text:
# Olave Baden-Powell
Olave St Clair Baden-Powell, Baronowa Baden-Powell, GBE urodzona jako Olave St Clair Soames (ur. 22 lutego 1889 w Chesterfield, Wielka Brytania, zm. 19 czerwca 1977) – naczelna przewodniczka (skautka) świata (od 1930), od 1916 naczelniczka brytyjskich przewodniczek (skautek).
Była żoną założyciela skautingu, Roberta Baden-Powella.

## Wczesne lata życia
Olave była trzecią i najmłodszą córką właściciela browaru i artysty Harolda Soamesa. Wychowywana była w domu przez ojca, matkę – Katharine (z domu Hill) oraz guwernantki. Uprawiała wiele dyscyplin sportowych, między innymi tenis, pływanie, piłkę nożną, jazdę na łyżwach i kajakarstwo. Grała także na skrzypcach. Rodzina Olave Soames wielokrotnie zmieniała miejsce zamieszkania (17 razy w ciągu pierwszych 23 lat życia Olave).

## Dorosłe życie

### Małżeństwo i dzieci
W styczniu 1912, Olave St Clair Soames spotkała bohatera drugiej wojny burskiej oraz założyciela skautingu, Roberta Baden-Powella na statku RMSP Arcadian, który był w drodze do Nowego Jorku żeby tam rozpocząć jeden z „Scouting World Tours”.
W momencie poznania Roberta Olave miała 23 lata. Robert Baden-Powell miał wówczas 55 lat (32 lata różnicy). Zaręczyli się we wrześniu tego samego roku, powodując medialną sensację. Aby uniknąć prasy, pobrali się w sekrecie 30 października 1912.
The Scouts and Guides of England w prezencie ślubnym kupili młodej parze samochód (wbrew plotkom, nie był to Rolls-Royce prezentowany w 1929 roku). Zamieszkali w częściowo sfinansowanym przez ojca Olave domu „Pax Hill” niedaleko Bentley w hrabstwie Hampshire, gdzie żyli od 1918 do 1939 roku.
Baden-Powellowie mieli trójkę dzieci: syna oraz dwie córki:
- Arthur Robert Peter – drugi Baron Baden-Powell (1913–1962)
- Heather Baden-Powell (1915–1986)
- Betty Baden-Powell (1917–2004)

title: Olave Baden-Powell

wikitext:
{{Biogram infobox
 |imię i nazwisko           = Olave Baden-Powell
 |imię i nazwisko org       = Olave St Clair Soames Olave St Clair Baden-Powell
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |alt grafiki               =
 |data urodzenia            = [[22 lutego]] [[1889]]
 |miejsce urodzenia         = [[Chesterfield (Derbyshire)|Chesterfield]]
 |data śmierci              = [[19 czerwca]] [[1977]]
 |miejsce śmierci           =
 |zawód                     = skautka
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
}}
'''Olave St Clair Baden-Powell, [[Baron]]owa Baden-Powell, [[Order Imperium Brytyjskiego|GBE]]''' urodzona jako '''Olave St Clair Soames''' (ur. [[22 lutego]] [[1889]] w [[Chesterfield (Derbyshire)|Chesterfield]], [[Wielka Brytania]], zm. [[19 czerwca]] [[1977]]) – naczelna przewodniczka (skautka) świata (od 1930), od [[1916]] naczelniczka brytyjskich przewodniczek (skautek).

Była żoną założyciela skautingu, [[Robert Baden-Powell|Roberta Baden-Powella]].

<!--- as '''Olave, Lady Baden-Powell''', or '''The Dowager Lady Baden-Powell''', having outlived her husband, the founder of Scouting, by 35+ years. --->

== Wczesne lata życia ==
Olave była trzecią i najmłodszą córką właściciela browaru i artysty Harolda Soamesa. Wychowywana była w domu przez ojca, matkę – Katharine (z domu Hill) oraz guwernantki. Uprawiała wiele dyscyplin sportowych, między innymi tenis, pływanie, piłkę nożną, jazdę na łyżwach i kajakarstwo. Grała także na skrzypcach. Rodzina Olave Soames wielokrotnie zmieniała miejsce zamieszkania (17 razy w ciągu pierwszych 23 lat życia Olave).

== Dorosłe życie ==
=== Małżeństwo i dzieci ===
W styczniu 1912, Olave St Clair Soames spotkała bohatera drugiej wojny burskiej oraz założyciela skautingu, Roberta Baden-Powella na statku RMSP Arcadian, który był w drodze do Nowego Jorku żeby tam rozpocząć jeden z „Scouting World Tours”.

W momencie poznania Roberta Olave miała 23 lata. Robert Baden-Powell miał wówczas 55 lat (32 lata różnicy). Zaręczyli się we wrześniu tego samego roku, powodując medialną sensację. Aby uniknąć prasy, pobrali się w sekrecie 30 października 1912.

The Scouts and Guides of England w prezencie ślubnym kupili młodej parze samochód (wbrew plotkom, nie był to [[Rolls-Royce Motor Cars|Rolls-Royce]] prezentowany w 1929 roku). Zamieszkali w częściowo sfinansowanym przez ojca Olave domu „Pax Hill” niedaleko Bentley w hrabstwie Hampshire, gdzie żyli od 1918 do 1939 roku.

Baden-Powellowie mieli trójkę dzieci: syna oraz dwie córki:
* Arthur Robert Peter – drugi Baron Baden-Powell (1913–1962)
* Heather Baden-Powell (1915–1986)
* Betty Baden-Powell (1917–2004)

== Bibliografia ==
* http://www.olavebadenpowell.org/
* http://www.biographybase.com/biography/Baden_Powell_Olave.html
* https://web.archive.org/web/20160306171037/http://www.polonina.zhr.pl/html/elementarz.html

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Baden-Powell, Olave}}
[[Kategoria:Skauci]]
[[Kategoria:Historia harcerstwa]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1889]]
[[Kategoria:Zmarli w 1977]]
[[Kategoria:Brytyjczycy]]

title: Olave Baden-PowellOlave St Clair Soames Olave St Clair Baden-Powell

Data i miejsce urodzenia: 22 lutego 1889 · Chesterfield

Data śmierci: 19 czerwca 1977

Zawód, zajęcie: skautka


text:
# Yūsuke Imai (wioślarz)
Yūsuke Imai (jap. 今井裕介 Imai Yūsuke; ur. 7 stycznia 1982 r. w prefekturze Nagano) – japoński wioślarz.

## Osiągnięcia
- Mistrzostwa Świata – Gifu 2005 – ósemka wagi lekkiej – 2. miejsce[1].
- Mistrzostwa Świata – Poznań 2009 – ósemka wagi lekkiej – 4. miejsce[1].

wikiname: plwiki

title: Yūsuke Imai (wioślarz)

in_language: pl

wikitext:
{{inne znaczenia|wioślarza|[[Yūsuke Imai|inne osoby o tym nazwisku]]}}
{{Sportowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Yūsuke Imai
 |imię i nazwisko org       = {{k|ja|今井裕介}}
 |dyscyplina                = wioślarstwo
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |pełne imię i nazwisko     =
 |data urodzenia            = [[7 stycznia]] [[1982]]
 |miejsce urodzenia         = [[Nagano]]
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |obywatelstwo              =
 |wzrost                    = 180 cm
 |pozycja                   =
 |klub                      =
 |numer w klubie            =
 |kariera juniorska         =
 |kariera seniorska         =
 |kariera reprezentacyjna   =
 |kariera trenerska         =
 |medale                    =
{{Medalista infobox/reprezentacja|JPN}}
{{Medalista infobox/nagłówek|MŚ|W}}
{{Medalista infobox/MŚ|W|Gifu|2005|srebro|ósemka wagi lekkiej}}
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
{{nihongo|'''Yūsuke Imai'''|今井裕介|Imai Yūsuke|ur. [[7 stycznia]] [[1982]] r. w prefekturze [[Prefektura Nagano|Nagano]]}} – [[Japonia|japoński]] [[Wioślarstwo|wioślarz]].

== Osiągnięcia ==
* [[Mistrzostwa Świata w Wioślarstwie 2005|Mistrzostwa Świata]] – [[Gifu]] [[2005]] – ósemka wagi lekkiej – 2. miejsce<ref name="rowing" />.
* [[Mistrzostwa Świata w Wioślarstwie 2009|Mistrzostwa Świata]] – [[Poznań]] [[2009]] – [[Mistrzostwa Świata w Wioślarstwie 2009 – ósemka wagi lekkiej mężczyzn|ósemka wagi lekkiej]] – 4. miejsce<ref name="rowing">{{cytuj stronę |url = https://worldrowing.com/athlete/99f7aab1-33e1-4f60-81d5-e512ce23b93e |tytuł = WorldRowing.com |autor = Copyright WorldRowing.com |język = en |data dostępu = 2010-01-01}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{SORTUJ:Imai, Yusuke}}
[[Kategoria:Urodzeni w 1982]]
[[Kategoria:Uczestnicy Mistrzostw Świata w Wioślarstwie 2009]]
[[Kategoria:Medaliści Mistrzostw Świata w Wioślarstwie 2005]]
[[Kategoria:Japońscy wioślarze]]

title: · Yūsuke Imai今井裕介

Data i miejsce urodzenia: 7 stycznia 1982 · Nagano

title: Dorobek medalowy

srebro: Gifu 2005 · ósemka wagi lekkiej


text:
# Mumia (film 1999)
Mumia (ang. The Mummy) – amerykański film przygodowy akcji z 1999 w reżyserii i na podstawie scenariusza Stephena Sommersa. Premiera światowa filmu odbyła się 7 maja 1999 roku.

## Fabuła

### Rok 1290 p.n.e.
Teby: Miasto Żyjących. Klejnot w koronie faraona Setiego I, dom Imhotepa, najwyższego kapłana faraona oraz miejsce urodzenia Anck-Su-Namun, nałożnicy faraona. Nikt oprócz niego nie mógł jej dotknąć. Jednak faraon nie wiedział, że w tajemnicy Imhotep i Anck-Su-Namun byli kochankami, gotowymi ryzykować życiem w imię miłości. Jednak pewnej nocy faraon zauważył rozmazany tatuaż na jej ramieniu. Kochankowie zadźgali go, ale straż przybyła do komnaty. Kapłani Imhotepa pomogli mu uciec, jednak Anck-Su-Namun została chcąc ratować ukochanego. Imhotep obiecał, że ją wskrzesi. Kiedy strażnicy stanęli przed nią, podniosła nóż i zabiła się.
Aby wskrzesić Anck-Su-Namun, Imhotep i jego kapłani włamali się do krypty i wykradli jej ciało. Przebyli pustynię i zawieźli jej ciało do Hamunaptry, Miasta Umarłych, starożytnego cmentarzyska synów faraonów i miejsca spoczynku najbogatszych Egipcjan.
Dla ukochanej Imhotep naraził się na gniew bogów, wkraczając do miasta i biorąc czarną Księgę Umarłych z jej świętego miejsca.
Dusza Anck-Su-Namun trafiła do mrocznej krainy podziemi, jej organy usunięto i umieszczono w pięciu poświęconych kanopach. Imhotep położył jej ciało na kamiennym stole a obok postawił kanopy. Kapłani okrążyli stół i uklękli. Zaczęli szeptać „Anck-Su-Namun”. Imhotep stanął nad ciałem i zaczął czytać z Księgi Umarłych. W basenie niedaleko stołu znajdowały się dusze, w tym Anck-Su-Namun. Gdy Imhotep czytał, z basenu zaczęło coś wychodzić. Dusza Anck-Su-Namun powróciła z martwych. Jednak straże faraona doścignęły Imhotepa i powstrzymały go, nim rytuał dobiegł końca.
Kapłanów Imhotepa skazano na zmumifikowanie żywcem. Zaś sam Imhotep, skazany został na męki Hom-Dai, najstraszliwszej ze wszystkich klątw. Obcięli mu język, zawinęli go żywcem w bandaże, włożyli do sarkofagu, do którego potem wrzucono, żywiące się ludzkim ciałem, skarabeusze. Całą wieczność miał pozostawać w zapieczętowanym sarkofagu, ani żywy, ani martwy. Medjai mieli czuwać, by nigdy się nie uwolnił, byłby bowiem chodzącym przekleństwem, plagą ludzkości, potępionym potworem o wielowiekowej potędze, władcą pustyni, kroczącym w chwale niezwyciężoności.

