text:
# Louis Althusser
Louis Althusser (ur. 16 października 1918 w Birmandreis, zm. 22 października 1990 w Paryżu) – francuski filozof marksistowski, jeden z głównych przedstawicieli marksizmu strukturalistycznego.
Absolwent, a następnie profesor filozofii elitarnej École normale supérieure w Paryżu. Przez wiele dziesięcioleci działacz Francuskiej Partii Komunistycznej (PCF), z którą zerwał pod koniec życia. Był przewodnikiem ideowym młodzieży maoistowskiej i wychowawcą licznego grona uczonych. W ostatnim okresie życia stał się bezwzględnym krytykiem materializmu dialektycznego.
W 1980 roku Althusser udusił swoją żonę, po czym na trzy lata został umieszczony w klinice psychiatrycznej. Swój czyn częściowo wyjaśnił w autobiografii L’Avenir dure longtemps (Przyszłość trwa długo).
Wzorem dla niego byli: Karol Marks, Antonio Gramsci, Sigmund Freud i Jacques Lacan. Sam Althusser zainspirował i ukierunkował takich myślicieli, jak Michel Foucault, Alain Badiou, Étienne Balibar, Judith Butler, Anthony Giddens.

## Myśl
Wśród wczesnych prac Althussera znajduje się bardzo znacząca książka Czytanie „Kapitału”, będąca zbiorem prac Althussera oraz jego studentów pomyślanych jako protokoły z ich prób ponownego odczytania Kapitału Marksa z punktu widzenia filozofii. Problemem, który podejmuje książka, jest filozoficzny status teorii marksizmu jako „krytyki ekonomii politycznej” i jej przedmiot. W polskim wydaniu tej pracy zamieszczone są jedynie eseje Althussera i E. Balibara, podczas gdy francuski oryginał zawiera dodatkowo także artykuły J. Ranciere’a, P. Machereya i R. Estableta.
Niektóre stanowiska teoretyczne Althussera stały się bardzo wpływowe w filozofii marksistowskiej. We wstępie do zbioru artykułów pod tytułem Pour Marx – zapożyczając od francuskiego filozofa nauki Gastona Bachelarda termin „pęknięcia epistemologicznego” – wysuwa on tezę o wielkim „pęknięciu epistemologicznym”, jakie zaistniało w filozofii Marksa pomiędzy jego wczesnymi pismami (z lat 1840–1845) a dziełami późniejszymi, które są jego zdaniem właściwymi tekstami marksizmu. Jego szkic Marksizm a humanizm jest mocną deklaracją anty-humanizmu w teorii marksizmu i krytyką idei często wykorzystywanych przez marksistów takich jak „ludzki potencjał”, „natura ludzka” itp. jako pozostałości burżuazyjnej ideologii człowieczeństwa (ludzkości). W szkicu Contradiction et surdétermination zapożycza on z psychoanalizy pojęcie naddeterminacji (Freudowski termin to Überdeterminierung), aby w ten sposób zastąpić kategorię „sprzeczności” bardziej złożonym modelem wieloskładnikowej przyczynowości pojawiającej się w układach politycznych (koncepcja bardzo zbliżona do pojęcia hegemonii wprowadzonego do marksizmu przez Antonio Gramsciego).
Althusser jest też szeroko znany jako teoretyk ideologii, jego najpowszechniej znany tekst to esej Ideologie i ideologiczne aparaty państwa. W eseju tym rekonstruuje on pojęcie ideologii. Teoria ideologii rozwijana przez Althussera, w równym stopniu jak do Marksa i marksizmu, nawiązuje do psychoanalizy Freuda i Lacana i ich pojęć: nieświadomości oraz „fazy stadium lustra”; opisuje ona struktury wpajające indywiduom pojęcie podmiotowości. Struktury te są, zdaniem Althussera, represyjne, a zarazem nieuchronne – jest niemożliwe, aby uciec od ideologii; aby nie zostać przez nią upodmiotowionym (nie poddać się interpelacji). Z drugiej strony podkreśla on jednak, że należy przeciwstawić ideologię nauce, ta druga jest bowiem procesem bez podmiotu.
Trzeba zaznaczyć, że myśl Althussera przechodziła w ciągu jego życia przeobrażenia i była przedmiotem debat oraz sporów, szczególnie w kręgu marksizmu, dotyczących zwłaszcza jego teorii wiedzy (epistemologii).

### Cięcie epistemologiczne
Althusser dowodził, że myśl Marksa została zasadniczo niezrozumiana i niedoceniona. Zawzięcie zwalczał różne interpretacje jego prac – historystyczne, idealistyczne, ekonomistyczne – na gruncie tego, iż nie zdołały one uświadomić sobie, że wraz z „nauką historii” – materializmem historycznym – Marks stworzył rewolucyjną wizję przemiany społecznej. Wierzył, że te błędy, wynikają z mniemania, iż dzieło Marksa może być zrozumiane jako koherentna całość. W przeciwieństwie do nich Althusser utrzymywał, że w obrębie teorii Marksa zawiera się radykalne „cięcie epistemologiczne”. Twierdził, że prace młodego Marksa są skrępowane przez kategorie filozofii niemieckiej i klasycznej ekonomii politycznej, lecz wraz z „Ideologią niemiecką” ma w nich miejsce nagły, bezprecedensowy rozdział, który znamionuje przemieszczenie ku zupełnie innej „problematyce”, tzn. ku innym ramom teoretycznym, innemu zestawowi stawianych pytań i innym zagadnieniom. Według Althussera problem ten wiąże się z faktem, że nawet sam Marks nie uświadamiał sobie w pełni znaczenia swych własnych prac będąc jedynie w stanie zakomunikować o nim doraźnie i pośrednio. To przemieszczenie może zostać ujawnione na drodze uważnej i czułej „lektury symptomatycznej”. Zatem przedsięwzięcie Althussera polega na tym, aby pomóc nam w pełni uchwycić oryginalność i siłę nadzwyczajnej teorii Marksa poświęcając w badaniach tyleż uwagi temu, czego nie powiedział, co temu, co bezpośrednio wyraził. Utrzymywał, że Marks odkrył „kontynent wiedzy” – Historię – analogicznie do wkładu Talesa w matematykę, Galileusza w fizykę, lub lepiej Freuda w psychoanalizę, ponieważ struktura jego teorii nie przypomina niczego, co postulowali jego poprzednicy.
Althusser wierzył, że u podstaw odkrycia Marksa leżała przełomowa epistemologia skoncentrowana na odrzuceniu rozróżnienia pomiędzy podmiotem a przedmiotem, która czyni owo odkrycie nie do pogodzenia z jego poprzednikami. W przeciwieństwie do stanowiska empiryzmu, twierdził Althusser, filozofia Marksa – materializm dialektyczny – odpowiedziała na teorię wiedzy jako widzenia teorią wiedzy jako produkcji. Według poglądu empiryzmu podmiot wiedzy napotyka realny przedmiot i odkrywa jego esencję poprzez abstrahowanie. Dzięki założeniu, że myśl ma bezpośrednie przedstawienie ‘realnego’ przedmiotu, że myśl ma bezpośredni udział w rzeczywistości, empirysta wierzy, że prawda wiedzy polega na zgodności myśli podmiotu z przedmiotem zewnętrznym wobec samej myśli. Przeciwnie Althusser, rości sobie prawo do odnalezienia ukrytego w dziele Marksa poglądu o wiedzy jako „praktyce teoretycznej”. Dla Althussera praktyka teoretyczna ma miejsce wyłącznie w granicach świata myśli, pracując na obiektach teoretycznych i nigdy nie wchodząc w bezpośredni kontakt z prawdziwym przedmiotem, który zamierza poznać. Ta praktyka teoretyczna produkuje wiedzę za pomocą trzech „Powszechniaków”: I, „surowca” przednaukowych idei, abstrakcji i faktów; II ram pojęciowych (albo „problematyki”) wprowadzonych, by na nie wpływać; III gotowego produktu przekształconej jednostki teoretycznej, konkretnej wiedzy. Według tego poglądu zasadność wiedzy nie jest zapewniona przez jej zgodność z czymś zewnętrznym wobec niej samej; ponieważ materializm historyczny Marksa jest nauką, zawiera swoje własne wewnętrzne reguły dowodzenia. Nie znajduje się zatem pod wpływem interesów społecznych, klasy, ideologii, czy polityki i jest odrębny od ekonomicznej nadbudowy.
Oprócz tej wyjątkowej epistemologii teoria Marksa jest zbudowana na pojęciach (takich jak siły i stosunki produkcji), które nie mają odpowiedników w klasycznej ekonomii politycznej. Nawet, gdy przyswaja ona istniejące terminy – tak jak połączenie pojęć renty, zysku i procentu Ricarda przez teorię wartości dodatkowej – ich znaczenie i stosunek do innych pojęć znacznie się różni Ponadto siła wyjaśniająca materializmu historycznego jest odmienna niż klasycznej ekonomii politycznej; tam gdzie ekonomia polityczna wyjaśniała system ekonomiczny jako odpowiedź na indywidualne potrzeby, analiza Marksa wyjaśnia szerszy zakres zjawisk społecznych w kategoriach ról jakie odgrywają w ustrukturowanej całości. Zgodnie z tym Kapitał Marksa zarazem model ekonomii i opis struktury rozwoju całego społeczeństwa. Bardziej podstawowe jest jednak dla Marksa odrzucenie homo economicus, lub idei podtrzymywanej przez klasycznych ekonomistów, że potrzeby jednostek mogą być traktowane jako fakty dane niezależnie od jakichkolwiek form organizacji ekonomicznej, a zatem mogłyby służyć za przesłankę dla teorii wyjaśniającej charakter sposobu produkcji jako niezależny punkt wyjściowy dla teorii społeczeństwa. Według poglądu Althussera Marks nie dowodził po prostu, że ludzkie potrzeby są w przeważającym stopniu stworzone przez ich środowisko społeczne, a zatem zmienne w zależności od miejsca i czasu; raczej porzucił samą ideę, że może istnieć teoria, tego, jacy są ludzie, uprzednia wobec jakiejkolwiek teorii, tego jak stali się takimi, jakimi są.
Choć Althussera nieugięcie pozostawał przy twierdzeniu o jego istnieniu, zaznaczał później, że to wydarzenie około 1845, stanowiące punkt zwrotny, nie było tak ściśle określone, ślady humanizmu, historyzmu i heglizmu mogły być znalezione i w Kapitale. Poszedł nawet tak daleko, że oznajmił, iż jedynie marksowska Krytyka Programu Gotajskiego oraz notatki na marginesie książki A. Wagnera były całkowicie wolne od ideologii humanizmu. Zgodnie z tym, Althusser zastąpił swoją wcześniejszą definicję filozofii Marksa jako „teorii praktyki teoretycznej” nowym przekonaniem o istnieniu „polityki na polu historii” i „walki klas w teorii”. Althusser rozważał pęknięcie epistemologiczne jako będące procesem zamiast ściśle określonym wydarzeniem, jako produkt nieprzerwanej walki przeciw ideologii. Oddzielenie ideologii od nauki lub filozofii, nie było więc raz na zawsze zapewnione przez pęknięcie epistemologiczne.

