text:
# Powiat Danziger Höhe
Powiat Danziger Höhe (niem. Landkreis Danziger Höhe, Kreis Danziger Höhe; pol. Powiat Gdańskie Wyżyny) – istniejący w latach 1887-1939 powiat z siedzibą w Gdańsku, obejmujący w większości obszar na zachód od linii kolejowej Gdańsk - Tczew. Teren powiatu znajduje się obecnie w województwie pomorskim.

## Historia
Powiat utworzono 1 października 1887 r. w wyniku podziału dotychczasowego powiatu gdańskiego na powiaty Gdańskie Wyżyny (niem. Danziger Höhe) oraz Gdańskie Niziny (niem. Danziger Niederung). Obydwa należały odtąd do rejencji gdańskiej prowincji Prusy Zachodnie ze stolicą w Gdańsku.
W 1920, na mocy traktatu wersalskiego powiat został podzielony pomiędzy Wolne Miasto Gdańsk i Polskę. Do Wolnego Miasta przyłączono obszar o powierzchni 368,4 km², zamieszkały przez 50 317 osób, natomiast do Polski obszar 54,1 km² zamieszkały przez 3 189 osób, to jest gminy Bysewo, Klukowo, Rębiechowo i Sulmin oraz obszary dworskie Czaple, Kokoszki, Leźno, Lniska, Matarnia i Owczarnia. Gminy te 23 czerwca 1920 r. przyłączono do powiatu kartuskiego.
Po zajęciu Wolnego Miasta Gdańsk przez III Rzeszę, 1 grudnia 1939 r. ponownie połączono powiaty Danziger Höhe i Danziger Niederung w powiat ziemski gdański (niem. Danzig-Land).

## Literatura
- Józefa Krośnicka Zanim Gdańskie Wyżyny wróciły do Polski, Wydawnictwo Diecezjalne, Pelplin 1997, ISBN 83-85087-55-9
- John Muhl Geschichte der Dörfer auf der Danziger Höhe, Danz. Verlags-Gesellschaft, Danzig 1938

title: Powiat Danziger Höhe

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Gdańskie Wyżyny
 |nazwa oryginalna                = Danziger Höhe
 |dopełniacz nazwy                =
 |jednostka                       = powiat
 |zdjęcie                         =
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            =
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = Prusy
 |wariant flagi                   = 1892
 |1. jednostka administracyjna    = [[Prusy Zachodnie]]
 |2. jednostka administracyjna    = [[Rejencja gdańska (1815-1920)|gdańska]]
 |siedziba                        = [[Gdańsk]]
 |ISO 3166-2                      =
 |powierzchnia                    = 422,5 km²
 |rok                             = 1910
 |liczba ludności                 = 53 506
 |gęstość zaludnienia             = 126,6 os./km²
 |numer kierunkowy                =
 |kod pocztowy                    =
 |tablice rejestracyjne           =
 |adres urzędu                    =
 |plan                            =
 |nazwa 1. podziału               = gmin
 |1. podział                      = 43
 |nazwa 2. podziału               = obszarów dworskich
 |2. podział                      = 44
 |mapa                            = Powiat Gdańskie Wyżyny map.svg
 |nazwa mapy                      =
 |współrzędne                     =
 |commons                         =
 |www                             =
}}
'''Powiat Danziger Höhe''' ([[język niemiecki|niem.]] ''Landkreis Danziger Höhe'', ''Kreis Danziger Höhe''; [[Język polski|pol.]] ''Powiat Gdańskie Wyżyny'') – istniejący w latach 1887-1939 powiat z siedzibą w [[Gdańsk]]u, obejmujący w większości obszar na zachód od linii kolejowej Gdańsk - Tczew. Teren powiatu znajduje się obecnie w [[województwo pomorskie|województwie pomorskim]].

== Historia ==
Powiat utworzono [[1 października]] [[1887]] r. w wyniku podziału dotychczasowego [[powiat Danzig|powiatu gdańskiego]] na powiaty ''Gdańskie Wyżyny'' (niem. ''Danziger Höhe'')<ref>{{Cytuj |autor = Geographischen Institut Paul Baron, Oskar Eulitz Verlag |tytuł = Stadtkreis Danzig und Kreis Danziger Höhe |data = 1909 |data dostępu = 2021-11-09 |url = https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/78642/edition/86788?language=pl |język = pl}}</ref> oraz ''[[Powiat Danziger Niederung|Gdańskie Niziny]]'' (niem. ''Danziger Niederung'')<ref>{{Cytuj |autor = Geographischen Institut Paul Baron, Oskar Eulitz Verlag |tytuł = Kreis Danziger Niederung |data = 1909 |data dostępu = 2021-11-09 |url = https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/78641/edition/86787 |język = pl}}</ref>. Obydwa należały odtąd do [[rejencja gdańska (1815-1920)|rejencji gdańskiej]] prowincji [[Prusy Zachodnie]] ze stolicą w [[Gdańsk]]u.
W 1920, na mocy [[traktat wersalski|traktatu wersalskiego]] powiat został podzielony pomiędzy [[Wolne Miasto Gdańsk]] i [[II Rzeczpospolita|Polskę]]. Do Wolnego Miasta przyłączono obszar o powierzchni 368,4 km², zamieszkały przez 50 317 osób, natomiast do Polski obszar 54,1 km² zamieszkały przez 3 189 osób<ref>Rocznik Statystyki Rzeczypospolitej Polskiej 1920/21</ref>, to jest gminy [[Bysewo]], [[Klukowo (Gdańsk)|Klukowo]], [[Rębiechowo (powiat kartuski)|Rębiechowo]] i [[Sulmin]] oraz obszary dworskie [[Czaple (powiat kartuski)|Czaple]], [[Kokoszki (Gdańsk)|Kokoszki]], [[Leźno]], [[Lniska]], [[Matarnia]] i [[Owczarnia (Gdańsk)|Owczarnia]]<ref>Dz. Urz. M. b. D. P. z 1920 r. Nr 33, poz. 292</ref><ref>{{Cytuj stronę |url=http://www.geschichte-on-demand.de/dan_danzigerhoehe.html |tytuł=Kreis Danziger Höhe |data dostępu=2012-07-31 |archiwum=https://archive.is/20120731151209/http://www.geschichte-on-demand.de/dan_danzigerhoehe.html |zarchiwizowano=2012-07-31 }}</ref>. Gminy te [[23 czerwca]] [[1920]] r. przyłączono do [[powiat kartuski|powiatu kartuskiego]].

Po zajęciu Wolnego Miasta Gdańsk przez [[III Rzesza|III Rzeszę]], [[1 grudnia]] [[1939]] r. ponownie połączono powiaty Danziger Höhe i Danziger Niederung w [[powiat Danzig|powiat ziemski gdański]] (niem. ''Danzig-Land'').

