text:
# Stanisław Nicieja
Stanisław Sławomir Nicieja (ur. 4 października 1948 w Strzegomiu) – polski historyk i historyk sztuki XIX i XX wieku, profesor nauk humanistycznych, były rektor Uniwersytetu Opolskiego, senator V kadencji.

## Życiorys
Ukończył studia na Wydziale Filologiczno-Historycznym Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Opolu, uzyskując tytuł zawodowy magistra historii. W 1977 obronił doktorat w zakresie nauk humanistycznych (na podstawie pracy poświęconej Julianowi Leszczyńskiemu), w 1982 uzyskał stopień doktora habilitowanego. W 1989 otrzymał tytuł profesora nauk humanistycznych.
W okresie PRL był działaczem PZPR (od czasu studiów) i Patriotycznego Ruchu Odrodzenia Narodowego. Przewodniczył uczelnianej organizacji Socjalistycznego Związku Studentów Polskich, odbył roczną aspiranturę w jednym z instytutów Wyższej Szkoły Nauk Społecznych przy KC PZPR. W 1988 otrzymał nagrodę specjalną za działania w radzie wojewódzkiej PRON. Publikował w partyjnych periodykach artykuły poświęcone działaczom komunistycznym, m.in. o Feliksie Dzierżyńskim. Był także członkiem komitetu redakcyjnego kwartalnika KC PZPR „Z Pola Walki”, w którym publikowano artykuły na temat historii polskiego i międzynarodowego ruchu robotniczego i komunistycznego.
Odbył staże na Lwowskim Uniwersytecie Narodowym im. Iwana Franki (1978–1979), w Instytucie Historii PAN (1981–1982), uzyskał stypendium Bolesława Krokowskiego w Nancy i Paryżu (1986), stypendium Fundacji Lanckorońskich w Londynie (1990–1991), stypendium Fundacji Tadeusza Zabłockiego w Londynie (1992), stypendium Polskiej Fundacji Kulturalnej w Londynie (1993).
Po przekształceniu WSP w Uniwersytet Opolski (w 1994) pełnił funkcję rektora tej uczelni w latach 1996–2002. Ponownie został wybrany na trzyletnią kadencję w 2005. W 2008 nie ubiegał się o reelekcję. 16 marca 2012 został ponownie wybrany na to stanowisko (na kadencję 2012–2016), wygrywając z dotychczasową rektor uniwersytetu profesor Krystyną Czają stosunkiem głosów 57:42. W 2016 zastąpił go Marek Masnyk.
W latach 2001–2005 z rekomendacji Sojuszu Lewicy Demokratycznej sprawował mandat senatora z okręgu opolskiego. W 2005 nie kandydował w wyborach parlamentarnych. W 2007 i w 2011 bez powodzenia startował do Senatu (odpowiednio z ramienia LiD oraz SLD).
Był inicjatorem utworzenia i doprowadził do powstania Muzeum Uniwersytetu Opolskiego. Zasiadał m.in. w Polsko-Ukraińskiej Komisji do spraw Renowacji Cmentarza Łyczakowskiego we Lwowie (1989–1993), zespole odbudowy Cmentarza Orląt Lwowskich (od 1993), Głównej Komisji Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (od 1994), komitecie redakcyjnym Słownika Biograficznego Polonii Świata w Paryżu (od 1992), redakcji miesięcznika „Semper Fidelis” (1989–1993), radzie programowej Polskiego Radia Opole (1993–1999). Opublikował 14 książek (w tym monografii o Cmentarzu Łyczakowskim), około 400 artykułów naukowych, publicystycznych i popularyzujących historię oraz kilkadziesiąt biogramów i artykułów biograficznych (m.in. Edwarda Raczyńskiego, Karola Zbyszewskiego, Marii Danilewicz Zielińskiej). Był promotorem ośmiu doktoratów.
Publikował m.in. w „Zeszytach Historycznych” w Paryżu, „Dziejach Najnowszych”, „Odrze”, „Kresach Literackich”, „Przeglądzie Wschodnim”, „Życiu Literackim”, „Pulsie” w Londynie, „Orle Białym” w Londynie, „Tygodniu Polskim” w Londynie, „Kwartalniku Historycznym”, „Mówią Wieki”.
Współautor sześciu filmów dokumentalnych o Lwowie, tj. Orlęta Lwowskie (1990), Snem wiecznym we Lwowie (1992), Zadwórze – polskie Termopile (1993). Należy do twórców Towarzystwa Historyczno-Literackiego im. Karola Szajnochy w Opolu, w jego ramach w 1989 zaczął organizować wieczory autorskie i promocje książek. Był pomysłodawcą i realizatorem Złotej Serii Otwartych Wykładów Uniwersyteckich.

## Odznaczenia i wyróżnienia
Laureat Nagrody im. Ludwika Waryńskiego (1987) za biografię Adam Próchnik – historyk, polityk, publicysta, Śląskiej Nagrody im. Juliusza Ligonia (1989), nagród redakcji „Życia Literackiego” (1989) i „Przeglądu Technicznego” (1989), „Przeglądów Wschodniego” (1993) i „Polityki” (1999), Nagrody Literackiej Wojewody Opolskiego (1990), Nagrody Ministra Edukacji Narodowej I stopnia za osiągnięcia naukowe (1986, 1991, 1999), Nagrody im. Karola Miarki (2008), tytułu Zasłużony Obywatel Miasta Opola (1994), wyróżnienia czytelników miesięcznika „Kraków” w konkursie „Portrety 2020” na najlepszą biografię roku za XV tom serii Kresowa Atlantyda pt. Wilno (2021).
W 1993 został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. W 2005 wyróżniony Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.

## Publikacje
- Julian Leszczyński-Leński, Książka i Wiedza, Warszawa 1979.
- Adam Próchnik – historyk, polityk, publicysta, PWN, Warszawa 1986.
- Cmentarz Łyczakowski we Lwowie 1786–1986, Ossolineum, Wrocław 1988.
- Cmentarz Obrońców Lwowa, Ossolineum, Wrocław 1990.
- Z Kijowa na Piccadilly. Wokół biografii Tadeusza Zabłockiego – Gwasza, Helionia, Opole 1994.
- Jałta z perspektywy półwiecza. Materiały z konferencji naukowej zorganizowanej przez Instytut Historii Uniwersytetu Opolskiego w dniach 25–26 października 1994 roku, Instytut Historii Uniwersytetu Opolskiego, Opole 1995.
- Łyczaków – dzielnica za Styksem, Ossolineum, Wrocław 1998.
- Tam gdzie lwowskie śpią Orlęta, ROPWiM, Warszawa 2002 (album).
- Cmentarz Łyczakowski w fotografii, ROPWiM, Warszawa 2002 (album).
- Prudnik dawniej i dziś 1896–2006, Wydawnictwo MS, Opole 2006.
- Twierdze kresowe Rzeczypospolitej. Historia, legendy, biografie, Iskry, Warszawa 2006.
- Kresowe Trójmiasto. Truskawiec-Drohobycz-Borysław, Iskry, Opole 2009.
- Lwowskie Orlęta. Czyn i legenda, Iskry, Warszawa 2009.
- Kresowa Atlantyda. Historia i mitologia miast kresowych, tom 1–22, Wydawnictwo MS, Opole 2012–2025.

title: Stanisław Nicieja

wikitext:
{{Polityk infobox
 |imię i nazwisko   = Stanisław Nicieja
 |data urodzenia    = 4 października 1948
 |miejsce urodzenia = [[Strzegom]]
 |grafika           = Stanisław Nicieja Kancelaria Senatu Senat Rzeczypospolitej Polskiej V kadencji.jpg
 |opis grafiki      =
 |funkcja           = [[Senatorowie V kadencji Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (2001–2005)|Senator V kadencji]]
 |partia            = [[Sojusz Lewicy Demokratycznej]]
 |od                = 19 października 2001
 |do                = 18 października 2005
 |odznaczenia       = {{order|OOP|KK}} {{order|GA|S}}
 |commons           = Category:Stanisław Nicieja
}}
[[Plik:Stanisław Nicieja w Radkowie3.jpg|thumb|Stanisław Nicieja w [[Radków|Radkowie]] (2017)]]
'''Stanisław Sławomir Nicieja''' (ur. [[4 października]] [[1948]] w [[Strzegom]]iu) – [[Polska|polski]] historyk i historyk sztuki XIX i XX wieku, [[Tytuł profesora|profesor]] [[Nauki humanistyczne|nauk humanistycznych]], były [[rektor]] [[Uniwersytet Opolski|Uniwersytetu Opolskiego]], senator [[Senatorowie V kadencji Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (2001–2005)|V kadencji]].

== Życiorys ==
Ukończył studia na Wydziale Filologiczno-Historycznym Wyższej Szkoły Pedagogicznej w [[Opole|Opolu]], uzyskując tytuł zawodowy magistra historii. W 1977 obronił [[doktor]]at w zakresie nauk humanistycznych (na podstawie pracy poświęconej [[Julian Leszczyński|Julianowi Leszczyńskiemu]]<ref name="gazeta" />), w 1982 uzyskał stopień [[habilitacja|doktora habilitowanego]]. W 1989 otrzymał tytuł profesora nauk humanistycznych.

W okresie [[Polska Rzeczpospolita Ludowa|PRL]] był działaczem [[Polska Zjednoczona Partia Robotnicza|PZPR]] (od czasu studiów) i [[Patriotyczny Ruch Odrodzenia Narodowego|Patriotycznego Ruchu Odrodzenia Narodowego]]. Przewodniczył uczelnianej organizacji [[Socjalistyczny Związek Studentów Polskich|Socjalistycznego Związku Studentów Polskich]], odbył roczną aspiranturę w jednym z instytutów [[Wyższa Szkoła Nauk Społecznych przy KC PZPR|Wyższej Szkoły Nauk Społecznych przy KC PZPR]]. W 1988 otrzymał nagrodę specjalną za działania w radzie wojewódzkiej PRON. Publikował w partyjnych periodykach artykuły poświęcone działaczom komunistycznym, m.in. o [[Feliks Dzierżyński|Feliksie Dzierżyńskim]]<ref name="gazeta">{{Cytuj stronę |url = http://archive.is/zEoJb |tytuł = Towarzysz rektor? |opublikowany = gazeta.pl |data = 7 marca 2005 |data dostępu = 2013-02-15}}</ref>. Był także członkiem komitetu redakcyjnego kwartalnika [[Komitet Centralny Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej|KC PZPR]] „[[Z Pola Walki]]”, w którym publikowano artykuły na temat historii polskiego i międzynarodowego ruchu robotniczego i komunistycznego.

Odbył staże na [[Uniwersytet Lwowski|Lwowskim Uniwersytecie Narodowym im. Iwana Franki]] (1978–1979), w [[Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk|Instytucie Historii]] [[Polska Akademia Nauk|PAN]] (1981–1982), uzyskał stypendium Bolesława Krokowskiego w [[Nancy]] i [[Paryż]]u (1986), stypendium [[Fundacja Lanckorońskich|Fundacji Lanckorońskich]] w [[Londyn]]ie (1990–1991), stypendium Fundacji Tadeusza Zabłockiego w Londynie (1992), stypendium Polskiej Fundacji Kulturalnej w Londynie (1993).

Po przekształceniu WSP w [[Uniwersytet Opolski]] (w 1994) pełnił funkcję rektora tej uczelni w latach 1996–2002. Ponownie został wybrany na trzyletnią kadencję w 2005. W 2008 nie ubiegał się o reelekcję. 16 marca 2012 został ponownie wybrany na to stanowisko (na kadencję 2012–2016), wygrywając z dotychczasową rektor uniwersytetu profesor [[Krystyna Czaja|Krystyną Czają]] stosunkiem głosów 57:42<ref>{{Cytuj stronę |url = https://archive.is/99Jo |tytuł = Prof. dr hab. Stanisław S. Nicieja nowym rektorem Uniwersytetu Opolskiego |opublikowany = uni.opole.pl |data = 16 marca 2012 |data dostępu = 2013-02-15}}</ref>. W 2016 zastąpił go [[Marek Masnyk]].

W latach 2001–2005 z rekomendacji [[Sojusz Lewicy Demokratycznej|Sojuszu Lewicy Demokratycznej]] sprawował mandat senatora z [[Okręg wyborczy nr 20 do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (2001–2011)|okręgu opolskiego]]<ref>{{Cytuj stronę |url = https://web.archive.org/web/20200320042227/http://ww2.senat.pl/k5/senat/Senator/nicieja.htm |tytuł = Biogram na stronie Senatu (V kadencja) |data dostępu = 2013-02-15}}</ref>. W 2005 nie kandydował w wyborach parlamentarnych. W 2007<ref>{{Cytuj stronę |url = https://wybory2007.pkw.gov.pl/SNT/PL/WYN/W/20.htm |tytuł = Serwis PKW – Wybory 2007 |data dostępu = 2013-02-15}}</ref> i w 2011<ref>{{Cytuj stronę |url = https://wybory2011.pkw.gov.pl/wyn/160000/pl/okr-21.html?tab=2#tabs-3 |tytuł = Serwis PKW – Wybory 2011 |data dostępu = 2013-02-15}}</ref> bez powodzenia startował do [[Senat Rzeczypospolitej Polskiej|Senatu]] (odpowiednio z ramienia [[Lewica i Demokraci|LiD]] oraz SLD).

Był inicjatorem utworzenia i doprowadził do powstania [[Muzeum Uniwersytetu Opolskiego]]<ref>{{Cytuj książkę|inni=Wanda Matwiejczuk, Katarzyna Mazur-Kulesza (oprac.)|data=2014|tytuł=Alma Mater Opoliensis 1994–2014. Wystawa jubileuszowa. Katalog|miejsce=Opole|wydawca=Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego|strony=7}}</ref>. Zasiadał m.in. w Polsko-Ukraińskiej Komisji do spraw Renowacji [[Cmentarz Łyczakowski we Lwowie|Cmentarza Łyczakowskiego]] we Lwowie (1989–1993), zespole odbudowy [[Cmentarz Orląt Lwowskich|Cmentarza Orląt Lwowskich]] (od 1993), [[Główna Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu|Głównej Komisji Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu]] (od 1994), komitecie redakcyjnym ''Słownika Biograficznego Polonii Świata'' w Paryżu (od 1992), redakcji miesięcznika „Semper Fidelis” (1989–1993), radzie programowej [[Polskie Radio Opole|Polskiego Radia Opole]] (1993–1999). Opublikował 14 książek (w tym monografii o [[Cmentarz Łyczakowski we Lwowie|Cmentarzu Łyczakowskim]]), około 400 artykułów naukowych, publicystycznych i popularyzujących historię oraz kilkadziesiąt biogramów i artykułów biograficznych (m.in. Edwarda Raczyńskiego, [[Karol Zbyszewski|Karola Zbyszewskiego]], [[Maria Danilewicz Zielińska|Marii Danilewicz Zielińskiej]]). Był promotorem ośmiu doktoratów.

