text:
# Upiór w operze (film 1962)
Upiór w operze (ang. The Phantom of the Opera) – brytyjski film grozy z 1962 roku w reżyserii Terence’a Fishera na podst. powieści Gastona Lerouxa pod tym samym tytułem.

## Fabuła
W listopadzie 1900 roku w londyńskiej Royal Opera House zostaje wystawiona opera Saint Joan autorstwa lorda Ambrose’a D’Arcy’ego. Menedżer opery, Lattimer zapytany przez D’Arcy’ego czemu jedna z loż jest pusta, odpowiada że jest nawiedzona. Premierę zakłócają różne przeszkody i spektakl jest przerwany, gdy ujawnia się powieszony członek ekipy technicznej. Wystawianie opery zawiesza się do odwołania, a jej główna odtwórczyni Maria jest tak wstrząśnięta wydarzeniami, że rezygnuje z występów. Producent opery, Harry Hunter znajduje zastępstwo w osobie jednej z chórzystek – Christine Charles. Na przesłuchaniu jest D’Arcy, oferujący Christine wspólną kolację. W przebieralni Christine słyszy tajemniczy głos obiecujący jej lekcje lepszego śpiewu. Głos zarzeka się, że dziewczyna zaśpiewa wyłącznie dla niego i przestrzega ją przed D’Arcym.
Na spotkaniu D’Arcy lubieżnie proponuje Christine lekcje śpiewu w jego mieszkaniu już dzisiaj. Christine domyślająca się jego zamiarów odmawia, ale D’Arcy grozi jej utratą roli. W ostatniej chwili Harry ratuje Christine z opresji i osobiście odwozi ją do jej domu. W drodze Hunter wyraża, że w budynku opery czai się coś złego i chce uniemożliwienia wystawienia utworu. Christine zwierza się Hunterowi o wydarzeniu w przebieralni. W operze Harry i Christine słyszą tajemniczy głos. W tym czasie pracujący na terenie opery szczurołap zostaje zabity przez szpetnego karła. Jest on sługą tajemniczego upiora w masce, który objawia się Christine.
Następnego dnia D’Arcy wzburzony, że Christine nie znalazła się w jego mieszkaniu, bez skrupułów ją zwalnia i w jej miejsce zatrudnia bardziej chętną, ale mniej utalentowaną śpiewaczkę. Wzburzony małostkowością D’Arcy’ego Harry sprzeciwia się jego decyzji, przez co i on zostaje zwolniony z funkcji producenta. Harry pociesza Christine w jej wynajmowanym mieszkaniu; odkrywa on stary manuskrypt będący szkicową wersją Saint Joan. Właścicielka domu mieszkalnego, pani Tucker mówi, że wcześniej tu mieszkanie wynajmował profesor Petrie, nauczyciel muzyki, który zginął w pożarze drukarni mającej wydrukować jego operę. W drukarni Harry dowiaduje się, że Petrie nie zginął w ogniu, a poparzył się kwasem azotowym i w agonii wybiegł wpadając do Tamizy. Potwierdza to również policjant mający wtedy dyżur. Ciała nigdy nie znaleziono.
Podczas romantycznego wieczoru Harry sugeruje Christine, że Petrie napisał dla D’Arcy’ego Saint Joan. Po powrocie do domu Christine zostaje porwana przez karła i zaciągnięta do kryjówki upiora mieszczącej się w podziemiach Royal Opera House. Upiór poddaje Christine wyczerpującym lekcjom śpiewu, by udoskonalić jej możliwości wokalne. D’Arcy widząc mizerne skutki prób generalnych i skonfliktowany z orkiestrą niechętnie przywraca do pracy Harry’ego. Niepokojąc zniknięciem Christine i wciąż zaintrygowany historią Petriego Harry sprawdza miejsce, gdzie ten miał wpaść do Tamizy. Nagle z kanału słyszy echo śpiewu Christine i decyduje przez niego przejść. Upiór słysząc podejrzane dźwięki wysyła karła. Harry obezwładnia karła i z nim udaje się przed oblicze upiora, którego identyfikuje jako Petriego.
Petrie opowiada swą historię jak 5 lat temu był biednym kompozytorem i ciężka sytuacja materialna zmusiła go do sprzedania swej opery za zaniżoną kwotę D’Arcy’emu, licząc że zdobędzie rozpoznanie. Czarę goryczy przepełnia to, że D’Arcy przywłaszczył autorstwo muzyki bez wspomnienia udziału Petriego. Rozgoryczony tym faktem Petrie włamuje się do drukarni, by spalić wydrukowane manuskrypty, niechcący powoduje pożar i oblewa się kwasem. Wybiegając w agonii wpada do rzeki i ląduje w podziemiach Royal Opera House, gdzie mieszkał niemy karzeł, który go odratował i nim zaopiekował. Petrie wyznaje, że umiera i chce ujrzeć Saint Joan z udziałem Christine. Ona i Harry zgadzają się, by Petrie dokończył naukę śpiewu.
Kilka tygodni później odbywa się premiera Saint Joan. D’Arcy w swym biurze konfrontuje się z upiorem. Zrywa z niego maskę i ucieka w przerażeniu. Podczas spektaklu upiór/Petrie ogląda występ Christine z „nawiedzonej loży”. Jest wzruszony tym, że jego muzyka została wreszcie zaprezentowana. Karzeł oglądający operę na szczycie kurtyny zostaje zauważony przez ochroniarza. Chcąc mu uciec, karzeł wskakuje na żyrandol wiszący dokładnie nad Christine oklaskiwaną przez publiczność. Żyrandol nie wytrzymuje ciężaru i lina się zrywa. Petrie widząc zagrożenie, zdejmuje maskę ujawniając swe zdeformowane oblicze, i zeskakuje na scenę, by odepchnąć Christine. On sam ginie w zderzeniu z żyrandolem. Publiczność jest w szoku, zaś upiór jest opłakiwany przez sprzyjające mu osoby.

## Obsada[8]
- Herbert Lom – upiór / profesor L. Petrie
- Heather Sears – Christine Charles
- Patricia Clark – Christine Charles (głos w partiach wokalnych)
- Edward de Souza – Harry Hunter
- Michael Gough – lord Ambrose D’Arcy
- Ian Wilson – karzeł
- Thorley Walters – Lattimer
- Harold Goodwin – Bill
- Martin Miller – Rossi
- Liane Aukin – Maria
- Sonya Cordeau – Yvonne
- Marne Maitland – Xavier
- Miriam Karlin – sprzątaczka
- Patrick Troughton – szczurołap
- Renée Houston – pani Tucker
- Keith Pyott – Weaver

title: Upiór w operze (film 1962)

wikitext:
{{inne znaczenia|filmu z 1962 roku|[[Upiór w operze (ujednoznacznienie)|Upiór w operze]]}}
{{Film infobox
 |tytuł             = Upiór w operze
 |oryginalny tytuł  = The Phantom of the Opera
 |grafika           =
 |opis grafiki      =
 |alt grafiki       =
 |gatunek           = [[horror]]
 |rok produkcji     = [[1962 w filmie|1962]]
 |data premiery     = 25 czerwca 1962
 |kraj produkcji    = [[Wielka Brytania]]
 |język             = [[język angielski|angielski]]
 |czas trwania      = 80 min
 |reżyseria         = [[Terence Fisher]]
 |scenariusz        = [[Anthony Hinds]]<ref group="uwaga">Wystąpił pod pseudonimem '''John Elder'''</ref>
 |główne role       = [[Herbert Lom]]
[[Heather Sears]]
[[Edward de Souza]]
[[Michael Gough]]
 |muzyka            = [[Edwin Astley]]
 |zdjęcia           = [[Arthur Grant]]
 |scenografia       = Bernard Robinson
Don Mingaye
 |kostiumy          = Molly Arbuthnot
 |montaż            = Alfred Cox
 |produkcja         = Anthony Hinds
 |wytwórnia         = [[Hammer Film Productions]]
 |dystrybucja       = [[The Rank Organisation|Rank Film Distributors]]
 |budżet            = 180 000 [[GBP]]
 |przychody brutto  =
 |poprzednik        =
 |kontynuacja       =
 |nagrody           =
 |commons           =
 |wikicytaty        =
 |www               =
}}
'''Upiór w operze''' ([[ang.]] ''The Phantom of the Opera'') – [[Kinematografia brytyjska|brytyjski]] [[film grozy]] z 1962 roku w reżyserii [[Terence Fisher|Terence’a Fishera]] na podst. powieści [[Gaston Leroux|Gastona Lerouxa]] pod [[Upiór w operze|tym samym tytułem]]{{Odn|Hutchings|2009|s=240}}.

== Fabuła ==
[[Plik:The Phantom of the Opera (1962) trailer.webm|mały|Amerykański zwiastun filmu]]
W listopadzie 1900 roku w [[Londyn|londyńskiej]] [[Covent Garden Theatre|Royal Opera House]] zostaje wystawiona opera ''[[Joanna d’Arc|Saint Joan]]'' autorstwa lorda Ambrose’a D’Arcy’ego. Menedżer opery, Lattimer zapytany przez D’Arcy’ego czemu jedna z loż jest pusta, odpowiada że jest nawiedzona. Premierę zakłócają różne przeszkody i spektakl jest przerwany, gdy ujawnia się powieszony członek ekipy technicznej. Wystawianie opery zawiesza się do odwołania, a jej główna odtwórczyni Maria jest tak wstrząśnięta wydarzeniami, że rezygnuje z występów. Producent opery, Harry Hunter znajduje zastępstwo w osobie jednej z chórzystek – [[Christine Daaé|Christine Charles]]. Na przesłuchaniu jest D’Arcy, oferujący Christine wspólną kolację. W przebieralni Christine słyszy tajemniczy głos obiecujący jej lekcje lepszego śpiewu. Głos zarzeka się, że dziewczyna zaśpiewa wyłącznie dla niego i przestrzega ją przed D’Arcym{{Odn|Hall|2009|s=60-61}}.

Na spotkaniu D’Arcy lubieżnie proponuje Christine lekcje śpiewu w jego mieszkaniu już dzisiaj. Christine domyślająca się [[Molestowanie seksualne|jego zamiarów]] odmawia, ale D’Arcy grozi jej utratą roli. W ostatniej chwili Harry ratuje Christine z opresji i osobiście odwozi ją do jej domu. W drodze Hunter wyraża, że w budynku opery czai się coś złego i chce uniemożliwienia wystawienia utworu. Christine zwierza się Hunterowi o wydarzeniu w przebieralni. W operze Harry i Christine słyszą tajemniczy głos. W tym czasie pracujący na terenie opery [[szczurołap]] zostaje zabity przez szpetnego karła. Jest on sługą tajemniczego upiora w masce, który objawia się Christine{{Odn|Hall|2009|s=61}}.

Następnego dnia D’Arcy wzburzony, że Christine nie znalazła się w jego mieszkaniu, bez skrupułów ją zwalnia i w jej miejsce zatrudnia bardziej chętną, ale mniej utalentowaną śpiewaczkę. Wzburzony małostkowością D’Arcy’ego Harry sprzeciwia się jego decyzji, przez co i on zostaje zwolniony z funkcji producenta. Harry pociesza Christine w jej wynajmowanym mieszkaniu; odkrywa on stary manuskrypt będący szkicową wersją ''Saint Joan''. Właścicielka domu mieszkalnego, pani Tucker mówi, że wcześniej tu mieszkanie wynajmował profesor Petrie, nauczyciel muzyki, który zginął w pożarze drukarni mającej wydrukować jego operę. W drukarni Harry dowiaduje się, że Petrie nie zginął w ogniu, a poparzył się [[Kwas azotowy|kwasem azotowym]] i w agonii wybiegł wpadając do [[Tamiza|Tamizy]]. Potwierdza to również policjant mający wtedy dyżur. Ciała nigdy nie znaleziono{{Odn|Hall|2009|s=62}}.

Podczas romantycznego wieczoru Harry sugeruje Christine, że Petrie napisał dla D’Arcy’ego ''Saint Joan''. Po powrocie do domu Christine zostaje porwana przez karła i zaciągnięta do kryjówki upiora mieszczącej się w podziemiach Royal Opera House. Upiór poddaje Christine wyczerpującym lekcjom śpiewu, by udoskonalić jej możliwości wokalne. D’Arcy widząc mizerne skutki prób generalnych i skonfliktowany z orkiestrą niechętnie przywraca do pracy Harry’ego. Niepokojąc zniknięciem Christine i wciąż zaintrygowany historią Petriego Harry sprawdza miejsce, gdzie ten miał wpaść do Tamizy. Nagle z kanału słyszy echo śpiewu Christine i decyduje przez niego przejść. Upiór słysząc podejrzane dźwięki wysyła karła. Harry obezwładnia karła i z nim udaje się przed oblicze upiora, którego identyfikuje jako Petriego{{Odn|Hall|2009|s=62-63}}.

Petrie opowiada swą historię jak 5 lat temu był biednym kompozytorem i ciężka sytuacja materialna zmusiła go do sprzedania swej opery za zaniżoną kwotę D’Arcy’emu, licząc że zdobędzie rozpoznanie. Czarę goryczy przepełnia to, że D’Arcy przywłaszczył autorstwo muzyki bez wspomnienia udziału Petriego. Rozgoryczony tym faktem Petrie włamuje się do drukarni, by spalić wydrukowane manuskrypty, niechcący powoduje pożar i oblewa się kwasem. Wybiegając w agonii wpada do rzeki i ląduje w podziemiach Royal Opera House, gdzie mieszkał niemy karzeł, który go odratował i nim zaopiekował. Petrie wyznaje, że umiera i chce ujrzeć ''Saint Joan'' z udziałem Christine. Ona i Harry zgadzają się, by Petrie dokończył naukę śpiewu{{Odn|Hall|2009|s=61-62}}.

Kilka tygodni później odbywa się premiera ''Saint Joan''. D’Arcy w swym biurze konfrontuje się z upiorem. Zrywa z niego maskę i ucieka w przerażeniu. Podczas spektaklu upiór/Petrie ogląda występ Christine z „nawiedzonej loży”. Jest wzruszony tym, że jego muzyka została wreszcie zaprezentowana. Karzeł oglądający operę na szczycie kurtyny zostaje zauważony przez ochroniarza. Chcąc mu uciec, karzeł wskakuje na żyrandol wiszący dokładnie nad Christine oklaskiwaną przez publiczność. Żyrandol nie wytrzymuje ciężaru i lina się zrywa. Petrie widząc zagrożenie, zdejmuje maskę ujawniając swe zdeformowane oblicze, i zeskakuje na scenę, by odepchnąć Christine. On sam ginie w zderzeniu z żyrandolem. Publiczność jest w szoku, zaś upiór jest opłakiwany przez sprzyjające mu osoby<ref>{{Odn|Hall|2009|s=63|ref=nie}}; {{Odn|Backer|2015|s=102|ref=nie}}</ref>.