== Literatura ==
* Józefa Krośnicka ''Zanim Gdańskie Wyżyny wróciły do Polski'', Wydawnictwo Diecezjalne, Pelplin 1997, {{ISBN|83-85087-55-9}}
* [[John Muhl]] ''Geschichte der Dörfer auf der Danziger Höhe'', Danz. Verlags-Gesellschaft, Danzig 1938

== Zobacz też ==
* [[Danziger Höhe]]
*[[Podział administracyjny Wolnego Miasta Gdańska]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
{{Podział administracyjny Prus Zachodnich}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Dawne powiaty pruskie (Prusy Zachodnie)|Danziger Höhe]]
[[Kategoria:Historia Gdańska]]
[[Kategoria:Podział administracyjny Wolnego Miasta Gdańska|Höhe]]
[[Kategoria:Prusy Zachodnie]]
[[Kategoria:Województwo pomorskie]]

title: Gdańskie WyżynyDanziger Höhe

Państwo: Królestwo Prus

Prowincja: Prusy Zachodnie

Rejencja: gdańska

Siedziba: Gdańsk


text:
# Podszyn
Podszyn – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie sandomierskim, w gminie Zawichost. W XVI wieku wieś należała do Hieronima Zakliki.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnobrzeskiego.
Przez miejscowość przebiega droga wojewódzka nr 755.
Do 2004 wieś nosiła urzędową nazwę Potszyn. Nazwę zmieniono rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych z 7 października 2004.

wikiname: plwiki

title: Podszyn

in_language: pl

wikitext:
{{Polska miejscowość infobox
 |nazwa                  = Podszyn
 |rodzaj miejscowości    = wieś
 |zdjęcie                =
 |opis zdjęcia           =
 |alt zdjęcia            =
 |województwo            = świętokrzyskie
 |powiat                 = [[Powiat sandomierski|sandomierski]]
 |gmina                  = [[Zawichost (gmina)|Zawichost]]
 |sołectwo               =
 |miejscowość podstawowa =
 |wysokość               =
 |liczba ludności        = 233{{r|rap}}
 |rok                    = 2020
 |strefa numeracyjna     = 15
 |kod pocztowy           = 27-630{{r|poczta}}
 |tablice rejestracyjne  = TSA
 |SIMC                   = 0811750{{r|teryt}}
 |kod mapy               = Zawichost (gmina)
 |współrzędne            = 50°50'15"N 21°45'05"E<ref name="prng">{{PRNG Miejscowości|109441|data=2024-01-09}}</ref>
 |commons                =
 |www                    =
}}
'''Podszyn''' – [[wieś]] w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo świętokrzyskie|województwie świętokrzyskim]], w [[powiat sandomierski|powiecie sandomierskim]], w [[Zawichost (gmina)|gminie Zawichost]]{{r|teryt|roz}}. W XVI wieku wieś należała do [[Hieronim Zaklika|Hieronima Zakliki]]<ref>{{Cytuj książkę | tytuł = Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 8 | miejsce = Warszawa | data = 1887 | strony = 827}}</ref>.

[[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] miejscowość administracyjnie należała do [[województwo tarnobrzeskie|województwa tarnobrzeskiego]].

Przez miejscowość przebiega [[droga wojewódzka nr 755]].

Do 2004 wieś nosiła urzędową nazwę ''Potszyn''. Nazwę zmieniono rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych z 7 października 2004<ref>{{Dziennik Ustaw|2004|229|2312}}.</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
* <ref name=rap>[http://bip.zawichost.pl/upload/Raport%20o%20stanie%20Gminy%20Zawichost_2020.pdf Raport o stanie gminy w roku 2020. Stan ludności 31.12.2020] str. 23 [dostęp 2022-09-17]</ref>
* <ref name=poczta>{{Poczta Polska|2013|s=945|data dostępu=2022-11-27}}</ref>
* <ref name=teryt>[http://eteryt.stat.gov.pl/eTeryt/rejestr_teryt/udostepnianie_danych/baza_teryt/uzytkownicy_indywidualni/wyszukiwanie/wyszukiwanie.aspx?contrast=default GUS. Wyszukiwarka TERYT]</ref>
* <ref name=roz>''Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części'' ({{Dziennik Ustaw|2013|200}})</ref>
}}

{{Gmina Zawichost}}

[[Kategoria:Zawichost (gmina)]]

title: Podszyn

Państwo: Polska

Województwo: świętokrzyskie

Powiat: sandomierski

Gmina: Zawichost

Tablice rejestracyjne: TSA


text:
# AOCh-10
AOCh-10 (ros. АОХ-10) – sowiecka bomba lotnicza o kombinowanym działaniu odłamkowym i chemicznym.

title: AOCh-10

wikitext:
{{Bomba infobox
 | nazwa            = AOCh-10
 | grafika          =
 | kraj             = {{państwo|SUN}}
 | producent        = |<!-- jeśli znany -->
typ              = swobodnie opadająca bomba odłamkowo-chemiczna małego wagomiaru|<!-- np. kierowana, swobodnie opadająca -->
przeznaczenie    = |<!-- np. przeciwbetonowa, itp. -->
konstrukcja      = |<!-- data konstrukcji -->
produkcja        = |<!-- lata produkcji -->
czasuzycia       = |<!-- okres użytkowania uzbrojenia -->
naped            = |<!-- dla bomb z przyspieszaczem rakietowym -->
długość          = 584 mm
 | średnica         = 107 mm
 | rozpietosc       = |<!-- rozpiętość lotek lub powierzchni sterowych -->
masa             = 10 kg
 | masamat          = 500 g|<!-- masa materiału wybuchowego -->
typmat           = |<!-- typ materiału wybuchowego (jeśli znany) -->
subamunicja      = |<!-- dla bomb kasetowych (np. miny przeciwpiechotne, przeciwpancerne itd...) -->
bst              = |<!-- rodzaj Bojowych Środków Trujących (dla chemicznych) -->
rtrotyl          = |<!-- równoważnik trotylowy (dla jądrowych) -->
zasięg           = |<!-- tylko bomby napędowe i szybujące -->
uzytkownicy      = <!-- kraje użytkujące ten typ uzbrojenia -->
}}
'''AOCh-10''' (ros. ''АОХ-10'') – sowiecka [[bomba lotnicza]] o kombinowanym działaniu odłamkowym i chemicznym.

== Bibliografia ==
* {{cytuj stronę| url =http://maic.jmu.edu/ordata/srdetaildesc.asp?ordid=4929 | tytuł =U.S.S.R. BOMB, 10-KG, FRAG/CHEMICAL, AOKH-10 | data dostępu = 2009-05-27| autor = | opublikowany =ORDATA | język =en}}

[[Kategoria:Bomby odłamkowe]]
[[Kategoria:Bomby chemiczne]]
[[Kategoria:Bomby małego wagomiaru]]
[[Kategoria:Radzieckie bomby lotnicze]]

title: AOCh-10

Państwo: ZSRR

Masa: 10 kg


text:
# Gertruda
Gertruda – imię żeńskie pochodzenia germańskiego, złożone z członu Ger-: stwniem. gēr – „włócznia z ostrym żelaznym grotem”, „oszczep”, oraz trut, od germ. thrūdi („moc, siła”) pomieszanego z drūda, stwniem. trūt, drūt („ukochany, miły”; por. Ermentruda). Można je tłumaczyć jako „silna w walce oszczepem”.
Notowana w Polsce od XIII wieku, początkowo w łacińskiej formie Gertrudis (1223 r.), a od 1251 r. jako G(i)ertruda. Imię to było dość popularne w Polsce w średniowieczu. Inne notowane w średniowieczu formy tego imienia to: Gertrud, Girtrud, Girtrudis, ze zdrobnieniami G(i)erka, G(i)eruchna, G(i)erusza, Trude (niem.), G(i)ela, Ruchna (to ostatnie może też od Rufiny). Na gruncie niemieckim skróconą formę Gertrudy może stanowić także Gerda.
Rosyjskie słowniki tłumaczą to imię dwojako: jako imię germańskie o morfologii opisanej powyżej i jako imię powstałe ze złożenia skróconych wyrazów „героиня труда” (czyt. gieroinia truda), czyli „bohaterka pracy” (por. Bohater Pracy Socjalistycznej). Jako zdrobnienia proponują formy: G(i)erta, G(i)eta, G(i)etunia, G(i)etusia, G(i)era.

