text:
# Aleksander Czernyszow
Aleksander Iwanowicz Czernyszow, ros. Александр Иванович Чернышёв (ur. 10 stycznia 1786 w Moskwie, zm. 1857 w Castellammare di Stabia) – hrabia od 1826, najjaśniejszy książę od 1846, generał adiutant (1812), generał kawalerii (1826), rosyjski dowódca wojskowy, dyplomata, działacz państwowy, którego kariera rozpoczęła się w okresie wojen napoleońskich.

## Życiorys
Od 1802 służył w jednostkach kawalerii Gwardii Cesarskiej. Uczestniczył w wojnie z Francją 1805–1807. Od 1808 wykonywał zadania dyplomatyczne we Francji i Szwecji. Był agentem dyplomatyczno-wojskowym w Paryżu. Na początku I wojny ojczyźnianej 1812 przy carze Aleksandrze I, później w armii czynnej na froncie, dowodził oddziałem kawaleryjskim. Uczestnik zagranicznych wypraw wojennych armii rosyjskiej 1813–1814. Od 1815 w świcie cara, od 1821 dowodził dywizją kawalerii. Od 1826 wchodził jako członek w skład komisji śledczej sądzącej dekabrystów. Od 1827 senator. W 1828 wyznaczony na zastępcę szefa Sztabu Głównego i kierującym Ministerstwem Wojny. W latach 1832–1852 piastował urząd ministra wojny Imperium Rosyjskiego. Przeprowadził w armii szereg reform, które regulowały system kompletowania armii oparty na rekrucie – regulamin 1831, przeprowadził centralizację ministerstwa wojny. Od 1848 przewodniczący Rady Państwa Imperium Rosyjskiego, premier rosyjskiego rządu (1848–1856). Zwolennik dyscypliny metodą pałki i przestarzałej taktyki linearnej. Obwiniany o spowodowanie klęski armii rosyjskiej w wojnie krymskiej 1853–1856.
W 1830 odznaczony Orderem Orła Białego.

title: Aleksander Czernyszow

wikitext:
{{Polityk infobox
 | polityk           = Aleksander Czernyszow
 | grafika           = Chernyshov Alexander.jpg
 | opis grafiki      = Portet Aleksandra Czernyszowa<br />pędzla [[George Dawe|George'a Dawe]]
 | data urodzenia    = [[10 stycznia]] [[1786]]
 | miejsce urodzenia = [[Moskwa]]
 | data śmierci      = [[1857]]
 | miejsce śmierci   = [[Castellammare di Stabia]]
 | funkcja           = Minister wojny Imperium Rosyjskiego
 | partia            =
 | od                = 1832
 | do                = 1852
 | poprzednik        =
 | następca          =
 | odznaczenia       = {{order|OŚAP}} {{order|OŚAN}} {{order|OŚW|1}} {{order|ŚJ|I3}} {{order|ŚA|1}} [[Plik:RUS Order św. Jerzego (baretka).png|40px|link=Złota szabla "Za dzielność"|Złota szabla „Za dzielność” (Imperium Rosyjskie)]] {{order|OŚSA|KW}} {{order|MMTO|KM}} {{order|OSL}} {{order|LH|K}} {{order|OWW|KOM}} {{order|OMJ}} {{order|OOB}} {{order|ZA|KW}} {{order|OCO}} {{order|OCzO|WO}} {{order|PM}} {{order|OLZH}} {{order|OZWH}} {{order|KOS}} {{order|OSML|KKWM}}
 | commons           = Category:Alexander Ivanovich Chernyshov
 | quote             =
}}
'''Aleksander Iwanowicz Czernyszow''', [[język rosyjski|ros.]] Александр Иванович Чернышёв (ur. [[10 stycznia]] [[1786]] w [[Moskwa|Moskwie]], zm. [[1857]] w [[Castellammare di Stabia]]) – hrabia od 1826, najjaśniejszy książę od 1846, [[generał]] [[adiutant]] (1812), generał kawalerii (1826), [[Imperium Rosyjskie|rosyjski]] dowódca wojskowy, dyplomata, działacz państwowy, którego kariera rozpoczęła się w okresie [[wojny napoleońskie|wojen napoleońskich]].

== Życiorys ==
Od 1802 służył w jednostkach kawalerii Gwardii Cesarskiej. Uczestniczył w wojnie z [[Francja|Francją]] 1805–1807. Od 1808 wykonywał zadania dyplomatyczne we Francji i [[Szwecja|Szwecji]]. Był agentem dyplomatyczno-wojskowym w [[Paryż]]u. Na początku I wojny ojczyźnianej 1812 przy carze Aleksandrze I, później w armii czynnej na froncie, dowodził oddziałem kawaleryjskim. Uczestnik zagranicznych wypraw wojennych [[Armia Imperium Rosyjskiego|armii rosyjskiej]] 1813–1814. Od 1815 w świcie cara, od 1821 dowodził dywizją kawalerii. Od 1826 wchodził jako członek w skład komisji śledczej sądzącej [[dekabryści|dekabrystów]]. Od 1827 senator. W 1828 wyznaczony na zastępcę szefa Sztabu Głównego i kierującym Ministerstwem Wojny. W latach 1832–1852 piastował urząd ministra wojny Imperium Rosyjskiego. Przeprowadził w armii szereg reform, które regulowały system kompletowania armii oparty na rekrucie – regulamin 1831, przeprowadził centralizację ministerstwa wojny. Od 1848 przewodniczący [[Rada Państwa Imperium Rosyjskiego|Rady Państwa Imperium Rosyjskiego]], premier rosyjskiego rządu (1848–1856). Zwolennik dyscypliny metodą pałki i przestarzałej taktyki linearnej. Obwiniany o spowodowanie klęski armii rosyjskiej w [[wojna krymska|wojnie krymskiej]] 1853–1856.

W 1830 odznaczony [[Order Orła Białego|Orderem Orła Białego]]<ref>''Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008'', 2008, s. 292–293</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* М. Роспэн, Отечественная война 1812 года. Энциклопедия, 2004, s. 773–773, {{ISBN|5-8243-0324-X}}
* ''Bolszaja Sowietskaja Encykłopedia'', t. 29, Moskwa 1978

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Czernyszow, Aleksander}}
[[Kategoria:Hrabiowie Imperium Rosyjskiego]]
[[Kategoria:Senatorowie Imperium Rosyjskiego]]
[[Kategoria:Członkowie Rady Państwa Imperium Rosyjskiego]]
[[Kategoria:Przewodniczący Komitetu Ministrów Imperium Rosyjskiego]]
[[Kategoria:Generałowie Imperium Rosyjskiego]]
[[Kategoria:Komandorzy Legii Honorowej]]
[[Kategoria:Ministrowie wojny Imperium Rosyjskiego]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Królewskim Serafinów]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Czarnego]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Czerwonego]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (Królestwo Kongresowe)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Andrzeja (Imperium Rosyjskie)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Jerzego (Imperium Rosyjskie)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Ludwika]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stefana]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Włodzimierza]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętej Anny]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Marii Teresy]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętych Maurycego i Łazarza]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Wojskowym Wilhelma]]
[[Kategoria:Odznaczeni wojskowym Orderem Pour le Mérite]]
[[Kategoria:Uczestnicy wojny rosyjsko-francuskiej 1812 (strona rosyjska)]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1786]]
[[Kategoria:Zmarli w 1857]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Wojskowym Maksymiliana Józefa]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Wojskowej (Hesja)]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Moskwie]]

title: Aleksander Czernyszow

Data i miejsce urodzenia: 10 stycznia 1786 · Moskwa

Data i miejsce śmierci: 1857 · Castellammare di Stabia


text:
# Quasqueton (Iowa)
Quasqueton – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Iowa, w hrabstwie Buchanan. W 2019 roku liczyło 578 mieszkańców.

wikiname: plwiki

title: Quasqueton (Iowa)

in_language: pl

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Quasqueton
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = US-IA
 |1. jednostka administracyjna =
 |2. jednostka administracyjna = [[Hrabstwo Buchanan (Iowa)|Buchanan]]
 |powierzchnia                 = 3,1
 |wysokość                     = 269
 |rok                          = 2000
 |liczba ludności              = 574
 |gęstość zaludnienia          = 193,4
 |numer kierunkowy             = 319
 |kod pocztowy                 = 52326
 |tablice rejestracyjne        =
 |współrzędne                  = 42°23′41″N 91°45′33″W
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Quasqueton''' – miasto w [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]], w stanie [[Iowa]], w hrabstwie [[Hrabstwo Buchanan (Iowa)|Buchanan]]. W [[2019]] roku liczyło 578 mieszkańców.

[[Kategoria:Miasta w stanie Iowa]]

title: Quasqueton

Państwo: Stany Zjednoczone

Stan: Iowa

Hrabstwo: Buchanan

Powierzchnia: 3,1 km²


text:
# Arc Dome
Arc Dome — szczyt w Hrabstwie Nye w Nevadzie (USA). Arc Dome jest jednym z najbardziej wybitnych szczytów w Kontynentalnych Stanach Zjednoczonych. Wysokość góry wynosi 3591 m (11 780 stóp) n.p.m., a wybitność 1589 m.

title: Arc Dome

wikitext:
{{Góra infobox
 |nazwa                 = Arc Dome
 |nazwa oryginalna      =
 |grafika               = ArcDomeNV.jpg
 |opis grafiki          = Arc Dome
 |państwo               = US-NV
 |położenie             =
 |pasmo                 = Toiyabe Range
 |wysokość              = 3591<ref>{{cytuj stronę| url = http://www.ngs.noaa.gov/cgi-bin/ds_mark.prl?PidBox=JQ0514 | tytuł = The NGS Data Sheet| data dostępu = 2012-12-12 | autor = U.S. National Geodetic Survey | język = en}}</ref>
 |kod mapy              = US-NV
 |wybitność             = 1589<ref>{{cytuj stronę| url = http://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=3492 | tytuł = Arc Dome, Nevada| data dostępu = 2012-12-12 | autor = Peakbagger.com | język = en}}</ref>
 |współrzędne           = 38°49′58″N 117°21′11″W
 |commons               =
}}
'''Arc Dome''' — [[Szczyt (geografia)|szczyt]] w [[Hrabstwo Nye|Hrabstwie Nye]] w [[Nevada|Nevadzie]] ([[Stany Zjednoczone|USA]]). Arc Dome jest jednym z najbardziej [[Minimalna deniwelacja względna|wybitnych]] szczytów w [[Kontynentalne Stany Zjednoczone|Kontynentalnych Stanach Zjednoczonych]]<ref>{{cytuj stronę| url = http://www.peakbagger.com/list.aspx?lid=41204 | tytuł = USA Lower 48 Top 100 Peaks by Prominence| data dostępu = 2012-12-12 | autor = Peakbagger.com | język = en}}</ref>. Wysokość góry wynosi 3591 [[Metr|m]] (11 780 [[Stopa (miara)|stóp]]) [[n.p.m.]], a wybitność 1589 m.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Plik:Arc Dome Wilderness at Sunset (lossless crop).jpg|thumb|left|Arc Dome o zachodzie słońca]]

[[Kategoria:Szczyty Nevady]]

title: Arc Dome

Stan: Nevada

Położenie: Hrabstwo Nye

Pasmo: Toiyabe Range


text:
# Triumph Spitfire
Triumph Spitfire – dwumiejscowy sportowy samochód osobowy o 2-drzwiowym nadwoziu typu roadster produkowany przez brytyjskie zakłady Triumph Motor Company w latach 1962-1980. Jego prezentacja miała miejsce podczas London Motor Show 1962. Pojazd bazował na projekcie stworzonym dla marek Standard-Triumph w 1957 którego autorem był Giovanni Michelotti. Od strony konstrukcyjnej (podwozie, silnik, podzespoły) Spitfire oparty został na wersji sedan modelu Herald, produkcja odbywała się w fabryce Standard-Triumph zlokalizowanej w Coventry. Powstało pięć kolejnych generacji modelu, konkurował on z pojazdami Austin-Healey Sprite i MG Midget.
Do napędu pierwszej generacji użyto jednostki R4 1.1 OHV z modelu Herald, zasilana była przez podwójny gaźnik. Z pokrewnego pojazdu przejęto także układ zawieszenia. Samochód nazywano dwojako, Triumph Spitfire Mark I lub Spitfire 4. Silnik generował moc maksymalną 64 KM (47 kW) przy 5750 obr./min, maksymalny moment siły wynosił 97 Nm i osiągany był przy 3500 obr./min. Samochód mógł rozpędzić się do 148 km/h, czas przyspieszenia 0-60 mph wynosił 17,3 s. Od roku 1964 pojawiła się opcja montażu nadbiegu (dla 3. i 4. biegu).
Produkcję drugiego wcielenia modelu, Mark II, uruchomiono w marcu 1965 roku. Nowy Spitfire był podobny do pierwszej generacji, zastosowano jednak bardziej wysilony silnik. Zmiany objęły układ rozrządu (zmodernizowany wałek rozrządu), chłodzony cieczą kolektor dolotowy oraz kolektor wydechowy o innym przekroju. Zmiany zaowocowały wzrostem mocy maksymalnej do 68 KM (50 kW) przy 6000 obr./min. Prędkość maksymalna wzrosła do 154 km/h, czas przyspieszenia 0-60 mph skrócił się zaś do 15,5 s. Kosmetycznym zmianom poddano także nadwozie oraz elementy kabiny pasażerskiej.
Większe zmiany przyszły wraz z wprowadzeniem w marcu 1967 roku Spitfire'a Mark III. W celu podniesienia poziomu bezpieczeństwa zastosowano nowe zderzaki. Do napędu użyto nowego silnika R4 1.3 (powiększona z 69,3 do 73,7 mm średnica cylindra), osiągał on moc 76 KM (56 kW) przy 6000 obr./min i maksymalny moment obrotowy 102 Nm przy 4000 obr./min. Wpłynęło to pozytywnie na osiągi, prędkość maksymalna wzrosła do 153 km/h, czas przyspieszenia 0-60 mph skrócił się do 13,6 s.
Od roku 1970 produkowano 4. generację modelu, Mark IV. Zmodernizowano wygląd nadwozia, zwłaszcza tylnego pasa. Przejęto silnik ze Spitfire'a Mark III, został on jednak osłabiony w celu spełnienia ostrzejszych norm emisji spalin do 62 KM (46 kW) przy 5500 obr./min, maksymalny moment obrotowy wynosił 92 Nm przy 2900 obr./min. Pogorszyły się w związku z tym osiągu samochodu, prędkość maksymalna wynosiła 140 km/h, czas przyspieszenia 0-60 mph wzrósł do 16,2 s.
Od roku 1973 na rynek północnoamerykański, a od 1975 na pozostałe, oferowano Spitfire'a z silnikiem R4 1.5. Dzięki zwiększeniu skoku tłoka odniesiono wzrost wartości momentu obrotowego w większym zakresie prędkości obrotowej, co przekładało się na efektywniejszą jazdę w ruchu miejskim. Standardowo silnik osiągał stopień kompresji 8:1, na rynek USA przygotowano jednak odprężoną wersję (stopień sprężania 7,5:1) co pozwalało na pracę na benzynie o niższej liczbie oktanowej. Wersja ta osiągała moc 54 KM (40 kW).
Wersja na rynek brytyjski z powodu mniej restrykcyjnych norm spalin wyposażona była w silnik o stopniu kompresji 9:1 i większym gaźnikiem. Jednostka ta osiągała moc 72 KM (53 kW) przy 5500 obr./min i maksymalny moment obrotowy 111 Nm przy 3000 obr./min. Prędkość maksymalna wynosiła 160 km/h, czas przyspieszenia 0-60 mph zaś 13,2 s. Produkcję samochodu zakończono w sierpniu 1980 roku.
| Nazwa                       | Silnik      | Okres produkcji                  | Liczba egzemplarzy |
| --------------------------- | ----------- | -------------------------------- | ------------------ |
| Triumph Spitfire 4 (Mark 1) | 1147 cm³ R4 | październik 1962 – grudzień 1964 | 45 753             |
| Triumph Spitfire 4 Mark 2   | 1147 cm³ R4 | grudzień 1964 – styczeń 1967     | 37 409             |
| Triumph Spitfire Mark 3     | 1296 cm³ R4 | styczeń 1967 – grudzień 1970     | 65 320             |
| Triumph Spitfire Mark IV    | 1296 cm³ R4 | listopad 1970 – grudzień 1974    | 70 021             |
| Triumph Spitfire 1500       | 1493 cm³ R4 | grudzień 1974 – sierpień 1980    | 95 829             |

