text:
# Michał Paweł Markowski
Michał Paweł Markowski (ur. 26 grudnia 1962 w Bydgoszczy) – krytyk literacki, eseista, tłumacz, publicysta, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, kierownik Katedry Międzynarodowych Studiów Polonistycznych, zwycięzca konkursu na szefa Katedry Języka Polskiego i Literatury na Wydziale Sztuk Wyzwolonych i Nauk Ścisłych Uniwersytetu Illinois w Chicago.

## Życiorys
Doktoryzował się w 1996 pracą Efekt inskrypcji. Jacques Derrida i literatura, habilitował w 1998 pracą Nietzsche. Filozofia interpretacji. Tłumaczył m.in. prace Rolanda Barthes’a, Jacques’a Derridy, Juliji Krystewej, Emmanuela Lévinasa, Jean-François Lyotarda, Richarda Rorty’ego, Marcela Prousta. W 2002 wykładał na Uniwersytecie w Sztokholmie. W latach 2002–2003 wykładał na uniwersytecie Harvarda. W 2004 prowadził wykłady z literatury polskiej i porównawczej na Northwestern University w Evanston, w 2005 na wydziale Literatur Nowożytnych University of Alberta. W 2009 wykładowca na Brown University.
Od 2010 mieszka w Chicago, gdzie prowadzi Katedrę Języka Polskiego i Literatury na University of Illinois. Jest członkiem Collegium Invisibile.
Autor wielu książek poświęconych filozofii i literaturze. Współpracownik „Tygodnika Powszechnego”. Dyrektor artystyczny Międzynarodowego Festiwalu Literatury im. Josepha Conrada w Krakowie. Do 2021 członek Rady Naukowej (Editorial Board) amerykańskiego czasopisma „Slavic Review” oraz współredaktor Magazynu Literackiego „Książki w Tygodniku”.

## Nagrody i nominacje
- Nagroda im. Kazimierza Wyki 2011 r. za całokształt dokonań w dziedzinie krytyki oraz eseistyki literackiej i artystycznej[6].
- Nagroda im. Kościelskich za Anatomię ciekawości (2000)
- 2000 – Nagroda Polskiej Akademii Nauk im. Aleksandra Brücknera
- 1998 – Nagroda „Literatury na Świecie”.
- Nagroda Ministra Edukacji Narodowej (1998, 2001, 2005)
- nominacja do Nagrody Literackiej Gdynia 2016 w kategorii esej za książkę Kiwka[7]

## Twórczość
- Efekt inskrypcji. Jacques Derrida i literatura, 1997; wyd. drugie, rozszerzone, 2003
- Nietzsche. Filozofia interpretacji, 1997
- Anatomia ciekawości, 1999
- Pragnienie obecności. Filozofie reprezentacji od Platona do Kartezjusza, 1999
- Chronik des polnischen Essays 1951–2000, 2000
- Występek. Eseje o pisaniu i czytaniu, 2001
- Identity and Interpretation, 2003
- Perekreacja, 2003
- Pragnienie i bałwochwalstwo. Felietony metafizyczne, 2004
- Czarny nurt. Gombrowicz, świat, literatura, 2004 - nominacja do Nagrody Literackiej Nike 2005[8], nominacja do Nagrody im. Jana Długosza 2005[9]
- Teorie literatury XX wieku (wraz z Anną Burzyńską), 2006
- Nieobliczalne. Eseje, 2007
- Polska literatura nowoczesna. Leśmian, Schulz, Witkacy, 2008
- Życie na miarę literatury, 2009
- Słońce, możliwość, radość, 2010
- Powszechna rozwiązłość. Schulz, egzystencja literatura, 2012
- Polityka wrażliwości. Wprowadzenie do humanistyki, 2013
- Dzień na ziemi. Proza podróżna, 2014
- Kiwka, 2015
- Wojny nowoczesnych plemion. Spór o rzeczywistość w epoce populizmu, 2019
- Polska, rozkosz, uniwersytet. Opowieść edukacyjna, 2021

title: Michał Paweł Markowski

wikitext:
{{Biogram infobox
 |imię i nazwisko           = Michał Paweł Markowski
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |alt grafiki               =
 |data urodzenia            = [[26 grudnia]] [[1962]]
 |miejsce urodzenia         = [[Bydgoszcz]]
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |zawód                     = krytyk literacki, tłumacz, publicysta
 |odznaczenia               =
 |wikicytaty                = Michał Paweł Markowski
 |commons                   =
}}
'''Michał Paweł Markowski''' (ur. [[26 grudnia]] [[1962]] w [[Bydgoszcz]]y) – [[krytyka literacka|krytyk literacki]], [[esej|eseista]], tłumacz, publicysta, profesor [[Uniwersytet Jagielloński|Uniwersytetu Jagiellońskiego]], kierownik Katedry Międzynarodowych Studiów Polonistycznych, zwycięzca konkursu na szefa Katedry Języka Polskiego i Literatury na Wydziale Sztuk Wyzwolonych i Nauk Ścisłych [[University of Illinois at Chicago|Uniwersytetu Illinois w Chicago]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Prof. Markowski szefem katedry Uniwersytetu Illinois w Chicago |url = http://www.polska-usa.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=754:prof-markowski-szefem-katedry-uniwersytetu-illinois-w-chicago&catid=38:wiadomosci&Itemid=67 |opublikowany = Polska-USA.pl |data = 2010-02-23 |archiwum = https://archive.md/4xNC |zarchiwizowano = 2012-09-06}}</ref><ref>{{Cytuj |tytuł = Nasz człowiek w Chicago |url = https://www.polskieradio.pl/69/266/Artykul/194679%2CNasz-czlowiek-w-Chicago |opublikowany = Polskie Radio |data = 2010-02-23 |data dostępu = 2021-12-08}}</ref>.

== Życiorys ==
Doktoryzował się w 1996 pracą ''Efekt inskrypcji. Jacques Derrida i literatura'', habilitował w 1998 pracą ''Nietzsche. Filozofia interpretacji''. Tłumaczył m.in. prace [[Roland Barthes|Rolanda Barthes’a]], [[Jacques Derrida|Jacques’a Derridy]], [[Julia Kristeva|Juliji Krystewej]], [[Emmanuel Levinas|Emmanuela Lévinasa]], [[Jean-François Lyotard]]a, [[Richard Rorty|Richarda Rorty’ego]], [[Marcel Proust|Marcela Prousta]]. W 2002 wykładał na Uniwersytecie w Sztokholmie. W latach 2002–2003 wykładał na [[Uniwersytet Harvarda|uniwersytecie Harvarda]]. W 2004 prowadził wykłady z literatury polskiej i porównawczej na [[Northwestern University]] w [[Evanston (Illinois)|Evanston]], w 2005 na wydziale Literatur Nowożytnych [[Uniwersytet Alberty|University of Alberta]]. W 2009 wykładowca na [[Brown University]].

Od 2010 mieszka w Chicago, gdzie prowadzi Katedrę Języka Polskiego i Literatury na University of Illinois<ref>[http://wyka.wrotamalopolski.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=44:laureat-2011&catid=4:laureaci&Itemid=66 Notka biograficzna na stronie Nagrody im. Kazimierza Wyki]</ref>. Jest członkiem [[Collegium Invisibile]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Tutorzy |url = https://web.archive.org/web/20110502004640/http://www.ci.edu.pl/index.php?id=tutorzy&kat=Czlonkowie |opublikowany = Collegium Invisibile |data dostępu = 2012-05-09}}</ref>.

Autor wielu książek poświęconych [[filozofia|filozofii]] i literaturze. Współpracownik „[[Tygodnik Powszechny|Tygodnika Powszechnego]]”. Dyrektor artystyczny [[Międzynarodowy Festiwal Literatury im. Josepha Conrada|Międzynarodowego Festiwalu Literatury im. Josepha Conrada]] w Krakowie. Do 2021 członek Rady Naukowej (Editorial Board) amerykańskiego czasopisma „Slavic Review”<ref>{{Cytuj |tytuł = Slavic Review Staff and Editorial Board |data dostępu = 2021-02-01 |opublikowany = Slavic Review |url = https://web.archive.org/web/20201029120312/http://www.slavicreview.illinois.edu/staff/ |język = en}}</ref> oraz współredaktor Magazynu Literackiego „Książki w Tygodniku”.

== Nagrody i nominacje ==
* [[Nagroda im. Kazimierza Wyki]] 2011 r. za całokształt dokonań w dziedzinie krytyki oraz eseistyki literackiej i artystycznej<ref>{{cytuj |url = https://web.archive.org/web/20110908202501/http://wyborcza.pl/1,75475,8993166,Michal_Pawel_Markowski_laureatem_Nagrody_im__K__Wyki.html |tytuł = Michał Paweł Markowski laureatem Nagrody im. K. Wyki |data dostępu = 2011-01-26 |opublikowany = Wyborcza.pl |data = 2011-01-24}}</ref>.
* [[Nagroda Fundacji im. Kościelskich|Nagroda im. Kościelskich]] za ''Anatomię ciekawości'' (2000)
* 2000 – Nagroda Polskiej Akademii Nauk im. Aleksandra Brücknera
* 1998 – [[Nagroda „Literatury na Świecie”]].
* Nagroda Ministra Edukacji Narodowej (1998, 2001, 2005)
* nominacja do [[Nagroda Literacka Gdynia|Nagrody Literackiej Gdynia]] 2016 w kategorii esej za książkę ''Kiwka''<ref>{{Cytuj |tytuł = Nominacje za rok 2015 ogłoszone! |data dostępu = 2016-05-19 |opublikowany = Nagroda Literacka Gdynia |url = https://web.archive.org/web/20160525153124/http://nagrodaliterackagdynia.pl/wydarzenie/nominacje-za-rok-2015-og%C5%82oszone}}</ref>

== Twórczość ==
* ''Efekt inskrypcji. Jacques Derrida i literatura'', 1997; wyd. drugie, rozszerzone, 2003
* ''Nietzsche. Filozofia interpretacji'', 1997
* ''Anatomia ciekawości'', 1999
* ''Pragnienie obecności. Filozofie reprezentacji od Platona do Kartezjusza'', 1999
* ''Chronik des polnischen Essays 1951–2000'', 2000
* ''Występek. Eseje o pisaniu i czytaniu'', 2001
* ''Identity and Interpretation'', 2003
* ''Perekreacja'', 2003
* ''Pragnienie i bałwochwalstwo. Felietony metafizyczne'', 2004
* ''Czarny nurt. Gombrowicz, świat, literatura'', 2004 - nominacja do [[Nagroda Literacka „Nike”|Nagrody Literackiej Nike]] 2005<ref>{{Cytuj |tytuł = Nike 2005 |url = https://web.archive.org/web/20091013115035/http://nike.org.pl/strona.php?p=28&eid=4 |opublikowany = nike.org.pl |data dostępu = 2015-08-05}}</ref>, nominacja do [[Nagroda im. Jana Długosza|Nagrody im. Jana Długosza]] 2005<ref>{{Cytuj |tytuł = Znamy nominacje do Nagrody im. Jana Długosza |data = 2005-09-22 |data dostępu = 2016-03-06 |opublikowany = Instytut Książki |url = https://web.archive.org/web/20171001074250/http://www.instytutksiazki.pl/wydarzenia,aktualnosci,11035,znamy-nominacje-do-nagrody-im--jana-dlugosza.html}}</ref>
* ''Teorie literatury XX wieku'' (wraz z Anną Burzyńską), 2006
* ''Nieobliczalne. Eseje'', 2007
* ''Polska literatura nowoczesna. Leśmian, Schulz, Witkacy'', 2008
* ''Życie na miarę literatury'', 2009
* ''Słońce, możliwość, radość'', 2010
* ''Powszechna rozwiązłość. Schulz, egzystencja literatura'', 2012
* ''Polityka wrażliwości. Wprowadzenie do humanistyki'', 2013
* ''Dzień na ziemi. Proza podróżna'', 2014
* ''Kiwka'', 2015
* ''Wojny nowoczesnych plemion. Spór o rzeczywistość w epoce populizmu'', 2019
* ''Polska, rozkosz, uniwersytet. Opowieść edukacyjna'', 2021