## Gertrudaimieninyobchodzi
- 18 lutego, jako wspomnienie św. Gertrudy Comensoli
- 17 marca, jako wspomnienie św. Gertrudy z Nivelles
- 16 listopada, jako wspomnienie św. Gertrudy z Helfty, zw. też Gertrudą Wielką[6].

## Znane osoby noszące imię Gertruda
- Gertruda z Hackeborn – święta, założycielka klasztoru benedyktynek w Helfcie
- Gertruda Mieszkówna – córka króla Polski Mieszka II Lamberta i Rychezy; jako autorka łacińskich modlitw prozą poetycką, zapisanych w Kodeksie Gertrudy – najdawniejszy pisarz polski znany z imienia
- Gertruda – córka Bolesława III Krzywoustego i Salomei, zakonnica w Zwiefalten
- Gertruda – córka Henryka I Brodatego i Jadwigi Śląskiej, ksieni klasztoru w Trzebnicy
- Gertruda – córka Henryka II Pobożnego, żona Bolesława I mazowieckiego
- Gertruda z Meran – królowa Węgier
- Gertruda Saska – królowa Danii
- Gertruda Toskańska – arcyksiężniczka Austrii
- Gertruda Babenberg – księżna czeska, pierwsza żona Władysława II
- Gertruda Babenberg – księżniczka austriacka z dynastii Babenbergów
- Gertruda austriacka – księżna Mödling, tytularna księżna Austrii i Styrii
- Gertrude Baines – Amerykanka; w okresie od 2 stycznia do 11 września 2009 była najstarszą osobą świata o zweryfikowanej dacie urodzin
- Gertrud Bäumer – niemiecka działaczka ruchu kobiet, polityk, pisarka
- Gertrude Baumstark – rumuńska szachistka od roku 2004 reprezentująca Niemcy
- Gertrude Bell – brytyjska podróżniczka, pisarka, alpinistka, doradca polityczny i archeolog; wraz z Thomasem Edwardem Lawrence’em wywarła duży wpływ na powstanie Iraku
- Gertruda Czarnecka – polska polityk, posłanka na Sejm PRL VIII kadencji
- Gertrude Elion – amerykański lekarz farmakolog; laureatka Nagrody Nobla z dziedziny fizjologii i medycyny
- Gertrud Gabl – była austriacka narciarka alpejska, zwyciężczyni Pucharu Świata
- Gertruda von Hohenberg – królowa Niemiec
- Gertruda Kilos – polska lekkoatletka
- Gertruda z Nivelles – frankijska arystokratka z rodu Pippinidów żyjąca w VII w., ksieni klasztoru benedyktyńskiego, święta Kościoła katolickiego
- Gertruda Orlacz – polska polityk, posłanka na Sejm PRL IX kadencji
- Gertruda z Komorowskich Potocka – pierwsza żona Stanisława Szczęsnego Potockiego
- Gertrude Pritzi – była austriacka tenisistka stołowa, pięciokrotna mistrzyni świata
- Gertrud Scholtz-Klink – przywódczyni nazistowskiej organizacji kobiecej w III Rzeszy
- Gertruda von Sulzbach – królowa Niemiec
- Gertrude Stein – amerykańska pisarka, poetka i feministka
- Gertruda Szalsza – polska aktorka teatralna i filmowa
- Gertruda Szumska – polska polityk, nauczycielka matematyki, posłanka na Sejm IV kadencji
- Gertruda Uścińska – prezes ZUS w latach 2016–2024
- Gertrude Vanderbilt Whitney (1875–1942) – amerykańska rzeźbiarka, mecenas i kolekcjonerka sztuki, założycielka w 1930 roku muzeum swego imienia

title: Gertruda

wikitext:
'''Gertruda''' – [[imię]] żeńskie pochodzenia [[języki germańskie|germańskiego]], złożone z członu '''''Ger'''''-: [[język staro-wysoko-niemiecki|stwniem.]] ''gēr'' – „włócznia z ostrym żelaznym grotem”<ref name="klimek">Z. Klimek (opr.), ''Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych'', t. 5, Kraków 1997, {{ISBN|83-85579-14-1}}</ref>, „oszczep”<ref name="Grzenia">{{Cytuj|autor = [[Jan Grzenia]]; |tytuł = Słownik imion |data = 2002 |isbn = 83-01-13741-X |miejsce = Warszawa |wydawca = Państwowe Wydawnictwo Naukowe |oclc = 830306364}}</ref>, oraz '''''trut''''', od germ. ''thrūdi'' („moc, siła”) pomieszanego z ''drūda'', [[język staro-wysoko-niemiecki|stwniem.]] ''trūt'', ''drūt'' („ukochany, miły”<ref name="klimek" />; por. [[Ermentruda]]). Można je tłumaczyć jako „silna w walce oszczepem”.

Notowana w Polsce od [[XIII wiek]]u, początkowo w [[łacina|łacińskiej]] formie Gertrudis ([[1223]] r.), a od [[1251]] r. jako G(i)ertruda. Imię to było dość popularne w Polsce w średniowieczu<ref name="Grzenia" />. Inne notowane w średniowieczu formy tego imienia to: Gertrud, Girtrud, Girtrudis, ze zdrobnieniami G(i)erka, G(i)eruchna, G(i)erusza, Trude (niem.), G(i)ela, Ruchna (to ostatnie może też od [[Rufina (imię)|Rufiny]])<ref>Z. Klimek (opr.), ''Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych'', t. 5, Kraków 1997, {{ISBN|83-85579-14-1}} i M. Malec (red.), ''Słownik [[Etymologia|etymologiczno]]-motywacyjny staropolskich [[antroponimia|nazw osobowych]]'' t. 2, Kraków 1995, {{ISBN|83-85579-68-0}}</ref>. Na gruncie niemieckim skróconą formę Gertrudy może stanowić także [[Gerda (imię)|Gerda]]<ref>R. Kohlheim, V. Kohlheim, ''Duden Lexikon der Vornamen'', wyd. 3, Mannheim 1998 {{ISBN|3-411-04943-X}}</ref>.

[[język rosyjski|Rosyjskie]] słowniki tłumaczą to imię dwojako: jako imię germańskie o [[Morfologia (językoznawstwo)|morfologii]] opisanej powyżej i jako imię powstałe ze złożenia skróconych wyrazów „героиня труда” (czyt. ''gieroinia truda''), czyli „bohaterka pracy” (por. [[Bohater Pracy Socjalistycznej]]). Jako zdrobnienia proponują formy: G(i)erta, G(i)eta, G(i)etunia, G(i)etusia, G(i)era<ref>Н. А. Петровский, ''Словарь русских личных имен'', Moskwa 1980</ref>.

