text:
# Oddział specjalny (serial telewizyjny)
Oddział specjalny (ang. Mighty Med, 2013-15) – amerykański serial komediowy stworzony przez Jima Bernsteina i Andy’ego Schwartza. Wyprodukowany przez It’s a Laugh Productions i Disney XD Original Productions.
Światowa premiera serialu miała miejsce 7 października 2013 roku na amerykańskim Disney XD. W Polsce premiera serialu odbyła się 29 marca 2014 roku na kanałach Disney Channel i Disney XD. Tytułowy utwór został zaśpiewany przez Adama Hicksa. 22 maja 2014 roku potwierdzono 2 sezon serialu. 9 lutego 2015 roku Kelli Berglund potwierdziła crossover z serialem Szczury laboratoryjne o nazwie Lab Rats vs. Mighty Med. 2 sezon jest ostatnim sezonem serialu.
Dnia 3 września 2015 roku został oficjalnie ogłoszony spin off z serialem Szczury laboratoryjne o nazwie Lab Rats: Elite Force, w którym główne role zagrają Jake Short, Bradley Steven Perry i Paris Berelc oraz z serialu Szczury laboratoryjne Kelli Berglund i Billy Unger. Produkcja rozpoczęła się pod koniec 2015 roku, a premiera zaplanowana jest na marzec 2016 roku.

## Fabuła
Serial opowiada o przygodach dwóch chłopców, Olivera (Jake Short) i Kaza (Bradley Steven Perry), którzy pewnego dnia odkrywają tajne skrzydło szpitala, który służy leczeniu superbohaterów, a także dowiadują się, że komiksy to prawdziwe historie superbohaterów. Kaz i Oliver postanawiają wykorzystać wiedzę o komiksach w ramach zajęć pozaszkolnych z historii.

## Obsada

### Główni
- Kaz (Bradley Steven Perry) − Najlepszy przyjaciel Olivera. Odkrył oddział specjalny. Nie jest zbyt inteligentny i często działa pochopnie. Pracuje w oddziale specjalnym. Był zakochany w Stefanie. Ma 11 rodzeństwa i każde z nich ma imię na literę K. Jeden z jego braci był w więzieniu. W odcinku „Cały ten Kaz” okazuje się, że jest najbardziej lubianym lekarzem w Oddziale specjalnym. Chodzi do liceum Logan. Bardzo pragnie mieć supermoce i jest w stanie dla nich bardzo wiele zrobić, jednak to się nigdy nie udaje. Dzięki kluczowi Klucznika był super silny. Według Horace'a ma „pewne braki”. Bardzo dobrze zna się na superbohaterach i zna ich mocne i słabe strony. Razem ze Skylar odnaleźli mityczny Arcturion. Wraz z Oliverem zyskał supermoce w odcinku „The Mother of All Villains” dzięki temu iż część energii z Arcturiona przesiąknęła na nich. Od tamtego czasu potrafi latać.
- Oliver (Jake Short) − Najlepszy przyjaciel Kaza. Pracuje w oddziale specjalnym. Jest inteligentny i nie działa pochopnie. Kiedyś przez Kaza wpadł do zamarzniętej rzeki i musiał lecieć do szpitala helikopterem. Zakochany w Skylar ze wzajemnością o czym nie wie. Za wszelką cenę chce pomóc odzyskać jej supermoce. W odcinku 'Cały ten Kaz” okazuje się, że jest najmniej lubianym lekarzem w Oddziale specjalnym i by to zmienić chce być taki jak Kaz. W odcinku „Czas przyszły” okazuje się, że w przyszłości będzie byłym superzłoczyńcą, jednak tak się nie staje, gdyż Kaz i Oliver zmieniają przyszłość. Chodzi do liceum Logan. Okazuje się, że jego ojciec mieszka w Anglii. Jego matka Bridget zaczęła spotykać się z Horace'em co się nie spodobało Oliverowi. Działał pod przykrywką jako Quimby Fletcher by ochronić się przed Mr. Terrorem, którym później jak się okazało jest jego matka. Tak jak Kaz, zna słabe i mocne strony wszystkich superbohaterów. Wraz z Kazem zyskał supermoce w odcinku „The Mother of All Villains” dzięki temu iż część energii z Arcturiona przesiąknęła na nich. Od tamtego czasu potrafi latać.
- Skylar Burza (Paris Berelc) − Superbohaterka, która straciła moce przez swojego wroga Annihilatora. Najlepsza przyjaciółka Olivera i Kaza. Zakochana w Oliverze ze wzajemnością. Była przyjaciółka Experiona. W odcinku „Nadciąga Burza” Annihilator oddaje jej supermoce, ale zamienia ją w swoją złą pomocniczkę. Skylar z powrotem staje się dobra w odcinku „Koniec Burzy”. Od odcinka „Ja, normal” uczęszcza razem z Kazem i Oliverem do liceum Logan. W szkole podaje się za Connie Valentine by nikt nie rozpoznał, że jest byłą superbohaterką. Jak inni mieszkańcy Caldery nie widzi w ciemności i nie znosi węgla. Wraz z Kazem odnalazła mityczny Arcturion. Jest bardzo odważna nawet gdy nie ma już supermocy. Kiedyś posiadała 24 różne supermoce.
- Alan Diaz (Devan Leos) − Bratanek Horacego. Jest superbohaterem i pracownikiem Oddziału specjalnego. Nie lubi Kaza i Olivera ze względu na to iż są normalsami, a normalsi nie mogą wiedzieć o Oddziale specjalnym. Jest synem Optimo, czego nie wie do odcinka „The Mother of All Villains”. Potrafi się zamieniać w zwierzęta i przenosić przedmioty myślą. Od 2 sezonu zaczyna wkraczać w życie normalsów i uczęszczać do Liceum Logan. Powoli zaczyna lubić Kaza i Olivera.
- Gus (Augie Isaac) − Przyjaciel Kaza i Olivera. Nie wie o Oddziale specjalnym. Jordan go nie znosi. Rodzice zamiast miłości dają mu pieniądze. Nigdy nie zdaje sobie sprawy z powagi sytuacji. Ma w domu geparda. Jest trochę tępy i często działa pochopnie. Tak jak Kaz i Oliver zna się na superbohaterach, jednak jego wiedza nie jest tak szeroka jak Kaza i Olivera.

### Drugoplanowi
- Doktor Horace Diaz (Carlos Lacámara) − Wujek Alana. Właściciel Oddziału specjalnego. Nigdy się nie starzeje. Potrafi zatrzymać dany obiekt w powietrzu, a najczęściej Alana. Lubi Kaza i Olivera. Ma brata Timelessa. Uwielbia mosty. Od odcinka „Klucz do bohaterstwa” zaręczony z matką Olivera, Bridget. Jest legendarnym uzdrowicielem superbohaterów o nazwie Caduceo, co wychodzi na jaw w odcinku „Koniec Burzy”, gdzie wskrzesza Skylar. Kiedy przez energię Arcturiona, Bridget ginie, ten ją wskrzesza nie wiedząc, że jest zła. Ukrywał przed Alanem fakt, że jego ojciec to Optimo.
- Jordan (Cozi Zuehlsdorff) − Przyjaciółka Kaza i Olivera. Nie lubi Gusa. Lubi gry Video i patrzeć na ludzkie cierpienie. Kiedyś Kaz zabrał jej ciastko, a ona myślała, że to siostra jej zabrała i nie odzywała się do niej przez długi czas. W odcinku „Koniec Burzy” podejrzewa, że superbohaterowie istnieją. W odcinku „It's a Matter of Principal” prawie poznaje prawdę o superbohaterach, gdy w nauczycielu Historii dostrzega Kapitana Atoma. Mimo iż jej wiedza na temat superbohaterów jest o wiele mniejsza niż Kaza i Olivera, to Jordan bardzo się na nich zna.
- Stefanie (Brooke Sorenson) – sąsiadka Olivera i najpopularniejsza dziewczyna w szkole. Zakochany jest w niej Kaz. Lubi wysokich, przystojnych i bogatych facetów. Ma psa, którego uratował Oliver.
- Wallace i Clyde (Randy i Jason Sklar) − bracia, którzy prowadzą sklep z komiksami. Ukrywają swoje prawdziwe oblicze i chcą zniszczyć Horacego. Tak naprawdę to jeden złoczyńca o nazwie Catastrophe, co wychodzi na jaw w odcinku „Kopia Kaza”. W odcinku „Nadchodzi Burza” postanawiają zniszczyć Oddział specjalny, ale zostają złapani i zamknięci w więzieniu Oddziału specjalnego. W odcinku „Wallace i Clyde odzyskują wolność” przechodzą na dobrą stronę.

## Wersja polska
Wersja polska: SDI Media Polska

Reżyseria: Agnieszka Zwolińska

Dialogi:
- Anna Wysocka (odc. 1-44, 46),
- Zofia Jaworowska (odc. 45)

Montaż: Magdalena Waliszewska (odc. 16, 20)

W wersji polskiej udział wzięli:
- Franciszek Boberek – Kaz
- Jakub Zdrójkowski – Oliver
- Andrzej Mastalerz –
  - doktor Horacy Diaz,
  - Timeline (odc. 7)
- Jeremi Czyż – Alan Diaz
- Julia Chatys – Skylar Burza
- Jakub Jankiewicz – Gus
- Krzysztof Cybiński – Wallace i Clyde
- Aleksandra Bąk – Jordan

oraz:
- Fabian Kocięcki – Megahertz
- Piotr Warszawski – Titanio
- Robert Jarociński –
  - Wielki Obrońca,
  - Kaz z przyszłości (odc. 34)
- Milena Suszyńska – Stephanie
- Andrzej Szeremeta – Brain Matter (odc. 3, 15)
- Joanna Węgrzynowska-Cybińska – Pani Gleason (odc. 8, 20)
- Jacek Król –
  - Neocortex (odc. 12, 16),
  - Czarny Sokół (odc. 14)
- Józef Pawłowski – Experion (odc. 13, 25-26)
- Kamil Kula –
  - Kapitan Atom (odc. 14, 35, 42),
  - 30-letni Oliver (odc. 15),
  - Adam (odc. 44)
- Artur Kaczmarski – Bryan (odc. 15-16)
- Leon Pontek – młody Oliver (odc. 15)
- Jan Kulczycki – 100-letni Oliver (odc. 15)
- Piotr Bąk – pan Patterson / Agent Blaylock (odc. 17, 30)
- Monika Węgiel – Jade / Remix (odc. 20)
- Karol Wróblewski –
  - WiFi (odc. 21),
  - inspektor sanitarny (odc. 23)
- Wojciech Paszkowski – Ambroży (odc. 22, 43)
- Tomasz Błasiak –
  - Bob, asystent Dreadlocka (odc. 22),
  - Katastrof (odc. 26),
  - Pułapkarz (odc. 36),
  - głos pana Terrora (odc. 43, 45, 47-48),
  - Obezwładniacz (odc. 44)
- Bartosz Wesołowski – Tekton
- Mateusz Weber – Filip
- Ewa Kania – Dracaina (odc. 32)
- Stefan Pawłowski – Fred (odc. 36)
- Andrzej Chudy –
  - Nagród Łowca (odc. 37),
  - Arcyrzeźnik (odc. 47-48)
- Marta Dylewska – Iskra (odc. 38)
- Cezary Kwieciński – Ed / Tępiciel (odc. 39)
- Izabela Dąbrowska – Bridget (odc. 40, 45, 47-48)
- Leszek Filipowicz – Arcyrzeźnik (odc. 40)
- Karol Jankiewicz – Chaz (odc. 41)
- Maciej Falana – Gulliver (odc. 41)
- Maciej Więckowski – dyrektor Howard (odc. 42, 45)
- Paweł Ciołkosz – Mort (odc. 43, 45-46, 48)
- Beniamin Lewandowski – Leo (odc. 44)
- Maciej Musiał – Chase (odc. 44)
- Iga Krefft – Bree (odc. 46)
- Maciej Jachowski – Mroczny wojownik
- Agnieszka Fajlhauer

i inni
Lektor: Artur Kaczmarski

## Odcinki
| Sezon | Sezon | Odcinki | Oryginalna emisja    | Oryginalna emisja | Oryginalna emisja | Oryginalna emisja | Oryginalna emisja |
| Sezon | Sezon | Odcinki | Premiera sezonu      | Finał sezonu      | Premiera sezonu   | Finał sezonu      |                   |
| ----- | ----- | ------- | -------------------- | ----------------- | ----------------- | ----------------- | ----------------- |
|       | 1     | 26      | 7 października 2013  | 15 września 2014  | 29 marca 2014     | 28 lutego 2015    |                   |
|       | 2     | 22      | 20 października 2014 | 9 września 2015   | 27 kwietnia 2015  | 22 lutego 2016    |                   |

title: Oddział specjalny (serial telewizyjny)

wikitext:
{{Serial infobox
 |tytuł                   = Oddział specjalny
 |oryginalny tytuł        = Mighty Med
 |grafika                 =
 |opis grafiki            = Logo serialu
 |alt grafiki             =
 |inny tytuł              =
 |gatunek                 = [[sitcom]]
[[serial młodzieżowy|młodzieżowy]]
 |kraj produkcji          = [[Stany Zjednoczone]]
 |oryginalny język        =
 |twórcy                  = Jim Bernstein
Andy Schwartz
 |główne role             = [[Bradley Steven Perry]]
[[Jake Short]]
[[Paris Berelc]]
[[Devan Leos]]
[[Augie Isaac]] (od sezonu 2)
 |muzyka tytułowa         = „You Never Know” – [[Adam Hicks]]
 |liczba odcinków         = 48
 |liczba serii            = 2
 |nagrody                 =
 |lista odcinków          = [[Lista odcinków serialu Oddział specjalny]]
 |produkcja               = [[It’s a Laugh Productions]]
[[Disney XD Original Series]]
 |produkcja wykonawcza    =
 |reżyseria               =
 |scenariusz              =
 |narracja                =
 |muzyka                  =
 |zdjęcia                 =
 |scenografia             =
 |wytwórnia               =
 |czas trwania            = 22 minuty
 |kąt kamery              =
 |kraj oryginalnej emisji =
 |data premiery           = 7 października 2013
 |stacja telewizyjna      = [[Disney XD (Stany Zjednoczone)|Disney XD]]
 |pierwsza emisja         =
 |lata emisji             = 2013-15
 |status                  = zakończony
 |format obrazu           =
 |format dźwięku          =
 |poprzednik              =
 |kontynuacja             = [[Szczury laboratoryjne: Jednostka elitarna|Szczury Laboratoryjne: Jednostka Elitarna]]
 |powiązane               =
 |commons                 =
 |wikicytaty              =
 |www                     =
}}
'''Oddział specjalny''' ([[język angielski|ang.]] ''Mighty Med'', 2013-15) – [[Stany Zjednoczone|amerykański]] serial komediowy stworzony przez Jima Bernsteina i Andy’ego Schwartza. Wyprodukowany przez [[It’s a Laugh Productions]] i Disney XD Original Productions.