### Poziomy i praktyki
Z powodu przekonania Marksa o tym, że jednostka jest produktem społeczeństwa, próby budowy teorii społeczeństwa na uprzedniej koncepcji jednostki są – według poglądu Althussera – bezcelowe. Przedmiotem obserwacji nie jest jednostkowy element ludzki, lecz raczej ‘struktura’. Jak zauważył, Marks nie wyjaśniał społeczeństwa przez odwołanie do właściwości indywidualnych osób – ich przekonań, pragnień, upodobań i sądów – lecz raczej definiował je jako zestaw trwałych „poziomów” i praktyk. Korzystał z tych analiz, by bronić materializm historyczny Marksa przed zarzutem, że bezceremonialnie postuluje istnienie bazy (poziom ekonomiczny) i ‘wznoszącej się nad nią’ nadbudowy (kultura/polityka), aby następnie próbować wyjaśnić wszystkie aspekty nadbudowy przez odwołanie do cech (ekonomicznej) bazy (jest to dobrze znana metafora architektoniczna). Dla Althussera błędem było przypisywanie tego – opartego na wulgarnie materialistycznym determinizmie ekonomicznym – poglądu Marksowi: w tym samym stopniu, w jakim krytykuje on ideę, że teoria społeczna może być oparta na historycznej koncepcji ludzkich potrzeb, krytykuje ideę, że praktyka ekonomiczna może być używana w izolacji, aby tłumaczyć inne aspekty społeczeństwa. Althusser wierzył, że baza i nadbudowa istnieją niezależnie, aczkolwiek zachowywał klasyczne marksistowskie rozumienie determinacji bazy ‘w ostatniej instancji’ (choć z pewnym rozwinięciem i rewizją). Przewagą poziomów i praktyk jako punktu wyjścia nad jednostkami jest to, że choć każda praktyka jest jedynie częścią złożonej całości społeczeństwa, praktyka jest sama w sobie całością i jako taka składa się z rozmaitych części różnego rodzaju; na praktykę ekonomiczną na przykład składają się: surowce, narzędzia indywidualne osoby itd. i wszystkie one połączone w procesie produkcji. Althusser wyobraża sobie społeczeństwo jako zbiór takich całości – praktyki ekonomicznej, praktyki ideologicznej i praktyki prawno-politycznej – połączonych ze sobą nawzajem, które choć względnie autonomiczne, razem tworzą jedną złożoną i ustrukturowaną całość (formację społeczną). Z tej perspektywy wszystkie poziomy i praktyki są zależne od siebie nawzajem. Na przykład wśród stosunków produkcji społeczeństw kapitalistycznych są kupno i sprzedaż siły roboczej przez kapitalistów i robotników. Te stosunki są częścią praktyki ekonomicznej, ale mogą istnieć w kontekście systemu prawnego, który ustanawia jednostki jako kupujących i sprzedawców; co więcej ten układ musi być podtrzymywany środkami politycznymi i ideologicznymi. Widać z tego, że postać praktyki ekonomicznej zależy od nadbudowy i vice versa. Był to dla niego moment reprodukcji konstytuujący istotną rolę nadbudowy.

### Sprzeczność i naddeterminacja
Analiza rozumiana w kategoriach niezależnych poziomów i praktyk pomaga wyobrazić sobie, jak zorganizowane jest społeczeństwo, lecz także pozwala nam zrozumieć zmianę społeczną, a zatem dostarcza teorii historii. Althusser wyjaśnia reprodukcję stosunków produkcji przez odniesienie do przejawów praktyki politycznej i ideologicznej; odwrotnie, wyłanianie się nowych stosunków produkcji może być wyjaśnione porażką tychże mechanizmów. Teoria Marksa zdaje się postulować system, w którym nierównowaga dwóch części może prowadzić do równającego dostosowania na innych poziomach, lub – czasami – poważnej reorganizacji całości. Aby rozwinąć tę ideę Althusser opiera się na pojęciach sprzeczności i nie-sprzeczności, które, jak twierdzi, zostają wyjaśnione przez ich odniesienie do złożonej ustrukturowanej całości. Praktyki są sprzeczne, gdy ze sobą „zgrzytają” i nie-sprzeczne, gdy się nawzajem wspierają. Althusser opracowuje te pojęcia przez odniesienie do dokonanych przez Lenina analiz Rewolucji Rosyjskiej.
Na przykład Lenin – pomimo rozpowszechnionego w Europie na początku XX w. malkontenctwa -postulował, że to właśnie Rosja była krajem, w którym doszło do rewolucji, ponieważ występowały w niej wszystkie możliwe sprzeczności, jakie w tym czasie mogły pojawić się w jednym państwie. Była ona, według jego słów, „najsłabszym ogniwem w łańcuchu państw imperialistycznych”. Wyjaśnił rewolucję przez odniesienie do dwóch grup okoliczności: po pierwsze, istnienia w Rosji wyzysku na wielką skalę w miastach, okręgach górniczych, etc., rozbieżności między industrializacją miast i średniowiecznymi warunkami na wsi oraz do braku jedności wśród rządzącej klasy.; po drugie, polityki zagranicznej prowadzonej przez rewolucjonistów, takich jak wygnane przez Cara elity, które następnie stały się „wyrafinowanymi socjalistami”.
Dla Althussera przykład ten popiera jego twierdzenie, że marksowskie wyjaśnienie przemiany społecznej jest bardziej złożone, niż ujmowanie jej jako wyniku pojedynczej sprzeczności między siłami a stosunkami produkcji. Różnice między wydarzeniami w Rosji i w Zachodniej Europie uwypuklają, że sprzeczność między siłami a stosunkami produkcji jest – być może – niezbędna, ale niewystarczająca by doprowadzić do rewolucji. Wyżej wymienione okoliczności, które wywołały rewolucję w Rosji, były różnorodne i nie mogą być postrzegane jako przejawy jednej wielkiej sprzeczności. Każda była sprzecznością w obrębie partykularnej całości społecznej na różnym poziomie strukturalnym praktyki społecznej. Z tego Althusser wyciąga wniosek, że marksowska koncepcja sprzeczności jest nie do oddzielenia od koncepcji ustrukturowanej całości społecznej. Aby podkreślić, że zmiany w strukturze społecznej odnoszą się do licznych sprzeczności, Althusser opisuje te zmiany jako „naddeterminowane” – korzystając z terminu zaczerpniętego od S. Freuda. Ta interpretacja pozwala nam wyjaśnić, jak wiele okoliczności może grać rolę w biegu wydarzeń i co więcej pozwala nam pojąć, że te stany rzeczy mogą się łączyć, aby wytworzyć nieoczekiwaną zmianę społeczną, lub „zerwanie”.
Jednakże Althusser nie zamierza mówić, że wszystkie wydarzenia, które powodują przemianę społeczną mają taki sam status przyczynowy, gdyż – zarazem – część złożonej całości, praktyka ekonomiczna jest, zgodnie z jego poglądem, „strukturą dominującą”: gra główną rolę w określaniu stosunków między pozostałymi sferami i ma na nie większy wpływ, niż one na nią. Najbardziej znaczącym aspektem społeczeństwa (aspekt religijny w formacjach feudalnych i ekonomiczny w kapitalistycznych) jest nazywany „instancją dominującą”, zaś on jest – z kolei – „w ostatniej instancji” określony przez ekonomię. Dla Althussera praktyka ekonomiczna społeczeństwa określa, który jego aspekt dominuje w społeczeństwie jako całości.
Althusserowskie rozumienie sprzeczności w kategoriach dialektyki – prawdopodobnie bardziej złożone i materialistyczne niż innych marksistów – jest próbą oczyszczenia marksizmu z wpływów/pozostałości dialektyki heglowskiej (idealistycznej) i stanowi istotny składnik jego ogólnego anty-humanistycznego stanowiska.