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Markowski, Michał Paweł}}
[[Kategoria:Polscy krytycy literaccy]]
[[Kategoria:Polscy filozofowie XXI wieku]]
[[Kategoria:Członkowie Collegium Invisibile]]
[[Kategoria:Laureaci Nagrody im. Kazimierza Wyki]]
[[Kategoria:Laureaci Nagrody Fundacji im. Kościelskich]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1962]]
[[Kategoria:Wykładowcy Brown University]]
[[Kategoria:Wykładowcy Northwestern University]]
[[Kategoria:Wykładowcy Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego]]
[[Kategoria:Polscy tłumacze literatury francuskojęzycznej]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Bydgoszczy]]
[[Kategoria:Laureaci Nagrody „Literatury na Świecie”]]

title: Michał Paweł Markowski

Data i miejsce urodzenia: 26 grudnia 1962 · Bydgoszcz

Zawód, zajęcie: krytyk literacki, tłumacz, publicysta


text:
# Piotr Hiacynt Śliwicki
Piotr Hiacynt Śliwicki, Piotr Jacek Śliwicki herbu Jelita (ur. 3 lipca 1705, zm. 5 maja 1774 w Warszawie) – polski ksiądz katolicki, wizytator generalny polskiej prowincji misjonarzy św. Wincentego a Paulo (od 1739) i reformator seminariów tego zgromadzenia; proboszcz kościoła Świętego Krzyża w Warszawie w latach 1739–1763. Był spowiednikiem Stanisława Augusta Poniatowskiego i uczestnikiem obiadów czwartkowych.

## Rodzina i wykształcenie
Rodzicami Piotra byli Jan Śliwicki, tytułowany cześnikiem chełmskim, pisarz skarbu koronnego i Elżbieta z domu Knabe. Ojcem Jana był prawdopodobnie także Jan, towarzysz roty pancernej, nobilitowany w 1685 roku i przyjęty do herbu przez Marcina Zamoyskiego. Według Kaspra Niesieckiego Piotr miał cztery lub pięć sióstr; trzy z nich zostały zakonnicami.
Śliwicki kształcił się w warszawskim kolegium teatynów, a 20 marca 1721 roku wstąpił do seminarium Zgromadzenia Księży Misjonarzy przy kościele Świętego Krzyża, gdzie uczęszczał na studia filozoficzno-teologiczne.

## Działalność w zgromadzeniu
4 lipca 1723 roku Śliwicki złożył śluby zakonne, a 28 października 1728 roku przyjął święcenia prezbiteriatu. Jeszcze będąc klerykiem wykładał filozofię w seminarium księży misjonarzy. Działalność dydaktyczną kontynuował jako ksiądz, prowadząc także wykłady z teologii dogmatycznej. W seminarium uczył do 1733 roku. W 1729 roku wydał przetłumaczony z francuskiego żywot Wincentego a Paulo.
W 1730 roku został prokuratorem polskiej prowincji zgromadzenia misjonarzy. W związku z tą funkcją odbywał liczne podróże po domach zgromadzenia w Polsce. Prowadził też korespondencję ze zwierzchnikami we Francji i w Rzymie, m.in. doradzając, by mimo autorytetu Gabriela Piotra Baudouina na stanowisko wizytatora polskiej prowincji mianowali raczej któregoś z Polaków, co będzie lepiej przyjęte przez miejscowych księży.
Stanisław Leszczyński mianował go kaznodzieją królewskim; Śliwicki towarzyszył królowi w oblężonym Gdańsku, a po kapitulacji miasta udał się do Krakowa. Wróciwszy do Warszawy, w latach 1735–36 pełnił funkcję kaznodziei w kościele Św. Krzyża. Wspomagał zabiegi o kanonizację Wincentego a Paulo, zbierając na ten cel fundusze i popularyzując jego postać i dzieło.
W 1737 roku reprezentował polskie zgromadzenie na rzymskich uroczystościach kanonizacji Wincentego a Paulo, a następnie podróżował po Francji i Niemczech. Nawiązał wówczas znajomość z benedyktynem Antoine’em Augustinem Calmetem, w którego dziele Dissertations sur les apparitions des anges, des démons et des esprits, et sur les revenants et vampires de Hongrie, de Bohême, de Moravie et de Silésie, wydanym w Paryżu w 1746 roku znajduje się list Śliwickiego zaświadczający, że badał opowieści o wampirach na terenach Polski i nie mają one żadnych realnych podstaw. Sam Śliwicki także planował napisanie rozprawy przeciwko podobnym zabobonom, ale nie zachowały się nawet notatki.
Po powrocie do Polski w 1739 roku został mianowany wizytatorem generalnym polskiej prowincji misjonarzy. Jednocześnie pełnił funkcję superiora warszawskiego domu zakonnego i proboszcza kościoła Św. Krzyża; za jego czasów ukończono budowę kościoła, stawiając lewą wieżę (1753–4) oraz wykańczając świątynię fasadą zaprojektowaną przez Jakuba Fontanę (1757).
Jako wizytator odbywał częste podróże, co 2–3 lata odwiedzając podległe mu placówki zakonne. Pięć razy zwołał konwenty prowincji, dwukrotnie uczestniczył w konwentach generalnych zgromadzenia, mających miejsce w Paryżu w 1747 i 1759 roku. Czynił na nich starania o podział dużej polskiej prowincji, jednak bez rezultatów. Zreformował seminaria prowadzone przez misjonarzy, wydłużając okres nauki do dwóch lat i wprowadzając niewykładane wcześniej przedmioty świeckie. Dbał też o dobór odpowiedniej kadry i zasoby biblioteczne, sprowadzając podręczniki z zagranicy.
Jako wizytator generalny Śliwicki zatwierdzał też druk publikacji zawierających treści religijne; według Władysława Konopczyńskiego wywierał tym samym znaczący wpływ na życie umysłowe tamtego okresu. Dopuścił do druku m.in. O religii poczciwych ludzi Stanisława Konarskiego oraz prace Jean-François Marmontela: Belizariusz (bez rozdziału o tolerancji religijnej) i Szczęśliwa Familia, co w 1770 roku stało się przyczyną konfliktu Śliwickiego z nuncjuszem papieskim Angelo Marią Durinim, który uznał te pozycje za niezgodne z wiarą katolicką i poinformował o całej sprawie Rzym.
27 marca 1763 roku zrezygnował z funkcji proboszcza i superiora domu zakonnego, pozostając jednak wizytatorem.

wikiname: plwiki

title: Piotr Hiacynt Śliwicki

in_language: pl

wikitext:
{{Duchowny infobox
 |imię i nazwisko          = Piotr Jacek Śliwicki
 |imię i nazwisko org      =
 |tytuł                    = ksiądz
 |grafika                  = Portret księdza Piotra Śliwickiego.jpg
 |opis grafiki             = Piotr Śliwicki (autor nieznany, pastel według portretu [[Ludwik Marteau|Ludwika Marteau]])
 |alt grafiki              =
 |herb                     =
 |dewiza                   =
 |dewiza - j. polski       =
 |kraj działania           = Polska
 |data urodzenia           = [[3 lipca]] [[1705]]
 |miejsce urodzenia        =
 |data śmierci             = [[5 maja]] [[1774]]
 |miejsce śmierci          = [[Warszawa]]
 |miejsce pochówku         = [[Bazylika Świętego Krzyża w Warszawie|Bazylika Świętego Krzyża w Warszawie (kościół dolny)]]
 |1. funkcja               = wizytator generalny (prowincjał)
 |1. funkcja - okres       = 1739–1774
 |2. funkcja               =
 |2. funkcja - okres       =
 |wyznanie                 = [[katolicyzm]]
 |kościół                  = [[Kościół łaciński|rzymskokatolicki]]
 |inkardynacja             = [[Zgromadzenie Księży Misjonarzy]]
 |data ślubów zakonnych    = 4 lipca 1723
 |data diakonatu           =
 |data ordynacji           =
 |data święceń             = 28 października 1728
 |data nominacji           =
 |data sakry               =
 |data patriarchatu        =
 |data kreacji             =
 |papież kreujący          =
 |kościół tytularny        =
 |faksymile                =
 |opis faksymile           =
 |odznaczenia              =
 |commons                  =
 |wikiźródła               =
 |wikicytaty               =
 |wikinews                 =
 |www                      =
}}
{{Szlachcic infobox
 |imię               =
 |wszystkie imiona   =
 |imię oryginalne    =
 |grafika            = nie
 |opis grafiki       =
 |herb               = Jelita herb.svg
 |opis herbu         = [[Jelita (herb szlachecki)|Jelita]]
 |tytuł              =
 |dynastia           =
 |rodzina            = Śliwiccy
 |data urodzenia     =
 |miejsce urodzenia  =
 |data śmierci       =
 |miejsce śmierci    =
 |ojciec             = Jan Śliwicki
 |matka              = Elżbieta z d. Knabe
 |mąż                =
 |żona               =
 |dzieci             = ''brak''
 |rodzeństwo         =
 |faksymile          = nie
 |opis faksymile     =
 |odznaczenia        =
 |commons            =
}}
'''Piotr Hiacynt Śliwicki''', '''Piotr Jacek Śliwicki''' herbu [[Jelita (herb szlachecki)|Jelita]] (ur. [[3 lipca]] [[1705]], zm. [[5 maja]] [[1774]] w [[Warszawa|Warszawie]]) – polski ksiądz katolicki, wizytator generalny polskiej prowincji [[Zgromadzenie Księży Misjonarzy|misjonarzy św. Wincentego a Paulo]] (od 1739) i reformator seminariów tego zgromadzenia; proboszcz [[Bazylika Świętego Krzyża w Warszawie|kościoła Świętego Krzyża w Warszawie]] w latach 1739–1763. Był spowiednikiem [[Stanisław August Poniatowski|Stanisława Augusta Poniatowskiego]] i uczestnikiem [[obiady czwartkowe|obiadów czwartkowych]]<ref>{{Cytuj |autor r = [[Zofia Zielińska]] |rozdział = Śliwicki Piotr Hiacynt |tytuł = Polski słownik biograficzny. T. 50: Szyjkowski Jan - Śliwka Karol |data = 2014–2015 |miejsce = Warszawa ; Kraków |wydawca = IH PAN}}</ref>.