Światowa premiera serialu miała miejsce 7 października 2013 roku na amerykańskim [[Disney XD (Stany Zjednoczone)|Disney XD]]<ref name="xdmedianet">{{cytuj stronę |url=http://www.disneyxdmedianet.com/web/showpage/showpage.aspx?program_id=3156446&type=lead |tytuł=Mighty Med |rok=2013 |opublikowany=Disney XD Medianet |data dostępu=2014-02-27}}</ref>. W [[Polska|Polsce]] premiera serialu odbyła się 29 marca 2014 roku na kanałach [[Disney Channel (Polska)|Disney Channel]] i [[Disney XD (Polska)|Disney XD]]. Tytułowy utwór został zaśpiewany przez Adama Hicksa. 22 maja 2014 roku potwierdzono 2 sezon serialu<ref>[http://tvbythenumbers.zap2it.com/2014/05/22/mighty-med-renewed-for-second-season-by-disney-xd/266800/| 'Mighty Med' Renewed for Second Season by Disney XD]</ref>. 9 lutego 2015 roku [[Kelli Berglund]] potwierdziła crossover z serialem [[Szczury laboratoryjne]] o nazwie '''[[Lab Rats vs. Mighty Med]]'''. 2 sezon jest ostatnim sezonem serialu.
Dnia 3 września 2015 roku został oficjalnie ogłoszony spin off z serialem Szczury laboratoryjne o nazwie [[Szczury laboratoryjne: Jednostka elitarna|Lab Rats: Elite Force]], w którym główne role zagrają Jake Short, Bradley Steven Perry i Paris Berelc oraz z serialu Szczury laboratoryjne Kelli Berglund i [[William Brent|Billy Unger]]. Produkcja rozpoczęła się pod koniec 2015 roku, a premiera zaplanowana jest na marzec 2016 roku<ref>{{Cytuj | url=http://deadline.com/2015/09/lab-rats-mighty-med-end-spinoff-series-disney-xd-1201513610/ | tytuł=‘Lab Rats’ & ‘Mighty Med’ Spinoff Series Set On Disney XD | Deadline | opublikowany=deadline.com | język=en | data dostępu=2017-11-19}}</ref>.

== Fabuła ==
Serial opowiada o przygodach dwóch chłopców, Olivera ([[Jake Short]]) i Kaza ([[Bradley Steven Perry]]), którzy pewnego dnia odkrywają tajne skrzydło szpitala, który służy leczeniu superbohaterów, a także dowiadują się, że komiksy to [[prawdziwe historie]] superbohaterów. Kaz i Oliver postanawiają wykorzystać wiedzę o komiksach w ramach zajęć pozaszkolnych z historii.

== Obsada ==
=== Główni ===
* '''Kaz''' ([[Bradley Steven Perry]]) − Najlepszy przyjaciel Olivera. Odkrył oddział specjalny. Nie jest zbyt inteligentny i często działa pochopnie. Pracuje w oddziale specjalnym. Był zakochany w Stefanie. Ma 11 rodzeństwa i każde z nich ma imię na literę K. Jeden z jego braci był w więzieniu. W odcinku „Cały ten Kaz” okazuje się, że jest najbardziej lubianym lekarzem w Oddziale specjalnym. Chodzi do liceum Logan. Bardzo pragnie mieć supermoce i jest w stanie dla nich bardzo wiele zrobić, jednak to się nigdy nie udaje. Dzięki kluczowi Klucznika był super silny. Według Horace'a ma „pewne braki”. Bardzo dobrze zna się na superbohaterach i zna ich mocne i słabe strony. Razem ze Skylar odnaleźli mityczny Arcturion. Wraz z Oliverem zyskał supermoce w odcinku „The Mother of All Villains” dzięki temu iż część energii z Arcturiona przesiąknęła na nich. Od tamtego czasu potrafi latać.
* '''Oliver''' ([[Jake Short]]) − Najlepszy przyjaciel Kaza. Pracuje w oddziale specjalnym. Jest inteligentny i nie działa pochopnie. Kiedyś przez Kaza wpadł do zamarzniętej rzeki i musiał lecieć do szpitala helikopterem. Zakochany w Skylar ze wzajemnością o czym nie wie. Za wszelką cenę chce pomóc odzyskać jej supermoce. W odcinku 'Cały ten Kaz” okazuje się, że jest najmniej lubianym lekarzem w Oddziale specjalnym i by to zmienić chce być taki jak Kaz. W odcinku „Czas przyszły” okazuje się, że w przyszłości będzie byłym superzłoczyńcą, jednak tak się nie staje, gdyż Kaz i Oliver zmieniają przyszłość. Chodzi do liceum Logan. Okazuje się, że jego ojciec mieszka w Anglii. Jego matka Bridget zaczęła spotykać się z Horace'em co się nie spodobało Oliverowi. Działał pod przykrywką jako Quimby Fletcher by ochronić się przed Mr. Terrorem, którym później jak się okazało jest jego matka. Tak jak Kaz, zna słabe i mocne strony wszystkich superbohaterów. Wraz z Kazem zyskał supermoce w odcinku „The Mother of All Villains” dzięki temu iż część energii z Arcturiona przesiąknęła na nich. Od tamtego czasu potrafi latać.
* '''Skylar Burza''' ([[Paris Berelc]]) − Superbohaterka, która straciła moce przez swojego wroga Annihilatora. Najlepsza przyjaciółka Olivera i Kaza. Zakochana w Oliverze ze wzajemnością. Była przyjaciółka Experiona. W odcinku „Nadciąga Burza” Annihilator oddaje jej supermoce, ale zamienia ją w swoją złą pomocniczkę. Skylar z powrotem staje się dobra w odcinku „Koniec Burzy”. Od odcinka „Ja, normal” uczęszcza razem z Kazem i Oliverem do liceum Logan. W szkole podaje się za Connie Valentine by nikt nie rozpoznał, że jest byłą superbohaterką. Jak inni mieszkańcy Caldery nie widzi w ciemności i nie znosi węgla. Wraz z Kazem odnalazła mityczny Arcturion. Jest bardzo odważna nawet gdy nie ma już supermocy. Kiedyś posiadała 24 różne supermoce.
* '''Alan Diaz''' ([[Devan Leos]]) − Bratanek Horacego. Jest superbohaterem i pracownikiem Oddziału specjalnego. Nie lubi Kaza i Olivera ze względu na to iż są normalsami, a normalsi nie mogą wiedzieć o Oddziale specjalnym. Jest synem Optimo, czego nie wie do odcinka „The Mother of All Villains”. Potrafi się zamieniać w zwierzęta i przenosić przedmioty myślą. Od 2 sezonu zaczyna wkraczać w życie normalsów i uczęszczać do Liceum Logan. Powoli zaczyna lubić Kaza i Olivera.
* '''Gus''' ([[Augie Isaac]]) − Przyjaciel Kaza i Olivera. Nie wie o Oddziale specjalnym. Jordan go nie znosi. Rodzice zamiast miłości dają mu pieniądze. Nigdy nie zdaje sobie sprawy z powagi sytuacji. Ma w domu geparda. Jest trochę tępy i często działa pochopnie. Tak jak Kaz i Oliver zna się na superbohaterach, jednak jego wiedza nie jest tak szeroka jak Kaza i Olivera.

=== Drugoplanowi ===
* '''Doktor Horace Diaz''' ([[Carlos Lacámara]]) − Wujek Alana. Właściciel Oddziału specjalnego. Nigdy się nie starzeje. Potrafi zatrzymać dany obiekt w powietrzu, a najczęściej Alana. Lubi Kaza i Olivera. Ma brata Timelessa. Uwielbia mosty. Od odcinka „Klucz do bohaterstwa” zaręczony z matką Olivera, Bridget. Jest legendarnym uzdrowicielem superbohaterów o nazwie Caduceo, co wychodzi na jaw w odcinku „Koniec Burzy”, gdzie wskrzesza Skylar. Kiedy przez energię Arcturiona, Bridget ginie, ten ją wskrzesza nie wiedząc, że jest zła. Ukrywał przed Alanem fakt, że jego ojciec to Optimo.
* '''Jordan''' ([[Cozi Zuehlsdorff]]) − Przyjaciółka Kaza i Olivera. Nie lubi Gusa. Lubi gry Video i patrzeć na ludzkie cierpienie. Kiedyś Kaz zabrał jej ciastko, a ona myślała, że to siostra jej zabrała i nie odzywała się do niej przez długi czas. W odcinku „Koniec Burzy” podejrzewa, że superbohaterowie istnieją. W odcinku „It's a Matter of Principal” prawie poznaje prawdę o superbohaterach, gdy w nauczycielu Historii dostrzega Kapitana Atoma. Mimo iż jej wiedza na temat superbohaterów jest o wiele mniejsza niż Kaza i Olivera, to Jordan bardzo się na nich zna.
* '''Stefanie''' ([[Brooke Sorenson]]) – sąsiadka Olivera i najpopularniejsza dziewczyna w szkole. Zakochany jest w niej Kaz. Lubi wysokich, przystojnych i bogatych facetów. Ma psa, którego uratował Oliver.
* '''Wallace i Clyde''' ([[Randy i Jason Sklar]]) − bracia, którzy prowadzą sklep z komiksami. Ukrywają swoje prawdziwe oblicze i chcą zniszczyć Horacego. Tak naprawdę to jeden złoczyńca o nazwie Catastrophe, co wychodzi na jaw w odcinku „Kopia Kaza”. W odcinku „Nadchodzi Burza” postanawiają zniszczyć Oddział specjalny, ale zostają złapani i zamknięci w więzieniu Oddziału specjalnego. W odcinku „Wallace i Clyde odzyskują wolność” przechodzą na dobrą stronę.

== Wersja polska ==
'''Wersja polska''': [[SDI Media|SDI Media Polska]]

'''Reżyseria''': [[Agnieszka Zwolińska]]

'''Dialogi''':
* [[Anna Wysocka (tłumaczka)|Anna Wysocka]] (odc. 1-44, 46),
* [[Zofia Jaworowska]] (odc. 45)
'''Montaż''': [[Magdalena Waliszewska]] (odc. 16, 20)

'''W wersji polskiej udział wzięli''':
* [[Franciszek Boberek]] – '''Kaz'''
* [[Jakub Zdrójkowski]] – '''Oliver'''
* [[Andrzej Mastalerz]] –
** '''doktor Horacy Diaz''',
** '''Timeline''' (odc. 7)
* [[Jeremi Czyż]] – '''Alan Diaz'''
* [[Julia Chatys]] – '''Skylar Burza'''
* [[Jakub Jankiewicz]] – '''Gus'''
* [[Krzysztof Cybiński]] – '''Wallace''' i '''Clyde'''
* [[Aleksandra Bąk]] – '''Jordan'''
'''oraz''':
* [[Fabian Kocięcki]] – '''Megahertz'''
* [[Piotr Warszawski]] – '''Titanio'''
* [[Robert Jarociński]] –
** '''Wielki Obrońca''',
** '''Kaz z przyszłości''' (odc. 34)
* [[Milena Suszyńska]] – '''Stephanie'''
* [[Andrzej Szeremeta]] – '''Brain Matter''' (odc. 3, 15)
* [[Joanna Węgrzynowska|Joanna Węgrzynowska-Cybińska]] – '''Pani Gleason''' (odc. 8, 20)
* [[Jacek Król]] –
** '''Neocortex''' (odc. 12, 16),
** '''Czarny Sokół''' (odc. 14)
* [[Józef Pawłowski (aktor)|Józef Pawłowski]] – '''Experion''' (odc. 13, 25-26)
* [[Kamil Kula]] –
** '''Kapitan Atom''' (odc. 14, 35, 42),
** '''30-letni Oliver''' (odc. 15),
** '''Adam''' (odc. 44)
* [[Artur Kaczmarski]] – '''Bryan''' (odc. 15-16)
* [[Leon Pontek]] – '''młody Oliver''' (odc. 15)
* [[Jan Kulczycki (aktor)|Jan Kulczycki]] – '''100-letni Oliver''' (odc. 15)
* [[Piotr Bąk (aktor)|Piotr Bąk]] – '''pan Patterson / Agent Blaylock''' (odc. 17, 30)
* [[Monika Węgiel]] – '''Jade / Remix''' (odc. 20)
* [[Karol Wróblewski (aktor)|Karol Wróblewski]] –
** '''WiFi''' (odc. 21),
** '''inspektor sanitarny''' (odc. 23)
* [[Wojciech Paszkowski]] – '''Ambroży''' (odc. 22, 43)
* [[Tomasz Błasiak]] –
** '''Bob, asystent Dreadlocka''' (odc. 22),
** '''Katastrof''' (odc. 26),
** '''Pułapkarz''' (odc. 36),
** '''głos pana Terrora''' (odc. 43, 45, 47-48),
** '''Obezwładniacz''' (odc. 44)
* [[Bartosz Wesołowski]] – '''Tekton'''
* [[Mateusz Weber]] – '''Filip'''
* [[Ewa Kania]] – '''Dracaina''' (odc. 32)
* [[Stefan Pawłowski]] – '''Fred''' (odc. 36)
* [[Andrzej Chudy]] –
** '''Nagród Łowca''' (odc. 37),
** '''Arcyrzeźnik''' (odc. 47-48)
* [[Marta Dylewska]] – '''Iskra''' (odc. 38)
* [[Cezary Kwieciński]] – '''Ed / Tępiciel''' (odc. 39)
* [[Izabela Dąbrowska]] – '''Bridget''' (odc. 40, 45, 47-48)
* [[Leszek Filipowicz]] – '''Arcyrzeźnik''' (odc. 40)
* [[Karol Jankiewicz (aktor)|Karol Jankiewicz]] – '''Chaz''' (odc. 41)
* [[Maciej Falana]] – '''Gulliver''' (odc. 41)
* [[Maciej Więckowski]] – '''dyrektor Howard''' (odc. 42, 45)
* [[Paweł Ciołkosz]] – '''Mort''' (odc. 43, 45-46, 48)
* [[Beniamin Lewandowski]] – '''Leo''' (odc. 44)
* [[Maciej Musiał (aktor)|Maciej Musiał]] – '''Chase''' (odc. 44)
* [[Iga Krefft]] – '''Bree''' (odc. 46)
* [[Maciej Jachowski]] – '''Mroczny wojownik'''
* [[Agnieszka Fajlhauer]]
i inni