title: Triumph Spitfire

wikitext:
{{Auto infobox
 |nazwa                 = Triumph Spitfire
 |zdjęcie               = 1974 Triumph Spitfire4.jpg
 |opis zdjęcia          = Triumph Spitfire (1974)
 |inne nazwy            =
 |producent             = [[Triumph Motor Company]]
 |projektant            =
 |premiera              =
 |okres produkcji       = 1962-1980
 |miejsce produkcji     = {{państwo|GBR}}, [[Coventry]]
 |poprzednik            =
 |następca              =
 |segment               = [[autosegment G|G]]
 |typy nadwozia         = 2-drzwiowy [[roadster]]
 |silniki               = '''Benzynowe:'''
[[R4 (silnik)|R4]] 1,1 l
R4 1,3 l
R4 1,5 l
 |skrzynia biegów       = 4-biegowa manualna
 |rodzaj napędu         = [[napęd tylny|tylny]]
 |długość               = 3683 mm
 |szerokość             = 1448 mm
 |wysokość              = 1219 mm
 |rozstaw osi           = 2108 mm
 |masa własna           = 711-790 kg
 |zbiornik paliwa       = 40 l
 |liczba miejsc         = 2
 |gwiazdki EuroNCAP     =
 |pojemność bagażnika   =
 |ładowność             =
 |modele bliźniacze     =
 |pokrewne              = [[Triumph Herald]]
[[Triumph Vitesse]]
[[Triumph GT6]]
 |konkurencja           = [[Austin-Healey Sprite]]
[[MG Midget]]
 |commons               = Category:Triumph Spitfire
}}
'''Triumph Spitfire''' – dwumiejscowy [[autosegment G|sportowy samochód osobowy]] o 2-drzwiowym nadwoziu typu [[roadster]] produkowany przez brytyjskie zakłady [[Triumph Motor Company]] w latach 1962-1980. Jego prezentacja miała miejsce podczas [[British International Motor Show|London Motor Show]] 1962<ref name="Autocar">{{Cytuj pismo | autor link = Peter Garnier (Ed) | tytuł = Used car test: 1970 Triumph Spitfire Mk.3 | czasopismo = [[Autocar]] | wolumin = 138 (nbr 4022) | strony = 26–27 | data = 28 czerwca 1973 | język = en}}</ref>. Pojazd bazował na projekcie stworzonym dla marek [[Standard Motor Company|Standard]]-[[Triumph Motor Company|Triumph]] w 1957 którego autorem był [[Giovanni Michelotti]]. Od strony konstrukcyjnej ([[Podwozie (motoryzacja)|podwozie]], silnik, podzespoły) Spitfire oparty został na wersji sedan modelu [[Triumph Herald|Herald]], produkcja odbywała się w fabryce Standard-Triumph zlokalizowanej w [[Coventry]]. Powstało pięć kolejnych generacji modelu, konkurował on z pojazdami [[Austin-Healey Sprite]] i [[MG Midget]].

[[Plik:1965TriumphSpitfire.jpg|thumb|left|140px|Spitfire Mark I (1965)]]
Do napędu pierwszej generacji użyto jednostki R4 1.1 [[OHV]] z modelu Herald, zasilana była przez podwójny [[gaźnik]]. Z pokrewnego pojazdu przejęto także układ zawieszenia. Samochód nazywano dwojako, Triumph Spitfire Mark I lub Spitfire 4<ref name=Robson/>. Silnik generował moc maksymalną 64 [[koń mechaniczny|KM]] (47 [[wat|kW]]) przy 5750 obr./min, maksymalny [[moment siły]] wynosił 97 [[niutonometr|Nm]] i osiągany był przy 3500 obr./min. Samochód mógł rozpędzić się do 148 km/h, czas przyspieszenia 0-60 mph wynosił 17,3 s<ref name=Robson/>. Od roku 1964 pojawiła się opcja montażu [[nadbieg]]u (dla 3. i 4. biegu)<ref name="Autocar"/>.

[[Plik:Triumph Spitfire (Ottawa British Car Show '10).jpg|thumb|left|140px|Spitfire Mark II]]
Produkcję drugiego wcielenia modelu, Mark II, uruchomiono w marcu 1965 roku. Nowy Spitfire był podobny do pierwszej generacji, zastosowano jednak bardziej wysilony silnik. Zmiany objęły [[układ rozrządu silnika spalinowego|układ rozrządu]] (zmodernizowany [[wałek rozrządu]]), chłodzony cieczą [[kolektor dolotowy]] oraz kolektor wydechowy o innym przekroju. Zmiany zaowocowały wzrostem mocy maksymalnej do 68 KM (50 kW) przy 6000 obr./min<ref name=Robson/>. Prędkość maksymalna wzrosła do 154 km/h, czas przyspieszenia 0-60 mph skrócił się zaś do 15,5 s<ref name=Robson/>. Kosmetycznym zmianom poddano także nadwozie oraz elementy kabiny pasażerskiej.

[[Plik:1968 Triumph Spitfire Mk III.jpg|thumb|left|140px|Spitfire Mark III (1968)]]
Większe zmiany przyszły wraz z wprowadzeniem w marcu 1967 roku Spitfire'a Mark III. W celu podniesienia poziomu bezpieczeństwa zastosowano nowe zderzaki. Do napędu użyto nowego silnika R4 1.3 (powiększona z 69,3 do 73,7 mm średnica cylindra), osiągał on moc 76 KM (56 kW) przy 6000 obr./min i maksymalny moment obrotowy 102 Nm przy 4000 obr./min<ref name="mark III">{{cytuj stronę|url=http://www.carfolio.com/specifications/models/car/?car=16786|tytuł=1967 Triumph Spitfire III technical specifications|język=en|opublikowany=carfolio.com|data dostępu=2012-01-08}}</ref>. Wpłynęło to pozytywnie na osiągi, prędkość maksymalna wzrosła do 153 km/h, czas przyspieszenia 0-60 mph skrócił się do 13,6 s<ref name="mark III"/>.

[[Plik:Triumph Spitfire Mark IV - 1972.jpg|thumb|left|140px|Spitfire Mark IV (1972)]]
Od roku 1970 produkowano 4. generację modelu, Mark IV. Zmodernizowano wygląd nadwozia, zwłaszcza tylnego pasa. Przejęto silnik ze Spitfire'a Mark III, został on jednak osłabiony w celu spełnienia ostrzejszych norm emisji spalin do 62 KM (46 kW) przy 5500 obr./min, maksymalny moment obrotowy wynosił 92 Nm przy 2900 obr./min<ref name="mark IIIb">{{cytuj stronę|url=http://www.carfolio.com/specifications/models/car/?car=55121|tytuł=1972 Triumph Spitfire IV technical specifications|język=en|opublikowany=carfolio.com|data dostępu=2012-01-08}}</ref>. Pogorszyły się w związku z tym osiągu samochodu, prędkość maksymalna wynosiła 140 km/h, czas przyspieszenia 0-60 mph wzrósł do 16,2 s<ref name=Robson/>.

[[Plik:1980 Triumph Spitfire 1500 Heritage Motor Centre, Gaydon.jpg|thumb|left|140px|Spitfire 1500 (1980)]]
Od roku 1973 na rynek północnoamerykański, a od 1975 na pozostałe, oferowano Spitfire'a z silnikiem R4 1.5. Dzięki zwiększeniu skoku tłoka odniesiono wzrost wartości momentu obrotowego w większym zakresie prędkości obrotowej, co przekładało się na efektywniejszą jazdę w ruchu miejskim<ref name=Robson/>. Standardowo silnik osiągał stopień kompresji 8:1, na rynek [[Stany Zjednoczone|USA]] przygotowano jednak odprężoną wersję ([[stopień sprężania]] 7,5:1) co pozwalało na pracę na benzynie o niższej [[liczba oktanowa|liczbie oktanowej]]<ref name=Robson/>. Wersja ta osiągała moc 54 KM (40 kW).

Wersja na rynek brytyjski z powodu mniej restrykcyjnych norm spalin wyposażona była w silnik o stopniu kompresji 9:1 i większym gaźnikiem<ref name=Robson/>. Jednostka ta osiągała moc 72 KM (53 kW) przy 5500 obr./min i maksymalny moment obrotowy 111 Nm przy 3000 obr./min<ref name=Robson/>. Prędkość maksymalna wynosiła 160 km/h, czas przyspieszenia 0-60 mph zaś 13,2 s<ref name=Robson/>. Produkcję samochodu zakończono w sierpniu 1980 roku.

{| class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto" align="left"
|-
! style="background:#efefef; width:220px"| '''Nazwa'''
! style="background:#efefef; width:150px" | '''Silnik'''
! style="background:#efefef; width:150px" | '''Okres produkcji'''
! style="background:#efefef; width:150px" | '''Liczba egzemplarzy'''
|-
|Triumph Spitfire 4 (Mark 1)
|1147 cm³ [[R4 (silnik)|R4]]
|październik 1962 – grudzień 1964
|45 753<ref name=Robson>{{Cytuj książkę | nazwisko = Robson | imię = Graham | tytuł = Triumph Spitfire and GT6 | wydawca = Osprey Publishing Ltd | miejsce = London | rok = 1982 | strony = 187 | isbn = 0-85045-452-2 | język = en}}</ref>
|-
|Triumph Spitfire 4 Mark 2
|1147 cm³ R4
|grudzień 1964 – styczeń 1967
|37 409<ref name=Robson/>
|-
|Triumph Spitfire Mark 3
|1296 cm³ R4
|styczeń 1967 – grudzień 1970
|65 320<ref name=Robson/>
|-
|Triumph Spitfire Mark IV
|1296 cm³ R4
|listopad 1970 – grudzień 1974
|70 021<ref name=Robson/>
|-
|Triumph Spitfire 1500
|1493 cm³ R4
|grudzień 1974 – sierpień 1980
|95 829<ref name=Robson/>
|}

{{Clear}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Roadstery]]
[[Kategoria:Samochody Triumph|Spitfire]]
[[Kategoria:Samochody sportowe]]
[[Kategoria:Samochody tylnonapędowe]]
[[Kategoria:Samochody z lat 60.]]
[[Kategoria:Samochody z lat 70.]]
[[Kategoria:Samochody z lat 80.]]

title: Triumph Spitfire

Producent: Triumph Motor Company

Miejsce produkcji: Wielka Brytania, Coventry

Segment: G

Typy nadwozia: 2-drzwiowy roadster

Silniki: Benzynowe: · R4 1,1 l · R4 1,3 l · R4 1,5 l

Skrzynia biegów: 4-biegowa manualna

Napęd: tylny

Pokrewne: Triumph Herald · Triumph Vitesse · Triumph GT6

Konkurencja: Austin-Healey Sprite · MG Midget


text:
# Dana Podracká
Dana Podracká (ur. 9 marca 1954 w Bańskiej Szczawnicy) – słowacka poetka.

## Życiorys
Absolwentka studiów psychologicznych na Uniwersytecie Komeńskiego w Bratysławie. Po studiach pracowała m.in. w wydawnictwie Slovenský spisovateľ. Zadebiutowała w 1981 roku tomem Mesačná milenka, za który otrzymała nagrodę Ivana Krasko za najlepszy debiut. Od 1991 roku pracuje w tgodniku literackim Literárny týždenník. W 2004 otrzymała nagrodę Witolda Hulewicza. Jej wiersze ukazywały się w przekładach na czeski, bułgarski, serbski, niemiecki, macedoński, białoruski.

## Wybrana twórczość[1]
- Mesačná milenka, poezja (1981)
- Zimní hostia, poezja (1984)
- Rubikon, poezja (1988)
- Nezabudni na vílu, literatura dla dzieci (1991)
- Mytológia súkromia, esej (1994)
- Hriech, poezja (1996)
- Jazyky z draka. Mytológia slovenských rozprávok, esej (2002)
- Zielpunkt. Mýtus o vernosti, esej (2005)
- Hysteria Siberiana, esej  (2009)

title: Dana Podracká

wikitext:
'''Dana Podracká''' (ur. 9 marca 1954 w [[Bańska Szczawnica|Bańskiej Szczawnicy]]) – słowacka poetka.

== Życiorys ==
Absolwentka studiów psychologicznych na [[Uniwersytet Komeńskiego w Bratysławie|Uniwersytecie Komeńskiego w Bratysławie]]. Po studiach pracowała m.in. w wydawnictwie Slovenský spisovateľ. Zadebiutowała w 1981 roku tomem ''Mesačná milenka'', za który otrzymała nagrodę Ivana Krasko za najlepszy debiut. Od 1991 roku pracuje w tgodniku literackim ''Literárny týždenník''<ref name=":0">{{Cytuj|tytuł=Dana Podracká - Slovak writers - Literárne informačné centrum|data dostępu=2016-03-22|opublikowany=www.litcentrum.sk|url=http://www.litcentrum.sk/en/slovenski-spisovatelia/dana-podracka#awards|archiwum=https://web.archive.org/web/20200124160752/http://www.litcentrum.sk/en/slovenski-spisovatelia/dana-podracka#awards|zarchiwizowano=2020-01-24}}</ref>. W 2004 otrzymała nagrodę Witolda Hulewicza<ref>{{Cytuj|autor=Administrator|tytuł=Drustvo knjizevnika Vojvodine - Dana Podracka|data dostępu=2016-03-22|opublikowany=www.dkv.org.rs|url=http://www.dkv.org.rs/index.php?option=com_content&task=view&id=713&Itemid=59&lang=en_GB}}</ref>. Jej wiersze ukazywały się w przekładach na czeski, bułgarski, serbski, niemiecki, macedoński, białoruski<ref name=":0" />.