== Rodzina i wykształcenie ==
Rodzicami Piotra byli Jan Śliwicki, tytułowany cześnikiem chełmskim, pisarz skarbu koronnego i Elżbieta z domu Knabe. Ojcem Jana był prawdopodobnie także Jan, towarzysz roty pancernej, nobilitowany w 1685 roku i przyjęty do herbu przez [[Marcin Zamoyski (zm. 1689)|Marcina Zamoyskiego]]. Według [[Kasper Niesiecki|Kaspra Niesieckiego]] Piotr miał cztery lub pięć sióstr; trzy z nich zostały zakonnicami<ref name=":0">{{Cytuj |autor r = [[Zofia Zielińska]] |rozdział = Śliwicki Piotr Hiacynt |tytuł = Polski słownik biograficzny. T. 50: Szyjkowski Jan - Śliwka Karol |data = 2014–2015 |miejsce = Warszawa ; Kraków |wydawca = IH PAN |s = 586}}</ref>.

Śliwicki kształcił się w [[Konwikt Teatynów w Warszawie|warszawskim kolegium teatynów]], a 20 marca 1721 roku wstąpił do seminarium Zgromadzenia Księży Misjonarzy przy kościele Świętego Krzyża, gdzie uczęszczał na studia filozoficzno-teologiczne<ref name=":0" />.

== Działalność w zgromadzeniu ==
4 lipca 1723 roku Śliwicki złożył [[śluby zakonne]], a 28 października 1728 roku przyjął święcenia prezbiteriatu. Jeszcze będąc [[Kleryk (student)|klerykiem]] wykładał filozofię w seminarium księży misjonarzy. Działalność dydaktyczną kontynuował jako ksiądz, prowadząc także wykłady z [[Teologia dogmatyczna|teologii dogmatycznej]]. W seminarium uczył do 1733 roku. W 1729 roku wydał przetłumaczony z [[język francuski|francuskiego]] żywot [[Wincenty a Paulo|Wincentego a Paulo]]<ref name=":0" />.

W 1730 roku został prokuratorem polskiej prowincji zgromadzenia misjonarzy. W związku z tą funkcją odbywał liczne podróże po domach zgromadzenia w Polsce. Prowadził też korespondencję ze zwierzchnikami we Francji i w Rzymie<ref name=":0" />, m.in. doradzając, by mimo autorytetu [[Gabriel Piotr Baudouin|Gabriela Piotra Baudouina]] na stanowisko wizytatora polskiej prowincji mianowali raczej któregoś z Polaków, co będzie lepiej przyjęte przez miejscowych księży<ref name=":1">{{Cytuj |autor r = Zofia Zielińska |rozdział = Śliwicki Piotr Hiacynt |tytuł = Polski słownik biograficzny. T. 50 | s = 587}}</ref>.

[[Stanisław Leszczyński]] mianował go kaznodzieją królewskim; Śliwicki towarzyszył królowi w [[Oblężenie Gdańska (1734)|oblężonym Gdańsku]], a po kapitulacji miasta udał się do Krakowa. Wróciwszy do Warszawy, w latach 1735–36 pełnił funkcję kaznodziei w kościele Św. Krzyża<ref name=":1" />. Wspomagał zabiegi o kanonizację Wincentego a Paulo, zbierając na ten cel fundusze i popularyzując jego postać i dzieło<ref name=":1" />.

W 1737 roku reprezentował polskie zgromadzenie na rzymskich uroczystościach kanonizacji Wincentego a Paulo, a następnie podróżował po Francji i Niemczech. Nawiązał wówczas znajomość z benedyktynem {{link-interwiki |Antoine Augustin Calmet|Q=Q767668|tekst=Antoine’em Augustinem Calmetem}}, w którego dziele ''Dissertations sur les apparitions des anges, des démons et des esprits, et sur les revenants et vampires de Hongrie, de Bohême, de Moravie et de Silésie'', wydanym w Paryżu w 1746 roku znajduje się list Śliwickiego zaświadczający, że badał opowieści o wampirach na terenach Polski i nie mają one żadnych realnych podstaw. Sam Śliwicki także planował napisanie rozprawy przeciwko podobnym zabobonom, ale nie zachowały się nawet notatki<ref name=":1" />.

Po powrocie do Polski w 1739 roku został mianowany wizytatorem generalnym polskiej prowincji misjonarzy. Jednocześnie pełnił funkcję [[superior]]a warszawskiego domu zakonnego i proboszcza kościoła Św. Krzyża; za jego czasów ukończono budowę kościoła, stawiając lewą wieżę (1753–4) oraz wykańczając świątynię fasadą zaprojektowaną przez [[Jakub Fontana|Jakuba Fontanę]] (1757)<ref name=":1" />.

Jako wizytator odbywał częste podróże, co 2–3 lata odwiedzając podległe mu placówki zakonne. Pięć razy zwołał konwenty prowincji, dwukrotnie uczestniczył w konwentach generalnych zgromadzenia, mających miejsce w Paryżu w 1747 i 1759 roku. Czynił na nich starania o podział dużej polskiej prowincji, jednak bez rezultatów<ref name=":1" />. Zreformował [[Seminarium duchowne|seminaria]] prowadzone przez misjonarzy, wydłużając okres nauki do dwóch lat i wprowadzając niewykładane wcześniej przedmioty świeckie. Dbał też o dobór odpowiedniej kadry i zasoby biblioteczne, sprowadzając podręczniki z zagranicy<ref name=":2" />.

Jako wizytator generalny Śliwicki zatwierdzał też druk publikacji zawierających treści religijne; według [[Władysław Konopczyński|Władysława Konopczyńskiego]] wywierał tym samym znaczący wpływ na życie umysłowe tamtego okresu<ref name=":1" />. Dopuścił do druku m.in. ''O religii poczciwych ludzi'' [[Stanisław Konarski|Stanisława Konarskiego]] oraz prace [[Jean-François Marmontel]]<nowiki/>a: [[Belizariusz (powieść Jean-François Marmontela)|''Belizariusz'']] (bez rozdziału o tolerancji religijnej) i ''Szczęśliwa Familia'', co w 1770 roku stało się przyczyną konfliktu Śliwickiego z nuncjuszem papieskim [[Angelo Maria Durini|Angelo Marią Durinim]], który uznał te pozycje za niezgodne z wiarą katolicką i poinformował o całej sprawie Rzym<ref>{{Cytuj |autor r = Zofia Zielińska |rozdział = Śliwicki Piotr Hiacynt |tytuł = Polski słownik biograficzny. T. 50 | s = 589}}</ref>.

27 marca 1763 roku zrezygnował z funkcji proboszcza i superiora domu zakonnego, pozostając jednak wizytatorem<ref name=":2">{{Cytuj |autor r = Zofia Zielińska |rozdział = Śliwicki Piotr Hiacynt |tytuł = Polski słownik biograficzny. T. 50 | s = 588}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Śliwicki; Piotr Hiacynt}}
[[Kategoria:Pochowani w bazylice Świętego Krzyża w Warszawie]]
[[Kategoria:Polscy lazaryści (I Rzeczpospolita)]]
[[Kategoria:Spowiednicy władców Polski]]
[[Kategoria:Duchowni katoliccy – szlachta I Rzeczypospolitej]]
[[Kategoria:Jelitowie]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1705]]
[[Kategoria:Zmarli w 1774]]

title: Piotr Jacek Śliwicki

Kraj działania: Polska

Data urodzenia: 3 lipca 1705

Data i miejsce śmierci: 5 maja 1774 · Warszawa

Wyznanie: katolicyzm

Kościół: rzymskokatolicki

Inkardynacja: Zgromadzenie Księży Misjonarzy

Śluby zakonne: 4 lipca 1723

Prezbiterat: 28 października 1728

Rodzina: Śliwiccy

Ojciec: Jan Śliwicki

Matka: Elżbieta z d. Knabe

Dzieci: brak


text:
# La Elipa
La Elipa – stacja końcowa metra w Madrycie, na linii 2. Znajduje się w dzielnicy Ciudad Lineal i zlokalizowana jest za stacją Ventas. Została otwarta 14 czerwca 1924. Pozostawała stacją końcową linii do 2011 roku, kiedy otwarto stację La Almudena.

title: La Elipa

wikitext:
{{Stacja metra infobox
 |nazwa                       = La Elipa
 |nazwa oryginalna            =
 |zdjęcie                     = La Elipa.jpg
 |opis zdjęcia                =
 |państwo                     =
 |miejscowość                 =
 |dzielnica                   =
 |projektant                  =
 |data budowy                 =
 |data otwarcia               = 16 lutego 1924
 |data zamknięcia             =
 |poprzednie nazwy            =
 |liczba peronów              =
 |liczba krawędzi peronowych  =
 |długość peronu              =
 |szerokość peronu            =
 |powierzchnia stacji         =
 |kubatura stacji             =
 |głębokość stacji            =
 |linia                       = [[Plik:Madrid-MetroLinea2.svg|20px]]
 |odcinek                     =
 |stacja poprzednia           = [[Ventas]]
 |odległość do poprzedniej    =
 |stacja następna             = [[La Almudena (stacja metra)|La Almudena]]
 |odległość do następnej      =
 |kod mapy                    = Madryt (miasto)
 |współrzędne                 = 40°25′37.25″N 3°38′59.36″W
 |commons                     =
}}
'''La Elipa''' – stacja końcowa [[Metro w Madrycie|metra w Madrycie]], na [[Linia 2 metra w Madrycie|linii 2]]. Znajduje się w dzielnicy [[Ciudad Lineal]] i zlokalizowana jest za stacją [[Ventas]]. Została otwarta 14 czerwca 1924<ref>[http://www.urbanrail.net/eu/es/mad/linea2.htm UrbanRail.Net >]</ref>. Pozostawała stacją końcową linii do 2011 roku, kiedy otwarto stację [[La Almudena (stacja metra)|La Almudena]].

== Linki zewnętrzne ==
* {{cytuj stronę| url = http://www.metromadrid.es/es/viaja_en_metro/red_de_metro/estaciones/LaElipa.html| tytuł = Strona stacji| data dostępu = 2010-07-02| autor = | opublikowany = | data = | język = es}}
* {{cytuj stronę| url = http://www.metromadrid.es/| tytuł = Metro de Madrid| data dostępu = 2010-07-02| autor = | opublikowany = | data = | język = es}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
{{Linia 2 metra w Madrycie}}

[[Kategoria:Metro w Madrycie]]

title: La Elipa

Państwo: Hiszpania

Data otwarcia: 16 lutego 1924

Poprzednia stacja: Ventas

Następna stacja: La Almudena


text:
# Reprezentacja Korei Południowej w piłce wodnej mężczyzn
Reprezentacja Korei Południowej w piłce wodnej mężczyzn – zespół, biorący udział w imieniu Korei Południowej w meczach i sportowych imprezach międzynarodowych w piłce wodnej, powoływany przez selekcjonera, w którym mogą występować wyłącznie zawodnicy posiadający obywatelstwo południowokoreańskie. Za jej funkcjonowanie odpowiedzialny jest Południowokoreański Związek Pływacki (KSF), który jest członkiem Międzynarodowej Federacji Pływackiej.