### Rok 1926
Piękna Evelyn Carnahan jest bibliotekarką i mieszka wraz ze starszym bratem, Jonathanem, w Kairze. Od zawsze uwielbiała Egipt. Jej zmarły ojciec był bardzo sławnym odkrywcą i kochał Egipt tak mocno, że wziął za żonę jej zmarłą matkę, która była Egipcjanką.
Pewnego dnia Jonathan pokazał jej tajemnicze pudełko, które rzekomo znalazł na wykopaliskach w Tebach. W środku znajdowała się mapa prowadząca do Hamunaptry. Szef Evy, pan Bay „przypadkiem” nadpalił mapę w miejscu drogi prowadzącej do Miasta Zmarłych. Jonathan wyznaje Evelyn, że ukradł pudełko pewnemu więźniowi. Carnahanowie udają się do aresztu. Tam Evy poznaje Ricka O’Connela, który był w Hamunaptrze (stamtąd miał pudełko) i może ich tam zaprowadzić. Evelyn wyciąga go z więzienia i razem z bratem oraz naczelnikiem, który zażądał udziału w zyskach w zamian za wypuszczenie więźnia, płyną barką do Hamunaptry.
Na barce jest jeszcze jedna grupa poszukująca Hamunaptry pod wodzą egiptologa Allena Chamberlaina i prowadzona przez tchórzliwego Beniego Gabora, dawnego kolegę Ricka. W nocy Evelyn wyjawia Rickowi, że w Hamunaptrze chce znaleźć złotą księgę Amon-Ra. Później w kajucie zostaje zaatakowana przez tajemniczego Araba ubranego na czarno. Na szczęście Rick ją uratował. Szybko okazuje się, że jest ich więcej. Podczas strzelaniny barka staje w płomieniach. Obie grupy poszukiwaczy wskakują do wody. Gdy w końcu docierają do jakiegoś miasteczka, wyruszają w dalszą drogę.
W końcu znajdują Hamunaptrę, a tam zakopane miasto. W środku Jonathan znajduje sarkofag. Evy odkrywa, że pudełko jest tak naprawdę kluczem, dzięki któremu można go otworzyć. W sarkofagu znajdują „soczystą” (jakby wciąż rozkładającą się) mumię sprzed 3000 lat. Niestety towarzyszący im naczelnik umiera. Czterech członków drugiej ekipy odnajduje jakąś skrzynię, a w niej czarną Księgę Umarłych oraz pięć świętych urn. Biorą cztery urny i księgę. W nocy Evy zakrada się i ją „pożycza”. Za pomocą klucza-pudełka otwiera księgę i czyta z niej. Nie wie jednak, że omyłkowo ożywiła znalezioną przez nich mumię. Okazuje się, że to Imhotep.
Gdy powietrze nagle przeszywa ryk mumii, chwilę później zjawia się szarańcza. Wszyscy uciekają do podziemi. Jeden z ludzi Chamberlaina zgubił okulary i zostaje zaatakowany przez mumię, która zabiera mu język i oczy. Tymczasem Rick, Evy i Jonathan uciekają przed skarabeuszami. Gdy znajdują bezpieczne miejsce, Evy uruchamia pułapkę i znika. Ląduje w mrocznym korytarzu. Staje twarzą w twarz z mumią Imhotepa. On niespodziewanie nazywa ją Anck-Su-Namun. Zjawia się Rick i postrzela mumię. Łapie Evelyn i razem uciekają. Gdy wybiegają z podziemi spotykają tam Jonathana, grupę Chamberlaina oraz ubranych na czarno Arabów. Ich przywódca, Ardeth Bey, mówi że są zakonem zwanym Medjai i od 3000 lat pilnowali, aby nikt nie obudził Imhotepa.
Wszystkie trzy grupy wyruszają do Kairu. Okazuje się, że doktor Bay też jest Medjai. Wyjaśniają, że pierwszym krokiem Imhotepa będzie wskrzeszenie Anck-Su-Namun. Do tego potrzebuje pięciu świętych urn oraz ludzkiej ofiary, którą szybko okazuje się być Evy. Zaczynają spełniać się wszystkie plagi. Wkrótce wszyscy posiadacze urn zostają zabici przez mumię, która teraz wygląda jak człowiek. Imhotep opętał wszystkich mieszkańców i rozkazał aby schwytali Ricka, Evelyn, Jonathana, Ardetha Beya i doktora Beya. Gdy tłum ich otacza, Evy zostaje porwana przez Imhotepa, który każe zabić resztę. Rick otwiera właz do kanałów, którym uciekają wszyscy oprócz Baya.
Rick, wraz z Jonathanem i Ardeth Bey, jedzie do swego kolegi, pilota, który od dawna pragnie dawki adrenaliny. Podczas lotu wpadają w burzę piaskową, stworzoną przez Imhotepa. Gdy w końcu udaje im się wydostać, samolot się rozbija. Pilot umiera. Pozostała trójka szybko dostaje się do Hamunaptry. Imhotep wysyła mumie swoich kapłanów, aby ich zabili. Ardeth Bey je zatrzymuje, a Jonathan i Rick znajdują złotą księgę Amon-Ra. Teraz muszą tylko ocalić Evy.
W tym samym czasie Imhotep przygotowuje rytuał wskrzeszenia jego ukochanej. Przykuł Evelyn do kamiennego stołu, a obok położył mumię Anck-Su-Namun i pięć świętych urn. Otwiera Księgę Umarłych i zaczyna czytać. Z basenu dusz, wyłania się Anck-Su-Namun i wnika do swego ciała. Imhotep staje nad przerażoną Evelyn, podnosi do góry nóż i... nagle zjawia się Jonathan, który krzyczy do Evy, że znalazł księgę Amon-Ra. Imhotep zaczyna iść w jego stronę, jednak nagle zjawia się Rick, z szablą w ręku i uwalnia Evelyn. Aby otworzyć księgę Amon-Ra Jonathan musi mieć klucz-pudełko, które jest w posiadaniu Imhotepa. Stara się przetłumaczyć inskrypcje z okładki księgi, ale przez przypadek ożywia kilkuosobową armię. Rick musi bronić Jonathana, a Evy walczy z mumią Anck-Su-Namun. W końcu jej brat odczytuje poprawną inskrypcję, dzięki czemu kontroluje armię. Każe zabić Anck-Su-Namun. Wściekły Imhotep zaczyna go dusić, jednak Rick odcina mu rękę, która szybko mu odrasta. Jonathan znajduje klucz w jej rękawie i otwiera księgę. Evy podbiega i czyta z niej zaklęcie, sprawiające, że Imhotep staje się śmiertelny. Rick przebija go szablą. Imhotep wpada do basenu dusz i wypowiada ostatnie słowa „Śmierć jest zaledwie początkiem”.
Nagle miasto zaczyna się rozpadać. Cała trójka ucieka w samą porę. Gdy miasto już całkowicie się rozpadło, spotykają Ardetha Beya, który przyprowadził wielbłądy. Rick i Evy całują się i razem z towarzyszami jadą do Kairu.

## Obsada
- Brendan Fraser – Richard „Rick” O’Connell
- Rachel Weisz – Evelyn „Evy” Carnahan
- John Hannah – Jonathan Carnahan
- Arnold Vosloo – Imhotep
- Oded Fehr – Ardeth Bay
- Patricia Velásquez – Anck-Su-Namun
- Aharon Ipalé – faraon Seti I
- Omid Djalili – naczelnik Gad Hassan
- Kevin J. O’Connor – Beni Gabor
- Jonathan Hyde – dr Allen Chamberlain
- Erick Avari – dr Terence Bey

## Produkcja

### Scenariusz
Pod koniec lat 80. producenci James Jacks i Sean Daniel postanowili zaktualizować oryginalny film o mumii z 1932 roku. Universal Pictures dał im zielone światło pod warunkiem, że utrzymają budżet na poziomie około 10 milionów dolarów. Jacks pamiętał, że studio chciało niskobudżetowej serii horrorów. W 1987 roku George A. Romero napisał zarys scenariusza i został zwerbowany do reżyserii. Scenarzystka Abbie Bernstein wspomina, że Universal Studios chciało niepowstrzymanej mumii podobnej do Terminatora. Historia Bernstein miała miejsce w teraźniejszości. Naukowcy nieumyślnie ożywiają mumię, która chce użyć starożytnego urządzenia do zniszczenia wszelkiego życia na ziemi. „[Mumia] nie miała więcej interakcji społecznych niż T-Rex w Parku Jurajskim” – wspomina Bernstein. Romero odszedł od projektu, a scenariusz został porzucony.
Następnie Jacks i Daniel zatrudnili do wyreżyserowania Mumii filmowca i scenarzystę horrorów Clive’a Barkera. Pomysł Barkera z 1990 roku i kolejny scenariusz Micka Garrisa z 1991 roku były mroczne i brutalne, a historia obracała się wokół muzeum sztuki, które odbudowuje cały egipski grobowiec w Beverly Hills. Był „mroczny, seksualny i przepełniony mistycyzmem” i „byłby to świetny, niskobudżetowy film”. Koncepcja okazała się jednak zbyt dziwna dla studia, ponieważ traktowała mumię jako punkt wyjścia do filmu, a nie główną postać.
Alan Ormsby, nieświadomy wcześniejszych prób uruchomienia filmu, został wcielony do projektu jako następny. Ormsby zaproponował prostszą aktualizację filmu z 1932 roku, ponownie skupiając się na Mumii jako nieustępliwej postaci podobnej do Terminatora. Joe Dante został zatrudniony jako reżyser, zwiększając budżet na swój pomysł Daniela Day-Lewisa w roli ponurej mumii. Szkic tej wersji został później przepisany przez Johna Saylesa. Akcja osadzona była we współczesności i skupiała się na reinkarnacji z elementami historii miłosnej. Był bliski wyprodukowania – niektóre elementy, takie jak mięsożerne skarabeusze, znalazły się w produkcie końcowym. Jednak Universal sprzeciwił się wyższej cenie.
George A. Romero powrócił do projektu w 1994  z wizją horroru w stylu zombie, podobnego do Nocy żywych trupów, który również opierał się w dużej mierze na elementach tragicznego romansu. Romero ukończył szkic w październiku 1994, napisany wspólnie z Ormsbym i Saylesem, który opowiadał historię archeolożki Helen Grover i jej odkrycia grobowca Imhotepa, egipskiego generała, który żył w czasach Ramzesa II. Wydarzenia rozgrywają się w bezimiennym amerykańskim mieście w dzisiejszych czasach, gdy Imhotep nieumyślnie budzi się w wyniku wystawienia jego ciała na działanie promieni z rezonansu magnetycznego w zaawansowanym technicznie laboratorium archeologii sądowej. Helen zostaje wciągnięta w niepewny związek z Imhotepem, a jednocześnie doświadcza jasnowidzących retrospekcji do poprzedniego życia w XIX dynastii Egiptu jako kapłanki Izydy. Przywołując mistyczne moce poprzez inkantację, Imhotep później wskrzesza mumię Kharisa, lojalnego niewolnika. Kharis wpada w mściwy szał przeciwko rabusiom grobu. Scenariusz Romero został uznany jednak za zbyt mroczny i brutalny przez Jacksa i studio, które chciały bardziej przystępnego obrazu. Romero nie był w stanie wyplątać się z innego kontraktu, który miał w negocjacjach z MGM, więc jego zaangażowanie w film zostało zerwane i zlecono opracowanie zupełnie nowego scenariusza.
Mick Garris powrócił w 1995 roku, pracując nad scenariuszem, który łączył elementy filmu z 1932 roku i Grobowca mumii z 1942 roku. Ten szkic był dziełem z epoki, zatopionym w inspirowanym sztuką egipską Art Deco, ale wizja po raz kolejny okazała się zbyt droga dla studia i została odrzucona na rzecz nowoczesnej scenerii. Gdy projekt był bliski wejścia do produkcji, Universal został sprzedany firmie Seagram. Jonathan Sheinberg zdecydował się wyprodukować Mumię za pośrednictwem swojej niezależnej firmy i napisać nowy scenariusz. Nie udało się znaleźć odpowiedniego głośnego scenarzysty i reżysera (Wesowi Cravenowi zaproponowano film, ale go odrzucił), a Garris po raz drugi opuścił projekt, który ponownie upadł.
Wciąż zdeterminowany, aby stworzyć nowy film o mumii, w 1996 roku Universal zatrudniło Kevina Jarre’a do napisania nowego scenariusza. Według Jacksa, dyrektorzy byli teraz przekonani, że film powinien być produkcją o większym budżecie.  Stephen Sommers wówczas skontaktował się z Jacksem i Danielem w 1997 roku ze swoją wizją Mumii „jako rodzajem Indiany Jonesa z mumią jako stworem sprawiającym trudności bohaterowi”. Sommers obejrzał oryginalny film z 1932 roku, gdy miał osiem lat i chciał odtworzyć na większą skalę to, co mu się w nim podobało. Omawiając inne klasyczne postacie z horroru, Sommers stwierdził, że „Frankensteina zawsze było mi żal, Drakula był fajny i seksowny, ale mumia po prostu mnie przestraszyła”.
Po porażce kasowej Babe: Świnki w mieście i innych filmów, Universal potrzebował przeboju. W tym czasie zarząd Universalu zmienił się w odpowiedzi na niepowodzenia kasowe, a straty skłoniły studio do ponownego zwrócenia uwagi na udane franczyzy z lat 30. Ówczesna prezes Universal, Stacey Snider rozdała pakiety ze szczegółowymi informacjami o zasobach studia – w tym prawie 5 tys. starych scenariuszy i filmów. Sommers otrzymał swoje okno możliwości i wysłał swoją Mumię do Universalu z 18-stronicowym zarysem.
Sommers nie chciał przerabiać oryginalnego filmu – zamiast nakręcić kolejny prosty horror, chciał zamienić go w romantyczną przygodę z elementami horroru. Świadom tego, jak tandetna, zabandażowana mumia ze starych filmów stała się czymś w rodzaju puenty, chciał szybszego, bardziej złośliwego i przerażającego potwora. Sommers wykorzystał własne badania i usługi profesora archeologii UCLA do stworzenia jak najbardziej dokładnego języka starożytnego Egiptu.  Snider przypomniał, że pomysł Sommera był wyjątkowy, ponieważ akcja miała miejsce w latach dwudziestych XX wieku, a nie we współczesnym otoczeniu. Universalowi spodobał się ten pomysł tak bardzo, że zaakceptował koncepcję i zwiększył budżet, a Sommers przez następny rok pracował nad scenariuszem.

### Obsada
Producent James Jacks zaproponował rolę Ricka O’Connella Tomowi Cruise’owi (który później został obsadzony w remake’u filmu), a następnie takim aktorom jak: Brad Pitt, Matt Damon i Ben Affleck, ale ci nie byli zainteresowani lub nie mogli dopasować roli do swoich harmonogramów. Jacks i reżyser Stephen Sommers byli pod wrażeniem pieniędzy, które George prosto z drzewa zarabiał w kasach kin i w rezultacie obsadzili Brendana Frasera. Sommers skomentował, iż czuł, że Fraser pasuje również do zawadiackiej postaci Errola Flynna. Rola Frasera w George’u prosto z drzewa wzmocniła jego status gwiazdy, ale pozostał znacznie tańszy niż najwięksi aktorzy w branży.  Aktor rozumiał, że jego postać „nie traktuje siebie zbyt poważnie, gdyż w przeciwnym razie publiczność nie będzie w stanie z nim podróżować”.
Postać Evelyn Carnahan została nazwana w hołdzie Lady Evelyn Carnarvon, córce amatorskiego egiptologa hrabiego Carnarvona. Ojciec z córką obecni byli przy otwarciu grobowca Tutanchamona w 1922 roku. Studio pierwotnie brało pod uwagę amerykańskie aktorki, a Rachel Weisz wielokrotnie przesłuchiwano, zanim dostała rolę. Weisz nie była wielką fanką horrorów, ale postrzegała film jako bardziej komiksowy. John Hannah został wybrany do roli Jonathana Carnahana, mimo że Hannah czuł, że nie jest aktorem komediowym.
Jacks wcześniej wyprodukował Nieuchwytny cel z południowoafrykańskim aktorem Arnoldem Vosloo, któremu zaproponował rolę tytułowego potwora. Voosloo spodobał się scenariusz Mumii, ale powiedział Sommersowi, że chce zagrać tę rolę „całkowicie prosto, gdyż z punktu widzenia Imhotepa jest to wypaczona wersja Romea i Julii”. Zrekrutowano go po jednym przesłuchaniu.  Będąc świadomym skąpego kostiumu Imhotepa, Vosloo stracił 10 do 15 funtów do tej roli, unikając alkoholu i cukru.

### Zdjęcia
Zdjęcia rozpoczęły się 4 maja 1998 roku i trwały 17 tygodni. Ekipa nie mogła kręcić w Egipcie z powodu niestabilnych warunków politycznych, więc główne zdjęcia rozpoczęły się w Marrakeszu w Maroku. Marrakesz miał tę dodatkową zaletę, że był znacznie mniej nowoczesnym miastem niż Kair, co ułatwiało symulowanie wyglądu się jak w latach dwudziestych. Produkcja rozpoczęła się dwa tygodnie przed rozpoczęciem zdjęć, zdejmując przewody telefoniczne i kable oraz dostarczając samochody z epoki i wielbłądy.  Miejscowi służyli jako statyści do scen z tłumem.  Po kręceniu w Marrakeszu kręcenie przeniosło się na Saharę, a dokładnie na obrzeża małego miasteczka Arfud. Scenograf Allan Cameron znalazł uśpiony wulkan Gara Medouar, w którym można było zbudować zewnętrzną część Hamunaptry. Zbudowano betonową rampę, aby umożliwić dostęp do formacji w kształcie podkowy, gdzie zostało zbudowane miasto z prefabrykowanych części wysłanych z Anglii. Przeprowadzono badanie wulkanu, aby można było odtworzyć dokładne modele w skali kolumn i posągów w Shepperton Studios, gdzie kręcono wszystkie sceny z podziemnymi korytarzami Miasta Umarłych. Zbudowanie planów zajęło 16 tygodni i zawierały kolumny z włókna szklanego wyposażone w efekty specjalne do końcowych scen filmu. Aby uniknąć odwodnienia w palącym upale Sahary, zespół medyczny produkcji stworzył napój, który obsada i ekipa musieli spożywać co dwie godziny. Burze piaskowe były codziennymi niedogodnościami, a dzikie zwierzęta były głównym problemem, ponieważ wielu członków załogi musiano przetransportować samolotem do szpitala po ugryzieniu lub ukąszeniu. Brendan Fraser prawie zginął podczas sceny, w której jego postać zostaje powieszona. Produkcja miała oficjalne wsparcie Królewskiej Armii Maroka, a członkowie obsady mieli wykupione ubezpieczenie od porwania. Po zdjęciach w Afryce Północnej produkcja przeniosła się z powrotem do Wielkiej Brytanii gdzie nagrywanie trwało aż do 29 sierpnia 1998 roku.