== Gertruda [[imieniny]] obchodzi ==
* [[18 lutego]], jako wspomnienie św. [[Gertruda Comensoli|Gertrudy Comensoli]]
* [[17 marca]], jako wspomnienie św. [[Gertruda z Nivelles|Gertrudy z Nivelles]]
* [[16 listopada]], jako wspomnienie św. [[Gertruda z Helfty|Gertrudy z Helfty]], zw. też Gertrudą Wielką<ref>{{Cytuj|autor = [[Henryk Fros]];; Franciszek Sowa |tytuł = Księga imion i świętych |data = 1997 |isbn = 83-7097-374-4 |wolumin = 2 |miejsce = Kraków |wydawca = Wydaw. WAM |oclc = 830087504}}</ref>.

== Znane osoby noszące imię Gertruda ==
* [[Gertruda z Hackeborn]] – święta, założycielka klasztoru benedyktynek w Helfcie
* [[Gertruda Mieszkówna]] – córka [[Władcy Polski|króla Polski]] [[Mieszko II Lambert|Mieszka II Lamberta]] i [[Rycheza Lotaryńska|Rychezy]]; jako autorka [[łacina|łacińskich]] [[modlitwa|modlitw]] [[proza poetycka|prozą poetycką]], zapisanych w [[Kodeks Gertrudy|Kodeksie Gertrudy]] – najdawniejszy pisarz polski znany z imienia
* Gertruda – córka [[Bolesław III Krzywousty|Bolesława III Krzywoustego]] i [[Salomea z Bergu|Salomei]], zakonnica w [[Zwiefalten]]
* Gertruda – córka [[Henryk I Brodaty|Henryka I Brodatego]] i [[Jadwiga Śląska|Jadwigi Śląskiej]], ksieni klasztoru w [[Trzebnica|Trzebnicy]]
* Gertruda – córka [[Henryk II Pobożny|Henryka II Pobożnego]], żona [[Bolesław I mazowiecki|Bolesława I mazowieckiego]]
* [[Gertruda z Meran]] – królowa Węgier
* [[Gertruda saska|Gertruda Saska]] – królowa Danii
* [[Gertruda Toskańska]] – arcyksiężniczka Austrii
* [[Gertruda Babenberg (zm. 1150)|Gertruda Babenberg]] – księżna czeska, pierwsza żona [[Władysław II Przemyślida|Władysława II]]
* [[Gertruda Babenberg (zm. 1241)|Gertruda Babenberg]] – księżniczka austriacka z dynastii Babenbergów
* [[Gertruda austriacka]] – księżna Mödling, tytularna księżna Austrii i Styrii
* [[Gertrude Baines]] – Amerykanka; w okresie od 2 stycznia do 11 września 2009 była najstarszą osobą świata o zweryfikowanej dacie urodzin
* [[Gertrud Bäumer]] – niemiecka działaczka ruchu kobiet, polityk, pisarka
* [[Gertrude Baumstark]] – rumuńska szachistka od roku 2004 reprezentująca Niemcy
* [[Gertrude Bell]] – brytyjska podróżniczka, pisarka, alpinistka, doradca polityczny i archeolog; wraz z [[Thomas Edward Lawrence|Thomasem Edwardem Lawrence’em]] wywarła duży wpływ na powstanie Iraku
* [[Gertruda Czarnecka]] – polska polityk, posłanka na Sejm PRL VIII kadencji
* [[Gertrude Elion]] – amerykański lekarz farmakolog; laureatka [[Laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny|Nagrody Nobla]] z dziedziny [[Fizjologia|fizjologii]] i [[medycyna|medycyny]]
* [[Gertrud Gabl]] – była austriacka narciarka alpejska, zwyciężczyni Pucharu Świata
* [[Gertruda von Hohenberg]] – królowa Niemiec
* [[Gertruda Kilos]] – polska lekkoatletka
* [[Gertruda z Nivelles]] – frankijska arystokratka z rodu Pippinidów żyjąca w VII w., ksieni klasztoru benedyktyńskiego, święta Kościoła katolickiego
* [[Gertruda Orlacz]] – polska polityk, posłanka na Sejm PRL IX kadencji
* [[Gertruda Potocka|Gertruda z Komorowskich Potocka]] – pierwsza żona [[Stanisław Szczęsny Potocki|Stanisława Szczęsnego Potockiego]]
* [[Gertrude Pritzi]] – była austriacka tenisistka stołowa, pięciokrotna mistrzyni świata
* [[Gertrud Scholtz-Klink]] – przywódczyni nazistowskiej organizacji kobiecej w [[III Rzesza|III Rzeszy]]
* [[Gertruda von Sulzbach]] – królowa Niemiec
* [[Gertrude Stein]] – amerykańska pisarka, poetka i feministka
* [[Gertruda Szalsza]] – polska aktorka teatralna i filmowa
* [[Gertruda Szumska]] – polska polityk, nauczycielka matematyki, posłanka na Sejm IV kadencji
* [[Gertruda Uścińska]] – prezes [[Zakład Ubezpieczeń Społecznych|ZUS]] w latach 2016–2024
* [[Gertrude Vanderbilt Whitney]] (1875–1942) – amerykańska rzeźbiarka, mecenas i kolekcjonerka sztuki, założycielka w 1930 roku muzeum swego imienia

== Zobacz też ==
{{wikisłownik|Gertruda}}
* [[Gertruda (jezioro)|Gertruda]] – jezioro w Polsce
* [[(710) Gertrud]] – planetoida
* [[Archikatedra św. Gertrudy w Utrechcie]]
* [[Gertrudów]] – miejscowość w Polsce
* [[Kościół św. Gertrudy w Hamburgu]]
* [[Maulévrier-Sainte-Gertrude]] – miejscowość we Francji
* [[Stary kościół św. Gertrudy w Rydze]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Imiona}}

[[Kategoria:Żeńskie imiona germańskie]]


text:
# Stanley Kroenke
Enos Stanley "Stan" Kroenke (ur. 29 lipca 1947) to amerykański przedsiębiorca biznesowy znajdujący się na liście 400 najbogatszych ludzi świata przygotowanej przez magazyn Forbes. Jego żona, Ann Walton, jest dziedziczką sieci supermarketów Wal-Mart. Kroenke jest właścicielem zespołu koszykówki Denver Nuggets, zespołu piłkarskiego Colorado Rapids i zespołu hokejowego Colorado Avalanche. Jest także głównym udziałowcem angielskiej drużyny piłkarskiej - Arsenal F.C. oraz posiada 40% udziałów w klubie futbolu amerykańskiego Los Angeles Rams. Jest ojcem bliźniaczek: Katie i Brett.