## Historia
W 1986 reprezentacja Korei Południowej rozegrała swój pierwszy oficjalny mecz na igrzyskach azjatyckich.

## Udział w turniejach międzynarodowych

### Igrzyska olimpijskie
Reprezentacja Korei Południowej jeden raz występowała na Igrzyskach Olimpijskich. Najwyższe osiągnięcie to 12. miejsce w 1988 roku.

### Mistrzostwa świata
Dotychczas reprezentacji Korei Południowej żadnego razu nie udało się awansować do finałów MŚ.

### Puchar świata
Korea Południowa żadnego razu nie uczestniczyła w finałach Pucharu świata.

### Igrzyska azjatyckie
Południowokoreańskiej drużynie 8 razy udało się zakwalifikować na Igrzyska azjatyckie. W 1986 zdobyła srebrne medale.

wikitext:
{{Reprezentacja sportowa infobox
 |nazwa                = Reprezentacja Korei Południowej w piłce wodnej mężczyzn
 |nazwa oryginalna     =
 |dyscyplina           = piłka wodna
 |grafika              = Flag of South Korea.svg
 |opis grafiki         =
 |przydomek            =
 |związek              = [[Korea Swimming Federation|KSF]]
 |sponsor techniczny   =
 |menedżer generalny   =
 |trener               =
 |asystent trenera     =
 |kapitan              =
 |najwięcej występów   =
 |skrót                = KOR
 |ranking              =
 |data rankingu        =
 |pierwszy mecz        =
 |najwyższe zwycięstwo =
 |najwyższa porażka    =
 |ostatni mecz         =
 |następny mecz        =

 |IO złoto             =
 |IO srebro            =
 |IO brąz              =
 |MŚ złoto             =
 |MŚ srebro            =
 |MŚ brąz              =
 |MK kontynent         = Igrzysk azjatyckich
 |MK złoto             =
 |MK srebro            = 1986
 |MK brąz              =
 |commons              =
 |wikinews             =
 |www                  =
}}
'''Reprezentacja Korei Południowej w piłce wodnej mężczyzn''' – [[Drużyna sportowa|zespół]], biorący udział w imieniu [[Korea Południowa|Korei Południowej]] w [[mecz]]ach i [[sport]]owych imprezach międzynarodowych w [[piłka wodna|piłce wodnej]], powoływany przez [[trener|selekcjonera]], w którym mogą występować wyłącznie zawodnicy posiadający [[obywatelstwo|obywatelstwo południowokoreańskie]]. Za jej funkcjonowanie odpowiedzialny jest [[Korea Swimming Federation|Południowokoreański Związek Pływacki]] (KSF), który jest członkiem [[Fédération Internationale de Natation|Międzynarodowej Federacji Pływackiej]]<ref>[http://www.fina.org/national-federations National Federations | fina.org - Official FINA website]</ref>.

== Historia ==
W 1986 reprezentacja Korei Południowej rozegrała swój pierwszy oficjalny mecz na igrzyskach azjatyckich.

== Udział w turniejach międzynarodowych ==
=== Igrzyska olimpijskie ===
{{Osobny artykuł|Piłka wodna na letnich igrzyskach olimpijskich}}
Reprezentacja Korei Południowej jeden raz występowała na Igrzyskach Olimpijskich. Najwyższe osiągnięcie to 12. miejsce w 1988 roku.

=== Mistrzostwa świata ===
{{Osobny artykuł|Mistrzostwa świata w piłce wodnej}}
Dotychczas reprezentacji Korei Południowej żadnego razu nie udało się awansować do finałów MŚ.

=== Puchar świata ===
{{Osobny artykuł|Puchar świata w piłce wodnej mężczyzn}}
Korea Południowa żadnego razu nie uczestniczyła w finałach Pucharu świata.

=== Igrzyska azjatyckie ===
Południowokoreańskiej drużynie 8 razy udało się zakwalifikować na Igrzyska azjatyckie. W 1986 zdobyła srebrne medale.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{Cytuj stronę | url = http://swimming.sports.or.kr/servlets/org/Main | tytuł = Oficjalna strona KSF | opublikowany = swimming.sports.or.kr | archiwum = https://web.archive.org/web/20190116095856/http://swimming.sports.or.kr/servlets/org/Main | zarchiwizowano = 2019-01-16}} {{lang|ko}}

{{Reprezentacje w piłce wodnej}}

[[Kategoria:Reprezentacje narodowe Korei Południowej|piłka wodna]]
[[Kategoria:Reprezentacje narodowe w piłce wodnej|Korea Południowa]]
[[Kategoria:Piłka wodna w Korei Południowej]]

title: · Reprezentacja Korei Południowej w piłce wodnej mężczyzn

Związek: KSF

Skrót FINA: KOR

title: Mistrzostwa Igrzysk azjatyckich


text:
# Mistrzostwa Europy w Lekkoatletyce 1934 – chód na 50 km mężczyzn
Chód na 50 kilometrów mężczyzn był jedną z konkurencji rozgrywanych podczas I Mistrzostw Europy w Turynie. Został rozegrany 8 września 1934 roku. Zwycięzcą tej konkurencji został łotewski zawodnik Jānis Daliņš. W rywalizacji wzięło udział ośmiu zawodników z sześciu reprezentacji.

## Finał
| Place | Athlete              | Time      |
| ----- | -------------------- | --------- |
| 1     | Jānis Daliņš         | 4:49:52,6 |
| 2     | Arthur Schwab        | 4:53:08,6 |
| 3     | Ettore Rivolta       | 4:54:05,4 |
| 4     | Mario Brignoli       | 5:01:52,8 |
| 5     | Étienne Laisné       | 5:08:40,6 |
| 6     | Hjalmar Ruotsalainen | 5:40:12,8 |
| -     | Fritz Bleiweiß       | DNF       |
| -     | William Schmitt      | DNF       |

wikitext:
{{Główny artykuł|Mistrzostwa Europy w Lekkoatletyce 1934}}
{{Wyniki infobox
 |plik             = [[Plik:Athletics pictogram.svg|40px|left]]
 |impreza          = Mistrzostwa Europy w Lekkoatletyce 1934
 |dyscyplina       =
 |konkurencja      = Chód na 50 kilometrów mężczyzn
 |pierwsze miejsce = {{Flaga|LAT|1920}} [[Jānis Daliņš]]
 |drugie miejsce   = {{Flaga|CHE}} [[Arthur Schwab]]
 |trzecie miejsce  = {{Flaga|ITA|1861}} [[Ettore Rivolta]]
}}
'''Chód na 50 kilometrów mężczyzn''' był jedną z konkurencji rozgrywanych podczas [[Mistrzostwa Europy w Lekkoatletyce 1934|I Mistrzostw Europy]] w [[Turyn]]ie. Został rozegrany 8 września [[1934]] roku. Zwycięzcą tej konkurencji został [[Republika Łotewska (1918–1940)|łotewski]] zawodnik [[Jānis Daliņš]]. W rywalizacji wzięło udział ośmiu zawodników z sześciu reprezentacji.

== Finał ==
{| class=wikitable style="text-align:center"
! width=20| Place ||width=220| Athlete ||width=90| Time
|- bgcolor=gold
|1||align=left|{{Flaga|LAT|1920}} [[Jānis Daliņš]] || 4:49:52,6 {{rekord|CR}}
|- bgcolor=silver
|2||align=left|{{Flaga|CHE}} [[Arthur Schwab]] || 4:53:08,6
|- bgcolor=cc9966
|3||align=left|{{Flaga|ITA|1861}} [[Ettore Rivolta]] || 4:54:05,4
|-
|4||align=left|{{Flaga|ITA|1861}} [[Mario Brignoli]] || 5:01:52,8
|-
|5||align=left|{{Flaga|FRA|1870}} [[Étienne Laisné]] || 5:08:40,6
|-
|6||align=left|{{Flaga|FIN}} [[Hjalmar Ruotsalainen]] || 5:40:12,8
|-
| - ||align=left|{{flaga|DEU|1933}} [[Fritz Bleiweiß]] || DNF
|-
| - ||align=left|{{flaga|DEU|1933}} [[William Schmitt]] || DNF
|-
|}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj stronę | url = http://www.todor66.com/athletics/europe/1934/Men_50km_Walk.html | tytuł =''Men 50km Walk Race Athletics I European Championships 1934 Torino (ITA)''| opublikowany = todor66.com | data dostępu = 2016-01-10 | język = en}}
* {{Cytuj stronę | url = https://web.archive.org/web/20170806231708/http://www.european-athletics.org/mm/Document/EventsMeetings/General/01/27/31/44/StatisticsHandbookZ%C3%BCrich2014_Neutral.pdf | tytuł =''European Athletics Championships Zürich 2014 - STATISTICS HANDBOOK''| opublikowany = european-athletics.org | data dostępu = 2016-01-10 | język = en}}

{{Mistrzostwa Europy w Lekkoatletyce 1934}}
{{Mistrzowie Europy w chodzie na 50 kilometrów}}

[[Kategoria:Mistrzostwa Europy w Lekkoatletyce 1934]]

title: · Mistrzostwa Europy w Lekkoatletyce 1934Chód na 50 kilometrów mężczyzn

Złoty medal: Jānis Daliņš

Srebrny medal: Arthur Schwab

Brązowy medal: Ettore Rivolta


text:
# Sebečice
Sebečice – gmina w Czechach, w powiecie Rokycany, w kraju pilzneńskim.
1 stycznia 2017 gminę zamieszkiwało 68 osób, a ich średni wiek wynosił 51,9 roku.

title: Sebečice

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Sebečice
 |nazwa oryginalna                =
 |dopełniacz nazwy                =
 |jednostka                       = [[gmina]]
 |zdjęcie                         = Sebečice, pohled na ves.jpg
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            =
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = kraj pilzneński
 |1. jednostka administracyjna    =
 |2. jednostka administracyjna    = [[Powiat Rokycany|Rokycany]]
 |1. jednostka tradycyjna         = [[Czechy (kraina)|Czechy]]
 |siedziba                        =
 |ISO 3166-2                      =
 |powierzchnia                    = 6,66 km²
 |rok                             = 2017
 |liczba ludności                 = 68
 |gęstość zaludnienia             =
 |numer kierunkowy                =
 |kod pocztowy                    = 338 08
 |tablice rejestracyjne           =
 |adres urzędu                    =
 |plan                            =
 |nazwa 1. podziału               = obrębów ewidencyjnych
 |1. podział                      = 2
 |nazwa 2. podziału               = części gminy
 |2. podział                      = 2
 |nazwa 3. podziału               = gmin katastralnych
 |3. podział                      = 2
 |mapa                            =
 |nazwa mapy                      =
 |kod mapy                        = kraj pilzneński
 |współrzędne                     = 49°52′12″N 13°41′32″E
 |commons                         = Category:Sebečice
 |www                             = http://www.sebecice.cz/
}}
'''Sebečice''' – [[gmina]] w [[Czechy|Czechach]], w [[Powiat Rokycany|powiecie Rokycany]], w [[Kraj pilzneński|kraju pilzneńskim]].