### Ideologiczne aparaty państwa
Ponieważ Althusser utrzymywał, że nasze pragnienia, wybory, zamiary, upodobania, sądy itd., są konsekwencją praktyk społecznych, uważał, że konieczne jest zrozumienie tego, jak społeczeństwo tworzy jednostki na swoje podobieństwo. Wewnątrz społeczeństw kapitalistycznych jednostka ludzka jest zasadniczo uznawana za podmiot obdarzony własnością bycia samoświadomym i ‘odpowiedzialnym’. Dla Althussera jednak, zdolność osoby do postrzegania siebie w ten sposób nie jest jej dana z przyrodzenia. Jest ona – raczej – nabyta wewnątrz struktury przyjętych praktyk społecznych, które narzucają jednostkom rolę (formę) podmiotu. Praktyki społeczne określają – zarazem – charakterystyczne cechy jednostki i zaszczepiają w niej ideę zakresu właściwości, które może posiadać oraz ograniczeń każdej jednostki. Althusser przekonuje, że wiele z naszych ról i działań jest nam wpajane przez praktykę społeczną: na przykład produkcja hutników jest częścią praktyki ekonomicznej, podczas gdy produkcja prawników jest częścią praktyki polityczno-prawnej. Jednakże inne właściwości jednostki, takie jak jej przekonania dotyczące dobrego życie, czy jej metafizyczne przemyślenia natury jaźni nie dają się łatwo umieścić w tych kategoriach. Według poglądu Althussera nasze wartości, pragnienia i upodobania zostają nam wpojone przez praktykę ideologiczną, sferę, która posiada własność konstytuowania jednostek jako podmiotów. Praktyka ideologiczna zawiera w sobie asortyment instytucji nazwanych przez Althussera Ideologicznymi Aparatami Państwa (IAP); zawierają się w nich: rodzina, media, organizacje religijne i – co najważniejsze – system edukacyjny; jak również idee, które te propagują. Nie istnieje jednak pojedynczy IAP, który wytwarza w nas przekonanie, że jesteśmy samoświadomymi podmiotami. Czerpiemy to przekonanie w toku nauki, tego: czym jest bycie córką, uczniem, czarnym, hutnikiem, radnym i tak dalej.
Mimo że istnieje wiele jej instytucjonalnych form, funkcja i struktura ideologii jest niezmienna i stale obecna w historii; jak twierdzi Alhusser, „ideologia nie ma historii”. Wszystkie ideologie konstytuują podmiot, choćby nawet podmioty te mogły się od siebie różnić, zależnie od każdej poszczególnej ideologii. Althusser zilustrował to pamiętnym pojęciem „wołania” lub „interpelacji”. By to zilustrować, korzysta z przykładu jednostki idącej ulicą, słyszącej nagle krzyk policjanta: “Hej ty tam!”. Jednostka odpowiada odwracając się i tym prostym ruchem swego ciała przeobraża się w podmiot. Wołana jednostka rozpoznaje siebie jako wołany podmiot i wie, że ma odpowiedzieć. Choćby nawet w jej chodzeniu po ulicy nie było nic podejrzanego, rozpoznaje ona, że – w rzeczy samej – to ona jest tym, kto jest wołany. To rozpoznanie jest nie-rozpoznaniem (méconnaissance), gdyż działa ono retroaktywnie: materialna jednostka jest zawsze – już ideologicznym podmiotem nawet przed urodzeniem. „Przeobrażenie” jednostki w podmiot zawsze już się stało; Althusser przyznaje się tu do długu u Spinozy i jego teorii immanencji. Aby to naświetlić, Althusser proponuje przykład chrześcijańskiej ideologii religijnej. Ideologia uosobiona przez Głos Boga, poucza osobę co do tego, jakie jest jej miejsce w świecie i co musi robić, by być w zgodzie z Chrystusem. Z tego Althusser wyciąga wniosek, że warunkiem, aby osoba rozpoznała się jako chrześcijanin, jest bycie już przez nią podmiotem, to znaczy danie przez nią odpowiedzi na Boskie wezwanie – przez postępowanie według Jego zasad, zaręcza ona o sobie jako wolnym podmiocie, autorze czynu, za który bierze odpowiedzialność. Według Althussera tożsamość zdobywamy widząc siebie odbitych w ideologiach, to jest, przez bycie zsubiektywizowanym sobą stajemy się podmiotem.
Po powyższych rozważaniach, Althusser wysuwa dwie tezy o ideologii: I, „Ideologia przedstawia urojony stosunek jednostek do ich realnych warunków bytowych”; II, „Ideologia istnieje materialnie”. Pierwsza teza przedstawia znajome marksistowskie twierdzenie, że ideologia posiada funkcję maskowania porządku wyzysku, na którym opierają się społeczeństwa klasowe.
Druga teza postuluje, że ideologia nie istnieje w formie “idei”, czy świadomych „przedstawień” w „umysłach jednostek. Na ideologię składają się – raczej – czyny i zachowania ciał kierowanych przez swoje ulokowanie wśród materialnych aparatów.
Centralne – dla poglądu na jednostki jako odpowiedzialne podmioty – jest pojęcie objaśniającego powiązania pomiędzy przekonaniem i czynem, zgodnie, z którym:
„Każdy obdarzony „świadomością” „podmiot”, wierzący w „idee”, które owa „świadomość” w nim pobudza i akceptuje, winien „działać według swych idej”, a więc powinien wpisać w akty swej praktyki materialnej swoje własne idee wolnego podmiotu”
Dla Althussera jest to jeszcze jeden rezultat praktyki społecznej:
„Powiemy więc, skupiając się tylko na podmiocie (pewnej jednostce), że idee jego wiary istnieją materialnie, ponieważ owe idee są materialnymi czynnościami wpisanymi w materialną praktykę, regulowaną przez materialne rytuały, które same są określone przez materialny aparat ideologiczny, od którego zależą idee tego podmiotu (...) Idee jako takie znikły (jako istniejące idealnie, duchowo) w tym samym zakresie, w jakim okazało się, że ich istnienie było wpisane w akty praktyk regulowanych przez rytuały określane w ostatniej instancji przez aparat ideologiczny. Okazuje się więc, że podmiot działa o tyle, o ile jest wprawiany w ruch przez następujący system (wymieniony w porządku rzeczywistej determinacji): ideologia istniejąca w materialnym aparacie ideologicznym, narzuca materialne praktyki regulowane przez materialne rytuały, które to praktyki istnieją w materialnych aktach podmiotu działającego z całą świadomością według swego przekonania.”
Te materialne rytuały mogą być porównane z pojęciem „habitus” Pierre’a Bourdieu. IAP mogą także antycypować „instytucje dyscyplinarne” Foucaulta, które są przykładem krytycznego przemyślenia teorii ideologii Althussera.
Althusser rozpoznawał także jak istotną rolę pełni to, co nazwał „Represyjnymi Aparatami Państwa”. W czasach, gdy pewne jednostki oraz grupy stanowią zagrożenie dla panującego porządku, państwo przywołuje Represyjne Aparaty Państwa. Najłagodniejszymi spośród RAP są systemy prawne oraz gmachy, gdzie przywołuje się publiczny – rzekomo – język umowy, aby władać jednostkowym i kolektywnym zachowaniem. Gdy zagrożenie dla dominującego porządku wzrasta, państwo zwraca się ku coraz bardziej fizycznym i surowym środkom: uwięzienie, siły policyjne a ostatecznie interwencja wojskowa, stosowane są przez klasy rządzące jako odpowiedź.

## Najważniejsze teksty
- Montesqieu, la politique et l’histoire (1959);
- Pour Marx (1965; wyd. polskie: W imię Marksa, przeł. M. Herer, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2009);
- Lire le Capital (z Étienne Balibarem; I wydanie 1965; II, skrócone, wydanie 1969; wyd. polskie: Czytanie „Kapitału”, tłum. W. Dłuski, PIW 1975);
- Lenine et la philosophie (1968);
- Marx et Lenine devant Hegel (1972);
- Response a John Lewis (1973; wyd. polskie: W odpowiedzi Johnowi Lewisowi, tłum. A. Staroń, ZSP 1988);
- Elements d’autocritique (1974);
- Philosophie et la philosophie spontanee des savants (1974);
- Positions (1976).

title: Louis Althusser

wikitext:
{{Biogram infobox
 |imię i nazwisko            = Louis Pierre Althusser
 |grafika                    =
 |opis grafiki               =
 |alt grafiki                =
 |data urodzenia             = [[16 października]] [[1918]]
 |miejsce urodzenia          = [[Bir Mourad Raïs|Birmendreïs]]
 |data śmierci               = [[22 października]] [[1990]]
 |miejsce śmierci            = [[Paryż]]
 |odznaczenia                =
 |commons                    =
 |wikicytaty                 = Louis Althusser
}}
'''Louis Althusser''' (ur. [[16 października]] [[1918]] w [[Bir Mourad Raïs|Birmandreis]], zm. [[22 października]] [[1990]] w [[Paryż]]u) – [[filozofia francuska|francuski filozof]] marksistowski, jeden z głównych przedstawicieli [[marksizm]]u strukturalistycznego.

Absolwent, a następnie profesor filozofii elitarnej [[École normale supérieure]] w [[Paryż]]u. Przez wiele dziesięcioleci działacz [[Francuska Partia Komunistyczna|Francuskiej Partii Komunistycznej]] (PCF), z którą zerwał pod koniec życia. Był przewodnikiem ideowym młodzieży maoistowskiej i wychowawcą licznego grona uczonych. W ostatnim okresie życia stał się bezwzględnym krytykiem [[materializm dialektyczny|materializmu dialektycznego]].

W 1980 roku Althusser udusił swoją żonę, po czym na trzy lata został umieszczony w klinice psychiatrycznej. Swój czyn częściowo wyjaśnił w autobiografii ''L’Avenir dure longtemps'' (''Przyszłość trwa długo'').

Wzorem dla niego byli: [[Karl Marx|Karol Marks]], [[Antonio Gramsci]], [[Sigmund Freud]] i [[Jacques Lacan]]. Sam Althusser zainspirował i ukierunkował takich myślicieli, jak [[Michel Foucault]], [[Alain Badiou]], [[Étienne Balibar]], [[Judith Butler]], [[Anthony Giddens]].

== Myśl ==
Wśród wczesnych prac Althussera znajduje się bardzo znacząca książka ''Czytanie „[[Kapitał: krytyka ekonomii politycznej|Kapitału]]”'', będąca zbiorem prac Althussera oraz jego studentów pomyślanych jako protokoły z ich prób ponownego odczytania ''Kapitału'' [[Karl Marx|Marksa]] z punktu widzenia filozofii. Problemem, który podejmuje książka, jest filozoficzny status teorii marksizmu jako „krytyki ekonomii politycznej” i jej przedmiot. W polskim wydaniu tej pracy zamieszczone są jedynie eseje Althussera i [[Étienne Balibar|E. Balibara]], podczas gdy francuski oryginał zawiera dodatkowo także artykuły [[Jacques Rancière|J. Ranciere’a]], {{link-interwiki |Pierre Macherey |tekst=P. Machereya |Q=Q326897}} i {{link-interwiki |Roger Establet |tekst=R. Estableta |Q=Q3078901}}.

Niektóre stanowiska teoretyczne Althussera stały się bardzo wpływowe w filozofii marksistowskiej. We wstępie do zbioru artykułów pod tytułem ''Pour Marx''<ref>W Polsce wydanej w 2008 roku pod tytułem w ''W imię Marksa'' przez [[Krytyka Polityczna|Krytykę Polityczną]].</ref> – zapożyczając od francuskiego filozofa nauki [[Gaston Bachelard|Gastona Bachelarda]] termin „pęknięcia epistemologicznego” – wysuwa on tezę o wielkim „pęknięciu epistemologicznym”, jakie zaistniało w filozofii [[Karl Marx|Marksa]] pomiędzy jego wczesnymi pismami (z lat 1840–1845) a dziełami późniejszymi, które są jego zdaniem właściwymi tekstami [[marksizm]]u. Jego szkic ''Marksizm a humanizm'' jest mocną deklaracją anty-humanizmu w teorii marksizmu i krytyką idei często wykorzystywanych przez marksistów takich jak „ludzki potencjał”, „natura ludzka” itp. jako pozostałości burżuazyjnej ideologii człowieczeństwa (ludzkości). W szkicu ''Contradiction et surdétermination'' zapożycza on z psychoanalizy pojęcie naddeterminacji (Freudowski termin to Überdeterminierung), aby w ten sposób zastąpić kategorię „sprzeczności” bardziej złożonym modelem wieloskładnikowej przyczynowości pojawiającej się w układach politycznych (koncepcja bardzo zbliżona do pojęcia hegemonii wprowadzonego do marksizmu przez [[Antonio Gramsci]]ego).

Althusser jest też szeroko znany jako teoretyk ideologii, jego najpowszechniej znany tekst to esej ''Ideologie i ideologiczne aparaty państwa''. W eseju tym rekonstruuje on pojęcie ideologii. Teoria ideologii rozwijana przez Althussera, w równym stopniu jak do Marksa i marksizmu, nawiązuje do psychoanalizy [[Sigmund Freud|Freuda]] i [[Jacques Lacan|Lacana]] i ich pojęć: nieświadomości oraz „fazy stadium lustra”; opisuje ona struktury wpajające indywiduom pojęcie podmiotowości. Struktury te są, zdaniem Althussera, represyjne, a zarazem nieuchronne – jest niemożliwe, aby uciec od ideologii; aby nie zostać przez nią upodmiotowionym (nie poddać się interpelacji). Z drugiej strony podkreśla on jednak, że należy przeciwstawić ideologię nauce, ta druga jest bowiem procesem bez podmiotu.

Trzeba zaznaczyć, że myśl Althussera przechodziła w ciągu jego życia przeobrażenia i była przedmiotem debat oraz sporów, szczególnie w kręgu marksizmu, dotyczących zwłaszcza jego teorii wiedzy ([[epistemologia|epistemologii]]).