== Wybrana twórczość<ref name=":0" /> ==
* ''Mesačná milenka'', poezja (1981)
* ''Zimní hostia,'' poezja (1984)
* ''Rubikon'', poezja (1988)
* ''Nezabudni na vílu'', literatura dla dzieci (1991)
* ''Mytológia súkromia'', esej (1994)
* ''Hriech'', poezja (1996)
* ''Jazyky z draka. Mytológia slovenských rozprávok'', esej (2002)
* ''Zielpunkt. Mýtus o vernosti'', esej (2005)
* ''Hysteria Siberiana'', esej  (2009)

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Podracká, Dana}}
[[Kategoria:Słowaccy eseiści]]
[[Kategoria:Słowaccy poeci XX wieku]]
[[Kategoria:Słowaccy twórcy literatury dziecięcej i młodzieżowej]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1954]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Bańskiej Szczawnicy]]


text:
# Robert C. Richardson
Robert Coleman Richardson (ur. 26 czerwca 1937 w Waszyngtonie, zm. 19 lutego 2013 w Ithace) – amerykański fizyk, laureat Nagrody Nobla z dziedziny fizyki w roku 1996 za odkrycie nadciekłości w izotopie helu-3.
Od 1975 roku profesor Uniwersytetu Cornella w Ithace. Prowadził badania w dziedzinie niskich temperatur. Wspólnie z Davidem M. Lee skonstruował urządzenie chłodzące zdolne do wytwarzania temperatury bliskiej zera bezwzględnego. W 1972 roku, podczas badań magnetycznych właściwości izotopu helu-3, zaobserwowali przemianę, którą zidentyfikowali jako nadciekłość, stan, w którym lepkość jest bliska zeru (hel przepływa bez oporów).

## Publikacje
Robert C. Richardson jest autorem ponad 95 artykułów naukowych oraz książek, m.in.:
- Robert C. Richardson, Eric N. Smith and 21 Cornell graduatestudents, Experimental Techniques in Condensed Matter Physics at Low Temperatures (1988).
- Alan Giambattista, Betty Richardson, Robert Richardson, College Physics (2004).

## Uhonorowanie
Za odkrycie fazy nadciekłej helu-3 R.C. Richardson otrzymał w roku 1996 Nagrodę Nobla (wspólnie z Davidem M. Lee i Douglasem D. Osheroffem). Jest członkiem licznych towarzystw naukowych (m.in. National Academy of Sciences, American Physical Society), w których pełni lub pełnił kierownicze funkcje i od których otrzymał liczne nagrody i wyróżnienia.

title: Robert C. Richardson

wikitext:
{{Inne znaczenia||[[Robert Richardson]]}}
{{Naukowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Robert Coleman Richardson
 |grafika                   = Robert Coleman Richardson.jpg
 |opis grafiki              = Robert Coleman Richardson (2005)
 |państwo                   = [[Stany Zjednoczone]]
 |data urodzenia            = [[26 czerwca]] [[1937]]
 |miejsce urodzenia         = [[Waszyngton]]
 |data śmierci              = [[19 lutego]] [[2013]]
 |miejsce śmierci           = [[Ithaca (Nowy Jork)|Ithaca]]
 |stopień lub tytuł naukowy = profesor
 |specjalność               = [[fizyka]]
 |almamater                 =
 |aktywność zawodowa        =
 |jednostka1 typ            = Uczelnia
 |jednostka1 nazwa          = [[Uniwersytet Cornella]]
 |okres zatr1               =
 |odznaczenia               =
 |nagrody                   = [[Plik:Nobel prize medal.svg|30px|link=Nagroda Nobla]] [[Laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki|Nagroda Nobla w dziedzinie fizyki]]
 |commons                   = Category:Robert C. Richardson
 |www                       = http://www.lassp.cornell.edu/lassp_data/rcr.html
}}
'''Robert Coleman Richardson''' (ur. [[26 czerwca]] [[1937]] w [[Waszyngton]]ie, zm. [[19 lutego]] [[2013]] w [[Ithaca (Nowy Jork)|Ithace]]) – [[Stany Zjednoczone|amerykański]] [[fizyk]], laureat [[Laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki|Nagrody Nobla]] z dziedziny [[Fizyka|fizyki]] w roku 1996 za odkrycie [[nadciekłość|nadciekłości]] w [[Izotopy|izotopie]] [[hel (pierwiastek)|helu]]-3{{r|www.nobelprize}}.

Od 1975 roku [[profesor]] [[Uniwersytet Cornella|Uniwersytetu Cornella]] w Ithace. Prowadził badania w dziedzinie niskich temperatur. Wspólnie z [[David M. Lee|Davidem M. Lee]] skonstruował urządzenie chłodzące zdolne do wytwarzania temperatury bliskiej [[zero bezwzględne|zera bezwzględnego]]. W 1972 roku, podczas badań magnetycznych właściwości izotopu helu-3, zaobserwowali przemianę, którą zidentyfikowali jako [[nadciekłość]], stan, w którym [[lepkość]] jest bliska zeru (hel przepływa bez oporów){{r|www.nobelprize}}.

== Publikacje ==
Robert C. Richardson jest autorem ponad 95 artykułów naukowych oraz książek, m.in.{{r|cornell}}:
* Robert C. Richardson, Eric N. Smith and 21 Cornell graduatestudents, ''Experimental Techniques in Condensed Matter Physics at Low Temperatures'' (1988).
* Alan Giambattista, Betty Richardson, Robert Richardson, ''College Physics'' (2004).

== Uhonorowanie ==
Za odkrycie fazy nadciekłej helu-3 R.C. Richardson otrzymał w roku 1996 [[Nagroda Nobla|Nagrodę Nobla]] (wspólnie z [[David M. Lee|Davidem M. Lee]] i [[Douglas D. Osheroff|Douglasem D. Osheroffem]]). Jest członkiem licznych towarzystw naukowych (m.in. [[National Academy of Sciences]], [[American Physical Society]]), w których pełni lub pełnił kierownicze funkcje i od których otrzymał liczne nagrody i wyróżnienia{{r|cornell}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
* <ref name=www.nobelprize>{{Cytuj stronę | url = https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1996/richardson/facts/ | tytuł = Robert C. Richardson – Facts | praca = The Nobel Prize in Physics 1996 > David M. Lee, Douglas D. Osheroff, Robert C. Richardson | opublikowany = Nobel Media AB | język = en | data dostępu = 2014-01-24}}, [https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1996/richardson/biographical/ autobiografia], Nobel Lecture, December 7, 1996, ''[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1996/richardson/lecture/ The Pomeranchuk Effect]''</ref>
* <ref name="cornell">{{Cytuj stronę | url = http://www.lassp.cornell.edu/lassp_data/rcr_vita.pdf | tytuł = Robert C. Richardson CV | praca = rcr_vita.pdf | opublikowany = www.lassp.cornell.edu | język = en | data dostępu = 2014-01-24}}</ref>
}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj|tytuł = Nagrody Nobla. Leksykon PWN |data = 2001 |isbn = 83-01-13393-7 |inni = Beata Tarnowska (red.) |miejsce = Warszawa |wydawca = Wydaw. Naukowe PWN |oclc = 830213964}}
* {{cytuj | url = http://www.nytimes.com/2013/02/22/science/robert-c-richardson-nobel-winning-physicist-dies-at-75.html | tytuł = Robert C. Richardson, Laureate in Physics, Dies at 75 | data dostępu = 2013-05-29 | autor = Kenneth Chang | opublikowany = nytimes.com | data = 2013-02-21 | język = en}}
* {{cytuj | url = http://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/9886353/Robert-Richardson.html | tytuł = Robert Richardson | data dostępu = 2013-05-29 | opublikowany = telegraph.co.uk | data = 2013-02-21 | język = en}}

{{Nobel Fizyka}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Richardson, Robert}}
[[Kategoria:Amerykańscy nobliści – fizyka]]
[[Kategoria:Amerykańscy fizycy XX wieku]]
[[Kategoria:Amerykańscy fizycy XXI wieku]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Waszyngtonie]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1937]]
[[Kategoria:Wykładowcy Cornell University]]
[[Kategoria:Zmarli w 2013]]

title: Robert Coleman Richardson

Państwo działania: Stany Zjednoczone

Data i miejsce urodzenia: 26 czerwca 1937 · Waszyngton

Data i miejsce śmierci: 19 lutego 2013 · Ithaca

Uczelnia: Uniwersytet Cornella


text:
# Tubinsk
Tubinsk (ros. Тубинск) – wieś (sieło) w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, w rejonie krasnoturańskim. W 2010 liczyła 908 mieszkańców.

title: Tubinsk

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Tubinsk
 |nazwa oryginalna             = {{k|ru|Тубинск}}
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |alt zdjęcia                  =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = Kraj Krasnojarski
 |1. jednostka administracyjna =
 |2. jednostka administracyjna =
 |3. jednostka administracyjna =
 |4. jednostka administracyjna =
 |5. jednostka administracyjna = [[rejon krasnoturański|krasnoturański]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2010
 |liczba ludności              = 908
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     =
 |współrzędne                  =
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Tubinsk''' ({{w języku|ru|Тубинск}}) – wieś (sieło) w [[Rosja|Rosji]], w [[Kraj Krasnojarski|Kraju Krasnojarskim]], w [[rejon krasnoturański|rejonie krasnoturańskim]]. W 2010 liczyła 908 mieszkańców<ref name=spis>{{Cytuj stronę | url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/krasnojarskij-kraj.htm | tytuł = Liczby ludności miejscowości Kraju Krasnojarskiego na podstawie spisu ludności wg stanu na dzień 14 października 2010 roku | data dostępu = | język = ru}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miejscowości w Kraju Krasnojarskim]]

title: TubinskТубинск

Państwo: Rosja

Kraj: Krasnojarski

Rejon: krasnoturański


text:
# Mistrzostwa Europy w Kolarstwie Torowym 2010
Mistrzostwa Europy w Kolarstwie Torowym 2010 – 1. edycja mistrzostw Europy w kolarstwie torowym, która odbyła się w BGŻ Arenie w Pruszkowie w dniach 5–7 listopada 2010. Były to pierwsze mistrzostwa Europy elity. W mistrzostwach wystartowało ponad 260 zawodników z 25 krajów, w tym 13 reprezentantów Polski.
Były to pierwsze kwalifikacje do Igrzysk XXX Olimpiady w Londynie w 2012 roku.

## Skład i wyniki reprezentantów Polski[1]

### kobiety
- Renata Dąbrowska – 6. (sprint drużynowy)
- Marta Janowiak – 6. (sprint drużynowy)
- Małgorzata Wojtyra – 6. (drużynowo na dochodzenie), brązowy medal (omnium)
- Katarzyna Pawłowska – 6. (drużynowo na dochodzenie)
- Edyta Jasińska – 6. (drużynowo na dochodzenie)

### mężczyźni
- Adrian Tekliński – 15. (sprint), 6.(keirin)
- Maciej Bielecki – 4. (sprint drużynowy)
- Kamil Kuczyński – 4. (sprint drużynowy, 7. (keirin)
- Damian Zieliński – 4. (sprint drużynowy), zdyskwalifikowany[2][3] (sprint)
- Dawid Głowacki – 10. (drużynowo na dochodzenie), 13. (madison)
- Łukasz Bujko – 13. (madison)
- Rafał Ratajczyk – 10. (drużynowo na dochodzenie), brązowy medal (omnium)
- Grzegorz Stępniak – 10. (drużynowo na dochodzenie)
- Adrian Kurek – 10. (drużynowo na dochodzenie)

## Medaliści

### kobiety
| Konkurencja                   | Data             | Złoto                                                               | Srebro                                                           | Brąz                                                     |
| ----------------------------- | ---------------- | ------------------------------------------------------------------- | ---------------------------------------------------------------- | -------------------------------------------------------- |
| sprint                        | 6 listopada 2010 | Sandie Clair                                                        | Kristina Vogel                                                   | Simona Krupeckaitė                                       |
| sprint drużynowy              | 5 listopada 2010 | Francja · Sandie Clair · Clara Sanchez                              | Wielka Brytania · Victoria Pendleton · Jessica Varnish           | Niemcy · Kristina Vogel · Miriam Welte                   |
| 3 km drużynowo na dochodzenie | 5 listopada 2010 | Wielka Brytania · Katie Colclough · Wendy Houvenaghel · Laura Trott | Litwa · Vaida Pikauskaitė · Vilija Sereikaitė · Aušrinė Trebaitė | Niemcy · Lisa Brennauer · Verena Jooß · Madeleine Sandig |
| omnium                        | 7 listopada 2010 | Leire Olaberria                                                     | Tacciana Szarakowa                                               | Małgorzata Wojtyra                                       |
| keirin                        | 7 listopada 2010 | Olga Panarina                                                       | Simona Krupeckaitė                                               | Lubow Szulika                                            |

### mężczyźni
| Konkurencja                   | Data             | Złoto                                                                           | Srebro                                                                        | Brąz                                                                     |
| ----------------------------- | ---------------- | ------------------------------------------------------------------------------- | ----------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------ |
| sprint                        | 6 listopada 2010 | Dienis Dmitrijew                                                                | Kévin Sireau                                                                  | Jason Kenny                                                              |
| sprint drużynowy              | 5 listopada 2010 | Niemcy · Robert Förstemann · Maximilian Levy · Stefan Nimke                     | Francja · Michaël D’Almeida · François Pervis · Kévin Sireau                  | Wielka Brytania · Matthew Crampton · Chris Hoy · Jason Kenny             |
| keirin                        | 7 listopada 2010 | Jason Kenny                                                                     | Matthew Crampton                                                              | Adam Ptáčník                                                             |
| 4 km drużynowo na dochodzenie | 5 listopada 2010 | Wielka Brytania · Steven Burke · Edward Clancy · Jason Queally · Andrew Tennant | Rosja · Iwan Kowalow · Jewgienij Kowalow · Aleksiej Markow · Aleksandr Sierow | Holandia · Levi Heimans · Arno Van der Zwet · Tim Veldt · Sipke Zijlstra |
| madison (50 km)               | 7 listopada 2010 | Czechy · Martin Bláha · Jiří Hochmann                                           | Belgia · Kenny De Ketele · Tim Mertens                                        | Ukraina · Mychajło Radionow · Serhij Łahkuti                             |
| omnium                        | 7 listopada 2010 | Roger Kluge                                                                     | Tim Veldt                                                                     | Rafał Ratajczyk                                                          |