Publikował m.in. w „Zeszytach Historycznych” w Paryżu, „Dziejach Najnowszych”, [[Odra (miesięcznik)|„Odrze”]], „Kresach Literackich”, „Przeglądzie Wschodnim”, [[Życie Literackie (1951–1990)|„Życiu Literackim”]], „Pulsie” w [[Londyn]]ie, „Orle Białym” w Londynie, „Tygodniu Polskim” w Londynie, „Kwartalniku Historycznym”, „[[Mówią Wieki]]”.

Współautor sześciu filmów dokumentalnych o Lwowie, tj. ''Orlęta Lwowskie'' (1990), ''Snem wiecznym we Lwowie'' (1992), ''Zadwórze – polskie Termopile'' (1993). Należy do twórców Towarzystwa Historyczno-Literackiego im. Karola Szajnochy w Opolu, w jego ramach w 1989 zaczął organizować wieczory autorskie i promocje książek. Był pomysłodawcą i realizatorem ''Złotej Serii Otwartych Wykładów Uniwersyteckich''.

== Odznaczenia i wyróżnienia ==
Laureat Nagrody im. Ludwika Waryńskiego (1987) za biografię ''Adam Próchnik – historyk, polityk, publicysta''<ref>{{Cytuj pismo|tytuł=Nagrody im. Ludwika Waryńskiego|czasopismo=Życie Warszawy|oznaczenie=Nr 127|data=2 czerwca 1987|strony=2}}</ref>, [[Śląska Nagroda im. Juliusza Ligonia|Śląskiej Nagrody im. Juliusza Ligonia]] (1989), nagród redakcji „Życia Literackiego” (1989) i „Przeglądu Technicznego” (1989), „Przeglądów Wschodniego” (1993) i [[Polityka (tygodnik)|„Polityki”]] (1999), Nagrody Literackiej Wojewody Opolskiego (1990), Nagrody Ministra Edukacji Narodowej I stopnia za osiągnięcia naukowe (1986, 1991, 1999), [[Nagroda im. Karola Miarki|Nagrody im. Karola Miarki]] (2008)<ref>{{Cytuj stronę |url = https://web.archive.org/web/20171003175003/http://www.slaskie.pl/strona_n.php?jezyk=pl&grupa=9&dzi=1358243181&art=1358243745&id_menu=603 |tytuł = Wyróżnieni Nagrodą im. Karola Miarki |opublikowany = slaskie.pl |data dostępu = 2016-11-01}}</ref>, tytułu Zasłużony Obywatel Miasta Opola (1994), wyróżnienia czytelników miesięcznika [[Kraków (miesięcznik społeczno-kulturalny)|„Kraków”]] w konkursie „Portrety 2020” na najlepszą biografię roku za XV tom serii ''Kresowa Atlantyda'' pt. ''Wilno'' (2021)<ref>{{Cytuj stronę |url = https://instytutkorfantego.pl/aktualnosci/prof-stanislaw-nicieja-nagrodzony-przez-czytelnikow-miesiecznika-krakow/ |tytuł = Prof. Stanisław Nicieja nagrodzony przez czytelników |opublikowany = instytutkorfantego.pl |data = 12 lipca 2021 |data dostępu = 2021-10-07}}</ref>.

W 1993 został odznaczony Krzyżem Kawalerskim [[Order Odrodzenia Polski|Orderu Odrodzenia Polski]]<ref>{{Monitor Polski|1993|66|585}}.</ref>. W 2005 wyróżniony Srebrnym [[Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”|Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”]]<ref>{{Cytuj stronę | url = https://web.archive.org/web/20211004201826/http://mkidn.gov.pl/pages/strona-glowna/ministerstwo/odznaczenia/medal-zasluzony-kulturze---gloria-artis.php | tytuł = Medal Zasłużony Kulturze – Gloria Artis | opublikowany=mkidn.gov.pl|data dostępu = 2022-04-04}}</ref>.

== Publikacje ==
* ''Julian Leszczyński-Leński'', Książka i Wiedza, Warszawa 1979.
* ''Adam Próchnik – historyk, polityk, publicysta'', PWN, Warszawa 1986.
* ''Cmentarz Łyczakowski we Lwowie 1786–1986'', Ossolineum, Wrocław 1988.
* ''Cmentarz Obrońców Lwowa'', Ossolineum, Wrocław 1990.
* ''Z Kijowa na Piccadilly. Wokół biografii Tadeusza Zabłockiego – Gwasza'', Helionia, Opole 1994.
* ''Jałta z perspektywy półwiecza. Materiały z konferencji naukowej zorganizowanej przez Instytut Historii Uniwersytetu Opolskiego w dniach 25–26 października 1994 roku'', Instytut Historii Uniwersytetu Opolskiego, Opole 1995.
* ''Łyczaków – dzielnica za Styksem'', Ossolineum, Wrocław 1998.
* ''Tam gdzie lwowskie śpią Orlęta'', ROPWiM, Warszawa 2002 (album).
* ''Cmentarz Łyczakowski w fotografii'', ROPWiM, Warszawa 2002 (album).
* ''Prudnik dawniej i dziś 1896–2006'', Wydawnictwo MS, Opole 2006.
* ''Twierdze kresowe Rzeczypospolitej. Historia, legendy, biografie'', Iskry, Warszawa 2006.
* ''Kresowe Trójmiasto. Truskawiec-Drohobycz-Borysław'', Iskry, Opole 2009.
* ''Lwowskie Orlęta. Czyn i legenda'', Iskry, Warszawa 2009.
* ''Kresowa Atlantyda. Historia i mitologia miast kresowych'', tom 1–22, Wydawnictwo MS, Opole 2012–2025.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{ludzie nauki|58974|osoba=prof. dr hab. Stanisław Sławomir Nicieja|data dostępu=2013-02-15}}
* {{Cytuj stronę |url = https://web.archive.org/web/20200320042227/http://ww2.senat.pl/k5/senat/Senator/nicieja.htm |tytuł = Biogram na stronie Senatu (V kadencja) |data dostępu = 2013-02-15}}

{{Rektorzy Uniwersytetu Opolskiego}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Nicieja, Stanisław}}
[[Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Opolskiego]]
[[Kategoria:Członkowie Socjalistycznego Związku Studentów Polskich]]
[[Kategoria:Działacze PRON]]
[[Kategoria:Działacze PZPR]]
[[Kategoria:Laureaci Śląskiej Nagrody im. Juliusza Ligonia]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Strzegomiu]]
[[Kategoria:Ludzie związani ze Lwowem]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”]]
[[Kategoria:Politycy SdRP i SLD]]
[[Kategoria:Polscy historycy ruchu robotniczego]]
[[Kategoria:Rektorzy Uniwersytetu Opolskiego]]
[[Kategoria:Senatorowie z województwa opolskiego (od 2001)]]
[[Kategoria:Wykładowcy Wydziału Historyczno-Pedagogicznego Uniwersytetu Opolskiego]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1948]]

title: Stanisław Nicieja

Data i miejsce urodzenia: 4 października 1948 · Strzegom

Okres: od 19 października 2001 · do 18 października 2005

Przynależność polityczna: Sojusz Lewicy Demokratycznej


text:
# Gibraltar Chess Festival
Gibraltar Chess Festival – otwarty festiwal szachowy, rozgrywany od 2003 r. w Gibraltarze i sponsorowany przez firmę telekomunikacyjną GibTelecom. W turnieju głównym (GibTelecom Masters) corocznie startuje wielu arcymistrzów, również z szerokiej światowej czołówki, dlatego zaliczany on jest – obok Aerofłot Open – do najsilniejszych otwartych turniejów na świecie. Jedną z charakterystycznych cech festiwalu jest liczny udział czołowych szachistek świata, m.in. dzięki wysokim nagrodom finansowym za zajęte miejsca w odrębnej klasyfikacji.

## Zwycięzcy dotychczasowych turniejów
| Lp | Rok  | Klasyfikacja generalna                                                                                | Kobiety                                                                                |
| -- | ---- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | --------------------------------------------------------------------------------------- |
| 1  | 2003 | Nigel Short, Wasilios Kotronias                                                                                | Nóra Medvegy                                                                            |
| 2  | 2004 | Nigel Short                                                                                | Pia Cramling                                                                            |
| 3  | 2005 | Aleksiej Szyrow, Lewon Aronian, Emil Sutowski Kirił Georgiew, Zachar Jefimenko                                                                                | Ketewan Arachamia, Pia Cramling, Viktorija Čmilytė Almira Skripczenko, Iweta Radziewicz |
| 4  | 2006 | Kirił Georgiew                                                                                | Antoaneta Stefanowa, Zhu Chen, Natalija Żukowa                                          |
| 5  | 2007 | Wladimir Hakopian                                                                                | Jovanka Houska, Antoaneta Stefanowa                                                     |
| 6  | 2008 | Hikaru Nakamura, Bu Xiangzhi                                                                                | Ketewan Arachamia-Grant, Viktorija Čmilytė Dronavalli Harika, Antoaneta Stefanowa       |
| 7  | 2009 | Piotr Swidler, Wadim Miłow                                                                                | Nana Dzagnidze, Antoaneta Stefanowa, Pia Cramling                                       |
| 8  | 2010 | Michael Adams, Jan Gustafsson, Francisco Vallejo Pons Sandipan Chanda, Gata Kamski, Geetha Narayanan Gopal Siergiej Mowsesjan, Étienne Bacrot, Alex Lenderman | Natalija Żukowa, Humpy Koneru                                                           |
| 9  | 2011 | Wasyl Iwanczuk                                                                                | Nana Dzagnidze, Salome Melia                                                            |
| 10 | 2012 | Nigel Short, Hou Yifan                                                                                | Hou Yifan                                                                               |
| 11 | 2013 | Nikita Witiugow, Nigel Short, Maxime Vachier-Lagrave, Sandipan Chanda                                                                                | Zhao Xue                                                                                |
| 12 | 2014 | Iwan Czeparinow, Wasyl Iwanczuk, Nikita Witiugow                                                                                | Marija Muzyczuk                                                                         |
| 13 | 2015 | Hikaru Nakamura                                                                                | Hou Yifan                                                                               |

wikiname: plwiki

title: Gibraltar Chess Festival

in_language: pl

wikitext:
'''Gibraltar Chess Festival''' – [[system szwajcarski|otwarty]] festiwal [[szachy|szachowy]], rozgrywany od 2003 r. w [[Gibraltar]]ze i sponsorowany przez firmę [[telekomunikacja|telekomunikacyjną]] '''GibTelecom'''. W turnieju głównym (''GibTelecom Masters'') corocznie startuje wielu [[arcymistrz]]ów, również z szerokiej światowej czołówki, dlatego zaliczany on jest – obok ''[[Aerofłot Open]]'' – do najsilniejszych otwartych turniejów na świecie. Jedną z charakterystycznych cech festiwalu jest liczny udział czołowych szachistek świata, m.in. dzięki wysokim nagrodom finansowym za zajęte miejsca w odrębnej klasyfikacji.