=== Cięcie epistemologiczne ===
Althusser dowodził, że myśl [[Karl Marx|Marksa]] została zasadniczo niezrozumiana i niedoceniona. Zawzięcie zwalczał różne interpretacje jego prac – historystyczne, idealistyczne, ekonomistyczne – na gruncie tego, iż nie zdołały one uświadomić sobie, że wraz z „nauką historii” – [[materializm dialektyczny|materializmem historycznym]] – Marks stworzył rewolucyjną wizję przemiany społecznej. Wierzył, że te błędy, wynikają z mniemania, iż dzieło Marksa może być zrozumiane jako koherentna całość. W przeciwieństwie do nich Althusser utrzymywał, że w obrębie teorii Marksa zawiera się radykalne „cięcie epistemologiczne”. Twierdził, że prace młodego Marksa są skrępowane przez kategorie filozofii niemieckiej i klasycznej ekonomii politycznej, lecz wraz z „Ideologią niemiecką” ma w nich miejsce nagły, bezprecedensowy rozdział, który znamionuje przemieszczenie ku zupełnie innej „problematyce”, tzn. ku innym ramom teoretycznym, innemu zestawowi stawianych pytań i innym zagadnieniom. Według Althussera problem ten wiąże się z faktem, że nawet sam Marks nie uświadamiał sobie w pełni znaczenia swych własnych prac będąc jedynie w stanie zakomunikować o nim doraźnie i pośrednio. To przemieszczenie może zostać ujawnione na drodze uważnej i czułej „lektury symptomatycznej”. Zatem przedsięwzięcie Althussera polega na tym, aby pomóc nam w pełni uchwycić oryginalność i siłę nadzwyczajnej teorii Marksa poświęcając w badaniach tyleż uwagi temu, czego nie powiedział, co temu, co bezpośrednio wyraził. Utrzymywał, że Marks odkrył „kontynent wiedzy” – Historię – analogicznie do wkładu [[Tales z Miletu|Talesa]] w matematykę, [[Galileusz]]a w fizykę, lub lepiej [[Sigmund Freud|Freuda]] w [[psychoanaliza|psychoanalizę]], ponieważ struktura jego teorii nie przypomina niczego, co postulowali jego poprzednicy.

Althusser wierzył, że u podstaw odkrycia [[Karl Marx|Marksa]] leżała przełomowa epistemologia skoncentrowana na odrzuceniu rozróżnienia pomiędzy podmiotem a przedmiotem, która czyni owo odkrycie nie do pogodzenia z jego poprzednikami. W przeciwieństwie do stanowiska empiryzmu, twierdził Althusser, filozofia Marksa – materializm dialektyczny – odpowiedziała na teorię wiedzy jako widzenia teorią wiedzy jako produkcji. Według poglądu empiryzmu podmiot wiedzy napotyka realny przedmiot i odkrywa jego esencję poprzez abstrahowanie. Dzięki założeniu, że myśl ma bezpośrednie przedstawienie ‘realnego’ przedmiotu, że myśl ma bezpośredni udział w rzeczywistości, empirysta wierzy, że prawda wiedzy polega na zgodności myśli podmiotu z przedmiotem zewnętrznym wobec samej myśli. Przeciwnie Althusser, rości sobie prawo do odnalezienia ukrytego w dziele Marksa poglądu o wiedzy jako „praktyce teoretycznej”. Dla Althussera praktyka teoretyczna ma miejsce wyłącznie w granicach świata myśli, pracując na obiektach teoretycznych i nigdy nie wchodząc w bezpośredni kontakt z prawdziwym przedmiotem, który zamierza poznać. Ta praktyka teoretyczna produkuje wiedzę za pomocą trzech „Powszechniaków”: I, „surowca” przednaukowych idei, abstrakcji i faktów; II ram pojęciowych (albo „problematyki”) wprowadzonych, by na nie wpływać; III gotowego produktu przekształconej jednostki teoretycznej, konkretnej wiedzy. Według tego poglądu zasadność wiedzy nie jest zapewniona przez jej zgodność z czymś zewnętrznym wobec niej samej; ponieważ materializm historyczny Marksa jest nauką, zawiera swoje własne wewnętrzne reguły dowodzenia. Nie znajduje się zatem pod wpływem interesów społecznych, klasy, ideologii, czy polityki i jest odrębny od ekonomicznej nadbudowy.

Oprócz tej wyjątkowej epistemologii teoria Marksa jest zbudowana na pojęciach (takich jak siły i stosunki produkcji), które nie mają odpowiedników w klasycznej ekonomii politycznej. Nawet, gdy przyswaja ona istniejące terminy – tak jak połączenie pojęć renty, zysku i procentu [[David Ricardo|Ricarda]] przez teorię wartości dodatkowej – ich znaczenie i stosunek do innych pojęć znacznie się różni Ponadto siła wyjaśniająca materializmu historycznego jest odmienna niż klasycznej ekonomii politycznej; tam gdzie ekonomia polityczna wyjaśniała system ekonomiczny jako odpowiedź na indywidualne potrzeby, analiza [[Karl Marx|Marksa]] wyjaśnia szerszy zakres zjawisk społecznych w kategoriach ról jakie odgrywają w ustrukturowanej całości. Zgodnie z tym ''[[Kapitał: krytyka ekonomii politycznej|Kapitał]]'' Marksa zarazem model [[ekonomia|ekonomii]] i opis struktury rozwoju całego społeczeństwa. Bardziej podstawowe jest jednak dla Marksa odrzucenie homo economicus, lub idei podtrzymywanej przez klasycznych ekonomistów, że potrzeby jednostek mogą być traktowane jako fakty dane niezależnie od jakichkolwiek form organizacji ekonomicznej, a zatem mogłyby służyć za przesłankę dla teorii wyjaśniającej charakter sposobu produkcji jako niezależny punkt wyjściowy dla teorii społeczeństwa. Według poglądu Althussera [[Karl Marx|Marks]] nie dowodził po prostu, że ludzkie potrzeby są w przeważającym stopniu stworzone przez ich środowisko społeczne, a zatem zmienne w zależności od miejsca i czasu; raczej porzucił samą ideę, że może istnieć teoria, tego, jacy są ludzie, uprzednia wobec jakiejkolwiek teorii, tego jak stali się takimi, jakimi są.

Choć Althussera nieugięcie pozostawał przy twierdzeniu o jego istnieniu, zaznaczał później, że to wydarzenie około 1845, stanowiące punkt zwrotny, nie było tak ściśle określone, ślady humanizmu, historyzmu i heglizmu mogły być znalezione i w ''[[Kapitał: krytyka ekonomii politycznej|Kapitale]]''. Poszedł nawet tak daleko, że oznajmił, iż jedynie marksowska ''{{link-interwiki |Krytyka Programu Gotajskiego |Q=Q1273940}}'' oraz notatki na marginesie książki [[Adolph Wagner|A. Wagnera]] były całkowicie wolne od ideologii humanizmu. Zgodnie z tym, Althusser zastąpił swoją wcześniejszą definicję filozofii Marksa jako „teorii praktyki teoretycznej” nowym przekonaniem o istnieniu „polityki na polu historii” i „walki klas w teorii”. Althusser rozważał pęknięcie epistemologiczne jako będące procesem zamiast ściśle określonym wydarzeniem, jako produkt nieprzerwanej walki przeciw ideologii. Oddzielenie ideologii od nauki lub filozofii, nie było więc raz na zawsze zapewnione przez pęknięcie epistemologiczne.

=== Poziomy i praktyki ===
Z powodu przekonania Marksa o tym, że jednostka jest produktem społeczeństwa, próby budowy teorii społeczeństwa na uprzedniej koncepcji jednostki są – według poglądu Althussera – bezcelowe. Przedmiotem obserwacji nie jest jednostkowy element ludzki, lecz raczej ‘struktura’. Jak zauważył, Marks nie wyjaśniał społeczeństwa przez odwołanie do właściwości indywidualnych osób – ich przekonań, pragnień, upodobań i sądów – lecz raczej definiował je jako zestaw trwałych „poziomów” i praktyk. Korzystał z tych analiz, by bronić materializm historyczny Marksa przed zarzutem, że bezceremonialnie postuluje istnienie bazy (poziom ekonomiczny) i ‘wznoszącej się nad nią’ nadbudowy (kultura/polityka), aby następnie próbować wyjaśnić wszystkie aspekty nadbudowy przez odwołanie do cech (ekonomicznej) bazy (jest to dobrze znana metafora architektoniczna). Dla Althussera błędem było przypisywanie tego – opartego na wulgarnie materialistycznym determinizmie ekonomicznym – poglądu Marksowi: w tym samym stopniu, w jakim krytykuje on ideę, że teoria społeczna może być oparta na historycznej koncepcji ludzkich potrzeb, krytykuje ideę, że praktyka ekonomiczna może być używana w izolacji, aby tłumaczyć inne aspekty społeczeństwa. Althusser wierzył, że baza i nadbudowa istnieją niezależnie, aczkolwiek zachowywał klasyczne marksistowskie rozumienie determinacji bazy ‘w ostatniej instancji’ (choć z pewnym rozwinięciem i rewizją). Przewagą poziomów i praktyk jako punktu wyjścia nad jednostkami jest to, że choć każda praktyka jest jedynie częścią złożonej całości społeczeństwa, praktyka jest sama w sobie całością i jako taka składa się z rozmaitych części różnego rodzaju; na praktykę ekonomiczną na przykład składają się: surowce, narzędzia indywidualne osoby itd. i wszystkie one połączone w procesie produkcji. Althusser wyobraża sobie społeczeństwo jako zbiór takich całości – praktyki ekonomicznej, praktyki ideologicznej i praktyki prawno-politycznej – połączonych ze sobą nawzajem, które choć względnie autonomiczne, razem tworzą jedną złożoną i ustrukturowaną całość (formację społeczną). Z tej perspektywy wszystkie poziomy i praktyki są zależne od siebie nawzajem. Na przykład wśród stosunków produkcji społeczeństw kapitalistycznych są kupno i sprzedaż siły roboczej przez kapitalistów i robotników. Te stosunki są częścią praktyki ekonomicznej, ale mogą istnieć w kontekście systemu prawnego, który ustanawia jednostki jako kupujących i sprzedawców; co więcej ten układ musi być podtrzymywany środkami politycznymi i ideologicznymi. Widać z tego, że postać praktyki ekonomicznej zależy od nadbudowy i vice versa. Był to dla niego moment reprodukcji konstytuujący istotną rolę nadbudowy.