## Klasyfikacja medalowa
| Miejsce | Kraj            | Złoto | Srebro | Brąz | Razem |
| 1       | Wielka Brytania | 3     | 2      | 2    | 7     |
| 2       | Francja         | 2     | 2      | 0    | 4     |
| 3       | Niemcy          | 2     | 1      | 2    | 5     |
| 4       | Białoruś        | 1     | 1      | 0    | 2     |
| 4       | Rosja           | 1     | 1      | 0    | 2     |
| 6       | Czechy          | 1     | 0      | 1    | 2     |
| 7       | Hiszpania       | 1     | 0      | 0    | 1     |
| 8       | Litwa           | 0     | 2      | 1    | 3     |
| 9       | Holandia        | 0     | 1      | 1    | 2     |
| 10      | Belgia          | 0     | 1      | 0    | 1     |
| 11      | Polska          | 0     | 0      | 2    | 2     |
| 11      | Ukraina         | 0     | 0      | 2    | 2     |

wikitext:
{{Zawody infobox
 |nazwa                = Mistrzostwa Europy w Kolarstwie Torowym 2010
 |ikona                =
 |poprzednie           =
 |następne             = [[Mistrzostwa Europy w Kolarstwie Torowym 2011|2011]]
 |grafika              =
 |podpis grafiki       =
 |data                 = [[5 listopada|5]]–[[7 listopada]] [[2010]]
 |miejscowość          = [[Pruszków]], [[Polska]]
 |organizator          =
 |liczba konkurencji   =
 |liczba zawodników    =
 |liczba reprezentacji =
 |commons              =
 |www                  =
}}
[[Plik:Velodrome BGŻ Arena in Pruszków 01.jpg|thumb|300px|Hala BGŻ Arena]]
'''Mistrzostwa Europy w Kolarstwie Torowym 2010''' – 1. edycja [[Mistrzostwa Europy w kolarstwie torowym|mistrzostw Europy w kolarstwie torowym]], która odbyła się w [[BGŻ Arena|BGŻ Arenie]] w [[Pruszków|Pruszkowie]] w dniach [[5 listopada|5]]–[[7 listopada]] [[2010]]. Były to pierwsze mistrzostwa Europy elity. W mistrzostwach wystartowało ponad 260 zawodników z 25 krajów, w tym 13 reprezentantów Polski.

Były to pierwsze kwalifikacje do [[Letnie Igrzyska Olimpijskie 2012|Igrzysk XXX Olimpiady]] w [[Londyn]]ie w 2012 roku.

== Skład i wyniki reprezentantów Polski<ref>{{cytuj stronę|url=http://eurotrack2010.eu/teams/team_of_poland-s39.html|tytuł=Team of Poland|data dostępu=2016-08-10|opublikowany=eurotrack2010.eu|archiwum=https://web.archive.org/web/20120328111825/http://eurotrack2010.eu/teams/team_of_poland-s39.html|język=en|zarchiwizowano=2012-03-28}}</ref> ==
=== kobiety ===
* [[Renata Dąbrowska]] – 6. (sprint drużynowy)
* [[Marta Janowiak]] – 6. (sprint drużynowy)
* [[Małgorzata Wojtyra]] – 6. (drużynowo na dochodzenie), '''brązowy medal''' (omnium)
* [[Katarzyna Pawłowska]] – 6. (drużynowo na dochodzenie)
* [[Edyta Jasińska]] – 6. (drużynowo na dochodzenie)

=== mężczyźni ===
* [[Adrian Tekliński]] – 15. (sprint), 6.(keirin)
* [[Maciej Bielecki]] – 4. (sprint drużynowy)
* [[Kamil Kuczyński]] – 4. (sprint drużynowy, 7. (keirin)
* [[Damian Zieliński]] – 4. (sprint drużynowy), zdyskwalifikowany<ref name="altenmark">Dyskwalifikacja po wygraniu półfinałowego wyścigu.</ref><ref name=autonazwa1>{{cytuj stronę|url=https://archive.is/20130504035708/http://www.sportowefakty.pl/kolarstwo/2010/11/06/kolarskie-me-zielinski-zdyskwalifikowany/|tytuł=Kolarskie ME: Zieliński zdyskwalifikowany|data=6 listopada 2010|opublikowany=sportowefakty.pl|data dostępu=2016-08-10}}</ref> (sprint)
* [[Dawid Głowacki]] – 10. (drużynowo na dochodzenie), 13. (madison)
* [[Łukasz Bujko]] – 13. (madison)
* [[Rafał Ratajczyk]] – 10. (drużynowo na dochodzenie), '''brązowy medal''' (omnium)
* [[Grzegorz Stępniak]] – 10. (drużynowo na dochodzenie)
* [[Adrian Kurek]] – 10. (drużynowo na dochodzenie)

== Medaliści ==
=== kobiety ===
{| class=wikitable width=80%
! Konkurencja
! Data
!  [[Plik:Gold medal with cup.svg|16px]] Złoto
!  [[Plik:Silver medal with cup.svg|16px]] Srebro
!  [[Plik:Bronze medal with cup.svg|16px]] Brąz
|-
| sprint
| 6 listopada 2010
|{{Flaga|FRA}} [[Sandie Clair]]
|{{Flaga|DEU}} [[Kristina Vogel]]
|{{Flaga|LTU}} [[Simona Krupeckaitė]]
|-
| sprint drużynowy
| 5 listopada 2010
|{{Państwo|FRA}}
[[Sandie Clair]]
[[Clara Sanchez]]
|{{Państwo|GBR}}
[[Victoria Pendleton]]
[[Jessica Varnish]]
|{{Państwo|DEU}}
[[Kristina Vogel]]
[[Miriam Welte]]
|-
| 3 km drużynowo na dochodzenie
| 5 listopada 2010
|{{Państwo|GBR}}
[[Katie Colclough]]
[[Wendy Houvenaghel]]
[[Laura Kenny|Laura Trott]]
|{{Państwo|LTU}}
[[Vaida Pikauskaitė]]
[[Vilija Sereikaitė]]
[[Aušrinė Trebaitė]]
|{{Państwo|DEU}}
[[Lisa Brennauer]]
[[Verena Jooß]]
[[Madeleine Sandig]]
|-
| omnium
| 7 listopada 2010
|{{Flaga|ESP}} [[Leire Olaberria]]
|{{Flaga|BLR|1995}} [[Tacciana Szarakowa]]
|{{Flaga|POL}} [[Małgorzata Wojtyra]]
|-
| keirin
| 7 listopada 2010
|{{Flaga|BLR|1995}} [[Olga Panarina]]
|{{Flaga|LTU}} [[Simona Krupeckaitė]]
|{{Flaga|UKR}} [[Lubow Szulika]]
|}

=== mężczyźni ===
{| class=wikitable width=80%
! Konkurencja
! Data
!  [[Plik:Gold medal with cup.svg|16px]] Złoto
!  [[Plik:Silver medal with cup.svg|16px]] Srebro
!  [[Plik:Bronze medal with cup.svg|16px]] Brąz
|-
| sprint<ref name=autonazwa1 />
| 6 listopada 2010
|{{Flaga|RUS}} [[Dienis Dmitrijew]]
|{{Flaga|FRA}} [[Kévin Sireau]]
|{{Flaga|GBR}} [[Jason Kenny]]
|-
| sprint drużynowy
| 5 listopada 2010
|{{Państwo|DEU}}
[[Robert Förstemann]]
[[Maximilian Levy]]
[[Stefan Nimke]]
|{{Państwo|FRA}}
[[Michaël D’Almeida]]
[[François Pervis]]
[[Kévin Sireau]]
|{{Państwo|GBR}}
[[Matthew Crampton]]
[[Chris Hoy]]
[[Jason Kenny]]
|-
| keirin
| 7 listopada 2010
|{{Flaga|GBR}} [[Jason Kenny]]
|{{Flaga|GBR}} [[Matthew Crampton]]
|{{Flaga|CZE}} [[Adam Ptáčník]]
|-
| 4 km drużynowo na dochodzenie
| 5 listopada 2010
|{{Państwo|GBR}}
[[Steven Burke]]
[[Edward Clancy]]
[[Jason Queally]]
[[Andrew Tennant]]
|{{Państwo|RUS}}
[[Iwan Kowalow]]
[[Jewgienij Kowalow]]
[[Aleksiej Markow]]
[[Aleksandr Sierow (kolarz)|Aleksandr Sierow]]
|{{Państwo|NLD}}
[[Levi Heimans]]
[[Arno Van der Zwet]]
[[Tim Veldt]]
[[Sipke Zijlstra]]
|-
| madison (50 km)
| 7 listopada 2010
|{{Państwo|CZE}}
[[Martin Bláha]]
[[Jiří Hochmann]]
|{{Państwo|BEL}}
[[Kenny De Ketele]]
[[Tim Mertens]]
|{{Państwo|UKR}}
[[Mychajło Radionow]]
[[Serhij Łahkuti]]
|-
| omnium
| 7 listopada 2010
|{{Flaga|DEU}} [[Roger Kluge]]
|{{Flaga|NLD}} [[Tim Veldt]]
|{{Flaga|POL}} [[Rafał Ratajczyk]]
|}

== Klasyfikacja medalowa ==
{| class="wikitable"  border="1" cellpadding="2" cellspacing="0"
|- bgcolor="#efefef"! colspan=6 style="border-right:0px;";| Klasyfikacja medalowa
|- bgcolor="#efefef"
|- align=center
!  '''Miejsce'''
!  '''Kraj'''
| bgcolor="gold" | [[Plik:Gold medal europe.svg|16px|Złoto]]
'''Złoto'''
| bgcolor="silver" | [[Plik:Silver medal europe.svg|16px|Srebro]]
'''Srebro'''
| bgcolor="CC9966" | [[Plik:Bronze medal europe.svg|16px|Brąz]]
'''Brąz'''
|  [[Plik:Europe medals.PNG|32px|Suma]]
'''Razem'''
|- align=center
|1||align=left|{{Państwo|GBR}}|| 3 || 2 || 2 || 7
|- align=center
|2||align=left|{{Państwo|FRA}}|| 2 || 2 || 0 || 4
|- align=center
|3||align=left|{{Państwo|DEU}}|| 2 || 1 || 2 || 5
|- align=center
|rowspan=2|4||align=left|{{Państwo|BLR|1995}}|| 1 || 1 || 0 || 2
|- align=center
|align=left|{{Państwo|RUS}}|| 1 || 1 || 0 || 2
|- align=center
|6||align=left|{{Państwo|CZE}}|| 1 || 0 || 1 || 2
|- align=center
|7||align=left|{{Państwo|ESP}}|| 1 || 0 || 0 || 1
|- align=center
|8||align=left|{{Państwo|LTU}}|| 0 || 2 || 1 || 3
|- align=center
|9||align=left|{{Państwo|NLD}}|| 0 || 1 || 1 || 2
|- align=center
|10||align=left|{{Państwo|BEL}}|| 0 || 1 || 0 || 1
|- align=center
|rowspan=2|11||align=left|{{Państwo|POL}}|| 0 || 0 || 2 || 2
|- align=center
|align=left|{{Państwo|UKR}}|| 0 || 0 || 2 || 2
|}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{Cytuj stronę | url = http://eurotrack2010.eu/ | tytuł = Oficjalna strona (archiwum) | opublikowany = eurotrack2010.eu | archiwum = https://web.archive.org/web/20120313120650/http://eurotrack2010.eu/ | zarchiwizowano = 2012-03-13}}

{{ME w kolarstwie torowym}}

[[Kategoria:2010 w kolarstwie]]
[[Kategoria:2010 w polskim sporcie]]
[[Kategoria:Mistrzostwa Europy w kolarstwie torowym|2010]]
[[Kategoria:Zawody sportowe w Pruszkowie]]
[[Kategoria:Kolarstwo w Polsce]]

Data: 5–7 listopada 2010

Miejscowość: Pruszków, Polska


text:
# Funny Games U.S.
Funny Games U.S. – amerykański thriller psychologiczny z 2007 roku w reżyserii Michaela Hanekego.
Remake austriackiego filmu tego samego reżysera Funny Games z 1997 roku. Akcja tej wersji filmu rozgrywa się w stanie Nowy Jork. Obydwie wersje są bardzo podobne – zaczynając od tych samych ujęć, na dokładnie oddanych sytuacjach kończąc.

## Fabuła
Akcja filmu zaczyna się, gdy bogata rodzina przyjeżdża do posiadłości letniskowej, w której mają miło spędzić urlop. Nie przypuszczają, że do ich drzwi zapukają nieśmiali, nieskazitelnie ubrani młodzi chłopcy o wzorowych manierach, którzy zaczną się nad nimi znęcać psychicznie i fizycznie.

## Obsada
- Anna - Naomi Watts
- George - Tim Roth
- Georg Jr. - Devon Gearhart
- Paul - Michael Pitt
- Peter - Brady Corbet

title: Funny Games U.S.

wikitext:
{{Film infobox
 |tytuł            = Funny Games U.S.
 |oryginalny tytuł =
 |grafika          =
 |opis grafiki     =
 |alt grafiki      =
 |gatunek          = [[dreszczowiec|thriller]]
 |rok produkcji    = [[2007 w filmie|2007]]
 |data premiery    = [[20 października]] [[2007 w filmie|2007]]
 |kraj produkcji   = [[Austria]]
[[Francja]]
[[Niemcy]]
[[Stany Zjednoczone]]
[[Wielka Brytania]]
[[Włochy]]
 |język            = [[język angielski|angielski]]
 |czas trwania     = 111 min
 |reżyseria        = [[Michael Haneke]]
 |scenariusz       = [[Michael Haneke]]
 |główne role      = [[Naomi Watts]]
[[Tim Roth]]
 |muzyka           =
 |zdjęcia          = [[Darius Khondji]]
 |scenografia      =
 |kostiumy         =
 |montaż           =
 |produkcja        =
 |wytwórnia        = [[Celluloid Dreams]]
[[Halcyon Pictures]]
[[Tartan Films]]
[[X-Filme]]
[[Lucky Red]]
[[Kinematograf]]
 |dystrybucja      = [[Warner Independent Pictures]]
 |budżet           =
 |przychody brutto =
 |poprzednik       =
 |kontynuacja      =
 |nagrody          =
 |commons          =
 |wikicytaty       =
 |www              =
}}
'''Funny Games U.S.''' – amerykański [[dreszczowiec|thriller]] [[film psychologiczny|psychologiczny]] z [[2007 w filmie|2007]] roku w reżyserii [[Michael Haneke|Michaela Hanekego]].