title: Stanley Kroenke

wikitext:
{{Biogram infobox
 |imię i nazwisko           = Stan Kroenke
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |alt grafiki               =
 |imię i nazwisko urodzenia = Enos Stanley Kroenke
 |data urodzenia            = 29 lipca 1947
 |miejsce urodzenia         = [[Columbia (Missouri)|Columbia]], [[Missouri (stan)|Missouri]], [[Stany Zjednoczone]]
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |zawód                     = Dyrektor
 |miejsce zamieszkania      = [[Londyn]]
 |narodowość                = Amerykanin
 |pracodawca                = [[Los Angeles Rams]], [[Arsenal F.C.]]
 |małżeństwo                = [[Ann Walton Kroenke]]
 |dzieci                    = Kate Kroenke<br />Brett Kroenke
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
}}
'''Enos Stanley "Stan" Kroenke''' (ur. 29 lipca 1947) to [[Stany Zjednoczone|amerykański]] [[przedsiębiorca]] biznesowy znajdujący się na liście 400 najbogatszych ludzi świata przygotowanej przez magazyn [[Forbes]]. Jego żona, [[Ann Walton Kroenke|Ann Walton]], jest dziedziczką sieci supermarketów [[Wal-Mart]]. Kroenke jest właścicielem zespołu [[koszykówka|koszykówki]] [[Denver Nuggets]], zespołu piłkarskiego [[Colorado Rapids]] i zespołu hokejowego [[Colorado Avalanche]]. Jest także głównym udziałowcem [[Anglia|angielskiej]] drużyny piłkarskiej - [[Arsenal F.C.]] oraz posiada 40% udziałów w klubie [[Futbol amerykański|futbolu amerykańskiego]] [[Los Angeles Rams]]<ref>{{Cytuj stronę |url=http://sports.espn.go.com/nfl/news/story?id=4535583 |tytuł=Checketts, Limbaugh in bid to buy Rams |praca=ESPN |data dostępu=2009-11-05}}</ref>. Jest ojcem bliźniaczek: Katie i Brett.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [https://www.forbes.com/lists/2005/54/H6A2.html Lista najbogatszych magazynu Forbes]
* [http://www.malibutimes.com/articles/2005/07/25/news/news3.txt Malibu Times]

{{SORTUJ:Kroenke, Stan}}
[[Kategoria:Amerykańscy przedsiębiorcy]]
[[Kategoria:Dyrektorzy i prezesi Arsenalu F.C.]]
[[Kategoria:Urzędnicy National Hockey League]]
[[Kategoria:Zdobywcy Pucharu Stanleya]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1947]]
[[Kategoria:Amerykańscy miliarderzy]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Columbii (Missouri)]]

title: Stan Kroenke

Imię i nazwisko urodzenia: Enos Stanley Kroenke

Data i miejsce urodzenia: 29 lipca 1947 · Columbia, Missouri, Stany Zjednoczone

Zawód, zajęcie: Dyrektor

Miejsce zamieszkania: Londyn

Narodowość: Amerykanin

Pracodawca: Los Angeles Rams, Arsenal F.C.

Małżeństwo: Ann Walton Kroenke

Dzieci: Kate Kroenke · Brett Kroenke


text:
# Palmiarnia Poznańska
Palmiarnia Poznańska – dydaktyczno-wystawowa placówka botaniczna znajdująca się w poznańskim Parku Wilsona. Na powierzchni 4600 m² (46 000 m³) w 12 pawilonach (część jest niedostępna dla publiczności – rozmnaża się w nich rośliny) prezentowanych jest około 1100 gatunków roślin, a w akwarium 170 gatunków ryb oraz około 50 gatunków roślin wodnych. Palmiarnia Poznańska jest największą w kraju i jedną z największych w Europie.

## Historia
Palmiarnia powstała w 1911 na terenie ówczesnego Ogrodu Botanicznego (dziś Park Wilsona w Poznaniu) jako budynek murowany, o dużych powierzchniach przeszklonych i powierzchni 534 m². W związku z dużym przyrostem eksponatów w 1924 dodano system połączonych szklarni, w 1922 pierwsze wystawowe akwarium w kraju, a w 1929, na dzień przed otwarciem Powszechnej Wystawy Krajowej, oddano nowy powiększony budynek, którego powierzchnia wynosiła 1694 m², autorstwa architekta Stefana Cybichowskiego. W siedmiu pawilonach oprócz roślin prezentowano również ryby, owady i gady. Podczas II wojny światowej wybuch bomby lotniczej podczas alianckiego nalotu w 1941 roku spowodował, że w szklarni wypadły szyby i podczas zimy 1941/1942 wiele eksponatów zginęło. Połamane zostały drzewa i krzewy, a 30% najcenniejszych gatunków roślin poważnie ucierpiało (całkowicie zniszczona została kaktusiarnia i dział roślin tropikalnych). Podczas walk w 1945 palmiarnia została zniszczona w 90%, jednak już w tym samym roku przystąpiono do odbudowy. Dzięki uratowaniu części zbiorów, a także roślinom zwiezionym z terenu całego kraju już w 20 kwietnia 1946 otwarto niemal wszystkie pawilony (dział roślinności pustynnej i wodnej otwarto w 1947). Najpierw oszklono główny segment budynku i tu przeniesiono wszystkie ocalałe rośliny. Palmiarnia otrzymała też liczne dary z innych instytucji i miejscowości, m.in. kolekcję agaw przekazał Uniwersytet Poznański, a mieszkańcy Sulechowa wysłali palmy, draceny, laury i sagowce.
W 1961 Międzynarodowe Targi Poznańskie przekazały palmiarni swoją szklarnię, dzięki której, po połączeniu z istniejącym kompleksem powierzchnia obiektu wzrosła do 2528 m². Rdzewiejąca i gnijąca wskutek upływu czasu konstrukcja została zamknięta dla zwiedzających 11 kwietnia 1978, lecz nadal utrzymywano bogatą kolekcję w celach naukowych. W 1982 podjęto decyzję, a 9 czerwca 1983 wmurowano kamień węgielny pod nową palmiarnię. W celu ochrony istniejących zbiorów przebudowę wykonywano metodą obudowy, czyli wokół istniejących pawilonów wznoszono nowe, o konstrukcji aluminiowej, a gdy wyposażono je już we wszystkie niezbędne urządzenia, stary pawilon rozbierano, chroniąc tym samym rośliny przed działaniem niekorzystnych czynników z zewnątrz. W 1989 rozpoczęto montaż stalowej konstrukcji pawilonu akwariowego. Palmiarnia Poznańska ponownie otworzyła swoje podwoje dla zwiedzających 1 października 1992.
Przez blisko 50 lat dyrektorem Palmiarni był Zbigniew Wągrowski (ur. 1942), który na emeryturę przeszedł z końcem 2014, zmarł zaś 14 października 2016.
1 września 2015 stanowisko dyrektora objął Przemysław Szwajkowski.