== Obsada<ref>{{Cytuj stronę |tytuł = The Phantom of the Opera (1962) Cast and Crew |data dostępu = 2024-02-02 |opublikowany = Moviefone |url = https://www.moviefone.com/movie/the-phantom-of-the-opera/1082391/credits/ |język = en}}</ref> ==
* [[Herbert Lom]] – upiór / profesor L. Petrie
* [[Heather Sears]] – [[Christine Daaé|Christine Charles]]
* Patricia Clark – [[Christine Daaé|Christine Charles]] (głos w partiach wokalnych)
* [[Edward de Souza]] – Harry Hunter
* [[Michael Gough]] – lord Ambrose D’Arcy
* Ian Wilson – karzeł
* [[Thorley Walters]] – Lattimer
* [[Harold Goodwin (aktor)|Harold Goodwin]] – Bill
* [[Martin Miller (aktor)|Martin Miller]] – Rossi
* Liane Aukin – Maria
* Sonya Cordeau – Yvonne
* [[Marne Maitland]] – Xavier
* [[Miriam Karlin]] – sprzątaczka
* [[Patrick Troughton]] – szczurołap
* [[Renée Houston]] – pani Tucker
* [[Keith Pyott]] – Weaver

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==

* {{Cytuj książkę|nazwisko=Backer|imię=Ron|tytuł=Classic Horror Films and the Literature That Inspired Them|rok=2015|wydawca=McFarland & Company|miejsce=Jefferson (Karolina Północna)|isbn=9780786498963|język=en|odn=tak|url=https://www.google.pl/books/edition/Classic_Horror_Films_and_the_Literature/BVtiCQAAQBAJ?hl=pl&gbpv=0}}
* {{Cytuj książkę|nazwisko=Hall|imię=Ann C.|tytuł=Phantom Variations: The Adaptations of Gaston Leroux's Phantom of the Opera, 1925 to the Present|rok=2009|wydawca=McFarland & Company|miejsce=Jefferson (Karolina Północna)|isbn=9780786442652|język=en|odn=tak|url=https://www.google.pl/books/edition/Phantom_Variations/wOfBiuS-AqUC?hl=pl&gbpv=0}}
* {{Cytuj książkę|nazwisko=Hutchings|imię=Peter|tytuł=The A to Z of Horror Cinema|rok=2009|wydawca=Scarecrow Press|miejsce=Lanham (Maryland)|isbn=9780786442652|język=en|odn=tak|url=https://www.google.pl/books/edition/The_A_to_Z_of_Horror_Cinema/N_5DPHOVG7YC?hl=pl&gbpv=0}}

== Linki zewnętrzne ==

* {{IMDb|tytuł|0056347|Upiór w operze}}
* {{filmweb|tytuł|147665|Upiór w operze}}
{{Terence Fisher}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Brytyjskie filmy z gatunku horror]]
[[Kategoria:Brytyjskie dramaty filmowe]]
[[Kategoria:Brytyjskie filmy z 1962 roku]]
[[Kategoria:Brytyjskie adaptacje filmowe]]
[[Kategoria:Adaptacje filmowe powieści Upiór w operze]]
[[Kategoria:Filmy kręcone w Londynie]]
[[Kategoria:Filmy w reżyserii Terence’a Fishera]]
[[Kategoria:Filmy fantastyczne z 1962 roku]]

title: Upiór w operzeThe Phantom of the Opera

Gatunek: horror

Data premiery: 25 czerwca 1962

Kraj produkcji: Wielka Brytania

Język: angielski

Czas trwania: 80 min

Reżyseria: Terence Fisher

Scenariusz: Anthony Hinds

Główne role: Herbert Lom · Heather Sears · Edward de Souza · Michael Gough

Muzyka: Edwin Astley

Zdjęcia: Arthur Grant

Scenografia: Bernard Robinson · Don Mingaye

Kostiumy: Molly Arbuthnot

Montaż: Alfred Cox

Produkcja: Anthony Hinds

Wytwórnia: Hammer Film Productions

Dystrybucja: Rank Film Distributors


text:
# Adnan Oktar
Adnan Oktar, znany też pod pseudonimem Harun Yahya (ur. 2 lutego 1956 w Ankarze) – turecki pisarz, propagator islamskiego kreacjonizmu, antysyjonizmu, a także przede wszystkim kreacjonizmu starej Ziemi.

## Poglądy
Oktar twierdzi, że syjonizm, podobnie jak rasizm, wolnomularstwo i darwinizm są źródłami terroryzmu. W 2000 roku powiedział, że holocaust jest jedynie „syjonistycznym kłamstwem”. Kontrowersje wzbudziło również wysłanie przez Oktara tysięcy egzemplarzy jego niechcianych tekstów do szkół i uczelni w kilku krajach europejskich i Stanach Zjednoczonych.
Oktar prowadzi dwie organizacje: promującą kreacjonizm Bilim Araştırma Vakfı (BAV, założoną w 1990) oraz założoną w 1995 roku Milli Değerleri Koruma Vakfı, która skupia się na „kwestiach moralnych”.
Prowadzi stronę evolutiondeceit.com. Twierdzi, że rozwiązaniem terroryzmu jest islam – jeśli wszyscy będą muzułmanami, to nie będzie powodów do ataków terroryzmu. W 2007 roku doprowadził do sądowego zablokowania WordPress.com w całej Turcji, ponieważ według niego niektórzy blogerzy go obrażali – do której to opinii później przychylił się sąd – a firma odmówiła zablokowania ich blogów.

## Twórczość
Pod pseudonimem Harun Yahya Oktar wydał liczne książki, napisane przez pisarzy widma, w których opowiadał się przeciwko teorii ewolucji. Uważa on, że ewolucja jest bezpośrednio połączona ze złem materializmu, komunizmu, nazizmu i buddyzmu. Większość jego antyewolucyjnych twierdzeń jest zgodna z poglądami kreacjonistów chrześcijańskich. Oktar jest też autorem wielu kreacjonistycznych książek, filmów i stron internetowych.

### The Atlas of Creation
Jedną z głównych publikacji Oktara jest Yaratılış Atlası (The Atlas of Creation – Atlas stworzenia). Z języka tureckiego została przetłumaczona na angielski, niemiecki, francuski, włoski, rosyjski, chiński, urdu i hindi. Dziesiątki tysięcy niesprzedanych egzemplarzy trafiły do szkół, naukowców i ośrodków badawczych w Europie i Stanach Zjednoczonych. Argumenty wykorzystane w książce były krytykowane jako nielogiczne przez paleontologa i biologa ewolucyjnego Kevina Padiana, który stwierdził, że Oktar nie rozumie podstawowych dowodów potwierdzających teorię ewolucji, a on, podobnie jak inni naukowcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley, którzy także otrzymali tę książkę, „są zdumieni jej rozmiarami, kosztami produkcji i równie zdumieni tym, jakim jest ona stekiem bzdur”. Biolog PZ Myers na swoim blogu Pharyngula napisał: „Ogólny schemat książki powtarza się i jest przewidywalny: książka pokazuje ilustrację kopalnego i zdjęcie żywego organizmu i stwierdza, że nie zmieniły się ani trochę, dlatego ewolucja jest fałszywa. I tak w kółko. Szybko staje się to nudne, a przeważnie jest błędne (zmieniły się!), a fotografie, mimo iż piękne, są w całości skradzione”.
Richard Dawkins zrecenzował książkę i zauważył, że zawiera ona wiele rażących błędów, takich jak opisanie węża morskiego jako węgorza lub przedstawienie skopiowanych z internetu zdjęć stworzonych przez człowieka przynęt na ryby zamiast prawdziwych gatunków. Wiele innych współczesnych gatunków zostało błędnie opisanych. Sam Oktar twierdził jednak, że jego książka wpłynęła na Nicolasa Sarkozy’ego, Jacques’a Chiraca i Tony’ego Blaira.

## Procesy karne
Oskarżany o liczne przestępstwa m.in. seksualne (w tym wobec dzieci), terroryzm, szantaż i groźby. Przedstawiono mu 24 zarzuty, za które w styczniu 2021 roku został skazany na 1075 lat więzienia. Wyrok ten został zaskarżony, sąd podniósł karę do 9803 lat pozbawienia wolności oraz grzywnę, a po kolejnych apelacjach ostatecznie w 2022 roku Sąd Najwyższy orzekł wobec niego karę 8658 lat pozbawienia wolności.

wikiname: plwiki

title: Adnan Oktar

in_language: pl

wikitext:
{{Artysta infobox
 |imię i nazwisko           = Adnan Oktar
 |imię i nazwisko org       =
 |pseudonim                 = Harun Yahya
 |grafika                   = Adnan oktar 03.jpg
 |opis grafiki              =
 |alt grafiki               =
 |data urodzenia            = [[2 lutego]] [[1956]]
 |miejsce urodzenia         = [[Ankara]]
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |narodowość                = [[Turcja|turckie]]
 |język                     =
 |Alma Mater                =
 |dziedzina sztuki          = [[literatura]]
 |epoka                     =
 |muzeum artysty            =
 |ważne dzieła              =
 |faksymile                 =
 |opis faksymile            =
 |odznaczenia               =
 |nagrody                   =
 |commons                   = Category:Adnan Oktar
 |wikiźródła                =
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Adnan Oktar''', znany też pod pseudonimem '''Harun Yahya''' (ur. [[2 lutego]] [[1956]] w [[Ankara|Ankarze]]) – [[Turcy|turecki]] [[pisarz]], propagator [[islam]]skiego [[kreacjonizm (pseudonauka)|kreacjonizmu]], [[antysyjonizm]]u{{r|salon.com}}, a także przede wszystkim kreacjonizmu starej Ziemi{{r|science}}{{r|nyt}}.

== Poglądy ==
Oktar twierdzi, że [[syjonizm]], podobnie jak [[rasizm]], [[wolnomularstwo]] i [[darwinizm]] są źródłami [[terroryzm]]u{{r|terroryzm}}. W 2000 roku powiedział, że [[Zagłada Żydów|holocaust]] jest jedynie „syjonistycznym kłamstwem”{{r|holocaust}}. Kontrowersje wzbudziło również wysłanie przez Oktara tysięcy egzemplarzy jego niechcianych tekstów do szkół i uczelni w kilku krajach [[Europa|europejskich]] i [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]]{{r|science}}{{r|nyt}}.

Oktar prowadzi dwie organizacje: promującą [[Kreacjonizm (pseudonauka)|kreacjonizm]] Bilim Araştırma Vakfı (BAV, założoną w 1990) oraz założoną w 1995 roku Milli Değerleri Koruma Vakfı, która skupia się na „kwestiach moralnych”{{r|Songun}}.

Prowadzi stronę evolutiondeceit.com. Twierdzi, że rozwiązaniem terroryzmu jest islam – jeśli wszyscy będą muzułmanami, to nie będzie powodów do ataków terroryzmu. W 2007 roku doprowadził do sądowego zablokowania [[WordPress|WordPress.com]] w całej Turcji, ponieważ według niego niektórzy blogerzy go obrażali – do której to opinii później przychylił się sąd – a firma odmówiła zablokowania ich blogów{{r|swiatowidz}}.

== Twórczość ==
Pod [[pseudonim]]em Harun Yahya Oktar wydał liczne książki, napisane przez [[pisarz widmo|pisarzy widma]], w których opowiadał się przeciwko teorii [[ewolucja|ewolucji]]. Uważa on, że ewolucja jest bezpośrednio połączona ze złem [[materializm]]u, [[komunizm]]u, [[narodowy socjalizm|nazizmu]] i [[buddyzm]]u. Większość jego antyewolucyjnych twierdzeń jest zgodna z poglądami kreacjonistów [[chrześcijaństwo|chrześcijańskich]]{{r|tabsir}}. Oktar jest też autorem wielu kreacjonistycznych książek, filmów i stron internetowych{{r|welt}}.

=== ''The Atlas of Creation'' ===
[[Plik:Atlas of creation cover.jpg|thumb|Okładka ''Atlasu stworzenia'']]
Jedną z głównych publikacji Oktara jest ''Yaratılış Atlası'' (''The Atlas of Creation'' – ''Atlas stworzenia''). Z języka [[język turecki|tureckiego]] została przetłumaczona na [[język angielski|angielski]], [[język niemiecki|niemiecki]], [[język francuski|francuski]], [[język włoski|włoski]], [[język rosyjski|rosyjski]], [[język chiński|chiński]], [[język urdu|urdu]] i [[język hindi|hindi]]. Dziesiątki tysięcy niesprzedanych egzemplarzy trafiły do szkół, naukowców i ośrodków badawczych w Europie i Stanach Zjednoczonych. Argumenty wykorzystane w książce były krytykowane jako nielogiczne przez [[paleontologia|paleontologa]] i [[biologia ewolucyjna|biologa ewolucyjnego]] [[Kevin Padian|Kevina Padiana]], który stwierdził, że Oktar nie rozumie podstawowych dowodów potwierdzających teorię ewolucji, a on, podobnie jak inni naukowcy z [[Uniwersytet Kalifornijski w Berkeley|Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley]], którzy także otrzymali tę książkę, „są zdumieni jej rozmiarami, kosztami produkcji i równie zdumieni tym, jakim jest ona stekiem bzdur”{{r|nyt}}. Biolog [[PZ Myers]] na swoim blogu [[Pharyngula (blog)|Pharyngula]] napisał: „Ogólny schemat książki powtarza się i jest przewidywalny: książka pokazuje ilustrację kopalnego i zdjęcie żywego organizmu i stwierdza, że nie zmieniły się ani trochę, dlatego ewolucja jest fałszywa. I tak w kółko. Szybko staje się to nudne, a przeważnie jest błędne (zmieniły się!), a fotografie, mimo iż piękne, są w całości skradzione”{{r|Myers}}.

[[Richard Dawkins]] zrecenzował książkę i zauważył, że zawiera ona wiele rażących błędów, takich jak opisanie [[węże morskie|węża morskiego]] jako [[węgorzowate|węgorza]] lub przedstawienie skopiowanych z internetu zdjęć stworzonych przez człowieka przynęt na ryby zamiast prawdziwych gatunków. Wiele innych współczesnych gatunków zostało błędnie opisanych{{r|Dawkins}}{{r|forbidden}}. Sam Oktar twierdził jednak, że jego książka wpłynęła na [[Nicolas Sarkozy|Nicolasa Sarkozy’ego]], [[Jacques Chirac|Jacques’a Chiraca]] i [[Tony Blair|Tony’ego Blaira]]{{r|arab.news}}.