[[Remake]] austriackiego filmu tego samego reżysera ''[[Funny Games (film 1997)|Funny Games]]'' z [[1997 w filmie|1997]] roku. Akcja tej wersji filmu rozgrywa się w [[Nowy Jork (stan)|stanie Nowy Jork]]. Obydwie wersje są bardzo podobne – zaczynając od tych samych ujęć, na dokładnie oddanych sytuacjach kończąc.

== Fabuła ==
Akcja filmu zaczyna się, gdy bogata rodzina przyjeżdża do posiadłości letniskowej, w której mają miło spędzić urlop. Nie przypuszczają, że do ich drzwi zapukają nieśmiali, nieskazitelnie ubrani młodzi chłopcy o wzorowych manierach, którzy zaczną się nad nimi znęcać psychicznie i fizycznie.

== Obsada ==
* Anna - [[Naomi Watts]]
* George - [[Tim Roth]]
* Georg Jr. - [[Devon Gearhart]]
* Paul - [[Michael Pitt]]
* Peter - [[Brady Corbet]]

== Zobacz też ==
* ''[[Funny Games (film 1997)|Funny Games]]'' (1997) – pierwotna wersja austriacka.

== Linki zewnętrzne ==
* {{IMDb|tytuł|0808279|Funny Games U.S.}}
* {{Filmweb|tytuł|336820|Funny Games U.S.}}

{{Michael Haneke}}
{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Austriackie dreszczowce]]
[[Kategoria:Austriackie dramaty filmowe]]
[[Kategoria:Niemieckie dreszczowce]]
[[Kategoria:Niemieckie dramaty filmowe]]
[[Kategoria:Francuskie dreszczowce]]
[[Kategoria:Francuskie dramaty filmowe]]
[[Kategoria:Włoskie dreszczowce]]
[[Kategoria:Włoskie dramaty filmowe]]
[[Kategoria:Brytyjskie dreszczowce]]
[[Kategoria:Brytyjskie dramaty filmowe]]
[[Kategoria:Amerykańskie dreszczowce]]
[[Kategoria:Amerykańskie dramaty filmowe]]
[[Kategoria:Amerykańskie remaki austriackich filmów]]
[[Kategoria:Filmy kręcone w stanie Nowy Jork]]
[[Kategoria:Filmy w reżyserii Michaela Hanekego]]
[[Kategoria:Filmy wytwórni Warner Independent Pictures]]
[[Kategoria:Austriackie filmy z 2007 roku]]
[[Kategoria:Niemieckie filmy z 2007 roku]]
[[Kategoria:Francuskie filmy z 2007 roku]]
[[Kategoria:Włoskie filmy z 2007 roku]]
[[Kategoria:Brytyjskie filmy z 2007 roku]]
[[Kategoria:Amerykańskie filmy z 2007 roku]]

title: Funny Games U.S.

Gatunek: thriller

Data premiery: 20 października 2007

Kraj produkcji: Austria · Francja · Niemcy · Stany Zjednoczone · Wielka Brytania · Włochy

Język: angielski

Czas trwania: 111 min

Reżyseria: Michael Haneke

Scenariusz: Michael Haneke

Główne role: Naomi Watts · Tim Roth

Zdjęcia: Darius Khondji

Wytwórnia: Celluloid Dreams · Halcyon Pictures · Tartan Films · X-Filme · Lucky Red · Kinematograf

Dystrybucja: Warner Independent Pictures


text:
# Gang Olsena znowu w akcji
Gang Olsena znowu w akcji (duń. Olsen-banden deruda', inne tłum. Gang Olsena uderza ponownie) – duński barwny film komediowy z 1977 roku, należący do serii filmowej Gang Olsena (dziewiąty film), będący kontynuacją filmu Gang Olsena wpada w szał z 1976 roku.

## Fabuła
Trzyosobowy kopenhaski gang Olsena wykonuje kolejny „skok”, nocne włamanie do sejfu firmy, która ma być pilnowana jedynie przez podeszłego wiekiem strażnika. Okazuje się, że strażnik został zmieniony przez młodego, jednak nieodpowiedzialnego, który śpi w pracy. Wnętrza budynku dodatkowo strzeże owczarek niemiecki. W czasie otwierania sejfu przez Egona kierowca Benny i otyły Kjeld wywołują takie zamieszanie, że budzi się strażnik. Jak zwykle Benny i Kjeld uciekają, a Egon trafia ponownie do swojego „starego” więzienia.
Po wyjściu Egona - eleganckiego przestępcy w starym stylu i miłośnika cygar - z więzienia nie czeka na niego jak zwykle zdezelowany samochód Chevrolet Bel Air z resztą gangu wewnątrz. Okazuje się, że Benny i Kjeld nawiązali współpracę z Georgiem, ich nowym szefem - siostrzeńcem gadatliwej Yvonne, żony Kjelda - przestępcą-specjalistą od komputerów i elektroniki, nieuznającego starych, mechanicznych rozwiązań gangu Olsena. Georg został wykształcony w Stanach Zjednoczonych i działa nowoczesnymi metodami. Benny i Kjeld przyjechali pod zakład karny razem z Georgiem, który porusza się nowoczesnym i zaawansowanym technicznie Citroënem CX Break.
Następnie w składzie czteroosobowym, pod kierownictwem Georga, wykonują nocne włamanie do biurowca firmy, które jednak nie udaje się, ponieważ Egon gwoździem tapicerskim sabotuje pracę elektroniki Georga. Georg zdegustowany wynikami pracy jego zespołu, wymawia im pracę, dzięki czemu Egon odzyskuje członków swego gangu i może zrealizować swój wielki „skok”. Egon przygotował jak zwykle precyzyjnie opracowany plan, po zrealizowaniu którego członkowie gangu Olsena mają stać się milionerami. Do jego realizacji potrzebne są różne przedmioty, które jak zwykle gang kradnie, m.in. okradając z monet pracownika, który wybiera je z parkometrów. Plan Egona opiera się na fakcie, że władze trzymają w magazynach 30 000 ton masła do sprzedaży tylko w EWG, czekając na wzrost cen. J.M.R. Holm Hansen Jr. zamierza wykonać „przekręt” z masłem, które kupi od niego Hallandsen i sprzeda do ZSRR za podwójną cenę. Przybywający do Danii Hallandsen przygotuje na zakup masła 10 mln dolarów, które zostaną „wyprane” w duńskim oddziale Banku Światowego. Hallandsen nie może występować oficjalnie, ponieważ jest przestępcą poszukiwanym przez duński wymiar sprawiedliwości.
Gang przystępuje do realizacji planu. Benny i Kjeld spuszczają prawie całe paliwo z baku samochodu, którym porusza się po przyjeździe z Malmö Hallandsen, a Egon pozoruje napad na bank na drodze jego przejazdu. Samochód Hallandsena unieruchamia się wśród tłumu policjantów, a Egon bezkarnie zabiera z jego samochodu czerwoną walizkę z pieniędzmi, co widzi bezsilny Hallandsen. Gang ukrywa walizkę w skrytce bagażowej na dworcu, by przeczekać kilka dni, aby policja ustaliła, że nie zginęły żadne pieniądze. W międzyczasie Yvonne zapisuje się na kurs prawa jazdy i odbywa niebezpieczne jazdy po mieście.
Hansen - dawny konkurent Egona otrzymuje zlecenie na zlikwidowanie go. Razem z osiłkiem Bøffenem porywają Egona z ulicy, zabierają mu wyjętą ze skrytki walizkę z gotówką i wywożą na odludzie. Tam zamykają go w piwnicy. Hansen odwozi walizkę Holmowi Hansenowi Jr. Na pomoc Egonowi przybywają Kjeld i Benny, który z „pomocą” Bøffena również ląduje w piwnicy, dołączając do Egona. Szczęśliwie na wolności jest jeszcze Kjeld, który ich uwalnia, unieszkodliwiając huśtającego się w fotelu bujanym Bøffena. Hansen z osiłkiem Bøffenem próbują następnie podłożyć Egonowi bombę, jednak nie udaje im się, ponieważ gang Olsena uciekając przed policją zabiera furgonetkę Hansena. Nie mają pojęcia, że w części towarowej samochodu siedzi Bøffen z bombą. Bøffen na wybojach wypada z furgonetki, która chwilę później eksploduje, szczęśliwie już po opuszczeniu jej przez gang.
Egon w końcu przekonuje się do Georga i włącza go do akcji. Okazuje się, że Holm Hansen zdeponował pieniądze i dokumenty w kopenhaskim oddziale Banku Światowego, do którego podstępem przez bramę wjazdową dostaje się gang. Odwracają uwagę strażnika w bramie, podrzucając mu paczkę banknotów, wewnątrz której zamiast banknotów są jednak kawałki pociętej gazety. W budynku wydobywają z sejfu czerwoną walizkę i walizkę z dokumentami, a następnie Egon otwiera potężne drzwi pancerne, by gang mógł się wydostać. Georg czekając w garażu podziemnym sąsiedniego budynku, korzystając z urządzeń elektronicznych, z trudem zdalnie zakłóca system monitoringu banku i odblokowuje wrota do garażu. Grupa ucieka jego citroënem i przyjeżdża pod dom Jensenów. Tam Bøffen oraz Hansen ogłuszają i ponownie porywają Egona, zabierając citroëna z siedzącym wewnątrz Georgiem z czerwoną walizką. Reszta gangu Olsena i Yvonne ruszają samochodem nauki jazdy w pogoń za citroënem. Szaleńczy pościg kończy się na terenie zakładu przemysłowego, który oba samochody demolują.
Po odzyskaniu walizki Benny i Kjeld udają się do pralni samoobsługowej. Przejeżdżający policjanci interesują się zaparkowanym przy pralni ich skrajnie zaniedbanym chevroletem. W panice Benny i Kjeld chowają dolary do pralki i uciekają. Po odjeździe policji wracają do pralni, gdzie Yvonne właśnie wyprała banknoty, które zamieniły się w zielone grudki. Na koniec okazuje się, że masło leżące w wagonach kolejowych topi się, a sfrustrowany Egon przyznaje się do rabunku z Banku Światowego i wraca do swojego „starego” więzienia.

## Obsada
- Ove Sprogøe - Egon Olsen
- Morten Grunwald - Benny Frandsen
- Poul Bundgaard - Kjeld Jensen
- Kirsten Walther - Yvonne Jensen, żona Kjelda
- Claus Ryskjær - Georg, siostrzeniec Yvonne
- Axel Strøbye - detektyw Jensen
- Dick Kaysø - policjant Holm
- Bjørn Watt Boolsen - J.M.R. Holm Hansen Jr.
- Alf Andersen - Hallandsen
- Paul Hagen - Archibald Hansen, szef Bøffena
- Ove Verner Hansen - osiłek Bøffen
- Holger Juul Hansen - Larsen, instruktor w szkole jazdy
- Ole Andreasen - spiker w telewizji
- Karl Stegger - strażnik
- Arthur Jensen - strażnik
- Pouel Kern - strażnik
- Birger Jensen - strażnik
- Ejner Federspiel - strażnik

title: Gang Olsena znowu w akcji

wikitext:
{{Film infobox
 |tytuł            = Gang Olsena znowu w akcji
 |oryginalny tytuł = Olsen-banden deruda'
 |grafika          = Olsen Banden.jpg
 |opis grafiki     = Trzej członkowie gangu Olsena (od lewej: Benny, Egon i Kjeld)
 |alt grafiki      =
 |gatunek          = [[Film komediowy|komedia]]
 |rok produkcji    = [[1977 w filmie|1977]]
 |data premiery    = 30 września 1977
 |kraj produkcji   = [[Dania]]
 |język            = [[Język duński|duński]]
 |czas trwania     = 101 minut
 |reżyseria        = [[Erik Balling]]
 |scenariusz       = [[Erik Balling]], [[Henning Bahs]]
 |główne role      =
 |muzyka           = [[Bent Fabricius-Bjerre]]
 |zdjęcia          = [[Claus Loof]]
 |scenografia      =
 |kostiumy         =
 |montaż           =
 |produkcja        =
 |wytwórnia        =
 |dystrybucja      =
 |budżet           =
 |przychody brutto =
 |poprzednik       = ''[[Gang Olsena wpada w szał]]'' (1976)
 |kontynuacja      = ''[[Gang Olsena idzie na wojnę]]'' (1978)
 |nagrody          =
 |commons          = Category:The Olsen Gang Outta Sight
 |wikicytaty       =
 |www              =
}}
'''Gang Olsena znowu w akcji''' ({{w języku|da|Olsen-banden deruda'}}, inne tłum. '''Gang Olsena uderza ponownie''') – [[Dania|duński]] barwny [[film komediowy]] z 1977 roku, należący do serii filmowej [[Gang Olsena (seria duńska)|Gang Olsena]] (dziewiąty film), będący kontynuacją filmu ''[[Gang Olsena wpada w szał]]'' z 1976 roku.

== Fabuła ==
Trzyosobowy [[Kopenhaga|kopenhaski]] gang Olsena wykonuje kolejny „skok”, nocne włamanie do sejfu firmy, która ma być pilnowana jedynie przez podeszłego wiekiem strażnika. Okazuje się, że strażnik został zmieniony przez młodego, jednak nieodpowiedzialnego, który śpi w pracy. Wnętrza budynku dodatkowo strzeże [[owczarek niemiecki]]. W czasie otwierania sejfu przez Egona kierowca Benny i otyły Kjeld wywołują takie zamieszanie, że budzi się strażnik. Jak zwykle Benny i Kjeld uciekają, a Egon trafia ponownie do swojego „starego” więzienia.

Po wyjściu Egona - eleganckiego przestępcy w starym stylu i miłośnika [[Cygaro|cygar]] - z więzienia nie czeka na niego jak zwykle zdezelowany samochód [[Chevrolet Bel Air]] z resztą gangu wewnątrz. Okazuje się, że Benny i Kjeld nawiązali współpracę z Georgiem, ich nowym szefem - siostrzeńcem gadatliwej Yvonne, żony Kjelda - przestępcą-specjalistą od komputerów i elektroniki, nieuznającego starych, mechanicznych rozwiązań gangu Olsena. Georg został wykształcony w [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]] i działa nowoczesnymi metodami. Benny i Kjeld przyjechali pod zakład karny razem z Georgiem, który porusza się nowoczesnym i zaawansowanym technicznie [[Citroën CX|Citroënem CX Break]].