== Zwycięzcy dotychczasowych turniejów ==
{| class="wikitable"
|-
!Lp
!Rok
!Klasyfikacja generalna
!Kobiety
|-
|align="center"|1||2003
|{{Flaga|ENG}} [[Nigel Short]], {{Flaga|GRC}} [[Wasilios Kotronias]]
|{{Flaga|HUN}} [[Nóra Medvegy]]
|-
|align="center"|2||2004
|{{Flaga|ENG}} [[Nigel Short]]
|{{Flaga|SWE}} [[Pia Cramling]]
|-
|align="center"|3||2005
|{{Flaga|ESP}} [[Aleksiej Szyrow]], {{Flaga|ARM}} [[Lewon Aronian]], {{Flaga|ISR}} [[Emil Sutowski]]
{{Flaga|BGR}} [[Kirił Georgiew]], {{Flaga|UKR}} [[Zachar Jefimenko]]
|{{Flaga|GEO}} [[Ketewan Arachamia-Grant|Ketewan Arachamia]], {{Flaga|SWE}} [[Pia Cramling]], {{Flaga|LTU}} [[Viktorija Čmilytė-Nielsen|Viktorija Čmilytė]]
{{Flaga|FRA}} [[Almira Skripczenko]], {{Flaga|POL}} [[Iweta Rajlich|Iweta Radziewicz]]
|-
|align="center"|4||2006
|{{Flaga|BGR}} [[Kirił Georgiew]]
|{{Flaga|BGR}} [[Antoaneta Stefanowa]], {{Flaga|CHN}} [[Zhu Chen]], {{Flaga|UKR}} [[Natalija Żukowa]]
|-
|align="center"|5||2007
|{{Flaga|ARM}} [[Wladimir Hakopian]]
|{{Flaga|ENG}} [[Jovanka Houska]], {{Flaga|BGR}} [[Antoaneta Stefanowa]]
|-
|align="center"|6||2008
|{{Flaga|USA}} [[Hikaru Nakamura]]<ref name="1st">Zwycięzca – po dogrywce</ref>, {{Flaga|CHN}} [[Bu Xiangzhi]]
|{{Flaga|SCO}} [[Ketewan Arachamia-Grant]], {{Flaga|LTU}} [[Viktorija Čmilytė-Nielsen|Viktorija Čmilytė]]
{{Flaga|IND}} [[Dronavalli Harika]], {{Flaga|BGR}} [[Antoaneta Stefanowa]]
|-
|align="center"|7||2009
|{{Flaga|RUS}} [[Piotr Swidler]]<ref name="1st"/>, {{Flaga|CHE}} [[Wadim Miłow]]
|{{Flaga|GEO}} [[Nana Dzagnidze]], {{Flaga|BGR}} [[Antoaneta Stefanowa]], {{Flaga|SWE}} [[Pia Cramling]]
|-
|align="center"|8||2010
|{{Flaga|ENG}} [[Michael Adams (szachista)|Michael Adams]]<ref name="1st"/>, {{Flaga|DEU}} [[Jan Gustafsson]], {{Flaga|ESP}} [[Francisco Vallejo Pons]]
{{Flaga|IND}} [[Sandipan Chanda]], {{Flaga|USA}} [[Gata Kamski]], {{flaga|IND}} [[Geetha Narayanan Gopal]]
{{Flaga|SVK}} [[Siergiej Mowsesjan]], {{Flaga|FRA}} [[Étienne Bacrot]], {{Flaga|USA}} [[Aleksandr Lenderman|Alex Lenderman]]
|{{Flaga|UKR}} [[Natalija Żukowa]], {{Flaga|IND}} [[Humpy Koneru]]
|-
|align="center"|9||2011<ref>[http://chess-results.com/tnr43699.aspx?art=1&rd=10&lan=1&m=-1&wi=1000 2011 Tradewise Gibraltar Chess Festival - Masters]</ref>
|{{Flaga|UKR}} [[Wasyl Iwanczuk]]
|{{Flaga|GEO}} [[Nana Dzagnidze]], {{Flaga|GEO}} [[Salome Melia]]
|-
|align="center"|10||2012<ref>[http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=7892 Hou Yifan, Short win Gibraltar 2012, Nigel wins playoff]</ref>
|{{Flaga|ENG}} [[Nigel Short]]<ref name="1st"/>, {{Flaga|CHN}} [[Hou Yifan]]
|{{Flaga|CHN}} [[Hou Yifan]]
|-
|align="center"|11||2013<ref>[http://www.chessdom.com/nikita-vitiugov-wins-gibraltar-after-tiebreak/ Nikita Vitiugov wins Gibraltar 2013 after tiebreak]</ref>
|{{Flaga|RUS}} [[Nikita Witiugow]]<ref name="1st"/>, {{Flaga|ENG}} [[Nigel Short]],
{{Flaga|FRA}} [[Maxime Vachier-Lagrave]], {{Flaga|IND}} [[Sandipan Chanda]]
|{{Flaga|CHN}} [[Zhao Xue]]
|-
|align="center"|12||2014<ref>[http://de.chessbase.com/post/cheparinov-gewinnt-in-gibraltar-nach-stichkampf Cheparinov gewinnt in Gibraltar nach Stichkampf]</ref>
|{{Flaga|BGR}} [[Iwan Czeparinow]]<ref name="1st"/>, {{Flaga|UKR}} [[Wasyl Iwanczuk]], {{Flaga|RUS}} [[Nikita Witiugow]]
|{{Flaga|UKR}} [[Marija Muzyczuk]]
|-
|align="center"|13||2015<ref>[http://chess-results.com/tnr158561.aspx?lan=1&art=1&rd=10&turdet=YES&wi=821 The 2015 Tradewise Gibraltar Chess Festival - Masters ]</ref>
|{{Flaga|USA}} [[Hikaru Nakamura]]
|{{Flaga|CHN}} [[Hou Yifan]]
|}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj stronę | url = http://www.gibraltarchesscongress.com/gib2009/publicity_eng/previous_winners.html | tytuł = Previous Winners of the Gibraltar Chess Congress | opublikowany = gibraltarchesscongress.com | archiwum = https://web.archive.org/web/20090224133644/http://www.gibraltarchesscongress.com/gib2009/publicity_eng/previous_winners.html | zarchiwizowano = 2009-02-24}} {{lang|en}}
* {{Cytuj stronę | url = http://www.gibraltarchesscongress.com/gib2009/archive/index.html | tytuł = Gibtelecom Chess Festival: Archive | opublikowany = gibraltarchesscongress.com | archiwum = https://web.archive.org/web/20090224141622/http://www.gibraltarchesscongress.com/gib2009/archive/index.html | zarchiwizowano = 2009-02-24}} {{lang|en}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.gibraltarchesscongress.com Gibraltar Chess Festival] {{lang|en}}

[[Kategoria:Sport na Gibraltarze]]
[[Kategoria:Rozgrywki szachowe]]


text:
# Raedwald
Raedwald (zm. między 616 a 627) – władający w VII wieku król Anglii Wschodniej, anglosaskiego państwa, którego ziemie zajmują teren dzisiejszych angielskich hrabstw Norfolk i Suffolk. Syn Tytili i członek dynastii Wuffingów. Władał od ok. 593 lub 600 roku, aż do śmierci. Od około 616 roku był najpotężniejszym władcą angielskim na południe od rzeki Humber – w rezultacie akcji militarnej udało mu się posadzić na tronie Nortumbrii przychylnego sobie władcę. Według Bedy był czwartym władcą utrzymującym imperium nad południowymi królestwami anglosaskimi. „Kronika anglosaska” określa go mianem bretwalda (st. ang. „władca Brytanii” lub „szeroki władca”).
Raedwald był także pierwszym królem Anglów Wschodnich, który przeszedł na chrześcijaństwo. Przyjmując chrzest pomógł w przetrwaniu tej religii podczas apostazji innych anglosaskich państw – Esseksu oraz Kentu.
Przez historyków uważany za osobę pochowaną w statku-grobowcu wykopanym w Sutton Hoo.

## Źródła pisane
Raedwald jest pierwszym królem Anglów Wschodnich, o którym wiemy coś więcej poza imieniem, chociaż nie znamy szczegółów jego życia przed wstąpieniem na tron. Najwcześniejszym źródłem jest „Historia ecclesiastica gentis Anglorum” („Historia kościelna narodu angielskiego”) Bedy Czcigodnego, która plasuje jego panowanie między przybyciem do Kentu Augustyna w 597, a ślubem i chrztem Edwina z Nortumbrii między rokiem 625 a 626. Jest także wspominany w życiorysie Grzegorza I, pisanego przez członka religijnej społeczności z Whitby.

## Państwa ościenne
Anglowie ok. 600 roku
W czasach młodości przyszłego króla nastąpił proces ustanawiania innych dynastii. Aethelbert I z Kentu, rządzący w latach ok. 560–616 zaślubił Bertę, chrześcijańską córkę Frankijskiego władcy Chariberta I. Ceawlin z Wesseksu, najsilniejszy pan na południe od rzeki Humber, odpierał Aethelberta do roku 584, kiedy starł się z Brytami w Oxfordshire, a jego władza osłabła. W Mercji, pół-historyczny Creoda, spadkobierca Icela, zawiązywał potęgę swojej rodziny.
Na północ od rzeki Humber dynastiami poszczycić mogły się dwa rywalizujące królestwa – Bernicja i Deira. Aella rządził drugim z państw do śmierci w 588 roku, pozostawiając po sobie córkę Achę, syna Edwina oraz kolejne, nieznane dziecko. Dynastii Bernickiej, sprzymierzonej poprzez więzy krwi z Wessex, udało się skazać Edwina na wygnanie na dwór Cadfana ap Iagi z Gwynedd. Poprzez kolejne wojny Aethelfrith z Bernicji skonsolidował Nortumbrię i ok. 604 roku dołączył do niej Deirę.

## Rodzina
Raedwald urodził się między rokiem 560 a 580. Według Bedy był potomkiem Wuffy, założyciela dynastii Wuffingów oraz starszym bratem Eniego. W latach 90. VI wieku poślubił pogankę nieznanego imienia i spłodził z nią przynajmniej dwóch synów – Raegenhere'a oraz Eorpwalda. Był także ojcem lub ojczymem dla Sigeberta, którego imię nie przypomina innych imion Wuffingów, natomiast jest typowym dla dynastii wschodnio-saskich. Sledda z Esseksu, władający w latach ok. 587–604 poślubił Riculę, siostrę Aethelberta z Kentu, popierającego sukcesję Saeberta. Obaj królowie przyjęli chrześcijaństwo. Przypuszcza się, że żona Raedwalda była wcześniej zamężna z członkiem dynastii z Essex, co czyniłoby z Sigeberta Raedwaldowego pasierba. Ten ostatni nie darzył go wielką miłością i wygnał do Galii, być może, aby chronić swoją linię krwi.

## Wczesne rządy i chrzest
Do ważniejszych wydarzeń z początków władzy należą przybycie Augustyna wraz z misją z Rzymu, chrzest Aethelberta i Saeberta oraz założenie biskupstw w Kencie i Essex.
Beda, relacjonujący chrzest Raedwaldowego syna Eorpwalda w „Historii ecclesiasticae gentis Anglorum'” wspomina, iż Raedwald przyjął sakramenty w królestwie Kentu. Miało to miejsce około roku 604 lub później, prawdopodobnie na zaproszenie Aethelberta, który zapewne był jego sponsorem. Pewna data nie jest znana, ale na pewno miało to miejsce po przybyciu misjonarzy w 597 roku – Św. Augustyn (zm. 605) dokonał otwarcia kościoła w pobliżu Ely, niedaleko Grantebrycge.
W Anglii Wschodniej Raedwaldowy chrzest nie był jednogłośnie akceptowany przez członków dworu, czy rodzinę. Żona oraz pogańscy nauczyciele przekonali króla, aby częściowo wycofał się z zaangażowania dla chrześcijańskiej wiary, efektem czego w świątyni dworskiej stanęły dwa ołtarze – jeden pogański i drugi poświęcony Jezusowi. Barbara Yorke wyjaśnia, iż Raedwald nie mógł całkowicie wyrzec się dawnej wiary, gdyż czyn ów byłby publicznym przyznaniem wyższości Aethelbertowi. Ten postępek wywołał niechęć Bedy, uważającego Raedwalda za odstępcę od wiary.

## Wojna z Nortumbrią

### Wygnanie Edwina
Aethelfrith z Bernicji pojął za żonę Achę z Deiry, córkę króla Aelli, a następnie ruszył za wygnanym szwagrem Edwinem, chcąc upewnić się, iż rządy Bernicji nad całą Nortumbrią pozostaną niezachwiane. Edwin zdążył zadomowić się na dworze Cearla z Mercji – ożenił się nawet z jego córką. Jednak wówczas zamordowany został siostrzeniec Edwina, Hereric, będący na wygnaniu w królestwie Elmetu. Edwin zbiegł z dworu i rozpoczął tułaczkę po wielu królestwach, aż wreszcie trafił pod opiekę Raedwalda.
Król Anglów przyjął wygnańca, obiecał opiekę oraz miejsce przy palenisku. Dowiedziawszy się o tym, Aethelfrith zaoferował Raedwaldowi zapłatę w zamian za głowę Edwina, jednak król odmówił. Bernicyjczyk słał posłańców jeszcze dwa razy, oferując większe sumy i grożąc wojną w razie odmowy. Raedwald zmiękł wobec gróźb i przyrzekł zabić lub oddać Edwina ambasadorom.
Szansa na spełnienie obietnicy pojawiła się, gdy zbieg odmówił ucieczki. Jednakże pogańska żona Raedwalda pouczyła męża, iż nie godzi się królowi łamać przysiąg i sprzedawać przyjaciela w potrzebie za złoto. Po odejściu ambasadorów król podjął decyzję o wojnie.

### Bitwa nad rzeką Idle
Raedwald zebrał wielką armię i ruszył na północ, aby zmieść wroga nim zbierze siły. Przemaszerowawszy przez ziemie przyjaznego królestwa Lindsey, armia Anglii Wschodniej natrafiła na siły Bernicji na wschodnim brzegu rzeki Idle. Podczas bitwy zginął zarówno Aethelfrith jak i syn Raedwalda, Raegenhere. Schedę po tym pierwszym przyjął Edwin, zaś synowie pogromionego króla zostali wypędzeni na ziemie Szkotów i Piktów.
Świadectwo bitwy przedstawia Henry z Huntingdon:

Rzeka Idle była splamiona angielską krwią. Król Aethelfrith […], zdziwiony, iż ktoś śmiał mu się oprzeć, lekceważąco poprowadził wybrane i zaprawione w boju oddziały do bardzo odważnej, lecz niezorganizowanej szarży na wroga, mimo że linie Raedwalda były równo rozstawione i straszne, gdy rzucić na nie okiem. Kolczaste hełmami, dzidami i wieloma sztandarami, maszerowały naprzód w trzech szeregach. Przewyższały liczebnie wroga. Jednak król Nortumbryjczyków, popędził nagle przez zbite szwadrony, jak gdyby odnalazł ofiarę, i ubił mieczem Raegenhere'a, królewskiego syna, wraz z całym oddziałem, posyłając ich naprzód przed sobą do piekła. Raedwald bardziej zagniewany niż przestraszony ową rzezią, stał niewzruszony wraz z dwoma liniami ludzi. Nie poddali się Nortumbryjczykom, zaś Aethelfrith, wpadłszy między ich szeregi został oddzielony od własnych ludzi i zabity, padając na zwały wrogich ciał. Po stracie króla cała armia uciekła.

D.P. Kirby wskazuje, że bitwa nie była starciem dwóch królów wywołanym przez wygnanego szlachcica, a raczej „częścią przewlekłego konfliktu, mającego na celu ustanowienie militarnego i politycznego przywództwa nad angielskimi ludami w tamtym czasie”.

## ImperiumRaedwalda
W czasie gdy ścierały się armie Anglów ze Wschodu oraz Bernicji, zmarł król Aethelbert, a na tron Kentu wstąpił jego pogański syn Eadbald. Królestwo Essex po śmierci Saeberta zostało podzielone pomiędzy trzech synów, którzy wygnali biskupa Mellita. Misja w Cantwareburh została przeniesiona do państwa Franków – w tym czasie jedynym chrześcijańskim dworem był ten należący do Raedwalda. Do czasu jego śmierci jednak, misja w Kencie została otworzona na nowo.
Potęga zwycięskiego króla była na tyle wielka, iż Beda uznał go za następcę imperium Aethelberta. Kronikarz obdarzył go tytułem Rex Anglorum (łac. „Król Anglów”), którego współcześni Raedwaldowi używali w odniesieniu do swych zwierzchników. Nie jest pewnym, gdzie znajdowało się centrum jego władzy, ani jak zyskał władzę nad pobratymcami ze wschodniej Anglii.
Dzięki długowi wdzięczności jak miał wobec niego Edwin, Raedwald został pierwszym obcym królem, mającym bezpośredni wpływ na Nortumbrię; przypuszcza się także, iż to dzięki jego poparciu udało się Edwinowi podporządkować Bernicję.

## Gipeswic
W pierwszym dwudziestoleciu VII wieku portowe miasto Gipeswic (dzisiejsze Ipswich) stało się jednym z ważniejszych centrów handlowych – przebiegał przezeń handel wyrobami garncarskimi oraz innymi z nadreńskich ziem Merowińskich Franków. Wiele wskazuje na to, że rozwój osady był wspierany z dworu królewskiego. Choć całe stulecie zabrało Gipeswic rozwinięcie się do poziomu miasteczka, jego początki odzwierciedlają osobistą wagę postaci Raedwalda podczas wieku jego supremacji.