== Procesy karne ==
Oskarżany o liczne przestępstwa m.in. seksualne (w tym wobec dzieci), [[terroryzm]], [[szantaż]] i groźby. Przedstawiono mu 24 zarzuty, za które w styczniu 2021 roku został skazany na 1075 lat więzienia. Wyrok ten został zaskarżony, sąd podniósł karę do 9803 lat pozbawienia wolności oraz grzywnę, a po kolejnych apelacjach ostatecznie w 2022 roku Sąd Najwyższy orzekł wobec niego karę 8658 lat pozbawienia wolności<ref>{{Cytuj | url=https://tvn24.pl/swiat/turcja-adnan-oktar-skazany-na-ponad-85-tysiecy-lat-wiezienia-6225520 | tytuł=Turcja. Adnan Oktar skazany na ponad 8,5 tysięcy lat więzienia - TVN24<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=tvn24.pl | język=pl | data dostępu=2024-04-22}}</ref><ref>{{Cytuj | url=http://www.diken.com.tr/adnan-oktara-1075-yil-uc-ay-hapis-cezasi/ | tytuł=Adnan Oktar'a 1075 yıl üç ay hapis cezası - Diken<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=diken.com.tr | język=en | archiwum=https://web.archive.org/web/20210111173345/http://www.diken.com.tr/adnan-oktara-1075-yil-uc-ay-hapis-cezasi/ | zarchiwizowano=2021-01-11 | data dostępu=2024-04-22}}</ref><ref>{{Cytuj | url=https://www.cnnturk.com/turkiye/9-bin-803-yil-aldi-30-yil-yatacak-adnan-oktar-95inde-tahliye-olacak | tytuł=9 bin 803 yıl aldı, 30 yıl yatacak: Adnan Oktar 95inde tahliye olacak - Günün Haberleri<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=cnnturk.com | język=tr | data dostępu=2024-04-22}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name=salon.com>{{Cytuj stronę |autor=Steve Paulson |url=http://www.salon.com/books/int/2007/01/02/numbers/index3.html |tytuł=Seeing the light – of science |praca=Atoms & Eden. Conversations about science and faith |opublikowany=Salon.com |język=en |data dostępu=2011-05-21 |archiwum=https://web.archive.org/web/20090114085246/http://www.salon.com/books/int/2007/01/02/numbers/index3.html |zarchiwizowano=14 stycznia 2009 }}</ref>
<ref name=science>{{Cytuj pismo |autor=Martin Enserink |tytuł=Faith and science: In Europe's mailbag: a glossy attack on evolution |czasopismo=Science |wolumin=315 |wydanie=5814 |strony=925 |rok=2007 |doi=10.1126/science.315.5814.925a |język=en}}</ref>
<ref name=nyt>{{Cytuj stronę |autor=Cornelia Dean |url=http://www.nytimes.com/2007/07/17/science/17book.html?oref=slogin |tytuł=Islamic Creationist and a Book Sent Round the World |opublikowany=New York Times |język=en |data dostępu=2011-05-21}}</ref>
<ref name=terroryzm>{{Cytuj stronę |url=http://www.spiegel.de/international/world/0,1518,580031,00.html |tytuł=All Terrorists Are Darwinists |opublikowany=Spiegel Online |język=en |data dostępu=2011-05-21}}</ref>
<ref name=holocaust>{{Cytuj stronę |autor=Jens Lubbadeh |url=http://web.archive.org/web/20150116032441/http://www.stern.de:80/wissen/natur/islamischer-kreationismus-mit-allah-gegen-darwin-585813.html |tytuł=Islamischer Kreationismus: Mit Allah gegen Darwin |opublikowany=Stern.de |język=de |data dostępu=2011-05-21}}</ref>
<ref name=Songun>{{Cytuj stronę |autor=Sevim Songün |url=http://www.hurriyet.com.tr/english/domestic/11102743.asp?gid=244 |tytuł=Turkey evolves as creationist center |opublikowany=Hürriyet Daily News |język=en |data dostępu=2011-05-21}}</ref>
<ref name=tabsir>{{Cytuj stronę |autor=Daniel Martin Varisco |url=http://www.tabsir.net/?p=148 |tytuł=Mahdi as Hell: Look out Darwin |opublikowany=Tabsir. Insight on Islam and the Middle East |język=en |data dostępu=2011-05-21}}</ref>
<ref name=welt>{{Cytuj stronę |url=http://www.welt.de/wissenschaft/article960209/Mit_dem_Koran_gegen_die_Evolutionstheorie.html |tytuł=Mit dem Koran gegen die Evolutionstheorie |opublikowany=Welt Online |język=de |data dostępu=2011-05-21}}</ref>
<ref name=Myers>{{Cytuj stronę |autor=PZ Myers |url=http://scienceblogs.com/pharyngula/2008/01/well_fly_fishing_is_a_science.php |tytuł=Well, fly fishing ''is'' a science |opublikowany=Pharyngula |język=en |data dostępu=2011-05-21 |archiwum=https://web.archive.org/web/20111217065747/http://scienceblogs.com/pharyngula/2008/01/well_fly_fishing_is_a_science.php |zarchiwizowano=17 grudnia 2011 }}</ref>
<ref name=Dawkins>{{Cytuj stronę |autor=Richard Dawkins |url=https://archive.is/20130502105426/http://richarddawkins.net/articles/2833?page=50 |tytuł=Venomous Snakes, Slippery Eels and Harun Yahya |opublikowany=The Richard Dawkins Foundation for Reason and Science |język=en |data dostępu=2011-05-21}}</ref>
<ref name=forbidden>{{Cytuj stronę |autor=Steve Lew |url=http://forbiddenmusic.wordpress.com/2008/01/09/atlas-of-creation-by-harun-yahya/ |tytuł=Atlas of Creation by Harun Yahya |opublikowany=Forbidden Music |język=en |data dostępu=2011-05-21}}</ref>
<ref name=arab.news>{{Cytuj stronę |autor=P.K. Abdul Ghafour |url=http://archive.arabnews.com/?page=9&section=0&article=116604&d=23&m=11&y=2008 |tytuł=Harun Yahya: Win over Darwinism |opublikowany=Arab News |język=en |data dostępu=2011-05-21 |archiwum=https://web.archive.org/web/20120311054606/http://archive.arabnews.com/?page=9&section=0&article=116604&d=23&m=11&y=2008 |zarchiwizowano=11 marca 2012 }}</ref>
<ref name=swiatowidz>{{Cytuj stronę |autor=Ziemowit Szczerek |url=http://swiatowidz.pl/?p=2225 |tytuł=Muzułmanie nie pochodzą od małpy |opublikowany=Światowidz.pl |data dostępu=2011-05-21}}</ref>
}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.harunyahya.com/ Harun Yahya – An Invitation to The Truth] {{lang|en}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Oktar, Adnan}}
[[Kategoria:Kreacjoniści]]
[[Kategoria:Tureccy pisarze XX wieku]]
[[Kategoria:Tureccy pisarze XXI wieku]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1956]]
[[Kategoria:Osoby negujące Zagładę Żydów]]
[[Kategoria:Antysyjoniści]]
[[Kategoria:Tureccy przestępcy]]

title: Adnan OktarHarun Yahya

Data i miejsce urodzenia: 2 lutego 1956 · Ankara

Narodowość: turckie

Dziedzina sztuki: literatura


text:
# 1. ceremonia wręczenia nagród Goya
1. ceremonia wręczenia nagród filmowych Goya odbyła się 17 marca 1987 roku w Teatro Lope de Vega w Madrycie. Ceremonię rozdania nagród poprowadził Fernando Rey. Było to premierowe wydanie imprezy, w której uczestniczył król Hiszpanii Juan Carlos wraz z królową Zofią. Nagrody przyznano w 15 kategoriach, dodatkowo Goya Honorowa dla operatora filmowego José Aguado.

## Laureaci i nominowani
Laureaci nagród wyróżnieni są wytłuszczeniem

### Najlepszy film
- Podróż donikąd
  - 27 godzin
  - Połowa nieba

### Najlepsza reżyseria
- Fernando Fernán Gómez za film Podróż donikąd
  - Emilio Martínez-Lázaro za film Lulú de noche
  - Pilar Miró za film Werther

### Najlepszy scenariusz
- Fernando Fernán Gómez za scenariusz do filmu Podróż donikąd
  - Pedro Beltrán za scenariusz do filmu Mambru poszedł na wojnę
  - José Luis Borau za scenariusz do filmu Moja niania

### Najlepszy aktor
- Fernando Fernán Gómez za rolę w filmie Mambru poszedł na wojnę
  - Juan Diego za rolę w filmie Dragon rapide
  - Jorge Sanz za rolę w filmie Rok przebudzenia

### Najlepszy aktor drugoplanowy
- Miguel Rellán za rolę w filmie Moja niania
  - Antonio Banderas za rolę w filmie Matador
  - Agustín González za rolę w filmie Mambru poszedł na wojnę

### Najlepsza aktorka
- Amparo Rivelles za rolę w filmie Trzeba rozebrać nasz dom
  - Victoria Abril za rolę w filmie Czas milczenia
  - Ángela Molina za rolę w filmie Połowa nieba

### Najlepsza aktorka drugoplanowa
- Verónica Forqué za rolę w filmie Rok przebudzenia
  - Chus Lampreave za rolę w filmie Rok przebudzenia
  - María Luisa Ponte za rolę w filmie El hermano bastardo de Dios

### Najlepszy zagraniczny film hiszpańskojęzyczny
- film: Król i jego film, reżyser: Carlos Sorín, kraj: Argentyna
  - film: Pequeña revancha, reżyser: Olegario Barrera, kraj: Wenezuela
  - film: Tiempo de morir, reżyser: Jorge Alí Triana, kraj: Kolumbia

### Najlepsza oryginalna muzyka
- Milladoiro do filmu Połowa nieba
  - Xavier Montsalvatge do filmu Dragon rapide
  - Emilio Arrieta do filmu El disputado voto del señor Cayo

### Najlepsze zdjęcia
- Teo Escamilla w filmie Czarodziejska miłość
  - José Luis Alcaine w filmie Połowa nieba
  - Hans Burmann w filmie Werther

### Najlepszy montaż
- Eduardo Biurrun za film Ostatni list Filipa Bantera
  - Pablo del Amo za film Podróż donikąd
  - José Luis Matesanz za film Werther

### Najlepsza scenografia
- Félix Murcia w filmie Dragon rapide
  - Ramiro Gómez w filmie Bandera negra
  - Wolfgang Burmann w filmie Romanza final

### Najlepsze kostiumy
- Gerardo Vera do filmu Czarodziejska miłość
  - Elisa Ruiz i Javier Artiñano do filmu Dragon rapide
  - Gerardo Vera do filmu Połowa nieba

### Najlepsza charakteryzacja i fryzury
- Fernando Florido w filmie Dragon rapide
  - José Antonio Sánchez w filmie Podróż donikąd

### Najlepszy dźwięk
- Bernardo Menz i Enrique Molinero do filmu Werther
  - Alfonso Pino i Carlos Faruolo do filmu El hermano bastardo de Dios
  - Alfonso Pino i José María Bloch do filmu Luna de agosto

### Honorowa Nagroda Goya
- José F. Aguayo (operator filmowy)

title: 1. ceremonia wręczenia nagród Goya

wikitext:
{{Gala infobox
 |       nazwa = 1. ceremonia wręczenia nagród Goya
 |     grafika =
 |        data = [[17 marca]] [[1987]]
 |     miejsce = [[Teatro Lope de Vega]], [[Madryt]]
 |       wstęp =
 | prowadzenie = [[Fernando Rey]]
 |   producent =
 |     reżyser =
 |        czas =
 |      stacja =
}}
'''1. ceremonia wręczenia nagród filmowych [[Goya (nagroda filmowa)|Goya]]''' odbyła się [[17 marca]] [[1987]] roku w [[Teatro Lope de Vega]] w [[Madryt|Madrycie]]. Ceremonię rozdania nagród poprowadził [[Fernando Rey]]. Było to premierowe wydanie imprezy, w której uczestniczył król Hiszpanii [[Jan Karol I Burbon|Juan Carlos]] wraz z królową [[Zofia Grecka|Zofią]]. Nagrody przyznano w 15 kategoriach, dodatkowo ''Goya Honorowa'' dla [[operator filmowy|operatora filmowego]] [[José Aguado]].

== Laureaci i nominowani ==
; Laureaci nagród wyróżnieni są wytłuszczeniem

=== Najlepszy film ===
* '''''[[Podróż donikąd]]'''''
** ''[[27 godzin]]''
** ''[[Połowa nieba]]''

=== Najlepsza reżyseria ===
* '''[[Fernando Fernán Gómez]] za film ''[[Podróż donikąd]]'''''
** [[Emilio Martínez-Lázaro]] za film ''[[Lulú de noche]]''
** [[Pilar Miró]] za film ''[[Werther (film)|Werther]]''

=== Najlepszy scenariusz ===
* '''[[Fernando Fernán Gómez]] za scenariusz do filmu ''[[Podróż donikąd]]'''''
** [[Pedro Beltrán]] za scenariusz do filmu ''[[Mambru poszedł na wojnę]]''
** [[José Luis Borau]] za scenariusz do filmu ''[[Moja niania]]''

=== Najlepszy aktor ===
* '''[[Fernando Fernán Gómez]] za rolę w filmie ''[[Mambru poszedł na wojnę]]'''''
** [[Juan Diego]] za rolę w filmie ''[[Dragon rapide]]''
** [[Jorge Sanz]] za rolę w filmie ''[[Rok przebudzenia]]''

=== Najlepszy aktor drugoplanowy ===
* '''[[Miguel Rellán]] za rolę w filmie ''[[Moja niania]]'''''
** [[Antonio Banderas]] za rolę w filmie ''[[Matador (film)|Matador]]''
** [[Agustín González]] za rolę w filmie ''[[Mambru poszedł na wojnę]]''

=== Najlepsza aktorka ===
* '''[[Amparo Rivelles]] za rolę w filmie ''[[Trzeba rozebrać nasz dom]]'''''
** [[Victoria Abril]] za rolę w filmie ''[[Czas milczenia]]''
** [[Ángela Molina]] za rolę w filmie ''[[Połowa nieba]]''

=== Najlepsza aktorka drugoplanowa ===
* '''[[Verónica Forqué]] za rolę w filmie ''[[Rok przebudzenia]]'''''
** [[Chus Lampreave]] za rolę w filmie ''[[Rok przebudzenia]]''
** [[María Luisa Ponte]] za rolę w filmie ''[[El hermano bastardo de Dios]]''

=== Najlepszy zagraniczny film hiszpańskojęzyczny ===
* '''film: ''[[Król i jego film]]'', reżyser: [[Carlos Sorín]], kraj: [[Argentyna]]'''
** film: ''[[Pequeña revancha]]'', reżyser: [[Olegario Barrera]], kraj: [[Wenezuela]]
** film: ''[[Tiempo de morir]]'', reżyser: [[Jorge Alí Triana]], kraj: [[Kolumbia]]

=== Najlepsza oryginalna muzyka ===
* '''[[Milladoiro]] do filmu ''[[Połowa nieba]]'''''
** [[Xavier Montsalvatge]] do filmu ''[[Dragon rapide]]''
** [[Emilio Arrieta]] do filmu ''[[El disputado voto del señor Cayo]]''

=== Najlepsze zdjęcia ===
* '''[[Teo Escamilla]] w filmie ''[[Czarodziejska miłość]]'''''
** [[José Luis Alcaine]] w filmie ''[[Połowa nieba]]''
** [[Hans Burmann]] w filmie ''[[Werther (film)|Werther]]''

=== Najlepszy montaż ===
* '''[[Eduardo Biurrun]] za film ''[[Ostatni list Filipa Bantera]]'''''
** [[Pablo del Amo]] za film ''[[Podróż donikąd]]''
** [[José Luis Matesanz]] za film ''[[Werther (film)|Werther]]''

=== Najlepsza scenografia ===
* '''[[Félix Murcia]] w filmie ''[[Dragon rapide]]'''''
** [[Ramiro Gómez]] w filmie ''[[Bandera negra]]''
** [[Wolfgang Burmann]] w filmie ''[[Romanza final]]''

=== Najlepsze kostiumy ===
* '''[[Gerardo Vera]] do filmu ''[[Czarodziejska miłość]]'''''
** [[Elisa Ruiz]] i [[Javier Artiñano]] do filmu ''[[Dragon rapide]]''
** [[Gerardo Vera]] do filmu ''[[Połowa nieba]]''

=== Najlepsza charakteryzacja i fryzury ===
* '''[[Fernando Florido]] w filmie ''[[Dragon rapide]]'''''
** [[José Antonio Sánchez]] w filmie ''[[Podróż donikąd]]''

=== Najlepszy dźwięk ===
* '''[[Bernardo Menz]] i [[Enrique Molinero]] do filmu ''[[Werther (film)|Werther]]'''''
** [[Alfonso Pino]] i [[Carlos Faruolo]] do filmu ''[[El hermano bastardo de Dios]]''
** [[Alfonso Pino]] i [[José María Bloch]] do filmu ''[[Luna de agosto]]''

=== Honorowa Nagroda Goya ===
* '''[[José F. Aguayo]]''' (operator filmowy)

== Bibliografia ==
* [http://www.imdb.com/event/ev0000299/1987 Nominacje i nagrody - IMDb (ang.); ostatni dostęp:2014-04];

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.academiadecine.com/ Oficjalna strona Academia de Cine (hiszp.)].