### Efekty specjalne
Filmowcy szacują, że wydali 15 milionów dolarów z budżetu na same efekty specjalne. Mumia zawiera setki ujęć, które w postprodukcji wymagały optycznych lub cyfrowych efektów specjalnych. Firma Industrial Light & Magic (ILM) dostarczyła ponad 140 ujęć do filmu, a dodatkowe prace wykonali Cinesite (60 ujęć) i Pacific Title/Mirage (45 ujęć i sekwencje tytułowe filmu).
Sommers zaangażował ILM podczas opracowywania scenariusza, wcześniej współpracując z kierownikiem ds. efektów ILM Johnem Andrew Bertonem Jr. przy Śmiertelnym rejsie. ILM nie mógł się doczekać wyzwania, jakie stanowił film i pod koniec 1997 roku wyprodukował kilka koncepcji efektów mumii, aby zademonstrować wykonalność wizji Sommersa kadrze kierowniczej.
Twórcy filmu starali się stworzyć coś szybszego i bardziej przerażającego dla tytułowego stworzenia, używając najnowocześniejszych technik, aby stworzyć coś, czego nigdy wcześniej nie widziano. ILM zaczął rozwijać wygląd mumii trzy miesiące przed rozpoczęciem zdjęć. „Chcieliśmy stworzyć fotorealistyczne zwłoki, które oczywiście nie były mężczyzną w kostiumie, oczywiście nie były animatroniką i oczywiście były żywe” – wspomina. Przez miesiące projektanci pracowali nad stworzeniem czterech odrębnych scen dla mumii. Pierwszy etap to mumia w najbardziej zepsutym stanie, z poszarpanymi kawałkami odzieży, skóry i ścięgien wiszącymi nad szkieletem. W drugim etapie dodano obszary zregenerowanej skóry, a w trzecim i czwartym etapie Mumia została prawie całkowicie zregenerowana, przez co prześwitywały tylko małe obszary jej wnętrzności. Artyści stworzyli czarno-białe szkice, następnie przeszli do zabiegów kolorystycznych, zanim zbudowali stworzenie w komputerze. Modele zostały również wykorzystane jako odniesienie dla artystów cyfrowych.  Początkowe stany mumii zostały stworzone całkowicie przez komputer, podczas gdy późniejsze etapy łączyły występy na żywo. Aby uzupełnić protezy i makijaże stosowane na planie, światła LED i kawałki taśmy służyły jako punkty śledzące, dzięki czemu cyfrowe „wycięcia” można było zastosować na twarzy i ciele Vosloo w postprodukcji.  Vosloo przyznał, że chodząc po planie czuł się jak choinka.
Ostatnie etapy regeneracji mumii zostały stworzone dzięki połączeniu aktorstwa z protezą i cyfrowymi obrazami.  Cyfrowa reprezentacja Mumii została stworzona w Alias, z symulowanymi mięśniami większości ciała przymocowanymi do szkieletu.  Animatorzy kontrolowali części Mumii poprzez animację proceduralną, z kolei animowanie leżących pod spodem kości kontrolowało rozciąganie i ruch nałożonych mięśni. Wreszcie, na animację proceduralną i przechwytywanie ruchu nałożono dodatkową animację, aby poprawić wydajność. Biorąc pod uwagę ograniczenia technologii, subtelne ruchy, takie jak animacje twarzy lub dłoni, musiały być wykonywane ręcznie.  Ujęcia, na których pojawił się Vosloo z nałożoną protezą generowaną komputerowo, były najtrudniejsze dla zespołu od efektów.
Vosloo nie korzystał z kaskadera i zagrał wszystkie sceny samodzielnie.  Sceny zostały wykonane na planie podczas głównych zdjęć, a następnie ujęcia zostały powtórzone za pomocą motion capture, gdzie występ Vosloo został nagrany przez osiem kamer pod różnymi kątami.
Oprócz mumii scenariusz wymagał wielu ujęć z efektami, aby uwydatnić rozległy aspekt przygodowy filmu. Widoki, takie jak retrospekcje ujęcia starożytnego miasta Teb, łączyły ujęcia plenerowe nakręcone na pustyni ze złożonymi na zielonym ekranie miniaturami modeli, matowymi obrazami i efektami generowanymi komputerowo. Podczas gdy film szeroko wykorzystywał obrazy generowane komputerowo, wiele scen, w tym te, w których postać Rachel Weisz jest pokryta szczurami i szarańczą, zostało nakręconych przy użyciu żywych zwierząt. Inne ujęcie z bliska przedstawiało uśpioną szarańczę przyczepioną do kaskadera w połączeniu z dodatkowymi szkodnikami wytworzonymi przez komputer.  Burze piaskowe wykorzystywały grafikę proceduralną opartą na programach używanych do tworzenia tornad w Twister, podczas gdy masy mięsożernych skarabeuszy wykorzystywały techniki opracowane dla Gwiezdnych wojen: części I – Mrocznego widma.  Ujęcie burzy ogniowej ogarniającej Kair połączyło prawdziwe palmy, modele fizyczne i matowe obrazy z generowanym komputerowo gradem, ogniem i gruzem. Poprawione zostały także ujęcia z drganiami aparatu cyfrowego.
Finał przedstawia armię mumii przybywających w obronie Imhotepa. Wiele z tych mumii zostało stworzonych przez kierownika ds. efektów makijażu, Nicka Dudmana, który wyprodukował w filmie charakteryzację, protetykę i efekty animatroniczne. Każdy kostium miał różne warianty ruchów kaskaderskich lub pirotechniki. Po wykonaniu głównych zdjęć kostiumy zostały wysłane do ILM w celu zeskanowania i wymodelowania na komputerze. Korzystając z części mumii Imhotepa, aby zaoszczędzić czas, ILM odtworzył cyfrowo podwładnych, aby dodać je do scen, i wykorzystał przechwytywanie ruchu do ich animacji. Zdolność Frasera do konsekwentnego odtwarzania swoich ruchów w wielu ujęciach została uznana przez animatorów jako oszczędność czasu.

### Premiera
Widzowie testowi negatywnie zareagowali na tytuł filmu, który wywoływał negatywne emocje związane ze starym horrorem, ale prezes marketingu krajowego Marc Shmuger postawił sobie za cel zredefiniowanie mitu wraz z filmem, zamiast zmieniania tytułu. Entuzjazm dla filmu był niski, ale Universal wykupił spot telewizyjny na Super Bowl (podobno kosztował 1,6 miliona dolarów), który natychmiast zmienił postrzeganie produkcji.
Producenci obawiali się, że zbliżająca się premiera Gwiezdnych wojen: części I – Mrocznego widma zatopi potencjał kasowy filmu, co spowodowało przesunięcie daty premiery z 21 maja na 7 maja.  Mumia zarobiła 43 miliony dolarów w 3210 kinach w Stany Zjednoczonych i Kanadzie w weekend otwarcia. Jego weekendowe przyjęcie było najwyższym pozaświątecznym otwarciem w maju i dziewiątym co do wielkości otwarciem wszech czasów. Film spadł później na drugie miejsce za Mrocznym widmem. Mumia zarobiła ponad 155,4 miliona dolarów w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie oraz 261 milionów dolarów na arenie międzynarodowej, co daje ponad 416,4 miliona dolarów na całym świecie.
Mumia została wydana na wideo w formatach VHS i DVD we wrześniu 1999 roku. Tytuł był ogromnym sukcesem wytwórni Universal w zakresie domowych nagrań wideo, sprzedając 7 milionów sztuk na kasetach VHS i 1 milion na DVD, co czyni go najlepiej sprzedającym się kasetą VHS w roku i drugim najlepiej sprzedającym się DVD (za Matrix). Sukces Mumii pomógł Universalowi w sprzedaży domowych filmów wideo o wartości ponad 1 miliarda dolarów. Film został później zremasterowany cyfrowo i wydany na Blu-ray w 2008 roku.

### Kontynuacje
Wyniki kasowe Mumii doprowadziły do wielu sequeli i spin-offów. W sequelu Mumia powraca (2001) występuje większość głównych bohaterów. Jako małżeństwo, Rick i Evelyn konfrontują się z Imhotepem i Królem Skorpionów. Film przedstawia również syna bohaterów, Alexa. Druga kontynuacja, Mumia: Grobowiec cesarza smoka (2008), rozgrywa się w Chinach, a Rachel Weisz została zastąpiona Marią Bello. Filmy zainspirowały również animowany serial telewizyjny zatytułowany The Mummy", który trwał dwa sezony, oraz spin-off prequel, Król Scorpion (2002). Universal ogłosił w 2012 roku plany ponownego uruchomienia franczyzy. Nowy film, również zatytułowany Mumia, został wydany w czerwcu 2017 roku.
Deweloper Konami Nagoya opublikował w 2000 roku dwie adaptacje gry wideo The Mummy na licencji Universal Interactive Studios: przygodową grę akcji na konsolę PlayStation i system Microsoft Windows opracowaną przez Rebellion Developments, a także grę logiczną na Game Boy Color. Była też gra wideo z 2002 roku oparta na serialu animowanym z 2001 roku, opublikowana przez Ubisoft dla Game Boy Advance. Film zainspirował także kolejkę górską Revenge of the Mummy, którą można znaleźć w trzech parkach rozrywki Universal Studios: Hollywood w Kalifornii, Orlando w Florydzie i Sentosa w Singapurze.

title: Mumia (film 1999)

wikitext:
{{inne znaczenia|filmu z 1999 roku|[[Mumia (ujednoznacznienie)|inne znaczenia tego słowa]]}}
{{Film infobox
 |tytuł             = Mumia
 |oryginalny tytuł  = The Mummy
 |grafika           =
 |opis grafiki      =
 |alt grafiki       =
 |gatunek           = [[Film przygodowy|przygoda]], [[Film akcji|akcja]], [[Film fantasy|fantasy]], [[horror]]
 |rok produkcji     = [[1999 w filmie|1999]]
 |data premiery     = 7 maja 1999
30 lipca 1999 (Polska)
 |kraj produkcji    = [[Stany Zjednoczone]]
 |język             = [[Język angielski|angielski]], [[Język egipski|egipski]], [[Język arabski|arabski]], [[Język hebrajski|hebrajski]], [[Standardowy język mandaryński|mandaryński]], [[Język węgierski|węgierski]]
 |czas trwania      = 124 min
 |reżyseria         = [[Stephen Sommers]]
 |scenariusz        = Stephen Sommers
 |główne role       = [[Brendan Fraser]],
[[Rachel Weisz]],
[[John Hannah]],
[[Arnold Vosloo]]
 |muzyka            = [[Jerry Goldsmith]]
 |zdjęcia           = [[Adrian Biddle]]
 |scenografia       =
 |kostiumy          = [[John Bloomfield]]
 |montaż            = [[Bob Ducsay]]
 |produkcja         = James Jacks
Sean Daniel
 |wytwórnia         = [[Universal Pictures]]
[[Alphaville Films]]
 |dystrybucja       = [[Universal Pictures]]
[[United International Pictures|UIP]]-[[Vue Movie Distribution|ITI]] (Polska)
 |budżet            = 80 mln [[Dolar amerykański|dolarów]]
 |przychody brutto  =
 |poprzednik        =
 |kontynuacja       = ''[[Mumia powraca]]'' (2001)
 |nagrody           = [[Nagroda Saturn|Saturn]] za [[Nagroda Saturn w kategorii najlepsze kostiumy|najlepsze kostiumy]]
 |commons           =
 |wikicytaty        = Mumia
 |www               = https://www.skyshowtime.com/pl/stream/movies/mumia/4047321d-e611-30c1-a525-09625b4d70ae
}}
'''Mumia''' ({{W języku|en|The Mummy}}) – [[Kinematografia amerykańska|amerykański]] [[film przygodowy]] [[Film akcji|akcji]] z [[1999 w filmie|1999]] w reżyserii i na podstawie scenariusza [[Stephen Sommers|Stephena Sommersa]]. Premiera światowa filmu odbyła się 7 maja 1999 roku.

== Fabuła ==
=== Rok 1290 p.n.e. ===
[[Teby (Egipt)|Teby]]: Miasto Żyjących. Klejnot w koronie faraona [[Seti I|Setiego I]], dom Imhotepa, najwyższego kapłana faraona oraz miejsce urodzenia Anck-Su-Namun, nałożnicy faraona. Nikt oprócz niego nie mógł jej dotknąć. Jednak faraon nie wiedział, że w tajemnicy Imhotep i Anck-Su-Namun byli kochankami, gotowymi ryzykować życiem w imię miłości. Jednak pewnej nocy faraon zauważył rozmazany tatuaż na jej ramieniu. Kochankowie zadźgali go, ale straż przybyła do komnaty. Kapłani Imhotepa pomogli mu uciec, jednak Anck-Su-Namun została chcąc ratować ukochanego. Imhotep obiecał, że ją wskrzesi. Kiedy strażnicy stanęli przed nią, podniosła nóż i zabiła się.

Aby wskrzesić Anck-Su-Namun, Imhotep i jego kapłani włamali się do krypty i wykradli jej ciało. Przebyli pustynię i zawieźli jej ciało do Hamunaptry, Miasta Umarłych, starożytnego cmentarzyska synów faraonów i miejsca spoczynku najbogatszych Egipcjan.
Dla ukochanej Imhotep naraził się na gniew bogów, wkraczając do miasta i biorąc czarną Księgę Umarłych z jej świętego miejsca.
Dusza Anck-Su-Namun trafiła do mrocznej krainy podziemi, jej organy usunięto i umieszczono w pięciu poświęconych kanopach. Imhotep położył jej ciało na kamiennym stole a obok postawił kanopy. Kapłani okrążyli stół i uklękli. Zaczęli szeptać „Anck-Su-Namun”. Imhotep stanął nad ciałem i zaczął czytać z Księgi Umarłych. W basenie niedaleko stołu znajdowały się dusze, w tym Anck-Su-Namun. Gdy Imhotep czytał, z basenu zaczęło coś wychodzić. Dusza Anck-Su-Namun powróciła z martwych. Jednak straże faraona doścignęły Imhotepa i powstrzymały go, nim rytuał dobiegł końca.