1 stycznia 2017 gminę zamieszkiwało 68 osób, a ich średni wiek wynosił 51,9 roku<ref name =czso17>{{Cytuj stronę | url = http://web.archive.org/web/20191217025610/https://www.czso.cz/documents/10180/45964084/13007217.pdf/16152f21-3984-4ada-8599-be35c0e31ad6?version=1.1 | tytuł = Počet obyvatel v obcích České republiky k 1. 1. 2017|opublikowany=www.czso.cz|język=cs| data dostępu = 2017-11-07}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Powiat Rokycany}}

[[Kategoria:Gminy w powiecie Rokycany]]

title: Sebečice

Herb: Flaga

Państwo: Czechy

Kraj: pilzneński

Powiat: Rokycany

Kraina: Czechy


text:
# Dou (cesarzowa)
Dou Yifang (chiń. 竇皇后; ur. 205 p.n.e., zm. 135 p.n.e.) – przez większość życia znana jako cesarzowa Xiaowen (孝文皇后). Żona cesarza Chin Wena i matka jego następcy Jinga, posiadająca za ich panowania ogromny wpływ na politykę, religię i kulturę, protektorka i propagatorka taoizmu. Lata jej życia są zgodnie uważane przez klasycznych chińskich historyków za Złoty wiek chińskiej historii.

## Pochodzenie
Dou pochodziła z biednej rodziny z dzisiejszego Qinghe w prowincji Hebei. Miała dwóch braci: Dou Zhangjuna i Dou Guangguo. W bardzo młodym wieku została wezwana na cesarski dwór jako konkubina piątej rangi na służbie cesarza Hui. Od tego czasu nie miała żadnego kontaktu ze swoimi krewnymi.
Od czasu do czasu cesarzowa wdowa Lü ofiarowywała niektóre konkubiny cesarskiego dworu książętom krwi cesarskiej na żony, co było wówczas ogromnym wyróżnieniem i zaszczytem mającym zapewnić wierność obdarowanych. Konkubina Dou była jedną z nich. Ponieważ jej rodzinne strony były częścią księstwa Zhao, Dou poprosiła zajmującego się przydzielaniem konkubin eunucha o wysłanie jej do księcia Zhao. Eunuch wyraził na to zgodę, jednakże zapomniał później o tym i Dou z wielkim orszakiem i darami wyruszyła do ówczesnego księstwa Dai. Kiedy odkryła pomyłkę, według Sima Qiana miała przez całą drogę płakać i nawet odmówić wyjazdu, ale nie dano jej wyboru.
Jednakże pomyłka eunucha zmieniła się w niezwykłe szczęście dla Dou. Stała się główną żoną księcia Liu Henga, władcy Dai i urodziła mu córkę Liu Piao i dwóch synów: Liu Qi i Liu Wu.
Wkrótce po tym jak książę Heng został cesarzem Wen w wyniku upadku możnego klanu Lü – jego żona Dou, jako matka jego najstarszego syna, księcia Qi, otrzymała tytuł cesarzowej w 179 roku p.n.e., a książę Qi został następcą tronu.

## Cesarzowa
Jedną z pierwszych rzeczy, które zaprzątały głowę młodej cesarzowej było znalezienie jej braci – o ile w przypadku Zhangjuna nie było z tym problemów, o tyle odszukanie Guangguo nastręczyło urzędnikom sporo pracy, co opisano w Księdze Hanów: wkrótce po tym jak powołano Dou na dwór cesarski, Guangguo został porwany i sprzedany w niewolę. Służył różnym panom jako sługa najniższego rzędu, aż dotarł do stolicy Chin, Chang’anu. Tam usłyszał o nowej cesarzowej pochodzącej z Qinghe i mającej na imię Dou. Napisał list do cesarskiego pałacu, opisując w nim swoją obecną sytuację i rzeczy, o których tylko rodzeństwo morze wiedzieć i na rozkaz cesarza został uwolniony i wezwany na dwór, gdzie Dou upewniwszy się, że jest jej bratem, miała uściskać go i ucałować w obecności zgorszonych dworzan. Ofiarowała swoim braciom ogromne dobra i rozkazała wybudować im okazałe rezydencje w Chang’an. Otoczenie cesarskiej pary miało być oburzone czynami Dou, mając jeszcze w pamięci wywyższenie rodu Lü i jego rychły upadek.
W czasach przed objęciem cesarskiego tronu, jeszcze jako żona księcia Dai, Dou stała się gorliwą wyznawczynią taoizmu, z nabożnością czytała księgi Laozi i zapiski rzekomo pozostawione przez Żółtego Cesarza – dotyczące idei filozoficznej reakcji to tytuł uczynił go będącej następstwem akcji i interferencji sił przyrody. Nakazała swoim dzieciom, wnukom i mężowi studiować owe pisma, co przyczyniło się do uznania taoizmu za religię panującą.

## Cesarzowa wdowa
Po śmierci cesarza Wen w 157 roku p.n.e., jego następcą został książę Qi, zwany cesarzem Jing, a jego matka otrzymała tytuł cesarzowej wdowy. Posiadała ogromny wpływ na swojego syna, kierując na jego prośbę administracją dworu cesarskiego. Młody cesarz uczynił krewnych swojej matki Guangguo i jej siostrzeńca Dou Pengzu, syna Zhangjuna markizami. Główną troską cesarzowej wdowy stała się opieka nad jej młodszym, chorowitym synem, Liu Wu, który otrzymał od brata tytuł księcia Liang, który to tytuł uczynił go niewyobrażalnie bogatym.
Cesarzowa wdowa Dou popierała politykę swojego syna polegającą na redukcji wpływów i bogactw rodowych książąt łych krwi cesarskiej i podległych im ziem - co ostatecznie przyczyniło się do wybuchu Rebelii Siedmiu Królestw w 154 roku p.n.e. W czasie buntu, kiedy wyniszczono tereny księstwa Liang, Dou zleciła generałowi wojsk cesarskich, Zhou Yafu, by tak szybko jak to możliwe przyniósł ratunek zrujnowanej prowincji. Jednak gdy jego strategia doprowadziła do zwycięstwa, w obawie o jego wpływ na cesarza Dou sfingowała oskarżenia i proces, w którego czasie został skazany za zdradę i przywłaszczenie sobie zdobyczy. Wskutek tego Zhou popełnił samobójstwo w 143 roku p.n.e.
Cesarzowa wdowa Dou miała osobiście przesłuchiwać księcia Wu co do jego uczestnictwa w powstaniu, z czego książę się wyparł. Miał on w wypadku powodzenia zająć tron cesarski i godnie wynagrodzić rodziny spiskowców. Cesarz Jing był niezwykle wściekły i wysyłał wielu urzędników cesarskiej policji do Liang by wyśledzić spiskowców, na co książę Wu miał się poddać. Jednakże, cesarz miał mu przyznać opiekunów zarządzających jego majątkiem i szpiegujących go. Książę by odkupić swoją zbrodnię pojawił się w stolicy niemal nagi, związany powrósłem z wypalonym na plecach znakiem zdrady. Zarówno cesarz jak i jego matka byli poruszeni i udzielili mu wybaczenia i dopuścili do swojego stołu. Jednakże nie był on już znaczącą postacią na dworze. Kiedy zmarł w 144 roku p.n.e. cesarzowa wdowa opłakiwała go przez miesiąc i do swojej śmierci bardzo czule o nim mówiła, a cesarz miał podnieść jego pięciu synów do godności książęcych.
Kiedy wnuk cesarzowej wdowy Liu Rong, książę Linjiang, będący następcą tronu został uwięziony w 148 roku p.n.e. i został oskarżony o naruszenie terenów świątyni grobowej cesarza Wen przy budowie ścian swojego pałacu, nie wiadomo czy jego babka zajęła stanowisko w tej sprawie. Jednakże, po tym jak zmuszono go do popełnienia samobójstwa, Dou miała powszechnie wyrażać żal z tego powodu, co nie podobało się cesarzowi Jingowi, który zmusił swojego syna do samobójstwa.

## Wielka cesarzowa wdowa
Kiedy cesarz Jing zmarł w 141 roku p.n.e., cesarzowa wdowa Dou stała się wielką cesarzową wdową, a władzę przejął jej wnuk, cesarz Wu. Na początku jego panowania w 140 roku p.n.e. konfucjanizm stał się oficjalną religią państwową cesarstwa, zastępując w tym miejscu taoizm. W 139 roku p.n.e. dwaj konfucjańscy uczeni Zhao Wan i Wang Zang doradzili cesarzowi, by nie pytał o radę swojej babki oskarżanej o żądzę władzy i korupcję. Wkrótce obaj popełnili samobójstwo. To było ostatnie wydarzenie w długim życiu Dou, wkrótce zmarła w 135 roku p.n.e. przekazując swój ogromny majątek jedynej córce, księżniczce Liu Pi.

title: Dou (cesarzowa)

wikitext:
{{Władca infobox
 |władca            = Dou
 |imiona            =
 |grafika           =
 |opis grafiki      =
 |herb              =
 |opis herbu        =
 |faksymile         =
 |opis faksymile    =
 |dewiza            =
 |1. tytuł          = Cesarzowa-małżonka Chin
 |1. sukcesja       =
 |1. od             = [[179 p.n.e.]]
 |1. do             = [[157 p.n.e.]]
 |1. jako           = żona
 |1. kogo           = [[Han Wendi|Wen]]
 |1. koronacja      =
 |1. poprzednik     = [[Lü (cesarzowa)|Lü]]
 |1. następca       = [[Bo (cesarzowa)|Bo]]
 |dynastia          = [[Dynastia Han|Han]]
 |data urodzenia    = [[205 p.n.e.]]
 |miejsce urodzenia =
 |data śmierci      = [[135 p.n.e.]]
 |miejsce śmierci   =
 |przyczyna śmierci =
 |miejsce spoczynku =
 |ojciec            =
 |matka             =
 |rodzeństwo        =
 |1. związek        = mąż
 |1. związek z      = [[Han Wendi|Wen]]
 |1. związek od     =
 |1. związek do     =
 |1. dzieci         = Liu Piao, księżniczka Guantao
[[Han Jingdi|Liu Qi, cesarz Jing]]
Liu Wu, książę Xiaoliang
 |moneta            =
 |opis monety       =
 |odznaczenia       =
 |commons           =
 |wikiźródła        =
 |wikicytaty        =
}}
'''Dou Yifang''' ([[Język chiński|chiń.]] 竇皇后; ur. [[205 p.n.e.]], zm. [[135 p.n.e.]]) – przez większość życia znana jako ''cesarzowa Xiaowen'' (孝文皇后). Żona [[Cesarze Chin|cesarza]] [[Chiny|Chin]] [[Han Wendi|Wena]] i matka jego następcy [[Han Jingdi|Jinga]], posiadająca za ich panowania ogromny wpływ na politykę, religię i kulturę, protektorka i propagatorka [[taoizm]]u. Lata jej życia są zgodnie uważane przez klasycznych chińskich historyków za ''Złoty wiek'' chińskiej historii.