title: Palmiarnia Poznańska

wikitext:
{{Budynek infobox
 |nazwa                 = Palmiarnia Poznańska
 |nazwa oryginalna      =
 |zabytek               = 147/Wlkp/A z [[14 marca]] [[1980]]
 |zdjęcie               = Palmiarnia Poznańska.JPG
 |opis zdjęcia          = Palmiarnia Poznańska
 |alt zdjęcia           =
 |państwo               = POL
 |miejscowość           = [[Poznań]]
 |adres                 = ul. Jana Matejki 18<br />60-767 Poznań
 |typ budynku           = [[palmiarnia]]
 |styl architektoniczny =
 |architekt             =
 |inwestor              =
 |wysokość całkowita    =
 |wysokość do dachu     =
 |kondygnacje           =
 |powierzchnia użytkowa =
 |rozpoczęcie budowy    = [[1910]]
 |ukończenie budowy     = [[1911]]
 |przebudowy            = [[1983]]–[[1992]]
 |zniszczono            =
 |odbudowano            =
 |pierwszy właściciel   =
 |kolejni właściciele   =
 |właściciel            =
 |plan budynku          =
 |kod mapy              = Poznań
 |współrzędne           = 52°24′6″N 16°54′4″E
 |commons               = Category:Palm House in Poznań
 |www                   = http://www.palmiarnia.poznan.pl
}}
'''Palmiarnia Poznańska''' – dydaktyczno-wystawowa placówka botaniczna znajdująca się w [[Park Wilsona w Poznaniu|poznańskim Parku Wilsona]]. Na powierzchni 4600 m² (46 000 m³) w 12 pawilonach (część jest niedostępna dla publiczności – rozmnaża się w nich rośliny) prezentowanych jest około 1100 gatunków roślin, a w akwarium 170 gatunków [[ryby|ryb]] oraz około 50 gatunków roślin wodnych. Palmiarnia Poznańska jest największą w kraju i jedną z największych w [[Europa|Europie]]<ref>{{cytuj książkę |autor = [[Włodzimierz Łęcki]] |tytuł = 365 zagadek o Poznaniu| wydawca = [[Wydawnictwo Miejskie Posnania|Wydawnictwo Miejskie]]| miejsce = Poznań| data = | rok = 2010| strony = 99}}</ref><ref>{{Cytuj |tytuł = POZnan.travel |data dostępu = 2022-11-18 |opublikowany = poznan.travel |url = https://poznan.travel/pl/poi/show/id/862}}</ref>.

== Historia ==
[[Plik:Projekt ogródek przy Palmiarni Poznańskiej 1939.jpg|thumb|left|220px|Projekt ogródka przy palmiarni, lipiec 1939 (zbiory Archiwum Państwowego w Poznaniu)]]
Palmiarnia powstała w 1911<ref>{{cytuj stronę|url=http://epoznan.pl/index.php?section=news&subsection=news&id=15445|tytuł=Palmiarnia nie tak stara...|data=1 września 2009|praca=POLSKA - GŁOS WIELKOPOLSKI|opublikowany=epoznan.pl|data dostępu=2009-09-01}}</ref> na terenie ówczesnego Ogrodu Botanicznego (dziś [[Park Wilsona w Poznaniu]]) jako budynek murowany, o dużych powierzchniach przeszklonych i powierzchni 534 m². W związku z dużym przyrostem eksponatów w 1924 dodano system połączonych szklarni, w 1922 pierwsze wystawowe akwarium w kraju, a w 1929, na dzień przed otwarciem [[Powszechna Wystawa Krajowa|Powszechnej Wystawy Krajowej]], oddano nowy powiększony budynek, którego powierzchnia wynosiła 1694 m², autorstwa architekta [[Stefan Cybichowski|Stefana Cybichowskiego]]. W siedmiu pawilonach oprócz roślin prezentowano również [[ryby]], [[owady]] i [[gady]]. Podczas [[II wojna światowa|II wojny światowej]] wybuch bomby lotniczej podczas alianckiego nalotu w 1941 roku spowodował, że w szklarni wypadły szyby i podczas zimy 1941/1942 wiele eksponatów zginęło. Połamane zostały drzewa i krzewy, a 30% najcenniejszych gatunków roślin poważnie ucierpiało (całkowicie zniszczona została kaktusiarnia i dział roślin tropikalnych). Podczas walk w 1945 palmiarnia została zniszczona w 90%, jednak już w tym samym roku przystąpiono do odbudowy. Dzięki uratowaniu części zbiorów, a także roślinom zwiezionym z terenu całego kraju już w 20 kwietnia 1946 otwarto niemal wszystkie pawilony (dział roślinności pustynnej i wodnej otwarto w 1947). Najpierw oszklono główny segment budynku i tu przeniesiono wszystkie ocalałe rośliny. Palmiarnia otrzymała też liczne dary z innych instytucji i miejscowości, m.in. kolekcję [[agawa|agaw]] przekazał Uniwersytet Poznański, a mieszkańcy [[Sulechów|Sulechowa]] wysłali [[arekowce|palmy]], [[dracena|draceny]], [[wawrzyn|laury]] i [[Sagowcowe|sagowce]]<ref>Joanna Labuda, ''Podaj cegłę, czyli poznaniacy budują miasto'', w: ''Czasy Głosu'', wydanie specj. ''[[Głos Wielkopolski|Głosu Wielkopolskiego]]'', 16.2.2015, s.17</ref>.

[[Plik:2021 Poznan Palm house Victoria.jpg|mały|150px|lewo|Wnętrze palmiarni]]
W 1961 [[Międzynarodowe Targi Poznańskie]] przekazały palmiarni swoją szklarnię, dzięki której, po połączeniu z istniejącym kompleksem powierzchnia obiektu wzrosła do 2528 m². Rdzewiejąca i gnijąca wskutek upływu czasu konstrukcja została zamknięta dla zwiedzających 11 kwietnia 1978, lecz nadal utrzymywano bogatą kolekcję w celach naukowych. W 1982 podjęto decyzję, a 9 czerwca 1983 wmurowano [[kamień węgielny]] pod nową palmiarnię. W celu ochrony istniejących zbiorów przebudowę wykonywano metodą obudowy, czyli wokół istniejących pawilonów wznoszono nowe, o konstrukcji aluminiowej, a gdy wyposażono je już we wszystkie niezbędne urządzenia, stary pawilon rozbierano, chroniąc tym samym rośliny przed działaniem niekorzystnych czynników z zewnątrz. W 1989 rozpoczęto montaż stalowej konstrukcji pawilonu [[akwarium|akwariowego]]<ref>''Wydarzenia w Poznaniu w roku 1989. Część pierwsza'', w: ''[[Kronika Miasta Poznania]]'', nr 2/1990, s.187, ISSN 0137-3552</ref>. Palmiarnia Poznańska ponownie otworzyła swoje podwoje dla zwiedzających 1 października 1992.

Przez blisko 50 lat dyrektorem Palmiarni był Zbigniew Wągrowski (ur. 1942), który na emeryturę przeszedł z końcem 2014, zmarł zaś 14 października 2016<ref>{{Cytuj | url = http://lazarz.pl/?id=2&nr=10769 | tytuł = Zmarł Zbigniew Wągrowski, były dyrektor Palmiarni | opublikowany = lazarz.pl | język = pl | data dostępu = 2016-10-23}}</ref>.

1 września 2015 stanowisko dyrektora objął Przemysław Szwajkowski<ref>{{Cytuj |tytuł = Palmiarnia Poznańska - bip.poznan.pl |data dostępu = 2018-08-14 |opublikowany = bip.poznan.pl |url = http://bip.poznan.pl/bip/palmiarnia-poznanska,69/ |język = pl}}</ref>.