Kapłanów Imhotepa skazano na zmumifikowanie żywcem. Zaś sam Imhotep, skazany został na męki Hom-Dai, najstraszliwszej ze wszystkich klątw. Obcięli mu język, zawinęli go żywcem w bandaże, włożyli do sarkofagu, do którego potem wrzucono, żywiące się ludzkim ciałem, skarabeusze. Całą wieczność miał pozostawać w zapieczętowanym sarkofagu, ani żywy, ani martwy. Medjai mieli czuwać, by nigdy się nie uwolnił, byłby bowiem chodzącym przekleństwem, plagą ludzkości, potępionym potworem o wielowiekowej potędze, władcą pustyni, kroczącym w chwale niezwyciężoności.

=== Rok 1926 ===
Piękna Evelyn Carnahan jest bibliotekarką i mieszka wraz ze starszym bratem, Jonathanem, w [[Kair]]ze. Od zawsze uwielbiała Egipt. Jej zmarły ojciec był bardzo sławnym odkrywcą i kochał Egipt tak mocno, że wziął za żonę jej zmarłą matkę, która była [[Egipcjanie|Egipcjanką]].

Pewnego dnia Jonathan pokazał jej tajemnicze pudełko, które rzekomo znalazł na wykopaliskach w Tebach. W środku znajdowała się mapa prowadząca do Hamunaptry. Szef Evy, pan Bay „przypadkiem” nadpalił mapę w miejscu drogi prowadzącej do Miasta Zmarłych. Jonathan wyznaje Evelyn, że ukradł pudełko pewnemu więźniowi. Carnahanowie udają się do aresztu. Tam Evy poznaje Ricka O’Connela, który był w Hamunaptrze (stamtąd miał pudełko) i może ich tam zaprowadzić. Evelyn wyciąga go z więzienia i razem z bratem oraz naczelnikiem, który zażądał udziału w zyskach w zamian za wypuszczenie więźnia, płyną barką do Hamunaptry.

Na barce jest jeszcze jedna grupa poszukująca Hamunaptry pod wodzą egiptologa Allena Chamberlaina i prowadzona przez tchórzliwego Beniego Gabora, dawnego kolegę Ricka. W nocy Evelyn wyjawia Rickowi, że w Hamunaptrze chce znaleźć złotą księgę Amon-Ra. Później w kajucie zostaje zaatakowana przez tajemniczego [[Arabowie|Araba]] ubranego na czarno. Na szczęście Rick ją uratował. Szybko okazuje się, że jest ich więcej. Podczas strzelaniny barka staje w płomieniach. Obie grupy poszukiwaczy wskakują do wody. Gdy w końcu docierają do jakiegoś miasteczka, wyruszają w dalszą drogę.

W końcu znajdują Hamunaptrę, a tam zakopane miasto. W środku Jonathan znajduje [[sarkofag]]. Evy odkrywa, że pudełko jest tak naprawdę kluczem, dzięki któremu można go otworzyć. W sarkofagu znajdują „soczystą” (jakby wciąż rozkładającą się) mumię sprzed 3000 lat. Niestety towarzyszący im naczelnik umiera. Czterech członków drugiej ekipy odnajduje jakąś skrzynię, a w niej czarną Księgę Umarłych oraz pięć świętych urn. Biorą cztery urny i księgę. W nocy Evy zakrada się i ją „pożycza”. Za pomocą klucza-pudełka otwiera księgę i czyta z niej. Nie wie jednak, że omyłkowo ożywiła znalezioną przez nich mumię. Okazuje się, że to Imhotep.

Gdy powietrze nagle przeszywa ryk mumii, chwilę później zjawia się szarańcza. Wszyscy uciekają do podziemi. Jeden z ludzi Chamberlaina zgubił okulary i zostaje zaatakowany przez mumię, która zabiera mu język i oczy. Tymczasem Rick, Evy i Jonathan uciekają przed skarabeuszami. Gdy znajdują bezpieczne miejsce, Evy uruchamia pułapkę i znika. Ląduje w mrocznym korytarzu. Staje twarzą w twarz z mumią Imhotepa. On niespodziewanie nazywa ją Anck-Su-Namun. Zjawia się Rick i postrzela mumię. Łapie Evelyn i razem uciekają. Gdy wybiegają z podziemi spotykają tam Jonathana, grupę Chamberlaina oraz ubranych na czarno Arabów. Ich przywódca, Ardeth Bey, mówi że są zakonem zwanym Medjai i od 3000 lat pilnowali, aby nikt nie obudził Imhotepa.

Wszystkie trzy grupy wyruszają do Kairu. Okazuje się, że doktor Bay też jest Medjai. Wyjaśniają, że pierwszym krokiem Imhotepa będzie wskrzeszenie Anck-Su-Namun. Do tego potrzebuje pięciu świętych urn oraz ludzkiej ofiary, którą szybko okazuje się być Evy. Zaczynają spełniać się wszystkie plagi. Wkrótce wszyscy posiadacze urn zostają zabici przez mumię, która teraz wygląda jak człowiek. Imhotep opętał wszystkich mieszkańców i rozkazał aby schwytali Ricka, Evelyn, Jonathana, Ardetha Beya i doktora Beya. Gdy tłum ich otacza, Evy zostaje porwana przez Imhotepa, który każe zabić resztę. Rick otwiera właz do kanałów, którym uciekają wszyscy oprócz Baya.

Rick, wraz z Jonathanem i Ardeth Bey, jedzie do swego kolegi, pilota, który od dawna pragnie dawki adrenaliny. Podczas lotu wpadają w burzę piaskową, stworzoną przez Imhotepa. Gdy w końcu udaje im się wydostać, samolot się rozbija. Pilot umiera. Pozostała trójka szybko dostaje się do Hamunaptry. Imhotep wysyła mumie swoich kapłanów, aby ich zabili. Ardeth Bey je zatrzymuje, a Jonathan i Rick znajdują złotą księgę Amon-Ra. Teraz muszą tylko ocalić Evy.

W tym samym czasie Imhotep przygotowuje rytuał wskrzeszenia jego ukochanej. Przykuł Evelyn do kamiennego stołu, a obok położył mumię Anck-Su-Namun i pięć świętych urn. Otwiera Księgę Umarłych i zaczyna czytać. Z basenu dusz, wyłania się Anck-Su-Namun i wnika do swego ciała. Imhotep staje nad przerażoną Evelyn, podnosi do góry nóż i... nagle zjawia się Jonathan, który krzyczy do Evy, że znalazł księgę Amon-Ra. Imhotep zaczyna iść w jego stronę, jednak nagle zjawia się Rick, z szablą w ręku i uwalnia Evelyn. Aby otworzyć księgę Amon-Ra Jonathan musi mieć klucz-pudełko, które jest w posiadaniu Imhotepa. Stara się przetłumaczyć inskrypcje z okładki księgi, ale przez przypadek ożywia kilkuosobową armię. Rick musi bronić Jonathana, a Evy walczy z mumią Anck-Su-Namun. W końcu jej brat odczytuje poprawną inskrypcję, dzięki czemu kontroluje armię. Każe zabić Anck-Su-Namun. Wściekły Imhotep zaczyna go dusić, jednak Rick odcina mu rękę, która szybko mu odrasta. Jonathan znajduje klucz w jej rękawie i otwiera księgę. Evy podbiega i czyta z niej zaklęcie, sprawiające, że Imhotep staje się śmiertelny. Rick przebija go szablą. Imhotep wpada do basenu dusz i wypowiada ostatnie słowa „Śmierć jest zaledwie początkiem”.

Nagle miasto zaczyna się rozpadać. Cała trójka ucieka w samą porę. Gdy miasto już całkowicie się rozpadło, spotykają Ardetha Beya, który przyprowadził wielbłądy. Rick i Evy całują się i razem z towarzyszami jadą do Kairu.

== Obsada ==
* [[Brendan Fraser]] – Richard „Rick” O’Connell
* [[Rachel Weisz]] – [[Evelyn O’Connell|Evelyn „Evy” Carnahan]]
* [[John Hannah]] – Jonathan Carnahan
* [[Arnold Vosloo]] – [[Imhotep]]
* [[Oded Fehr]] – Ardeth Bay
* [[Patricia Velásquez]] – Anck-Su-Namun
* [[Aharon Ipalé]] – faraon [[Seti I]]
* [[Omid Djalili]] – naczelnik Gad Hassan
* [[Kevin J. O’Connor]] – Beni Gabor
* [[Jonathan Hyde]] – dr Allen Chamberlain
* [[Erick Avari]] – dr Terence Bey

== Produkcja ==
=== Scenariusz ===
Pod koniec lat 80. producenci [[James Jacks]] i [[Sean Daniel]] postanowili zaktualizować [[Mumia (film 1932)|oryginalny film o mumii z 1932 roku]]<ref name=":0">"''The Mummy'' That Wasn't". Cinescape. May 3, 1999.</ref>. [[Universal Pictures]] dał im zielone światło pod warunkiem, że utrzymają budżet na poziomie około 10 milionów dolarów. Jacks pamiętał, że studio chciało niskobudżetowej serii horrorów<ref name=":1">Hobson, Louis B (May 1, 1999). "Universal rolls out new, improved ''Mummy''". ''[[Calgary Sun]]''.</ref>. W 1987 roku [[George A. Romero]] napisał zarys scenariusza i został zwerbowany do reżyserii. Scenarzystka [[Abbie Bernstein]] wspomina, że Universal Studios chciało niepowstrzymanej mumii podobnej do [[T-800|Terminatora]]. Historia Bernstein miała miejsce w teraźniejszości. Naukowcy nieumyślnie ożywiają mumię, która chce użyć starożytnego urządzenia do zniszczenia wszelkiego życia na ziemi. „[Mumia] nie miała więcej interakcji społecznych niż [[Tyranozaur|T-Rex]] w ''[[Park Jurajski (film)|Parku Jurajskim]]''” – wspomina Bernstein. Romero odszedł od projektu, a scenariusz został porzucony<ref name=":2">Fordham, Joe (June 1999). "The Mummy, Resurrected". ''[[Cinefantastique]]''.</ref>.

Następnie Jacks i Daniel zatrudnili do wyreżyserowania ''Mumii'' filmowca i scenarzystę horrorów [[Clive Barker|Clive’a Barkera]]. Pomysł Barkera z 1990 roku i kolejny scenariusz [[Mick Garris|Micka Garrisa]] z 1991 roku były mroczne i brutalne, a historia obracała się wokół muzeum sztuki, które odbudowuje cały egipski grobowiec w Beverly Hills. Był „mroczny, seksualny i przepełniony mistycyzmem”<ref name=":1" /> i „byłby to świetny, niskobudżetowy film”<ref name=":3">Slotek, Jim (May 2, 1999). "Unwrapping ''The Mummy''". ''[[Toronto Sun]]''.</ref>. Koncepcja okazała się jednak zbyt dziwna dla studia, ponieważ traktowała mumię jako punkt wyjścia do filmu, a nie główną postać<ref name=":2" />.

Alan Ormsby, nieświadomy wcześniejszych prób uruchomienia filmu, został wcielony do projektu jako następny. Ormsby zaproponował prostszą aktualizację filmu z 1932 roku, ponownie skupiając się na Mumii jako nieustępliwej postaci podobnej do Terminatora. [[Joe Dante]] został zatrudniony jako reżyser, zwiększając budżet na swój pomysł [[Daniel Day-Lewis|Daniela Day-Lewisa]] w roli ponurej mumii. Szkic tej wersji został później przepisany przez [[John Sayles|Johna Saylesa]]. Akcja osadzona była we współczesności i skupiała się na reinkarnacji z elementami historii miłosnej<ref name=":3" />. Był bliski wyprodukowania – niektóre elementy, takie jak mięsożerne skarabeusze, znalazły się w produkcie końcowym<ref name=":0" />. Jednak Universal sprzeciwił się wyższej cenie<ref name=":2" />.

George A. Romero powrócił do projektu w 1994<ref name=":2" />  z wizją horroru w stylu [[zombie]], podobnego do ''[[Noc żywych trupów (film 1968)|Nocy żywych trupów]]'', który również opierał się w dużej mierze na elementach tragicznego romansu. Romero ukończył szkic w październiku 1994, napisany wspólnie z Ormsbym i Saylesem, który opowiadał historię archeolożki Helen Grover i jej odkrycia grobowca Imhotepa, egipskiego generała, który żył w czasach [[Ramzes II|Ramzesa II]]. Wydarzenia rozgrywają się w bezimiennym amerykańskim mieście w dzisiejszych czasach, gdy Imhotep nieumyślnie budzi się w wyniku wystawienia jego ciała na działanie promieni z rezonansu magnetycznego w zaawansowanym technicznie laboratorium archeologii sądowej. Helen zostaje wciągnięta w niepewny związek z Imhotepem, a jednocześnie doświadcza jasnowidzących retrospekcji do poprzedniego życia w [[XIX dynastia|XIX dynastii]] [[Starożytny Egipt|Egiptu]] jako kapłanki [[Izyda|Izydy]]. Przywołując mistyczne moce poprzez inkantację, Imhotep później wskrzesza mumię Kharisa, lojalnego niewolnika. Kharis wpada w mściwy szał przeciwko rabusiom grobu. Scenariusz Romero został uznany jednak za zbyt mroczny i brutalny przez Jacksa i studio, które chciały bardziej przystępnego obrazu. Romero nie był w stanie wyplątać się z innego kontraktu, który miał w negocjacjach z [[Metro-Goldwyn-Mayer|MGM]], więc jego zaangażowanie w film zostało zerwane i zlecono opracowanie zupełnie nowego scenariusza<ref name=":1" />.

Mick Garris powrócił w 1995 roku, pracując nad scenariuszem, który łączył elementy filmu z 1932 roku i ''[[Grobowiec mumii|Grobowca mumii]]'' z 1942 roku. Ten szkic był dziełem z epoki, zatopionym w inspirowanym sztuką egipską [[Art Deco]], ale wizja po raz kolejny okazała się zbyt droga dla studia i została odrzucona na rzecz nowoczesnej scenerii. Gdy projekt był bliski wejścia do produkcji, Universal został sprzedany firmie [[Seagram]]. Jonathan Sheinberg zdecydował się wyprodukować ''Mumię'' za pośrednictwem swojej niezależnej firmy i napisać nowy scenariusz. Nie udało się znaleźć odpowiedniego głośnego scenarzysty i reżysera ([[Wes Craven|Wesowi Cravenowi]] zaproponowano film, ale go odrzucił<ref name=":3" />), a Garris po raz drugi opuścił projekt, który ponownie upadł<ref name=":2" />.

Wciąż zdeterminowany, aby stworzyć nowy film o mumii, w 1996 roku Universal zatrudniło [[Kevin Jarre|Kevina Jarre’a]] do napisania nowego scenariusza. Według Jacksa, dyrektorzy byli teraz przekonani, że film powinien być produkcją o większym budżecie<ref name=":2" />.  [[Stephen Sommers]] wówczas skontaktował się z Jacksem i Danielem w 1997 roku ze swoją wizją ''Mumii'' „jako rodzajem [[Indiana Jones|Indiany Jonesa]] z mumią jako stworem sprawiającym trudności bohaterowi”<ref name=":1" />. Sommers obejrzał oryginalny film z 1932 roku, gdy miał osiem lat i chciał odtworzyć na większą skalę to, co mu się w nim podobało<ref>Snead, Elizabeth (May 7, 1999). "Updating A Well-Preserved Villain". ''[[USA Today]]''.</ref>. Omawiając inne klasyczne postacie z horroru, Sommers stwierdził, że „[[Frankenstein (stwór)|Frankensteina]] zawsze było mi żal, [[Drakula]] był fajny i seksowny, ale mumia po prostu mnie przestraszyła”<ref name=":4">Counts, Kyle (June 1999). "Sarcophagus Rising". ''[[Starlog]]''.</ref>.