'''Lektor''': [[Artur Kaczmarski]]

== Odcinki ==
{{osobny artykuł|Lista odcinków serialu Oddział specjalny}}
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
! style="padding: 0px 8px" colspan="2" rowspan="2"| Sezon
! style="padding: 0px 8px" rowspan="2"| Odcinki
! colspan="2"| Oryginalna emisja {{flaga|USA}}
! colspan="3"| Oryginalna emisja {{flaga|POL}}
|-
! Premiera sezonu
!  style="padding: 0px 8px"| Finał sezonu
! Premiera sezonu
! Finał sezonu
|-
 |bgcolor="#853495"|
 |'''1'''
 |26
 |7 października 2013
 |15 września 2014
 |29 marca 2014
 |28 lutego 2015
|-
 |bgcolor="#0000ff"|
 |'''2'''
 |22
 |20 października 2014
 |9 września 2015
 |27 kwietnia 2015
 |22 lutego 2016
|}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{IMDb|tytuł|2573338|Oddział specjalny}}
* {{Filmweb|tytuł|700202|Oddział specjalny}}

{{It’s a Laugh Productions}}
{{Programy Disney XD}}
{{Disney XD Original Series}}

[[Kategoria:Amerykańskie telewizyjne seriale dla dzieci i młodzieży]]
[[Kategoria:Amerykańskie telewizyjne seriale komediowe]]
[[Kategoria:Seriale telewizyjne emitowane od 2013]]
[[Kategoria:Seriale telewizyjne zakończone w 2015]]
[[Kategoria:Programy Disney XD]]

title: Oddział specjalnyMighty Med

Gatunek: sitcom · młodzieżowy

Kraj produkcji: Stany Zjednoczone

Twórcy: Jim Bernstein · Andy Schwartz

Główne role: Bradley Steven Perry · Jake Short · Paris Berelc · Devan Leos · Augie Isaac (od sezonu 2)

Muzyka tytułowa: „You Never Know” – Adam Hicks

Produkcja: It’s a Laugh Productions · Disney XD Original Series

Czas trwania odcinka: 22 minuty

Data premiery: 7 października 2013

Stacja telewizyjna: Disney XD

Status: zakończony


text:
# Bijelo Brdo (gmina Derventa)
Bijelo Brdo (cyr. Бијело Брдо) – wieś w Bośni i Hercegowinie, w Republice Serbskiej, w gminie Derventa. W 2013 roku liczyła 85 mieszkańców.

wikiname: plwiki

title: Bijelo Brdo (gmina Derventa)

in_language: pl

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Bijelo Brdo
 |nazwa oryginalna             = {{k|sr|Бијело Брдо}}
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |godło                        =
 |pieczęć                      =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = BA-SRP
 |3. jednostka administracyjna = [[Gmina Derventa|Derventa]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2013
 |liczba ludności              = 85{{r|stat}}
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |współrzędne                  =
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Bijelo Brdo''' ([[Cyrylica serbska|cyr.]] Бијело Брдо) – [[wieś]] w [[Bośnia i Hercegowina|Bośni i Hercegowinie]], w [[Republika Serbska|Republice Serbskiej]], w [[Gmina Derventa|gminie Derventa]]. W 2013 roku liczyła 85 mieszkańców{{r|stat}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="stat">{{cytuj stronę|url=http://web.archive.org/web/20170323072344/http://www2.rzs.rs.ba/static/uploads/bilteni/popis/gradovi_opstine_naseljena_mjesta/Rezultati_Popisa_2013_Gradovi_Opstine_Naseljena_Mjesta_WEB.xlsx|tytuł=Резултати Пописа 2013, Градови, општине, насељена мјеста|opublikowany=Републички завод за статистику|język=sr|data dostępu=2019-09-23}}</ref>
}}

{{Gmina Derventa}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miejscowości w gminie Derventa]]

title: Bijelo BrdoБијело Брдо

Państwo: Bośnia i Hercegowina

Część składowa: Republika Serbska

Gmina: Derventa


text:
# Eucyclops ariguanabensis
Eucyclops ariguanabensis – wątpliwy gatunek widłonoga z rodziny Cyclopidae. Opisał go w 1949 roku austriacki biolog i zoogeograf Vincenz Brehm. W bazie World Register of Marine Species takson ten ma status nomen nudum.

title: Eucyclops ariguanabensis

wikitext:
{{Zwierzę infobox
 |nazwa łacińska         = ''Eucyclops ariguanabensis''
 |TSN                    =
 |zoolog                 = [[Vincenz Brehm|Brehm]], 1949
 |okres istnienia        =
 |grafika                =
 |opis grafiki           =
 |typ                    = [[stawonogi]]
 |podtyp                 = [[skorupiaki]]
 |gromada                = [[Maxillopoda]]
 |podgromada             = [[widłonogi]]
 |nadrząd                = Podoplea
 |rząd                   = [[Cyclopoida]]
 |rodzina                = [[Cyclopidae]]
 |podrodzina             = Eucyclopinae
 |rodzaj                 = ''[[Eucyclops]]''
 |gatunek                = ''Eucyclops ariguanabensis''
 |synonimy               =
 |wikispecies            =
 |commons                =
}}
'''''Eucyclops ariguanabensis''''' – wątpliwy gatunek [[widłonogi|widłonoga]] z rodziny [[Cyclopidae]]<ref name="worms">Walter, T.C.; Boxshall, G. (2024). World of Copepods Database. [https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=351723  ''Eucyclops ariguanabensis'' Brehm, 1949]. Accessed through: [[World Register of Marine Species]].</ref>. Opisał go w 1949 roku austriacki biolog i zoogeograf [[Vincenz Brehm]]{{r|worms}}. W bazie [[World Register of Marine Species]] [[takson]] ten ma status ''[[nomen nudum]]''{{r|worms}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Eucyclops]]
[[Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1949 roku]]
[[Kategoria:Taksony nieścisłe i przestarzałe – stawonogi]]

Domena: eukarionty

Królestwo: zwierzęta

Typ: stawonogi

Podtyp: skorupiaki

Gromada: Maxillopoda

Podgromada: widłonogi

Nadrząd: Podoplea

Rząd: Cyclopoida

Rodzina: Cyclopidae

Podrodzina: Eucyclopinae

Rodzaj: Eucyclops

Gatunek: Eucyclops ariguanabensis


text:
# Chris Woodhead
Christopher Anthony Woodhead (ur. 20 października 1946 w Cockfosters, Londyn, zm. 23 czerwca 2015) – brytyjski pedagog.

## Życiorys
Ukończył studia na Uniwersytecie w Bristolu. W 1976 uzyskał tytuł Master of Arts na Keele University.
W 1976 zrezygnował z nauczania młodzieży po ujawnieniu jego rzekomego romansu z uczennicą, czemu zdecydowanie zaprzeczył. W następnych latach zdecydował się kształcić nauczycieli.
W latach 1994–2000 Główny Inspektor Szkół w Anglii. Uważany za jednego z najbardziej kontrowersyjnych postaci w dyskusjach o kierunku angielskiej edukacji. Propagował tradycyjne metody nauczania, jednocześnie z pogardą odnosił się do postępowych teorii edukacyjnych wprowadzanych do szkół od 1960. W 2004 założył spółkę Cognita wspierającą i prowadzącą prywatne szkoły, którą kierował do 2013.
Zmarł po długiej chorobie na stwardnienie zanikowe boczne.

## Książki
- 1984. Nineteenth and twentieth century verse: an anthology of sixteen poets. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-831247-5
- 2002. Class War: the state of British education. Little, Brown. ISBN 978-0-316-85997-4
- 2009. A desolation of learning: is this the education our children deserve?. Harriman House. ISBN 978-0-9562573-0-7

title: Chris Woodhead

wikitext:
{{Biogram infobox
 |imię i nazwisko           = Chris Woodhead
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |alt grafiki               =
 |data urodzenia            = [[20 października]] [[1946]]
 |miejsce urodzenia         = [[Cockfosters]], [[Londyn]]
 |data śmierci              = [[23 czerwca]] [[2015]]
 |miejsce śmierci           =
 |zawód                     = [[pedagog]]
 |narodowość                = [[Wielka Brytania|brytyjska]]
 |stanowisko                = Główny Inspektor Szkół w Anglii
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
}}
'''Christopher Anthony Woodhead''' (ur. [[20 października]] [[1946]] w [[Cockfosters]], [[Londyn]], zm. [[23 czerwca]] [[2015]]<ref name="bbc.com">{{Cytuj|url=http://www.bbc.com/news/education-33237986|tytuł=Former school inspector Woodhead dies|opublikowany=bbc.com| język = en|data=2015-06-24}}</ref>) – [[Wielka Brytania|brytyjski]] [[pedagog]].

== Życiorys ==
Ukończył studia na [[University of Bristol|Uniwersytecie w Bristolu]]. W 1976 uzyskał tytuł [[Master of Arts]] na [[Keele University]].

W 1976 zrezygnował z nauczania młodzieży po ujawnieniu jego rzekomego romansu z uczennicą, czemu zdecydowanie zaprzeczył. W następnych latach zdecydował się kształcić nauczycieli<ref>{{Cytuj|url=http://www.theguardian.com/uk/1999/may/02/theobserver.uknews6?INTCMP=SRCH|tytuł=Woodhead feels the heat |opublikowany=theguardian.com| język = en|data=2015-06-24}}</ref>.

W latach 1994–2000 Główny Inspektor Szkół w [[Anglia|Anglii]]. Uważany za jednego z najbardziej kontrowersyjnych postaci w dyskusjach o kierunku angielskiej edukacji. Propagował tradycyjne metody nauczania, jednocześnie z pogardą odnosił się do postępowych teorii edukacyjnych wprowadzanych do szkół od 1960. W 2004 założył spółkę [[Cognita]] wspierającą i prowadzącą prywatne szkoły, którą kierował do 2013<ref name="bbc.com"/>.

Zmarł po długiej chorobie na [[stwardnienie zanikowe boczne]].

== Książki ==
* 1984. ''Nineteenth and twentieth century verse: an anthology of sixteen poets''. Oxford University Press. {{ISBN|978-0-19-831247-5}}
* 2002. ''Class War: the state of British education''. Little, Brown. {{ISBN|978-0-316-85997-4}}
* 2009. ''A desolation of learning: is this the education our children deserve?''. Harriman House. {{ISBN|978-0-9562573-0-7}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Woodhead, Chris}}
[[Kategoria:Brytyjscy pedagodzy]]
[[Kategoria:Rycerze Kawalerowie]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1946]]
[[Kategoria:Zmarli w 2015]]
[[Kategoria:Absolwenci University of Bristol]]

title: Chris Woodhead

Data i miejsce urodzenia: 20 października 1946 · Cockfosters, Londyn

Data śmierci: 23 czerwca 2015

Zawód, zajęcie: pedagog

Narodowość: brytyjska

Stanowisko: Główny Inspektor Szkół w Anglii


text:
# Wykosowo (przystanek kolejowy)
Wykosowo – nieistniejący przystanek osobowy w Wykosowie, w województwie pomorskim, w Polsce.

title: Wykosowo (przystanek kolejowy)

wikitext:
{{Stacja kolejowa infobox
 |nazwa                      = Wykosowo
 |nazwa oryginalna           =
 |zdjęcie                    =
 |opis zdjęcia               =
 |państwo                    = POL
 |miejscowość                = [[Wykosowo]]
 |lokalizacja                =
 |zarządca                   =
 |data otwarcia              =
 |data zamknięcia            =
 |poprzednie nazwy           = Vixow
 |rodzaj                     =
 |rok liczby pasażerów       =
 |liczba pasażerów           =
 |liczba peronów             =
 |liczba krawędzi peronowych =
 |kasy                       = {{Nie}} brak
 |linie kolejowe             =
* Linia [[Linia kolejowa Słupsk - Cecenowo|Słupsk – Cecenowo]]
 |opis schematu              =
 |schemat                    =
 |kod mapy                   = Główczyce (gmina)
 |współrzędne                = 54°35′58″N 17°25′28″E
 |commons                    =
 |www                        =
}}
'''Wykosowo''' – nieistniejący [[przystanek osobowy]] w [[Wykosowo|Wykosowie]], w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], w [[Polska|Polsce]].

== Linki zewnętrzne ==
* {{Bazakolejowa.pl|stacja|9251|Wykosowo}}

{{Stacja kolejowa/sąsiednie
|stacja        = Wykosowo
|linia         = [[Linia kolejowa Słupsk - Cecenowo|Słupsk – Cecenowo]]
|kilometr      = 39
|poprzedni     = [[Główczyce (przystanek kolejowy)|Główczyce]]
|poprzedni_km  = 4,2
|następny      = [[Przebędowo (przystanek kolejowy w województwie pomorskim)|Przebędowo]]
|następny_km   = 2,2
}}

[[Kategoria:Stacje i przystanki kolejowe w gminie Główczyce]]
[[Kategoria:Wykosowo]]

title: Wykosowo

Państwo: Polska

Miejscowość: Wykosowo

Poprzednie nazwy: Vixow

Kasy: brak


text:
# Mikronowa
Mikronowa – gwiezdna eksplozja o energii około jednej milionowej energii nowej klasycznej. Zjawisko to jest spowodowane akrecją materii z otoczenia gwiazdy, np. z gwiazdy towarzyszącej.
20 kwietnia 2022 r. zespół z Europejskiego Obserwatorium Południowego ogłosił, że wykorzystując dane z teleskopu kosmicznego TESS i Very Large Telescope, zidentyfikował trzy mikronowe białe karły.