== Zobacz też ==
* pomnik [[Uwolnienie Andromedy przez Perseusza (Poznań)|Uwolnienie Andromedy przez Perseusza]] – eksponowany przed Palmiarnią

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.palmiarnia.poznan.pl Oficjalna strona Palmiarni Poznańskiej]
* [https://archive.ph/20130503234738/http://www.poznan.pl/mim/public/main/object.html?id_klasy=157&id_obiektu=31503 Palmiarnia w Miejskim Informatorze Multimedialnym]
* Audycja {{YouTube|id=mQLupsfZ6JI|title=„Mój Poznań, moja Wielkopolska - Rekordowy Poznań”}}, [[Ratajska Telewizja Kablowa]]

[[Kategoria:Palmiarnie|Poznań]]
[[Kategoria:Przyroda w Poznaniu]]
[[Kategoria:Zabytkowe obiekty budowlane w Poznaniu]]
[[Kategoria:Park Wilsona w Poznaniu]]

title: Palmiarnia Poznańska

Miejscowość: Poznań

Adres: ul. Jana Matejki 18 · 60-767 Poznań

Typ budynku: palmiarnia


text:
# Tworylne
Tworylne (w latach 1977–1981 Słoneczna) – nieistniejąca już osada w województwie podkarpackim, w powiecie bieszczadzkim, w gminie Czarna. Leży nad rzeką San.

## Historia
Wieś lokowana na prawie wołoskim w 1456 roku przez ród Kmitów. W XV w. występowała pod nazwami Thworzine lub Stworzona. Z 1526 r. pochodzi informacja o istnieniu we wsi cerkwi. Wieś prawa wołoskiego, położona była w drugiej połowie XV wieku w ziemi sanockiej województwa ruskiego.
W połowie XIX wieku właścicielką Tworylnego z Tworylczykiem była Kornelia Strzelecka. Pod koniec XIX wieku właścicielem Tworylnego z Tworylczykiem był Kazimierz Łęcki (posiadał tam dwór, trzy folwarki oraz dwa młyny). Na początku XX wieku właścicielką była Celina Okołowicz.
W II Rzeczypospolitej wieś w powiecie leskim województwa lwowskiego. W 1921 wieś liczyła 119 gospodarstw z 721 mieszkańcami, z czego 691 grekokatolików oraz 30 wyznania mojżeszowego. Istniał tu również dwór rodziny Łęckich. Po 17 września 1939 roku przez wieś przebiegała granica między Niemcami a ZSRR. Znajdowała się tu niemiecka strażnica graniczna, której pozostałości można oglądać do dzisiaj.
W czwartek 18 stycznia 1945 miał miejsce mord w Tworylnem. Partyzanci UPA uprowadzili najpierw Marię Kucharz i jej dwoje dzieci do lasu, a następnie wszystkich zamordowali. W tym samym dniu banderowcy zamordowali ukraińską rodzinę Gałuszków. Łącznie w latach 1944–1946 nacjonaliści ukraińscy z OUN-UPA zamordowali tutaj 14 Polaków oraz Ukraińców za ukrywanie Polaków. W 1947 w ramach akcji „Wisła” wieś została kompletnie spalona przez oddział Ludowego Wojska Polskiego na oczach wysiedlanej ludności, której kazano spakować cały dobytek i w ciągu godziny opuścić domostwa, a następnie przesiedlono ją w Olsztyńskie.
Dziś po wsi pozostało jedynie szereg śladów dawnej zabudowy oraz cerkwisko po cerkwi św. Mikołaja, zbudowanej w 1876 (podmurówka i ruiny dzwonnicy). Obok krypta grobowa, będąca pozostałością kaplicy dworskiej, zbudowanej w 1893 r. przez Wincentego Łęckiego. Widoczne są również ślady zabudowań dworskich: fundamenty dworu, kamienne filary stodoły i aleja, wysadzana jesionami, lipami i wiązami.

title: Tworylne

wikitext:
{{Polska miejscowość infobox
 |nazwa                  = Tworylne
 |rodzaj miejscowości    = osada
 |zdjęcie                = Tworylne 03 - Ruiny stodoły dworskiej.JPG
 |opis zdjęcia           = Ruiny stodoły dworskiej w Tworylnem
 |alt zdjęcia            =
 |województwo            = podkarpackie
 |powiat                 = [[Powiat bieszczadzki|bieszczadzki]]
 |gmina                  = [[Czarna (gmina w powiecie bieszczadzkim)|Czarna]]
 |sołectwo               =
 |miejscowość podstawowa =
 |wysokość               =
 |liczba ludności        = 0
 |rok                    =
 |strefa numeracyjna     = 13
 |kod pocztowy           =
 |tablice rejestracyjne  = RBI
 |SIMC                   = 0996258{{r|teryt}}
 |kod mapy               = Czarna (gmina w powiecie bieszczadzkim)
 |współrzędne            = 49°15'52"N 22°28'37"E<ref name="prng">{{PRNG Miejscowości|141976|data=2024-01-14}}</ref>
 |commons                = Category:Tworylne
 |www                    =
}}
'''Tworylne''' (w [[zmiany nazw miejscowości w południowo-wschodniej Polsce|latach 1977–1981]] '''Słoneczna''') – nieistniejąca już [[osada]] w [[województwo podkarpackie|województwie podkarpackim]], w [[powiat bieszczadzki|powiecie bieszczadzkim]], w gminie [[Czarna (gmina w powiecie bieszczadzkim)|Czarna]]{{r|teryt|roz}}. Leży nad rzeką [[San]].

== Historia ==
Wieś lokowana na [[Prawo wołoskie|prawie wołoskim]] w 1456 roku przez ród [[Kmitowie herbu Szreniawa|Kmitów]]. W XV w. występowała pod nazwami ''Thworzine'' lub ''Stworzona''. Z 1526 r. pochodzi informacja o istnieniu we wsi cerkwi. Wieś prawa wołoskiego, położona była w drugiej połowie XV wieku w [[ziemia sanocka|ziemi sanockiej]] [[województwo ruskie|województwa ruskiego]]<ref>[[Grzegorz Jawor]], Osady prawa wołoskiego i ich mieszkańcy na Rusi Czerwonej w późnym średniowieczu, Lublin 2000, s. 212, 223.</ref>.

W połowie XIX wieku właścicielką Tworylnego z Tworylczykiem była Kornelia Strzelecka<ref>{{Cytuj książkę |tytuł = Skorowidz wszystkich miejscowości położonych w królestwie Galicyi i Lodomeryi jakoteż w wielkim księstwie Krakowskiem i księstwie Bukowińskiem, pod względem politycznej i sądowej organizacyi kraju wraz z dokładnem oznaczeniem parafii, poczt i właścicieli tabularnych, ułożony porządkiem abecadłowym |url = http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/docmetadata?id=268083 |wydawca = [[Karol Wild]] |miejsce = Lwów |data = 1855 |strony = 227}}</ref>. Pod koniec XIX wieku właścicielem Tworylnego z Tworylczykiem był [[Kazimierz Łęcki]]<ref>{{Cytuj książkę |autor = [[Jan Bigo (urzędnik)|Jan Bigo]] |tytuł = Najnowszy skorowidz wszystkich miejscowości z przysiółkami w Królestwie Galicyi, Wielk. Księstwie Krakowskiem i Księs. Bukowińskiem z uwzględnieniem wszystkich dotąd zaszłych zmian terytoryalnych kraju |url = http://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/docmetadata?id=230708 |miejsce = Złoczów |data = 1886 |strony = 202}}</ref><ref>{{Cytuj książkę |autor = [[Tadeusz Pilat]] |tytuł = Skorowidz dóbr tabularnych w Galicyi z Wielkiem Ks. Krakowskiem |url = http://www.pbc.rzeszow.pl/dlibra/docmetadata?id=2355 |miejsce = Lwów |data = 1890 |strony = 218}}</ref> (posiadał tam dwór, trzy folwarki oraz dwa młyny<ref>{{Cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20190306042815/http://szkolawczarnej.pl/gimnazjum/pobierz.php?plik=prace/gminaczarna_16.pdf |tytuł = Historia |opublikowany = szkolawczarnej.pl |data dostępu = 2019-03-03}}</ref>). Na początku XX wieku właścicielką była Celina Okołowicz<ref>{{Cytuj książkę |autor = [[Jan Bigo (urzędnik)|Jan Bigo]] |tytuł = Najnowszy skorowidz wszystkich miejscowości z przysiółkami w Królestwie Galicyi, Wielkim Księstwie Krakowskiem i Księstwie Bukowińskiem z uwzględnieniem wszystkich dotąd zaszłych zmian terytoryalnych kraju |url = http://mbc.malopolska.pl/dlibra/docmetadata?id=17747 |miejsce = Lwów |data = 1904 |strony = 184}}</ref>.