Następnie w składzie czteroosobowym, pod kierownictwem Georga, wykonują nocne włamanie do biurowca firmy, które jednak nie udaje się, ponieważ Egon gwoździem tapicerskim sabotuje pracę elektroniki Georga. Georg zdegustowany wynikami pracy jego zespołu, wymawia im pracę, dzięki czemu Egon odzyskuje członków swego gangu i może zrealizować swój wielki „skok”. Egon przygotował jak zwykle precyzyjnie opracowany plan, po zrealizowaniu którego członkowie gangu Olsena mają stać się milionerami. Do jego realizacji potrzebne są różne przedmioty, które jak zwykle gang kradnie, m.in. okradając z monet pracownika, który wybiera je z [[parkometr]]ów. Plan Egona opiera się na fakcie, że władze trzymają w magazynach 30 000 ton [[Masło|masła]] do sprzedaży tylko w [[Wspólnota Europejska|EWG]], czekając na wzrost cen. J.M.R. Holm Hansen Jr. zamierza wykonać „przekręt” z masłem, które kupi od niego Hallandsen i sprzeda do [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]] za podwójną cenę. Przybywający do Danii Hallandsen przygotuje na zakup masła 10 mln [[Dolar amerykański|dolarów]], które zostaną „[[Pranie pieniędzy|wyprane]]” w duńskim oddziale [[Bank Światowy|Banku Światowego]]. Hallandsen nie może występować oficjalnie, ponieważ jest przestępcą poszukiwanym przez duński wymiar sprawiedliwości.

[[Plik:Olsen-banden - Den røde kuffert.jpg|thumb|left|Czerwona walizka]]
[[Plik:1984 Citroën CX 20 Break (10962696325).jpg|thumb|240px|[[Citroën CX|Citroën CX Break]], taki samochód w filmie posiada Georg]]
[[Plik:Olsen-banden - Mester Hansens bombe.jpg|thumb|240px|[[Bomba]], którą w filmie Hansen z Bøffenem próbują wysadzić Olsena]]
[[Plik:Olsen-banden - Kjeld og Yvonnes hjem 01.jpg|thumb|240px|Inscenizacja mieszkania Jensenów, miejsca spotkań i narad członków gangu Olsena]]
[[Plik:Hans chr. hansen, architect, bellahøj koblingsstation, copenhagen, 1961-68 (5789195635).jpg|thumb|240px|Filmowa siedziba duńskiego oddziału [[Bank Światowy|Banku Światowego]]]]
Gang przystępuje do realizacji planu. Benny i Kjeld spuszczają prawie całe paliwo z baku samochodu, którym porusza się po przyjeździe z [[Malmö]] Hallandsen, a Egon pozoruje napad na bank na drodze jego przejazdu. Samochód Hallandsena unieruchamia się wśród tłumu policjantów, a Egon bezkarnie zabiera z jego samochodu czerwoną walizkę z pieniędzmi, co widzi bezsilny Hallandsen. Gang ukrywa walizkę w skrytce bagażowej na dworcu, by przeczekać kilka dni, aby policja ustaliła, że nie zginęły żadne pieniądze. W międzyczasie Yvonne zapisuje się na kurs prawa jazdy i odbywa niebezpieczne jazdy po mieście.

Hansen - dawny konkurent Egona otrzymuje zlecenie na zlikwidowanie go. Razem z osiłkiem Bøffenem porywają Egona z ulicy, zabierają mu wyjętą ze skrytki walizkę z gotówką i wywożą na odludzie. Tam zamykają go w piwnicy. Hansen odwozi walizkę Holmowi Hansenowi Jr. Na pomoc Egonowi przybywają Kjeld i Benny, który z „pomocą” Bøffena również ląduje w piwnicy, dołączając do Egona. Szczęśliwie na wolności jest jeszcze Kjeld, który ich uwalnia, unieszkodliwiając huśtającego się w fotelu bujanym Bøffena. Hansen z osiłkiem Bøffenem próbują następnie podłożyć Egonowi [[Bomba|bombę]], jednak nie udaje im się, ponieważ gang Olsena uciekając przed policją zabiera furgonetkę Hansena. Nie mają pojęcia, że w części towarowej samochodu siedzi Bøffen z bombą. Bøffen na wybojach wypada z furgonetki, która chwilę później eksploduje, szczęśliwie już po opuszczeniu jej przez gang.

Egon w końcu przekonuje się do Georga i włącza go do akcji. Okazuje się, że Holm Hansen zdeponował pieniądze i dokumenty w kopenhaskim oddziale Banku Światowego, do którego podstępem przez bramę wjazdową dostaje się gang. Odwracają uwagę strażnika w bramie, podrzucając mu paczkę banknotów, wewnątrz której zamiast banknotów są jednak kawałki pociętej gazety. W budynku wydobywają z sejfu czerwoną walizkę i walizkę z dokumentami, a następnie Egon otwiera potężne drzwi pancerne, by gang mógł się wydostać. Georg czekając w garażu podziemnym sąsiedniego budynku, korzystając z urządzeń elektronicznych, z trudem zdalnie zakłóca system [[monitoring]]u banku i odblokowuje wrota do garażu. Grupa ucieka jego citroënem i przyjeżdża pod dom Jensenów. Tam Bøffen oraz Hansen ogłuszają i ponownie porywają Egona, zabierając citroëna z siedzącym wewnątrz Georgiem z czerwoną walizką. Reszta gangu Olsena i Yvonne ruszają samochodem nauki jazdy w pogoń za citroënem. Szaleńczy pościg kończy się na terenie zakładu przemysłowego, który oba samochody demolują.

Po odzyskaniu walizki Benny i Kjeld udają się do pralni samoobsługowej. Przejeżdżający policjanci interesują się zaparkowanym przy pralni ich skrajnie zaniedbanym chevroletem. W panice Benny i Kjeld chowają dolary do pralki i uciekają. Po odjeździe policji wracają do pralni, gdzie Yvonne właśnie wyprała banknoty, które zamieniły się w zielone grudki. Na koniec okazuje się, że masło leżące w wagonach kolejowych topi się, a sfrustrowany Egon przyznaje się do rabunku z Banku Światowego i wraca do swojego „starego” więzienia.

== Obsada ==
* [[Ove Sprogøe]] - Egon Olsen
* [[Morten Grunwald]] - Benny Frandsen
* [[Poul Bundgaard]] - Kjeld Jensen
* [[Kirsten Walther]] - Yvonne Jensen, żona Kjelda
* [[Claus Ryskjær]] - Georg, siostrzeniec Yvonne
* [[Axel Strøbye]] - detektyw Jensen
* [[Dick Kaysø]] - policjant Holm
* [[Bjørn Watt Boolsen]] - J.M.R. Holm Hansen Jr.
* [[Alf Andersen (aktor)|Alf Andersen]] - Hallandsen
* [[Paul Hagen]] - Archibald Hansen, szef Bøffena
* [[Ove Verner Hansen]] - osiłek Bøffen
* [[Holger Juul Hansen]] - Larsen, instruktor w szkole jazdy
* [[Ole Andreasen]] - spiker w telewizji
* [[Karl Stegger]] - strażnik
* [[Arthur Jensen]] - strażnik
* [[Pouel Kern]] - strażnik
* [[Birger Jensen (aktor)|Birger Jensen]] - strażnik
* [[Ejner Federspiel]] - strażnik

== Linki zewnętrzne ==
* {{Filmweb|tytuł|31479|Gang Olsena znowu w akcji}}
* {{IMDb|tytuł|0076495|Gang Olsena znowu w akcji}}

{{Gang Olsena}}

[[Kategoria:Duńskie komedie kryminalne]]
[[Kategoria:Duńskie filmy z 1977 roku]]
[[Kategoria:Sequele duńskich filmów]]
[[Kategoria:Filmy kręcone w Kopenhadze]]

title: Gang Olsena znowu w akcjiOlsen-banden deruda'

Gatunek: komedia

Data premiery: 30 września 1977

Kraj produkcji: Dania

Język: duński

Czas trwania: 101 minut

Reżyseria: Erik Balling

Scenariusz: Erik Balling, Henning Bahs

Muzyka: Bent Fabricius-Bjerre

Zdjęcia: Claus Loof

Poprzednik: Gang Olsena wpada w szał (1976)

Kontynuacja: Gang Olsena idzie na wojnę (1978)


text:
# Komunistyczne organizacje podziemne na ziemiach polskich w czasie II wojny światowej
Komunistyczne organizacje podziemne na ziemiach polskich w czasie II wojny światowej – organizacje komunistyczne powstałe na ziemiach polskich pod okupacją niemiecką w czasie II wojny światowej w okresie od września 1939 do stycznia 1942, z połączenia których powstała Polska Partia Robotnicza oraz dołączające do niej w latach 1943-1944.

## Geneza
16 sierpnia 1938, decyzją prezydium Komitetu Wykonawczego Międzynarodówki Komunistycznej (Kominternu) rozwiązano Komunistyczną Partię Polski. Niemal wszystkich działaczy KPP uwięziono, zesłano do łagrów lub rozstrzelano z rozkazu Józefa Stalina. Bez dyrektyw z Moskwy i pieniędzy na utrzymanie partii, środowisko komunistyczne w Polsce uległo dezintegracji: część byłych funkcjonariuszy KPP zaprzestało działalności, wielu wyjechało z kraju, inni siedzieli w więzieniach (między innymi Paweł Finder, Małgorzata Fornalska, Władysław Gomułka i Marceli Nowotko).
Kiedy 1 września 1939 III Rzesza zaatakowała Polskę, komuniści przebywający w więzieniach nie znając nowej linii politycznej Związku Radzieckiego opowiedzieli się przeciwko nazizmowi i w obronie niepodległości Polski. Żądali umożliwienia walki przeciwko Niemcom, deklarowali wsparcie dla wysiłku wojennego poprzez pracę. W wojennym zamieszaniu wypuszczano ich z więzień, po czym (w zdecydowanej większości) po agresji ZSRR na Polskę przedostawali się na tereny okupowane przez ZSRR i przyjmując obywatelstwo sowieckie pracowali w administracji okupanta.