== Pochodzenie ==
Dou pochodziła z biednej rodziny z dzisiejszego Qinghe w prowincji Hebei. Miała dwóch braci: Dou Zhangjuna i Dou Guangguo. W bardzo młodym wieku została wezwana na cesarski dwór jako konkubina piątej rangi na służbie cesarza [[Han Huidi|Hui]]. Od tego czasu nie miała żadnego kontaktu ze swoimi krewnymi.

Od czasu do czasu [[cesarzowa wdowa]] [[Lü Zhi|Lü]] ofiarowywała niektóre konkubiny cesarskiego dworu książętom krwi cesarskiej na żony, co było wówczas ogromnym wyróżnieniem i zaszczytem mającym zapewnić wierność obdarowanych. Konkubina Dou była jedną z nich. Ponieważ jej rodzinne strony były częścią księstwa [[Państwo Zhao|Zhao]], Dou poprosiła zajmującego się przydzielaniem konkubin [[eunuch]]a o wysłanie jej do księcia Zhao. Eunuch wyraził na to zgodę, jednakże zapomniał później o tym i Dou z wielkim orszakiem i darami wyruszyła do ówczesnego księstwa [[Dai]]. Kiedy odkryła pomyłkę, według [[Sima Qian|Sima Qiana]] miała przez całą drogę płakać i nawet odmówić wyjazdu, ale nie dano jej wyboru.

Jednakże pomyłka eunucha zmieniła się w niezwykłe szczęście dla Dou. Stała się główną żoną księcia [[Han Wendi|Liu Henga]], władcy Dai i urodziła mu córkę Liu Piao i dwóch synów: [[Han Jingdi|Liu Qi]] i Liu Wu.

Wkrótce po tym jak książę Heng został cesarzem Wen w wyniku upadku możnego klanu Lü – jego żona Dou, jako matka jego najstarszego syna, księcia Qi, otrzymała tytuł cesarzowej w [[179 p.n.e.|179 roku p.n.e.]], a książę Qi został następcą tronu.

== Cesarzowa ==
Jedną z pierwszych rzeczy, które zaprzątały głowę młodej cesarzowej było znalezienie jej braci – o ile w przypadku Zhangjuna nie było z tym problemów, o tyle odszukanie Guangguo nastręczyło urzędnikom sporo pracy, co opisano w ''[[Księga Hanów|Księdze Hanów]]'': wkrótce po tym jak powołano Dou na dwór cesarski, Guangguo został porwany i sprzedany w [[Niewolnictwo|niewolę]]. Służył różnym panom jako sługa najniższego rzędu, aż dotarł do stolicy Chin, Chang’anu. Tam usłyszał o nowej cesarzowej pochodzącej z [[Qinghe]] i mającej na imię Dou. Napisał list do cesarskiego [[pałac]]u, opisując w nim swoją obecną sytuację i rzeczy, o których tylko rodzeństwo morze wiedzieć i na rozkaz cesarza został uwolniony i wezwany na dwór, gdzie Dou upewniwszy się, że jest jej bratem, miała uściskać go i ucałować w obecności zgorszonych dworzan. Ofiarowała swoim braciom ogromne dobra i rozkazała wybudować im okazałe rezydencje w Chang’an. Otoczenie cesarskiej pary miało być oburzone czynami Dou, mając jeszcze w pamięci wywyższenie rodu Lü i jego rychły upadek.

W czasach przed objęciem cesarskiego tronu, jeszcze jako żona księcia Dai, Dou stała się gorliwą wyznawczynią [[taoizm]]u, z nabożnością czytała księgi [[Laozi]] i zapiski rzekomo pozostawione przez [[Huang Di|Żółtego Cesarza]] – dotyczące idei filozoficznej reakcji to tytuł uczynił go będącej następstwem akcji i interferencji sił przyrody. Nakazała swoim dzieciom, wnukom i mężowi studiować owe pisma, co przyczyniło się do uznania taoizmu za religię panującą.

== Cesarzowa wdowa ==
Po śmierci cesarza Wen w [[157 p.n.e.|157 roku p.n.e.]], jego następcą został książę Qi, zwany cesarzem Jing, a jego matka otrzymała tytuł cesarzowej wdowy. Posiadała ogromny wpływ na swojego syna, kierując na jego prośbę administracją dworu cesarskiego. Młody cesarz uczynił krewnych swojej matki Guangguo i jej siostrzeńca Dou Pengzu, syna Zhangjuna markizami. Główną troską cesarzowej wdowy stała się opieka nad jej młodszym, chorowitym synem, Liu Wu, który otrzymał od brata tytuł księcia Liang, który to tytuł uczynił go niewyobrażalnie bogatym.

Cesarzowa wdowa Dou popierała politykę swojego syna polegającą na redukcji wpływów i bogactw rodowych książąt łych krwi cesarskiej i podległych im ziem - co ostatecznie przyczyniło się do wybuchu [[Rebelia Siedmiu Królestw|Rebelii Siedmiu Królestw]] w [[154 p.n.e.|154 roku p.n.e.]] W czasie buntu, kiedy wyniszczono tereny księstwa [[Liang]], Dou zleciła generałowi wojsk cesarskich, Zhou Yafu, by tak szybko jak to możliwe przyniósł ratunek zrujnowanej prowincji. Jednak gdy jego strategia doprowadziła do zwycięstwa, w obawie o jego wpływ na cesarza Dou sfingowała oskarżenia i proces, w którego czasie został skazany za zdradę i przywłaszczenie sobie zdobyczy. Wskutek tego Zhou popełnił samobójstwo w [[143 p.n.e.|143 roku p.n.e.]]

Cesarzowa wdowa Dou miała osobiście przesłuchiwać księcia Wu co do jego uczestnictwa w powstaniu, z czego książę się wyparł. Miał on w wypadku powodzenia zająć tron cesarski i godnie wynagrodzić rodziny spiskowców. Cesarz Jing był niezwykle wściekły i wysyłał wielu urzędników cesarskiej policji do Liang by wyśledzić spiskowców, na co książę Wu miał się poddać. Jednakże, cesarz miał mu przyznać opiekunów zarządzających jego majątkiem i szpiegujących go. Książę by odkupić swoją zbrodnię pojawił się w stolicy niemal nagi, związany powrósłem z wypalonym na plecach znakiem zdrady. Zarówno cesarz jak i jego matka byli poruszeni i udzielili mu wybaczenia i dopuścili do swojego stołu. Jednakże nie był on już znaczącą postacią na dworze. Kiedy zmarł w [[144 p.n.e.|144 roku p.n.e.]] cesarzowa wdowa opłakiwała go przez miesiąc i do swojej śmierci bardzo czule o nim mówiła, a cesarz miał podnieść jego pięciu synów do godności książęcych.

Kiedy wnuk cesarzowej wdowy Liu Rong, książę [[Linjiang]], będący [[Następca tronu|następcą tronu]] został uwięziony w [[148 p.n.e.|148 roku p.n.e.]] i został oskarżony o naruszenie terenów świątyni grobowej cesarza Wen przy budowie ścian swojego pałacu, nie wiadomo czy jego babka zajęła stanowisko w tej sprawie. Jednakże, po tym jak zmuszono go do popełnienia samobójstwa, Dou miała powszechnie wyrażać żal z tego powodu, co nie podobało się cesarzowi Jingowi, który zmusił swojego syna do samobójstwa.

== Wielka cesarzowa wdowa ==
Kiedy cesarz Jing zmarł w [[141 p.n.e.|141 roku p.n.e.]], cesarzowa wdowa Dou stała się wielką cesarzową wdową, a władzę przejął jej wnuk, cesarz Wu. Na początku jego panowania w [[140 p.n.e.|140 roku p.n.e.]] konfucjanizm stał się oficjalną religią państwową cesarstwa, zastępując w tym miejscu taoizm. W [[139 p.n.e.|139 roku p.n.e.]] dwaj konfucjańscy uczeni Zhao Wan i Wang Zang doradzili cesarzowi, by nie pytał o radę swojej babki oskarżanej o żądzę władzy i korupcję. Wkrótce obaj popełnili samobójstwo<ref>{{Cytuj |autor = Agnieszka Bartnik |tytuł = Wielcy władcy starożytności |data = 2013 |data dostępu = 2025-02-23 |isbn = 978-83-63559-26-7 |opis = Historica |miejsce = Bielsko-Biała |wydawca = Wydawnictwo Dragon |s = 114}}</ref>. To było ostatnie wydarzenie w długim życiu Dou, wkrótce zmarła w [[135 p.n.e.|135 roku p.n.e.]] przekazując swój ogromny majątek jedynej córce, księżniczce Liu Pi.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* [[Sima Qian]], [[Zapiski historyka]]
* [[Ban Gu]], [[Księga Hanów]], rozdz. 91, [[:zh:s:漢書/卷097上|1]].
* [[Sima Guang]], Zizhi Tongjian, rozdz. [[:zh:s:資治通鑑/卷013|13]], [[:zh:s:資治通鑑/卷014|14]], [[:zh:s:資治通鑑/卷015|15]], [[:zh:s:資治通鑑/卷016|16]], [[:zh:s:資治通鑑/卷017|17]].
* Bennet Peterson, Barbara (2000). Notable Women of China: Shang Dynasty to the Early Twentieth Century. M.E. Sharpe, Inc.
* Joseph P Yap - Wars With the Xiongnu - A Translation From Zizhi Tongjian Chapters 4-6 AuthorHouse - 2009 {{ISBN|978-1-4490-0604-4}}

{{Dynastia Han}}

[[Kategoria:Cesarzowe epoki Han]]
[[Kategoria:Urodzeni w II wieku p.n.e.]]
[[Kategoria:Zmarli w 135 p.n.e.]]

title: Dou

Jako żona: Wen

Poprzedniczka: Lü

Następczyni: Bo

Dynastia: Han

Mąż: Wen

Dzieci: Liu Piao, księżniczka Guantao · Liu Qi, cesarz Jing · Liu Wu, książę Xiaoliang


text:
# Vojtěch Červínek
Vojtěch Červínek (ur. 6 września 1948) – czechosłowacki kolarz przełajowy, brązowy medalista mistrzostw świata.