{{Goya}}

[[Kategoria:Nagrody Goya]]
[[Kategoria:1987 w filmie]]

title: 1. ceremonia wręczenia nagród Goya

Miejsce: Teatro Lope de Vega, Madryt

Prowadzenie: Fernando Rey


text:
# Pomnik Braterstwa Broni w Warszawie
Pomnik Braterstwa Broni – monument, który w latach 1945–2011 znajdował się na placu Wileńskim na warszawskiej Pradze-Północ, w pobliżu skrzyżowania al. „Solidarności” i ul. Targowej. W listopadzie 2011 pomnik został zdemontowany w związku z budową stacji metra Dworzec Wileński, a rzeźby i okładziny cokołu poddano konserwacji. Zgodnie z decyzją Rady m.st. Warszawy z lutego 2015 pomnik nie został ponownie ustawiony na placu Wileńskim.
Monument upamiętniał walki żołnierzy polskich i radzieckich, a także był wyrazem hołdu dla ok. 600 tys. żołnierzy Armii Czerwonej, którzy zginęli na ziemiach polskich podczas II wojny światowej.
W niektórych źródłach i publikacjach wydanych w latach 40. monument był nazywany pomnikiem Wdzięczności lub pomnikiem Wyzwolenia. W późniejszych publikacjach stosowano już obecną nazwę. Z kolei przez mieszkańców stolicy był żartobliwie nazywany m.in. pomnikiem „czterech śpiących”.
Monument był pierwszym pomnikiem wzniesionym w Warszawie po zakończeniu wojny.

## Historia
Pomnik Braterstwa Broni był pracą zbiorową, jego twórcami są artyści polscy i rosyjscy. Koncepcję pomnika opracował rzeźbiarz, major Armii Czerwonej A. Nenko, jednak niektóre źródła podają, że autorem pierwotnego szkicu pomnika był A. Korolew lub Koralew, natomiast major Grigorij Nenko czuwał nad ideologiczną słusznością monumentu. Ze strony polskiej projekt zrealizowali architekci i rzeźbiarze związani z Biurem Odbudowy Stolicy: Stanisław Sikora, Stefan Momot, Józef Trenarowski, Józef Gazy, Bohdan Lachert i Jerzy Jarnuszkiewicz (według Jerzego Kasprzyckiego – S. Sikora, J. Trenarowski, J. Ślusarczyk, S. Momot i M. Kuriata).
Pomnik został odsłonięty 18 listopada 1945 w pobliżu gmachu Dyrekcji Kolei Państwowych, będącego wówczas tymczasową siedzibą m.in. prezydenta Warszawy, Krajowej Rady Narodowej (KRN) i Rządu Tymczasowego Rzeczypospolitej Polskiej. W uroczystości wzięli udział prezydent KRN Bolesław Bierut, premier Edward Osóbka-Morawski, naczelny dowódca Wojska Polskiego Michał Rola-Żymierski oraz attaché wojskowy Związku Radzieckiego gen. M. Masłow.
Początkowo rzeźby były gipsowanymi odlewami, pomalowanymi farbą imitującą brąz. Odsłonięcie pomnika w wersji z odlewami z brązu nastąpiło 27 sierpnia 1947 roku.
W 1966, w związku z przebudową skrzyżowania ul. Targowej z ówczesną al. Karola Świerczewskiego (obecnie al. „Solidarności”), pomnik przesunięto 8 metrów na wschód.

### Po roku 1989
W 1992 monument miał zostać zdemontowany jako relikt poprzedniego ustroju, ale został wybroniony przez rzeźbiarza Stefana Momota, który przyznał się wtedy do współautorstwa pomnika. Rzeźbiarz przedstawił wówczas relację, według której powstały monument jest zmienioną wersją wykonanego przez niego projektu pomnika Walki Obronnej Narodu Polskiego w II Wojnie Światowej. Poinformował także, że część zmian wprowadzono bez jego wiedzy i woli (np. pięcioramienne gwiazdy, granat w dłoni jednego z żołnierzy). Rok wcześniej wspomniał, że na jego projekcie zamiast gwiazd znajdowały się zarysy orzełków w koronie i zgłosił postulat pozwolenia mu na wprowadzenie poprawek. Opowiedział także o okolicznościach podjęcia decyzji o budowie pomnika. Z jego relacji wynika, że decyzję o zaangażowaniu go do pracy podjęto bez jego udziału. Próbował przy tym skomplikować całe przedsięwzięcie angażując do niego związanego z kręgami kościelnymi Józefa Trenarowskiego, a także zawyżając kosztorys.
W styczniu 2007 po raz kolejny pojawił się pomysł przeniesienia pomnika w inne miejsce i zbudowania na jego miejscu przystanku tramwajowego. Plany te potwierdzono w 2010 roku w związku z budową stacji II linii warszawskiego metra o nazwie Dworzec Wileński, którą zaplanowano wtedy w tym miejscu.
26 maja 2011 Rada m.st. Warszawy podjęła uchwałę nr XVI/300/2011 o przeniesieniu monumentu z dotychczasowej lokalizacji w centralnej części placu Wileńskiego na północną stronę placu za wylotem ul. Świętych Cyryla i Metodego, w związku ze zmianą układu przestrzennego placu Wileńskiego, wynikającą z budowy II linii metra. Wykonanie uchwały powierzono Prezydentowi m.st. Warszawy.
W nocy z 16 na 17 września 2011 dwóch młodych mężczyzn oblało cokół czerwoną farbą i wymalowało napis: Czerwona zaraza.
W listopadzie 2011 pomnik został zdemontowany, a rzeźby radzieckich i polskich żołnierzy oraz okładziny cokołu poddano konserwacji.
Planom powrotu „czterech śpiących” na Pragę sprzeciwiali się m.in. grupa mieszkańców oraz Instytut Pamięci Narodowej. 17 stycznia 2014 pracownicy IPN rozdawali przechodniom w okolicy placu Wileńskiego ulotki z przygotowanymi informacjami na temat pomnika, przekonując, iż monument stanowił symbol władzy Józefa Stalina nad Polską.
W sondażach przeprowadzonych w listopadzie 2012 na zlecenie Urzędu m.st. Warszawy (tzw. Barometr Warszawski) oraz w listopadzie 2013 na zlecenie „Gazety Wyborczej” większość mieszkańców Warszawy opowiedziała się za ponownym ustawieniem pomnika na obecnym miejscu lub w jego pobliżu.
26 lutego 2015 Rada m.st. Warszawy uchyliła swoją uchwałę z 2011 przewidującą powrót pomnika na plac Wileński. Został umieszczony w jednym z miejskich magazynów. W 2018 monument został przekazany w depozyt Muzeum Historii Polski w Warszawie. Rzeźby żołnierzy zostaną umieszczone w części ekspozycji poświęconej PRL w nowej siedzibie muzeum w Cytadeli.

## Projekt i wymowa
Główna grupa rzeźbiarska przedstawia trzech żołnierzy radzieckich w akcji bojowej, zwróconych w kierunku zachodnim. Dwaj z nich asekurują znajdującego się pomiędzy nimi kolegę, wychylonego w głębokim zamachu do rzutu granatem. Z jej dynamiką skontrastowano statyczność rzeźb dolnej partii monumentu. Przedstawiają one czterech żołnierzy, dwóch polskich i dwóch radzieckich, ustawionych po przekątnej na czterech niskich cokołach narożnych. Cała czwórka, z pochylonymi głowami, pełni symboliczną, wieczną wartę.
Sposób przedstawienia rzeźb sprawił, że monument był żartobliwie nazywany przez mieszkańców stolicy pomnikiem „czterech śpiących”, „czterech smutnych”, a także „czterech śpiących – trzech walczących”.
Na zdemontowanym w 2011 cokole znajdowały się jednobrzmiące napisy w językach polskim (od strony południowej) i rosyjskim (od strony północnej) o treści:

Chwała bohaterom
Armii Radzieckiej
Towarzyszom broni,
którzy oddali swe życie
za wolność
i niepodległość
narodu polskiego,
pomnik ten wznieśli
mieszkańcy Warszawy
1945 r.

Rzeźby z brązu, którymi w sierpniu 1947 zastąpiono ich pierwotne gipsowe wersje, zostały wykonane w skali 1:1 w berlińskiej Akademii Sztuki, a następnie odlane w jednej z fabryk w Berlinie (według innych źródeł – w jednym z zakładów w radzieckiej strefie okupacyjnej), gdyż z powodu zniszczeń wojennych w tym czasie w Polsce nie było zakładu, który mógłby zrealizować tego rodzaju zlecenie.
Odlewy wykonane zostały z metali uzyskanych z przetopienia niemieckiej amunicji zdobytej w Berlinie. Brązowe figury przywieziono z Niemiec do Warszawy specjalnym pociągiem. Według Instytutu Pamięci Narodowej Polska pokryła koszty wykonania pomnika, które wyniosły 600 tysięcy dolarów (240 milionów złotych).
W porównaniu z pracą z 1945, wygląd grupy rzeźbiarskiej na cokole pomnika uległ w 1947 zmianie. Granat w rękach jednego z trzech żołnierzy zastąpiła pepesza, a skrajne rzeźby zamieniono miejscami. Skorygowano również pierwsze zdanie napisu (pierwotnie brzmiało ono: Chwała bohaterom Armii Czerwonej poległym w walkach o wyzwolenie Polski.).
Cokół z czerwonego trawertynu, przeznaczonego pierwotnie dla projektowanego przed wojną pomnika księdza Ignacego Skorupki, obłożono później czerwonym piaskowcem.
W latach 1960–1961 dokonano renowacji pomnika i jego przebudowy przez Zespoły Pracowni Plastycznych. Wymieniono wtedy czerwone okładziny na nowe, wykonane z jasnego piaskowca, i odnowiono rzeźby. Jednocześnie monument podwyższono, umieszczając go na czterech tarasowatych schodach.

## Inne informacje
- W Riazaniu w Rosji znajduje się monument o podobnej nazwie – pomnik Radziecko-Polskiego Braterstwa Broni.

title: Pomnik Braterstwa Broni w Warszawie

wikitext:
{{Pomnik infobox
 |nazwa                 = Pomnik Braterstwa Broni
 |nazwa oryginalna      =
 |grafika               = Czterech Spiacych.jpg
 |opis grafiki          = Pomnik Braterstwa Broni
od strony południowej (2010)
 |państwo               = POL
 |miejscowość           = [[Warszawa]]
 |miejsce               = [[Plac Wileński w Warszawie|plac Wileński]]
 |typ pomnika           = [[posąg]] na [[cokół|cokole]]
 |styl architektoniczny =
 |projektant            = A. Nenko (?)
A. Korolew (?)
 |fundator              =
 |materiał              =
 |całkowita wysokość    =
 |data budowy           = 1945
 |data odsłonięcia      = 18 listopada 1945
 |ważniejsze przebudowy = 1947, 1966
 |data likwidacji       = 2011
 |kod mapy              = Warszawa
 |współrzędne           = 52°15′18″N 21°02′04″E
 |commons               = Category:Pomnik Braterstwa Broni
}}
[[Plik:Pomnik Braterstwa Broni w Warszawie 001.jpg|thumb|Monument w latach 70. XX wieku]]
[[Plik:Czterech śpiących 07.jpg|thumb|Widok ogólny pomnika, w tle [[Sobór metropolitalny Świętej Równej Apostołom Marii Magdaleny w Warszawie|Sobór Metropolitalny Świętej Równej Apostołom Marii Magdaleny]] (2006)]]

'''Pomnik Braterstwa Broni''' – monument, który w latach 1945–2011 znajdował się na [[Plac Wileński w Warszawie|placu Wileńskim]] na [[Warszawa|warszawskiej]] [[Praga-Północ|Pradze-Północ]], w pobliżu skrzyżowania [[Aleja „Solidarności” w Warszawie|al. „Solidarności”]] i [[ulica Targowa w Warszawie|ul. Targowej]]. W listopadzie 2011 pomnik został zdemontowany w związku z budową stacji [[Metro w Warszawie|metra]] [[Dworzec Wileński (stacja metra)|Dworzec Wileński]], a rzeźby i okładziny cokołu poddano konserwacji<ref name="Urzykowski23.11.2011">{{Cytuj stronę |url = http://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/1,34889,10692003,Pomnik_czterech_spiacych_rozpada_sie_z_hukiem.html |tytuł = Pomnik czterech śpiących rozpada się z hukiem |nazwisko = Urzykowski |imię = Tomasz |data = 23 listopada 2011 |opublikowany = warszawa.gazeta.pl |data dostępu = 2013-12-11}}</ref>. Zgodnie z decyzją [[Rada miasta stołecznego Warszawy|Rady m.st. Warszawy]] z lutego 2015 pomnik nie został ponownie ustawiony na placu Wileńskim<ref name="Wojtczuk022015" />.

Monument upamiętniał walki [[Ludowe Wojsko Polskie|żołnierzy polskich]] i [[Armia Czerwona|radzieckich]]<ref name="Encyklopedia660" /><ref>{{Cytuj książkę |nazwisko = Jabłoński i in. |imię = Krzysztof |tytuł = Warszawa: portret miasta |wydawca = [[Wydawnictwo Arkady|Arkady]] |miejsce = Warszawa |data = 1984 |strony = strony nienumerowane (Kronika odbudowy, budowy i rozbudowy 1945−1982) |isbn = 83-213-2993-4}}</ref>, a także był wyrazem hołdu dla ok. 600 tys. żołnierzy Armii Czerwonej, którzy zginęli na ziemiach polskich podczas [[II wojna światowa|II wojny światowej]]<ref name="Głębocki100" /><ref>{{Cytuj książkę |nazwisko = Wysznacki |imię = Leszek |tytuł = Warszawa od wyzwolenia do naszych dni |wydawca = [[Sport i Turystyka|Wydawnictwo Sport i Turystyka]] |miejsce = Warszawa |strony = 64 |rok = 1977}}</ref>.

W niektórych źródłach i publikacjach wydanych w latach 40. monument był nazywany ''pomnikiem Wdzięczności''<ref>[http://www.repozytorium.fn.org.pl/?q=pl/node/4778 Film (dok): ''Składanie wieńców u stóp Pomnika Wdzięczności w Warszawie'' (wyd.: 1947-03-05) w Repozytorium Cyfrowym Biblioteki Narodowej (repozytorium.fn.org.pl)]. [dostęp 2015-10-25].</ref> lub ''pomnikiem Wyzwolenia''<ref>{{Cytuj książkę |tytuł = Warszawa: Trasa W-Z |wydawca = Warszawska Spółdzielnia Wydawnicza „Światowid” |miejsce = Warszawa |rok = 1949 |strony = 25 (strony nienumerowane, obliczenia własne)}}</ref>. W późniejszych publikacjach stosowano już obecną nazwę<ref>{{Cytuj książkę |tytuł = Warszawa. Przewodnik |wydawca = Wydawnictwo Sport i Turystyka |miejsce = Warszawa |rok = 1966 |strony = 242}}</ref><ref>{{Cytuj książkę |tytuł = Towarzyszom broni 1944–1945 |wydawca = Wydawnictwo Ruch i Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa |miejsce = Warszawa |rok = 1970 |strony = zob. opisy pomników nr 1-18 (po nr 18, strony nienumerowane)}}</ref><ref>{{Cytuj książkę |nazwisko = Chrościcki |imię = Juliusz A. |nazwisko2 = Rottermund |imię2 = Andrzej |autor link=Juliusz Chrościcki|tytuł = Atlas architektury Warszawy |autor link2=Andrzej Rottermund|wydawca = Wydawnictwo Arkady |miejsce = Warszawa |rok = 1977 |strony = 199}}</ref><ref name="Encyklopedia660" /><ref>{{Cytuj książkę |nazwisko = Drozdowski |imię = Marian Marek |nazwisko2 = Zahorski |imię2 = Andrzej |tytuł = Historia Warszawy |wydawca = Wydawnictwo Jeden Świat |miejsce = Warszawa |rok = 2004 |strony = 390 |isbn = 83-89632-04-7}}</ref>. Z kolei przez mieszkańców stolicy był żartobliwie nazywany m.in. pomnikiem „czterech śpiących”<ref name="Encyklopedia660" /><ref>{{Cytuj książkę | nazwisko = Wilkiewicz | imię = Dorota | tytuł = Ulice i uliczki naszej Pragi | wydawca = Towarzystwo Przyjaciół Pragi | miejsce = Warszawa | data = 1999 | strony = 113 | isbn = 83-906889-2-1}}</ref>.