## Śmierć i pochówek w Sutton Hoo
Raedwald zmarł około roku 625 lub 627 z przyczyn nieznanych. Król żył w czasach, gdy dostojników chowano w kurhanach w Sutton Hoo, w pobliżu Woodbridge. Kurhan numer 1, zawierający 27-metrowy statek, w którym znajduje się komnata zawierająca wiele drogich przedmiotów nastręcza trudności w rozpoznaniu głównego „mieszkańca”. Jednakże przepych znajdujących się tam sprzętów, dalekosiężność kontaktów jakie demonstrują, dowodzi, iż osoba tam pochowana lub uczczona musiała być kimś nietuzinkowym. Raedwald jest najpewniejszym kandydatem, pomimo że sugerowano innych. Możliwe, że zakopane skarby odzwierciedlają wielkość trybutu płaconego królowi przez podległych mu władców, w czasach, gdy tytułował się bretwaldem.
Ramy czasowe wskazują, iż osoba ta żyła w czasach Raedwalda. Bogato dekorowane, pozłacane opancerzenie zostało wyprodukowane dla władcy zatrudniającego złotnika, o zdolnościach równie wielkich, lub większych, co w innych europejskich państwach, zaś jego zadaniem było podkreślenie imperialnej potęgi. Śródziemnomorskie wyroby srebrne są unikatowym zbiorem przedmiotów ze współczesnych Raedwaldowi warsztatów w Europie. Misy oraz łyżki, interpretowane jako dary z okazji chrztu, idą w parze z faktem nawrócenia króla.
Rytuał pogrzebania na okręcie oraz silne powiązania pancerza z produkcją ze wschodniej Szwecji okresu Vendel, sugerujące genealogiczne koneksje opisane w poemacie „Beowulf". W ciągu trzydziestu lat od pochówku okolice Sutton Hoo, a zwłaszcza Redlesham, stały się obiektem zainteresowania spadkobierców Raedwalda.
Interpretacja losów królestwa Raedwalda i autorytetu przez pryzmat miejsca pochówku i przedmiotów zeń wydobytych wymagałaby identyfikacji, która nie jest możliwa. Mimo tego, zbiór ów wskazuje na osobę o szerokich kontaktach, wielkiej kulturze i bogactwie, żyjącą w jego czasach. Nie istnieje w angielskiej literaturze żadne adekwatne dzieło opisujące ten okres.

## Inne źródła
- R.L.S. Bruce-Mitford: Aspects of Anglo-Saxon Archæology: Sutton Hoo and other discoveries. Londyn: 1974. Brak numerów stron w książce
- R.L.S. Bruce-Mitford: The Sutton Hoo Ship-Burial. T. 1. Londyn: 1975. Brak numerów stron w książce
- J. Campbell: The Impact of the Sutton Hoo Discovery, in The Anglo-Saxon State. Hambledon & Londyn: Cambridge University Press, 2000, s. 55–83. ISBN 1-85285-176-7.
- D. Dumville: 'Anglo-Saxon England'. T. 5. 1976, s. 23–50.
- N.J. Higham: Rædwald, w M. Lapidge et al. (eds), The Blackwell Encyclopedia of Anglo-Saxon England. Londyn: Blackwell, 1999. ISBN 0-631-22492-0. Brak numerów stron w książce
- Richard Hoggett: The Archaeology of the East Anglian Conversion. Woodbridge, UK: The Boydell Press, 2010, s. 28. ISBN 978-1-84383-595-0.
- D.P. Kirby: The Earliest English Kings. Londyn i Nowy Jork: Routledge, 2000. ISBN 0-415-24211-8. OCLC 48139750. (ang.).
- S. Newton: The origins of Beowulf and the Pre-Viking Kingdom of East Anglia. Cambridge: 1993. Brak numerów stron w książce
- S. Newton: The Reckoning of King Rædwald. Brightlingsea: 2003. Brak numerów stron w książce
- Steven Plunkett: Suffolk in Anglo-Saxon Times. Stroud: Tempus, 2005. ISBN 0-7524-3139-0. Brak numerów stron w książce
- The East Anglian Kings in the seventh century. W: F.M. Stenton: The Anglo-Saxons: Studies presented to Bruce Dickens. Londyn: 1959. Brak numerów stron w książce
- Barbara Yorke: Kings and Kingdoms of Early Anglo-Saxon English. Londyn i Nowy Jork: Routledge, 2002. ISBN 0-415-16639-X. Brak numerów stron w książce

title: Raedwald

wikitext:
{{Władca infobox
 |władca            = Raedwald
 |imiona            =
 |grafika           = Sutton Hoo helmet 2016.png
 |opis grafiki      = [[Hełm z Sutton Hoo]], prawdopodobnie należący do Raedwalda
 |herb              =
 |opis herbu        =
 |faksymile         =
 |opis faksymile    =
 |dewiza            =
 |1. tytuł          = [[Władcy Anglii Wschodniej|Król Anglii Wschodniej]]
 |1. sukcesja       =
 |1. od             = ok. 593<ref name=suite101/> lub 600
 |1. do             =
 |1. koronacja      =
 |1. poprzednik     = [[Ecgric z Anglii Wschodniej|Ecgric]]
 |1. następca       = [[Aethelhere]]
 |2. tytuł          = [[Bretwald]]
 |2. od             = ok. [[616]]<ref name=suite101>{{cytuj stronę|url=http://www.suite101.com/article.cfm/ancient_british_history/67939|tytuł=Raedwald: East Anglian King and All-Around Kingmaker|praca=suite101.com|data dostępu=2011-03-22|język=en|archiwum=https://web.archive.org/web/20050909132404/http://www.suite101.com/article.cfm/ancient_british_history/67939|zarchiwizowano=2005-09-09}}</ref>
 |2. do             =
 |2. jako           =
 |2. kogo           =
 |2. koronacja      =
 |2. poprzednik     = [[Ethelbert I]]
 |2. następca       = [[Edwin (król Nortumbrii)|Edwin]]
 |dynastia          = [[Wuffingowie]]
 |data urodzenia    =
 |miejsce urodzenia =
 |data śmierci      = między [[616]] a [[627]]<ref name=britannica/>
 |miejsce śmierci   =
 |przyczyna śmierci =
 |miejsce spoczynku =
 |ojciec            = [[Tytila]]
 |matka             =
 |rodzeństwo        =
 |1. związek z      =
 |1. związek od     =
 |1. związek do     =
 |1. dzieci         = Raegenhere i [[Eorpwald z Anglii Wschodniej|Eorpwald]]
 |moneta            =
 |opis monety       =
 |odznaczenia       =
 |commons           =
 |wikiźródła        =
 |wikicytaty        =
}}
'''Raedwald''' (zm. między 616 a 627<ref name=britannica>{{Encyklopedia Britannica |id = biography/Raedwald |tytuł = Raedwald |data dostępu = 2011-03-22}}</ref>) – władający w [[VII wiek]]u [[Władcy Anglii Wschodniej|król Anglii Wschodniej]], [[Anglosasi|anglosaskiego]] państwa, którego ziemie zajmują teren dzisiejszych [[Anglia|angielskich]] hrabstw [[Norfolk (Wielka Brytania)|Norfolk]] i [[Suffolk]]. Syn [[Tytila|Tytili]]<ref name=britannica/> i członek dynastii [[Wuffingowie|Wuffingów]]. Władał od ok. 593<ref name=suite101/> lub 600 roku, aż do śmierci. Od około 616 roku był najpotężniejszym władcą angielskim na południe od rzeki [[Humber]] – w rezultacie akcji militarnej udało mu się posadzić na tronie [[Nortumbria|Nortumbrii]] przychylnego sobie władcę. Według [[Beda Czcigodny|Bedy]] był czwartym władcą utrzymującym ''imperium'' nad południowymi królestwami anglosaskimi. „[[Kronika anglosaska]]” określa go mianem ''[[bretwald]]a'' ([[Język staroangielski|st. ang.]] „władca Brytanii” lub „szeroki władca”)<ref>{{cytuj książkę|url=https://en.wikisource.org/wiki/Anglo_Saxon_Chronicle_(A-Prime)|tytuł=Kronika anglosaska|data dostępu=2011-03-22|język=en}}</ref>.

Raedwald był także pierwszym królem [[Anglowie|Anglów]] Wschodnich, który przeszedł na chrześcijaństwo. Przyjmując chrzest pomógł w przetrwaniu tej religii podczas [[Apostazja|apostazji]] innych anglosaskich państw – [[Królestwo Essex|Esseksu]] oraz [[Królestwo Kentu|Kentu]].

Przez historyków uważany za osobę pochowaną w statku-grobowcu wykopanym w [[Sutton Hoo]]<ref name=suite101/><ref name=britannica/>.

== Źródła pisane ==
Raedwald jest pierwszym królem Anglów Wschodnich, o którym wiemy coś więcej poza imieniem, chociaż nie znamy szczegółów jego życia przed wstąpieniem na tron<ref name="Hoggett">Hoggett, ''The Archaeology of the East Anglian Conversion'', s. 28–30</ref>. Najwcześniejszym źródłem jest „[[Historia ecclesiastica gentis Anglorum]]” („Historia kościelna narodu angielskiego”) Bedy Czcigodnego, która plasuje jego panowanie między przybyciem do Kentu [[Augustyn z Canterbury|Augustyna]] w 597, a ślubem i chrztem [[Edwin (król Nortumbrii)|Edwina z Nortumbrii]] między rokiem 625 a 626. Jest także wspominany w życiorysie [[Grzegorz I|Grzegorza I]], pisanego przez członka religijnej społeczności z [[Whitby (North Yorkshire)|Whitby]]<ref name="BEASE" /><ref>{{cytuj stronę|tytuł=The Earliest Life of St Gregory the Great| url=https://books.google.com/books?id=8RhH0dliZLwC&printsec=frontcover&dq=colgrave&hl=en&ei=gPyETZuHF5CZhQfZyPTBBA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CDAQ6AEwAQ#v=onepage&q&f=false|język=en}}</ref>.

== Państwa ościenne ==
[[Plik:Ludy Brytanii ok. 600.svg|thumb|250px|right|{{Legenda|#cb827e|Anglowie ok. 600 roku}}]]
[[Plik:The kingdom of East Anglia (Early Saxon period) PL.svg|thumb|250px|right|Królestwo Anglów Wschodnich]]

W czasach młodości przyszłego króla nastąpił proces ustanawiania innych dynastii. [[Ethelbert I|Aethelbert I]] z Kentu, rządzący w latach ok. 560–616 zaślubił [[Berta (królowa Kentu)|Bertę]], chrześcijańską córkę [[Frankowie|Frankijskiego]] władcy [[Charibert I|Chariberta I]]. [[Ceawlin z Wesseksu]], najsilniejszy pan na południe od rzeki Humber, odpierał Aethelberta do roku 584, kiedy starł się z [[Brytowie|Brytami]] w [[Oxfordshire]], a jego władza osłabła. W [[Mercja|Mercji]], pół-historyczny [[Creoda z Mercji|Creoda]], spadkobierca [[Icel]]a, zawiązywał potęgę swojej rodziny.

Na północ od rzeki Humber dynastiami poszczycić mogły się dwa rywalizujące królestwa – [[Bernicja]] i [[Deira]]. [[Ella z Deiry|Aella]] rządził drugim z państw do śmierci w 588 roku, pozostawiając po sobie córkę [[Acha|Achę]], syna [[Edwin (król Nortumbrii)|Edwina]] oraz kolejne, nieznane dziecko. Dynastii Bernickiej, sprzymierzonej poprzez więzy krwi z [[Wessex]], udało się skazać Edwina na wygnanie na dwór [[Cadfan ap Iago|Cadfana ap Iagi]] z [[Królestwo Gwynedd|Gwynedd]]. Poprzez kolejne wojny [[Ethelfrith z Nortumbrii|Aethelfrith]] z Bernicji skonsolidował [[Nortumbria|Nortumbrię]] i ok. 604 roku dołączył do niej Deirę.

== Rodzina ==
Raedwald urodził się między rokiem 560 a 580. Według Bedy był potomkiem [[Wuffa|Wuffy]], założyciela dynastii [[Wuffingowie|Wuffingów]]<ref name=autonazwa1>{{odn|ref=nie|Kirby|2000|s=52}}</ref> oraz starszym bratem [[Eni z Anglii Wschodniej|Eniego]]. W latach 90. [[VI wiek]]u poślubił pogankę nieznanego imienia i spłodził z nią przynajmniej dwóch synów – Raegenhere'a oraz [[Eorpwald z Anglii Wschodniej|Eorpwalda]]. Był także ojcem lub [[Przybrana rodzina|ojczymem]] dla [[Sigebert z Anglii Wschodniej|Sigeberta]], którego imię nie przypomina innych imion Wuffingów, natomiast jest typowym dla dynastii wschodnio-saskich. [[Sledda z Esseksu]], władający w latach ok. 587–604 poślubił Riculę, siostrę Aethelberta z Kentu, popierającego sukcesję [[Saebert z Esseksu|Saeberta]]. Obaj królowie przyjęli chrześcijaństwo. Przypuszcza się, że żona Raedwalda była wcześniej zamężna z członkiem dynastii z Essex, co czyniłoby z Sigeberta Raedwaldowego [[Przybrana rodzina|pasierba]]. Ten ostatni nie darzył go wielką miłością i wygnał do [[Państwo frankijskie|Galii]], być może, aby chronić swoją linię krwi.

== Wczesne rządy i chrzest ==
Do ważniejszych wydarzeń z początków władzy należą przybycie [[Augustyn z Canterbury|Augustyna]] wraz z [[Misja (religia)|misją]] z Rzymu, chrzest Aethelberta i Saeberta oraz założenie biskupstw w Kencie i Essex.

Beda, relacjonujący chrzest Raedwaldowego syna Eorpwalda w „Historii ecclesiasticae gentis Anglorum'” wspomina, iż Raedwald przyjął sakramenty w królestwie Kentu. Miało to miejsce około roku 604 lub później<ref name="BEASE">Lapidge, ''The Blackwell Encyclopaedia of Anglo-Saxon England'', s. 385</ref>, prawdopodobnie na zaproszenie Aethelberta, który zapewne był jego sponsorem. Pewna data nie jest znana, ale na pewno miało to miejsce po przybyciu misjonarzy w 597 roku<ref name="Hoggett" /> – Św. Augustyn (zm. 605) dokonał otwarcia kościoła w pobliżu [[Ely (Anglia)|Ely]], niedaleko [[Cambridge|Grantebrycge]].