Po porażce kasowej ''[[Babe: Świnka w mieście|Babe: Świnki w mieście]]'' i innych filmów, Universal potrzebował przeboju. W tym czasie zarząd Universalu zmienił się w odpowiedzi na niepowodzenia kasowe, a straty skłoniły studio do ponownego zwrócenia uwagi na udane franczyzy z lat 30.<ref>Bonin, Liane (May 7, 1999). "That’s a Wrap". ''[[Entertainment Weekly]]''.</ref> Ówczesna prezes Universal, Stacey Snider rozdała pakiety ze szczegółowymi informacjami o zasobach studia – w tym prawie 5 tys. starych scenariuszy i filmów<ref name=":5">Raftery, Brian (2020). ''Best. Movie. Year. Ever.: How 1999 Blew Up the Big Screen''. Simon and Schuster.</ref>. Sommers otrzymał swoje okno możliwości i wysłał swoją ''Mumię'' do Universalu z 18-stronicowym zarysem<ref name=":0" />.

Sommers nie chciał przerabiać oryginalnego filmu – zamiast nakręcić kolejny prosty horror, chciał zamienić go w romantyczną przygodę z elementami horroru. Świadom tego, jak tandetna, zabandażowana mumia ze starych filmów stała się czymś w rodzaju puenty, chciał szybszego, bardziej złośliwego i przerażającego potwora<ref name=":4" />. Sommers wykorzystał własne badania i usługi profesora archeologii UCLA do stworzenia jak najbardziej dokładnego języka starożytnego Egiptu<ref name=":2" />.  Snider przypomniał, że pomysł Sommera był wyjątkowy, ponieważ akcja miała miejsce w latach dwudziestych XX wieku, a nie we współczesnym otoczeniu<ref name=":6">Staff (May 14, 1999). "Show Me The Mummy". ''[[Entertainment Weekly]]''.</ref>. Universalowi spodobał się ten pomysł tak bardzo, że zaakceptował koncepcję i zwiększył budżet, a Sommers przez następny rok pracował nad scenariuszem<ref name=":8">Shay, Estelle (April 1999). "Thoroughly Modern Mummy". ''[[Cinefex]]''.</ref>.

=== Obsada ===
Producent James Jacks zaproponował rolę Ricka O’Connella [[Tom Cruise|Tomowi Cruise’owi]] (który później został obsadzony w [[Mumia (film 2017)|remake’u filmu]]), a następnie takim aktorom jak: [[Brad Pitt]], [[Matt Damon]] i [[Ben Affleck]], ale ci nie byli zainteresowani lub nie mogli dopasować roli do swoich harmonogramów. Jacks i reżyser Stephen Sommers byli pod wrażeniem pieniędzy, które ''[[George prosto z drzewa (film)|George prosto z drzewa]]'' zarabiał w kasach kin i w rezultacie obsadzili [[Brendan Fraser|Brendana Frasera]]<ref name=":1" />. Sommers skomentował, iż czuł, że Fraser pasuje również do zawadiackiej postaci [[Errol Flynn|Errola Flynna]]<ref name=":6" />. Rola Frasera w ''George’u prosto z drzewa'' wzmocniła jego status gwiazdy, ale pozostał znacznie tańszy niż najwięksi aktorzy w branży<ref name=":5" />.  Aktor rozumiał, że jego postać „nie traktuje siebie zbyt poważnie, gdyż w przeciwnym razie publiczność nie będzie w stanie z nim podróżować”<ref name=":9">Braund, Simon (July 1999). "Equally Cursed and Blessed". ''[[Empire (film magazine)|Empire]]''.</ref>.

Postać Evelyn Carnahan została nazwana w hołdzie Lady Evelyn Carnarvon, córce amatorskiego egiptologa [[George Herbert (5. hrabia Carnarvon)|hrabiego Carnarvona]]. Ojciec z córką obecni byli przy otwarciu [[Grobowiec Tutanchamona|grobowca Tutanchamona]] w 1922 roku. Studio pierwotnie brało pod uwagę amerykańskie aktorki, a [[Rachel Weisz]] wielokrotnie przesłuchiwano, zanim dostała rolę<ref name=":7">Collis, Clark (August 13, 2019). "Snakes, sandstorms, and strangulation: The making of 1999's The Mummy". ''[[Entertainment Weekly]]''.</ref>. Weisz nie była wielką fanką horrorów, ale postrzegała film jako bardziej komiksowy<ref name=":10">Jones, Alison (June 26, 1999). "Great Excavations". ''The Birmingham Post''.</ref>. [[John Hannah]] został wybrany do roli Jonathana Carnahana, mimo że Hannah czuł, że nie jest aktorem komediowym<ref name=":7" />.

Jacks wcześniej wyprodukował ''[[Nieuchwytny cel]]'' z południowoafrykańskim aktorem [[Arnold Vosloo|Arnoldem Vosloo]], któremu zaproponował rolę tytułowego potwora. Voosloo spodobał się scenariusz ''Mumii'', ale powiedział Sommersowi, że chce zagrać tę rolę „całkowicie prosto, gdyż z punktu widzenia Imhotepa jest to wypaczona wersja [[Romeo i Julia|Romea i Julii]]”. Zrekrutowano go po jednym przesłuchaniu<ref name=":2" />.  Będąc świadomym skąpego kostiumu Imhotepa, Vosloo stracił 10 do 15 funtów do tej roli, unikając alkoholu i cukru<ref name=":2" />.

=== Zdjęcia ===
Zdjęcia rozpoczęły się 4 maja 1998 roku i trwały 17 tygodni<ref name=":11">"Behind the Scenes". ''The Mummy Official Site''. Universal Studios. 1999.</ref>. Ekipa nie mogła kręcić w [[Egipt|Egipcie]] z powodu niestabilnych warunków politycznych, więc główne zdjęcia rozpoczęły się w [[Marrakesz]]u w [[Maroko|Maroku]]<ref name=":12">Portman, Jamie (May 5, 1999). "''Mummy'' Unearths Horror, Humour". ''[[Ottawa Citizen]]''.</ref>. Marrakesz miał tę dodatkową zaletę, że był znacznie mniej nowoczesnym miastem niż [[Kair]], co ułatwiało symulowanie wyglądu się jak w latach dwudziestych. Produkcja rozpoczęła się dwa tygodnie przed rozpoczęciem zdjęć, zdejmując przewody telefoniczne i kable oraz dostarczając samochody z epoki i wielbłądy<ref name=":2" />.  Miejscowi służyli jako statyści do scen z tłumem<ref name=":8" />.  Po kręceniu w Marrakeszu kręcenie przeniosło się na [[Sahara|Saharę]], a dokładnie na obrzeża małego miasteczka [[Arfud]]. Scenograf Allan Cameron znalazł uśpiony wulkan Gara Medouar, w którym można było zbudować zewnętrzną część Hamunaptry. Zbudowano betonową rampę, aby umożliwić dostęp do formacji w kształcie podkowy, gdzie zostało zbudowane miasto z prefabrykowanych części wysłanych z [[Anglia|Anglii]]. Przeprowadzono badanie wulkanu, aby można było odtworzyć dokładne modele w skali kolumn i posągów w [[Shepperton Studios]], gdzie kręcono wszystkie sceny z podziemnymi korytarzami Miasta Umarłych. Zbudowanie planów zajęło 16 tygodni i zawierały kolumny z włókna szklanego wyposażone w efekty specjalne do końcowych scen filmu<ref name=":11" />. Aby uniknąć odwodnienia w palącym upale Sahary, zespół medyczny produkcji stworzył napój, który obsada i ekipa musieli spożywać co dwie godziny<ref name=":9" />. Burze piaskowe były codziennymi niedogodnościami, a dzikie zwierzęta były głównym problemem, ponieważ wielu członków załogi musiano przetransportować samolotem do szpitala po ugryzieniu lub ukąszeniu<ref name=":12" />. Brendan Fraser prawie zginął podczas sceny, w której jego postać zostaje powieszona<ref name=":10" />. Produkcja miała oficjalne wsparcie [[Królewska Armia Maroka|Królewskiej Armii Maroka]], a członkowie obsady mieli wykupione ubezpieczenie od porwania<ref name=":3" />. Po zdjęciach w [[Afryka Północna|Afryce Północnej]] produkcja przeniosła się z powrotem do [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]] gdzie nagrywanie trwało aż do 29 sierpnia 1998 roku<ref name=":11" />.

=== Efekty specjalne ===
Filmowcy szacują, że wydali 15 milionów dolarów z budżetu na same efekty specjalne<ref name=":8" />. ''Mumia'' zawiera setki ujęć, które w postprodukcji wymagały optycznych lub cyfrowych efektów specjalnych. Firma [[Industrial Light & Magic]] (ILM) dostarczyła ponad 140 ujęć do filmu, a dodatkowe prace wykonali Cinesite (60 ujęć) i Pacific Title/Mirage (45 ujęć i sekwencje tytułowe filmu)<ref name=":13">Magid, Ron (August 1999). "Visual Effects Review; Raging Rags and Bones". ''[[American Cinematographer]]''. pp. 60–64.</ref>.

Sommers zaangażował ILM podczas opracowywania scenariusza, wcześniej współpracując z kierownikiem ds. efektów ILM Johnem Andrew Bertonem Jr. przy ''[[Śmiertelny rejs|Śmiertelnym rejsie]]''. ILM nie mógł się doczekać wyzwania, jakie stanowił film i pod koniec 1997 roku wyprodukował kilka koncepcji efektów mumii, aby zademonstrować wykonalność wizji Sommersa kadrze kierowniczej<ref name=":8" />.

Twórcy filmu starali się stworzyć coś szybszego i bardziej przerażającego dla tytułowego stworzenia, używając najnowocześniejszych technik, aby stworzyć coś, czego nigdy wcześniej nie widziano<ref name=":8" />. ILM zaczął rozwijać wygląd mumii trzy miesiące przed rozpoczęciem zdjęć<ref name=":11" />. „Chcieliśmy stworzyć fotorealistyczne zwłoki, które oczywiście nie były mężczyzną w kostiumie, oczywiście nie były animatroniką i oczywiście były żywe” – wspomina. Przez miesiące projektanci pracowali nad stworzeniem czterech odrębnych scen dla mumii. Pierwszy etap to mumia w najbardziej zepsutym stanie, z poszarpanymi kawałkami odzieży, skóry i ścięgien wiszącymi nad szkieletem. W drugim etapie dodano obszary zregenerowanej skóry, a w trzecim i czwartym etapie Mumia została prawie całkowicie zregenerowana, przez co prześwitywały tylko małe obszary jej wnętrzności. Artyści stworzyli czarno-białe szkice, następnie przeszli do zabiegów kolorystycznych, zanim zbudowali stworzenie w komputerze. Modele zostały również wykorzystane jako odniesienie dla artystów cyfrowych<ref name=":8" />.  Początkowe stany mumii zostały stworzone całkowicie przez komputer, podczas gdy późniejsze etapy łączyły występy na żywo. Aby uzupełnić protezy i makijaże stosowane na planie, światła LED i kawałki taśmy służyły jako punkty śledzące, dzięki czemu cyfrowe „wycięcia” można było zastosować na twarzy i ciele Vosloo w postprodukcji<ref name=":13" />.  Vosloo przyznał, że chodząc po planie czuł się jak choinka<ref name=":6" />.

Ostatnie etapy regeneracji mumii zostały stworzone dzięki połączeniu aktorstwa z protezą i cyfrowymi obrazami<ref name=":4" />.  Cyfrowa reprezentacja Mumii została stworzona w Alias, z symulowanymi mięśniami większości ciała przymocowanymi do szkieletu.  Animatorzy kontrolowali części Mumii poprzez animację proceduralną, z kolei animowanie leżących pod spodem kości kontrolowało rozciąganie i ruch nałożonych mięśni. Wreszcie, na animację proceduralną i przechwytywanie ruchu nałożono dodatkową animację, aby poprawić wydajność. Biorąc pod uwagę ograniczenia technologii, subtelne ruchy, takie jak animacje twarzy lub dłoni, musiały być wykonywane ręcznie<ref name=":13" />.  Ujęcia, na których pojawił się Vosloo z nałożoną protezą generowaną komputerowo, były najtrudniejsze dla zespołu od efektów<ref name=":8" />.

Vosloo nie korzystał z kaskadera i zagrał wszystkie sceny samodzielnie<ref name=":13" />.  Sceny zostały wykonane na planie podczas głównych zdjęć, a następnie ujęcia zostały powtórzone za pomocą [[motion capture]], gdzie występ Vosloo został nagrany przez osiem kamer pod różnymi kątami<ref name=":8" />.

Oprócz mumii scenariusz wymagał wielu ujęć z efektami, aby uwydatnić rozległy aspekt przygodowy filmu. Widoki, takie jak retrospekcje ujęcia starożytnego miasta [[Teby (Egipt)|Teb]], łączyły ujęcia plenerowe nakręcone na pustyni ze złożonymi na zielonym ekranie miniaturami modeli, matowymi obrazami i efektami generowanymi komputerowo<ref name=":13" />. Podczas gdy film szeroko wykorzystywał obrazy generowane komputerowo, wiele scen, w tym te, w których postać Rachel Weisz jest pokryta szczurami i szarańczą, zostało nakręconych przy użyciu żywych zwierząt<ref name=":12" />. Inne ujęcie z bliska przedstawiało uśpioną szarańczę przyczepioną do kaskadera w połączeniu z dodatkowymi szkodnikami wytworzonymi przez komputer<ref name=":8" />.  Burze piaskowe wykorzystywały grafikę proceduralną opartą na programach używanych do tworzenia tornad w Twister, podczas gdy masy mięsożernych skarabeuszy wykorzystywały techniki opracowane dla ''[[Gwiezdne wojny: część I – Mroczne widmo|Gwiezdnych wojen: części I – Mrocznego widma]]''<ref name=":8" />.  Ujęcie burzy ogniowej ogarniającej Kair połączyło prawdziwe palmy, modele fizyczne i matowe obrazy z generowanym komputerowo gradem, ogniem i gruzem. Poprawione zostały także ujęcia z drganiami aparatu cyfrowego<ref name=":13" />.

Finał przedstawia armię mumii przybywających w obronie Imhotepa. Wiele z tych mumii zostało stworzonych przez kierownika ds. efektów makijażu, Nicka Dudmana, który wyprodukował w filmie charakteryzację, protetykę i efekty animatroniczne<ref name=":12" />. Każdy kostium miał różne warianty ruchów kaskaderskich lub pirotechniki. Po wykonaniu głównych zdjęć kostiumy zostały wysłane do ILM w celu zeskanowania i wymodelowania na komputerze. Korzystając z części mumii Imhotepa, aby zaoszczędzić czas, ILM odtworzył cyfrowo podwładnych, aby dodać je do scen, i wykorzystał przechwytywanie ruchu do ich animacji. Zdolność Frasera do konsekwentnego odtwarzania swoich ruchów w wielu ujęciach została uznana przez animatorów jako oszczędność czasu<ref name=":8" />.