Monument był pierwszym pomnikiem wzniesionym w Warszawie po zakończeniu wojny<ref name="Grzesiuk-Olszewska">{{Cytuj książkę |nazwisko = Grzesiuk-Olszewska |imię = Irena |tytuł = Warszawska rzeźba pomnikowa |wydawca = Wydawnictwo Neriton |miejsce = Warszawa |rok = 2003 |strony = 103 |isbn = 83-88973-59-2}}</ref>.

== Historia ==
Pomnik Braterstwa Broni był pracą zbiorową, jego twórcami są artyści polscy i rosyjscy. Koncepcję pomnika opracował rzeźbiarz, major [[Armia Czerwona|Armii Czerwonej]] A. Nenko<ref>{{Cytuj książkę |nazwisko = Głębocki |imię = Wiesław |tytuł = Warszawskie pomniki |rok = 1990 |strony = 99 |wydawca = Wydawnictwo PTTK „Kraj” |isbn = 83-7005-211-8}}</ref>, jednak niektóre źródła podają, że autorem pierwotnego szkicu pomnika był A. Korolew<ref name="sztuka">{{Cytuj stronę |url = http://www.sztuka.net/palio/html.run?_Instance=sztuka&_PageID=857&newsId=4340&_cms=newser&callingPageId=856&_CheckSum=1277292188 |tytuł = Warszawa – Pomnik Braterstwa Broni |nazwisko = Giergoń |imię = Paweł |rok = 2004 |opublikowany = sztuka.net |data dostępu = 2015-10-25}}</ref> lub Koralew<ref name="Grzesiuk-Olszewska" />, natomiast major Grigorij Nenko ''czuwał nad ideologiczną słusznością monumentu''. Ze strony polskiej projekt zrealizowali architekci i rzeźbiarze związani z [[Biuro Odbudowy Stolicy|Biurem Odbudowy Stolicy]]: [[Stanisław Sikora (rzeźbiarz)|Stanisław Sikora]], [[Stefan Momot]], [[Józef Trenarowski]], [[Józef Gazy]], [[Bohdan Lachert]] i [[Jerzy Jarnuszkiewicz]]<ref name="sztuka" /> (według [[Jerzy Kasprzycki|Jerzego Kasprzyckiego]] – S. Sikora, J. Trenarowski, J. Ślusarczyk, S. Momot i M. Kuriata<ref name=kasprzycki>{{Cytuj książkę |nazwisko = Kasprzycki |imię = Jerzy |autor link = Jerzy Kasprzycki |tytuł = Warszawa-Praga |wydawca = [[Krajowa Agencja Wydawnicza]] |miejsce = Warszawa |rok = 1980}}</ref>).

Pomnik został odsłonięty 18 listopada 1945 w pobliżu [[Budynek Dyrekcji Kolei Państwowych w Warszawie|gmachu Dyrekcji Kolei Państwowych]], będącego wówczas tymczasową siedzibą m.in. prezydenta Warszawy, [[Krajowa Rada Narodowa|Krajowej Rady Narodowej]] (KRN) i [[Rząd Tymczasowy Rzeczypospolitej Polskiej|Rządu Tymczasowego Rzeczypospolitej Polskiej]]. W uroczystości wzięli udział prezydent KRN [[Bolesław Bierut]], premier [[Edward Osóbka-Morawski]], naczelny dowódca Wojska Polskiego [[Michał Rola-Żymierski]] oraz [[attaché wojskowy]] Związku Radzieckiego gen. M. Masłow<ref>{{Cytuj książkę |nazwisko = Komorowski (red.) |imię = Krzysztof |tytuł = Warszawa walczy 1939–1945. Leksykon |wydawca = Fundacja Polska Walczy i [[Wydawnictwo Bellona]] |miejsce = Warszawa |data = 2015 |strony = 737 |isbn = 978-83-1113474-4}}</ref>.

Początkowo [[Rzeźbiarstwo|rzeźby]] były gipsowanymi odlewami, pomalowanymi farbą imitującą brąz<ref name="sztuka" />. Odsłonięcie pomnika w wersji z odlewami z brązu nastąpiło 27 sierpnia 1947 roku<ref>{{Cytuj książkę |autor = Katarzyna Chrudzimska-Uhera |autor2 = Bartłomiej Gutowski |tytuł = Rzeźba w architekturze |autor r = Ewa Kalnoj-Ziajkowska |rozdział = „Cały naród buduje swoją stolicę”. Przykłady współpracy urbanistów, architektów i rzeźbiarzy w latach 1945–1955 |wydawca = Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego |miejsce = Warszawa |rok = 2008 |strony = 59 |isbn = 978-83-7072-515-0}}</ref>.

W 1966, w związku z przebudową skrzyżowania [[ulica Targowa w Warszawie|ul. Targowej]] z ówczesną al. [[Karol Świerczewski|Karola Świerczewskiego]] (obecnie [[Aleja „Solidarności” w Warszawie|al. „Solidarności”]]), pomnik przesunięto 8 metrów na wschód<ref name=kasprzycki />.

=== Po roku 1989 ===
W 1992 monument miał zostać zdemontowany jako relikt [[Polska Rzeczpospolita Ludowa|poprzedniego ustroju]], ale został wybroniony przez rzeźbiarza Stefana Momota, który przyznał się wtedy do współautorstwa pomnika<ref>[http://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/1,34887,3839442.html Ponowne zakusy na pomnik „czterech śpiących”].</ref>. Rzeźbiarz przedstawił wówczas relację, według której powstały monument jest zmienioną wersją wykonanego przez niego projektu pomnika ''Walki Obronnej Narodu Polskiego w II Wojnie Światowej''. Poinformował także, że część zmian wprowadzono bez jego wiedzy i woli (np. pięcioramienne gwiazdy, granat w dłoni jednego z żołnierzy). Rok wcześniej wspomniał, że na jego projekcie zamiast gwiazd znajdowały się zarysy orzełków w koronie i zgłosił postulat pozwolenia mu na wprowadzenie poprawek. Opowiedział także o okolicznościach podjęcia decyzji o budowie pomnika. Z jego relacji wynika, że decyzję o zaangażowaniu go do pracy podjęto bez jego udziału. Próbował przy tym skomplikować całe przedsięwzięcie angażując do niego związanego z kręgami kościelnymi Józefa Trenarowskiego, a także zawyżając kosztorys<ref>{{Cytuj książkę |autor = Katarzyna Chrudzimska-Uhera |autor2 = Bartłomiej Gutowski |tytuł = Rzeźba w architekturze |autor r = Ewa Kalnoj-Ziajkowska |rozdział = „Cały naród buduje swoją stolicę”. Przykłady współpracy urbanistów, architektów i rzeźbiarzy w latach 1945–1955 |wydawca = Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego |miejsce = Warszawa |rok = 2008 |strony = 59–60 |isbn = 978-83-7072-515-0}}</ref>.

W styczniu 2007 po raz kolejny pojawił się pomysł przeniesienia pomnika w inne miejsce i zbudowania na jego miejscu przystanku tramwajowego<ref>{{Cytuj stronę |url = http://warszawa.tvp.pl/19000968/gdzie-trafi-pomnik-czterech-spiacych |tytuł = Gdzie trafi pomnik „czterech śpiących”? |data = 2015-02-24 |opublikowany = Strona internetowa [[TVP 3 Warszawa|TVP Warszawa]] |data dostępu = 2015-10-25}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |url = https://web.archive.org/web/20161104060541/http://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,114873,3842243.html |tytuł = Gdzie czterech śpi…, czyli co zrobić z kontrowersyjnym pomnikiem |autor = Wojciech Tymowski |data = 2007-01-10 |opublikowany = Gazeta.pl – Wiadomości |data dostępu = 2015-10-25}}</ref>. Plany te potwierdzono w 2010 roku w związku z budową stacji [[Linia M2 metra w Warszawie|II linii]] [[Metro w Warszawie|warszawskiego metra]] o nazwie [[Dworzec Wileński (stacja metra)|Dworzec Wileński]], którą zaplanowano wtedy w tym miejscu<ref>{{Cytuj stronę |url = http://wiadomosci.dziennik.pl/wydarzenia/artykuly/336809,warszawa-przesuwa-znany-pomnik-przez-metro.html |tytuł = Warszawa przesuwa znany pomnik. Przez metro |opublikowany = wiadomosci.dziennik.pl |data = 20 maja 2011 |data dostępu = 2011-05-20}}</ref>.

26 maja 2011 [[Rada miasta stołecznego Warszawy|Rada m.st. Warszawy]] podjęła uchwałę nr XVI/300/2011 o przeniesieniu monumentu z dotychczasowej lokalizacji w centralnej części placu Wileńskiego na północną stronę placu za wylotem ul. [[Ulica Świętych Cyryla i Metodego w Warszawie|Świętych Cyryla i Metodego]], w związku ze zmianą układu przestrzennego placu Wileńskiego, wynikającą z budowy II linii metra. Wykonanie uchwały powierzono [[Ustrój miasta stołecznego Warszawy#Prezydent m.st. Warszawy|Prezydentowi m.st. Warszawy]]<ref>{{Cytuj stronę |url = http://bip.warszawa.pl/NR/exeres/4C62DACC-651B-4269-94BE-2AB5B76C094E,frameless.htm |tytuł = Uchwała nr XVI/300/2011 z 26 maja 2011 r. w sprawie przeniesienia pomnika Polsko-Radzieckiego Braterstwa Broni. |data = 30 maja 2011 |praca = Biuletyn Informacji Publicznej m.st. Warszawy. |opublikowany = bip.warszawa.pl/ |data dostępu = 2015-02-02}}</ref>.

W nocy z 16 na 17 września 2011 dwóch młodych mężczyzn oblało cokół czerwoną farbą i wymalowało napis: ''Czerwona zaraza''<ref>{{Cytuj stronę |url = http://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/1,34889,10317808,Ochlapali_pomniki_farba__Wandale_czy_ofiary_represji_.html |tytuł = Ochlapali pomniki farbą. Wandale czy ofiary represji? |nazwisko = Szpala |imię = Iwona |data = 20 września 2011 |opublikowany = warszawa.gazeta.pl |data dostępu = 2013-12-11}}</ref><ref>Napis był tytułem wiersza napisanego przez żołnierza [[Powstanie warszawskie|powstania warszawskiego]] z [[Batalion „Parasol”|batalionu AK „Parasol”]] [[Józef Szczepański|Józefa „Ziutka” Szczepańskiego]], napisanego 29 sierpnia 1944 w obliczu stojącej za Wisłą i nie forsującej rzeki Armii Czerwonej w oczekiwaniu na wykrwawienie się Powstania. Wiersz zaczyna się od słów: ''Czekamy ciebie, czerwona zarazo, byś wybawiła nas od czarnej śmierci''</ref>.

W listopadzie 2011 pomnik został zdemontowany<ref>{{Cytuj stronę |url = http://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/1,34889,10621876,Co_znaleziono_pod_pomnikiem_Czterech_Spiacych_.html |tytuł = Co znaleziono pod pomnikiem Czterech Śpiących? |data = 10 listopada 2011 |opublikowany = warszawa.gazeta.pl |data dostępu = 2013-12-11}}</ref>, a rzeźby radzieckich i polskich żołnierzy oraz okładziny cokołu poddano konserwacji<ref name="Urzykowski23.11.2011" />.

Planom powrotu „czterech śpiących” na Pragę sprzeciwiali się m.in. grupa mieszkańców<ref>{{Cytuj stronę |url = http://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/1,34889,12146455,Czterech_Spiacych_wraca_na_Prage__Mieszkancy_przeciw.html |tytuł = Czterech Śpiących wraca na Pragę. Mieszkańcy przeciw |nazwisko = Śmigiel |imię = Martyna |data = 18 lipca 2012 |opublikowany = warszawa.gazeta.pl |data dostępu = 2013-12-11}}</ref> oraz [[Instytut Pamięci Narodowej]]. 17 stycznia 2014 pracownicy IPN rozdawali przechodniom w okolicy placu Wileńskiego ulotki z przygotowanymi informacjami na temat pomnika, przekonując, iż monument stanowił ''symbol władzy [[Józef Stalin|Józefa Stalina]] nad Polską''<ref>{{Cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20160413062516/http://ipn.gov.pl/aktualnosci/2014/centrala/17-stycznia-przypomnimy-warszawiakom,-ze-pomnik-czterech-spiacych-to-symbol-wladzy-stalina-nad-polska |tytuł = Ulotki IPN „Na co patrzyli »czterej śpiący«” rozdane! – Warszawa, 17 stycznia 2014 |opublikowany = Strona [[Instytut Pamięci Narodowej|Instytutu Pamięci Narodowej]] (ipn.gov.pl) |data dostępu = 2015-10-25}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20140121040553/http://ipn.gov.pl/__data/assets/pdf_file/0015/123171/Ulotka_pomnik_4_spiacych_druk_zmn.pdf |tytuł = Na co patrzyli „czterej śpiący” |opublikowany = Strony [[Instytut Pamięci Narodowej|Instytutu Pamięci Narodowej]] (ipn.gov.pl) |data dostępu = 2015-10-25}}</ref>.

W sondażach przeprowadzonych w listopadzie 2012 na zlecenie Urzędu m.st. Warszawy (tzw. Barometr Warszawski) oraz w listopadzie 2013 na zlecenie [[Gazeta Wyborcza|„Gazety Wyborczej”]] większość mieszkańców Warszawy opowiedziała się za ponownym ustawieniem pomnika na obecnym miejscu lub w jego pobliżu<ref>{{Cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20140201224044/http://www.um.warszawa.pl/sites/default/files/attach/o-warszawie/BW_XI_12.pdf |tytuł = Barometr Warszawski XI’12 |data = listopad 2012 |praca = Centrum Komunikacji Społecznej Urząd m.st. Warszawy |opublikowany = um.warszawa.pl |strony = 17 |data dostępu = 2014-01-20}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |url = http://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/1,34889,15029940,Zostawic_czy_usunac_pomnik_Spiacych__Wyniki_nowego.html |tytuł = Zostawić czy usunąć pomnik Śpiących? Wyniki nowego sondażu |nazwisko = Szpala |imię = Iwona |data = 27 listopada 2013 |opublikowany = warszawa.gazeta.pl |data dostępu = 2013-12-13}}</ref>.

26 lutego 2015 Rada m.st. Warszawy uchyliła swoją uchwałę z 2011 przewidującą powrót pomnika na plac Wileński<ref name="Wojtczuk022015">{{Cytuj stronę |url = http://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/1,34862,17486935,Rada_Warszawy___Czterej_Spiacy__juz_nie_wroca.html |tytuł = Rada Warszawy: „Czterej Śpiący” już nie wrócą |nazwisko = Wojtczuk |imię = Michał |data = 26 lutego 2015 |opublikowany = warszawa.gazeta.pl |data dostępu = 2015-02-27}}</ref>. Został umieszczony w jednym z miejskich magazynów<ref>{{Cytuj pismo |nazwisko = Urzykowski |imię = Tomasz |tytuł = Komunistyczne pomniki do rozbiórki. Ale które? |czasopismo = Gazeta Stołeczna |strony = 3 |data = 3 lipca 2017}}</ref>. W 2018 monument został przekazany w [[depozyt]] [[Muzeum Historii Polski w Warszawie]]<ref name="Wojtczuk27">{{Cytuj stronę | url = https://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/7,54420,23602829,pomnik-czterech-spiacych-nie-wroci-na-prage-zostanie-przeniesiony.html | tytuł = Pomnik „czterech śpiących” nie wróci na Pragę. Zostanie przeniesiony na Żoliborz | nazwisko = Wojtczuk | imię = Michał | data = 27 czerwca 2018 | opublikowany = warszawa.wyborcza.pl | data dostępu = 2023-05-03}}</ref>. Rzeźby żołnierzy zostaną umieszczone w części ekspozycji poświęconej PRL w nowej siedzibie muzeum w [[Cytadela Warszawska|Cytadeli]]<ref name="Wojtczuk27"/>.