## Słońce
Gdy Neil Armstrong robił stereoskopowe zdjęcia powierzchni Księżyca podczas misji Apollo 11, zobaczył mieniące się plamy, które wyglądały jak - i okazały się być - szkłem. Astrofizyk Thomas Gold przeanalizował te zdjęcia i zasugerował, że szkło może być wynikiem "bardzo małej, podobnej do nowa erupcji" ze Słońca. Bradley Schaefer, profesor astronomii i astrofizyki, zgodził się później, że jest to przekonujący argument za zjawiskiem, które obecnie nazywamy mikronową słoneczną, a które miało miejsce mniej niż 30 000 lat temu. Plamy te zostały również zaobserwowane na dalekiej stronie Księżyca podczas misji Chang’e 4 Chińskiej Narodowej Administracji Kosmicznej w 2019 r. i początkowo sądzono, że jest to żel. Zespół zasugerował, że szkło nie mogło powstać w wyniku uderzenia, które utworzyło krater, w którym je znaleziono. Odpowiedzialny za to obiekt nie byłby wystarczająco duży, aby wytworzyć wymagane temperatury.

title: Mikronowa

wikitext:
[[Plik:Artist’s impression of a micronova.jpg|thumb|Artystyczne wyobrażenie mikronowej]]

'''Mikronowa''' – [[Układ kataklizmiczny|gwiezdna eksplozja]] o energii około jednej milionowej energii [[Nowa klasyczna|nowej klasycznej]]. Zjawisko to jest spowodowane akrecją materii z otoczenia gwiazdy, np. z [[Gwiazda podwójna|gwiazdy towarzyszącej]].

20 kwietnia 2022 r. zespół z [[Europejskie Obserwatorium Południowe|Europejskiego Obserwatorium Południowego]] ogłosił, że wykorzystując dane z teleskopu kosmicznego [[Transiting Exoplanet Survey Satellite|TESS]] i [[Very Large Telescope]], zidentyfikował trzy mikronowe [[Biały karzeł|białe karły]]<ref>{{Cytuj|praca=[[Europejskie Obserwatorium Południowe|ESO]]|tytuł=Astronomowie odkryli nowy rodzaj gwiezdnych eksplozji: mikronowe|data=2022-04-20|url=https://www.eso.org/public/poland/news/eso2207}}</ref>.

== Słońce ==
Gdy [[Neil Armstrong]] robił stereoskopowe zdjęcia powierzchni [[Księżyc]]a podczas misji [[Apollo 11]], zobaczył mieniące się plamy, które wyglądały jak - i okazały się być - [[Szkło|szkłem]]<ref>{{Cytuj|język=en|data=1969-10-03|tytuł=Astronomy: Glazing the Moon|praca=[[Time (tygodnik)|TIME]]|url=https://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,901535,00.html}}</ref>. Astrofizyk [[Thomas Gold]] przeanalizował te zdjęcia i zasugerował, że szkło może być wynikiem "bardzo małej, podobnej do nowa erupcji" ze [[Słońce|Słońca]]<ref>{{Cytuj|język=en|praca=[[Science]]|autor=Thomas Gold|tytuł=Apollo 11 Observations of a Remarkable Glazing Phenomenon on the Lunar Surface|data=1969-09-26|doi=10.1126/science.165.3900.1345}}</ref>. [[Bradley Schaefer]], profesor astronomii i astrofizyki, zgodził się później, że jest to przekonujący argument za zjawiskiem, które obecnie nazywamy mikronową słoneczną, a które miało miejsce mniej niż 30 000 lat temu<ref>{{Cytuj|język=en|praca=[[The Astrophysical Journal]]|tytuł=Flashes from Normal Stars|autor=Bradley E. Schaefer|data=1989-02-15|url=https://articles.adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-iarticle_query?1989ApJ...337..927S&data_type=PDF_HIGH&whole_paper=YES&type=PRINTER&filetype=.pdf}}</ref>. Plamy te zostały również zaobserwowane na dalekiej stronie Księżyca podczas misji [[Chang’e 4]] [[Chińska Narodowa Agencja Kosmiczna|Chińskiej Narodowej Administracji Kosmicznej]] w 2019 r. i początkowo sądzono, że jest to [[żel]]<ref>{{Cytuj|język=en|praca=[[ScienceAlert]]|tytuł=Glistening 'Gel-Like' Substance on Far Side of The Moon Finally Identified|url=https://www.sciencealert.com/we-finally-know-what-that-gel-like-substance-on-the-far-side-of-the-moon-is|data=2020-07-08}}</ref>. Zespół zasugerował, że szkło nie mogło powstać w wyniku uderzenia, które utworzyło [[Krater uderzeniowy|krater]], w którym je znaleziono. Odpowiedzialny za to obiekt nie byłby wystarczająco duży, aby wytworzyć wymagane temperatury<ref>{{Cytuj|język=en|praca=[[Elsevier]]|tytuł=Impact melt breccia and surrounding regolith measured by Chang'e-4 rover|doi=10.1016/j.epsl.2020.116378|data=2020-08-15}}</ref>.

== Zobacz też ==
* [[nowa karłowata]]
* [[hipernowa]]
* [[kilonowa]]
* [[supernowa]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [https://ia803200.us.archive.org/11/items/mdocs/Books/The%20Next%20End%20of%20the%20World%20-%20The%20Rebirth%20of%20Catastrophism%20by%20Ben%20Davidson%20%282021%29.pdf The Next End of the World: The Rebirth of Catastrophism] Ben Davidson (2021) '''ISBN:''' 978-1-09835-778-8
* [https://www.youtube.com/watch?v=rtWiazO1-cQ Nova Astronomy in Upheaval | Predictions Come True] przez Suspicious0bservers

[[Kategoria:Gwiazdy zmienne]]


text:
# Czarni Radom w poszczególnych sezonach
WKS Czarni Radom SA to polski profesjonalny klub siatkarski z siedzibą w Radomiu. Został założony w 1921, a dwa lata później przekształcił się w Wojskowy Klub Sportowy "Czarni". Dopiero w 1957 po raz pierwszy do rozgrywek został zgłoszony zespół siatkarzy, gdyż początkowo wiodącą sekcją była piłka nożna. W 1994 Czarni Radom sięgnęli po pierwszy w historii brązowy medal mistrzostw Polski, a sukces ten powtórzyli rok później. W 1999 zdobyli historyczny Puchar Polski, a w następnym sezonie zadebiutowali w Pucharze Europy Zdobywców Pucharów. W sezonie 2001/02 z powodu problemów finansowych w trakcie rozgrywek drużynę opuściło 7 najlepszych zawodników. Osłabiony zespół nie był w stanie utrzymać się w Polskiej Lidze Siatkówki, w związku z czym po 18 latach gry w najwyższej klasie ligowej po raz pierwszy w swojej historii spadł do niższej ligi. Rok później został radomski klub został zlikwidowany.

## Historia
Powołanie klubu nastąpiło w 1921 po rozłamie w sekcji piłki nożnej Kordian Radomskiego Towarzystwa Sportowego. Część sportowców wystąpiła ze struktur stowarzyszenia, tworząc klub Czarni. 2 lata później klub, zyskując coraz większą sympatię władz wojskowych stacjonującego w Radomiu 72 Pułku Piechoty, przekształcił się w Wojskowy Klub Sportowy Czarni. Początkowo jego działalność sprowadzała się wyłącznie do sekcji piłki nożnej, ale z czasem klub rozszerzył swoje struktury. Dopiero w 1957 zarząd zgłosił do rozgrywek mistrzowskich sekcję męskiej siatkówki. Zespół oparty na podchorążych Oficerskiej Szkoły Lotniczej im. Żwirki i Wigury w Radomiu wystartował w nich dopiero sezon później. Drużyna zajęła 2. miejsce w rozgrywkach kieleckiej klasy A, po czym została wycofana z rozgrywek i dopiero w 1965 stworzono siatkarzom nowe perspektywy rozwoju. W tym samym czasie został oddany do użytku klubowy ośrodek sportowy przy ul. Lubelskiej pozwolił na wznowienie działalności.
W 1979 prowadzony przez Jana Skorżyńskiego zespół awansował do II ligi. Historyczny sukces odniosła drużyna oparta na własnych wychowankach, uczniach radomskich szkół średnich i kilku żołnierzach odbywających służbę wojskową w Radomiu. W sezonie 1983/84 Czarni Radom wywalczyli historyczny awans do ekstraklasy, w której występowali później nieprzerwanie przez 18 sezonów. W 1994 pod wodzą trenera Walerija Jarużnyja Czarni sięgnęli po pierwszy w historii brązowy medal. Sukces powtórzyli rok później pod kierunkiem szkoleniowca Jacka Skroka. Uchwałą walnego zgromadzenia z 26 września 1997 przekształcono klub w jednosekcyjny i zmieniono nazwę na Warka Strong Club Czarni Radom. Pozyskanie strategicznego sponsora, Browarów Warka, wiązało się z dużymi nadziejami. W 1999 klub osiągnął największy sukces w swojej historii. Ekipa pod wodzą Edwarda Skorka sięgnęła po Puchar Polski. W kolejnym sezonie radomianie reprezentowali Polskę w europejskim Pucharze Zdobywców Pucharów, ale swój udział w rozgrywkach zakończyli na fazie grupowej.
Upadek klubu nastąpił w 2001. Tuż przed startem do sezonu ze sponsorowania strategicznego wycofały się Browary Warka, a nowy sponsor Nordea nie wywiązywał się z podjętych wcześniej zobowiązań. W rezultacie jeszcze w trakcie sezonu zespół opuściło 7 najlepszych zawodników. Osłabiona do granic absurdu drużyna nie była w stanie utrzymać się w ekstraklasie. 14 kwietnia 2002 Czarni po raz pierwszy w historii klubu spadli do niższej klasy rozgrywek. W sezonie 2002/03 byli jeszcze obecni na sportowej mapie Polski, występując na zapleczu ekstraklasy i kończąc rozgrywki na 4. miejscu.

## Sezony

### Liga niezawodowa
| Sezon   | Liga           | Liga | Liga | Liga | Liga | Liga | Liga | Liga | Puchar Polski | Europa | Europa | Najlepiej punktujący | Najlepiej punktujący |
| Sezon   | Klasa ligowa   | Poz. | M    | Z    | P    | SZ   | SS4  | Pkt. | Puchar Polski | Europa | Europa | Nazwisko             | Pkt.                 |
| ------- | -------------- | ---- | ---- | ---- | ---- | ---- | ---- | ---- | ------------- | ------ | ------ | -------------------- | -------------------- |
| 1979/80 | II liga        |      |      |      |      |      |      |      |               |        |        |                      |                      |
| 1980/81 | II liga        |      |      |      |      |      |      |      |               |        |        |                      |                      |
| 1981/82 | II liga        | 2.   |      |      |      |      |      |      |               |        |        |                      |                      |
| 1982/83 | II liga        | 2.   | 36   | 33   | 3    |      |      |      |               |        |        |                      |                      |
| 1983/84 | II liga ↑      | 1.   |      |      |      |      |      |      |               |        |        |                      |                      |
| 1984/85 | I liga seria A | 5.   | 28   | 18   | 10   | 63   | 48   | 46   |               |        |        |                      |                      |
| 1985/86 | I liga seria A | 5.   | 28   | 18   | 10   | 63   | 48   | 46   |               |        |        |                      |                      |
| 1986/87 | I liga seria A | 6.   | 36   | 15   | 21   | 54   | 77   | 51   |               |        |        |                      |                      |
| 1987/88 | I liga seria A | 4.   | 36   | 19   | 17   | 74   | 65   | 55   |               |        |        |                      |                      |
| 1988/89 | I liga seria A | 5.   | 21   | 11   | 10   | 40   | 36   | 32   |               |        |        |                      |                      |
| 1989/90 | I liga seria A | 5.   | 22   | 12   | 10   | 47   | 36   | 34   |               |        |        |                      |                      |
| 1990/91 | I liga seria A | 5.   | 26   | 15   | 11   | 53   | 44   | 41   |               |        |        |                      |                      |
| 1991/92 | I liga seria A | 5.   | 34   | 18   | 16   | 63   | 60   | 52   |               |        |        |                      |                      |
| 1990/91 | I liga seria A | 8.   | 37   | 14   | 23   | 57   | 82   | 51   |               |        |        |                      |                      |
| 1993/94 | I liga seria A | 3.   | 44   | 28   | 16   | 98   | 71   | 72   |               |        |        |                      |                      |
| 1994/95 | I liga seria A | 3.   | 40   | 19   | 21   | 77   | 80   | 59   |               |        |        |                      |                      |
| 1995/96 | I liga seria A | 6.   | 40   | 16   | 24   | 56   | 86   | 56   |               |        |        |                      |                      |
| 1996/97 | I liga seria A | 5.   | 40   | 17   | 23   | 63   | 88   | 57   |               |        |        |                      |                      |
| 1998/99 | I liga seria A | 5.   | 30   | 18   | 12   | 68   | 53   | 48   |               |        |        |                      |                      |
| 1999/00 | I liga seria A | 7.   | 30   | 15   | 15   | 55   | 61   | 45   |               |        |        |                      |                      |