=== Premiera ===
Widzowie testowi negatywnie zareagowali na tytuł filmu, który wywoływał negatywne emocje związane ze starym horrorem, ale prezes marketingu krajowego Marc Shmuger postawił sobie za cel zredefiniowanie mitu wraz z filmem, zamiast zmieniania tytułu<ref name=":6" />. Entuzjazm dla filmu był niski, ale Universal wykupił spot telewizyjny na Super Bowl (podobno kosztował 1,6 miliona dolarów), który natychmiast zmienił postrzeganie produkcji<ref name=":7" />.

Producenci obawiali się, że zbliżająca się premiera ''Gwiezdnych wojen: części I – Mrocznego widma'' zatopi potencjał kasowy filmu, co spowodowało przesunięcie daty premiery z 21 maja na 7 maja<ref name=":6" />.  ''Mumia'' zarobiła 43 miliony dolarów w 3210 kinach w Stany Zjednoczonych i Kanadzie w weekend otwarcia. Jego weekendowe przyjęcie było najwyższym pozaświątecznym otwarciem w maju i dziewiątym co do wielkości otwarciem wszech czasów<ref>Welkos, Robert W. (May 11, 1999). "'Mummy' Brings Sunshine to Universal". ''[[Los Angeles Times]]''.</ref>. Film spadł później na drugie miejsce za ''Mrocznym widmem''. ''Mumia'' zarobiła ponad 155,4 miliona dolarów w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie oraz 261 milionów dolarów na arenie międzynarodowej, co daje ponad 416,4 miliona dolarów na całym świecie<ref>"The Mummy (1999)". ''The Numbers''.</ref>.

Mumia została wydana na wideo w formatach [[VHS]] i [[DVD]] we wrześniu 1999 roku<ref>Fitzpatrick, Eileen (September 11, 1999). "The Mummy". ''[[Billboard (tygodnik)|Billboard]]''.</ref>. Tytuł był ogromnym sukcesem wytwórni Universal w zakresie domowych nagrań wideo, sprzedając 7 milionów sztuk na kasetach VHS i 1 milion na DVD, co czyni go najlepiej sprzedającym się kasetą VHS w roku i drugim najlepiej sprzedającym się DVD (za ''[[Matrix]]''). Sukces ''Mumii'' pomógł Universalowi w sprzedaży domowych filmów wideo o wartości ponad 1 miliarda dolarów<ref>Fitzpatrick, Eileen (December 25, 1999). "'Mummy' shoots Universal's sales over $1 bil.; retailers win with sight and sound". ''[[Billboard (tygodnik)|Billboard]]''.</ref>. Film został później zremasterowany cyfrowo i wydany na Blu-ray w 2008 roku<ref>Douglass, Todd (July 15, 2008). "The Mummy (1999)". ''[[DVD Talk]]''.</ref>.

=== Kontynuacje ===
Wyniki kasowe ''Mumii'' doprowadziły do wielu sequeli i spin-offów. W sequelu ''[[Mumia powraca]]'' (2001) występuje większość głównych bohaterów. Jako małżeństwo, Rick i Evelyn konfrontują się z Imhotepem i Królem Skorpionów. Film przedstawia również syna bohaterów, Alexa<ref>Travers, Peter (May 9, 2001). "The Mummy Returns". ''[[Rolling Stone]]''.</ref>. Druga kontynuacja, ''[[Mumia: Grobowiec cesarza smoka]]'' (2008), rozgrywa się w [[Republika Chińska (1912–1949)|Chinach]], a Rachel Weisz została zastąpiona [[Maria Bello|Marią Bello]]<ref>Fleming, Michael (May 13, 2007). "Bello replaces Weisz in 'Mummy'". ''[[Variety (magazine)|Variety]]''. [[Penske Media Corporation]].</ref>. Filmy zainspirowały również animowany serial telewizyjny zatytułowany ''The Mummy"'', który trwał dwa sezony<ref>Trumbore, Dave (July 25, 2020). "'The Mummy' Animated Series Exists, But Should It?". ''[[Collider (website)|Collider]]''.</ref>, oraz spin-off prequel, ''Król Scorpion'' (2002)<ref>Holden, Stephen (April 19, 2002). "Film Review; In a Prequel to the 'Mummy' Series, a Mountain of Muscle Makes a Parody". ''[[The New York Times]]''.</ref>. Universal ogłosił w 2012 roku plany ponownego uruchomienia franczyzy. Nowy film, również zatytułowany ''[[Mumia (film 2017)|Mumia]]'', został wydany w czerwcu 2017 roku<ref>Kroll, Justin (January 21, 2016). "Tom Cruise's 'The Mummy' Gets New Release Date". ''Variety''.</ref>.

Deweloper Konami Nagoya opublikował w 2000 roku dwie adaptacje gry wideo ''The Mummy'' na licencji [[Universal Interactive Studios]]: przygodową grę akcji na konsolę [[PlayStation]] i system [[Microsoft Windows]] opracowaną przez [[Rebellion Developments]], a także grę logiczną na [[Game Boy Color]]. Była też gra wideo z 2002 roku oparta na serialu animowanym z 2001 roku, opublikowana przez [[Ubisoft]] dla [[Game Boy Advance]]<ref>"The Mummy (GBC)". [[GameSpot]].</ref><ref>"The Mummy". ''IGN''.</ref><ref>"The Mummy (Game Boy Advance)". ''[[Metacritic]]''. CBS Interactive.</ref>. Film zainspirował także kolejkę górską ''Revenge of the Mummy'', którą można znaleźć w trzech [[Universal Parks & Resorts|parkach rozrywki Universal Studios]]: [[Universal Studios Hollywood|Hollywood]] w [[Kalifornia|Kalifornii]], [[Universal Orlando|Orlando]] w [[Floryda|Florydzie]] i [[Universal Studios Singapore|Sentosa]] w [[Singapur]]ze<ref>Resorts World Sentosa (December 26, 2008). "Premier Rides tapped to build Mummy ride for Universal Singapore". ''CoasterBuzz''.</ref>.

== Zobacz też ==
* ''[[Mumia powraca]]''
* ''[[Mumia: Grobowiec cesarza smoka]]''
* ''[[Król Skorpion]]''

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{IMDb|tytuł|0120616|Mumia}}
* {{Filmweb|tytuł|678|Mumia}}

{{Universal Monsters}}
{{Stephen Sommers}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Amerykańskie filmy akcji]]
[[Kategoria:Amerykańskie filmy przygodowe]]
[[Kategoria:Amerykańskie komediodramaty]]
[[Kategoria:Amerykańskie filmy fantasy]]
[[Kategoria:Amerykańskie filmy z 1999 roku]]
[[Kategoria:Amerykańskie filmy z gatunku horror]]
[[Kategoria:Amerykańskie remaki filmów]]
[[Kategoria:Filmy kręcone w Arfud]]
[[Kategoria:Filmy kręcone w Arizonie]]
[[Kategoria:Filmy kręcone w Chatham]]
[[Kategoria:Filmy kręcone w hrabstwie Surrey]]
[[Kategoria:Filmy kręcone w Marrakeszu]]
[[Kategoria:Filmy kręcone w Warzazat]]
[[Kategoria:Filmy w reżyserii Stephena Sommersa]]
[[Kategoria:Filmy wytwórni Universal Pictures]]
[[Kategoria:Filmy o mumiach]]
[[Kategoria:Filmowe ścieżki dźwiękowe Jerry’ego Goldsmitha]]
[[Kategoria:Filmy fantastyczne z 1999 roku]]

title: MumiaThe Mummy

Gatunek: przygoda, akcja, fantasy, horror

Data premiery: 7 maja 1999 · 30 lipca 1999 (Polska)

Kraj produkcji: Stany Zjednoczone

Język: angielski, egipski, arabski, hebrajski, mandaryński, węgierski

Czas trwania: 124 min

Reżyseria: Stephen Sommers

Scenariusz: Stephen Sommers

Główne role: Brendan Fraser, · Rachel Weisz, · John Hannah, · Arnold Vosloo

Muzyka: Jerry Goldsmith

Zdjęcia: Adrian Biddle

Kostiumy: John Bloomfield

Montaż: Bob Ducsay

Produkcja: James Jacks · Sean Daniel

Wytwórnia: Universal Pictures · Alphaville Films

Dystrybucja: Universal Pictures · UIP-ITI (Polska)

Budżet: 80 mln dolarów

Kontynuacja: Mumia powraca (2001)


text:
# Veta
Veta (cyr. Вета) – wieś w Serbii, w okręgu pirockim, w gminie Bela Palanka. W 2011 roku liczyła 89 mieszkańców.

title: Veta

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Veta
 |nazwa oryginalna             = {{k|sr|Вета}}
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |godło                        =
 |pieczęć                      =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = Serbia
 |1. jednostka administracyjna = [[Okręg pirocki|pirocki]]
 |2. jednostka administracyjna = [[Gmina Bela Palanka|Bela Palanka]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2011
 |liczba ludności              = 89{{r|stat}}
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |współrzędne                  =
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Veta''' ([[Cyrylica serbska|cyr.]] Вета) – [[wieś]] w [[Serbia|Serbii]], w [[Okręg pirocki|okręgu pirockim]], w [[Gmina Bela Palanka|gminie Bela Palanka]]. W 2011 roku liczyła 89 mieszkańców{{r|stat}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="stat">{{cytuj stronę|url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/Popis2011/Knjiga20.pdf|tytuł=Popis stanovništva, domaćinstava i stanova 2011. u Republici Srbiji|opublikowany=Republički zavod za statistiku|język=sr|data dostępu=2019-08-20}}</ref>
}}

{{Gmina Bela Palanka}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miejscowości w okręgu pirockim]]

title: VetaВета

Państwo: Serbia

Okręg: pirocki

Gmina: Bela Palanka


text:
# Driss Haddadi
Dris Haddadi – marokański piłkarz grający na pozycji napastnika. W swojej karierze grał w reprezentacji Maroka.

## Kariera klubowa
W swojej karierze piłkarskiej Haddadi grał w klubie Chabab Mohammédia. W sezonie 1974/1975 zdobył z nim Puchar Maroka.

## Kariera reprezentacyjna
W reprezentacji Maroka Haddadi zadebiutował w 1971 roku. W 1976 roku powołano go do kadry na Puchar Narodów Afryki 1976. Zagrał w nim w jednym meczu grupowym, z Nigerią (2:1). Z Marokiem wywalczył mistrzostwo Afryki. W kadrze narodowej grał do 1976 roku.

title: Driss Haddadi

wikitext:
{{Piłkarz infobox
 |imię i nazwisko         = Dris Haddadi
 |imię i nazwisko org     =
 |grafika                 =
 |opis grafiki            =
 |pełne imię i nazwisko   =
 |data urodzenia          =
 |miejsce urodzenia       =
 |data śmierci            =
 |miejsce śmierci         =
 |wzrost                  =
 |pozycja                 = [[napastnik]]
 |klub                    =
 |numer w klubie          =
 |kariera juniorska       =
 |kariera seniorska       =
! ! [[Chabab Mohammédia]]
 |kariera reprezentacyjna =
! 1971–1976 ! {{Reprezentacja|MAR|pn}}
 |kariera trenerska       =
 |medale                  =
 |odznaczenia             =
 |commons                 =
 |wikicytaty              =
 |www                     =
}}
'''Dris Haddadi''' – [[Maroko|marokański]] [[piłka nożna|piłkarz]] grający na pozycji [[napastnik]]a. W swojej karierze grał w [[Reprezentacja Maroka w piłce nożnej mężczyzn|reprezentacji Maroka]].

== Kariera klubowa ==
W swojej karierze piłkarskiej Haddadi grał w klubie [[Chabab Mohammédia]]. W sezonie 1974/1975 zdobył z nim [[Puchar Maroka w piłce nożnej|Puchar Maroka]].

== Kariera reprezentacyjna ==
W [[Reprezentacja Maroka w piłce nożnej mężczyzn|reprezentacji Maroka]] Haddadi zadebiutował w 1971 roku. W 1976 roku powołano go do kadry na [[Puchar Narodów Afryki 1976]]. Zagrał w nim w jednym meczu grupowym, z [[Reprezentacja Nigerii w piłce nożnej mężczyzn|Nigerią]] (2:1). Z Marokiem wywalczył mistrzostwo Afryki. W kadrze narodowej grał do 1976 roku.

== Bibliografia ==
* {{NFT|p|78522}}
* {{transfermarkt|p|id=801834|nazwa=Dris Haddadi|data dostępu=2023-02-03}}

{{Maroko 1976 PNA}}

{{SORTUJ:Haddadi, Driss}}
[[Kategoria:Reprezentanci Maroka w piłce nożnej]]
[[Kategoria:Piłkarze Chabab Mohammédia]]
[[Kategoria:Uczestnicy Pucharu Narodów Afryki 1976]]
[[Kategoria:Urodzeni w XX wieku]]

title: · Dris Haddadi

Pozycja: napastnik

title: Kariera seniorska

Lata: Klub · Wyst. · Gole

title: Kariera reprezentacyjna

Lata: Reprezentacja · Wyst. · Gole

Maroko


text:
# Julian Zubek
Julian Zubek ps. „Tatar” (ur. 27 sierpnia 1913 w Nowym Sączu, zm. 24 listopada 1981 w Kosarzyskach) – major 1 Pułku Strzelców Podhalańskich AK, kawaler Orderu Virtuti Militari.

## Życiorys
Absolwent Studium Nauczycielskiego w Starym Sączu (1932) i podchorążówki w 4 Pułku Strzelców Podhalańskich w Cieszynie (1934). Przedwojenny sportowiec nowosądeckich klubów: Klubu Sportowego Kolejowego Przysposobienia Wojskowego Sandecja, Towarzystwa Zabaw Ruchowych Beskid oraz Klubu Sportowego Strzelecki.
Startował w sekcji narciarskiej Klubu Sportowego Kolejowego Przysposobienia Wojskowego „Sandecja”, gdzie jego trenerem był Leopold Kwiatkowski.
Będąc już żołnierzem 4 Pułku Strzelców Podhalańskich został powołany dwukrotnie do reprezentacji Polski na wojskowych zawodach narciarskich biegu patrolowego: Małej Ententy w 1934 r. w rumuńskim Predeal, ponownie w 1937 r. startował w Kuopio w Finlandii.
Członek ludowych zespołów folklorystycznych „Górale Sądeccy” i „Lachy Podegrodzkie”, nauczyciel w Piwnicznej i Rytrze w latach 1936/37. Walczył w kampanii wrześniowej, w późniejszym okresie współtworzył trasy kuriersko-przerzutowo-łącznościowe na Sądecczyźnie. Prowadził tajną szkółkę partyzancką na Przechybie. W lecie 1944 został dowódcą Oddziału Partyzanckiego 9-ej kompanii III batalionu 1 Pułk Strzelców Podhalańskich Armii Krajowej.
Po wojnie wskutek prześladowań Urzędu Bezpieczeństwa zmuszony wraz z rodziną do wyjazdu za granicę (Francja i Wielka Brytania), do kraju powrócił w 1947 roku. Początkowo zamieszkał w Karpaczu, później w Zakopanem. Ostatecznie osiadł w Kosarzyskach.
Julian Zubek napisał książkę Ze wspomnień kuriera wydaną dopiero w 1988 roku.
Został pochowany na cmentarzu Borownice w Piwnicznej-Zdroju.