=== Sprzeczność i naddeterminacja ===
Analiza rozumiana w kategoriach niezależnych poziomów i praktyk pomaga wyobrazić sobie, jak zorganizowane jest społeczeństwo, lecz także pozwala nam zrozumieć zmianę społeczną, a zatem dostarcza teorii historii. Althusser wyjaśnia reprodukcję stosunków produkcji przez odniesienie do przejawów praktyki politycznej i ideologicznej; odwrotnie, wyłanianie się nowych stosunków produkcji może być wyjaśnione porażką tychże mechanizmów. Teoria Marksa zdaje się postulować system, w którym nierównowaga dwóch części może prowadzić do równającego dostosowania na innych poziomach, lub – czasami – poważnej reorganizacji całości. Aby rozwinąć tę ideę Althusser opiera się na pojęciach sprzeczności i nie-sprzeczności, które, jak twierdzi, zostają wyjaśnione przez ich odniesienie do złożonej ustrukturowanej całości. Praktyki są sprzeczne, gdy ze sobą „zgrzytają” i nie-sprzeczne, gdy się nawzajem wspierają. Althusser opracowuje te pojęcia przez odniesienie do dokonanych przez Lenina analiz Rewolucji Rosyjskiej.

Na przykład Lenin – pomimo rozpowszechnionego w Europie na początku XX w. malkontenctwa -postulował, że to właśnie Rosja była krajem, w którym doszło do rewolucji, ponieważ występowały w niej wszystkie możliwe sprzeczności, jakie w tym czasie mogły pojawić się w jednym państwie. Była ona, według jego słów, „najsłabszym ogniwem w łańcuchu państw imperialistycznych”. Wyjaśnił rewolucję przez odniesienie do dwóch grup okoliczności: po pierwsze, istnienia w Rosji wyzysku na wielką skalę w miastach, okręgach górniczych, etc., rozbieżności między industrializacją miast i średniowiecznymi warunkami na wsi oraz do braku jedności wśród rządzącej klasy.; po drugie, polityki zagranicznej prowadzonej przez rewolucjonistów, takich jak wygnane przez Cara elity, które następnie stały się „wyrafinowanymi socjalistami”.

Dla Althussera przykład ten popiera jego twierdzenie, że marksowskie wyjaśnienie przemiany społecznej jest bardziej złożone, niż ujmowanie jej jako wyniku pojedynczej sprzeczności między siłami a stosunkami produkcji. Różnice między wydarzeniami w Rosji i w Zachodniej Europie uwypuklają, że sprzeczność między siłami a stosunkami produkcji jest – być może – niezbędna, ale niewystarczająca by doprowadzić do rewolucji. Wyżej wymienione okoliczności, które wywołały rewolucję w Rosji, były różnorodne i nie mogą być postrzegane jako przejawy jednej wielkiej sprzeczności. Każda była sprzecznością w obrębie partykularnej całości społecznej na różnym poziomie strukturalnym praktyki społecznej. Z tego Althusser wyciąga wniosek, że marksowska koncepcja sprzeczności jest nie do oddzielenia od koncepcji ustrukturowanej całości społecznej. Aby podkreślić, że zmiany w strukturze społecznej odnoszą się do licznych sprzeczności, Althusser opisuje te zmiany jako „naddeterminowane” – korzystając z terminu zaczerpniętego od S. Freuda. Ta interpretacja pozwala nam wyjaśnić, jak wiele okoliczności może grać rolę w biegu wydarzeń i co więcej pozwala nam pojąć, że te stany rzeczy mogą się łączyć, aby wytworzyć nieoczekiwaną zmianę społeczną, lub „zerwanie”.

Jednakże Althusser nie zamierza mówić, że wszystkie wydarzenia, które powodują przemianę społeczną mają taki sam status przyczynowy, gdyż – zarazem – część złożonej całości, praktyka ekonomiczna jest, zgodnie z jego poglądem, „strukturą dominującą”: gra główną rolę w określaniu stosunków między pozostałymi sferami i ma na nie większy wpływ, niż one na nią. Najbardziej znaczącym aspektem społeczeństwa (aspekt religijny w formacjach feudalnych i ekonomiczny w kapitalistycznych) jest nazywany „instancją dominującą”, zaś on jest – z kolei – „w ostatniej instancji” określony przez ekonomię. Dla Althussera praktyka ekonomiczna społeczeństwa określa, który jego aspekt dominuje w społeczeństwie jako całości.

Althusserowskie rozumienie sprzeczności w kategoriach dialektyki – prawdopodobnie bardziej złożone i materialistyczne niż innych marksistów – jest próbą oczyszczenia marksizmu z wpływów/pozostałości dialektyki heglowskiej (idealistycznej) i stanowi istotny składnik jego ogólnego anty-humanistycznego stanowiska.

=== Ideologiczne aparaty państwa ===
Ponieważ Althusser utrzymywał, że nasze pragnienia, wybory, zamiary, upodobania, sądy itd., są konsekwencją praktyk społecznych, uważał, że konieczne jest zrozumienie tego, jak społeczeństwo tworzy jednostki na swoje podobieństwo. Wewnątrz społeczeństw kapitalistycznych jednostka ludzka jest zasadniczo uznawana za podmiot obdarzony własnością bycia samoświadomym i ‘odpowiedzialnym’. Dla Althussera jednak, zdolność osoby do postrzegania siebie w ten sposób nie jest jej dana z przyrodzenia. Jest ona – raczej – nabyta wewnątrz struktury przyjętych praktyk społecznych, które narzucają jednostkom rolę (formę) podmiotu. Praktyki społeczne określają – zarazem – charakterystyczne cechy jednostki i zaszczepiają w niej ideę zakresu właściwości, które może posiadać oraz ograniczeń każdej jednostki. Althusser przekonuje, że wiele z naszych ról i działań jest nam wpajane przez praktykę społeczną: na przykład produkcja hutników jest częścią praktyki ekonomicznej, podczas gdy produkcja prawników jest częścią praktyki polityczno-prawnej. Jednakże inne właściwości jednostki, takie jak jej przekonania dotyczące dobrego życie, czy jej metafizyczne przemyślenia natury jaźni nie dają się łatwo umieścić w tych kategoriach. Według poglądu Althussera nasze wartości, pragnienia i upodobania zostają nam wpojone przez praktykę ideologiczną, sferę, która posiada własność konstytuowania jednostek jako podmiotów. Praktyka ideologiczna zawiera w sobie asortyment instytucji nazwanych przez Althussera Ideologicznymi Aparatami Państwa (IAP); zawierają się w nich: rodzina, media, organizacje religijne i – co najważniejsze – system edukacyjny; jak również idee, które te propagują. Nie istnieje jednak pojedynczy IAP, który wytwarza w nas przekonanie, że jesteśmy samoświadomymi podmiotami. Czerpiemy to przekonanie w toku nauki, tego: czym jest bycie córką, uczniem, czarnym, hutnikiem, radnym i tak dalej.

Mimo że istnieje wiele jej instytucjonalnych form, funkcja i struktura ideologii jest niezmienna i stale obecna w historii; jak twierdzi Alhusser, „ideologia nie ma historii”. Wszystkie ideologie konstytuują podmiot, choćby nawet podmioty te mogły się od siebie różnić, zależnie od każdej poszczególnej ideologii. Althusser zilustrował to pamiętnym pojęciem „wołania” lub „interpelacji”. By to zilustrować, korzysta z przykładu jednostki idącej ulicą, słyszącej nagle krzyk policjanta: “Hej ty tam!”. Jednostka odpowiada odwracając się i tym prostym ruchem swego ciała przeobraża się w podmiot. Wołana jednostka rozpoznaje siebie jako wołany podmiot i wie, że ma odpowiedzieć. Choćby nawet w jej chodzeniu po ulicy nie było nic podejrzanego, rozpoznaje ona, że – w rzeczy samej – to ona jest tym, kto jest wołany. To rozpoznanie jest nie-rozpoznaniem (méconnaissance), gdyż działa ono retroaktywnie: materialna jednostka jest zawsze – już ideologicznym podmiotem nawet przed urodzeniem. „Przeobrażenie” jednostki w podmiot zawsze już się stało; Althusser przyznaje się tu do długu u [[Baruch Spinoza|Spinozy]] i jego teorii [[Immanencja|immanencji]]. Aby to naświetlić, Althusser proponuje przykład chrześcijańskiej ideologii religijnej. Ideologia uosobiona przez Głos Boga, poucza osobę co do tego, jakie jest jej miejsce w świecie i co musi robić, by być w zgodzie z Chrystusem. Z tego Althusser wyciąga wniosek, że warunkiem, aby osoba rozpoznała się jako chrześcijanin, jest bycie już przez nią podmiotem, to znaczy danie przez nią odpowiedzi na Boskie wezwanie – przez postępowanie według Jego zasad, zaręcza ona o sobie jako wolnym podmiocie, autorze czynu, za który bierze odpowiedzialność. Według Althussera tożsamość zdobywamy widząc siebie odbitych w ideologiach, to jest, przez bycie zsubiektywizowanym sobą stajemy się podmiotem.

Po powyższych rozważaniach, Althusser wysuwa dwie tezy o ideologii: I, „Ideologia przedstawia urojony stosunek jednostek do ich realnych warunków bytowych”; II, „Ideologia istnieje materialnie”. Pierwsza teza przedstawia znajome marksistowskie twierdzenie, że ideologia posiada funkcję maskowania porządku wyzysku, na którym opierają się społeczeństwa klasowe.
Druga teza postuluje, że ideologia nie istnieje w formie “idei”, czy świadomych „przedstawień” w „umysłach jednostek. Na ideologię składają się – raczej – czyny i zachowania ciał kierowanych przez swoje ulokowanie wśród materialnych aparatów.
Centralne – dla poglądu na jednostki jako odpowiedzialne podmioty – jest pojęcie objaśniającego powiązania pomiędzy przekonaniem i czynem, zgodnie, z którym:

„Każdy obdarzony „świadomością” „podmiot”, wierzący w „idee”, które owa „świadomość” w nim pobudza i akceptuje, winien „działać według swych idej”, a więc powinien wpisać w akty swej praktyki materialnej swoje własne idee wolnego podmiotu”

Dla Althussera jest to jeszcze jeden rezultat praktyki społecznej:

„Powiemy więc, skupiając się tylko na podmiocie (pewnej jednostce), że idee jego wiary istnieją materialnie, ponieważ owe idee są materialnymi czynnościami wpisanymi w materialną praktykę, regulowaną przez materialne rytuały, które same są określone przez materialny aparat ideologiczny, od którego zależą idee tego podmiotu (...) Idee jako takie znikły (jako istniejące idealnie, duchowo) w tym samym zakresie, w jakim okazało się, że ich istnienie było wpisane w akty praktyk regulowanych przez rytuały określane w ostatniej instancji przez aparat ideologiczny. Okazuje się więc, że podmiot działa o tyle, o ile jest wprawiany w ruch przez następujący system (wymieniony w porządku rzeczywistej determinacji): ideologia istniejąca w materialnym aparacie ideologicznym, narzuca materialne praktyki regulowane przez materialne rytuały, które to praktyki istnieją w materialnych aktach podmiotu działającego z całą świadomością według swego przekonania.”