### Era PlusLigi
| Sezon   | Liga                            | Liga                            | Liga                            | Liga                            | Liga                            | Liga                            | Liga                            | Liga                            | Puchar Polski                   | Europa                          | Europa                          | Najlepiej punktujący            | Najlepiej punktujący            |
| Sezon   | Klasa ligowa                    | Poz.                            | M                               | Z                               | P                               | SZ                              | SS4                             | Pkt.                            | Puchar Polski                   | Europa                          | Europa                          | Nazwisko                        | Pkt.                            |
| ------- | ------------------------------- | ------------------------------- | ------------------------------- | ------------------------------- | ------------------------------- | ------------------------------- | ------------------------------- | ------------------------------- | ------------------------------- | ------------------------------- | ------------------------------- | ------------------------------- | ------------------------------- |
| 2000/01 | PLS                             | 4.                              | 29                              | 16                              | 13                              | 62                              | 58                              | 45                              |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |
| 2001/02 | PLS ↓                           | 10.                             | 24                              | 7                               | 17                              | 31                              | 59                              | 22                              |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |
| 2002/03 | I liga seria B                  | 4.                              |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |
| 2003-07 | Czarni Radom przestali istnieć. | Czarni Radom przestali istnieć. | Czarni Radom przestali istnieć. | Czarni Radom przestali istnieć. | Czarni Radom przestali istnieć. | Czarni Radom przestali istnieć. | Czarni Radom przestali istnieć. | Czarni Radom przestali istnieć. | Czarni Radom przestali istnieć. | Czarni Radom przestali istnieć. | Czarni Radom przestali istnieć. | Czarni Radom przestali istnieć. | Czarni Radom przestali istnieć. |
| 2007/08 | II liga, gr. 4                  | 5.                              |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |
| 2008/09 | II liga, gr. 4                  | 2.                              |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |
| 2009/10 | II liga, gr. 3                  | 3.                              |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |
| 2010/11 | II liga, gr. 4                  | 4.                              |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |
| 2011/12 | II liga, gr. 3 ↑                | 1.                              |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |
| 2012/13 | I liga ↑                        | 1.                              |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |
| 2013/14 | PlusLiga                        | 7.                              |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |
| 2014/15 | PlusLiga                        |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |
|         |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |                                 |

title: Czarni Radom w poszczególnych sezonach

wikitext:
[[Plik:Czarni Radom PP99.jpg|thumb|upright|Puchar Polski zdobyty przez Czarnych w 1999]]
[[Czarni Radom|WKS Czarni Radom SA]] to polski profesjonalny klub [[piłka siatkowa|siatkarski]] z siedzibą w [[Radom]]iu. Został założony w 1921, a dwa lata później przekształcił się w Wojskowy Klub Sportowy "Czarni". Dopiero w 1957 po raz pierwszy do rozgrywek został zgłoszony zespół siatkarzy, gdyż początkowo wiodącą sekcją była [[piłka nożna]]. W 1994 Czarni Radom sięgnęli po pierwszy w historii brązowy medal [[Mistrzostwa Polski w piłce siatkowej mężczyzn|mistrzostw Polski]], a sukces ten powtórzyli rok później. W 1999 zdobyli historyczny [[Puchar Polski w piłce siatkowej mężczyzn|Puchar Polski]], a w następnym sezonie zadebiutowali w [[Puchar Europy Zdobywców Pucharów siatkarzy|Pucharze Europy Zdobywców Pucharów]]. W sezonie 2001/02 z powodu problemów finansowych w trakcie rozgrywek drużynę opuściło 7 najlepszych zawodników. Osłabiony zespół nie był w stanie utrzymać się w [[PlusLiga|Polskiej Lidze Siatkówki]], w związku z czym po 18 latach gry w najwyższej klasie ligowej po raz pierwszy w swojej historii spadł do niższej ligi. Rok później został radomski klub został zlikwidowany.

== Historia ==
Powołanie klubu nastąpiło w 1921 po rozłamie w sekcji piłki nożnej Kordian [[Radomiak Radom|Radomskiego Towarzystwa Sportowego]]. Część sportowców wystąpiła ze struktur stowarzyszenia, tworząc klub Czarni. 2 lata później klub, zyskując coraz większą sympatię władz wojskowych stacjonującego w [[Radom]]iu [[72 Pułk Piechoty (II RP)|72 Pułku Piechoty]], przekształcił się w Wojskowy Klub Sportowy Czarni. Początkowo jego działalność sprowadzała się wyłącznie do sekcji [[Piłka nożna|piłki nożnej]], ale z czasem klub rozszerzył swoje struktury. Dopiero w 1957 zarząd zgłosił do rozgrywek mistrzowskich sekcję męskiej siatkówki. Zespół oparty na podchorążych Oficerskiej Szkoły Lotniczej im. Żwirki i Wigury w Radomiu wystartował w nich dopiero sezon później. Drużyna zajęła 2. miejsce w rozgrywkach kieleckiej klasy A, po czym została wycofana z rozgrywek i dopiero w 1965 stworzono siatkarzom nowe perspektywy rozwoju. W tym samym czasie został oddany do użytku klubowy ośrodek sportowy przy ul. Lubelskiej pozwolił na wznowienie działalności.

W 1979 prowadzony przez [[Jan Skorżyński|Jana Skorżyńskiego]] zespół awansował do II ligi. Historyczny sukces odniosła drużyna oparta na własnych wychowankach, uczniach radomskich szkół średnich i kilku żołnierzach odbywających służbę wojskową w Radomiu. W sezonie 1983/84 Czarni Radom wywalczyli historyczny awans do ekstraklasy, w której występowali później nieprzerwanie przez 18 sezonów. W 1994 pod wodzą trenera Walerija Jarużnyja Czarni sięgnęli po pierwszy w historii brązowy medal. Sukces powtórzyli rok później pod kierunkiem szkoleniowca [[Jacek Skrok|Jacka Skroka]]. Uchwałą walnego zgromadzenia z 26 września 1997 przekształcono klub w jednosekcyjny i zmieniono nazwę na Warka Strong Club Czarni Radom. Pozyskanie strategicznego sponsora, [[Warka (piwo)|Browarów Warka]], wiązało się z dużymi nadziejami. W 1999 klub osiągnął największy sukces w swojej historii. Ekipa pod wodzą [[Edward Skorek|Edwarda Skorka]] sięgnęła po [[Puchar Polski w piłce siatkowej mężczyzn|Puchar Polski]]. W kolejnym sezonie radomianie reprezentowali Polskę w europejskim [[Puchar Europy Zdobywców Pucharów siatkarzy (1999/2000)|Pucharze Zdobywców Pucharów]], ale swój udział w rozgrywkach zakończyli na fazie grupowej.

Upadek klubu nastąpił w 2001. Tuż przed startem do sezonu ze sponsorowania strategicznego wycofały się Browary Warka, a nowy sponsor Nordea nie wywiązywał się z podjętych wcześniej zobowiązań. W rezultacie jeszcze w trakcie sezonu zespół opuściło 7 najlepszych zawodników. Osłabiona do granic absurdu drużyna nie była w stanie utrzymać się w ekstraklasie. 14 kwietnia 2002 Czarni po raz pierwszy w historii klubu spadli do niższej klasy rozgrywek. W sezonie 2002/03 byli jeszcze obecni na sportowej mapie Polski, występując na zapleczu ekstraklasy i kończąc rozgrywki na 4. miejscu.

== Sezony ==

=== Liga niezawodowa ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
!rowspan="2" width=60px|Sezon
!colspan="8"|Liga<ref name=historia>{{cytuj książkę |autor = Sławomir Monik |autor2 = Piotr K. Dobrowolski | autor3 = Agata Kołacz | tytuł = Czarni 1921 - 2011: dzieje klubu z Radomia siatkówką pisane | wydawca = Radomskie Centrum Siatkarskie Czarni | miejsce = Radom | rok = 2011 | strony = | isbn = 978-83-933511-0-7}}</ref>
!rowspan="2"|[[Puchar Polski w piłce siatkowej mężczyzn|Puchar Polski]]
!rowspan="2" colspan="2"|Europa
!colspan="2"|Najlepiej punktujący
|-
!Klasa ligowa
!Poz.
!M
!Z
!P
!SZ
!SS4
!Pkt.
!Nazwisko
!Pkt.
|-
!1979/80
|II liga
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
!1980/81
|II liga
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
!1981/82
|II liga
|2.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
!1982/83
|II liga
|2.
|36
|33
|3
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
!1983/84
|bgcolor=honeydew|II liga ↑
|1.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
!1984/85
|I liga seria A
|5.
|28
|18
|10
|63
|48
|'''46'''
|
|
|
|
|
|-
!1985/86
|I liga seria A
|5.
|28
|18
|10
|63
|48
|'''46'''
|
|
|
|
|
|-
!1986/87
|I liga seria A
|6.
|36
|15
|21
|54
|77
|'''51'''
|
|
|
|
|
|-
!1987/88
|I liga seria A
|4.
|36
|19
|17
|74
|65
|'''55'''
|
|
|
|
|
|-
!1988/89
|I liga seria A
|5.
|21
|11
|10
|40
|36
|'''32'''
|
|
|
|
|
|-
!1989/90
|I liga seria A
|5.
|22
|12
|10
|47
|36
|'''34'''
|
|
|
|
|
|-
!1990/91
|I liga seria A
|5.
|26
|15
|11
|53
|44
|'''41'''
|
|
|
|
|
|-
!1991/92
|I liga seria A
|5.
|34
|18
|16
|63
|60
|'''52'''
|
|
|
|
|
|-
!1990/91
|I liga seria A
|8.
|37
|14
|23
|57
|82
|'''51'''
|
|
|
|
|
|-
!1993/94
|I liga seria A
|3.
|44
|28
|16
|98
|71
|'''72'''
|
|
|
|
|
|-
!1994/95
|I liga seria A
|3.
|40
|19
|21
|77
|80
|'''59'''
|
|
|
|
|
|-
!1995/96
|I liga seria A
|6.
|40
|16
|24
|56
|86
|'''56'''
|
|
|
|
|
|-
!1996/97
|I liga seria A
|5.
|40
|17
|23
|63
|88
|'''57'''
|
|
|
|
|
|-
!1998/99
|I liga seria A
|5.
|30
|18
|12
|68
|53
|'''48'''
|
|
|
|
|
|-
!1999/00
|I liga seria A
|7.
|30
|15
|15
|55
|61
|'''45'''
|
|
|
|
|
|-
|}

=== Era PlusLigi ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
!rowspan="2" width=60px|Sezon
!colspan="8"|Liga
!rowspan="2"|[[Puchar Polski w piłce siatkowej mężczyzn|Puchar Polski]]
!rowspan="2" colspan="2"|Europa
!colspan="2"|Najlepiej punktujący
|-
!Klasa ligowa
!Poz.
!M
!Z
!P
!SZ
!SS4
!Pkt.
!Nazwisko
!Pkt.
|-
!2000/01
|PLS
|4.
|29
|16
|13
|62
|58
|'''45'''
|
|
|
|
|
|-
!2001/02
|bgcolor=MistyRose|PLS ↓
|10.
|24
|7
|17
|31
|59
|'''22'''
|
|
|
|
|
|-
!2002/03
|I liga seria B
|4.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
!2003-07
|colspan=13|Czarni Radom przestali istnieć.
|-
!2007/08
|II liga, gr. 4
|5.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
!2008/09
|II liga, gr. 4
|2.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
!2009/10
|II liga, gr. 3
|3.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
!2010/11
|II liga, gr. 4
|4.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
!2011/12
|bgcolor=honeydew|II liga, gr. 3 ↑
|1.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
!2012/13
|bgcolor=honeydew|I liga ↑
|1.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
![[Czarni Radom w sezonie 2013/2014|2013/14]]
|[[PlusLiga (2013/2014)|PlusLiga]]
|7.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
![[Czarni Radom w sezonie 2014/2015|2014/15]]
|[[PlusLiga (2014/2015)|PlusLiga]]
|-
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Czarni Radom w poszczególnych sezonach}}
{{Czarni Radom}}

[[Kategoria:Czarni Radom w poszczególnych sezonach|*]]


text:
# Marian Różycki
Marian Władysław Różycki (ur. 10 marca 1938 we Lwowie, zm. 2 września 2014 w Krakowie) – polski zootechnik i genetyk, profesor nauk rolniczych.

## Życiorys
W 1963 ukończył studia na Wydziale Zootechnicznym Wyższej Szkoły Rolniczej w Krakowie. Na te samej uczelni w 1970 doktoryzował się na podstawie pracy zatytułowanej Próba opracowania uproszczonej metody oceny umięśnienia i otłuszczenia boczku. Habilitował się w Instytucie Zootechniki w 1978 na podstawie monografii Podstawy genetyczne pracy hodowlanej nad trzodą chlewną w stadzie zamkniętym. W 1989 otrzymał tytuł profesora nauk rolniczych.
Od lat 60. był zawodowo związany z krakowskim Instytutem Zootechniki, dochodząc do stanowiska profesora. Był zastępcą dyrektora ds. naukowych (1983–1991), następnie pełnił funkcję przewodniczącego rady naukowej tej instytucji. W 2002 został członkiem korespondentem Polskiej Akademii Nauk, wszedł w skład prezydium Komitetu Nauk Zootechnicznych PAN. Był długoletnim członkiem Komitetu Badań Naukowych, Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów oraz Rady Głównej Jednostek Badawczo-Rozwojowych. Został również przewodniczącym rad naukowych Instytutu Genetyki i Hodowli Zwierząt PAN w Jastrzębcu oraz Instytutu Fizjologii i Żywienia Zwierząt PAN w Jabłonnie, a także przewodniczącym rady hodowlanej Polskiego Związku Hodowców i Producentów Trzody Chlewnej POLSUS, przewodniczącym rady konsultacyjnej branżowego czasopisma „Trzoda Chlewna” oraz wykładowcą PWSZ w Sanoku.
W pracy badawczej zajmował się problematyką możliwości genetycznego doskonalenia trzody chlewnej. Jako autor i współautor brał udział w tworzeniu metod oceny wartości hodowlanej świń pod kątem cech tucznych i rzeźnych.