== Projekt i wymowa ==
Główna grupa rzeźbiarska przedstawia trzech żołnierzy radzieckich w akcji bojowej, zwróconych w kierunku zachodnim. Dwaj z nich asekurują znajdującego się pomiędzy nimi kolegę, wychylonego w głębokim zamachu do rzutu granatem. Z jej dynamiką skontrastowano statyczność rzeźb dolnej partii monumentu. Przedstawiają one czterech żołnierzy, dwóch polskich i dwóch radzieckich, ustawionych po przekątnej na czterech niskich cokołach narożnych. Cała czwórka, z pochylonymi głowami, pełni symboliczną, wieczną wartę.

Sposób przedstawienia rzeźb sprawił, że monument był żartobliwie nazywany przez mieszkańców stolicy pomnikiem „czterech śpiących”<ref name="Encyklopedia660">{{Cytuj książkę |tytuł = Encyklopedia Warszawy |wydawca = Wydawnictwo Naukowe PWN |miejsce = Warszawa |rok = 1994 |strony = 660 |isbn = 83-01-08836-2}}</ref><ref>{{Cytuj książkę |nazwisko = Leśniakowska |imię = Marta |tytuł = Architektura w Warszawie |wydawca = Arkada Pracownia Historii Sztuki |miejsce = Warszawa |rok = 2005 |strony = 241 |isbn = 83-908950-1-3}}</ref><ref>{{Cytuj książkę |nazwisko = Kunert |imię = Andrzej Krzysztof |tytuł = Pamięć II wojny światowej w nazewnictwie ulic Warszawy, [w:] Śladami nazw miejskich Warszawy |wydawca = Muzeum Historyczne m.st. Warszawy |miejsce = Warszawa |data = 2012 |strony = 76 |isbn = 978-83-62189-21-2}}</ref>, „czterech smutnych”<ref name="Encyklopedia660" />, a także „czterech śpiących – trzech walczących”<ref>{{Cytuj książkę |nazwisko = Pilich |imię = Michał |tytuł = Warszawska Praga. Przewodnik |wydawca = Fundacja Centrum Europy |miejsce = Warszawa |rok = 2005 |strony = 80 |isbn = 83-923305-7-9}}</ref>.

Na zdemontowanym w 2011 cokole znajdowały się jednobrzmiące napisy w językach polskim (od strony południowej) i rosyjskim (od strony północnej) o treści:

{{Cytat
 |treść =
''Chwała bohaterom
Armii Radzieckiej
Towarzyszom broni,
którzy oddali swe życie
za wolność
i niepodległość
narodu polskiego,
pomnik ten wznieśli
mieszkańcy Warszawy
1945 r.''

 |styl = środek
}}

Rzeźby z brązu, którymi w sierpniu 1947 zastąpiono ich pierwotne gipsowe wersje, zostały wykonane w skali 1:1 w berlińskiej [[Akademie der Künste|Akademii Sztuki]], a następnie odlane w jednej z fabryk w [[Berlin]]ie (według innych źródeł – w jednym z zakładów w [[Radziecka strefa okupacyjna w Niemczech|radzieckiej strefie okupacyjnej]]<ref name="Grzesiuk-Olszewska" />), gdyż z powodu zniszczeń wojennych w tym czasie w Polsce nie było zakładu, który mógłby zrealizować tego rodzaju zlecenie<ref name="Jurga">{{Cytuj książkę |nazwisko = Jurga |imię = Tadeusz |tytuł = Pomnik Braterstwa Broni. Warszawa-Praga |wydawca = Wydawnictwo Sport i Turystyka |miejsce = Warszawa |rok = 1968 |strony = 18}}</ref>.

Odlewy wykonane zostały z metali uzyskanych z przetopienia niemieckiej [[amunicja|amunicji]] zdobytej w Berlinie<ref name=kasprzycki />. Brązowe figury przywieziono z Niemiec do Warszawy specjalnym pociągiem<ref name="Jurga" />. Według [[Instytut Pamięci Narodowej|Instytutu Pamięci Narodowej]] Polska pokryła koszty wykonania pomnika, które wyniosły 600 tysięcy dolarów (240 milionów złotych)<ref>{{Cytuj stronę |url = http://niezalezna.pl/55470-polska-zaplacila-za-sowiecki-symbol-warszawy-zrobiony-w-berlinie-nowe-dokumenty-ipn |tytuł = Polska zapłaciła za sowiecki symbol Warszawy zrobiony w Berlinie! Nowe dokumenty IPN |data = 2014-05-21 |opublikowany = Niezalezna.pl |data dostępu = 2015-10-25}}</ref>.

W porównaniu z pracą z 1945, wygląd grupy rzeźbiarskiej na cokole pomnika uległ w 1947 zmianie. Granat w rękach jednego z trzech żołnierzy zastąpiła [[Pistolet maszynowy PPSz|pepesza]], a skrajne rzeźby zamieniono miejscami. Skorygowano również pierwsze zdanie napisu (pierwotnie brzmiało ono: ''Chwała bohaterom Armii Czerwonej poległym w walkach o wyzwolenie Polski.'')<ref>{{Cytuj pismo |nazwisko = Jastrzębski |imię = Jakub |tytuł = Tajemnice pomnika „Czterech Śpiących” |czasopismo = [[Skarpa Warszawska (czasopismo)|Skarpa Warszawska]] |strony = 10–13 |data = luty 2014}}</ref>.

Cokół z czerwonego [[trawertyn]]u, przeznaczonego pierwotnie dla projektowanego przed wojną pomnika księdza [[Ignacy Skorupka|Ignacego Skorupki]]<ref>Róże arcybiskupa Głódzia[http://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/1,34862,4275678.html].</ref>, obłożono później czerwonym [[Piaskowiec|piaskowcem]].

W latach 1960–1961 dokonano renowacji pomnika i jego przebudowy przez Zespoły Pracowni Plastycznych. Wymieniono wtedy czerwone okładziny na nowe, wykonane z jasnego piaskowca, i odnowiono rzeźby<ref>{{Cytuj książkę |tytuł = [[Encyklopedia Warszawy]] |wydawca = [[Wydawnictwo Naukowe PWN|Państwowe Wydawnictwo Naukowe]] |miejsce = Warszawa |rok = 1975 |strony = 511}}</ref>. Jednocześnie monument podwyższono, umieszczając go na czterech tarasowatych schodach<ref name="Głębocki100">{{Cytuj książkę |nazwisko = Głębocki |imię = Wiesław |tytuł = Warszawskie pomniki |rok = 1990 |strony = 100 |wydawca = Wydawnictwo PTTK „Kraj” |isbn = 83-7005-211-8}}</ref>.

== Inne informacje ==
* W [[Riazań|Riazaniu]] w [[Rosja|Rosji]] znajduje się monument o podobnej nazwie – [[pomnik Radziecko-Polskiego Braterstwa Broni]].

== Zobacz też ==
* [[Pomnik Wdzięczności Żołnierzom Armii Radzieckiej w Warszawie]]
* [[Cmentarz Mauzoleum Żołnierzy Radzieckich|Cmentarz Mauzoleum Żołnierzy Radzieckich w Warszawie]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę |tytuł = [[Encyklopedia Warszawy]] |wydawca = [[Wydawnictwo Naukowe PWN]] |miejsce = Warszawa |rok = 1994 |strony = 660 |isbn = 83-01-08836-2}}
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Głębocki |imię = Wiesław |tytuł = Warszawskie pomniki |rok = 1990 |strony = 99–100 |wydawca = Wydawnictwo PTTK „Kraj” |isbn = 83-7005-211-8}}
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Grzesiuk-Olszewska |imię = Irena |tytuł = Warszawska rzeźba pomnikowa |wydawca = Wydawnictwo Neriton |miejsce = Warszawa |rok = 2003 |strony = 103 |isbn = 83-88973-59-2}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{Cytuj stronę | url = http://www.repozytorium.fn.org.pl/?q=pl%2Fnode%2F5545 | tytuł = Film (dok.): ''Praga. Czwarta rocznica wyzwolenia'' (wyd.: 1948-09-22) w Repozytorium Cyfrowym Biblioteki Narodowej (repozytorium.fn.org.pl) | opublikowany = repozytorium.fn.org.pl | archiwum = https://web.archive.org/web/20210128092409/http://www.repozytorium.fn.org.pl/?q=pl%2Fnode%2F5545 | zarchiwizowano = 2021-01-28}}. [dostęp 2015-10-25].
* [http://www.repozytorium.fn.org.pl/?q=pl/node/4987 Film (dok.): ''Święto Armii Radzieckiej'' (wyd.: 1949-09-24) w Repozytorium Cyfrowym Biblioteki Narodowej (repozytorium.fn.org.pl)]. [dostęp 2015-10-25].
* [http://www.sztuka.net/palio/html.run?_Instance=sztuka&_PageID=857&newsId=4340&_cms=newser&callingPageId=856&_CheckSum=1277292188 Pomnik na portalu sztuka.net]

{{SORTUJ:Warszawa}}
[[Kategoria:Nowa Praga|Pomnik Braterstwa Broni w Warszawie]]
[[Kategoria:Rzeźby Stanisława Sikory]]
[[Kategoria:Nieistniejące pomniki żołnierzy Armii Czerwonej w Polsce]]
[[Kategoria:Posągi w Polsce]]
[[Kategoria:Pomniki w Polsce odsłonięte w 1945]]
[[Kategoria:Pomniki wojskowe w Polsce|Pomnik Braterstwa Broni w Warszawie]]
[[Kategoria:Pomniki żołnierzy Ludowego Wojska Polskiego]]
[[Kategoria:Nieistniejące pomniki w Warszawie]]

title: Pomnik Braterstwa Broni

Państwo: Polska

Miejscowość: Warszawa

Miejsce: plac Wileński

Typ obiektu: posąg na cokole

Projektant: A. Nenko (?) · A. Korolew (?)

Data odsłonięcia: 18 listopada 1945


text:
# Mian Mian
Mian Mian (chiń. 棉棉, ur. 28 sierpnia 1970 w Szanghaju) – chińska pisarka. Mieszka w Szanghaju, zajmuje się m.in. organizacją imprez tanecznych. Zadebiutowała zbiorem opowiadań La La La w 1997. Napisała dwie powieści: Cukiereczki (2000) i Panda Sex (2004). Powieścią Cukiereczki wywołała w Chinach prawdziwą burzę obyczajową, a powieść w cztery miesiące po ukazaniu się została zakazana przez cenzurę. Powieść została przetłumaczona na wiele języków, m.in. na japoński, grecki, niderlandzki, francuski. W Polsce wydano ją w roku 2007.

title: Mian Mian

wikitext:
'''Mian Mian''' ([[Język chiński|chiń.]] 棉棉, ur. [[28 sierpnia]] [[1970]] w [[Szanghaj]]u) – chińska pisarka. Mieszka w Szanghaju, zajmuje się m.in. organizacją imprez tanecznych. Zadebiutowała zbiorem opowiadań ''[[La La La (książka)|La La La]]'' w [[1997]]. Napisała dwie powieści: ''[[Cukiereczki]]'' (2000) i ''[[Panda Sex]]'' (2004). Powieścią ''Cukiereczki'' wywołała w [[Chiny|Chinach]] prawdziwą burzę obyczajową, a powieść w cztery miesiące po ukazaniu się została zakazana przez [[cenzura|cenzurę]]. Powieść została przetłumaczona na wiele języków, m.in. na [[Język japoński|japoński]], [[Język nowogrecki|grecki]], [[Język niderlandzki|niderlandzki]], [[Język francuski|francuski]]. W Polsce wydano ją w roku [[2007]].

{{Wikicytaty|dopełniacz=z Mian Mian}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{Cytuj stronę | url = http://www.modernsky.com/bands/mianmian/mm_file.htm | tytuł = Biografia | opublikowany = modernsky.com | archiwum = https://web.archive.org/web/20061109030742/http://www.modernsky.com/bands/mianmian/mm_file.htm | zarchiwizowano = 2006-11-09}} {{lang|en|zh}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Mian Mian}}
[[Kategoria:Chińscy pisarze]]
[[Kategoria:Pisarze związani z Szanghajem]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1970]]


text:
# Olszynka (rejon brasławski)
Olszynka – dawny zaścianek. Tereny, na których był położony, leżą obecnie na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie brasławskim, w sielsowiecie Widze.

## Historia
W czasach zaborów leżał w granicach Imperium Rosyjskiego.
W latach 1921–1939 folwark leżał w Polsce, w województwie nowogródzkim (od 1926 w województwie wileńskim), w powiecie brasławskim, w gminie Rymszany.
Powszechny Spis Ludności z 1921 roku nie podał danych dotyczących miejscowości. W 1931 w 1 domu zamieszkiwało 14 osób.
Wierni należeli do parafii rzymskokatolickiej w Rymszanach. Miejscowość podlegała pod Sąd Grodzki w m. Turmont i Okręgowy w Wilnie; właściwy urząd pocztowy mieścił się w Rymszanach.

title: Olszynka (rejon brasławski)

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Olszynka
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |alt zdjęcia                  =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = BY-VI
 |1. jednostka administracyjna =
 |2. jednostka administracyjna = [[Rejon brasławski|brasławski]]
 |3. jednostka administracyjna = [[Sielsowiet Widze|Widze]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          =
 |liczba ludności              =
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     = obwód witebski # Białoruś # Polska
 |wariant mapy                 = 1939
 |współrzędne                  = 55°29'18"N 26°33'32"E
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Olszynka''' – dawny zaścianek. Tereny, na których był położony, leżą obecnie na [[Białoruś|Białorusi]], w [[Obwód witebski|obwodzie witebskim]], w [[Rejon brasławski|rejonie brasławskim]], w [[Sielsowiet Widze|sielsowiecie Widze]].

== Historia ==
W czasach zaborów leżał w granicach [[Imperium Rosyjskie|Imperium Rosyjskiego]]<ref>{{Cytuj |tytuł = zaścianek Olszynka, zaścianek na mapie (powiat brasławski, województwo wileńskie) |data dostępu = 2024-01-20 |opublikowany = www.radzima.net |url = https://www.radzima.net/pl/miejsce/olszynka_1.html}}</ref>.

W latach 1921–1939 folwark leżał w Polsce, w [[Województwo nowogródzkie (II Rzeczpospolita)|województwie nowogródzkim]]<ref>{{Dziennik Ustaw|1921|16|93}}</ref> (od 1926 w [[Województwo wileńskie (II Rzeczpospolita)|województwie wileńskim]]<ref>{{Dziennik Ustaw|1926|6|29}}</ref>), w [[Powiat brasławski (II Rzeczpospolita)|powiecie brasławskim]], w [[Rymszany (gmina)|gminie Rymszany]]<ref name=":0222222">{{Cytuj |autor =  |tytuł = Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. |data = 1924 |wolumin = 7, część 2 |s = 11}}</ref>.

[[Pierwszy Powszechny Spis Ludności|Powszechny Spis Ludności z 1921 roku]] nie podał danych dotyczących miejscowości<ref name=":0222222" />. W [[Drugi Powszechny Spis Ludności|1931]] w 1 domu zamieszkiwało 14 osób<ref name=":1">{{Cytuj |autor =  |tytuł = Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej |data = 1938 |wolumin = 1 |miejsce = Warszawa |s = 11}}</ref>.