W Anglii Wschodniej Raedwaldowy chrzest nie był jednogłośnie akceptowany przez członków dworu, czy rodzinę. Żona oraz pogańscy nauczyciele przekonali króla, aby częściowo wycofał się z zaangażowania dla chrześcijańskiej wiary, efektem czego w świątyni dworskiej stanęły dwa ołtarze – jeden pogański i drugi poświęcony Jezusowi. Barbara Yorke wyjaśnia, iż Raedwald nie mógł całkowicie wyrzec się dawnej wiary, gdyż czyn ów byłby publicznym przyznaniem wyższości Aethelbertowi<ref>Yorke, ''Kings and Kingdoms of Early Anglo-Saxon England'', s. 160</ref>. Ten postępek wywołał niechęć Bedy, uważającego Raedwalda za odstępcę od wiary<ref name="BEASE" />.

== Wojna z Nortumbrią ==
=== Wygnanie Edwina ===
Aethelfrith z Bernicji pojął za żonę Achę z Deiry, córkę króla Aelli, a następnie ruszył za wygnanym szwagrem Edwinem, chcąc upewnić się, iż rządy Bernicji nad całą Nortumbrią pozostaną niezachwiane. Edwin zdążył zadomowić się na dworze [[Cearl z Mercji|Cearla z Mercji]] – ożenił się nawet z jego córką. Jednak wówczas zamordowany został siostrzeniec Edwina, Hereric, będący na wygnaniu w królestwie [[Elmet]]u. Edwin zbiegł z dworu i rozpoczął tułaczkę po wielu królestwach, aż wreszcie trafił pod opiekę Raedwalda.

Król Anglów przyjął wygnańca, obiecał opiekę oraz miejsce przy palenisku<ref name=britannica/>. Dowiedziawszy się o tym, Aethelfrith zaoferował Raedwaldowi zapłatę w zamian za głowę Edwina, jednak król odmówił<ref name=suite101/>. Bernicyjczyk słał posłańców jeszcze dwa razy, oferując większe sumy i grożąc wojną w razie odmowy<ref name=autonazwa1 />. Raedwald zmiękł wobec gróźb i przyrzekł zabić lub oddać Edwina ambasadorom.

Szansa na spełnienie obietnicy pojawiła się, gdy zbieg odmówił ucieczki. Jednakże pogańska żona Raedwalda pouczyła męża, iż nie godzi się królowi łamać przysiąg i sprzedawać przyjaciela w potrzebie za złoto<ref name=autonazwa1 />. Po odejściu ambasadorów król podjął decyzję o wojnie<ref>Beda, H.E. ii.12.</ref>.

=== Bitwa nad rzeką Idle ===
Raedwald zebrał wielką armię i ruszył na północ, aby zmieść wroga nim zbierze siły. Przemaszerowawszy przez ziemie przyjaznego [[Królestwo Lindsey|królestwa Lindsey]], armia Anglii Wschodniej natrafiła na siły Bernicji na wschodnim brzegu [[Rzeka Idle|rzeki Idle]]. Podczas bitwy zginął zarówno Aethelfrith jak i syn Raedwalda, Raegenhere<ref name=suite101/><ref name=britannica/>. Schedę po tym pierwszym przyjął Edwin, zaś synowie pogromionego króla zostali wypędzeni na ziemie Szkotów i [[Piktowie|Piktów]]<ref name=ha>{{cytuj książkę|url=https://books.google.com/books?id=O6U5BTD0-rYC&printsec=frontcover&dq=%22historia+anglorum%22&source=bl&ots=feq_hCAXgL&sig=hN1h1JOw3COMIEp-XxBUP0P7pes&hl=pl&ei=5eKITeuGD9-U4gbly6zBDg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CDkQ6AEwAg#v=onepage&q&f=false|tytuł=Historia Anglorum|autor=[[Henry z Huntingdon]]|data dostępu=2011-03-22|język=en|isbn=0-19-822224-6}}</ref>.

Świadectwo bitwy przedstawia [[Henry z Huntingdon]]:
{{Cytat
 |treść = Rzeka Idle była splamiona angielską krwią. Król Aethelfrith […], zdziwiony, iż ktoś śmiał mu się oprzeć, lekceważąco poprowadził wybrane i zaprawione w boju oddziały do bardzo odważnej, lecz niezorganizowanej szarży na wroga, mimo że linie Raedwalda były równo rozstawione i straszne, gdy rzucić na nie okiem. Kolczaste hełmami, dzidami i wieloma sztandarami, maszerowały naprzód w trzech szeregach. Przewyższały liczebnie wroga. Jednak król Nortumbryjczyków, popędził nagle przez zbite szwadrony, jak gdyby odnalazł ofiarę, i ubił mieczem Raegenhere'a, królewskiego syna, wraz z całym oddziałem, posyłając ich naprzód przed sobą do piekła. Raedwald bardziej zagniewany niż przestraszony ową rzezią, stał niewzruszony wraz z dwoma liniami ludzi. Nie poddali się Nortumbryjczykom, zaś Aethelfrith, wpadłszy między ich szeregi został oddzielony od własnych ludzi i zabity, padając na zwały wrogich ciał. Po stracie króla cała armia uciekła<ref name=ha/>.
 |styl = środek
}}

D.P. Kirby wskazuje, że bitwa nie była starciem dwóch królów wywołanym przez wygnanego szlachcica, a raczej „częścią przewlekłego konfliktu, mającego na celu ustanowienie militarnego i politycznego przywództwa nad angielskimi ludami w tamtym czasie”<ref name=autonazwa1 />.

== ''Imperium'' Raedwalda ==
W czasie gdy ścierały się armie Anglów ze Wschodu oraz Bernicji, zmarł król Aethelbert, a na tron Kentu wstąpił jego pogański syn [[Eadbald]]. Królestwo Essex po śmierci [[Saebert z Esseksu|Saeberta]] zostało podzielone pomiędzy trzech synów, którzy wygnali biskupa [[Mellit z Canterbury|Mellita]]. Misja w [[Canterbury|Cantwareburh]] została przeniesiona do państwa Franków – w tym czasie jedynym chrześcijańskim dworem był ten należący do Raedwalda. Do czasu jego śmierci jednak, misja w Kencie została otworzona na nowo.

Potęga zwycięskiego króla była na tyle wielka, iż Beda uznał go za następcę ''imperium'' Aethelberta{{odn|Kirby|2000|s=17–18}}. Kronikarz obdarzył go tytułem ''Rex Anglorum'' ([[łacina|łac.]] „Król Anglów”), którego współcześni Raedwaldowi używali w odniesieniu do swych zwierzchników. Nie jest pewnym, gdzie znajdowało się centrum jego władzy, ani jak zyskał władzę nad pobratymcami ze wschodniej Anglii{{odn|Kirby|2000|s=53–55}}.

Dzięki długowi wdzięczności jak miał wobec niego Edwin, Raedwald został pierwszym obcym królem, mającym bezpośredni wpływ na Nortumbrię; przypuszcza się także, iż to dzięki jego poparciu udało się Edwinowi podporządkować Bernicję{{odn|Kirby|2000|s=62}}.

== ''Gipeswic'' ==
W pierwszym dwudziestoleciu [[VII wiek]]u portowe miasto ''Gipeswic'' (dzisiejsze [[Ipswich]]) stało się jednym z ważniejszych centrów handlowych – przebiegał przezeń handel wyrobami garncarskimi oraz innymi z [[Nadrenia|nadreńskich]] ziem [[Merowingowie|Merowińskich]] [[Państwo frankijskie|Franków]]. Wiele wskazuje na to, że rozwój osady był wspierany z dworu królewskiego. Choć całe stulecie zabrało ''Gipeswic'' rozwinięcie się do poziomu miasteczka, jego początki odzwierciedlają osobistą wagę postaci Raedwalda podczas wieku jego supremacji.

== Śmierć i pochówek w Sutton Hoo ==
[[Plik:SHIP MED.jpg|thumb|150px|right|Wykop w [[Sutton Hoo]] w 1939 r.]]
Raedwald zmarł około roku 625<ref name="Hoggett" /> lub 627<ref name=britannica/> z przyczyn nieznanych. Król żył w czasach, gdy dostojników chowano w [[kurhan]]ach w [[Sutton Hoo]], w pobliżu [[Woodbridge (Anglia)|Woodbridge]]. Kurhan numer 1, zawierający 27-metrowy statek, w którym znajduje się komnata zawierająca wiele drogich przedmiotów nastręcza trudności w rozpoznaniu głównego „mieszkańca”<ref>Lapidge (ed.), ''The Blackwall Encyclopedia of Anglo-Saxon England'', s. 432</ref>. Jednakże przepych znajdujących się tam sprzętów, dalekosiężność kontaktów jakie demonstrują, dowodzi, iż osoba tam pochowana lub uczczona musiała być kimś nietuzinkowym. Raedwald jest najpewniejszym kandydatem, pomimo że sugerowano innych. Możliwe, że zakopane skarby odzwierciedlają wielkość trybutu płaconego królowi przez podległych mu władców, w czasach, gdy tytułował się ''bretwaldem''<ref>Yorke, ''Kings and Kingdoms of Early Anglo-Saxon England'', s. 59–60, 158</ref>.

Ramy czasowe wskazują, iż osoba ta żyła w czasach Raedwalda. Bogato dekorowane, pozłacane opancerzenie zostało wyprodukowane dla władcy zatrudniającego złotnika, o zdolnościach równie wielkich, lub większych, co w innych europejskich państwach, zaś jego zadaniem było podkreślenie imperialnej potęgi. [[Morze Śródziemne|Śródziemnomorskie]] wyroby srebrne są unikatowym zbiorem przedmiotów ze współczesnych Raedwaldowi warsztatów w Europie. Misy oraz łyżki, interpretowane jako dary z okazji chrztu, idą w parze z faktem nawrócenia króla.

Rytuał pogrzebania na okręcie oraz silne powiązania pancerza z produkcją ze wschodniej Szwecji [[Okres Vendel|okresu Vendel]], sugerujące genealogiczne koneksje opisane w poemacie „[[Beowulf]]". W ciągu trzydziestu lat od pochówku okolice Sutton Hoo, a zwłaszcza Redlesham<ref>Bede, H.E. iii.22.</ref>, stały się obiektem zainteresowania spadkobierców Raedwalda.

Interpretacja losów królestwa Raedwalda i autorytetu przez pryzmat miejsca pochówku i przedmiotów zeń wydobytych wymagałaby identyfikacji, która nie jest możliwa. Mimo tego, zbiór ów wskazuje na osobę o szerokich kontaktach, wielkiej kulturze i bogactwie, żyjącą w jego czasach. Nie istnieje w angielskiej literaturze żadne adekwatne dzieło opisujące ten okres.

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę | autor= [[Beda Czcigodny]] | tytuł=Historia ecclesiastica gentis Anglorum | url=https://archive.org/stream/bedesecclesiast00gidlgoog | data dostępu= 2010-05-23 |język=en}}
* {{cytuj książkę|url=https://books.google.com/books?id=O6U5BTD0-rYC&printsec=frontcover&dq=%22historia+anglorum%22&source=bl&ots=feq_hCAXgL&sig=hN1h1JOw3COMIEp-XxBUP0P7pes&hl=pl&ei=5eKITeuGD9-U4gbly6zBDg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CDkQ6AEwAg#v=onepage&q&f=false|tytuł=Historia Anglorum|autor=[[Henry z Huntingdon]]|data dostępu=2011-03-22|język=en|isbn=0-19-822224-6}}

== Inne źródła ==
* {{Cytuj książkę | nazwisko= Bruce-Mitford | imię= R.L.S. | autor link = Rupert Bruce-Mitford | tytuł= Aspects of Anglo-Saxon Archæology: Sutton Hoo and other discoveries | miejsce= Londyn | rok= 1974 | doi = | isbn =}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko= Bruce-Mitford | imię= R.L.S. | autor link = Rupert Bruce-Mitford | tytuł= The Sutton Hoo Ship-Burial |tom= 1 | miejsce= Londyn | rok= 1975 | doi = | isbn =}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko= Campbell | imię= J. | tytuł= The Impact of the Sutton Hoo Discovery, ''in The Anglo-Saxon State'' | url=https://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=eLOP2ugsFokC&oi=fnd&pg=PR7&dq=Campbell,+J.+(2000).+The+Impact+of+the+Sutton+Hoo+Discovery,+in+The+Anglo-Saxon+State.&ots=cPKiQzAbQm&sig=kMJr5ctJOmMhc6XVgOL4U9-gXaE#v=onepage&q&f=false | wydawca= Cambridge University Press | miejsce= Hambledon & Londyn | rok= 2000 | strony= 55–83 | doi = | isbn = 1-85285-176-7}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko= Dumville | imię= D. | tytuł= ''Anglo-Saxon England'' |tom=5 | rok= 1976 | strony= 23–50 | doi = | isbn =}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko= Higham | imię= N.J. | tytuł= Rædwald, ''w M. Lapidge et al. (eds)'', The Blackwell Encyclopedia of Anglo-Saxon England | wydawca= Blackwell | miejsce= Londyn | rok= 1999 | doi = | isbn = 0-631-22492-0}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko= Hoggett | imię= Richard | tytuł= The Archaeology of the East Anglian Conversion | url= https://books.google.com/books?id=FUufOm0KTcgC&printsec=frontcover&dq=The+Archaeology+of+the+East+Anglian+Conversion&hl=en&ei=PteDTfbRNsW1hAfprZDOBA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CDAQ6AEwAA#v=onepage&q=dwald&f=false | wydawca= The Boydell Press | miejsce= Woodbridge, UK | rok= 2010 | strony= 28 | doi = | isbn = 978-1-84383-595-0}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko= Kirby | imię= D.P. | autor link = | tytuł= The Earliest English Kings | wydawca= Routledge | miejsce= Londyn i Nowy Jork | rok= 2000 | strony= | doi = | isbn = 0-415-24211-8 | oclc = 48139750 | język=en | odn=tak}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko= Newton | imię= S. | tytuł= The origins of Beowulf and the Pre-Viking Kingdom of East Anglia | miejsce= Cambridge | rok= 1993 | doi = | isbn =}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko= Newton | imię= S. | tytuł= The Reckoning of King Rædwald | miejsce= Brightlingsea | rok= 2003 | doi = | isbn =}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko= Plunkett | imię= Steven | tytuł= Suffolk in Anglo-Saxon Times | wydawca= Tempus | miejsce= Stroud | rok= 2005 | doi = | isbn = 0-7524-3139-0}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko= Stenton | imię= F.M. | autor link = Frank Stenton | rozdział= The East Anglian Kings in the seventh century |tytuł=The Anglo-Saxons: Studies presented to Bruce Dickens | miejsce= Londyn | rok= 1959 | doi = | isbn =}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko= Yorke | imię= Barbara | autor link = Barbara Yorke | tytuł = Kings and Kingdoms of Early Anglo-Saxon English | wydawca= Routledge | miejsce= Londyn i Nowy Jork | rok= 2002 | doi = | isbn = 0-415-16639-X}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Władcy Anglii Wschodniej}}

{{Bretwald}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Zmarli w VII wieku]]
[[Kategoria:Władcy Anglii Wschodniej]]

title: Raedwald

Okres:
od ok. 593 lub 600
od ok. 616

Poprzednik:
Ecgric
Ethelbert I

Następca: Aethelhere Edwin

Dynastia: Wuffingowie

Data śmierci: między 616 a 627

Ojciec: Tytila

Dzieci: Raegenhere i Eorpwald


text:
# Let Me (album)
Let Me – czwarta płyta długogrająca Chemii, warszawskiego zespołu rockowego. Ukazała się w Europie 18 września 2015, wydana przez Agorę. Została nagrana przy współpracy z kanadyjskim producentem Mike'a Frasera. Album zadebiutował na 38. miejscu zestawienia OLiS.