## Odznaczenia i wyróżnienia
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2011)[5]
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2001)[6]
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1988)[4]
- Srebrny Krzyż Zasługi (1977)[4]
- Medal Komisji Edukacji Narodowej
- tytuł doktora honoris causa Akademii Rolniczej w Szczecinie (2004, laudację wygłosił Ryszard Czarnecki)[7]
- tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego w Bydgoszczy (2010, laudację wygłosił Wojciech Kapelański)[4][8]

title: Marian Różycki

wikitext:
{{Naukowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Marian Różycki
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |państwo                   =
 |wariant flagi             =
 |data urodzenia            = 10 marca 1938
 |miejsce urodzenia         = [[Lwów]]
 |data śmierci              = 2 września 2014
 |miejsce śmierci           = [[Kraków]]
 |stopień lub tytuł naukowy = Profesor
 |jakich nauk               = rolniczych
 |specjalność               = zootechnika, genetyka zwierząt
 |almamater                 = [[Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie|Wyższa Szkoła Rolnicza w Krakowie]]
 |aktywność zawodowa        = Pracownik naukowy
 |jednostka1 typ            = Instytut
 |jednostka1 nazwa          = Instytut Zootechniki – Państwowy Instytut Badawczy
 |jednostka2 typ            = Uczelnia
 |okres zatr1               =
 |jednostka2 nazwa          = [[Uczelnia Państwowa im. Jana Grodka w Sanoku|PWSZ w Sanoku]]
 |doktorat data             = 1970
 |doktorat uczelnia         = Wyższa Szkoła Rolnicza w Krakowie
 |doktorat dyscyplina       =
 |habilitacja data          = 1978
 |habilitacja uczelnia      = [[Instytut Zootechniki – Państwowy Instytut Badawczy|Instytut Zootechniki]]
 |habilitacja dyscyplina    =
 |profesura data            = 1989
 |status pan                = członek rzeczywisty
 |honoriscausa data1        = 2004
 |honoriscausa uczelnia1    = [[Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie|Akademia Rolnicza w Szczecinie]]
 |honoriscausa data2        = 2010
 |honoriscausa uczelnia2    = [[Politechnika Bydgoska im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich|Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy w Bydgoszczy]]
 |odznaczenia               = {{Order|OOP|KKO}} {{Order|OOP|KO}} {{Order|OOP|KK}} {{Order|KZ|S}} {{Order|MKEN}}
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
}}
'''Marian Władysław Różycki''' (ur. [[10 marca]] [[1938]] we [[Lwów|Lwowie]]<ref name="izoo">{{Cytuj stronę|url=https://archive.is/20130503195428/http://www.izoo.krakow.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=315&Itemid=47|tytuł=Doktorat Honoris Causa dla Prof. dr hab. Mariana Różyckiego|opublikowany=izoo.krakow.pl|data=28 czerwca 2004|data dostępu=2012-09-02}}</ref>, zm. [[2 września]] [[2014]] w [[Kraków|Krakowie]]<ref>{{Cytuj stronę|url=http://nekrologi.wyborcza.pl/0,11,,286106,Marian-R%C3%B3%C5%BCycki-inne.html|tytuł=Marian Różycki|opublikowany=wyborcza.pl|data=5 września 2014|data dostępu=2014-09-05}}</ref>) – [[Polska|polski]] [[zootechnika|zootechnik]] i [[genetyka|genetyk]], profesor [[Nauki rolnicze|nauk rolniczych]].

== Życiorys ==
W 1963 ukończył studia na Wydziale Zootechnicznym [[Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie|Wyższej Szkoły Rolniczej w Krakowie]]<ref name="izoo" />. Na te samej uczelni w 1970 doktoryzował się na podstawie pracy zatytułowanej ''Próba opracowania uproszczonej metody oceny umięśnienia i otłuszczenia boczku''. Habilitował się w [[Instytut Zootechniki – Państwowy Instytut Badawczy|Instytucie Zootechniki]] w 1978 na podstawie monografii ''Podstawy genetyczne pracy hodowlanej nad trzodą chlewną w stadzie zamkniętym''. W 1989 otrzymał tytuł [[profesor]]a nauk rolniczych<ref name="ln">{{ludzie nauki|54451|osoba=prof. dr hab. czł. rzecz. PAN Marian Władysław Różycki|data dostępu=2012-09-02}}</ref>.

Od lat 60. był zawodowo związany z krakowskim Instytutem Zootechniki<ref name="izoo" />, dochodząc do stanowiska profesora. Był zastępcą dyrektora ds. naukowych (1983–1991), następnie pełnił funkcję przewodniczącego rady naukowej tej instytucji. W 2002 został członkiem korespondentem [[Polska Akademia Nauk|Polskiej Akademii Nauk]], wszedł w skład prezydium Komitetu Nauk Zootechnicznych PAN. Był długoletnim członkiem [[Komitet Badań Naukowych|Komitetu Badań Naukowych]], [[Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów|Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów]] oraz Rady Głównej Jednostek Badawczo-Rozwojowych<ref name="pan">{{Cytuj stronę|url=https://web.archive.org/web/20140221162348/http://www.instytucja.pan.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=1552:roycki-marian&catid=56:wydzia-ii&Itemid=31|tytuł=Różycki Marian|opublikowany=pan.pl|data dostępu=2012-09-02}}</ref>. Został również przewodniczącym rad naukowych [[Instytut Genetyki i Hodowli Zwierząt Polskiej Akademii Nauk|Instytutu Genetyki i Hodowli Zwierząt PAN]] w Jastrzębcu oraz [[Instytut Fizjologii i Żywienia Zwierząt im. Jana Kielanowskiego Polskiej Akademii Nauk|Instytutu Fizjologii i Żywienia Zwierząt PAN]] w Jabłonnie, a także przewodniczącym rady hodowlanej Polskiego Związku Hodowców i Producentów Trzody Chlewnej POLSUS, przewodniczącym rady konsultacyjnej branżowego czasopisma „Trzoda Chlewna”<ref name="izoo" /> oraz wykładowcą [[Uczelnia Państwowa im. Jana Grodka w Sanoku|PWSZ w Sanoku]]<ref name="ln" />.

W pracy badawczej zajmował się problematyką możliwości genetycznego doskonalenia [[Świnia domowa|trzody chlewnej]]. Jako autor i współautor brał udział w tworzeniu metod oceny wartości hodowlanej świń pod kątem cech tucznych i rzeźnych<ref name="izoo" />.

== Odznaczenia i wyróżnienia ==
* Krzyż Komandorski [[Order Odrodzenia Polski|Orderu Odrodzenia Polski]] (2011)<ref>{{Monitor Polski|2011|78|779}}</ref>
* Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2001)<ref>{{Monitor Polski|2001|22|387}}</ref>
* Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1988)<ref name="pan" />
* Srebrny [[Krzyż Zasługi]] (1977)<ref name="pan" />
* [[Medal Komisji Edukacji Narodowej]]
* tytuł [[Doktor honoris causa|doktora honoris causa]] [[Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie|Akademii Rolniczej w Szczecinie]] (2004, laudację wygłosił [[Ryszard Czarnecki (profesor)|Ryszard Czarnecki]])<ref name=":0">{{Cytuj książkę|rozdział=Doktoraty honoris causa Akademii Rolniczej w Szczecinie w latach 2002–2005|inni=Dorota Gołębiowska (oprac.)|tytuł=Gazeta Pięćdziesięciolecia: WSR-AR w Szczecinie 1954–2004|wydawca=Agrarius|miejsce=Szczecin|data=2005|strony=183}}</ref>
* tytuł doktora honoris causa [[Politechnika Bydgoska im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich|Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego w Bydgoszczy]] (2010, laudację wygłosił [[Wojciech Kapelański]])<ref name="pan" /><ref>{{Cytuj stronę|url=https://web.archive.org/web/20240714201217/https://zdpawlowice.pl/?op=str,2,0,0,18&j=&akt_tytul=Tytu%C5%82%20doktora%20honoris%20causa%20dla%20prof.%20dr%20hab.%20Mariana%20R%C3%B3%C5%BCyckiego|tytuł=Tytuł doktora honoris causa dla prof. dr hab. Mariana Różyckiego|opublikowany=zdpawlowice.pl|data=2010|data dostępu=2024-07-14}}</ref>

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Różycki, Marian}}
[[Kategoria:Członkowie Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów]]
[[Kategoria:Członkowie korespondenci PAN]]
[[Kategoria:Polscy zootechnicy]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa)]]
[[Kategoria:Doktorzy honoris causa Akademii Rolniczej w Szczecinie]]
[[Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy]]
[[Kategoria:Wykładowcy uczelni w Sanoku]]
[[Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1938]]
[[Kategoria:Zmarli w 2014]]

title: Marian Różycki

Data i miejsce urodzenia: 10 marca 1938 · Lwów

Data i miejsce śmierci: 2 września 2014 · Kraków

Alma Mater: Wyższa Szkoła Rolnicza w Krakowie

Doktorat: 1970 · Wyższa Szkoła Rolnicza w Krakowie

Habilitacja: 1978 · Instytut Zootechniki

Status: członek rzeczywisty

Uczelnia: PWSZ w Sanoku


text:
# Rzewuski Hrabia
Rzewuski Hrabia – polski herb hrabiowski, odmiana herbu Krzywda, nadany w Austrii.

## Opis herbu
Opis zgodnie z klasycznymi regułami blazonowania:
Rzewuski Hrabia I (1857): W polu błękitnym na podkowie srebrnej z takimże krzyżem między ocelami krzyż kawalerski bez prawego ramienia srebrny. Nad tarczą korona hrabiowska, nad którą dwa hełmy z klejnotami: trzy pióra strusie, srebrne między błękitnymi. Labry błękitne, podbite srebrem. Pod tarczą dewiza QUO VIA VIRTUTIS.
Rzewuski Hrabia II (1819): Pole czerwone, w klejnocie trzy pióra strusie, srebrne między czerwonymi.

## Najwcześniejsze wzmianki
Nadany wraz z tytułem hrabiego (graf von) 19 marca 1857 (dyplom z 20 kwietnia 1858) Leonowi Rzewuskiemu. Podstawą nadania były rozległe dobra ziemskie obdarowanego oraz wcześniejsze nadania tytułów hrabiowskich dla innych członków rodu: Stanisława Ferdynanda (hrabia SRI i krajów dziedzicznych, graf von, tytuł z 27 lutego 1783, dyplom niezachowany), oraz Kazimierza Seweryna (hrabia Austrii, hoch- und wohlgeboren, graf von, tytuł z 28 marca 1818, dyplom z 21 kwietnia 1819, brak wizerunku herbu, opisany jako Krzywda w czerwonym polu).

## Herbowni
Jedna rodzina herbownych (herb własny):
- graf von Rzewuski.

title: Rzewuski Hrabia

wikitext:
[[Plik:POL COA Rzewuski.svg|thumb|200px|Rzewuski Hrabia]]
[[Plik:POL COA Rzewuski Hrabia II.svg|thumb|200px|Rzewuski Hrabia II]]

'''Rzewuski Hrabia''' – [[polska|polski]] [[herb]] [[hrabia|hrabiowski]], [[odmiana herbowa|odmiana]] herbu [[Krzywda (herb szlachecki)|Krzywda]], nadany w Austrii.

== Opis herbu ==
Opis zgodnie z klasycznymi regułami [[blazonowanie|blazonowania]]:

'''Rzewuski Hrabia I (1857)''': ''W polu błękitnym na podkowie srebrnej z takimże krzyżem między ocelami krzyż kawalerski bez prawego ramienia srebrny. Nad tarczą [[korona rangowa|korona hrabiowska]], nad którą dwa [[hełm heraldyczny|hełmy]] z [[klejnot herbowy|klejnotami]]: trzy pióra strusie, srebrne między błękitnymi. [[Labry (heraldyka)|Labry]] błękitne, podbite srebrem. Pod tarczą dewiza QUO VIA VIRTUTIS.''

'''Rzewuski Hrabia II (1819)''': Pole czerwone, w klejnocie trzy pióra strusie, srebrne między czerwonymi.

== Najwcześniejsze wzmianki ==
Nadany wraz z tytułem hrabiego (graf von) 19 marca 1857 (dyplom z 20 kwietnia 1858) Leonowi Rzewuskiemu. Podstawą nadania były rozległe dobra ziemskie obdarowanego oraz wcześniejsze nadania tytułów hrabiowskich dla innych członków rodu: Stanisława Ferdynanda (hrabia [[Święte Cesarstwo Rzymskie|SRI]] i krajów dziedzicznych, graf von, tytuł z 27 lutego 1783, dyplom niezachowany), oraz Kazimierza Seweryna (hrabia Austrii, hoch- und wohlgeboren, graf von, tytuł z 28 marca 1818, dyplom z 21 kwietnia 1819, brak wizerunku herbu, opisany jako Krzywda w czerwonym polu).

== Herbowni ==
Jedna rodzina [[ród herbowy|herbownych]] ([[herb własny]]):

* graf von Rzewuski.

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę | nazwisko= Górzyński| imię=Sławomir | autor link= Sławomir Górzyński|tytuł= Arystokracja polska w Galicji: studium heraldyczno-genealogiczne | data= 2009| wydawca= [[Wydawnictwo DiG|DiG]]| miejsce= Warszawa| isbn= 978-83-7181-597-3|strony=325-327}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{Herbarz polski|rzewuski|Rzewuski Hrabia}}

{{Odmiany herbu Krzywda}}

{{heraldyka}}

[[Kategoria:Polskie herby hrabiowskie nadane w zaborze austriackim]]
[[Kategoria:Rzewuscy herbu Krzywda| ]]


text:
# Niederwiesa
Niederwiesa − gmina w Niemczech, w kraju związkowym Saksonia, w okręgu administracyjnym Chemnitz, w powiecie Mittelsachsen.

## Współpraca
Miejscowości partnerskie:
- Bestwig, Nadrenia Północna-Westfalia
- Tiszadorogma, Węgry

title: Niederwiesa

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Niederwiesa
 |nazwa oryginalna                =
 |dopełniacz nazwy                =
 |jednostka                       = gmina
 |zdjęcie                         = GMSNiederwiesa140408FotosAKaiser.jpg
 |opis zdjęcia                    = Słup dystansowy [[Król Polski|króla Polski]] [[August II Mocny|Augusta II]] z 1725 r.
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            = Wappen Niederwiesa.png
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = DE-SN
 |1. jednostka administracyjna    =
 |2. jednostka administracyjna    =
 |3. jednostka administracyjna    = [[Powiat Mittelsachsen|Mittelsachsen]]
 |siedziba                        =
 |ISO 3166-2                      =
 |powierzchnia                    = 16,36 km²
 |wysokość                        = 300 m n.p.m.
 |rok                             = 31.12.2014
 |liczba ludności                 = 4 914
 |gęstość zaludnienia             = 300 os./km²
 |numer kierunkowy                = 037206, 03726
 |kod pocztowy                    = 09577
 |tablice rejestracyjne           = FG, BED, DL, FLÖ, HC, MW, RL
 |adres urzędu                    = Dresdner Straße 23<br />09577 Niederwiesa
 |plan                            =
 |nazwa 1. podziału               = dzielnic
 |1. podział                      =
 |mapa                            = Niederwiesa in FG.png
 |nazwa mapy                      = powiatu
 |kod mapy                        = Saksonia
 |współrzędne                     = 50°52′N 13°1′E
 |commons                         = Category:Niederwiesa
 |www                             = http://www.niederwiesa.de
}}
'''Niederwiesa''' − gmina w [[Niemcy|Niemczech]], w kraju związkowym [[Saksonia]], w [[Okręg administracyjny Chemnitz|okręgu administracyjnym Chemnitz]], w powiecie [[powiat Mittelsachsen|Mittelsachsen]].