Wierni należeli do parafii rzymskokatolickiej w [[Parafia św. Trójcy w Rymszanach|Rymszanach]]. Miejscowość podlegała pod Sąd Grodzki w m. [[Turmont]] i Okręgowy w [[Wilno|Wilnie]]; właściwy urząd pocztowy mieścił się w [[Rymszany|Rymszanach]].

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
{{Gmina Rymszany (II Rzeczpospolita)}}
[[Kategoria:Rejon brasławski]]
[[Kategoria:Opuszczone miejscowości na Białorusi]]
[[Kategoria:Zaścianki w powiecie brasławskim (II Rzeczpospolita)]]

title: Olszynka

Państwo: Białoruś

Obwód: witebski

Rejon: brasławski

Sielsowiet: Widze


text:
# Bidet
Bidet – urządzenie z ceramiki sanitarnej służące do podmywania się. Bidet umożliwia umycie okolic krocza oraz odbytu bez konieczności rozbierania się do naga, w wygodnej, siedzącej pozycji. Jest częścią wyposażenia łazienek. Wyglądem i wielkością przypomina z jednej strony muszlę klozetową, z drugiej zaś umywalkę umieszczoną nad podłogą. Może być stojący na podłodze lub wiszący na ścianie. Sposób podłączenia do instalacji wody i kanalizacji jest analogiczny jak podłączenie umywalki (jest też wyposażony w przelew chroniący pomieszczenie przed zalaniem). Bateria montowana na bidecie zazwyczaj wyposażana jest w odpływ lekko zadarty do góry lub z ruchomą końcówką umożliwiającą regulację kierunku wypływu wody. Bateria może być wyposażona także w elastyczny przewód wysuwany z wylewki.
W Polsce są dostępne bidety elektroniczne montowane bezpośrednio na misce WC. Rozwiązanie powszechnie stosowane np. w Japonii, Korei i innych krajach Dalekiego Wschodu, gdzie znane jest pod nazwą washlet. Jest to urządzenie, w którym dysza wysuwa się z panelu głównego myjąc wodą intymne części ciała.
Bidety elektroniczne posiadają między innymi funkcje mycia oscylacyjnego, masażu oraz suszenia, program mycia dla kobiet, program rodzinny, oraz funkcję pomagającą w przypadku obstrukcji.

title: Bidet

wikitext:
{{Dopracować|źródła=2012-05}}
[[Plik:Boilly La Toilette intime ou la Rose effeuillée.jpg|thumb|left|Bidet z XVIII wieku w użyciu]]
[[Plik:SB-BidetIntegrated.jpg|thumb|Dodatkowy bidet]]
[[Plik:Bidet Ego Kolo.jpg|right|thumb|Bidet wiszący (w tle [[sedes]])]]
'''Bidet''' – urządzenie z [[Ceramika architektoniczna|ceramiki sanitarnej]] służące do podmywania się. Bidet umożliwia umycie okolic [[krocze|krocza]] oraz [[Odbyt|odbytu]] bez konieczności rozbierania się do naga, w wygodnej, siedzącej pozycji. Jest częścią wyposażenia [[łazienka|łazienek]]. Wyglądem i wielkością przypomina z jednej strony muszlę klozetową, z drugiej zaś [[umywalka|umywalkę]] umieszczoną nad podłogą. Może być stojący na podłodze lub wiszący na ścianie<ref>{{Cytuj |tytuł = Bidet - co to jest i do czego służy? Porady ekspertów KOŁO |data = 21.07.2020 |url = https://www.kolo.com.pl/aranzacja-lazienki/porady/pozostale/bidet/}}</ref>. Sposób podłączenia do instalacji wody i kanalizacji jest analogiczny jak podłączenie umywalki (jest też wyposażony w przelew chroniący pomieszczenie przed zalaniem). [[Bateria wodociągowa|Bateria]] montowana na bidecie zazwyczaj wyposażana jest w odpływ lekko zadarty do góry lub z ruchomą końcówką umożliwiającą regulację kierunku wypływu wody. Bateria może być wyposażona także w elastyczny przewód wysuwany z wylewki.

W Polsce są dostępne [[bidet elektroniczny|bidety elektroniczne]] montowane bezpośrednio na misce WC. Rozwiązanie powszechnie stosowane np. w [[Japonia|Japonii]], [[Korea|Korei]] i innych krajach [[Daleki Wschód|Dalekiego Wschodu]], gdzie znane jest pod nazwą ''washlet''. Jest to urządzenie, w którym [[dysza]] wysuwa się z panelu głównego myjąc wodą intymne części ciała.
Bidety elektroniczne posiadają między innymi funkcje mycia oscylacyjnego, masażu oraz suszenia, program mycia dla kobiet, program rodzinny, oraz funkcję pomagającą w przypadku [[Zatwardzenie|obstrukcji]].

== Zobacz też ==
{{commonscat|Bidet}}
{{wikisłownik|bidet}}
* [[sławojka]]
* [[ubikacja]]
* [[ubikacja kucana]]
* [[ubikacja publiczna]]
* [[muszla klozetowa]]
* [[ubikacje w Japonii]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Higiena]]
[[Kategoria:Instalacje sanitarne]]


text:
# Jezioro Niepruszewskie
Jezioro Niepruszewskie – jezioro w Polsce, położone w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w granicach gmin Dopiewo i Buk, 7 km na wschód od Buku, leżące na terenie Wysoczyzny Grodziskiej.

## Charakterystyka
Akwen o wydłużonym kształcie, usytuowanym w dorzeczu Warty, w rynnie polodowcowej, którą płynie rzeka Samica Stęszewska. Brzegi podmokłe, niskie, dość płaskie z wyjątkiem części północnej (pagórek kemowy pod Kalwami), bezleśne poza częścią południową, linia brzegowa słabo rozwinięta.
W Niepruszewie i Zborowie ośrodki wypoczynkowe i kąpieliska.
Na południe od jeziora przebiega autostrada A2 Poznań-Berlin, której nasypy były już wykonane w 1942 w czasie II wojny światowej siłami robotników przymusowych. W 1986 uruchomiono kopalnię wapna łąkowego.

## Dane morfometryczne
Jezioro położone jest na wysokości 76,3 m n.p.m.
Powierzchnia 242 ha, długość 4900 m, szerokość 700 m, największa głębokość 5,2 m.

title: Jezioro Niepruszewskie

wikitext:
{{Jezioro infobox
 |nazwa              = Jezioro Niepruszewskie
 |nazwa oryginalna   =
 |inne nazwy         =
 |grafika            = Niepruszewskie lake from Zborowo.JPG
 |opis grafiki       = Widok ze wschodu (ze [[Zborowo|Zborowa]])
 |państwo            = POL
 |lokalizacja        =
 |miasta nadbrzeżne  = [[Niepruszewo]], [[Zborowo]]
 |region             = [[Wysoczyzna Grodziska]]
 |wysokość lustra    = 76,3<ref name="DziewulskaSzymczak1997" />
 |wyspy              =
 |powierzchnia       = 2,42 km²
 |max długość        = 4,9 km
 |max szerokość      = 0,7 km
 |głębokość średnia  =
 |głębokość max      = 5,2
 |długość brzegu     =
 |objętość           =
 |rodzaj jakości     =
 |jakość             =
 |zasolenie          =
 |rzeki zasilające   = [[Samica Stęszewska]] (sporne) i kilka innych strumieni
 |rzeki wypływające  = [[Samica Stęszewska]]
 |rodzaj             = [[Jezioro rynnowe|rynnowe]]
 |kod mapy           = Buk (gmina)
 |współrzędne        = 52°22′45″N 16°36′56″E
 |mapka jeziora      =
 |opis mapki jeziora =
 |commons            = Category:Niepruszewskie Lake
}}
'''Jezioro Niepruszewskie''' – [[jezioro]] w [[Polska|Polsce]], położone w [[województwo wielkopolskie|województwie wielkopolskim]], w [[powiat poznański|powiecie poznańskim]], w granicach [[Dopiewo (gmina)|gmin Dopiewo]] i [[Buk (gmina)|Buk]], 7 km na wschód od [[Buk (miasto)|Buku]], leżące na terenie [[Wysoczyzna Grodziska|Wysoczyzny Grodziskiej]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Regiony fizycznogeograficzne Polski po zmianach w 2018 r. |data = 2018 |opublikowany = warmaz.pl |url = https://warmaz.pl/mapy/regiony/ |język = pl}}</ref>.

== Charakterystyka ==
[[Akwen]] o wydłużonym kształcie, usytuowanym w dorzeczu [[Warta|Warty]], w [[rynna polodowcowa|rynnie polodowcowej]], którą płynie rzeka [[Samica Stęszewska]]<ref name="Anders1989s27" />. Brzegi podmokłe, niskie, dość płaskie z wyjątkiem części północnej (pagórek [[Kem (geomorfologia)|kemowy]] pod [[Kalwy|Kalwami]]), bezleśne poza częścią południową, [[linia brzegowa]] słabo rozwinięta<ref name="Łęcki1984s69" />.
W [[Niepruszewo|Niepruszewie]] i [[Zborowo|Zborowie]] ośrodki wypoczynkowe i [[kąpielisko|kąpieliska]].

Na południe od jeziora przebiega [[Autostrada A2 (Polska)|autostrada A2]] [[Poznań]]-[[Berlin]], której nasypy były już wykonane w 1942 w czasie [[II wojna światowa|II wojny światowej]] siłami robotników przymusowych<ref name="Łęcki1984s68" />. W 1986 uruchomiono kopalnię wapna łąkowego.

== Dane morfometryczne ==
Jezioro położone jest na wysokości 76,3 m [[N.p.m.|n.p.m]]<ref name="DziewulskaSzymczak1997" />.

Powierzchnia 242 [[Hektar|ha]], długość 4900 [[Metr|m]], szerokość 700 m, największa głębokość 5,2 m<ref name="Anders1989s27" /><ref name="Łęcki1984s69" />.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
* <ref name="Anders1989s27">
{{Cytuj książkę | imię = Paweł | nazwisko = Anders | autor link = Paweł Anders | tytuł = 700-lecie m. Buk. XXXVIII Ogólnopolski Rajd Przyjaźni Polsko-Radzieckiej | wydawca = Centralny Ośrodek Informacji Turystycznej. Oddział w Poznaniu | miejsce = Poznań | rok = 1989 | strony = 27}}</ref>
* <ref name="DziewulskaSzymczak1997">
{{Cytuj książkę | nazwisko = Dziewulska | imię=Alicja | nazwisko2 = Szymczak| imię2 = Marzena | tytuł = Poznań: mapa topograficzna Polski. Wydanie turystyczne. Część kartograficzna | wydawca = Państwowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno-Kartograficzne | miejsce = Warszawa | rok = 1997 | isbn = 83-7135-150-X}}</ref>
* <ref name="Łęcki1984s68">
{{Cytuj książkę | imię = Włodzimierz | nazwisko = Łęcki | autor link = Włodzimierz Łęcki | tytuł = Przechadzki w okolicach Poznania | wydawca = Krajowa Agencja Wydawnicza | miejsce = Poznań | rok = 1984 | isbn = 83-03-00604-5 | strony = 68}}</ref>
* <ref name="Łęcki1984s69">
{{Cytuj książkę | imię = Włodzimierz | nazwisko = Łęcki | autor link = Włodzimierz Łęcki | tytuł = Przechadzki w okolicach Poznania | wydawca = Krajowa Agencja Wydawnicza | miejsce = Poznań | rok = 1984 | isbn = 83-03-00604-5 | strony = 69}}</ref>
}}

{{SORTUJ:Niepruszewskie, Jezioro}}
[[Kategoria:Jeziora na Wysoczyźnie Grodziskiej]]
[[Kategoria:Jeziora w powiecie poznańskim]]
[[Kategoria:Jeziora polodowcowe w powiecie poznańskim]]
[[Kategoria:Niepruszewo]]
[[Kategoria:Więckowice (wieś w województwie wielkopolskim)]]
[[Kategoria:Kalwy]]
[[Kategoria:Zborowo]]
[[Kategoria:Cieśle (powiat poznański)]]
[[Kategoria:Podłoziny]]

title: Jezioro Niepruszewskie

Miejscowości nadbrzeżne: Niepruszewo, Zborowo

Region: Wysoczyzna Grodziska

Wymiary · • max długość · • max szerokość: · 4,9 km · 0,7 km

Rzeki zasilające: Samica Stęszewska (sporne) i kilka innych strumieni

Rzeki wypływające: Samica Stęszewska

Rodzaj jeziora: rynnowe


text:
# Marek Wejtko
Marek Wejtko (ur. 16 lutego 1953, zm. 9 maja 2025) – polski dyplomata, działacz gospodarczy i urzędnik państwowy. W latach 2002–2003 podsekretarz stanu w Ministerstwie Gospodarki, w latach 2010–2015 dyrektor Biura Polskiego w Tajpej.

## Życiorys
Był dyrektorem departamentów polityki handlowej II (1991–1996) i wielostronnych relacji gospodarczych (1996–1999) w Ministerstwie Współpracy Gospodarczej z Zagranicą (po jego likwidacji w 1997 dyrektorem w Ministerstwie Gospodarki). Od 1999 do 2002 był zastępcą stałego przedstawiciela RP przy OECD w Paryżu.
5 czerwca 2002 powołany na stanowisko podsekretarza stanu w Ministerstwie Gospodarki. Odwołany ze stanowiska po przekształceniu Ministerstwa Gospodarki w Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dniem 8 stycznia 2003. W latach 2004–2007 był ministrem-radcą w Stałym Przedstawicielstwie przy Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie w Wiedniu. Sprawował funkcję doradcy wicepremiera i ministra gospodarki Waldemara Pawlaka. W latach 2010–2015 pełnił funkcję Dyrektora Generalnego Warszawskiego Biura Handlowego w Tajpej, a następnie radcy generalnego w Ministerstwie Gospodarki. Od 2015 był naczelnikiem Wydziału Azji i Pacyfiku w Departamencie Współpracy Międzynarodowej Ministerstwa Rozwoju oraz radcą generalnym w tym resorcie. Po reorganizacji resortu od 2018 związany z Ministerstwem Inwestycji i Rozwoju. Wchodził w skład Zespołu Doradców Dyplomatycznych Krajowej Izby Gospodarczej.
27 maja 2025 pochowany na Cmentarzu Komunalnym Północnym w Warszawie.

title: Marek Wejtko

wikitext:
{{Polityk infobox
 | imię i nazwisko     = Marek Wejtko
 | data urodzenia      = 16 lutego 1953
 | miejsce urodzenia   =
 | data śmierci        = 9 maja 2025
 | miejsce śmierci     =
 | do                  = 2015
 | 2 od                = 5 czerwca 2002
 | 2 funkcja           = [[Ministerstwo Gospodarki (Polska)|Wiceminister gospodarki]]
 | news                =
 | quote               =
 | commons             =
 | następca            = [[Maciej Gaca]]
 | poprzednik          = [[Władysław Strażewski|Władysław Wsiewołod Strażewski]]
 | od                  = 2010
 | grafika             =
 | partia              =
 | funkcja             = [[Przedstawiciele dyplomatyczni Polski#Tajwan|Dyrektor Biura Polskiego w Tajpej]]
 | opis grafiki        =
 | 2 do                = 8 stycznia 2003
}}
'''Marek Wejtko''' (ur. [[16 lutego]] [[1953]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://inwentarz.ipn.gov.pl/showDetails?id=200958325&q=&page=22305&url=&#91grupaAktotworcyId=3|typ=1] | tytuł = Ministerstwo Spraw Wewnętrznych w Warszawie (1944) 1954–1990 | opublikowany = ipn.gov.pl | data dostępu = 2018-09-26}}</ref>, zm. [[9 maja]] [[2025]]<ref name="kig">{{Cytuj stronę | url = https://kig.pl/odszedl-marek-wejtko/ | tytuł = Odszedł Marek Wejtko | data = 29 maja 2025 | opublikowany = Krajowa Izba Gospodarcza | data dostępu = 2025-05-29}}</ref>) – polski dyplomata, działacz gospodarczy i urzędnik państwowy. W latach 2002–2003 podsekretarz stanu w [[Ministerstwo Gospodarki (Polska)|Ministerstwie Gospodarki]], w latach 2010–2015 dyrektor [[Biuro Polskie w Tajpej|Biura Polskiego w Tajpej]].