## Kariera
Największy sukces w karierze Vojtěch Červínek osiągnął w 1977 roku, kiedy zdobył brązowy medal w kategorii amatorów podczas przełajowych mistrzostw świata w Hanowerze. W zawodach tych wyprzedzili go jedynie Belg Robert Vermeire oraz Ekkehard Teichreber z RFN. Był to jednak jedyny medal wywalczony przez niego na międzynarodowej imprezie tej rangi. Był też między innymi czwarty na mistrzostwach świata w Chazay-d'Azergues w 1976 roku, przegrywając walkę o podium z Ekkehardem Teichreberem. Kilkakrotnie zdobywał medale mistrzostw kraju, w tym pięć złotych. Nigdy nie wystąpił na igrzyskach olimpijskich. W 1977 roku zakończył karierę.

title: Vojtěch Červínek

wikitext:
{{Sportowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Vojtěch Červínek
 |imię i nazwisko org       =
 |dyscyplina                = kolarstwo przełajowe
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |pełne imię i nazwisko     =
 |data urodzenia            = [[6 września]] [[1948]]
 |miejsce urodzenia         = [[Czechosłowacja]]
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |obywatelstwo              =
 |wzrost                    =
 |pozycja                   =
 |klub                      =
 |numer w klubie            =
 |kariera juniorska         =
 |kariera seniorska         =
 |kariera reprezentacyjna   =
 |kariera trenerska         =
 |medale                    =
{{Medalista infobox/reprezentacja|CSK}}
{{Medalista infobox/nagłówek|[[Mistrzostwa świata w kolarstwie przełajowym|Mistrzostwa świata]]}}
{{Medalista infobox/MŚ|KP|Hanower|1977|brąz|Amatorzy}}
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Vojtěch Červínek''' (ur. [[6 września]] [[1948]]<ref>[http://www.museociclismo.it/content/ciclisti/ciclista/44878-Vojtech-CERVINEK/index.html Profil na museociclismo.it] {{lang|it}}</ref>) – [[Czechosłowacja|czechosłowacki]] [[Kolarstwo przełajowe|kolarz przełajowy]], brązowy medalista mistrzostw świata.

== Kariera ==
Największy sukces w karierze Vojtěch Červínek osiągnął w 1977 roku, kiedy zdobył brązowy medal w kategorii amatorów podczas [[Mistrzostwa Świata w Kolarstwie Przełajowym 1977|przełajowych mistrzostw świata w Hanowerze]]. W zawodach tych wyprzedzili go jedynie [[Belgia|Belg]] [[Robert Vermeire]] oraz [[Ekkehard Teichreber]] z [[Republika Federalna Niemiec (1949–1990)|RFN]]. Był to jednak jedyny medal wywalczony przez niego na międzynarodowej imprezie tej rangi. Był też między innymi czwarty na [[Mistrzostwa Świata w Kolarstwie Przełajowym 1976|mistrzostwach świata w Chazay-d'Azergues]] w 1976 roku, przegrywając walkę o podium z Ekkehardem Teichreberem. Kilkakrotnie zdobywał medale mistrzostw kraju, w tym pięć złotych. Nigdy nie wystąpił na [[Letnie igrzyska olimpijskie|igrzyskach olimpijskich]]. W 1977 roku zakończył karierę.

== Bibliografia ==
* [http://www.cyclingarchives.com/coureurfiche.php?coureurid=13294 Profil na cyclingarchives.com] {{lang|en}}
* [http://www.the-sports.org/vojtech-cervinek-cyclo-cross-spf110774.html Profil na the-sports.org] {{lang|en}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{SORTUJ:Červínek, Vojtěch}}
[[Kategoria:Czechosłowaccy kolarze przełajowi]]
[[Kategoria:Czechosłowaccy kolarze szosowi]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1948]]

title: · Vojtěch Červínek

Data i miejsce urodzenia: 6 września 1948 · Czechosłowacja

title: Dorobek medalowy

brąz: Hanower 1977 · Amatorzy


text:
# Las odroślowy
Las odroślowy (zwany też w leśnictwie lasem niskopiennym) – las powstały jako efekt cięć, które prowadzą do powstawania odrośli. Drzewostan w lesie odroślowym jest pochodzenia wegetatywnego. Regularne cięcia zapewniają kontynuację przyrostów drzew, a pozyskany materiał przeznaczany jest na różne cele użytkowe. Lasy odroślowe tworzą bardzo zróżnicowane ekosystemy nawet na stosunkowo niewielkich terenach.

## Powstawanie lasów odroślowych
Odrośla wyrastają z pąków śpiących lub przybyszowych. Do wzrostu pobudzić może je uszkodzenie pędu głównego (ścięcie lub pożar) albo zwiększony dostęp światła. Pąki przybyszowe powstające w efekcie zranienia, mogą prowadzić do powstania odrośli na pędach, ale i korzeniach. Drzewa rosnące w lasach odroślowych, rozmnażające się wegetatywnie, cechują się niższym przyrostem na wysokość i gorszą jakością drewna niż osobniki drzew sadzonych z nasion (rozmnażanych generatywnie). Krótki cykl rozwojowy ma jednak wymiar ekonomiczny. W początkowej fazie wzrostu lasów odroślowych drzewa rosną szybko, korzystają bowiem z dostępnego systemu korzeniowego, jednak po upływie 20-30 lat ich tempo wzrostu maleje, przez co też maleje ich wydajność. Pielęgnacja lasu odroślowego związana jest z usuwaniem nadmiernej liczby powstałych na jednym pniu odrośli.
Lasy, w których część drzewostanu ma pochodzenie odroślowe, a część nasiennego nazywane są gospodarstwem leśnym połączonym.

## Gatunki drzew wykorzystywane w lasach odroślowych
Gatunki drzew leśnych cechują się różną zdolnością do tworzenia odrośli. Najwyższa zdolność odroślowa, dla rodzajów naturalnie występujących w Polsce cechuje: dęby, lipy, wierzby, topole, wiązy, klony, olsze i graba. Ponadto w krajach europejskich hoduje się różne gatunki dębów, kasztana jadalnego, jarzęby oraz leszczynę pospolitą, a także gatunki drzew obcego pochodzenia np. eukaliptus, robinia akacjowa. Zdolność regeneracji tych gatunków może trwać do 100 lat. Zmienna zdolność do regeneracji przez odrośla cechuje buka zwyczajnego i brzozę. Buk zwyczajny można ścinać i wykorzystywać co 20–25 lat, gdy rośnie na żyznych stanowiskach. Natomiast u brzozy zdolność regeneracji słabnie z wiekiem, wykorzystywana jest jedynie w lasach o krótkim cyklu rotacji.

### Odrośla pędowe
Gatunki drzew można podzielić także ze względu na wysokość, na której powstają odrośla. W wyższych partiach pnia łatwiej uzyskać odrośla dla gatunków takich jak np. wierzba, topola i grab. U lipy, leszczyny, brzozy odrośla łatwiej powstają w niższych partiach pnia.

### Odrośla korzeniowe
Gatunkami podatnymi na powstawanie odrośli korzeniowych są: topola osika, olsza szara, wiązy, klon polny, dzikie drzewa owocowe, robinia akacjowa.

## Przeznaczenie
Ten typ lasu jest źródłem drewna o niewielkich wymiarach, często przeznaczanego na opał. Ponadto wykorzystywane było do produkcji tyczek, elementów ogrodzeń, na papierówkę. Dłuższe okresy rotacji 40 lat i więcej pozwalały na pozyskanie drewna o większej średnicy i wysokości.

## Historia użytkowania
Lasy odroślowe były powszechnie wykorzystywaną formą pozyskiwania drewna liściastego w Europie, zanim na masową skalę rozwinięto szkółkarstwo. Częściej lasy te występowały w krajach o łagodnym klimacie. Lasy odroślowe poddawane były rębni zupełnej w regularnych odstępach czasu.

### Zalety prowadzenia lasów niskopiennych
- niski koszt odnowienia[2],
- nieskomplikowane prace hodowlane[2],
- krótki cykl produkcji drewna małej średnicy[2] (początkowy wzrost nawet 20-krotnie szybszy niż drzew z nasion)[1],
- niska podatność na szkody wyrządzone przez wiatr[2],
- większa odporność na choroby, zwłaszcza grzybowe[1].

### Wady
- niska jakość produkowanego drewna[2],
- niewielkie rozmiary surowca[2].

## Współczesne lasy odroślowe
Wykorzystania lasów odroślowych  na szerszą skale zaprzestano po rewolucji przemysłowej, kiedy wzrosło zapotrzebowanie na wielkowymiarowy surowiec drzewny dobrej jakości. Zaspokojenie potrzeb było możliwe dzięki m.in. wykorzystaniu szybko rosnących lasów iglastych.
W Polsce lasy odroślowe występują na obszarze 21,5 tys. ha, z tego 89% znajduje się na terenie Lasów Państwowych.
Polityka Unii Europejskiej doprowadziła do wzrostu zainteresowania uprawą wierzb i topól na cele energetyczne, w szybkich cyklach rotacyjnych.
Lasy odroślowe spotykane są na południu Europy nad Morzem Śródziemnym i Półwyspie Bałkańskim. We Francji stanowią 6,4 mln ha, Hiszpanii 4 mln ha, Włochy 3,6 mln ha, Bułgaria 2 mln ha, Serbia 1,5 mln ha.

title: Las odroślowy

wikitext:
[[Plik:Coppice stool2.JPG|thumb|Odrosty po ścięciu [[olsza|olszy]]]]
'''Las odroślowy''' (zwany też w [[Leśnictwo (nauka)|leśnictwie]] '''lasem niskopiennym''')<ref name="obmin">{{Cytuj książkę | autor = Zygmunt Obmiński | tytuł = Ekologia lasu | wydawca = Państwowe Wydawnictwo Naukowe | miejsce = Warszawa | data = 1977 | strony = 193-194}}</ref> – [[las]] powstały jako efekt cięć, które prowadzą do powstawania [[Odrosty|odrośli]]. [[Drzewostan]] w lesie odroślowym jest pochodzenia [[Rozmnażanie bezpłciowe|wegetatywnego]]. Regularne cięcia zapewniają kontynuację przyrostów drzew, a pozyskany materiał przeznaczany jest na różne cele użytkowe<ref name="gil">{{Cytuj pismo | autor = Wojciech Gil | tytuł = Lasy odroślowe wracają do łask? | czasopismo = Głos Lasu | wolumin = 567, 3 | strony = 18-20 | data = 2018 | issn = 0137-6691}}</ref>. Lasy odroślowe tworzą bardzo zróżnicowane ekosystemy nawet na stosunkowo niewielkich terenach.

== Powstawanie lasów odroślowych ==
[[Plik:Ash (Fraxinus excelsior) coppiced bowl.JPG|thumb|Odroślowe pnie jesiona wyniosłego]]
[[Plik:Populus alba 2021-09-11 3673.jpg|mały|Topola biała tworząca liczne odrośla]]
[[Plik:Coldfall Woods 01 MG 3569.jpg|thumb|Grabowy las odroślowy]]
[[Odrosty|Odrośla]] wyrastają z pąków śpiących lub przybyszowych. Do wzrostu pobudzić może je uszkodzenie pędu głównego (ścięcie lub pożar) albo zwiększony dostęp światła. Pąki przybyszowe powstające w efekcie zranienia, mogą prowadzić do powstania odrośli na pędach, ale i korzeniach<ref name="gil"/>. Drzewa rosnące w lasach odroślowych, rozmnażające się wegetatywnie, cechują się niższym przyrostem na wysokość i gorszą jakością drewna niż osobniki drzew sadzonych z nasion (rozmnażanych generatywnie)<ref name="gil"/>. Krótki cykl rozwojowy ma jednak wymiar ekonomiczny<ref name="ency"/>. W początkowej fazie wzrostu lasów odroślowych drzewa rosną szybko, korzystają bowiem z dostępnego systemu korzeniowego, jednak po upływie 20-30 lat ich tempo wzrostu maleje, przez co też maleje ich wydajność<ref name="gil"/><ref name="ency">{{Cytuj książkę | autor =  | tytuł = Mała Encyklopedia Leśna | wydawca = PWN | miejsce = Warszawa| data = 1980 | strony = | isbn = 83-0100202-6}}</ref>. Pielęgnacja lasu odroślowego związana jest z usuwaniem nadmiernej liczby powstałych na jednym pniu odrośli.