Te materialne rytuały mogą być porównane z pojęciem „habitus” [[Pierre Bourdieu|Pierre’a Bourdieu]]. IAP mogą także antycypować „instytucje dyscyplinarne” Foucaulta, które są przykładem krytycznego przemyślenia teorii ideologii Althussera.

Althusser rozpoznawał także jak istotną rolę pełni to, co nazwał „Represyjnymi Aparatami Państwa”. W czasach, gdy pewne jednostki oraz grupy stanowią zagrożenie dla panującego porządku, państwo przywołuje Represyjne Aparaty Państwa. Najłagodniejszymi spośród RAP są systemy prawne oraz gmachy, gdzie przywołuje się publiczny – rzekomo – język umowy, aby władać jednostkowym i kolektywnym zachowaniem. Gdy zagrożenie dla dominującego porządku wzrasta, państwo zwraca się ku coraz bardziej fizycznym i surowym środkom: uwięzienie, siły policyjne a ostatecznie interwencja wojskowa, stosowane są przez klasy rządzące jako odpowiedź.

== Najważniejsze teksty ==
* ''Montesqieu, la politique et l’histoire'' (1959);
* ''Pour Marx'' (1965; wyd. polskie: ''W imię Marksa'', przeł. M. Herer, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2009);
* ''Lire le Capital'' (z [[Étienne Balibar]]em; I wydanie 1965; II, skrócone, wydanie 1969; wyd. polskie: ''Czytanie „Kapitału”'', tłum. W. Dłuski, PIW 1975);
* ''Lenine et la philosophie'' (1968);
* ''Marx et Lenine devant Hegel'' (1972);
* ''Response a John Lewis'' (1973; wyd. polskie: ''W odpowiedzi Johnowi Lewisowi'', tłum. A. Staroń, ZSP 1988);
* ''Elements d’autocritique'' (1974);
* ''Philosophie et la philosophie spontanee des savants'' (1974);
* ''Positions'' (1976).

== Zobacz też ==
* [[Étienne Balibar]]
* [[Lucien Goldmann]]
* [[Henri Lefebvre]]
* [[Slavoj Žižek]]
* [[Michel Foucault]]
* [[György Lukács]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://stereogram.files.wordpress.com/2009/03/louis_althusser.jpg?w=283&h=450 Zdjęcie Louis Althussera]
* [http://marksizm.edu.pl/wydawnictwa/wspolczesna-mysl-marksistowska/louis-althusser/ Teksty Louisa Althussera w języku polskim]
* [http://www.nowakrytyka.pl/spip.php?article374 Tekst ''Ideologie i aparaty ideologiczne państwa'' Althussera w języku polskim]
* [http://www.nowakrytyka.pl/spip.php?article93 Étienne Balibar, Co pozostało ze „Szkoły Althussera”?]
* {{Cytuj stronę |url = http://www.praktykateoretyczna.pl/louis-althusser-o-genezie |tytuł = Louis Althusser, ''O genezie'', tłum. M. Janik, Praktyka Teoretyczna |opublikowany = praktykateoretyczna.pl |archiwum = https://web.archive.org/web/20131003090502/http://www.praktykateoretyczna.pl/louis-althusser-o-genezie |zarchiwizowano = 2013-10-03}}
* [http://pressto.amu.edu.pl/index.php/prt/article/view/7454 Louis Althusser, ''Podziemny nurt materializmu spotkania'', tłum. J. Brzeziński, Praktyka Teoretyczna]
* {{SEP | url = althusser/ | autor = William Lewis | tytuł = Louis Althusser | data = 2018-02-13 | data dostępu = 2018-02-16}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Althusser, Louis}}
[[Kategoria:Członkowie Francuskiej Partii Komunistycznej]]
[[Kategoria:Działacze Francuskiej Partii Komunistycznej]]
[[Kategoria:Filozofowie i teoretycy marksistowscy]]
[[Kategoria:Francuscy filozofowie XX wieku]]
[[Kategoria:Absolwenci École normale supérieure w Paryżu]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1918]]
[[Kategoria:Zmarli w 1990]]

title: Louis Pierre Althusser

Data i miejsce urodzenia: 16 października 1918 · Birmendreïs

Data i miejsce śmierci: 22 października 1990 · Paryż


text:
# Llanera
Llanera – gmina w Hiszpanii, w prowincji Asturia, w Asturii, o powierzchni 106,69 km². W 2011 roku gmina liczyła 14 167 mieszkańców.

wikiname: plwiki

title: Llanera

in_language: pl

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Llanera
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         = Coat of Arms of Llanera.svg
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             = Llanera
 |państwo                      = ESP
 |1. jednostka administracyjna = [[Asturia]]
 |2. jednostka administracyjna = [[Asturia]]
 |powierzchnia                 = 106,69{{r|ssweb}}
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2011
 |liczba ludności              = 14 167{{r|ssweb}}
 |gęstość zaludnienia          = 132,79
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     = Asturia
 |współrzędne                  = 43°27′16″N 5°51′7″W
 |commons                      = Category:Llanera
 |www                          =
}}
'''Llanera''' – [[gmina]] w [[Hiszpania|Hiszpanii]], w prowincji [[Asturia]], w [[Asturia|Asturii]], o powierzchni 106,69 km²{{r|ssweb}}. W 2011 roku gmina liczyła 14 167 mieszkańców{{r|ssweb}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name=ssweb>{{cytuj stronę | url = https://ssweb.seap.minhap.es/REL/frontend/inicio/municipios/all/all/1525 | tytuł = Datos del registro de Entidades Locales | data dostępu = 2013-06-16 | autor = Ministerio de Hacienda y Administraciones Públicas | język = es }}</ref>
}}

{{Prowincja Asturia}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Llanera}}
[[Kategoria:Gminy w Asturii]]

title: Llanera

Herb:
Flaga
flaga gminy Llanera↗

Państwo: Hiszpania

Wspólnota autonomiczna: Asturia

Prowincja: Asturia

Zarządzający: José Avelino Sánchez Menéndez↗

Tablice rejestracyjne: O


text:
# Rudki (gmina Kraśnik)
Rudki – osada leśna w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie kraśnickim, w gminie Kraśnik.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa lubelskiego.

title: Rudki (gmina Kraśnik)

wikitext:
{{Inne znaczenia|2=[[Rudki|Rudki w innych znaczeniach tego słowa]]}}
{{Polska miejscowość infobox
 |nazwa                  = Rudki
 |rodzaj miejscowości    = osada leśna
 |zdjęcie                =
 |opis zdjęcia           =
 |alt zdjęcia            =
 |województwo            = lubelskie
 |powiat                 = [[Powiat kraśnicki|kraśnicki]]
 |gmina                  = [[Kraśnik (gmina wiejska)|Kraśnik]]
 |sołectwo               =
 |miejscowość podstawowa =
 |wysokość               =
 |liczba ludności        =
 |rok                    =
 |strefa numeracyjna     = 81
 |kod pocztowy           = 23-200{{r|poczta}}
 |tablice rejestracyjne  = LKR
 |SIMC                   = 0384012{{r|teryt}}
 |kod mapy               = Kraśnik (gmina wiejska)
 |współrzędne            = 50°56'12"N 22°18'36"E<ref name="prng">{{PRNG Miejscowości|93863|data=2024-01-14}}</ref>
 |commons                =
 |www                    =
}}
'''Rudki''' – [[osada]] leśna w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo lubelskie|województwie lubelskim]], w [[powiat kraśnicki|powiecie kraśnickim]], w [[Kraśnik (gmina wiejska)|gminie Kraśnik]]{{r|teryt|teryt1}}.

[[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] miejscowość administracyjnie należała do [[Województwo lubelskie (1975–1998)|województwa lubelskiego]].

== Zobacz też ==
* Miejscowości o nazwie {{SgKP|IX|915|Rudki}}

== Przypisy ==
{{Przypisy|
* <ref name="teryt">{{cytuj stronę| url = http://www.stat.gov.pl/broker/access/performSearch.jspa?searchString=Rudki&level=miejsc&wojewodztwo=2218&powiat=7448&gmina=5946&miejscowosc=&advanced=true |tytuł=TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju) |opublikowany=Główny Urząd Statystyczny |data dostępu=2015-11-18}}</ref>
* <ref name="teryt1">{{cytuj pismo | tytuł = Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części | url = http://dziennikustaw.gov.pl/du/2013/200/D2013000020001.pdf |adres czasopisma = http://dziennikustaw.gov.pl/DU/2013/200/2 |czasopismo = Dziennik Ustaw| wydawca = Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji |oznaczenie = nr 29, poz. 200, s. 1867 | data = 2013-02-15 | data dostępu = 2015-11-18}}</ref>
* <ref name="poczta">{{Poczta Polska|2020-10|s=1103}}</ref>
}}

{{Gmina Kraśnik}}

[[Kategoria:Kraśnik (gmina wiejska)]]

title: Rudki

Państwo: Polska

Województwo: lubelskie

Powiat: kraśnicki

Gmina: Kraśnik

Tablice rejestracyjne: LKR


text:
# Weseła Bonczewa
Vesela Boncheva (ur. 31 stycznia 1990 r.) – bułgarska siatkarka, grająca na pozycji rozgrywającej. W sezonie 2009/2010 grała w polskiej lidze w drużynie Pronar Zeto Astwa AZS Białystok oraz w sezonie 2015/2016 w KS DevelopRes Rzeszów. Jest reprezentantką Bułgarii juniorek w piłce siatkowej kobiet. Od marca 2017 roku występuje w hiszpańskiej drużynie Club Voleibol Logroño.

## Sukcesy klubowe
Puchar Bułgarii:
- 2006, 2009

Mistrzostwo Bułgarii:
- 2009, 2015
- 2012

Mistrzostwo Hiszpanii:
- 2017

title: Weseła Bonczewa

wikitext:
{{Sportowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Vesela Boncheva
 |imię i nazwisko org       =
 |dyscyplina                = siatkówka
 |grafika                   = Weseła Bonczewa 2016 01.jpg
 |opis grafiki              =
 |pełne imię i nazwisko     =
 |data urodzenia            = [[31 stycznia]] [[1990]]
 |miejsce urodzenia         = [[Bułgaria]]
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |obywatelstwo              =
 |wzrost                    = 187 cm
 |pozycja                   = [[rozgrywający (piłka siatkowa)|rozgrywająca]]
 |klub                      = [[Club Voleibol Logroño]]
 |numer w klubie            =
 |kariera juniorska         =
 |kariera seniorska         =
! 2007–2009 ! [[Lewski Sofia (piłka siatkowa kobiet)|Lewski Sofia]]
! 2009–2010 ! [[AZS Białystok|Pronar Zeto Astwa AZS Białystok]]
! 2010–2011 ! [[VK Baku]]
! 2011–2012 ! [[Lewski Sofia (piłka siatkowa kobiet)|Lewski Sofia]]
! 2012–2013 ! [[Laon Volley-Ball]]
! 2013–2014 ! [[OPE Rethymno]]
! 2014–2015 ! [[Maritsa Płowdiw]]
! 2015–2016 ! [[KS DevelopRes Rzeszów]]
! 2016–2017 ! [[AEL Limasol]]
! 2017      ! [[Club Voleibol Logroño]]
 |kariera reprezentacyjna   =
!  ! [[Reprezentacja Bułgarii w piłce siatkowej kobiet|Bułgaria]] juniorki !
 |kariera trenerska         =
 |medale                    =
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Vesela Boncheva''' (ur. [[31 stycznia]] [[1990]] r.) – [[Bułgaria|bułgarska]] [[Piłka siatkowa|siatkarka]], grająca na pozycji [[rozgrywający (piłka siatkowa)|rozgrywającej]]. W sezonie 2009/2010 grała w polskiej lidze w drużynie [[AZS Białystok|Pronar Zeto Astwa AZS Białystok]] oraz w sezonie 2015/2016 w [[KS DevelopRes Rzeszów]]. Jest reprezentantką [[Bułgaria|Bułgarii]] juniorek w piłce siatkowej kobiet. Od marca 2017 roku występuje w hiszpańskiej drużynie [[Club Voleibol Logroño]].