== Życiorys ==
Był dyrektorem departamentów polityki handlowej II (1991–1996) i wielostronnych relacji gospodarczych (1996–1999) w [[Ministerstwo Współpracy Gospodarczej z Zagranicą|Ministerstwie Współpracy Gospodarczej z Zagranicą]] (po jego likwidacji w 1997 dyrektorem w [[Ministerstwo Gospodarki (Polska)|Ministerstwie Gospodarki]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://ie.senat.gov.pl/K4/DOK/DIAR/16/1602.HTM | tytuł = Diariusz Senatu RP | data = 9 czerwca 1998 | opublikowany = ie.senat.gov.pl | data dostępu = 2018-09-26}}</ref>). Od 1999 do 2002 był zastępcą [[Stałe Przedstawicielstwo RP przy OECD w Paryżu|stałego przedstawiciela RP przy OECD w Paryżu]]<ref name="vec">{{Cytuj stronę | url = https://www.unido.org/sites/default/files/2009-07/CVs%202009-06-26_0.PDF | tytuł = Vienna Energy Conference Biographies of panelists | data = 22–24 czerwca 2009 | opublikowany = unido.org | strony = 12 | język = en | data dostępu = 2018-09-26}}</ref>.

5 czerwca 2002 powołany na stanowisko podsekretarza stanu w Ministerstwie Gospodarki. Odwołany ze stanowiska po przekształceniu Ministerstwa Gospodarki w Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dniem 8 stycznia 2003<ref>{{Cytuj stronę | url = https://web.archive.org/web/20050111111506/http://www.kprm.gov.pl:80/2157_8154.htm | tytuł = Komunikat | data = 8 stycznia 2003 | opublikowany = kprm.gov.pl | data dostępu = 2018-09-26}}</ref>. W latach 2004–2007 był ministrem-radcą w [[Stałe Przedstawicielstwo Rzeczypospolitej Polskiej przy Biurze Narodów Zjednoczonych i organizacjach międzynarodowych w Wiedniu|Stałym Przedstawicielstwie przy Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie]] w [[Wiedeń|Wiedniu]]{{r|vec}}. Sprawował funkcję doradcy wicepremiera i ministra gospodarki [[Waldemar Pawlak|Waldemara Pawlaka]]{{r|vec}}<ref>{{Cytuj stronę | url = http://old.ncbj.gov.pl/node/182 | tytuł = Minister Henclewska w Świerku | data = 26 lutego 2009 | opublikowany = ncbj.gov.pl | data dostępu = 2018-09-23}}</ref>. W latach 2010–2015 pełnił funkcję Dyrektora Generalnego [[Biuro Polskie w Tajpej|Warszawskiego Biura Handlowego w Tajpej]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.poland.tw:80/pl/warszawskie_biuro_handlowe/dyrektor_generalny/ | tytuł = Dyrektor generalny | opublikowany = poland.tw | data dostępu = 2018-09-26 | archiwum = https://web.archive.org/web/20140728144007/http://www.poland.tw/pl/warszawskie_biuro_handlowe/dyrektor_generalny/ | zarchiwizowano = 2014-07-28 }}</ref><ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.uj.edu.pl/wiadomosci/archiwum-foto-wideo/-/journal_content/56_INSTANCE_s2jraYnlcx0O/10172/66716226 | tytuł = Delegacja UJ z wizytą na Tajwanie | data = 2014 | opublikowany = uj.edu.pl | data dostępu = 2018-09-23}}</ref>, a następnie radcy generalnego w Ministerstwie Gospodarki<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.swps.pl/artykuly-archiwalne/170-warszawa-aktualnosci/2739-chiny-europa-srodkowa-perspektywy-rozwoju | tytuł = CHINY – EUROPA ŚRODKOWA (16+1). PERSPEKTYWY ROZWOJU | data = 24 września 2015 | opublikowany = swps.pl | data dostępu = 2018-09-23}}</ref>. Od 2015 był naczelnikiem Wydziału Azji i Pacyfiku w Departamencie Współpracy Międzynarodowej [[Ministerstwo Rozwoju|Ministerstwa Rozwoju]] oraz radcą generalnym w tym resorcie<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.realconnect.pl/pl/program-targow/panelisci-2-2/more,45421570 | tytuł = Marek Wejtko, Naczelnik Wydziału Krajów Azji i Pacyfiku, Ministerstwo Rozwoju | opublikowany = realconnect.pl | data dostępu = 2018-09-23 | archiwum = https://web.archive.org/web/20180923200544/https://www.realconnect.pl/pl/program-targow/panelisci-2-2/more,45421570 | zarchiwizowano = 2018-09-23 }}</ref><ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.polska-azja.pl/nowy-jedwabny-szlak-faktyczna-szansa-czy-nadmuchana-banka/ | tytuł = „Nowy Jedwabny Szlak: Faktyczna szansa czy nadmuchana bańka?” – wnioski z Kongresu | data = 17 lutego 2018 | opublikowany = polska-azja.pl | data dostępu = 2018-09-23}}</ref>. Po reorganizacji resortu od 2018 związany z [[Ministerstwo Inwestycji i Rozwoju|Ministerstwem Inwestycji i Rozwoju]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.china-iprhelpdesk.eu/content/workshop-opportunities-china-polish-smes | tytuł = Workshop – Opportunities in China for Polish SMEs | data = 10 maja 2018 | opublikowany = china-iprhelpdesk.eu | język = en | data dostępu = 2018-09-26}}</ref>. Wchodził w skład Zespołu Doradców Dyplomatycznych [[Krajowa Izba Gospodarcza|Krajowej Izby Gospodarczej]]{{r|kig}}.

27 maja 2025 pochowany na [[Cmentarz Komunalny Północny w Warszawie|Cmentarzu Komunalnym Północnym w Warszawie]]<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.facebook.com/photo.php?fbid=9839244586193449&set=pb.100003240161809.-2207520000&type=3 | tytuł = Post Małgorzaty Wejtko | data = 19 maja 2025 | opublikowany = facebook.com | data dostępu = 2025-05-29}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Wejtko, Marek}}
[[Kategoria:Dyplomaci III Rzeczypospolitej]]
[[Kategoria:Ludzie związani z Paryżem]]
[[Kategoria:Ludzie związani z Pekinem]]
[[Kategoria:Ludzie związani z Tajpej]]
[[Kategoria:Ludzie związani z Wiedniem]]
[[Kategoria:Pochowani na cmentarzu komunalnym Północnym w Warszawie]]
[[Kategoria:Polscy działacze gospodarczy]]
[[Kategoria:Przedstawiciele dyplomatyczni Polski w Chinach]]
[[Kategoria:Wiceministrowie gospodarki III Rzeczypospolitej]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1953]]
[[Kategoria:Zmarli w 2025]]

title: Marek Wejtko

Data urodzenia: 16 lutego 1953

Okres:
od 2010 · do 2015
od 5 czerwca 2002 · do 8 stycznia 2003

Poprzednik: Władysław Wsiewołod Strażewski

Następca: Maciej Gaca


text:
# Ibrahim Somé Salombo
Ibrahim Somé Salombo (ur. 24 maja 1988 w Kinszasie) – kongijski piłkarz grający na pozycji napastnika. Od 2018 roku zawodnik ROC Charleroi-Marchienne.

title: Ibrahim Somé Salombo

wikitext:
{{Piłkarz infobox
 |imię i nazwisko         = Ibrahim Somé
 |imię i nazwisko org     =
 |grafika                 =
 |opis grafiki            =
 |pełne imię i nazwisko   = Ibrahim Somé Salombo
 |data urodzenia          = 24 maja 1988
 |miejsce urodzenia       = [[Kinszasa]]
 |data śmierci            =
 |miejsce śmierci         =
 |wzrost                  = 182 cm
 |pozycja                 = [[napastnik]]
 |klub                    = [[ROC Charleroi-Marchienne]]
 |numer w klubie          = 9
 |kariera juniorska       =
 |kariera seniorska       =
! 2005–2006 ! [[Cape Town Spurs FC|Ajax Kapsztad]] ! 2 ! 0
! 2007 ! [[RWDM Brussels FC|FC Brussels]] ! 0 ! 0
! 2007–2008 ! [[KSC Lokeren]] ! 3 ! 0
! 2008 ! → [[FK Bežanija]] (wyp.) ! 11 ! 4
! 2008–2009 ! [[FK Crvena zvezda]] ! 17 ! 3
! 2009–2010 ! [[FCV Dender EH]] ! 23 ! 7
! 2010–2011 ! [[F91 Dudelange]] ! 13 ! 7
! 2011–2013 ! [[UR La Louvière Centre|La Louvière Centre]] ! 42 ! 19
! 2013–2014 ! [[RWDM Brussels FC|FC Brussels]] ! 15 ! 8
! 2014 ! → [[Sint-Truidense VV]] (wyp.) ! 7 ! 2
! 2014–2015 ! [[Oud-Heverlee Leuven|OH Leuven]] ! 27 ! 5
! 2015–2016 ! [[Royal White Star Bruxelles]] ! 16 ! 4
! 2016–2017 ! [[RWD Molenbeek]] ! 13 ! 5
! 2018– ! [[ROC Charleroi-Marchienne]] !!
 |data seniorzy           = 3 listopada 2018
 |kariera reprezentacyjna = ! 2006–2010 ! {{reprezentacja|COD|pn}} ! 5 ! 0
 |data reprezentacja      = 3 listopada 2018
 |kariera trenerska       =
 |medale                  =
 |odznaczenia             =
 |commons                 =
 |wikicytaty              =
 |www                     =
}}
'''Ibrahim Somé Salombo''' (ur. 24 maja 1988 w [[Kinszasa|Kinszasie]]) – [[Demokratyczna Republika Konga|kongijski]] piłkarz grający na pozycji [[napastnik]]a. Od 2018 roku zawodnik [[ROC Charleroi-Marchienne]].

== Bibliografia ==
* {{transfermarkt|p|id=54768|nazwa=Ibrahim Somé|data dostępu=2020-11-24}}
* {{NFT|p|24338}}

{{SORTUJ:Some, Ibrahim}}
[[Kategoria:Reprezentanci Demokratycznej Republiki Konga w piłce nożnej]]
[[Kategoria:Piłkarze Cape Town Spurs FC]]
[[Kategoria:Piłkarze RWDM Brussels FC]]
[[Kategoria:Piłkarze KSC Lokeren]]
[[Kategoria:Piłkarze FK Bežanija]]
[[Kategoria:Piłkarze FK Crvena zvezda]]
[[Kategoria:Piłkarze FCV Dender EH]]
[[Kategoria:Piłkarze F91 Dudelange]]
[[Kategoria:Piłkarze UR La Louvière Centre]]
[[Kategoria:Piłkarze Sint-Truidense VV]]
[[Kategoria:Piłkarze Oud-Heverlee Leuven]]
[[Kategoria:Piłkarze Royal White Star Bruxelles]]
[[Kategoria:Piłkarze RWD Molenbeek]]
[[Kategoria:Piłkarze ROC Charleroi-Marchienne]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Kinszasie]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1988]]

title: · Ibrahim Somé

Pełne imię i nazwisko: Ibrahim Somé Salombo

Data i miejsce urodzenia: 24 maja 1988 · Kinszasa

Pozycja: napastnik

Klub: ROC Charleroi-Marchienne

title: Kariera seniorska

Lata: Klub · Wyst. · Gole

Ajax Kapsztad · 2 · (0)

FC Brussels · 0 · (0)

KSC Lokeren · 3 · (0)

→ FK Bežanija (wyp.) · 11 · (4)

FK Crvena zvezda · 17 · (3)

FCV Dender EH · 23 · (7)

F91 Dudelange · 13 · (7)

La Louvière Centre · 42 · (19)

FC Brussels · 15 · (8)

→ Sint-Truidense VV (wyp.) · 7 · (2)

OH Leuven · 27 · (5)

Royal White Star Bruxelles · 16 · (4)

RWD Molenbeek · 13 · (5)

ROC Charleroi-Marchienne

title: Kariera reprezentacyjna

Lata: Reprezentacja · Wyst. · Gole

Demokratyczna Republika Konga · 5 · (0)


text:
# Bobby Harrison
Bobby Harrison, właśc. Robert Leslie Harrison (ur. 22 czerwca 1939 w West Ham, Londyn, zm. 10 stycznia 2022) – angielski perkusista rockowy.
Był członkiem Procol Harum, odszedł niedługo po tym, jak w 1967 wydali singiel „A Whiter Shade of Pale”. Harrison i gitarzysta Ray Royer opuścili grupę, by stworzyć zespół Freedom. Pracował z kilkoma innymi członkami Procol Harum nad różnymi projektami; dołączył do zespołu SNAFU, do którego należał przyszły organista Procol Harum Pete Solley, a także na solowym albumie Matthew Fishera Journey's End.
Występował w zespole Journey, gdzie grał rock chrześcijański, koncertując na południowych wybrzeżach w Esseksie.

title: Bobby Harrison

wikitext:
'''Bobby Harrison''', właśc. '''Robert Leslie Harrison''' (ur. 22 czerwca 1939 w [[West Ham]], [[Londyn]], zm. 10 stycznia 2022){{r|AM}} – [[Anglia|angielski]] [[perkusja|perkusista]] rockowy.

Był członkiem [[Procol Harum]], odszedł niedługo po tym, jak w 1967 wydali [[Singel (wydawnictwo muzyczne)|singiel]] „[[A Whiter Shade of Pale]]”. Harrison i [[gitarzysta]] [[Ray Royer]] opuścili grupę, by stworzyć zespół Freedom{{r|Tobler}}. Pracował z kilkoma innymi członkami Procol Harum nad różnymi projektami; dołączył do zespołu [[SNAFU]], do którego należał przyszły [[organista]] Procol Harum [[Pete Solley]], a także na solowym albumie [[Matthew Fisher]]a ''[[Journey's End]]''.

Występował w zespole Journey, gdzie grał [[rock chrześcijański]], koncertując na południowych wybrzeżach w [[Essex|Esseksie]].

== Przypisy ==
<references responsive>
<ref name="AM">{{AllMusic|id=mn0000065162|tytuł=Bobby Harrison}}</ref>
<ref name="Tobler">Tobler, John (1992). NME Rock ‘N’ Roll Years (1st ed.). London: Reed International Books Ltd. p. 177. CN 5585.</ref>
</references>

== Linki zewnętrzne ==
* {{Cytuj stronę | url = http://www.journey2freedom.co.uk/ | tytuł = Bobby Harrison Official | opublikowany = journey2freedom.co.uk | archiwum = https://web.archive.org/web/20130703114754/http://www.journey2freedom.co.uk/ | zarchiwizowano = 2013-07-03}}
* [http://www.procolharum.com/procolbh.htm Bobby Harrison’s fan page at Procolharum.com]

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Harrison, Bobby}}
[[Kategoria:Brytyjscy perkusiści rockowi]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1939]]
[[Kategoria:Zmarli w 2022]]