## Publikacje
- Julian Zubek: Ze wspomnień kuriera. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1988. ISBN 83-08-01799-1. Brak numerów stron w książce
- Julian Zubek, Maria Zubek: Wspomnienia. Warszawa: Bel Studio, 2009. ISBN 83-61208-25-9. Brak numerów stron w książce

title: Julian Zubek

wikitext:
{{Żołnierz infobox
 |imię i nazwisko     = Julian Zubek
 |imię i nazwisko org =
 |pseudonim           = Tatar
 |rodzaj wojsk        = lądowe
 |zwycięstwa          =
 |grafika             =
 |opis grafiki        =
 |stopień grafika     = PL Epolet mjr.svg
 |stopień             = [[major]]
 |data urodzenia      = 27 sierpnia 1913
 |miejsce urodzenia   = [[Nowy Sącz]]
 |data śmierci        = 24 listopada 1981
 |miejsce śmierci     = [[Kosarzyska (Piwniczna-Zdrój)|Kosarzyska]]
 |lata służby         =
 |siły zbrojne        = [[Plik:Orzełek II RP.svg|20px]] [[Wojsko Polskie (II RP)|Wojsko Polskie]]<br />[[Plik:Kotwica symbol.svg|18px|AK]] [[Armia Krajowa]]
 |jednostki           =
 |stanowiska          = d-ca 9-ej Kompanii, III batalioniu 1 PSP AK
 |wojny i bitwy       = [[II wojna światowa]]
 |późniejsza praca    =
 |odznaczenia         = {{order|VM|KS}}
 |commons             =
}}
'''Julian Zubek''' ps. „Tatar” (ur. [[27 sierpnia]] [[1913]]<ref>Inskrypcja nagrobna podała datę urodzenia 27 sierpnia 191'''2'''.</ref> w [[Nowy Sącz|Nowym Sączu]], zm. [[24 listopada]] [[1981]] w [[Kosarzyska (Piwniczna-Zdrój)|Kosarzyskach]]) – [[major]] [[1 Pułk Strzelców Podhalańskich AK|1 Pułku Strzelców Podhalańskich AK]], kawaler [[Order Virtuti Militari|Orderu Virtuti Militari]].

[[Plik:Grave of Julian Zubek in Muszyna 1.jpg|thumb|240px|Nagrobek Juliana Zubka na cmentarzu Borownice w Piwnicznej-Zdroju]]
== Życiorys ==
Absolwent Studium Nauczycielskiego w Starym Sączu (1932) i podchorążówki w [[4 Pułk Strzelców Podhalańskich|4 Pułku Strzelców Podhalańskich]] w Cieszynie (1934). Przedwojenny sportowiec nowosądeckich klubów: Klubu Sportowego Kolejowego Przysposobienia Wojskowego [[Sandecja Nowy Sącz|Sandecja]], Towarzystwa Zabaw Ruchowych Beskid oraz Klubu Sportowego Strzelecki.
Startował w sekcji narciarskiej Klubu Sportowego Kolejowego Przysposobienia Wojskowego „Sandecja”, gdzie jego trenerem był [[Leopold Kwiatkowski]].
Będąc już żołnierzem 4 Pułku Strzelców Podhalańskich został powołany dwukrotnie do reprezentacji Polski na wojskowych zawodach narciarskich biegu patrolowego: Małej Ententy w 1934 r. w rumuńskim [[Predeal (miasto)|Predeal]], ponownie w 1937 r. startował w [[Kuopio]] w Finlandii<ref>Piotr Kazana, „Przyczynek do biografii Leopolda Kwiatkowskiego”, Almanach Sądecki / 2015, s. 84</ref>.
Członek ludowych zespołów folklorystycznych „[[Górale sądeccy|Górale Sądeccy]]” i „[[Lachy Sądeckie|Lachy Podegrodzkie]]”, nauczyciel w Piwnicznej i Rytrze w latach 1936/37. Walczył w kampanii wrześniowej, w późniejszym okresie współtworzył trasy kuriersko-przerzutowo-łącznościowe na Sądecczyźnie. Prowadził tajną szkółkę partyzancką na [[Przehyba|Przechybie]]. W lecie 1944 został dowódcą Oddziału Partyzanckiego 9-ej kompanii III batalionu [[1 Pułk Strzelców Podhalańskich Armii Krajowej]].

Po wojnie wskutek prześladowań [[Urząd Bezpieczeństwa|Urzędu Bezpieczeństwa]] zmuszony wraz z rodziną do wyjazdu za granicę ([[Francja]] i [[Wielka Brytania]]), do kraju powrócił w 1947 roku. Początkowo zamieszkał w Karpaczu, później w [[Zakopane]]m. Ostatecznie osiadł w Kosarzyskach.

Julian Zubek napisał książkę ''Ze wspomnień kuriera'' wydaną dopiero w 1988 roku.

Został pochowany na cmentarzu Borownice w [[Piwniczna-Zdrój|Piwnicznej-Zdroju]]<ref>{{Cytuj stronę |url = https://tmzl.labowa.edu.pl/aktualnosci/2020/11/04/mjr-julian-zubek-1913-1981/ |tytuł = Mjr Julian Zubek ps. Tatar (1913-1981) |opublikowany = Towarzystwo Ziemi Łabowskiej |autor = Celina Cempa |data = 4 listopada 2020 |data dostępu = 2021-05-16 |archiwum = https://archive.is/1hNRD |zarchiwizowano = 2021-05-16}}</ref>.

== Publikacje ==
* {{Cytuj książkę | nazwisko = Zubek | imię = Julian | tytuł = Ze wspomnień kuriera  | data = 1988 | wydawca = Wydawnictwo Literackie | miejsce = Kraków | isbn = 83-08-01799-1 | strony =  }}
* {{Cytuj książkę |imię=Julian |nazwisko=Zubek|imię2=Maria |nazwisko2=Zubek| tytuł = Wspomnienia  | data = 2009 | wydawca = Bel Studio | miejsce = Warszawa | isbn = 83-61208-25-9 | strony =  }}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę | nazwisko = Zubek | imię = Julian | tytuł = Ze wspomnień kuriera  | data = 1988 | wydawca = Wydawnictwo Literackie | miejsce = Kraków | isbn = 83-08-01799-1 | strony =  }}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Zubek, Julian}}
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Nowym Sączu]]
[[Kategoria:Ludzie związani z Piwniczną-Zdrojem]]
[[Kategoria:Oficerowie Okręgu Kraków AK]]
[[Kategoria:Polscy autorzy pamiętników i dzienników]]
[[Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska)]]
[[Kategoria:Żołnierze 1 Pułku Strzelców Podhalańskich Armii Krajowej]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1913]]
[[Kategoria:Zmarli w 1981]]

title: Julian ZubekTatar

Data i miejsce urodzenia: 27 sierpnia 1913 · Nowy Sącz

Data i miejsce śmierci: 24 listopada 1981 · Kosarzyska

Siły zbrojne: Wojsko Polskie · Armia Krajowa

Główne wojny i bitwy: II wojna światowa


text:
# Luterański Ewangelicki Kościół Augsburskiego Wyznania w Republice Czeskiej
Luterański Ewangelicki Kościół Augsburskiego Wyznania w Republice Czeskiej (cz. Luterská evangelická církev augsburského vyznání v České republice, LECAV) – Kościół luterański działający przede wszystkim na Śląsku Cieszyńskim w Czechach, powstały w wyniku rozłamu w Śląskim Kościele Ewangelickim Augsburskiego Wyznania (SCEAV).

## Historia
Po aksamitnej rewolucji i upadku komunizmu w Czechosłowacji pojawiły się głosy o rozliczeniu się kierownictwa Śląskiego Kościoła Ewangelickiego Augsburskiego Wyznania z działalności w okresie reżimu. Władze Kościoła kierowane przez biskupa Wilhelma Stonawskiego nie zajęły jednak stanowiska w tej sprawie, nie odniosły się też do działań swoich poprzedników. Zarzucano im blokowanie działalności organizacji charytatywnych oraz Społeczności Chrześcijańskiej. Z drugiej strony część wiernych mówiła o wprowadzaniu do Kościoła nowych, nie pasujących do jego tradycji elementów, jak na przykład ruchy misyjne. Wskazywano też na tworzenie podziału na lepszych i gorszych ewangelików.
Po zwołaniu Synodu w Trzanowicach w marcu 1991 postanowiono o wyborze nowych władz kościelnych, którym przewodzić miał biskup Vladislav Volný. Postanowienia te zostały potwierdzone przez kolejny Synod, który odbył się w listopadzie tego samego roku w Czeskim Cieszynie.
Z decyzją tą nie zgadzała się część wiernych skupionych wokół starego kierownictwa SCEAV. Postanowili oni o odłączeniu się od Kościoła śląskiego i zarejestrowaniu w 1995 Luterańskiego Kościoła Ewangelickiego Augsburskiego Wyznania ze zborami w Bystrzycy, Czeskim Cieszynie, Gródku i Trzyńcu. Biskupem nowego Kościoła został Wilhelm Stonawski. Stosunki między SCEAV a LECAV zostały nawiązane dopiero w 1997, dzięki pośrednictwu Światowego Związku Kościołów Luterańskich.
W 2003 działalność rozpoczął zbór w Pradze. 31 października 2008 dokonano poświęcenia Centrum Luterańskiego w Bystrzycy, a 1 maja 2012 – kościoła Zmartwychwstania Pańskiego w Czeskim Cieszynie, będącego pierwszą świątynią należącą wyłącznie do LECAV.
Obradujący dnia 23.06.2018 Synod Kościoła w Bystrzycy wybrał nową Radę Kościelną w składzie: ks. Věslav Szpak (Biskup), ks. Ladislav Devečka (zastępca Biskupa), oraz inż. Iwan Śliż (Kurator Kościoła).
1 listopada 2024 w Bystrzycy miało miejsce wprowadzenie ks. Ladislava Devečki w urząd biskupa kościoła.

## Współczesność
Według danych ze spisu powszechnego z 2011 Kościół liczył 2589 członków, natomiast według własnych statystyk Luterański Ewangelicki Kościół Augsburskiego Wyznania skupiał 5412 wiernych.
Kościół prowadzi szkoły niedzielne, nauki dla konfirmantów, godziny biblijne, spotkania dla młodzieży i kobiet oraz próby chóru. Wydawane jest dwujęzyczne czasopismo Evangelík oraz Evangelíček, adresowany do dzieci.
LECAV nie należy do żadnych organizacji ekumenicznych, czyni jednak kroki o członkostwo w Ekumenicznej Radzie Kościołów w Republice Czeskiej i prowadzi współpracę z polskim Kościołem Ewangelicko-Augsburskim oraz Związkiem Marcina Lutra (Martin-Luther-Bund) z Erlangen.
Pomimo podziału w 1995, LECAV utrzymuje obecnie przyjazne stosunki ze Śląskim Kościołem Ewangelickim Augsburskiego Wyznania. Te dwa Kościoły wraz z Kościołem Ewangelicko-Augsburskim w RP oraz Kościołem Ewangelicko-Reformowanym w RP wydały wspólny Śpiewnik Ewangelicki, opublikowany w 2002, a w 2005 LECAV i SCEAV zakończyły prace nad czeskojęzycznym Kancjonałem.

## Nauka
Jedynym źródłem wiary dla Luterańskiego Ewangelickiego Kościoła Augsburskiego Wyznania, jak dla wszystkich kościołów ewangelickich jest Biblia, pozostająca podstawą doktryny i życia chrześcijańskiego. Kościół uznaje sześć ksiąg symbolicznych: ekumeniczne wyznania wiary (apostolski symbol wiary, nicejsko-konstantynopolitańskie wyznanie wiary, atanazjańskie wyznanie wiary), Wyznanie augsburskie, Obrona Wyznania augsburskiego, Artykuły szmalkaldzkie, Mały katechizm Marcina Lutra, Duży katechizm Marcina Lutra i Formuła zgody.

## Struktura organizacyjna
LECAV jest Kościołem o strukturze episkopalno-synodalnej. Jego podstawową jednostką jest zbór, do którego należą wszyscy wierni Kościoła zamieszkali na terenie parafii. Najwyższym organem zboru jest Zgromadzenie Zborowe, które decyduje o ważnych dla niego sprawach, wybiera proboszcza oraz Radę Zborową. Natomiast najwyższą władzą ustawodawczą LECAV jest Synod Kościoła, który jest wybierany spośród duchownych oraz świeckich członków w sposób demokratyczny. Synod wybiera biskupa (zwierzchnika) Kościoła oraz Radę Kościoła (władzę administracyjną) na sześcioletnią kadencję.
Obecnym biskupem jest ks. Ladislav Devečka, którego siedzibą jest Bystrzyca. Kościół w 2024 posiadał łącznie 9 duchownych.
Kościół luterański posiada cztery zbory:
- zbór w Bystrzycy
- zbór w Czeskim Cieszynie
- zbór w Gródku
- zbór w Trzyńcu

W latach 2003–2023 funkcjonował ponadto zbór w Pradze.

wikitext:
{{Wyznanie infobox
 |nazwa                     = Luterański Ewangelicki Kościół Augsburskiego Wyznania w Republice Czeskiej
 |kod języka                = cs
 |nazwa oryginalna          = Luterská evangelická církev augsburského vyznání v České republice
 |grafika                   = LECAV Stempel.JPG
 |podpis grafiki            = Pieczęć Rady Kościelnej w [[Bystrzyca (Czechy)|Bystrzycy]]
 |dewiza                    =
 |dewiza nazwa polska       =
 |hymn                      =
 |hymn nazwa polska         =
 |religia                   = [[Chrześcijaństwo]]
 |1. wyznanie               = [[Protestantyzm]]
 |2. wyznanie               = [[Luteranizm]]
 |3. wyznanie               =
 |ustrój kościelny          =
 |obrządek                  =
 |prądy teologiczne         =
 |nurty pobożnościowe       =
 |patron                    =
 |siedziba                  =
 |zwierzchnik               = Ladislav Devečka<ref name="biskup" />
 |tytuł zwierzchnika        = [[Biskup]]
 |organ ustawodawczy        =
 |zasięg geograficzny       = [[Czechy]]
 |członkostwo               =
 |założyciel                =
 |data utworzenia           = 1995
 |data rozwiązania          =
 |data reaktywacji          =
 |wydzielono                =
 |połączono                 =
 |miejsce utworzenia        =
 |włączono do               =
 |miejsce rozwiązania       =
 |miejsce reaktywacji       =
 |rok danych statystycznych = 2021
 |liczba wiernych           = 1918<ref>{{Cytuj stronę | url = https://scitani.gov.cz/nabozenska-vira | tytuł = Náboženská víra – Obyvatelstvo věřící - hlásící se k církvi podle církve, náboženské společnosti nebo směru a krajů v roce 2021 | opublikowany = scitani.gov.cz | data dostępu = 2025-05-17}}</ref>
 |liczba osób duchownych    = 10<ref>{{Cytuj |url = http://www.lecav.cz/duchovni/ |tytuł = Duchovní |opublikowany = lecav.cz |data dostępu = 2025-05-17 |archiwum = https://web.archive.org/web/20211127203817/http://www.lecav.cz/duchovni/}}</ref>
 |liczba osób zakonnych     =
 |liczba misjonarzy         =
 |1. nazwa agendy           = [[Zbór|Zbory]]
 |1. liczba agend           = 4 (2025 r.)<ref name="sbory" />
 |2. nazwa agendy           =
 |2. liczba agend           =
 |3. nazwa agendy           =
 |3. liczba agend           =
 |4. nazwa agendy           =
 |4. liczba agend           =
 |5. nazwa agendy           =
 |5. liczba agend           =
 |6. nazwa agendy           =
 |6. liczba agend           =
 |7. nazwa agendy           =
 |7. liczba agend           =
 |8. nazwa agendy           =
 |8. liczba agend           =
 |mapa                      =
 |opis mapy                 =
 |commons                   =
 |wikiźródła                =
 |wikicytaty                =
 |wikinews                  =
 |www                       = http://www.luterani-lecav.cz/
}}
[[Plik:2016 C. Tesin Kostelik Zmrtvychvstani.jpg|thumb|210px|[[Kościół ewangelicki Zmartwychwstania Pańskiego w Czeskim Cieszynie|Kościół Zmartwychwstania Pańskiego w Czeskim Cieszynie]]]]
[[Plik:Bystrice evang. kostel.JPG|thumb|210px|Kościół w [[Bystrzyca (Czechy)|Bystrzycy]], współużytkowany przez LECAV i SCEAV]]
[[Plik:Bystřice centrum LECAV.jpg|thumb|210px|Centrum Luterańskie w [[Bystrzyca (Czechy)|Bystrzycy]]]]
'''Luterański Ewangelicki Kościół Augsburskiego Wyznania w Republice Czeskiej''' ({{w języku|cs|Luterská evangelická církev augsburského vyznání v České republice}}, ''LECAV'') – [[kościół (organizacja)|Kościół]] [[luteranizm|luterański]] działający przede wszystkim na [[Śląsk Cieszyński|Śląsku Cieszyńskim]] w [[Czechy|Czechach]], powstały w wyniku rozłamu w [[Śląski Kościół Ewangelicki Augsburskiego Wyznania|Śląskim Kościele Ewangelickim Augsburskiego Wyznania (''SCEAV'')]].