== Sukcesy klubowe ==
'''Puchar Bułgarii:'''
* {{trofeum|puchar|złoty}} 2006, 2009
'''Mistrzostwo Bułgarii:'''
* {{trofeum|medal|złoty}} 2009, 2015
* {{trofeum|medal|brązowy}} 2012
'''Mistrzostwo Hiszpanii:'''
* {{trofeum|medal|złoty}} 2017

{{KS DevelopRes Rzeszów skład}}

{{SORTUJ:Boncheva, Vesela}}
[[Kategoria:Bułgarskie siatkarki]]
[[Kategoria:Siatkarki AZS Białystok]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1990]]

title: · Vesela Boncheva

Data i miejsce urodzenia: 31 stycznia 1990 · Bułgaria

Pozycja: rozgrywająca

Klub: Club Voleibol Logroño

title: Kariera seniorska

Lata: Klub · Wyst.

Lewski Sofia

Pronar Zeto Astwa AZS Białystok

VK Baku

Lewski Sofia

Laon Volley-Ball

OPE Rethymno

Maritsa Płowdiw

KS DevelopRes Rzeszów

AEL Limasol

Club Voleibol Logroño

title: Kariera reprezentacyjna

Lata: Reprezentacja · Wyst.


text:
# Austin Peck
Austin Peck, właściwie Jeffrey Austin Peck (ur. 9 kwietnia 1971 w Honolulu) – amerykański aktor telewizyjny i model.

## Życiorys
Przyszedł na świat na Hawajach jako młodsze dziecko. Jego rodzina kilka razy zmieniała miejsce zamieszkania ze względu na charakter pracy ojca w Marynarce Wojennej; w 1975 roku przeprowadziła się do San Francisco, w stanie Kalifornia, a kiedy Austin miał dziewięć lat rodzina osiedliła się w Los Angeles. Uczęszczał do Santa Monica High School, gdzie w latach 1986–1987 grał w piłkę nożną jako wspomagający w drużynie.
Mając szesnaście lat został odkryty przez agenta centrum handlowego Westwood Village w Westwood (dzielnica Los Angeles) i wziął udział w reklamie telewizyjnej Kellogg’s Pop Tarts. Wkrótce potem podpisał kontrakt z Niną Blachard i rozpoczął karierę jako międzynarodowy model na wybiegu w Nowym Jorku, Paryżu, Mediolanie, Rzymie, Maroko i Wyspach Dziewiczych. Jego zdjęcia pojawiły się na łamach magazynów takich jak GQ, Vogue Hommes, Luomo Vogue, British Vogue i Esquire. Następnie uczył się aktorstwa w Stella Adler Conservatory pod kierunkiem Miltona Stevensa, New Actors Workshop z Sherry Lansing i Terry Somner, studio Three of Us z Richardem Southernem oraz z Joan Darling i Richardem Claymanem.
W 1996 roku zadebiutował w sztuce – komedii o baseballu Steve’a Klugera Bullpen jako The Kid na scenie Tamarind Theater w Los Angeles. Związany był także z Teatrem 40 w Beverly Hills występując w spektaklach Niebieska cisza (Blue Silence) i Śmierć japońskich poetów (Japanese Death Poem). Odkrył także swoje zamiłowanie do boksu, jazdy na rolkach oraz jako rykownik i karykaturzysta. Międzynarodową sławę zawdzięcza roli boksera Austina Reeda w operze mydlanej NBC Dni naszego życia (Days of Our Lives, 1996–2007). Pojawił się na okładce Playgirl (1997, 2002) i magazynie dla nastolatek YM (Young Miss).
W dniu 16 kwietnia 2000 roku poślubił Tarę Crespo. Rozwiedli się w 2009 roku. Mają dwóch synów: A.J. (ur. 11 lipca 2002) i Romana (ur. w lutym 2005). W 2011 roku Austin wziął ślub z Terri Conn. Mają córkę Keirę Grace.

## Filmografia

### Filmy kinowe/wideo
- 2008: Niebieski ząb dziewiczy (The Blue Tooth Virgin) jako Sam
- 2006: Randka grających ludzi gra (Dating Games People Play) jako Nick Jenkins
- 2004: Złamany świt (Breaking Dawn) jako dr Scott

### Filmy TV
- 2005: Tajemnicza kobieta: Śmiertelna melodia (Mystery Woman: Sing Me a Murder) jako Harmony

### Seriale TV
- 2011–2012: Tylko jedno życie (One Life to Live) jako Rick Powers
- 2007–2009: As the World Turns jako Brad Snyder
- 2006: CSI: Kryminalne zagadki Nowego Jorku (CSI: NY) jako Daniel Gecko
- 2003: Czarodziejki (Charmed) jako Ryder
- 2003: Dystrykt (The District) jako Fantastyczny Dexter
- 2002: Sabrina, nastoletnia czarownica (Sabrina, the Teenage Witch) jako Victor
- 1995–2002, 2005–2006: Dni naszego życia (Days of Our Lives) jako Austin Reed

### Filmy krótkometrażowe
- 2005: Aimée Price jako Aidan McAllister
- 2004: Zemsta (Revenge) jako Davis White
- 2002: Jesteś seryjnym mordercą (Are You a Serial Killer) jako Patrick

title: Austin Peck

wikitext:
{{Aktor infobox
 |imię i nazwisko           = Austin Peck
 |imię i nazwisko org       =
 |grafika                   = Austin Peck.jpg
 |opis grafiki              =
 |alt grafiki               =
 |prawdziwe imię i nazwisko = Jeffrey Austin Peck
 |data urodzenia            = [[9 kwietnia]] [[1971]]
 |miejsce urodzenia         = [[Honolulu]]
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |zawód                     = [[aktor]] [[Telewizja|telewizyjny]], [[Model (zawód)|model]]
 |współmałżonek             = Tara Crespo (2000–2009; rozwód)<br />Terri Conn (od 2011 roku)
 |lata aktywności           =
 |zespół artystyczny        =
 |odznaczenia               =
 |commons                   = Category:Austin Peck
 |www                       =
}}
'''Austin Peck''', właściwie '''Jeffrey Austin Peck''' (ur. [[9 kwietnia]] [[1971]] w [[Honolulu]]) – [[Stany Zjednoczone|amerykański]] [[aktor]] [[Telewizja|telewizyjny]] i [[Model (zawód)|model]].

== Życiorys ==
Przyszedł na świat na Hawajach jako młodsze dziecko. Jego rodzina kilka razy zmieniała miejsce zamieszkania ze względu na charakter pracy ojca w [[United States Navy|Marynarce Wojennej]]; w [[1975]] roku przeprowadziła się do [[San Francisco]], w stanie [[Kalifornia]], a kiedy Austin miał dziewięć lat rodzina osiedliła się w [[Los Angeles]]. Uczęszczał do [[Santa Monica]] High School, gdzie w latach [[1986]]–[[1987]] grał w [[Piłka nożna|piłkę nożną]] jako [[Linebacker|wspomagający]] w drużynie.

Mając szesnaście lat został odkryty przez agenta centrum handlowego Westwood Village w [[Westwood (Los Angeles)|Westwood (dzielnica Los Angeles)]] i wziął udział w [[Reklama|reklamie]] telewizyjnej ''Kellogg’s Pop Tarts''. Wkrótce potem podpisał [[Umowa|kontrakt]] z Niną Blachard i rozpoczął karierę jako międzynarodowy model na [[Wybieg (moda)|wybieg]]u w [[Nowy Jork|Nowym Jorku]], [[Paryż]]u, [[Mediolan]]ie, [[Rzym]]ie, [[Maroko]] i [[Wyspy Dziewicze|Wyspach Dziewiczych]]. Jego zdjęcia pojawiły się na łamach magazynów takich jak ''GQ'', ''Vogue Hommes'', ''Luomo Vogue'', ''British Vogue'' i ''Esquire''. Następnie uczył się aktorstwa w [[Stella Adler]] Conservatory pod kierunkiem Miltona Stevensa, New Actors Workshop z [[Sherry Lansing]] i Terry Somner, studio Three of Us z Richardem Southernem oraz z Joan Darling i Richardem Claymanem.

W 1996 roku zadebiutował w sztuce – [[Komedia|komedii]] o [[baseball]]u Steve’a Klugera ''Bullpen'' jako The Kid na scenie Tamarind Theater w [[Los Angeles]]. Związany był także z Teatrem 40 w [[Beverly Hills]] występując w spektaklach ''Niebieska cisza'' (''Blue Silence'') i ''Śmierć japońskich poetów'' (''Japanese Death Poem''). Odkrył także swoje zamiłowanie do [[boks]]u, jazdy na [[łyżworolki|rolkach]] oraz jako rykownik i [[karykaturzysta]]. Międzynarodową sławę zawdzięcza roli boksera Austina Reeda w [[Opera mydlana|operze mydlanej]] [[NBC]] ''[[Dni naszego życia]]'' (''Days of Our Lives'', [[1996]]–[[2007]]). Pojawił się na okładce ''Playgirl'' ([[1997]], [[2002]]) i magazynie dla nastolatek ''YM'' (''Young Miss'').

W dniu [[16 kwietnia]] [[2000]] roku poślubił Tarę Crespo. Rozwiedli się w 2009 roku. Mają dwóch synów: A.J. (ur. [[11 lipca]] [[2002]]) i Romana (ur. w lutym [[2005]]). W 2011 roku Austin wziął ślub z Terri Conn<ref>{{cytuj stronę |url = http://michaelfairmansoaps.com/news/oltls-terri-conn-and-austin-peck-wed/2011/07/05/ |tytuł = News - Soap Buzz11 July 5th, 2011 OLTL’s Terri Conn and Austin Peck Wed! |autor = michaelfairmansoaps.com |opublikowany = 2011-07-05 |data =  |język = en |data dostępu = 2012-07-10 |archiwum = https://web.archive.org/web/20120513130417/http://michaelfairmansoaps.com/news/oltls-terri-conn-and-austin-peck-wed/2011/07/05/ |zarchiwizowano = 2012-05-13 }}</ref>. Mają córkę Keirę Grace<ref>{{cytuj stronę|url=http://daytimeconfidential.com/2012/11/08/austin-peck-and-terri-conn-welcome-daughter/ |tytuł = Austin Peck and Terri Conn Welcome Daughter |autor = Luke Kerr |opublikowany = 2012-11-08 |data = 2012-11-10 |język = en |data dostępu = 2014-08-08}}</ref>.