Lasy, w których część drzewostanu ma pochodzenie odroślowe, a część nasiennego nazywane są gospodarstwem leśnym połączonym<ref name=obmin/>.

== Gatunki drzew wykorzystywane w lasach odroślowych ==
Gatunki drzew leśnych cechują się różną zdolnością do tworzenia odrośli. Najwyższa zdolność odroślowa, dla rodzajów naturalnie występujących w Polsce cechuje: [[Dąb|dęby]], [[Lipa|lipy]], [[Wierzba|wierzby]], [[Topola|topole]], [[Wiąz|wiązy]], [[Klon (roślina)|klony]], [[Olsza|olsze]] i [[Grab|graba]]. Ponadto w krajach europejskich hoduje się różne gatunki dębów, [[Kasztan jadalny|kasztana jadalnego]], [[Jarząb|jarzęby]] oraz [[Leszczyna pospolita|leszczynę pospolitą]], a także gatunki drzew obcego pochodzenia np. [[eukaliptus]]<ref name="gil"/>, [[robinia akacjowa]]<ref name="robinia">{{Cytuj pismo | autor = Anna Gazda, Stanisław Miścicki | tytuł = Przekształcanie drzewostanów robiniowych w rezerwacie przyrody – koncepcja i realizacja | czasopismo = Studia i Materiały CEPL w Rogowie | wolumin = 33, 4 | strony = 74-80 | data = 2012 | doi = }}</ref>. Zdolność regeneracji tych gatunków może trwać do 100 lat<ref name="gil"/>. Zmienna zdolność do regeneracji przez odrośla cechuje [[Buk zwyczajny|buka zwyczajnego]] i [[Brzoza|brzozę]]. Buk zwyczajny można ścinać i wykorzystywać co 20–25 lat, gdy rośnie na żyznych stanowiskach. Natomiast u brzozy zdolność regeneracji słabnie z wiekiem, wykorzystywana jest jedynie w lasach o krótkim cyklu rotacji<ref name="gil"/>.

=== Odrośla pędowe ===
Gatunki drzew można podzielić także ze względu na wysokość, na której powstają odrośla. W wyższych partiach pnia łatwiej uzyskać odrośla dla gatunków takich jak np. wierzba, topola i grab. U lipy, leszczyny, brzozy odrośla łatwiej powstają w niższych partiach pnia.

===Odrośla korzeniowe ===
Gatunkami podatnymi na powstawanie odrośli korzeniowych są: [[topola osika]], [[olsza szara]], wiązy, [[klon polny]], dzikie drzewa owocowe, robinia akacjowa.

== Przeznaczenie ==
Ten typ lasu jest źródłem drewna o niewielkich wymiarach<ref name="ency"/>, często przeznaczanego na opał<ref name="gil"/>. Ponadto wykorzystywane było do produkcji tyczek, elementów ogrodzeń, na papierówkę. Dłuższe okresy rotacji 40 lat i więcej pozwalały na pozyskanie drewna o większej średnicy i wysokości<ref name="gil"/>.

== Historia użytkowania ==
Lasy odroślowe były powszechnie wykorzystywaną formą pozyskiwania drewna liściastego w Europie, zanim na masową skalę rozwinięto [[szkółkarstwo]]. Częściej lasy te występowały w krajach o łagodnym klimacie<ref name="gil"/>. Lasy odroślowe poddawane były rębni zupełnej w regularnych odstępach czasu<ref name="gil"/>.

=== Zalety prowadzenia lasów niskopiennych ===
* niski koszt odnowienia<ref name="gil"/>,
* nieskomplikowane prace hodowlane<ref name="gil"/>,
* krótki cykl produkcji drewna małej średnicy<ref name="gil"/> (początkowy wzrost nawet 20-krotnie szybszy niż drzew z nasion)<ref name=obmin/>,
* niska podatność na szkody wyrządzone przez wiatr<ref name="gil"/>,
* większa odporność na choroby, zwłaszcza grzybowe<ref name=obmin/>.

=== Wady ===
* niska jakość produkowanego drewna<ref name="gil"/>,
* niewielkie rozmiary surowca<ref name="gil"/>.

== Współczesne lasy odroślowe ==
Wykorzystania lasów odroślowych  na szerszą skale zaprzestano po rewolucji przemysłowej, kiedy wzrosło zapotrzebowanie na wielkowymiarowy [[surowiec drzewny]] dobrej jakości. Zaspokojenie potrzeb było możliwe dzięki m.in. wykorzystaniu szybko rosnących lasów iglastych<ref name="gil"/>.
W Polsce lasy odroślowe występują na obszarze 21,5 tys. ha, z tego 89% znajduje się na terenie Lasów Państwowych<ref name="gil"/>.
Polityka Unii Europejskiej doprowadziła do wzrostu zainteresowania uprawą wierzb i topól<ref name="topola">{{Cytuj pismo | autor = Marzena Niemczyk, Tomasz Wojda, Władysław Kantorowicz | tytuł = Przydatność hodowlana wybranych odmian topoli w plantacjach energetycznych o krótkim cyklu produkcji | czasopismo = Sylwan | wolumin = 160, 4 | strony = 292-298 | data = 2016 | doi = }}</ref> na cele energetyczne, w szybkich cyklach rotacyjnych.
Lasy odroślowe spotykane są na południu Europy nad Morzem Śródziemnym i [[Półwysep Bałkański|Półwyspie Bałkańskim]]. We [[Francja|Francji]] stanowią 6,4 mln ha, Hiszpanii 4 mln ha, Włochy 3,6 mln ha, Bułgaria 2 mln ha, Serbia 1,5 mln ha<ref name="gil"/>.

== Zobacz też ==
* [[Hodowla lasu]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Ekosystemy i formacje leśne]]


text:
# Dekanat Wrocław wschód
Dekanat Wrocław Wschód – jeden z 33 dekanatów w rzymskokatolickiej archidiecezji wrocławskiej.
W skład dekanatu wchodzi 8 parafii:
- Parafia Najświętszej Maryi Panny Różańcowej → Radwanice
- Parafia Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny → Siechnice
- Parafia św. Katarzyny Aleksandryjskiej → Święta Katarzyna
- Narodzenia Najświętszej Maryi Panny → Turów
- Parafia św. Józefa Rzemieślnika → Wrocław
- Parafia św. Jerzego Męczennika i Podwyższenia Krzyża Świętego → Wrocław-Brochów
- Parafia Miłosierdzia Bożego → Wrocław-Jagodno
- Parafia Najświętszej Maryi Panny Wspomożycielki Wiernych → Wrocław-Księże Małe

title: Dekanat Wrocław wschód

wikitext:
{{Administratura kościelna infobox
 |nazwa                          = Dekanat
Wrocław Wschód
 |nazwa oryginalna               =
 |typ administratury             = Dekanat
 |grafika                        =
 |opis grafiki                   =
 |alt grafiki                    =
 |państwo                        =
 |miejscowość                    = [[Wrocław]]
 |adres                          = ul. Biegła 3
52-115 Wrocław
 |data powołania                 =
 |data zamknięcia                =
 |wyznanie                       =
 |kościół                        =
 |nadrzędna administratura typ   = [[Archidiecezja]]
 |nadrzędna administratura nazwa = [[Archidiecezja wrocławska|wrocławska]]
 |obiekt sakralny typ            =
 |obiekt sakralny nazwa          =
 |administrator                  = ks. Jan Kleszcz
 |administrator pomocniczy       = ks. Henryk Rój
 |administrator senior           = o. Tomasz Pawlukowski sscc.
 |rok danych statystycznych      =
 |procent wiernych               =
 |liczba wiernych                = 36 168
 |liczba kapłanów diecezjalnych  = 10
 |liczba kapłanów zakonnych      = 5
 |liczba kapłanów                = 15
 |liczba osób zakonnych          =
 |liczba diecezji                =
 |liczba dekanatów               =
 |liczba parafii                 = 8
 |liczba klasztorów              =
 |powierzchnia                   =
 |mapa                           =
 |opis mapy                      =
 |alt mapy                       =
 |współrzędne                    =
 |commons                        = Category:Wrocław wschód deanery
 |www                            =
}}
'''Dekanat Wrocław Wschód''' – jeden z 33 [[dekanat]]ów w [[Kościół katolicki|rzymskokatolickiej]] [[archidiecezja|archidiecezji]] [[archidiecezja wrocławska|wrocławskiej]].

W skład dekanatu wchodzi 8 [[parafia|parafii]]:
* [[Parafia Najświętszej Maryi Panny Różańcowej w Radwanicach|Parafia Najświętszej Maryi Panny Różańcowej]] → [[Radwanice (powiat wrocławski)|Radwanice]]
* [[Parafia Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny w Siechnicach|Parafia Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny]] → [[Siechnice]]
* [[Parafia św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Świętej Katarzynie|Parafia św. Katarzyny Aleksandryjskiej]] → [[Święta Katarzyna (województwo dolnośląskie)|Święta Katarzyna]]
* [[Parafia Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Turowie|Narodzenia Najświętszej Maryi Panny]] → [[Turów (powiat wrocławski)|Turów]]
* [[Parafia św. Józefa Rzemieślnika we Wrocławiu|Parafia św. Józefa Rzemieślnika]] → [[Wrocław]]
* [[Parafia św. Jerzego Męczennika i Podwyższenia Krzyża Świętego we Wrocławiu|Parafia św. Jerzego Męczennika i Podwyższenia Krzyża Świętego]] → [[Brochów (Wrocław)|Wrocław-Brochów]]
* [[Parafia Miłosierdzia Bożego we Wrocławiu|Parafia Miłosierdzia Bożego]] → [[Jagodno (Wrocław)|Wrocław-Jagodno]]
* [[Parafia Najświętszej Maryi Panny Wspomożycielki Wiernych we Wrocławiu|Parafia Najświętszej Maryi Panny Wspomożycielki Wiernych]] → [[Księże Małe|Wrocław-Księże Małe]]

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.archidiecezja.wroc.pl/dekanat.php?id_dek=38 Informacje o dekanacie na stronie archidiecezji wrocławskiej]

{{Parafie dekanatów Wrocław wschód}}
{{Dekanaty archidiecezji wrocławskiej}}

[[Kategoria:Dekanaty archidiecezji wrocławskiej|Wrocław wschód]]
[[Kategoria:Dekanaty rzymskokatolickie Wrocławia|Wschód]]
[[Kategoria:Religia w powiecie wrocławskim|*]]
[[Kategoria:Chrześcijaństwo w Siechnicach]]

title: Dekanat · Wrocław Wschód

Państwo: Polska

Siedziba: Wrocław · ul. Biegła 3 · 52-115 Wrocław

Archidiecezja: wrocławska

Dziekan: ks. Jan Kleszcz

Wicedziekan: ks. Henryk Rój

Ojciec duchowny: o. Tomasz Pawlukowski sscc.