## Lista utworów
1. Fun Gun
2. She
3. The Luck
4. Let Me
5. Love You So Much
6. Grey
7. The Shadow
8. Done
9. Don't Kill the Winner
10. We Toxic
11. Gotta Love Me
12. Send Me the Ravens

title: Let Me (album)

wikitext:
{{Album muzyczny infobox
 |rodzaj albumu             = studyjny
 |tytuł                     = Let Me
 |okładka                   =
 |wykonawca                 = [[Chemia (zespół muzyczny)|Chemia]]
 |wydany                    = [[18 września]] [[2015]]
 |nagrywany                 =
 |gatunek                   = [[rock]]
 |długość                   =
 |wytwórnia                 = Agora
 |producent                 = [[Mike Fraser]]
 |oceny                     =
* [[Teraz Rock]] {{Ocena|5|4.5}}<ref>{{Cytuj | url=http://www.terazrock.pl/recenzje/czytaj/Chemia-Let-Me.html | tytuł=Recenzje - Teraz Rock<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=www.terazrock.pl | język=pl | data dostępu=2017-11-18}}</ref>
 |rok wydania               = 2015
 |poprzedni album           = [[The One Inside]]
 |rok poprzedniego albumu   = 2013
 |następny album            =
 |rok następnego albumu     =
 |1. singel                 = She
 |data 1. singla            = 29 stycznia 2015<ref>{{Cytuj | url=https://mackomusic.wordpress.com/2015/01/29/she/ | tytuł=She! | Maciejowe granie<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=mackomusic.wordpress.com | język=pl | data dostępu=2017-11-18}}</ref>
 |2. singel                 = Let Me
 |data 2. singla            = 24 sierpnia 2015<ref>{{Cytuj | url=http://www.radionewsletter.pl/883a60d6c2c442d1ce1bb1e4bb79080b,article.html | tytuł=RNL 2.0<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=www.radionewsletter.pl | data dostępu=2017-11-18}}</ref>
}}
'''Let Me''' – czwarta płyta długogrająca [[Chemia (zespół muzyczny)|Chemii]], warszawskiego zespołu [[rock]]owego. Ukazała się w [[Europa|Europie]] [[18 września]] [[2015]], wydana przez [[Agora SA|Agorę]]. Została nagrana przy współpracy z kanadyjskim producentem [[Mike Fraser|Mike'a Frasera]]<ref>{{Cytuj | url=http://olis.onyx.pl/plyty/index.asp?idplyty=4532 | tytuł=Zpav - OLIS<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=olis.onyx.pl | data dostępu=2017-11-18}}</ref>. Album zadebiutował na 38. miejscu zestawienia [[OLiS]]<ref>{{Cytuj | url=http://olis.onyx.pl/listy/index.asp?idlisty=973&lang= | tytuł=Oficjalna lista sprzedaży :: OLIS - Official Retail Sales Chart<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=olis.onyx.pl | data dostępu=2017-11-18}}</ref>.

== Lista utworów ==
# ''Fun Gun''
# ''She''
# ''The Luck''
# ''Let Me''
# ''Love You So Much''
# ''Grey''
# ''The Shadow''
# ''Done''
# ''Don't Kill the Winner''
# ''We Toxic''
# ''Gotta Love Me''
# ''Send Me the Ravens''

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Albumy muzyczne wydane w roku 2015]]

title: Let Me

Wydany: 18 września 2015

Gatunek: rock

Wydawnictwo: Agora

Producent: Mike Fraser

The One Inside · (2013): Let Me · (2015) · —


text:
# Klemen Pretnar
Klemen Pretnar (ur. 31 sierpnia 1986 w Bledzie) – słoweński hokeista, reprezentant Słowenii, olimpijczyk.

## Kariera
- HK Bled U20 (2002-2004)
- HK Bled (2002-2003)
- Triglav Kranj (2004-2008)
  -  Triglav Kranj U20 (2004-2005)
- HD Mladi Jesenice (2008/2009)
- HK Jesenice (2009-2012)
- EC VSV (2012-2015)
- Vienna Capitals (2015-2016)
- Junost' Mińsk (2016-2018)
- HC 05 Banská Bystrica (2018-2018)
- HC Košice (2018-2019)
- Re-Plast Unia Oświęcim (2019-2021)
- Gothiques d'Amiens (2021-)

Wychowanek klubu HK Bled w rodzinnym mieście. Grał w rodzimej lidze słoweńskiej, następnie austriackiej EBEL, białoruskiej ekstralidze i słowackiej ekstralidze. W lipcu 2019 został zawodnikiem Unii Oświęcim w Polskiej Hokej Lidze. Po sezonie odszedł z klubu. Pod koniec sierpnia 2021 został zawodnikiem francuskiej drużyny Gothiques d'Amiens.
Uczestniczył w turniejach mistrzostw świata juniorów do lat 18 edycji 2004 (Dywizja I), mistrzostw świata juniorów do lat 20 edycji 2005, 2006 (Dywizja I) oraz seniorskich
mistrzostw świata edycji 2010 (Dywizja I), 2011, 2013, 2015 (Elita), 2016 (Dywizja I), 2017 (Elita), 2019, 2022 (Dywizja I) oraz zimowych igrzysk olimpijskich 2014.

## Sukcesy
Reprezentacyjne
- Awans do Elity mistrzostw świata: 2010, 2016, 2022

Klubowe
- Złoty medal mistrzostw Słowenii: 2010, 2011 z HK Jesenice
- Srebrny medal mistrzostw Białorusi: 2017 z Junostią Mińsk
- Puchar Kontynentalny: 2018 z Junostią Mińsk
- Złoty medal mistrzostw Słowacji: 2018 z HC 05 Banská Bystrica
- Finał Pucharu Polski: 2019, 2021 z Unią Oświęcim
- Srebrny medal mistrzostw Polski: 2020[4] z Unią Oświęcim

Indywidualne
- Ekstraliga białoruska w hokeju na lodzie (2016/2017):
  - Trzecie miejsce w klasyfikacji asytentów w fazie play-off: 9 asyst[5]
  - Czwarte miejsce w klasyfikacji kanadyjskiej w fazie play-off: 12 punktów[6]

title: Klemen Pretnar

wikitext:
{{Sportowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Luka Kalan
 |imię i nazwisko org       =
 |dyscyplina                = hokej
 |grafika                   = Klemen Pretnar 2013-12-30 crop.jpg
 |opis grafiki              = Klemen Pretnar w barwach EC VSV (2013)
 |pełne imię i nazwisko     =
 |data urodzenia            = [[31 sierpnia]] [[1986]]
 |miejsce urodzenia         = [[Bled]]
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |obywatelstwo              = [[Słowenia]]
 |wzrost                    = 180 cm
 |pozycja                   = obrońca
 |uchwyt                    = prawy
 |klub                      = [[Amiens hockey élite|Gothiques d'Amiens]]
 |numer w klubie            =
 |kariera juniorska         =
 |kariera seniorska         =
 |kariera reprezentacyjna   =
 |kariera trenerska         =
 |medale                    =
 |odznaczenia               =
 |commons                   = Category:Klemen Pretnar
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Klemen Pretnar''' (ur. [[31 sierpnia]] [[1986]] w [[Bled]]zie) – [[Słowenia|słoweński]] [[Hokej na lodzie|hokeista]], reprezentant [[Reprezentacja Słowenii w hokeju na lodzie mężczyzn|Słowenii]], olimpijczyk.

== Kariera ==
{{Układ wielokolumnowy |szerokość=21em <!-- od 9 do 21 --> |liczba=2 |
* {{flaga|SVN}} HK Bled U20 (2002-2004)
* {{flaga|SVN}} HK Bled (2002-2003)
* {{flaga|SVN}} Triglav Kranj (2004-2008)
** {{flaga|SVN}} Triglav Kranj U20 (2004-2005)
* {{flaga|SVN}} HD Mladi Jesenice (2008/2009)
* {{flaga|SVN}} [[Acroni Jesenice|HK Jesenice]] (2009-2012)
* {{flaga|AUT}} [[EC VSV]] (2012-2015)
* {{flaga|AUT}} [[Vienna Capitals]] (2015-2016)
* {{flaga|BLR}} [[Junost' Mińsk]] (2016-2018)
* {{flaga|SVK}} [[HC 05 Banská Bystrica]] (2018-2018)
* {{flaga|SVK}} [[HC Košice]] (2018-2019)
* {{flaga|POL}} [[Unia Oświęcim (hokej na lodzie)|Re-Plast Unia Oświęcim]] (2019-2021)
* {{flaga|FRA}} [[Amiens hockey élite|Gothiques d'Amiens]] (2021-)
}}
Wychowanek klubu HK Bled w rodzinnym mieście. Grał w rodzimej lidze słoweńskiej, następnie austriackiej [[Osterreichische Eishockey-Liga|EBEL]], [[Ekstraliga białoruska w hokeju na lodzie|białoruskiej ekstralidze]] i [[Ekstraliga słowacka w hokeju na lodzie|słowackiej ekstralidze]]. W lipcu 2019 został zawodnikiem Unii Oświęcim w [[Polska Hokej Liga|Polskiej Hokej Lidze]]<ref>{{Cytuj | url=https://unia-oswiecim.pl/hit-transferowy-unia-pozyskala-doswiadczonego-defesnora/ | tytuł=Hit transferowy. Unia pozyskała doświadczonego defensora! – Re-Plast Unia Oświęcim<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=unia-oswiecim.pl | język=pl | data dostępu=2021-02-05}}</ref>. Po sezonie odszedł z klubu<ref>{{Cytuj | url=https://web.archive.org/web/20211120142538/https://www.hokej.net/pl/tresc,pokaz,538,transfery-20212022.html | tytuł=Hokej.Net - Transfery 2021/2022<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=hokej.net | język=pl | data dostępu=2021-08-25}}</ref>. Pod koniec sierpnia 2021 został zawodnikiem francuskiej drużyny Gothiques d'Amiens<ref>{{Cytuj | url=http://www.lesgothiques.com/blog/article/la-defense-est-bouclee-13726 | tytuł=Défenseur international slovène - Les Gothiques<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=lesgothiques.com | język=fr | data dostępu=2021-08-27}}</ref>.

Uczestniczył w turniejach [[Mistrzostwa świata do lat 18 w hokeju na lodzie mężczyzn|mistrzostw świata juniorów do lat 18]] edycji [[Mistrzostwa świata do lat 18 w hokeju na lodzie mężczyzn 2004|2004]] (Dywizja I), [[Mistrzostwa świata juniorów w hokeju na lodzie|mistrzostw świata juniorów do lat 20]] edycji [[Mistrzostwa Świata Juniorów w Hokeju na Lodzie 2005|2005]], [[Mistrzostwa Świata Juniorów w Hokeju na Lodzie 2006|2006]] (Dywizja I) oraz seniorskich
[[Mistrzostwa świata w hokeju na lodzie mężczyzn|mistrzostw świata]] edycji [[Mistrzostwa Świata w Hokeju na Lodzie 2010|2010]] (Dywizja I), [[Mistrzostwa Świata w Hokeju na Lodzie 2011|2011]], [[Mistrzostwa Świata w Hokeju na Lodzie 2013|2013]], [[Mistrzostwa Świata w Hokeju na Lodzie 2015|2015]] (Elita), [[Mistrzostwa Świata w Hokeju na Lodzie 2016|2016]] (Dywizja I), [[Mistrzostwa Świata w Hokeju na Lodzie 2017|2017]] (Elita), [[Mistrzostwa Świata w Hokeju na Lodzie 2019|2019]], [[Mistrzostwa Świata w Hokeju na Lodzie 2022|2022]] (Dywizja I) oraz [[Hokej na lodzie na zimowych igrzyskach olimpijskich|zimowych igrzysk olimpijskich]] [[Hokej na lodzie na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 2014|2014]].