== Współpraca ==
Miejscowości partnerskie<ref>[http://www.niederwiesa.de Współpraca]</ref>:
* [[Bestwig]], [[Nadrenia Północna-Westfalia]]
* [[Tiszadorogma]], [[Węgry]]

== Bibliografia ==
* Statistisches Landesamt des Freistaates Sachsen, Kamenz, 2009

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
{{Powiat Mittelsachsen}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Powiat Mittelsachsen]]
[[Kategoria:Gminy w Saksonii]]

title: Niederwiesa

Państwo: Niemcy

Kraj związkowy: Saksonia

Powiat: Mittelsachsen

• gęstość: 300 os./km²

Tablice rejestracyjne: FG, BED, DL, FLÖ, HC, MW, RL


text:
# Szwadron Kawalerii KOP „Budsław”
1 Szwadron Kawalerii KOP „Budsław” – pododdział kawalerii Korpusu Ochrony Pogranicza.

## Formowanie i zmiany organizacyjne
Na posiedzeniu Politycznego Komitetu Rady Ministrów, w dniach 21–22 sierpnia 1924, zapadła decyzja powołania Korpusu Wojskowej Straży Granicznej. 12 września 1924 Ministerstwo Spraw Wojskowych wydało rozkaz wykonawczy w sprawie utworzenia Korpusu Ochrony Pogranicza, a 17 września instrukcję określającą jego strukturę. W 1924, w składzie 3 Brygady Ochrony Pogranicza, został sformowany 1 szwadron kawalerii KOP. W skład szwadronu wchodzić miały cztery plutony liniowe i drużyna dowódcy szwadronu. Według etatu szwadron liczyć powinien trzech oficerów, 19 podoficerów i 65 ułanów. Na uzbrojeniu posiadał 77 karabinków, 7 pistoletów oraz 82 szable. Z dniem 4 października 1924 na stanowisko dowódcy szwadronu został przeniesiony rotmistrz Jerzy Baliński z 4 pułku Ułanów Zaniemeńskich.
Szwadron był podstawową jednostką taktyczną kawalerii KOP. Zadaniem szwadronu było prowadzenie działań pościgowych, patrolowanie terenu, w dzień i w nocy, na odległości nie mniejsze niż 30 km, a także utrzymywanie łączności między odwodami kompanijnymi, strażnicami i sąsiednimi oddziałami oraz eskortowanie i organizowanie posterunków pocztowych. Wymienione zadania szwadron realizował zarówno w strefie nadgranicznej, będącej strefą ścisłych działań KOP, jak również w pasie ochronnym sięgającym około 30 km w głąb kraju. Szwadron był też jednostką organizacyjną, wyszkoleniową, macierzystą i pododdziałem gospodarczym . Jednostką administracyjną dla szwadronu był pułk KOP „Wilejka”, ale zaopatrywał go batalion KOP „Budsław”.
Latem 1929 szwadron wszedł w skład pułku KOP „Wilejka”. W lipcu 1929 zreorganizowano kawalerię KOP. Zorganizowano dwie grupy kawalerii. Podział na grupy uwarunkowany był potrzebami szkoleniowymi i zadaniami kawalerii KOP w planie „Wschód”. Szwadron wszedł w skład grupy północnej. Przyjęto też zasadę, że szwadrony przyjmą nazwę miejscowości będącej miejscem ich stacjonowania. Obok nazw geograficznych, do 1931 stosowano również numer szwadronu.
W 1934(?)1932roku dokonano kolejnego podziału szwadronów. Tym razem na trzy grupy inspekcyjne. Szwadron wszedł w skład grupy północnej.
W 1938 nastąpiła reorganizacja podporządkowania i struktur kawalerii KOP. Szwadrony zakwalifikowano do odpowiednich typów jednostek w zależności od miejsca stacjonowania. Szwadron zakwalifikowano do grupy II. Organizacja szwadronu kawalerii na dzień 20 listopada 1938 przedstawiała się następująco: dowódca szwadronu, szef szwadronu, drużyna ckm, drużyna gospodarcza, patrol telefoniczny i dwa plutony liniowe po cztery sekcje, w tym sekcję rkm . Liczył 2 oficerów, 1 chorążego, 6 podoficerów zawodowych, 4 podoficerów nadterminowych i 72 ułanów. Na uzbrojeniu posiadał 2 ckm, 2 rkm, 73 karabinki, 76 szabel. Posiadał też 83 konie wierzchowe.
23 marca 1939 szwadron został zmobilizowany, a trzy dni później przetransportowany w rejon Wielunia, gdzie wszedł w skład ćwiczebnego pułku kawalerii, a w maju w skład 1 pułku kawalerii KOP jako jego I szwadron.

## Żołnierze szwadronu
Dowódcy szwadronu
- rtm. Jerzy Baliński[24] (od 4 października 1924)
- rtm. Tadeusz Nowakowski (był w 1927[25]  – III 1932)
- rtm. Jerzy Michał Starża - Majewski (był w 1934)[f]
- rtm. Marian Szalewicz z 14 p.uł. (29 października 1936[25]  – września 1939)[22][21]

Obsada personalna w marcu 1939
Ostatnia „pokojowa” obsada oficerska szwadronu
- dowódca szwadronu – rtm. Marian Szalewicz
- oficer szwadronu – rtm. Jan Przeździecki

Obsada personalna 1 szwadronu 1 pkaw KOP:
- dowódca szwadronu – rtm. Marian Szalewicz[h]
- dowódca 1 plutonu – por. Tadeusz Dudziński z 11 p.uł.
- dowódca 2 plutonu – ppor. rez. Zygmunt Stryczyński z 17 p.uł.
- dowódca 3 plutonu – ppor. rez. Michal Gutsche z 17 p.uł.(?)[i]
- szef szwadronu – N.N.

title: Szwadron Kawalerii KOP „Budsław”

wikitext:
{{Jednostka wojskowa infobox
 |nazwa                = Szwadron Kawalerii KOP „Budsław”
 |nazwa oryginalna     = 1 szwadron kawalerii KOP
 |znak                 = Odznaka KOP.png
 |kategoria wojska     = lądowe
 |motto                =
 |grafika              =
 |opis grafiki         =
 |państwo              = 2RP
 |sformowanie          = [[1924]]
 |rozformowanie        = [[1939]]
 |nazwa wyróżniająca   = „Budsław”
 |patron               =
 |święto               =
 |nadanie sztandaru    =
 |rodowód              =
 |kontynuacja          =
 |dowódca pierwszy     = rtm. Jerzy Baliński
 |dowódca obecny       =
 |dowódca ostatni      = rtm. Marian Szalewicz
 |działania zbrojne    = [[kampania wrześniowa]]
 |numer                = kryptonimowy: 102{{refn|grupa=uwaga|Zarządzenie szefa sztabu Korpusu Ochrony Ochrony Pogranicza ppłk. dypl. [[Franciszek Węgrzyn|Franciszka Węgrzyna]] w sprawie używania w dowództwie KOP kryptonimów zamiast nazw jednostek KOP{{odn|Jabłonowski|Jankowski|Polak|Prochwicz|2001|s=426}}.}}
 |dyslokacja           = [[Budsław]]
 |rodzaj sił zbrojnych =
 |formacja             = [[Korpus Ochrony Pogranicza]]
 |rodzaj wojsk         =
 |podległość           = [[3 Brygada Ochrony Pogranicza|3 Brygada OP]]
[[pułk KOP „Wilejka”]]
[[1 Pułk Kawalerii KOP|1 pułk kawalerii KOP]]
 |skład                =
 |odznaczenia          =
 |commons              = Category:Szwadron Kawalerii KOP „Budsław”
 |www                  =
}}
[[Plik:KOP_1938.png|250px|right]]
[[Plik:Szwadron KOP Budsław w 1934 na święcie Hubertus.jpg|240px|thumb|Oficerowie i żołnierze szwadronu kawalerii KOP „Budsław” wraz z rodzinami (dzień św. Huberta - 3.XI.1934, Budsław). Pośród stojących widoczny (po prawej stronie) dowódca szwadronu - rotmistrz Jerzy Starża-Majewski.]]

'''1 Szwadron Kawalerii KOP „Budsław”''' – [[pododdział]] [[kawaleria w II Rzeczypospolitej|kawalerii]] [[Korpus Ochrony Pogranicza|Korpusu Ochrony Pogranicza]].

== Formowanie i zmiany organizacyjne ==
Na posiedzeniu [[Drugi rząd Władysława Grabskiego|Politycznego Komitetu Rady Ministrów]], w dniach 21–22 sierpnia 1924, zapadła decyzja powołania Korpusu Wojskowej Straży Granicznej. 12 września 1924 [[Ministerstwo Spraw Wojskowych]] wydało rozkaz wykonawczy w sprawie utworzenia Korpusu Ochrony Pogranicza{{odn|Prochwicz|2003|s=11-12}}, a 17 września instrukcję określającą jego strukturę{{odn|Dominiczak|1992|s=111}}. W 1924, w składzie [[3 Brygada Ochrony Pogranicza|3 Brygady Ochrony Pogranicza]], został [[Formowanie jednostki|sformowany]] 1 szwadron kawalerii KOP{{odn|Prochwicz|Konstankiewicz|Rutkiewicz|2003|s=23}}. W skład szwadronu wchodzić miały cztery plutony liniowe i drużyna dowódcy [[szwadron]]u. Według etatu szwadron liczyć powinien trzech oficerów, 19 podoficerów i 65 ułanów. Na uzbrojeniu posiadał 77 karabinków, 7 pistoletów oraz 82 szable{{odn|Prochwicz|Konstankiewicz|Rutkiewicz|2003|s=21}}. Z dniem 4 października 1924 na stanowisko dowódcy szwadronu został przeniesiony rotmistrz Jerzy Baliński z [[4 Pułk Ułanów Zaniemeńskich|4 pułku Ułanów Zaniemeńskich]]<ref>Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 75 z 21 lipca 1925, s. 399.</ref>.

Szwadron był podstawową [[Jednostka taktyczna|jednostką taktyczną]] kawalerii KOP. Zadaniem szwadronu było prowadzenie działań pościgowych, patrolowanie terenu, w dzień i w nocy, na odległości nie mniejsze niż 30 km, a także utrzymywanie łączności między odwodami kompanijnymi, strażnicami i sąsiednimi oddziałami oraz eskortowanie i organizowanie posterunków pocztowych. Wymienione zadania szwadron realizował zarówno w strefie nadgranicznej, będącej strefą ścisłych działań KOP, jak również w pasie ochronnym sięgającym około 30 km w głąb kraju{{odn|Falkiewicz|1925|s=4-6}}. Szwadron był też jednostką organizacyjną, wyszkoleniową, macierzystą i pododdziałem gospodarczym{{odn|Zarządzenie nr L.5201/tj.org./38}}. [[Jednostka administracyjna (wojsko)|Jednostką administracyjną]] dla szwadronu był [[pułk KOP „Wilejka”]], ale zaopatrywał go batalion KOP „Budsław”{{odn|Zarządzenie nr L.500/Tjn.Og.Org/37|s=2 i 3 zał. 47}}.

Latem 1929 szwadron wszedł w skład [[Pułk KOP „Wilejka”|pułku KOP „Wilejka”]]{{odn|Prochwicz|2003|s=38}}. W lipcu 1929 zreorganizowano kawalerię KOP. Zorganizowano dwie grupy kawalerii. Podział na grupy uwarunkowany był potrzebami szkoleniowymi i zadaniami kawalerii KOP w planie „Wschód”{{odn|Prochwicz|Konstankiewicz|Rutkiewicz|2003|s=35}}. Szwadron wszedł w skład [[Inspektor Północnej Grupy Szwadronów KOP|grupy północnej]]{{odn|Prochwicz|Konstankiewicz|Rutkiewicz|2003|s=34}}. Przyjęto też zasadę, że szwadrony przyjmą nazwę miejscowości będącej miejscem ich stacjonowania{{odn|Prochwicz|Konstankiewicz|Rutkiewicz|2003|s=34}}. Obok nazw geograficznych, do 1931 stosowano również numer szwadronu{{odn|Wiśniewska|Promińska|2013|s=2}}.

W 1934(?)1932<ref group=uwaga>Prochwicz, Konstankiewicz i Rutkiewicz podają, że podział kawalerii na trzy grupy nastąpił w 1934 → {{odn|ref=nie|Prochwicz|3/1994|s=156}}, {{odn|ref=nie|Prochwicz|Konstankiewicz|Rutkiewicz|2003|s=44}} i {{odn|ref=nie|Prochwicz|2003|s=51}}.

Mijakowski i Rozdżestwieński twierdzą, że kawaleria KOP podzielona była na trzy grupy już w 1932 → {{odn|ref=nie|Mijakowski|Rozdżestwieński|2013|s=15}}</ref>roku dokonano kolejnego podziału szwadronów. Tym razem na trzy grupy inspekcyjne. Szwadron wszedł w skład [[Inspektor Północnej Grupy Szwadronów KOP|grupy północnej]]{{odn|Prochwicz|Konstankiewicz|Rutkiewicz|2003|s=44}}.