## Okres 1939-1942
W końcu 1939 r. i w pierwszych miesiącach 1940 r. powstawały w okupowanym kraju różne ugrupowania i organizacje antyfaszystowskie kierowane przez komunistów. W Warszawie wznowiła działalność jednolitofrontowa Organizacja Młodzieży Socjalistycznej „Spartakus”, założona w 1935 r. Czołowi jej działacze głosili hasło walki zbrojnej z okupantem.
W Warszawie również powstały Rewolucyjne Rady Robotniczo-Chłopskie, znane również pod nazwą „Młot i Sierp”. Była to najliczniejsza i o największym zasięgu wpływów podziemna organizacja komunistyczna. Jesienią 1940 r. w jej skład weszły ugrupowania komunistów i radykalnych ludowców działające na Północnym Mazowszu. Organizacja ta dążyła do zjednoczenia wszystkich grup antyfaszystowskich. W jej kierownictwie utworzono również wydział wojskowy, organizujący Czerwoną Milicję, która wiosną 1941 r. liczyła w Warszawie 200 ludzi, w całym zaś kraju około tysiąca. Przygotowywała się ona do prowadzenia działań dywersyjnych na tyłach wroga w okresie przewidywanej napaści hitlerowskiej Rzeszy na Związek Radziecki. Po masowych aresztowaniach, jakie nastąpiły latem 1941 r., organizacja RRRCh przestała istnieć. Pozostali na wolności członkowie wstąpili przeważnie do innych organizacji.
Drugą co do wielkości organizacją po RRRCh było Stowarzyszenie Przyjaciół ZSRR. Tworzyli ją aktywiści KPP, którzy już od końca 1939 r. działali w Warszawie w różnych środowiskach. Stowarzyszenie Przyjaciół ZSRR również powołało swój wydział wojskowy, zwany Gwardią Robotniczą. Na Śląsku Cieszyńskim i w okolicach Bielska-Białej Stowarzyszenie nosiło nazwę Koła Przyjaciół ZSRR.
W rejonach podwarszawskich powstała pod koniec 1939 r. grupa „Proletariusz”. Jej nazwa pochodzi od wydawanego przez nią pisma. W pierwszych miesiącach 1940 r. rozpoczęła w Warszawie działalność grupa młodych komunistów, głównie byłych członków akademickiej Organizacji Młodzieży Socjalistycznej „Życie”. Nazywano ją „grupą akademicką” lub „grupą życiowców”, bądź „biuletynowcami”, także od wydawanego przez nią pisma „Biuletyn Radiowy”.
W Krakowie powstała z początkiem 1940 r. grupa antyfaszystowska, do której weszło wielu dawnych członków KPP, KZMP, lewicowych socjalistów, lewicowych działaczy Związku Nauczycielska Polskiego oraz radykalnych działaczy chłopskich. Grupa przyjęła później nazwę „Polska Ludowa” od wydawanego przez nią pisma. Rozrosła się w organizację, która objęła działalnością kilka powiatów ówczesnego województwa krakowskiego.
W połowie 1940 r. powstała w Rzeszowskiem grupa związana początkowo z RRRCh, późniejszym okresie znana jako Czyn Chłopsko-Robotniczy (od pisma o tej nazwie). Należeli do niej kapepowcy oraz radykalni działacze dawnego Związku Młodzieży Wiejskiej „Wici”. Rozwijała działalność szczególnie wśród młodzieży na Rzeszowszczyźnie.
Komuniści i radykalni ludowcy z Lubelskiego, Rzeszowskiego i Radomskiego utworzyli w październiku 1941 r. organizację antyfaszystowską, która przyjęła nazwę Robotniczo-Chłopska Organizacja Bojowa. Obejmowała ona swym zasięgiem południową Lubelszczyznę oraz niektóre rejony Rzeszowskiego i Radomskiego. Za cel stawiała sobie przygotowanie oddziałów zbrojnych do walki partyzanckiej z hitlerowskim okupantem. W szeregi RChOB weszła również jedna z warszawskich grup komunistycznych.
W Kieleckiem i Radomskiem działało Zjednoczenie Robotniczo-Chłopskie. Wydawało ono własny organ prasowy „Głos Ziemi Radomskiej”. Już w 1940 r. organizacja ta wykonała kilka akcji przeciwkontyngentowych.
W 1940 r. na terenie powiatu buskiego i pińczowskiego powstała i rozwijała ożywioną działalność grupa komunistów i radykalnych ludowców pod nazwą „Ruch Ludowy”. Jej organizatorami byli: Władysław Jaworski, Jan i Józef Rumasowie, Józef Pszczółka. Działała na bazie byłej KPP i robotników, którzy przed wojną pracowali przy regulacji Wisły. Grupa ta organizowała nasłuch radiowy w lesie radgowskim w gminie Opatowiec, a także wydała kilka numerów powielanego pisemka „Głos Demokratyczny”, w którym propagowała ideę walki przeciw okupantowi i o rząd demokratyczno-ludowy w przyszłej Polsce. Grupa „Ruch Ludowy” niosła pomoc Żydom prześladowanym przez okupanta. W drugiej połowie 1941 r. Niemcy wymordowali w gminie Bejsce 11 osób z rodziny członka tej grupy – Stanisława Klaczy.
W powiecie pińczowskim poprzednikiem PPR był „Blok Demokratyczny”. Tworzyli go: Władysław Jaworski, Edward Cieślarski (członek PPS), Jan Rumas (członek BCh), dr Władysław Madej (bezpartyjny), ksiądz Wieczorek (członek ZWZ) i Franciszek Kucybała, który następnie był komendantem tamtejszej Gwardii Ludowej.
W Chrzanowie powstała konspiracyjna organizacja antyfaszystowska pod nazwą „Kuźnica”, koło Piły i Zawiercia „Związek Ludu Pracującego Miast i Wsi”, w Jędrzejowskiem „Stowarzyszenie Przyjaciół ZSRR”.
W marcu 1941 r. koneccy komuniści – Bronisław Czyż, Kazimierz Czyż, Stanisław Klusek, Henryk Kozubski, Władysław Staromłyński i inni tworzą Związek Przyjaciół Sowietów, którego celem jest walka przeciw niemieckiemu okupantowi, przeciw propagandzie antyradzieckiej i o Polskę Ludową. ZPS utrzymuje kontakty z organizacją „Młot i Sierp” i grupą „Biuletynowców”. Organizuje grupy sabotażowe i dywersyjne. Gromadzi broń. Zbiera informacje o ruchach wojsk niemieckich i przekazuje je władzom radzieckim.
W Łodzi i okolicach istniało wiele grup konspiracyjnych, które prowadziły działalność polityczną i sabotażową w różnych zakładach pracy, m.in. Ogólnołódzki Komitet Sabotażowy, Komitet Obrony Miasta Łodzi i „Promieniści”. Wiosną 1941 r. grupy te połączyły się w organizację pod nazwą „Front Walki za Waszą i naszą Wolność”. Rozszerzała ona swe wpływy również na środowiska komunistyczne i robotnicze w Płocku, Włocławku i Poznaniu. Tworzyła komitety sabotażowe w wielu fabrykach pracujących dla okupanta.
W Poznaniu powstała w 1941 r. organizacja antyfaszystowska, używająca dawnej nazwy KPP. Miała swe komórki wśród kolejarzy i robotników Zakładów Cegielskiego. Zasięgiem swej działalności objęła kilka najbliższych powiatów.
Najsilniejszą organizacją komunistyczną w okresie przed powstaniem PPR, a zarazem najbardziej zbliżoną do niej programowo, był utworzony we wrześniu 1941 r z połączenia secesyjnej grupy lewicowych socjalistów wydających pismo „Sztandar Wolności”, „biuletynowców”, Stowarzyszenia Przyjaciół ZSRR i Rewolucyjnych Rad Robotniczo-Chłopskich - Związek Walki Wyzwoleńczej. W jego władzach zasiedli m.in. Franciszek Łęczycki i Józef Balcerzak. Utworzona została także organizacja zbrojna ZWW, którą kierował Marian Spychalski ps. „Marek”. ZWW miał swoje komitety dzielnicowe w Warszawie, oraz komitety powiatowe i różne komórki organizacyjne w województwie warszawskim, w Kieleckiem, Rzeszowskiem i Krakowskiem. Przy komitetach powiatowych i dzielnicowych ZWW działały komitety pomocy dla ofiar faszyzmu. ZWW wydawał pismo „Zwyciężymy”. Głosił program walki zbrojnej, tworzył bojowe grupy wypadowe i oddziały partyzanckie, które działały na różnych terenach.
Na Lubelszczyźnie do działania przystąpiła Bojowa Organizacja Ludowa, zwana wcześniej Związkiem Młodochłopskim, której kierownikiem był Kazimierz Sidor. W styczniu 1942 r. ruszył w Lasy Parczewskie pierwszy oddział partyzancki BOL pod przewodnictwem zbiegłego z niewoli oficera radzieckiego.
Wszystkie organizacje konspiracji rewolucyjnej wyrażały przekonanie o nieuchronności zbrojnego starcia niemiecko-radzieckiego i zwalczały nagłaśnianą przez podziemie centroprawicowe teorię „dwóch wrogów”.
Wiosną 1941 roku na ziemiach polskich trwała koncentracja niemieckich sił zbrojnych, przygotowujących się do uderzenia na Związek Radziecki. Duże nasycenie terenu wojskami niemieckimi utrudniało działalność konspiracyjną. Niektóre grupy komunistyczne wysłały swych przedstawicieli przez zieloną granicę do ZSRR z informacjami o koncentracji wojsk niemieckich. Nasiliły się akcje represyjne, prowadzone przez gestapo.
Po wybuchu wojny niemiecko-radzieckiej organizacje te tworzyły Komitety Pomocy Jeńcom Radzieckim i odegrały kluczową rolę w ratowaniu jeńców radzieckich od śmierci głodowej w obozach.
Oprócz wymienionych w okupowanym kraju działo pod koniec 1941 r. wiele innych lewicowych ugrupowań. Niektóre z nich zostały utworzone z inicjatywy lub wspólnym wysiłkiem komunistów, radykalnych ludowców i lewicowych socjalistów. Wiele ugrupowań przedpeperowskich to grupy bezimienne, środowiskowe, powstałe samorzutnie, skupiające ludzi uznających konieczność walki z hitlerowskim okupantem, zwolenników reform społecznych, współdziałających z komunistami. Większość tych bezimiennych grup wstąpiła następnie do PPR.
Pobieżna charakterystyka i analiza grup organizacji lewicy rewolucyjnej w latach 1939-1941 dowodzi, że w tym tak stosunkowo krótkim okresie zostały zbudowane fundamenty, na których rozwinęła swoją działalność Polska Partia Robotnicza i Gwardia Ludowa. Grupa Inicjatywna PPR, która przybyła do kraju w ostatnich dniach grudnia 1941 r., nie byłaby w stanie zbudować tak szybko partii i jej organizacji wojskowej bez tych kilku tysięcy uczestników organizacji lewicy rewolucyjnej z lat 1939-1941 r. Proces scalania organizacji konspiracji rewolucyjnej w jedną partię był bardzo szybki. Niektóre organizacje (np. ZWW) przyjęły uchwałę o akcesie do PPR, inne po prostu przekształciły swoje struktury i przybrały nową nazwę.

## Okres 1943-1944
W drugiej połowie 1943 r. nawiązany został kontakt przez „Świtowców” - Eugeniusza Iwańczyka i Mieczysława Świostka - z okręgiem PPR w Ostrowcu Świętokrzyskim z Władysławem Kowalskim „Zaporą” oraz sekretarzem okręgu Antonim Ratusińskim „Antkiem”. Nieco później z Sekretarzem Kieleckiego Obwodu PPR Marianem Baryłą „Bartkiem”. W wyniku przeprowadzonych rozmów Rewolucyjna Grupa Inteligencji Socjalistycznej „Świt” zgłosiła akces do PPR, ponieważ wszystkie dążenia reprezentowane przez tę grupę znalazły odbicie w programie PPR „O co walczymy?”. W lutym 1944 r. Eugeniusz Iwańczyk, już z rekomendacji kieleckiego obwodu PPR, spotkał się z dowódcą Armii Ludowej Michałem Rolą-Żymierskim w Warszawie, w rezultacie liczący już wtedy ponad pół tysiąca ludzi oddział „Świt”, przyjmując za swego patrona Gabriela Narutowicza, wyszedł w pole, dowodzony przez Tadeusza Maja „Łokietka”. Następnie rozkazem dowódcy III Kieleckiego Obwodu AL Mieczysława Moczara przekształcony w samodzielną brygadę bojową pod nazwą 2 Brygada Armii Ludowej Ziemi Kieleckiej „Świt”.

wikitext:
'''Komunistyczne organizacje podziemne na ziemiach polskich w czasie II wojny światowej''' – [[Organizacja|organizacje]] [[Komunizm|komunistyczne]] powstałe na [[Okupacja niemiecka ziem polskich (1939–1945)|ziemiach polskich pod okupacją niemiecką]] w czasie [[II wojna światowa|II wojny światowej]] w okresie od września 1939 do stycznia 1942, z połączenia których powstała [[Polska Partia Robotnicza]] oraz dołączające do niej w latach 1943-1944.

== Geneza ==
16 sierpnia 1938, decyzją prezydium Komitetu Wykonawczego [[Międzynarodówka Komunistyczna|Międzynarodówki Komunistycznej]] (Kominternu) rozwiązano [[Komunistyczna Partia Polski|Komunistyczną Partię Polski]]. Niemal wszystkich działaczy KPP uwięziono, zesłano do [[Łagier|łagrów]] lub rozstrzelano z rozkazu [[Józef Stalin|Józefa Stalina]]. Bez dyrektyw z [[Moskwa|Moskwy]] i pieniędzy na utrzymanie partii, środowisko komunistyczne w [[II Rzeczpospolita|Polsce]] uległo dezintegracji: część byłych funkcjonariuszy KPP zaprzestało działalności, wielu wyjechało z kraju, inni siedzieli w więzieniach (między innymi [[Paweł Finder]], [[Małgorzata Fornalska]], [[Władysław Gomułka]] i [[Marceli Nowotko]]).

Kiedy 1 września 1939 [[Kampania wrześniowa|III Rzesza zaatakowała Polskę]], komuniści przebywający w więzieniach nie znając nowej linii politycznej [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|Związku Radzieckiego]] opowiedzieli się przeciwko [[Narodowy socjalizm|nazizmowi]] i w obronie niepodległości Polski. Żądali umożliwienia walki przeciwko [[Niemcy (naród)|Niemcom]], deklarowali wsparcie dla wysiłku wojennego poprzez pracę. W wojennym zamieszaniu wypuszczano ich z więzień, po czym (w zdecydowanej większości) po [[Agresja ZSRR na Polskę|agresji ZSRR na Polskę]] przedostawali się na tereny [[Okupacja sowiecka ziem polskich (1939–1941)|okupowane przez ZSRR]] i przyjmując obywatelstwo sowieckie pracowali w administracji okupanta.

== Okres 1939-1942 ==
W końcu 1939 r. i w pierwszych miesiącach 1940 r. powstawały w okupowanym kraju różne ugrupowania i organizacje antyfaszystowskie kierowane przez komunistów. W Warszawie wznowiła działalność jednolitofrontowa [[Związek Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej „Spartakus”|Organizacja Młodzieży Socjalistycznej „Spartakus”]], założona w 1935 r. Czołowi jej działacze głosili hasło walki zbrojnej z okupantem<ref name=":0">{{Cytuj |autor = [[Józef Garas]] |tytuł = Materiały lektorskie. W trzydziestą rocznicę powstania Gwardii Ludowej. |data = grudzień 1971 |wolumin = 30 |miejsce = Warszawa |s = 2-5}}</ref>.

W Warszawie również powstały [[Rewolucyjne Rady Robotniczo-Chłopskie „Młot i Sierp”|Rewolucyjne Rady Robotniczo-Chłopskie]], znane również pod nazwą „Młot i Sierp”. Była to najliczniejsza i o największym zasięgu wpływów podziemna organizacja komunistyczna. Jesienią 1940 r. w jej skład weszły ugrupowania komunistów i radykalnych ludowców działające na Północnym Mazowszu. Organizacja ta dążyła do zjednoczenia wszystkich grup antyfaszystowskich. W jej kierownictwie utworzono również wydział wojskowy, organizujący Czerwoną Milicję, która wiosną 1941 r. liczyła w Warszawie 200 ludzi, w całym zaś kraju około tysiąca. Przygotowywała się ona do prowadzenia działań dywersyjnych na tyłach wroga w okresie przewidywanej [[Atak Niemiec na ZSRR|napaści hitlerowskiej Rzeszy na Związek Radziecki]]. Po masowych aresztowaniach, jakie nastąpiły latem 1941 r., organizacja RRRCh przestała istnieć. Pozostali na wolności członkowie wstąpili przeważnie do innych organizacji<ref name=":0" />.

Drugą co do wielkości organizacją po RRRCh było [[Stowarzyszenie Przyjaciół ZSRR]]. Tworzyli ją aktywiści KPP, którzy już od końca 1939 r. działali w Warszawie w różnych środowiskach. Stowarzyszenie Przyjaciół ZSRR również powołało swój wydział wojskowy, zwany Gwardią Robotniczą. Na Śląsku Cieszyńskim i w okolicach Bielska-Białej Stowarzyszenie nosiło nazwę Koła Przyjaciół ZSRR<ref name=":0" />.

W rejonach podwarszawskich powstała pod koniec 1939 r. [[Proletariusz (organizacja)|grupa „Proletariusz”]]. Jej nazwa pochodzi od wydawanego przez nią pisma. W pierwszych miesiącach 1940 r. rozpoczęła w Warszawie działalność grupa młodych komunistów, głównie byłych członków akademickiej [[Związek Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej „Życie”|Organizacji Młodzieży Socjalistycznej „Życie”]]. Nazywano ją „grupą akademicką” lub „grupą życiowców”, bądź [[Grupa Biuletynu Radiowego|„biuletynowcami”]], także od wydawanego przez nią pisma „Biuletyn Radiowy”<ref name=":0" />.

W Krakowie powstała z początkiem 1940 r. grupa antyfaszystowska, do której weszło wielu dawnych członków KPP, [[Komunistyczny Związek Młodzieży Polski|KZMP]], [[Lewica socjalistyczna w Polsce|lewicowych socjalistów]], lewicowych działaczy [[Związek Nauczycielstwa Polskiego|Związku Nauczycielska Polskiego]] oraz radykalnych działaczy chłopskich. Grupa przyjęła później nazwę [[Polska Ludowa-Organizacja Ludu Pracującego|„Polska Ludowa”]] od wydawanego przez nią pisma. Rozrosła się w organizację, która objęła działalnością kilka powiatów ówczesnego województwa krakowskiego<ref name=":0" />.

W połowie 1940 r. powstała w Rzeszowskiem grupa związana początkowo z RRRCh, późniejszym okresie znana jako [[Czyn Chłopsko-Robotniczy]] (od pisma o tej nazwie). Należeli do niej kapepowcy oraz radykalni działacze dawnego [[Związek Młodzieży Wiejskiej RP „Wici”|Związku Młodzieży Wiejskiej „Wici”]]. Rozwijała działalność szczególnie wśród młodzieży na Rzeszowszczyźnie<ref name=":0" />.

Komuniści i radykalni ludowcy z Lubelskiego, Rzeszowskiego i Radomskiego utworzyli w październiku 1941 r. organizację antyfaszystowską, która przyjęła nazwę [[Robotniczo-Chłopska Organizacja Bojowa]]. Obejmowała ona swym zasięgiem południową Lubelszczyznę oraz niektóre rejony Rzeszowskiego i Radomskiego. Za cel stawiała sobie przygotowanie oddziałów zbrojnych do walki partyzanckiej z hitlerowskim okupantem. W szeregi RChOB weszła również jedna z warszawskich grup komunistycznych<ref name=":0" />.