W [[II Rzeczpospolita|II Rzeczypospolitej]] wieś w [[Powiat leski (II Rzeczpospolita)|powiecie leskim]] [[Województwo lwowskie|województwa lwowskiego]]. W 1921 wieś liczyła 119 gospodarstw z 721 mieszkańcami, z czego 691 grekokatolików oraz 30 wyznania mojżeszowego. Istniał tu również dwór rodziny Łęckich. Po 17 września 1939 roku przez wieś przebiegała granica między [[Niemcy|Niemcami]] a [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]]. Znajdowała się tu niemiecka strażnica graniczna, której pozostałości można oglądać do dzisiaj.

W czwartek 18 stycznia 1945 miał miejsce mord w Tworylnem. Partyzanci [[Ukraińska Powstańcza Armia|UPA]] uprowadzili najpierw Marię Kucharz i jej dwoje dzieci do lasu, a następnie wszystkich zamordowali. W tym samym dniu banderowcy zamordowali ukraińską rodzinę Gałuszków. Łącznie w latach 1944–1946 [[Nacjonalizm ukraiński|nacjonaliści ukraińscy]] z [[OUN-B|OUN]]-UPA zamordowali tutaj 14 Polaków oraz Ukraińców za ukrywanie Polaków<ref name="siekierka2222">{{Ludobójstwo w lwowskim|2006|s=411}}</ref>. W 1947 w ramach [[Akcja „Wisła”|akcji „Wisła”]] wieś została kompletnie spalona przez oddział [[Ludowe Wojsko Polskie|Ludowego Wojska Polskiego]] na oczach wysiedlanej ludności, której kazano spakować cały dobytek i w ciągu godziny opuścić domostwa, a następnie przesiedlono ją w [[województwo warmińsko-mazurskie|Olsztyńskie]].

Dziś po wsi pozostało jedynie szereg śladów dawnej zabudowy oraz [[cerkwisko]] po cerkwi św. Mikołaja, zbudowanej w 1876 (podmurówka i ruiny dzwonnicy). Obok [[krypta]] grobowa, będąca pozostałością kaplicy dworskiej, zbudowanej w 1893 r. przez Wincentego Łęckiego. Widoczne są również ślady zabudowań dworskich: fundamenty dworu, kamienne filary stodoły i aleja, wysadzana [[jesion]]ami, [[lipa]]mi i [[wiąz]]ami.

== Przypisy ==
<references>
* <ref name=teryt>[http://eteryt.stat.gov.pl/eTeryt/rejestr_teryt/udostepnianie_danych/baza_teryt/uzytkownicy_indywidualni/wyszukiwanie/wyszukiwanie.aspx?contrast=default GUS. Wyszukiwarka TERYT].</ref>
* <ref name=roz>''Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części'' ({{Dziennik Ustaw|2013|200}}).</ref>
</references>

== Bibliografia ==
* [[Eugeniusz Misiło]], ''Akcja „Wisła”. Dokumenty'', Warszawa 1993
* Krukar Wojciech, Luboński Paweł, Olszański Tadeusz Andrzej, Swianiewicz Paweł i in.: ''Bieszczady. Przewodnik'', wyd. trzynaste, aktualizowane, Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, Pruszków 2012.

== Linki zewnętrzne ==
* {{SgKP|XII|687|Tworylne}}

{{Gmina Czarna (powiat bieszczadzki)}}

[[Kategoria:Tworylne]]
[[Kategoria:Opuszczone wsie w województwie podkarpackim]]
[[Kategoria:Wsie prawa wołoskiego I Rzeczypospolitej (województwo ruskie)]]

title: Tworylne

Województwo: podkarpackie

Powiat: bieszczadzki

Gmina: Czarna

Tablice rejestracyjne: RBI


text:
# Entomolog Polski
Entomolog Polski – pierwsze polskie czasopismo entomologiczne, wydawane przez Łódzkie Towarzystwo Entomologów w latach 1910-1911.

title: Entomolog Polski

wikitext:
{{Czasopismo infobox
 |tytuł                 = Entomolog Polski
 |tytuł oryginalny      =
 |podtytuł              =
 |grafika               = Entomolog Polski first issue cover.jpg
 |opis grafiki          = Okładka pierwszego numeru „Entomologa Polskiego”
 |alt grafiki           =
 |częstotliwość         =
 |państwo               = POL
 |wariant flagi         = 1815
 |adres                 = [[Łódź]]
 |wydawca               = [[Łódzkie Towarzystwo Entomologów]]
 |organ prasowy         =
 |tematyka              = entomologia
 |język                 = polski
 |pierwszy numer        = 1910
 |ostatni numer         = 1911
 |redaktor naczelny     =
 |stali współpracownicy =
 |nakład                =
 |sprzedaż              =
 |format                =
 |liczba stron          =
 |ISSN                  =
 |eISSN                 =
 |OCLC                  =
 |DOI                   =
 |odznaczenia           =
 |commons               =
 |wikiźródła            =
 |wikicytaty            =
 |www                   =
}}
'''Entomolog Polski''' – pierwsze polskie [[czasopismo]] [[entomologia|entomologiczne]], wydawane przez [[Łódzkie Towarzystwo Entomologów]] w latach 1910-1911<ref>{{Cytuj stronę | url = http://mak.bn.org.pl/cgi-bin/makwww.exe?BM=07&IM=01&WI=ENTOMOLOGbPOLSKI&NU=01&DD=1| tytuł = Baza: Centralny Katalog Czasopism Polskich - ENTOMOLOG POLSKI  | data dostępu = 2015-04-06 | autor = Biblioteka Narodowa| autor link = Biblioteka Narodowa (Warszawa)| data = | rok =}}</ref>.

== Zobacz też ==
* [[Historia polskiej entomologii]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Czasopisma w języku polskim]]
[[Kategoria:Czasopisma wydawane od 1910]]
[[Kategoria:Czasopisma wydawane do 1911]]
[[Kategoria:Niewydawane czasopisma polskie]]
[[Kategoria:Polskie czasopisma entomologiczne]]
[[Kategoria:Prasa w Łodzi (Królestwo Kongresowe)]]

title: Entomolog Polski

Państwo: Królestwo Polskie

Adres: Łódź

Wydawca: Łódzkie Towarzystwo Entomologów

Tematyka: entomologia

Język: polski