</ref>
* Lider [[play-off]] w skuteczności rzutów za 3 punkty (2017)<ref>{{cytuj stronę| url = https://www.basketball-reference.com/leaders/fg3_pct_yearly_p.html | tytuł = NBA & ABA Year-by-Year Playoff Leaders and Records for 3-Pt Field Goal Pct | data dostępu = 2018-03-26| opublikowany = basketball-reference.com| język = en}}</ref>
* Zawodnik tygodnia konferencji zachodniej (23.01.2012, 12.12.2016)

=== Hiszpania ===
* Mistrz:
** [[EuroChallenge]] (2007)
** [[Liga ACB|Hiszpanii]] (2004)
* Zdobywca [[Superpuchar Hiszpanii w koszykówce|Superpucharu Hiszpanii]] (2004)
* Zwycięzca turnieju Catalan (2007)
* [[ACB Most Valuable Player Award|MVP sezonu ACB]] (2008)
* Uczestnik meczu gwiazd:
** ACB (2007, 2008)
** [[FIBA EuroCup All-Star Day|Eurochallenge]] (2007)
* Zaliczony od I składu [[All-ACB Team]] (2008)
* Lider ACB w zbiórkach (2008)

=== Reprezentacja ===
* [[Plik:Gold medal with cup.svg|18px]] Mistrz:
** [[Mistrzostwa świata w koszykówce mężczyzn|świata]] ([[Mistrzostwa Świata w Koszykówce Mężczyzn 2006|2006]], [[Mistrzostwa Świata w Koszykówce Mężczyzn 2019|2019]])
** [[Mistrzostwa Europy w koszykówce mężczyzn|Europy]] ([[Mistrzostwa Europy w Koszykówce Mężczyzn 2009|2009]], [[Mistrzostwa Europy w Koszykówce Mężczyzn 2011|2011]])
* {{ikona|srebro}} Wicemistrz:
** [[Medaliści igrzysk olimpijskich w koszykówce|olimpijski]] ([[Koszykówka na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 2008|2008]], [[Koszykówka na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 2012|2012]])
** Europy ([[Mistrzostwa Europy w Koszykówce Mężczyzn 2007|2007]])
* [[Plik:Bronze medal with cup.svg|20px]] Brązowy medalista mistrzostw Europy:
** [[Mistrzostwa Europy w Koszykówce Mężczyzn 2013|2013]], [[Mistrzostwa Europy w Koszykówce Mężczyzn 2017|2017]]
** [[Mistrzostwa Europy U-16 w koszykówce mężczyzn|U–16]] (2001)
* Uczestnik:
** [[Mistrzostwa Europy U-20 w koszykówce mężczyzn|U–20]] (2004 – 11. miejsce, 2005 – 9. miejsce)
** [[Mistrzostwa Europy U-18 w koszykówce mężczyzn|U–18]] (2002 – 9. miejsce)
** mistrzostw świata (2006, [[Mistrzostwa Świata w Koszykówce Mężczyzn 2010|2010]] – 6. miejsce, [[Mistrzostwa Świata w Koszykówce Mężczyzn 2014|2014]] – 5. miejsce)
* Zaliczony do I składu:
** [[Składy najlepszych zawodników mistrzostw świata w koszykówce mężczyzn|mistrzostw świata]] (2019)<ref>{{cytuj stronę| url = http://www.fiba.basketball/basketballworldcup/2019/news/tissot-most-valuable-player-rubio-headlines-the-all-star-five | tytuł = TISSOT Most Valuable Player Rubio headlines the All-Star Five | data dostępu = 2019-09-15 | opublikowany = fiba.basketball | język = en}}</ref>
** [[FIBA Eurobasket – nagrody i wyróżnienia#Eurobasket 2013|EuroBasketu]] (2013)

=== Inne ===
* [[Euroscar|Zawodnik Roku Euroscar]] (2014)

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{NBA Draft 2007}}
{{Grupa szablonów
|tytuł = [[Reprezentacja Hiszpanii w koszykówce mężczyzn|Reprezentacja Hiszpanii]]
|lista =
{{Reprezentacja Hiszpanii w Koszykówce na ME w 2007}}
{{Reprezentacja Hiszpanii w Koszykówce na ME w 2009}}
{{Reprezentacja Hiszpanii w Koszykówce na ME w 2011}}
{{Reprezentacja Hiszpanii w Koszykówce na ME w 2013}}
{{Reprezentacja Hiszpanii w Koszykówce na ME w 2017}}
{{Reprezentacja Hiszpanii w Koszykówce na MŚ w 2006}}
{{Reprezentacja Hiszpanii w Koszykówce na MŚ w 2010}}
{{Reprezentacja Hiszpanii w Koszykówce na MŚ w 2014}}
{{Reprezentacja Hiszpanii w Koszykówce na MŚ w 2019}}
{{IO Koszykówka Hiszpania 2008}}
{{IO Koszykówka Hiszpania 2012}}
{{IO Koszykówka Hiszpania 2020}}
}}
{{NBA Defensive Player of the Year Award}}
{{Zawodnik Roku Euroscar}}
{{MVP ACB}}
{{Liderzy ACB w zbiórkach}}
{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Gasol, Marc}}
[[Kategoria:Hiszpańscy koszykarze]]
[[Kategoria:Hiszpańscy medaliści olimpijscy]]
[[Kategoria:Katalońscy koszykarze]]
[[Kategoria:Koszykarze FC Barcelona]]
[[Kategoria:Koszykarze CB Sant Josep]]
[[Kategoria:Medaliści Letnich Igrzysk Olimpijskich 2008]]
[[Kategoria:Medaliści Letnich Igrzysk Olimpijskich 2012]]
[[Kategoria:Koszykarze na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 2020]]
[[Kategoria:Koszykarze Memphis Grizzlies]]
[[Kategoria:Koszykarze CB Girony]]
[[Kategoria:Koszykarze Los Angeles Lakers]]
[[Kategoria:Koszykarze Toronto Raptors]]
[[Kategoria:Koszykarze Bàsquet Girona]]
[[Kategoria:NBA All-Stars]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Barcelonie]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1985]]

title: · Marc Gasol

Pełne imię i nazwisko: Marc Gasol Sáez

Data i miejsce urodzenia: 29 stycznia 1985 · Barcelona

Szkoła średnia: Lausanne Collegiate School

Draft: 2007, numer: 48 · Los Angeles Lakers

Lata:
Kluby · Wyst.
Reprezentacja · Wyst.

FC Barcelona

Akasvayu Girona

Memphis Grizzlies · 762

Toronto Raptors · 62

Los Angeles Lakers

Hiszpania U–16

Hiszpania U–18

Hiszpania U–20

od 2005: Hiszpania

srebro:
Pekin 2008 · Koszykówka
Londyn 2012 · Koszykówka
Hiszpania 2007 · koszykówka

złoto:
Japonia 2006 · koszykówka
Chiny 2019 · Koszykówka
Polska 2009 · koszykówka
Litwa 2011 · koszykówka

brąz: Finlandia, Izrael, Rumunia, Turcja 2017 · koszykówka