W Kieleckiem i Radomskiem działało [[Zjednoczenie Robotniczo-Chłopskie]]. Wydawało ono własny organ prasowy „Głos Ziemi Radomskiej”<ref>{{Cytuj |autor = [[Edward Gronczewski]] |redaktor = [[Marian Malinowski (historyk)]] |rozdział = Jarosz Józef |tytuł = Walczyli o Polskę Ludową |data = 1982 |isbn = 8305110737 |miejsce = Warszawa |wydawca = [[Robotnicza Spółdzielnia Wydawnicza „Prasa-Książka-Ruch”]], [[Książka i Wiedza]] |s = 121}}</ref>. Już w 1940 r. organizacja ta wykonała kilka akcji przeciwkontyngentowych<ref name=":0" />.

W 1940 r. na terenie powiatu buskiego i pińczowskiego powstała i rozwijała ożywioną działalność grupa komunistów i radykalnych ludowców pod nazwą „Ruch Ludowy”. Jej organizatorami byli: [[Władysław Jaworski (komunista)|Władysław Jaworski]], [[Jan Rumas|Jan]] i Józef Rumasowie, Józef Pszczółka. Działała na bazie byłej KPP i robotników, którzy przed wojną pracowali przy regulacji [[Wisła|Wisły]]. Grupa ta organizowała nasłuch radiowy w lesie radgowskim w gminie Opatowiec, a także wydała kilka numerów powielanego pisemka „Głos Demokratyczny”, w którym propagowała ideę walki przeciw okupantowi i o rząd demokratyczno-ludowy w przyszłej Polsce. Grupa „Ruch Ludowy” niosła pomoc Żydom prześladowanym przez okupanta. W drugiej połowie 1941 r. Niemcy wymordowali w gminie [[Bejsce (gmina)|Bejsce]] 11 osób z rodziny członka tej grupy – Stanisława Klaczy<ref>{{Cytuj |autor = [[Jan Naumiuk]] |tytuł = Kalendarz Polskiej Partii Robotniczej, Gwardii i Armii Ludowej na Kielecczyźnie (1942-1945) |data = 1962 |miejsce = Kielce |wydawca = [[Robotnicza Spółdzielnia Wydawnicza „Prasa”]] |s = 21, 22}}</ref>.

W [[Powiat pińczowski|powiecie pińczowskim]] poprzednikiem [[Polska Partia Robotnicza|PPR]] był „Blok Demokratyczny”. Tworzyli go: Władysław Jaworski, Edward Cieślarski (członek [[Polska Partia Socjalistyczna|PPS]]), Jan Rumas (członek [[Bataliony Chłopskie|BCh]]), dr Władysław Madej (bezpartyjny), ksiądz Wieczorek (członek [[Związek Walki Zbrojnej|ZWZ]]) i [[Franciszek Kucybała]], który następnie był komendantem tamtejszej [[Gwardia Ludowa|Gwardii Ludowej]]<ref>{{Cytuj |autor = [[Zygmunt Bieszczanin]] |tytuł = Fakty i mity p. Tadeusza Pawła Rutkowskiego |czasopismo = [[Głos Kombatanta Armii Ludowej]] |data = czerwiec 1994 |wolumin = 3 |numer = 18 |s = 23}}</ref>.

W [[Chrzanów|Chrzanowie]] powstała konspiracyjna organizacja antyfaszystowska pod nazwą „Kuźnica”, koło [[Piła (miasto)|Piły]] i [[Zawiercie|Zawiercia]] „Związek Ludu Pracującego Miast i Wsi”, w Jędrzejowskiem „Stowarzyszenie Przyjaciół ZSRR”<ref>{{Cytuj |autor  = [[Norbert Michta]] |tytuł = Z rodowodu Polskiej Partii Robotniczej | czasopismo = [[Głos Kombatanta Armii Ludowej]] |data = styczeń 2003 |issn = 1233-6076 |wolumin = 1 |numer = 110 |miejsce = Warszawa |s = 11}}</ref>.

W marcu 1941 r. koneccy komuniści – Bronisław Czyż, Kazimierz Czyż, [[Stanisław Klusek]], Henryk Kozubski, Władysław Staromłyński i inni tworzą Związek Przyjaciół Sowietów, którego celem jest walka przeciw niemieckiemu okupantowi, przeciw propagandzie antyradzieckiej i o [[Polska Ludowa|Polskę Ludową]]. ZPS utrzymuje kontakty z organizacją „Młot i Sierp” i grupą „Biuletynowców”. Organizuje grupy sabotażowe i dywersyjne. Gromadzi broń. Zbiera informacje o ruchach wojsk niemieckich i przekazuje je władzom radzieckim<ref>{{Cytuj |autor = [[Jan Naumiuk]] |tytuł = Kalendarz Polskiej Partii Robotniczej, Gwardii i Armii Ludowej na Kielecczyźnie (1942-1945) |data = 1962 |miejsce = Kielce |wydawca = [[Robotnicza Spółdzielnia Wydawnicza „Prasa”]] |s = 22}}</ref>.

W Łodzi i okolicach istniało wiele grup konspiracyjnych, które prowadziły działalność polityczną i sabotażową w różnych zakładach pracy, m.in. Ogólnołódzki Komitet Sabotażowy, [[Komitet Obrony Miasta Łodzi]] i [[Promieniści (Gwardia Ludowa)|„Promieniści”]]<ref name=":1">{{Cytuj |autor r = [[Jan Ptasiński]] |rozdział = Polska lewica w latach 1939-1941 |tytuł = Gwardia Ludowa w perspektywie historycznej. W 60 rocznicę jej powstania. |data = 2003 |isbn = 8391710319 |miejsce = Warszawa |s = 58, 59, 63}}</ref>. Wiosną 1941 r. grupy te połączyły się w organizację pod nazwą [[Front Walki o Naszą i Waszą Wolność|„Front Walki za Waszą i naszą Wolność”]]. Rozszerzała ona swe wpływy również na środowiska komunistyczne i robotnicze w Płocku, Włocławku i Poznaniu. Tworzyła komitety sabotażowe w wielu fabrykach pracujących dla okupanta<ref name=":0" />.

W Poznaniu powstała w 1941 r. organizacja antyfaszystowska, używająca dawnej nazwy [[Komunistyczna Partia Polski (1940–1942)|KPP]]. Miała swe komórki wśród kolejarzy i robotników [[H. Cegielski – Poznań|Zakładów Cegielskiego]]. Zasięgiem swej działalności objęła kilka najbliższych powiatów<ref name=":0" />.

Najsilniejszą organizacją komunistyczną w okresie przed powstaniem PPR, a zarazem najbardziej zbliżoną do niej programowo, był utworzony we wrześniu 1941 r z połączenia secesyjnej grupy lewicowych socjalistów wydających pismo [[Sztandar Wolności (organizacja)|„Sztandar Wolności”]], „biuletynowców”, Stowarzyszenia Przyjaciół ZSRR i Rewolucyjnych Rad Robotniczo-Chłopskich - [[Związek Walki Wyzwoleńczej]]. W jego władzach zasiedli m.in. [[Franciszek Łęczycki]] i [[Józef Balcerzak (działacz robotniczy)|Józef Balcerzak]]. Utworzona została także organizacja zbrojna ZWW, którą kierował [[Marian Spychalski]] ps. „Marek”<ref>{{Cytuj |autor = [[Jerzy Pawłowicz]]; [[Antoni Przygoński]] |tytuł = Historia polskiego ruchu robotniczego 1864-1964 |data = 1967 |wolumin = 2 |miejsce = Warszawa |wydawca = [[Książka i Wiedza]] |s = 45}}</ref>. ZWW miał swoje komitety dzielnicowe w Warszawie, oraz komitety powiatowe i różne komórki organizacyjne w województwie warszawskim, w Kieleckiem, Rzeszowskiem i Krakowskiem. Przy komitetach powiatowych i dzielnicowych ZWW działały komitety pomocy dla ofiar faszyzmu. ZWW wydawał pismo „Zwyciężymy”. Głosił program walki zbrojnej, tworzył bojowe grupy wypadowe i oddziały partyzanckie, które działały na różnych terenach<ref name=":0" />.

Na Lubelszczyźnie do działania przystąpiła [[Bojowa Organizacja Ludowa]], zwana wcześniej Związkiem Młodochłopskim, której kierownikiem był [[Kazimierz Sidor]]. W styczniu 1942 r. ruszył w [[Lasy Parczewskie]] pierwszy oddział partyzancki BOL pod przewodnictwem zbiegłego z niewoli oficera radzieckiego<ref>{{Cytuj |autor = Władysław Kurkiewicz; Adam Tatomir; [[Wiesław Żurawski]] |tytuł = Tysiąc lat dziejów Polski. Kalendarium. |data = 1980 |miejsce = Warszawa |wydawca = [[Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza]] |s = 171}}</ref>.

Wszystkie organizacje konspiracji rewolucyjnej wyrażały przekonanie o nieuchronności zbrojnego starcia niemiecko-radzieckiego i zwalczały nagłaśnianą przez podziemie centroprawicowe teorię „dwóch wrogów”<ref name=":1" />.

Wiosną 1941 roku na ziemiach polskich trwała koncentracja niemieckich sił zbrojnych, przygotowujących się do uderzenia na Związek Radziecki. Duże nasycenie terenu wojskami niemieckimi utrudniało działalność konspiracyjną. Niektóre grupy komunistyczne wysłały swych przedstawicieli przez [[Zielona granica|zieloną granicę]] do ZSRR z informacjami o koncentracji wojsk niemieckich. Nasiliły się akcje represyjne, prowadzone przez gestapo<ref>{{Cytuj |autor r = [[Tadeusz Rawski]] |rozdział = Okres od IX 1939 do V 1945 |tytuł = 100 lat polskiego ruchu robotniczego. Kronika wydarzeń |data = 1978 |miejsce = Warszawa |wydawca = [[Książka i Wiedza]] |s = 184}}</ref>.

Po wybuchu wojny niemiecko-radzieckiej organizacje te tworzyły Komitety Pomocy Jeńcom Radzieckim i odegrały kluczową rolę w ratowaniu [[Jeńcy sowieccy w niewoli niemieckiej (1941–1945)|jeńców radzieckich]] od śmierci głodowej w obozach<ref>{{Cytuj |autor = [[Ryszard Halaba]]; [[Władysław Ważniewski]] |tytuł = Polska Partia Robotnicza 1942-1948 |data = 1971 |miejsce = Warszawa |wydawca = MON |s = 17, 18}}</ref>.

Oprócz wymienionych w okupowanym kraju działo pod koniec 1941 r. wiele innych lewicowych ugrupowań. Niektóre z nich zostały utworzone z inicjatywy lub wspólnym wysiłkiem komunistów, radykalnych ludowców i lewicowych socjalistów. Wiele ugrupowań przedpeperowskich to grupy bezimienne, środowiskowe, powstałe samorzutnie, skupiające ludzi uznających konieczność walki z hitlerowskim okupantem, zwolenników reform społecznych, współdziałających z komunistami. Większość tych bezimiennych grup wstąpiła następnie do PPR<ref name=":0" />.

Pobieżna charakterystyka i analiza grup organizacji lewicy rewolucyjnej w latach 1939-1941 dowodzi, że w tym tak stosunkowo krótkim okresie zostały zbudowane fundamenty, na których rozwinęła swoją działalność Polska Partia Robotnicza i Gwardia Ludowa. [[Grupa Inicjatywna]] PPR, która przybyła do kraju w ostatnich dniach grudnia 1941 r., nie byłaby w stanie zbudować tak szybko partii i jej organizacji wojskowej bez tych kilku tysięcy uczestników organizacji lewicy rewolucyjnej z lat 1939-1941 r. Proces scalania organizacji konspiracji rewolucyjnej w jedną partię był bardzo szybki. Niektóre organizacje (np. ZWW) przyjęły uchwałę o akcesie do PPR, inne po prostu przekształciły swoje struktury i przybrały nową nazwę<ref name=":1" />.

== Okres 1943-1944 ==
{{Osobny artykuł|Polska Wojskowa Organizacja Rewolucyjna}}W drugiej połowie 1943 r. nawiązany został kontakt przez „Świtowców” - [[Eugeniusz Iwańczyk-Wiślicz|Eugeniusza Iwańczyka]] i [[Mieczysław Róg-Świostek|Mieczysława Świostka]] - z okręgiem PPR w [[Ostrowiec Świętokrzyski|Ostrowcu Świętokrzyskim]] z Władysławem Kowalskim „Zaporą” oraz sekretarzem okręgu Antonim Ratusińskim „Antkiem”. Nieco później z Sekretarzem Kieleckiego Obwodu PPR [[Marian Baryła|Marianem Baryłą]] „Bartkiem”. W wyniku przeprowadzonych rozmów [[Rewolucyjna Grupa Inteligencji Socjalistycznej „Świt”]] zgłosiła akces do PPR, ponieważ wszystkie dążenia reprezentowane przez tę grupę znalazły odbicie w programie PPR [[O co walczymy?|„O co walczymy?”]]. W lutym 1944 r. Eugeniusz Iwańczyk, już z rekomendacji kieleckiego obwodu PPR, spotkał się z dowódcą [[Armia Ludowa|Armii Ludowej]] [[Michał Rola-Żymierski|Michałem Rolą-Żymierskim]] w Warszawie, w rezultacie liczący już wtedy ponad pół tysiąca ludzi oddział „Świt”, przyjmując za swego patrona [[Gabriel Narutowicz|Gabriela Narutowicza]], wyszedł w pole, dowodzony przez [[Tadeusz Maj (pułkownik)|Tadeusza Maja „Łokietka”]]. Następnie rozkazem dowódcy III Kieleckiego Obwodu AL [[Mieczysław Moczar|Mieczysława Moczara]] przekształcony w samodzielną brygadę bojową pod nazwą [[2 Brygada AL „Świt”|2 Brygada Armii Ludowej Ziemi Kieleckiej „Świt”]]<ref>{{Cytuj |autor = [[Mieczysław Róg-Świostek]] |tytuł = Kiedy, jak i dlaczego powstał „Świt” |czasopismo = [[Głos Kombatanta Armii Ludowej]] |data = 1995 |issn = 1233-6076 |miejsce = Warszawa |s = 48, 49}}</ref>.

== Zobacz też ==
* [[Partyzantka radziecka#Polska|Partyzantka radziecka w Polsce]]
* [[Polski ruch oporu w czasie II wojny światowej]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* [[Piotr Gontarczyk]]: ''Polska Partia Robotnicza. Droga do władzy 1941-1944''. Warszawa: [[Fronda (wydawnictwo)|Wydawnictwo Fronda]], 2013. {{ISBN|978-83-64095-02-3}}.

{{Gwardia Ludowa – Armia Ludowa}}

[[Kategoria:Komunistyczne organizacje podziemne na ziemiach polskich w czasie II wojny światowej| ]]