== Historia ==
{{Zobacz też|Śląski Kościół Ewangelicki Augsburskiego Wyznania#Historia}}
Po [[aksamitna rewolucja|aksamitnej rewolucji]] i upadku [[komunizm]]u w [[Trzecia Republika Czechosłowacka|Czechosłowacji]] pojawiły się głosy o rozliczeniu się kierownictwa [[Śląski Kościół Ewangelicki Augsburskiego Wyznania|Śląskiego Kościoła Ewangelickiego Augsburskiego Wyznania]] z działalności w okresie reżimu. Władze Kościoła kierowane przez biskupa [[Wilhelm Stonawski|Wilhelma Stonawskiego]] nie zajęły jednak stanowiska w tej sprawie, nie odniosły się też do działań swoich poprzedników. Zarzucano im blokowanie działalności organizacji charytatywnych oraz [[Społeczność Chrześcijańska|Społeczności Chrześcijańskiej]]. Z drugiej strony część wiernych mówiła o wprowadzaniu do Kościoła nowych, nie pasujących do jego tradycji elementów, jak na przykład ruchy misyjne. Wskazywano też na tworzenie podziału na lepszych i gorszych ewangelików<ref name=palka/>.

Po zwołaniu [[Synod]]u w [[Trzanowice|Trzanowicach]] w marcu 1991 postanowiono o wyborze nowych władz kościelnych, którym przewodzić miał biskup [[Vladislav Volný]]. Postanowienia te zostały potwierdzone przez kolejny Synod, który odbył się w listopadzie tego samego roku w [[Czeski Cieszyn|Czeskim Cieszynie]]<ref name=palka/>.

Z decyzją tą nie zgadzała się część wiernych skupionych wokół starego kierownictwa SCEAV. Postanowili oni o odłączeniu się od Kościoła śląskiego i zarejestrowaniu w 1995 Luterańskiego Kościoła Ewangelickiego Augsburskiego Wyznania ze zborami w [[Zbór Luterańskiego Ewangelickiego Kościoła Augsburskiego Wyznania w Bystrzycy|Bystrzycy]], [[Zbór Luterańskiego Ewangelickiego Kościoła Augsburskiego Wyznania w Czeskim Cieszynie|Czeskim Cieszynie]], [[Zbór Luterańskiego Ewangelickiego Kościoła Augsburskiego Wyznania w Gródku|Gródku]] i [[Zbór Luterańskiego Ewangelickiego Kościoła Augsburskiego Wyznania w Trzyńcu|Trzyńcu]]. Biskupem nowego Kościoła został Wilhelm Stonawski. Stosunki między SCEAV a LECAV zostały nawiązane dopiero w 1997, dzięki pośrednictwu Światowego Związku Kościołów Luterańskich<ref name=palka/>.

W 2003 działalność rozpoczął [[zbór]] w [[Praga|Pradze]]<ref name=onas/>. 31 października 2008 dokonano poświęcenia Centrum Luterańskiego w [[Bystrzyca (Czechy)|Bystrzycy]]<ref>{{Cytuj stronę |url=http://www.ihorizont.cz/trinecko/1110-v-bystrici-posveti-luterske-centrum |tytuł=ihorizont – V Bystřici posvětí Luterské centrum |data dostępu=2016-10-31 |archiwum=https://web.archive.org/web/20161031213644/http://www.ihorizont.cz/trinecko/1110-v-bystrici-posveti-luterske-centrum |zarchiwizowano=2016-10-31}}</ref>, a 1 maja 2012 – [[Kościół ewangelicki Zmartwychwstania Pańskiego w Czeskim Cieszynie|kościoła Zmartwychwstania Pańskiego w Czeskim Cieszynie]], będącego pierwszą świątynią należącą wyłącznie do LECAV<ref>[http://www.luteranie.konfesyjni.pl/index.php/aktualnosci/informacje/133-poswiecenie-kosciola-p-w-zmartwychwstania-panskiego-w-czeskim-cieszynie Konfesyjny Portal Luterański – Poświęcenie kościoła p.w. Zmartwychwstania Pańskiego w Czeskim Cieszynie]</ref>.

Obradujący dnia 23.06.2018 Synod Kościoła w [[Bystrzyca (Czechy)|Bystrzycy]] wybrał nową Radę Kościelną w składzie: ks. [[Věslav Szpak]] ([[Biskup]]), ks. [[Ladislav Devečka]] (zastępca Biskupa), oraz inż. [[Iwan Śliż]] (Kurator Kościoła).

1 listopada 2024 w Bystrzycy miało miejsce wprowadzenie ks. Ladislava Devečki w urząd biskupa kościoła<ref>{{Cytuj |url = https://glos.live/Wiadomosci_region/d/bystrzyca_maja_nowego_biskupa/ |tytuł = Bystrzyca: mają nowego biskupa |opublikowany = glos.live |data dostępu = 2025-05-17}}</ref>.

== Współczesność ==
Według danych ze spisu powszechnego z 2011 Kościół liczył 2589 członków<ref>{{Cytuj|tytuł=Český statistický úřad – Náboženská víra obyvatel podle výsledků sčítání lidu – 2011|url=https://www.czso.cz/documents/10180/20551795/1702201412.pdf/efb2c948-8208-4d01-8313-f4cb8fa30019?version=1.0}}</ref>, natomiast według własnych statystyk Luterański Ewangelicki Kościół Augsburskiego Wyznania skupiał 5412 wiernych<ref name=uvod>{{Cytuj |url = http://www.lecav.cz/ |tytuł = Úvod |opublikowany = lecav.cz |data dostępu = 2025-05-17 |archiwum = https://web.archive.org/web/20210622022444/http://www.lecav.cz/}}</ref>.

Kościół prowadzi szkoły niedzielne, nauki dla konfirmantów, godziny biblijne, spotkania dla młodzieży i kobiet oraz próby chóru<ref name=uvod/>. Wydawane jest dwujęzyczne czasopismo ''Evangelík'' oraz ''Evangelíček'', adresowany do dzieci<ref name=onas/>.

LECAV nie należy do żadnych organizacji [[ekumenizm|ekumenicznych]], czyni jednak kroki o członkostwo w Ekumenicznej Radzie Kościołów w Republice Czeskiej i prowadzi współpracę z [[Polska|polskim]] [[Kościół Ewangelicko-Augsburski w Rzeczypospolitej Polskiej|Kościołem Ewangelicko-Augsburskim]] oraz Związkiem Marcina Lutra (''Martin-Luther-Bund'') z [[Erlangen]]<ref name=onas/>.

Pomimo podziału w 1995, LECAV utrzymuje obecnie przyjazne stosunki ze [[Śląski Kościół Ewangelicki Augsburskiego Wyznania|Śląskim Kościołem Ewangelickim Augsburskiego Wyznania]]. Te dwa Kościoły wraz z [[Kościół Ewangelicko-Augsburski w Rzeczypospolitej Polskiej|Kościołem Ewangelicko-Augsburskim w RP]] oraz [[Kościół Ewangelicko-Reformowany w RP|Kościołem Ewangelicko-Reformowanym w RP]] wydały wspólny ''Śpiewnik Ewangelicki'', opublikowany w 2002, a w 2005 LECAV i SCEAV zakończyły prace nad [[język czeski|czeskojęzycznym]] ''Kancjonałem''<ref name=palka>E. Pałka – ''Śląski Kościół Ewangelicki Augsburskiego Wyznania na Zaolziu. Od polskiej organizacji religijnej do Kościoła czeskiego'', 2007. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.</ref>.

== Nauka ==
{{osobny artykuł|Luteranizm}}
Jedynym źródłem wiary dla Luterańskiego Ewangelickiego Kościoła Augsburskiego Wyznania, jak dla wszystkich kościołów [[luteranizm|ewangelickich]] jest [[Biblia]], pozostająca podstawą doktryny i życia chrześcijańskiego. Kościół uznaje sześć [[księgi symboliczne|ksiąg symbolicznych]]: ekumeniczne wyznania wiary ([[apostolski symbol wiary]], [[nicejsko-konstantynopolitańskie wyznanie wiary]], [[atanazjańskie wyznanie wiary]]), [[Wyznanie augsburskie]], [[Obrona Wyznania augsburskiego]], [[Artykuły szmalkaldzkie]], [[Mały katechizm Marcina Lutra]], [[Duży katechizm Marcina Lutra]] i [[Formuła zgody]]<ref name=onas/>.

== Struktura organizacyjna ==
LECAV jest Kościołem o strukturze [[Kościół episkopalny|episkopalno]]-[[synod]]alnej. Jego podstawową jednostką jest [[zbór]], do którego należą wszyscy wierni Kościoła zamieszkali na terenie parafii. Najwyższym organem zboru jest Zgromadzenie Zborowe, które decyduje o ważnych dla niego sprawach, wybiera proboszcza oraz Radę Zborową. Natomiast najwyższą władzą ustawodawczą LECAV jest [[Synod|Synod Kościoła]], który jest wybierany spośród duchownych oraz świeckich członków w sposób demokratyczny. Synod wybiera biskupa (zwierzchnika) Kościoła oraz Radę Kościoła (władzę administracyjną) na sześcioletnią kadencję<ref name=onas>{{Cytuj |url = http://www.lecav.cz/o-nas/ |tytuł = O nás |opublikowany = lecav.cz |data dostępu = 2025-05-17 |archiwum = https://web.archive.org/web/20231201154148/http://www.lecav.cz/o-nas/}}</ref>.

Obecnym biskupem jest ks. Ladislav Devečka<ref name="biskup">{{Cytuj |url = https://zwrot.cz/2024/09/uroczysta-inauguracja-nowego-biskupa-luteranskiego-kosciola-ewangelickiego-w-bystrzycy-ladislav-devecka-zastepuje-wieslawa-szpaka/ |tytuł = Uroczysta Inauguracja nowego biskupa Luterańskiego Kościoła Ewangelickiego w Bystrzycy. Ladislav Devečka zastępuje Wiesława Szpaka |opublikowany = zwrot.cz |data dostępu = 2025-05-17}}</ref>, którego siedzibą jest [[Bystrzyca (Czechy)|Bystrzyca]]<ref>{{Cytuj |url = https://lecav.cz/Kontakt |tytuł = Kontakt |opublikowany = lecav.cz |data dostępu = 2025-05-17}}</ref>. Kościół w 2024 posiadał łącznie 9 duchownych<ref>{{Cytuj |url = http://www.lecav.cz/duchovni/ |tytuł = Duchovní |opublikowany = lecav.cz |data dostępu = 2025-05-17 |archiwum = https://web.archive.org/web/20240419214723/http://www.lecav.cz/duchovni/}}</ref>.

Kościół luterański posiada cztery zbory<ref name="sbory">{{Cytuj |url = https://lecav.cz/sbory |tytuł = Sbory |opublikowany = lecav.cz |data dostępu = 2025-05-17}}</ref>:
* [[Zbór Luterańskiego Ewangelickiego Kościoła Augsburskiego Wyznania w Bystrzycy|zbór w Bystrzycy]]
* [[Zbór Luterańskiego Ewangelickiego Kościoła Augsburskiego Wyznania w Czeskim Cieszynie|zbór w Czeskim Cieszynie]]
* [[Zbór Luterańskiego Ewangelickiego Kościoła Augsburskiego Wyznania w Gródku|zbór w Gródku]]
* [[Zbór Luterańskiego Ewangelickiego Kościoła Augsburskiego Wyznania w Trzyńcu|zbór w Trzyńcu]]

W latach 2003<ref name=onas /><ref>{{Cytuj |url = http://praha.lecav.cz/ |tytuł = Úvod |opublikowany = praha.lecav.cz |data dostępu = 2025-05-17 |archiwum = https://web.archive.org/web/20210506160248/http://praha.lecav.cz/}}</ref>–2023<ref>{{Cytuj |url = http://www.lecav.cz/sbory/ | tytuł = Sbory |opublikowany = lecav.cz |data dostępu = 2025-05-17 |archiwum = https://web.archive.org/web/20240222041218/http://www.lecav.cz/sbory/}}</ref> funkcjonował ponadto [[Zbór Luterańskiego Ewangelickiego Kościoła Augsburskiego Wyznania w Pradze|zbór w Pradze]]<ref>{{Cytuj |url = http://www.lecav.cz/sbory/ |tytuł = Sbory |opublikowany = lecav.cz |data dostępu = 2025-05-17 |archiwum = https://web.archive.org/web/20230325105158/http://www.lecav.cz/sbory/}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Zbory Luterańskiego Ewangelickiego Kościoła Augsburskiego Wyznania w Republice Czeskiej}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Luterańskie związki wyznaniowe|Czechy]]
[[Kategoria:Protestantyzm na Śląsku Cieszyńskim]]
[[Kategoria:Protestantyzm w Czechach]]

title: Luterański Ewangelicki Kościół Augsburskiego Wyznania w Republice CzeskiejLuterská evangelická církev augsburského vyznání v České republice

Zwierzchnik · • tytuł zwierzchnika: Ladislav Devečka · Biskup

Zasięg geograficzny: Czechy