== Sukcesy ==
; Reprezentacyjne
* Awans do Elity mistrzostw świata: [[Mistrzostwa Świata w Hokeju na Lodzie 2010|2010]], [[Mistrzostwa Świata w Hokeju na Lodzie 2016|2016]], [[Mistrzostwa Świata w Hokeju na Lodzie 2022|2022]]

; Klubowe
* [[Plik:Gold medal with cup.svg|16px]] '''Złoty medal mistrzostw Słowenii''': 2010, 2011 z HK Jesenice
* [[Plik:Silver medal with cup.svg|16px]] Srebrny medal [[Ekstraliga białoruska w hokeju na lodzie|mistrzostw Białorusi]]: [[Ekstraliga białoruska w hokeju na lodzie (2016/2017)|2017]] z Junostią Mińsk
* {{Trofeum|puchar|złoty}} '''[[Puchar Kontynentalny w hokeju na lodzie|Puchar Kontynentalny]]''': [[Puchar Kontynentalny 2017/2018|2018]] z Junostią Mińsk
* [[Plik:Gold medal with cup.svg|16px]] '''Złoty medal [[Ekstraliga słowacka w hokeju na lodzie|mistrzostw Słowacji]]''': [[Ekstraliga słowacka w hokeju na lodzie (2017/2018)|2018]] z HC 05 Banská Bystrica
* {{Trofeum|puchar|srebrny}} Finał [[Puchar Polski w hokeju na lodzie|Pucharu Polski]]: [[Puchar Polski w hokeju na lodzie 2019|2019]], [[Puchar Polski w hokeju na lodzie 2020/2021|2021]] z Unią Oświęcim
* [[Plik:Silver medal with cup.svg|16px]] Srebrny medal [[Mistrzostwa Polski w hokeju na lodzie|mistrzostw Polski]]: [[Polska Hokej Liga (2019/2020)|2020]]<ref>Medal mistrzostw Polski za sezon 2019/2020 został przyznany w sposób uznaniowy po tym jak rozgrywki w tej edycji ligowej zostały przerwane i nieukończone z powodu [[Pandemia COVID-19 w Polsce|pandemii COVID-19]].</ref> z Unią Oświęcim

; Indywidualne
* [[Ekstraliga białoruska w hokeju na lodzie (2016/2017)]]:
** Trzecie miejsce w klasyfikacji asytentów w fazie play-off: 9 asyst<ref>http://pointstreak.com/prostats/scoringleaders.html?leagueid=684&seasonid=16812&sortby=a</ref>
** Czwarte miejsce w klasyfikacji kanadyjskiej w fazie play-off: 12 punktów<ref>http://pointstreak.com/prostats/scoringleaders.html?leagueid=684&seasonid=16812</ref>

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Elitepro|29880}}
* {{hockeydb|129631}}

{{SORTUJ:Pretnar, Klemen}}
[[Kategoria:Hokeiści Acroni Jesenice]]
[[Kategoria:Hokeiści EC VSV]]
[[Kategoria:Hokeiści Vienna Capitals]]
[[Kategoria:Hokeiści Junosti Mińsk]]
[[Kategoria:Hokeiści HC 05 Banská Bystrica]]
[[Kategoria:Hokeiści HC Košice]]
[[Kategoria:Hokeiści Unii Oświęcim]]
[[Kategoria:Hokeiści Amiens hockey élite]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Bledzie]]
[[Kategoria:Słoweńscy hokeiści]]
[[Kategoria:Słoweńscy olimpijczycy (Soczi 2014)]]
[[Kategoria:Hokeiści na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 2014]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1986]]

title: · Luka Kalan

Data i miejsce urodzenia: 31 sierpnia 1986 · Bled

Obywatelstwo: Słowenia

Pozycja: obrońca

Uchwyt: prawy

Klub: Gothiques d'Amiens


text:
# Épégard
Épégard – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Normandia, w departamencie Eure.
Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 416 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 94 osoby/km² (wśród 1421 gmin Górnej Normandii Épégard plasuje się na 519 miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 732).

title: Épégard

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Épégard
 |nazwa oryginalna                =
 |dopełniacz nazwy                = gminy Épégard
 |jednostka                       = gmina
 |zdjęcie                         =
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            =
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = Normandia
 |1. jednostka administracyjna    =
 |2. jednostka administracyjna    = [[Eure]]
 |3. jednostka administracyjna    = [[Okręg Évreux|Évreux]]
 |siedziba                        =
 |nazwa kodu statystycznego       = [[Institut national de la statistique et des études économiques|INSEE]]
 |kod statystyczny                = 27219
 |powierzchnia                    = 4,43 km²
 |rok                             = 1990
 |liczba ludności                 = 416
 |gęstość zaludnienia             = 94 os./km²
 |numer kierunkowy                =
 |kod pocztowy                    = 27110
 |tablice rejestracyjne           =
 |adres urzędu                    =
 |plan                            =
 |mapa                            =
 |nazwa mapy                      = Francji
 |kod mapy                        = Eure
 |współrzędne                     = 49°11′N 0°53′E
 |commons                         =
 |www                             =
}}
'''Épégard''' – miejscowość i gmina we [[Francja|Francji]], w [[Region (Francja)|regionie]] [[Normandia (region administracyjny)|Normandia]], w departamencie [[Eure]].

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 416 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 94 osoby/km² (wśród 1421 gmin [[Górna Normandia|Górnej Normandii]] Épégard plasuje się na 519 miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 732).

== Bibliografia ==
* {{Insee}}

{{Okręg Évreux}}

[[Kategoria:Miejscowości w departamencie Eure|Epégard]]

title: Épégard

Państwo: Francja

Region: Normandia

Departament: Eure

Okręg: Évreux

• gęstość: 94 os./km²


text:
# Vasco Errani
Vasco Errani (ur. 17 maja 1955 w Massa Lombarda) – włoski polityk i samorządowiec, od 1999 do 2014 prezydent Emilii-Romanii, senator.

## Życiorys
Został aktywnym działaczem partyjnym, należąc kolejno do Włoskiej Partii Komunistycznej, Demokratycznej Partii Lewicy i Demokratów Lewicy, z którymi w 2007 przystąpił do nowo powołanej Partii Demokratycznej. Od 1983 do 1995 zasiadał w radzie miejskiej Rawenny, w latach 1992–1993 wchodził w skład miejskiej egzekutywy jako asesor ds. działalności gospodarczej. Od 1993 pracował jako urzędnik w administracji regionu, w 1995 został wybrany w skład rady regionalnej Emilii-Romanii. Był m.in. asesorem ds. turystyki w regionalnym rządzie (od 1997).
W 1999 objął urząd prezydenta regionu Emilia-Romania. Reelekcję uzyskiwał w wyborach bezpośrednich jako kandydat lewicy – w 2000 z poparciem 56,5%, w 2005 z poparciem 62,7% i w 2010 z poparciem 52,1%. W 2000 został wiceprzewodniczącym, a w 2005 i w 2010 był powoływany na przewodniczącego konferencji przewodniczących regionów. W 2012 po trzęsieniach ziemi w regionie uzyskał uprawnienia specjalnego komisarza ds. odbudowy. W 2014 został skazany za przestępstwo defraudacji, w konsekwencji zrezygnował ze stanowiska prezydenta regionu. W 2016 w wyniku postępowania odwoławczego został prawomocnie uniewinniony w tej sprawie.
W 2017 dołączył do ruchu politycznego pod nazwą Artykuł 1 – Ruch Demokratyczny i Postępowy, który powstał w wyniku rozłamu w PD. W 2018 został wybrany w skład Senatu XVIII kadencji z ramienia lewicowej koalicji Wolni i Równi.

title: Vasco Errani

wikitext:
{{Polityk infobox
 |polityk = Vasco Errani
 |data urodzenia = 17 maja 1955
 |miejsce urodzenia = [[Massa Lombarda]]
 |grafika = Vasco Errani 2016.jpg
 |funkcja = [[Emilia-Romania|Prezydent Emilii-Romanii]]
 |partia = [[Partia Demokratyczna (Włochy)|Partia Demokratyczna]]
 |od = 1999
 |do = 2014
 |poprzednik = [[Antonio La Forgia]]
 |następca = [[Stefano Bonaccini]]
 |commons = Category:Vasco Errani
}}
'''Vasco Errani''' (ur. [[17 maja]] [[1955]] w [[Massa Lombarda]]) – [[Włochy|włoski]] polityk i samorządowiec, od 1999 do 2014 prezydent [[Emilia-Romania|Emilii-Romanii]], senator.

== Życiorys ==
Został aktywnym działaczem partyjnym, należąc kolejno do [[Włoska Partia Komunistyczna|Włoskiej Partii Komunistycznej]], [[Demokratyczna Partia Lewicy (Włochy)|Demokratycznej Partii Lewicy]] i [[Demokraci Lewicy|Demokratów Lewicy]], z którymi w 2007 przystąpił do nowo powołanej [[Partia Demokratyczna (Włochy)|Partii Demokratycznej]]. Od 1983 do 1995 zasiadał w radzie miejskiej [[Rawenna|Rawenny]], w latach 1992–1993 wchodził w skład miejskiej egzekutywy jako asesor ds. działalności gospodarczej. Od 1993 pracował jako urzędnik w administracji regionu, w 1995 został wybrany w skład rady regionalnej Emilii-Romanii. Był m.in. asesorem ds. turystyki w regionalnym rządzie (od 1997)<ref name="bio">{{Cytuj stronę|url=https://web.archive.org/web/20110519204950/http://www.regione.emilia-romagna.it/giunta/vasco-errani|tytuł=Biografia|opublikowany=emilia-romagna.it|data dostępu=2013-02-02|język=en}}</ref>.

W 1999 objął urząd prezydenta regionu Emilia-Romania<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.worldstatesmen.org/Italy_Autonomous_regions.htm|tytuł=Italian Regions|opublikowany=worldstatesmen.org|data dostępu=2013-02-02|język=en}}</ref>. Reelekcję uzyskiwał w wyborach bezpośrednich jako kandydat lewicy – w 2000 z poparciem 56,5%, w 2005 z poparciem 62,7% i w 2010 z poparciem 52,1%. W 2000 został wiceprzewodniczącym, a w 2005 i w 2010 był powoływany na przewodniczącego konferencji przewodniczących regionów<ref name="bio"/>. W 2012 po [[Trzęsienia ziemi w Emilii-Romanii (2012)|trzęsieniach ziemi w regionie]] uzyskał uprawnienia specjalnego komisarza ds. odbudowy. W 2014 został skazany za przestępstwo defraudacji, w konsekwencji zrezygnował ze stanowiska prezydenta regionu<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.ansa.it/english/news/2014/07/08/governor-errani-resigns-after-fraud-conviction_95e8e5a9-dd64-4c7f-b400-778ea09a1876.html|tytuł=Governor Errani resigns after fraud conviction|data=8 lipca 2014|opublikowany=ansa.it|data dostępu=2015-01-23|język=en}}</ref>. W 2016 w wyniku postępowania odwoławczego został prawomocnie uniewinniony w tej sprawie<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.ilfattoquotidiano.it/2016/06/21/terremerse-vasco-errani-assolto-nellappello-bis-era-accusato-di-falso-ideologico/2848604/|tytuł=Terremerse, Errani assolto nell’appello bis: era accusato di falso ideologico|data=21 czerwca 2016|opublikowany=ilfattoquotidiano.it|data dostępu=2016-10-05|język=en}}</ref>.

W 2017 dołączył do ruchu politycznego pod nazwą [[Artykuł 1 – Ruch Demokratyczny i Postępowy]], który powstał w wyniku rozłamu w PD<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.ilpost.it/2017/03/01/democratici-progressisti-parlamento/|tytuł=Chi è uscito dal PD, alla fine|data=1 marca 2017|opublikowany=ilpost.it|data dostępu=2017-03-07|język=it}}</ref>. W 2018 został wybrany w skład [[Senat (Włochy)|Senatu]] XVIII kadencji z ramienia lewicowej koalicji [[Wolni i Równi]]<ref>{{Cytuj stronę|url=http://bologna.repubblica.it/cronaca/2018/03/06/news/eletti_emilia-romagna-190584819/|tytuł=Emilia-Romagna, ecco gli eletti nei listini plurinominali|data=6 marca 2018|opublikowany=la Repubblica.it|data dostępu=2018-03-06|język=it}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Errani, Vasco}}
[[Kategoria:Działacze Włoskiej Partii Komunistycznej]]
[[Kategoria:Politycy Partii Demokratycznej (Włochy)]]
[[Kategoria:Politycy Demokratów Lewicy]]
[[Kategoria:Włoscy parlamentarzyści (od 1946)]]
[[Kategoria:Włoscy samorządowcy]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1955]]

title: Vasco Errani

Data i miejsce urodzenia: 17 maja 1955 · Massa Lombarda

Przynależność polityczna: Partia Demokratyczna

Poprzednik: Antonio La Forgia

Następca: Stefano Bonaccini


text:
# Kaspijska Wyższa Szkoła Marynarki Wojennej im. S. M. Kirowa
Kaspijska, odznaczona Orderem Czerwonego Sztandaru Wyższa Szkoła Marynarki Wojennej im. S. M. Kirowa (ros. Каспийское высшее военно-морского краснознаменное училище имени С. М. Кирова) – istniejąca w latach 1938–1992 radziecka uczelnia wojskowa, kształcąca specjalistów z zakresu nauk wojenno-morskich.

## Historia uczelni
W 1938 Rada Komisarzy Ludowych przyjęła postanowienie o utworzeniu w ZSRR 4 Szkoły Marynarki Wojennej na terytorium Azerbejdżańskiej SRR w Baku. 25 czerwca 1939 rozkazem nr 241 Ludowego Komisarza Marynarki Wojennej ZSRR szkołę przemianowano na Kaspijską Szkołę Marynarki Wojennej (ros. skrót КВМУ), a w kolejnym roku otrzymała status szkoły wyższej (ros. skrót КВВМУ).
Po napaści Niemiec na ZSRR duża część wykładowców i słuchaczy brała udział w działaniach wojennych, m.in. na półwyspie Apszerońskim i w desancie na Iran oraz we Flocie Czarnomorskiej. Szkoła stała się bazą dla innych szkół wojskowych, przeniesionych z terenów bądź zajętych przez Niemców, bądź zagrożonych zajęciem, m.in. z zablokowanego Leningradu.
W 1950 sformowano fakultet marynarki wojennej państw socjalistycznych oraz "krajów rozwijających się o orientacji socjalistycznej". W 1960 wśród ponad 300 słuchaczy przyjęto także słuchaczy z Polski. Od 1988 były organizowane specjalne kursy oficerskie dla ok. 600 słuchaczy, gdzie również przyjęto oficerów z Polski.
W 1954 zorganizowano pierwszy zagraniczny rejs szkolny z Sewastopola do Durrës (Albania).
9 grudnia 1954 szkole nadano imię S. Kirowa.
21 listopada 1961 w ramach wizyt przedstawicieli obcych armii szkołę wizytował gen. Чайлевский (?) z PRL.
22 lutego 1968 szkoła została odznaczona Orderem Czerwonego Sztandaru.
W lutym 1988 pododdziały szkolne uczestniczyły w tłumieniu zamieszek w Sumgaicie, a w styczniu 1990 w Baku.
3 lipca 1992 szkołę rozformowano, a korpus szkolny przekazano Ministerstwu Obrony Republiki Azerbejdżanu, tworząc Azerbejdżańską Wyższą Szkołę Marynarki Wojennej.