W 1938 nastąpiła reorganizacja podporządkowania i struktur kawalerii KOP. Szwadrony zakwalifikowano do odpowiednich typów jednostek w zależności od miejsca stacjonowania{{refn|grupa=uwaga|W 1938 nastąpił podział kawalerii KOP na szwadrony typu I, II i III. Szwadrony typu I stacjonowały poza m.p. dowództw batalionów KOP, szwadrony typu II stacjonowały w m.p. batalionów KOP. Typ III posiadał szwadron „Nowe Świeciany”{{odn|Prochwicz|Konstankiewicz|Rutkiewicz|2003|s=52}}>}}. Szwadron zakwalifikowano do grupy II{{odn|Prochwicz|Konstankiewicz|Rutkiewicz|2003|s=58}}. Organizacja szwadronu kawalerii na dzień 20 listopada 1938 przedstawiała się następująco: dowódca szwadronu, szef szwadronu, drużyna ckm{{refn|grupa=uwaga|Stan drużyny ckm w szwadronie był znacznie niższy od stanu nakazanego „Regulaminem kawalerii cz.III”. Drużyna składała się z 15 żołnierzy i 19 koni. W jej skład wchodzili: drużynowy, 2 karabinowych, 2 celowniczych, 2 taśmowych, 2 amunicyjnych, 6 [[koniowodny]]ch i 4 juki{{odn|Zarządzenie nr L.5201/tj.org./38}}>}}, drużyna gospodarcza, patrol telefoniczny i dwa plutony liniowe{{odn|Prochwicz|Konstankiewicz|Rutkiewicz|2003|s=52}} po cztery sekcje{{odn|Prochwicz|3/1994|s=158}}, w tym sekcję [[ręczny karabin maszynowy|rkm]]{{odn|Zarządzenie nr L.5201/tj.org./38}}. Liczył 2 oficerów, 1 chorążego, 6 podoficerów zawodowych, 4 podoficerów nadterminowych i 72 ułanów. Na uzbrojeniu posiadał 2 ckm, 2 rkm, 73 karabinki, 76 szabel. Posiadał też 83 konie wierzchowe{{odn|Prochwicz|Konstankiewicz|Rutkiewicz|2003|s=52 i 149}}.

23 marca 1939 szwadron został zmobilizowany, a trzy dni później przetransportowany w rejon [[Wieluń|Wielunia]]{{odn|Prochwicz|4/1994|s=5}}, gdzie wszedł w skład ćwiczebnego pułku kawalerii{{odn|Prochwicz|2003|s=72}}{{refn|grupa=uwaga|W innych opracowaniach oddział występuje pod nazwą: «Zgrupowanie Kawalerii KOP „Feliks”». Nazwa pochodzi od imienia dowódcy oddziału – [[Feliks Kopeć|ppłk. Feliksa Kopcia]]{{odn|Mijakowski|Rozdżestwieński|2013|s=14}}.}}, a w maju w skład [[1 Pułk Kawalerii KOP|1 pułku kawalerii KOP]]{{odn|Prochwicz|Konstankiewicz|Rutkiewicz|2003|s=77}} jako jego I szwadron{{odn|Mijakowski|Rozdżestwieński|2013|s=15}}.

{{osobny artykuł|1 Pułk Kawalerii KOP}}

== Żołnierze szwadronu ==
;Dowódcy szwadronu
* rtm. Jerzy Baliński{{odn|Falkiewicz|1925|s=35}} (od 4 października 1924)
* rtm. [[Tadeusz Nowakowski (major)|Tadeusz Nowakowski]] (był w 1927{{odn|Wykazy imienne oficerów KOP}} – III 1932)
* rtm. Jerzy Michał Starża - Majewski (był w 1934){{refn|grupa=uwaga|Urodzony 26.08.1899, w latach 1938-1939 dowódca szwadronu zapasowego 17 p.uł. We wrześniu 1939, w randze mjr. kawalerii, dowódca dywizjonu marszowego Ośrodka Zapasowego Wielkopolskiej Brygady Kawalerii i dowódca obrony przeprawy przez Wisłę pod Annopolem. Ranny pod Annopolem w dniu 13.09.1939, zmarł w końcu września 1939 w lubelskim szpitalu.}}
* rtm. Marian Szalewicz z 14 p.uł. (29 października 1936{{odn|Wykazy imienne oficerów KOP}} – września 1939){{odn|Prochwicz|Konstankiewicz|Rutkiewicz|2003|s=77}}{{odn|Mijakowski|Rozdżestwieński|2013|s=14}}

; Obsada personalna w marcu 1939
''Ostatnia „pokojowa” obsada oficerska szwadronu''{{Odn|Rocznik oficerski|1939|s=944}}{{refn|grupa=uwaga|Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów [[Wojsko Polskie (II RP)|Wojska Polskiego]] w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939{{Odn|Rocznik oficerski|1939|s=VI}}.}}
* dowódca szwadronu – rtm. Marian Szalewicz
* oficer szwadronu – rtm. Jan Przeździecki

'''Obsada personalna 1 szwadronu 1 pkaw KOP'''{{odn|Mijakowski|Rozdżestwieński|2013|s=15}}:
* dowódca szwadronu – rtm. Marian Szalewicz{{refn|grupa=uwaga|Marian Szalewicz (1899-X 1939), rtm., w KOP od 1936. Do mobilizacji dowódca szwadronu kawalerii KOP „Budsław”. We wrześniu 1939 dowódca 1 szwadronu liniowego 1 pkaw. KOP. 2 października dostał się do niewoli sowieckiej w m. Bukowo. Zamordowany przez żołnierzy Armii Czerwonej konwojujących kolumnę jeńców{{odn|Jabłonowski|Jankowski|Polak|Prochwicz|2001|s=751}}.}}
* dowódca 1 plutonu – por. Tadeusz Dudziński z 11 p.uł.
* dowódca 2 plutonu – ppor. rez. Zygmunt Stryczyński z 17 p.uł.
* dowódca 3 plutonu – ppor. rez. Michal Gutsche z 17 p.uł.(?){{refn|grupa=uwaga|Oficer o takim samym nazwisku występuje w obsadzie personalnej V szwadronu 1 p KOP{{odn|Mijakowski|Rozdżestwieński|2013|s=15}}.}}
* szef szwadronu – N.N.

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę|nazwisko=Dominiczak|imię=Henryk|autor link=Henryk Dominiczak|tytuł=Granica wschodnia Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1919-1939|data=1992|miejsce=Warszawa|wydawca=Wydawnictwo Naukowe PWN|isbn=8301102020|odn=tak}}
* {{cytuj książkę|nazwisko=Falkiewicz|imię=Stanisław|tytuł=Korpus Ochrony Pogranicza. W pierwszą rocznicę objęcia służby na wschodniej granicy Rzeczypospolitej 1924-1925 |wydawca=Ministerstwo Spraw Wojskowych|data=1925 |odn=tak}}
* {{cytuj książkę|nazwisko=Jabłonowski|imię=Marek|nazwisko2=Jankowski|imię2=Włodzimierz|nazwisko3=Polak|imię3=Bogusław|nazwisko4=Prochwicz|imię4=Jerzy|autor link3=Bogusław Polak|tytuł=O niepodległą i granice. Korpus Ochrony Pogranicza 1924-1939. Wybór dokumentów|data=2001|miejsce=Warszawa-Pułtusk|isbn=83-88067-48-8|wydawca = Wyższa Szkoła Humanistyczna w Pułtusku. Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego|odn=tak}}
* {{cytuj książkę|nazwisko=Mijakowski|imię=Krzysztof|nazwisko2=Rozdżestwieński|imię2=Paweł|tytuł=Kawaleria Korpusu Ochrony Pogranicza. Wielka księga jazdy polskiej 1918-1939. Tom 44|data=2013 |isbn=978-83-7769-888-4 |wydawca = Edipresse Polska SA|odn=tak}}
* {{cytuj pismo | nazwisko =Prochwicz| imię =Jerzy|autor link=Jerzy Prochwicz| tytuł =Korpus Ochrony Pogranicza w przededniu wojny'', Część I. ''Powstanie i przemiany organizacyjne KOP do 1939 r| czasopismo =[[Przegląd Historyczno-Wojskowy|Wojskowy Przegląd Historyczny]] | wolumin =3 (149)| rok = 1994|strony=148-160|wydawca =Wydawnictwo Czasopisma Wojskowe | miejsce = Warszawa | issn = 0043-7182|odn={{odn/id|Prochwicz|3/1994}}}}
* {{cytuj książkę|nazwisko=Prochwicz|imię=Jerzy|nazwisko2=Konstankiewicz|imię2=Andrzej|nazwisko3=Rutkiewicz|imię3=Jan|tytuł=Korpus Ochrony Pogranicza 1924-1939|data=2003|isbn=83-900217-9-4|wydawca = Barwa i Broń|odn=tak}}
* {{cytuj pismo |nazwisko = Prochwicz |imię = Jerzy |tytuł = Korpus Ochrony Pogranicza w przededniu wojny, Część II. Przemiany organizacyjne i przygotowania wojenne KOP w 1939 |czasopismo = [[Przegląd Historyczno-Wojskowy|Wojskowy Przegląd Historyczny]] |wolumin = 4 (150) |rok = 1994 | wydawca = Wydawnictwo „Czasopisma Wojskowe” |miejsce = Warszawa |issn = 0043-7182 |odn = {{odn/id|Prochwicz|4/1994}}}}
* {{cytuj książkę|nazwisko=Prochwicz|imię=Jerzy|tytuł=Formacje Korpusu Ochrony Pogranicza w 1939|data=2003|isbn=83-88973-58-4|miejsce=Warszawa|wydawca = Wydawnictwo Neriton|odn=tak}}
* {{cytuj książkę| nazwisko = Rybka|imię = Ryszard|nazwisko2 = Stepan|imię2 = Kamil|tytuł = Rocznik Oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939|wydawca = Fundacja CDCN|miejsce = Kraków|data = 2006|isbn =9788371888991|odn = {{odn/id|Rocznik oficerski|1939|}}}}
* {{cytuj książkę |nazwisko = Wiśniewska |imię = Iwona |nazwisko2 = Promińska |imię2 = Katarzyna |tytuł = Wstęp do inwentarza zespołu archiwalnego „Brygada Korpusu Ochrony Pogranicza «Wilno»” |data = 2013 |miejsce = Szczecin | wydawca = [[Archiwum Straży Granicznej]]|odn=tak}}
* {{cytuj odn|Zarządzenie nr L.5201/tj.org./38|opis=Zarządzenie organizacyjne dowódcy Korpusu Ochrony Pogranicza nr L.5201/tj.org./38 z 3 listopada 1938.}}
* {{cytuj odn|Wykazy imienne oficerów KOP|opis = Wykazy imienne oficerów brygad, pułków, batalionów oraz pozostałych jednostek Korpusu Ochrony Pogranicza w latach 1928–1939 → [[Archiwum Straży Granicznej]]. Szczecin.}} (sygn.177/287.)
* {{Cytuj odn|Zarządzenie nr L.500/Tjn.Og.Org/37|opis = Zarządzenie dowódcy KOP w sprawie reorganizacji Korpusu Ochrony Pogranicza („R.3” I Faza) nr L.500/Tjn.Og.Org/37 z 23 lutego 1937.}} (sygn.177/132.)

{{Korpus Ochrony Pogranicza}}

[[Kategoria:Budsław]]
[[Kategoria:Szwadrony kawalerii KOP]]
[[Kategoria:Polskie jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1924]]
[[Kategoria:Polskie jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 1939]]
[[Kategoria:Oddziały pułku KOP „Wilejka”]]

title: · Szwadron Kawalerii KOP „Budsław”1 szwadron kawalerii KOP

Nazwa wyróżniająca: „Budsław”

Pierwszy: rtm. Jerzy Baliński

Ostatni: rtm. Marian Szalewicz

Numer: kryptonimowy: 102

Dyslokacja: Budsław

Formacja: Korpus Ochrony Pogranicza

Podległość: 3 Brygada OP · pułk KOP „Wilejka” · 1 pułk kawalerii KOP


text:
# East Angus
East Angus – miasto w Kanadzie, w prowincji Quebec, w regionie Estrie i MRC Le Haut-Saint-François. Nazwa miasta pochodzi od nazwiska Williama Angusa, szkockiego przemysłowca, który zbudował tutaj tartak. Początkowo miasto było w większości anglojęzyczne, jednak napływ franko-kanadyjskich osadników w przeciągu XX wieku zamienił East Angus w miasto dominująco francuskojęzyczne.
Liczba mieszkańców East Angus wynosi 3 357. Język francuski jest językiem ojczystym dla 94,2%, angielski dla 5,0% mieszkańców (2006).

title: East Angus

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = East Angus
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      = East Angus catholic church - panoramio.jpg
 |opis zdjęcia                 = 2008
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             = East Angus
 |państwo                      = CAN
 |1. jednostka administracyjna = {{flaga|Quebec}} [[Quebec]]
 |stanowisko zarządzającego    = burmistrz
 |zarządzający                 = Robert G. Roy
 |powierzchnia                 = 7,91
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2006
 |liczba ludności              = 3 357
 |gęstość zaludnienia          = 424,2
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     = CA-QC
 |współrzędne                  = 45°29′N 71°39′W
 |commons                      = Category:East Angus, Quebec
 |www                          = http://eastangus.ca/
}}
[[Plik:LL-Q150 (fra)-Benoit Rochon-East Angus.wav|thumb|wymowa]]
'''East Angus'''<ref>wymowa: [[Międzynarodowy alfabet fonetyczny|[istε̃ˈgys]]]</ref> – miasto w [[Kanada|Kanadzie]], w prowincji [[Quebec]], w regionie [[Estrie]] i MRC [[Le Haut-Saint-François]]. Nazwa miasta pochodzi od nazwiska Williama Angusa, szkockiego przemysłowca, który zbudował tutaj tartak. Początkowo miasto było w większości anglojęzyczne, jednak napływ franko-kanadyjskich osadników w przeciągu XX wieku zamienił East Angus w miasto dominująco francuskojęzyczne.

Liczba mieszkańców East Angus wynosi 3 357. Język francuski jest językiem ojczystym dla 94,2%, angielski dla 5,0% mieszkańców (2006)<ref>[http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/prof/92-591/details/page.cfm?Lang=F&Geo1=CSD&Code1=2441060&Geo2=PR&Code2=59&Data=Count&SearchText=East%20Angus&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&Custom= Statistique Canada. Profils des communautés de 2006]</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
{{Quebec}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miasta w Quebecu]]

title: East Angus

Państwo: Kanada

Prowincja: Quebec

Burmistrz: Robert G. Roy