## Komendanci Szkoły
- komdiw Gieorgij Buriczenkow (ros. Георгий Андреевич Буриченков), czerwiec 1939 – kwiecień 1940;
- kpt. II rangi/kpt. I rangi Konstantin Suchiaszwili (ros. Константин Давидович Сухиашвили), kwiecień 1940 - listopad 1941;
- kontradm. Nikołaj Zujkow (ros. Николай Иванович Зуйков), listopad 1941 – sierpień 1942;
- kpt. I rangi Konstantin Suchiaszwili, sierpień 1942 – czerwiec 1944;
- kontradm. Iwan Gołubiew-Monatkin (ros. Иван Фёдорович Голубев-Монаткин), czerwiec 1944 – kwiecień 1949;
- kontradm. Aleksandr Wanifatjew (ros. Алексадр Герасимович Ванифатьев), kwiecień 1949 – marzec 1951;
- kontradm. Siemion Ramiszwili (ros. Семен Спиридонович Рамишвили), marzec 1951 – listopad 1961;
- kontradm. Nikołaj Drozdow (ros. Николай Михайлович Дроздов), listopad 1961 – luty 1963;
- kontradm. Fiodor Akimow (ros.Федор Яковлевич Акимов), luty 1963 – wrzesień 1966;
- kontradm. Gieorgij Timczenko (ros. Георгий Павлович Тимченко), luty 1967 – październik 1970;
- wiceadm. Gieorgij Stiepanow (ros. Георгий Федорович Степанов), październik 1970 – czerwiec 1974;
- kontradm. Jewgienij Glebow (ros. Евгений Павлович Глебов), czerwiec 1974 – grudzień 1975;
- wiceadm. Wasilij Archipow (ros. Василий Александрович Архипов), grudzień 1975 – listopad 1985;
- kontradm. Albiert Akatow (ros. Альберт Васильевич Акатов), listopad 1985 – lipiec 1987;
- kontradm. Leonid Żdanow (ros. Леонид Иванович Жданов), lipiec 1987 – lipiec 1992.

## Znani absolwenci Szkoły – Polacy
- Zbigniew Badeński, użycie morskich systemów rakietowych – na Wydziale Uzbrojenia Specjalnego;
- Romuald Waga, roczny specjalistyczny kurs broni rakietowej[1].

wikitext:
{{Uczelnia infobox
 |nazwa                        = Kaspijska, odznaczona Orderem Czerwonego Sztandaru Wyższa Szkoła Marynarki Wojennej im. S. M. Kirowa
 |nazwa oryginalna             = Каспийское высшее военно-морского краснознаменное училище имени С. М. Кирова
 |nazwa łacińska               =
 |nazwa angielska              =
 |jednostka macierzysta        =
 |godło                        =
 |zdjęcie                      = USSR Caspian Higher Naval School.png
 |opis zdjęcia                 =
 |dewiza                       =
 |data założenia               = 1938
 |data likwidacji              = 1992
 |typ                          = [[akademia wojskowa]]
 |patron                       =
 |państwo                      = ZSRR
 |adres                        =
 |liczba pracowników           =
 |liczba pracowników naukowych =
 |liczba studentów             =
 |stanowisko zarządzającego    = Komendant (ostatni)
 |zarządzający                 = [[Leonid Żdanow]]
 |członkostwo                  =
 |drużyna sportowa             =
 |kod mapy                     = Azerbejdżan
 |współrzędne                  = 40°20'39.1"N 49°57'59.7"E
 |opis miejsca                 = Kaspijska Wyższa Szkoła Marynarki Wojennej
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Kaspijska, odznaczona Orderem Czerwonego Sztandaru Wyższa Szkoła Marynarki Wojennej im. S. M. Kirowa''' ({{w języku|ru|Каспийское высшее военно-морского краснознаменное училище имени С. М. Кирова}}) – istniejąca w latach 1938–1992 [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|radziecka]] uczelnia wojskowa, kształcąca specjalistów z zakresu nauk wojenno-morskich.

== Historia uczelni ==
W 1938 Rada Komisarzy Ludowych przyjęła postanowienie o utworzeniu w ZSRR 4 Szkoły Marynarki Wojennej na terytorium [[Azerbejdżańska Socjalistyczna Republika Radziecka|Azerbejdżańskiej SRR]] w [[Baku]]. 25 czerwca 1939 rozkazem nr 241 Ludowego Komisarza Marynarki Wojennej ZSRR szkołę przemianowano na Kaspijską Szkołę Marynarki Wojennej (ros. skrót КВМУ), a w kolejnym roku otrzymała status szkoły wyższej (ros. skrót КВВМУ).

Po [[Atak Niemiec na ZSRR|napaści Niemiec na ZSRR]] duża część wykładowców i słuchaczy brała udział w działaniach wojennych, m.in. na [[półwysep Apszeroński|półwyspie Apszerońskim]] i w desancie na [[Iran]] oraz we [[Flota Czarnomorska|Flocie Czarnomorskiej]]. Szkoła stała się bazą dla innych szkół wojskowych, przeniesionych z terenów bądź zajętych przez Niemców, bądź zagrożonych zajęciem, m.in. z zablokowanego [[Petersburg|Leningradu]].

W 1950 sformowano fakultet marynarki wojennej państw socjalistycznych oraz "krajów rozwijających się o orientacji socjalistycznej". W 1960 wśród ponad 300 słuchaczy przyjęto także słuchaczy z Polski. Od 1988 były organizowane specjalne kursy oficerskie dla ok. 600 słuchaczy, gdzie również przyjęto oficerów z Polski.

W 1954 zorganizowano pierwszy zagraniczny rejs szkolny z [[Sewastopol]]a do [[Durrës]] ([[Albania]]).

9 grudnia 1954 szkole nadano imię [[Siergiej Kirow|S. Kirowa]].

21 listopada 1961 w ramach wizyt przedstawicieli obcych armii szkołę wizytował gen. Чайлевский (?) z [[Polska Rzeczpospolita Ludowa|PRL]].

22 lutego 1968 szkoła została odznaczona [[Order Czerwonego Sztandaru|Orderem Czerwonego Sztandaru]].

W lutym 1988 pododdziały szkolne uczestniczyły w [[Masakra w Sumgaicie|tłumieniu zamieszek]] w [[Sumgait|Sumgaicie]], a w styczniu 1990 w Baku.

3 lipca 1992 szkołę rozformowano, a korpus szkolny przekazano Ministerstwu Obrony [[Azerbejdżan|Republiki Azerbejdżanu]], tworząc [[Azerbejdżańska Wyższa Szkoła Marynarki Wojennej|Azerbejdżańską Wyższą Szkołę Marynarki Wojennej]].

== Komendanci Szkoły ==
* komdiw [[Gieorgij Buriczenkow]] (ros. Георгий Андреевич Буриченков), czerwiec 1939 – kwiecień 1940;
* kpt. II rangi/kpt. I rangi [[Konstantin Suchiaszwili]] (ros. Константин Давидович Сухиашвили), kwiecień 1940 - listopad 1941;
* kontradm. [[Nikołaj Zujkow]] (ros. Николай Иванович Зуйков), listopad 1941 – sierpień 1942;
* kpt. I rangi Konstantin Suchiaszwili, sierpień 1942 – czerwiec 1944;
* kontradm. [[Iwan Gołubiew-Monatkin]] (ros. Иван Фёдорович Голубев-Монаткин), czerwiec 1944 – kwiecień 1949;
* kontradm. [[Aleksandr Wanifatjew]] (ros. Алексадр Герасимович Ванифатьев), kwiecień 1949 – marzec 1951;
* kontradm. [[Siemion Ramiszwili]] (ros. Семен Спиридонович Рамишвили), marzec 1951 – listopad 1961;
* kontradm. [[Nikołaj Drozdow]] (ros. Николай Михайлович Дроздов), listopad 1961 – luty 1963;
* kontradm. [[Fiodor Akimow]] (ros.Федор Яковлевич Акимов), luty 1963 – wrzesień 1966;
* kontradm. [[Gieorgij Timczenko]] (ros. Георгий Павлович Тимченко), luty 1967 – październik 1970;
* wiceadm. [[Gieorgij Stiepanow]] (ros. Георгий Федорович Степанов), październik 1970 – czerwiec 1974;
* kontradm. [[Jewgienij Glebow]] (ros. Евгений Павлович Глебов), czerwiec 1974 – grudzień 1975;
* wiceadm. [[Wasilij Archipow (wiceadmirał)|Wasilij Archipow]] (ros. Василий Александрович Архипов), grudzień 1975 – listopad 1985;
* kontradm. [[Albiert Akatow]] (ros. Альберт Васильевич Акатов), listopad 1985 – lipiec 1987;
* kontradm. [[Leonid Żdanow]] (ros. Леонид Иванович Жданов), lipiec 1987 – lipiec 1992.

== Znani absolwenci Szkoły – Polacy ==
* [[Zbigniew Badeński]], użycie morskich systemów rakietowych – na Wydziale Uzbrojenia Specjalnego;
* [[Romuald Waga]], roczny specjalistyczny kurs broni rakietowej<ref name="Waga">{{Cytuj stronę | url = http://www.mw.mil.pl/index.php?akcja=news&id=19001 | tytuł = Admirał Romuald Andrzej Waga odszedł na wieczną wachtę… | autor = rzecznik@mw.mil.pl | data = 2004 | opublikowany = Marynarka Wojenna RP | język = pl | data dostępu = 2014-06-14 | archiwum = https://web.archive.org/web/20160305075205/http://www.mw.mil.pl/index.php?akcja=news&id=19001 | zarchiwizowano = 2016-03-05 }}</ref>.

== Bibliografia ==
{{Cytuj stronę | url = http://www.ourbaku.com/index.php5/%D0%98%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D0%92%D1%8B%D1%81%D1%88%D0%B5%D0%B3%D0%BE_%D0%92%D0%BE%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE-%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D0%9A%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D0%A3%D1%87%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%89%D0%B0_%D0%B8%D0%BC._%D0%A1._%D0%9C._%D0%9A%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0_%28%D0%9A%D0%92%D0%92%D0%9C%D0%9A%D0%A3%29. | tytuł = История Каспийского Высшего Военно-морского Краснознаменного Училища им. С.М. Кирова | praca = Wiki Наш Баку История Баку и бакинцев | język = ru | data dostępu = 2014-06-14 | archiwum = https://web.archive.org/web/20150121033312/http://www.ourbaku.com/index.php5/%D0%98%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D0%92%D1%8B%D1%81%D1%88%D0%B5%D0%B3%D0%BE_%D0%92%D0%BE%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE-%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D0%9A%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D0%A3%D1%87%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%89%D0%B0_%D0%B8%D0%BC._%D0%A1._%D0%9C._%D0%9A%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0_(%D0%9A%D0%92%D0%92%D0%9C%D0%9A%D0%A3). | zarchiwizowano = 2015-01-21 }}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Radzieckie szkolnictwo wojskowe]]

title: Kaspijska, odznaczona Orderem Czerwonego Sztandaru Wyższa Szkoła Marynarki Wojennej im. S. M. KirowaКаспийское высшее военно-морского краснознаменное училище имени С. М. Кирова

Typ: akademia wojskowa

Państwo: ZSRR

Komendant (ostatni): Leonid Żdanow


text:
# (13000) 1981 QK3
(13000) 1981 QK3 – planetoida z głównego pasa planetoid. Odkrył ją Henri Debehogne 25 sierpnia 1981 roku w Obserwatorium La Silla w Chile.

title: (13000) 1981 QK3

wikitext:
{{DISPLAYTITLE:(13000) 1981 QK3}}
{{Planetoida infobox
 |       numer = 13000
 |       nazwa = 1981 QK3
 |  oznaczenie =
 |     zdjęcie =
 |        opis =
 |    odkrywca = [[Henri Debehogne]]
 |       dzień = 25 sierpnia
 |         rok = 1981
 |występowanie = [[Pas planetoid|pas główny]]
 |       epoka = 2022-08-09
 |wielka_półoś = 2,6311{{r|jpl}}
 |    mimośród = 0,1140{{r|jpl}}
 |  peryhelium = 2,3311{{r|jpl}}
 |    aphelium = 2,9310{{r|jpl}}
 |         lat = 4
 |         dni = 97
 |      godzin = 20{{r|jpl}}
 |    prędkość =
 |  nachylenie = 12,25{{r|jpl}}
 |    średnica = 9,8{{r|jpl}}
 |        masa =
 |     gęstość =
 |okres_obrotu = 374,596{{r|jpl}}
 |      albedo = 0,044{{r|jpl}}
 |     jasność = 14,37{{r|jpl}}
 |         typ =
 | temperatura =
 |    satelity =
}}
'''(13000) 1981 QK3''' – [[planetoida]] z głównego [[pas planetoid|pasa planetoid]]. Odkrył ją [[Henri Debehogne]] 25 sierpnia 1981 roku w [[Obserwatorium La Silla]] w Chile<ref name="jpl">{{JPL|13000}}. [dostęp 2022-08-11].</ref>.

== Zobacz też ==
* [[lista planetoid 12001–13000]]
* [[lista ponumerowanych planetoid]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{JPLorb|13000}}
* {{MPC|13000}}

{{SORTUJ:1981 QK3}}
[[Kategoria:Planetoidy pasa głównego]]
[[Kategoria:Nienazwane planetoidy]]
[[Kategoria:Obiekty astronomiczne odkryte w 1981]]

title: (13000) 1981 QK3

Odkrywca: Henri Debehogne

Data odkrycia: 25 sierpnia 1981

Przynależność · obiektu: pas główny

Okres obiegu · wokół Słońca: 4 lata 97 dni 20 godzin


text:
# Krajobraz miękki
Krajobraz miękki – pojęcie stosowane w architekturze krajobrazu. Oznacza krajobraz, w którym przeważają krzywe miękkie, łagodne. Jest to zazwyczaj krajobraz naturalny albo naturalistyczny, o dużych walorach estetycznych.

title: Krajobraz miękki

wikitext:
{{dopracować|źródła=2022-05}}
'''Krajobraz miękki''' – [[pojęcie]] stosowane w [[Architektura krajobrazu|architekturze krajobrazu]]. Oznacza [[krajobraz]], w którym przeważają [[krzywa|krzywe]] miękkie, łagodne. Jest to zazwyczaj krajobraz [[natura]]lny albo [[naturalizm (sztuka)|naturalistyczny]], o dużych walorach [[estetyka|estetycznych]].

[[Kategoria:Architektura krajobrazu]]