== Filmografia ==
=== Filmy kinowe/wideo ===
* [[2008 w filmie|2008]]: ''Niebieski ząb dziewiczy'' (''The Blue Tooth Virgin'') jako Sam
* [[2006 w filmie|2006]]: ''Randka grających ludzi gra'' (''Dating Games People Play'') jako Nick Jenkins
* [[2004 w filmie|2004]]: ''Złamany świt'' (''Breaking Dawn'') jako dr Scott

=== Filmy TV ===
* [[2005 w filmie|2005]]: ''Tajemnicza kobieta: Śmiertelna melodia'' (''Mystery Woman: Sing Me a Murder'') jako Harmony

=== Seriale TV ===
* [[2011]]–[[2012]]: ''[[Tylko jedno życie]]'' (''One Life to Live'') jako Rick Powers
* [[2007]]–[[2009]]: ''[[As the World Turns]]'' jako Brad Snyder
* [[2006]]: ''[[CSI: Kryminalne zagadki Nowego Jorku]]'' (''CSI: NY'') jako Daniel Gecko
* [[2003]]: ''[[Czarodziejki]]'' (''Charmed'') jako Ryder
* [[2003]]: ''Dystrykt'' (''The District'') jako Fantastyczny Dexter
* [[2002]]: ''[[Sabrina, nastoletnia czarownica (serial telewizyjny 1996)|Sabrina, nastoletnia czarownica]]'' (''Sabrina, the Teenage Witch'') jako Victor
* [[1995]]–[[2002]], [[2005]]–[[2006]]: ''[[Dni naszego życia]]'' (''Days of Our Lives'') jako Austin Reed

=== Filmy krótkometrażowe ===
* [[2005 w filmie|2005]]: ''Aimée Price'' jako Aidan McAllister
* [[2004 w filmie|2004]]: ''Zemsta'' (''Revenge'') jako Davis White
* [[2002 w filmie|2002]]: ''Jesteś seryjnym mordercą'' (''Are You a Serial Killer'') jako Patrick

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{IMDb|osoba|0005302|Austin Peck}}
* {{Filmweb|osoba|76294|Austin Peck}}
* {{Fdb|osoba|67574|Austin Peck}}
* [http://web.archive.org/web/20060226172402/http://www.austinpeck.net/ strona archiwalna]

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Peck, Austin}}
[[Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi]]
[[Kategoria:Amerykańscy modele]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1971]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Honolulu]]

title: Austin Peck

Imię i nazwisko: Jeffrey Austin Peck

Data i miejsce urodzenia: 9 kwietnia 1971 · Honolulu

Zawód: aktor telewizyjny, model

Współmałżonek: Tara Crespo (2000–2009; rozwód) · Terri Conn (od 2011 roku)


text:
# Dwór w Kwiatonowicach
Dwór w Kwiatonowicach – zabytkowy dwór szlachecki z XIX wieku zlokalizowany w miejscowości Kwiatonowice w powiecie gorlickim. Widnieje w rejestrze zabytków od 1986 roku. Wchodzi w skład zespołu dworsko-parkowego.
Dwór wybudowano najprawdopodobniej w 1 połowie XIX wieku. Wśród pierwszych właścicieli dworu był Kazimierz Sczaniecki z rodziną. Jako guwernantka rodziny Sczanieckich, we dworze pracowała Lina Bögli – nauczycielka i pisarka, autorka książek podróżniczych.

title: Dwór w Kwiatonowicach

wikitext:
{{Budynek infobox
 |nazwa                 = Dwór w Kwiatonowicach
 |nazwa oryginalna      =
 |zabytek               = A-528 z 20.11.1987
 |zdjęcie               = Kwiatonowice, ogród dworski (1).jpg
 |opis zdjęcia          =
 |alt zdjęcia           =
 |państwo               = PL-MA
 |miejscowość           = [[Kwiatonowice]]
 |adres                 =
 |typ budynku           =
 |styl architektoniczny =
 |architekt             =
 |fundator              =
 |inwestor              =
 |wysokość całkowita    =
 |wysokość do dachu     =
 |kondygnacje           =
 |powierzchnia użytkowa =
 |rozpoczęcie budowy    =
 |ukończenie budowy     = 1 poł. XIX w.
 |przebudowy            =
 |zniszczono            =
 |odbudowano            =
 |pierwszy właściciel   = Kazimierz Sczaniecki
 |kolejni właściciele   =
 |właściciel            =
 |plan budynku          =
 |kod mapy              = Gorlice (gmina wiejska)
 |współrzędne           = 49°43′21″N 21°09′36″E
 |commons               = Category:Manor in Kwiatonowice
 |www                   =
}}
'''Dwór w Kwiatonowicach''' – zabytkowy [[Polski dwór szlachecki|dwór szlachecki]] z XIX wieku zlokalizowany w miejscowości [[Kwiatonowice]] w [[Powiat gorlicki|powiecie gorlickim]]. Widnieje w rejestrze zabytków od 1986 roku<ref>{{Cytuj|redaktor=Maksymilian Olszewski; Urszula Poznańska|tytuł=Zabytki wsi|data dostępu=2016-04-28|opublikowany=www.kwiatonowice.pl|url=http://www.kwiatonowice.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=140&Itemid=76}}</ref>. Wchodzi w skład zespołu dworsko-parkowego.

Dwór wybudowano najprawdopodobniej w 1 połowie XIX wieku<ref name=":0">{{Cytuj|tytuł=DNI DZIEDZICTWA 2016: dwór w Kwiatonowicach Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego|data dostępu=2016-04-28|opublikowany=dnidziedzictwa.pl|url=http://dnidziedzictwa.pl/newsy/dni-dziedzictwa-2016-dwor-w-kwiatonowicach/}}</ref>. Wśród pierwszych właścicieli dworu był Kazimierz Sczaniecki z rodziną. Jako guwernantka rodziny Sczanieckich, we dworze pracowała [[Lina Bögli]] – nauczycielka i pisarka, autorka książek podróżniczych<ref name=":0" />.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Szablon:Dwory, pałace i zamki powiatu gorlickiego}}

{{SORTUJ:Kwiatonowice}}
[[Kategoria:Dwory w powiecie gorlickim]]
[[Kategoria:Kwiatonowice|Dwór]]

title: Dwór w Kwiatonowicach

Województwo: małopolskie

Miejscowość: Kwiatonowice

Ukończenie budowy: 1 poł. XIX w.

Pierwszy właściciel: Kazimierz Sczaniecki


text:
# Biały niedźwiedź (film)
Biały niedźwiedź – polski film wojenny z 1959 roku. Film otrzymał wyróżnienie na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Edynburgu.
Historia Henryka Fogla, uczonego Żyda, który zostaje schwytany przez niemieckiego majora.
Miejsca realizacji filmu: Zakopane, Kuźnice, Kasprowy Wierch (stacja kolejki linowej).

## Obsada aktorska
- Gustaw Holoubek – jako Henryk Fogiel
- Stanisław Milski – jako profesor
- Adam Pawlikowski – jako major Rudolf von Henneberg
- Teresa Tuszyńska – jako Anna, córka profesora
- Stanisław Mikulski – jako Michał Pawlicki
- Liliana Niwińska – jako Lili, partnerka majora
- Edward Dobrzański – jako góral Józek

Źródło.

title: Biały niedźwiedź (film)

wikitext:
{{Film infobox
 |tytuł            = Biały niedźwiedź
 |oryginalny tytuł =
 |grafika          =
 |opis grafiki     =
 |alt grafiki      =
 |gatunek          = [[film wojenny|wojenny]], [[film psychologiczny|psychologiczny]]
 |rok produkcji    = 1959
 |data premiery    = 3 grudnia 1959
 |kraj produkcji   = [[Polska Rzeczpospolita Ludowa|Polska]]
 |język            = [[język polski|polski]],
[[język niemiecki|niemiecki]]
 |czas trwania     = 90 min
 |reżyseria        = [[Jerzy Zarzycki]]
 |scenariusz       = [[Robert Azderball]]
[[Jerzy Broszkiewicz]]
[[Stefan Matyjaszkiewicz]]
[[Konrad Nałęcki]]
[[Jerzy Zarzycki]]
 |główne role      = [[Gustaw Holoubek]]
[[Stanisław Milski]]
[[Adam Pawlikowski]]
[[Teresa Tuszyńska]]
 |muzyka           = [[Stanisław Wisłocki]]
 |zdjęcia          = [[Stefan Matyjaszkiewicz]]
 |scenografia      = [[Jerzy Skrzepiński]]
[[Maria Szafran]]
 |kostiumy         = [[Jerzy Skrzepiński]]
[[Maria Szafran]]
 |montaż           = [[Tomira Ancuta]]
[[Maria Karpowicz]]
 |produkcja        = [[Zespół Filmowy „Syrena”|Zespół Filmowy Syrena]]
 |wytwórnia        =
 |dystrybucja      =
 |budżet           =
 |przychody brutto =
 |poprzednik       =
 |kontynuacja      =
 |nagrody          =
 |commons          =
 |wikicytaty       =
 |www              =
}}
'''Biały niedźwiedź''' – polski film wojenny z 1959 roku<ref name=fp>{{Filmpolski|tytuł|122298|Biały niedźwiedź}}</ref>. Film otrzymał wyróżnienie na Międzynarodowym [[Edinburgh Festival|Festiwalu Filmowym w Edynburgu]]<ref name=fp />.

Historia Henryka Fogla, uczonego [[Żydzi|Żyda]], który zostaje schwytany przez niemieckiego majora<ref name=fp />.

Miejsca realizacji filmu: [[Zakopane]], [[Kuźnice (Zakopane)|Kuźnice]], [[Kasprowy Wierch]] (stacja [[Kolej linowa na Kasprowy Wierch|kolejki linowej]])<ref name=fp />.

== Obsada aktorska ==
* [[Gustaw Holoubek]] – jako Henryk Fogiel
* [[Stanisław Milski]] – jako profesor
* [[Adam Pawlikowski]] – jako major Rudolf von Henneberg
* [[Teresa Tuszyńska]] – jako Anna, córka profesora
* [[Stanisław Mikulski]] – jako Michał Pawlicki
* [[Liliana Niwińska]] – jako Lili, partnerka majora
* [[Edward Dobrzański]] – jako góral Józek

Źródło<ref name=fp />.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{Fototeka|film zdjęcia|Bia%C5%82y%20nied%C5%BAwied%C5%BA|Biały niedźwiedź}}

{{Jerzy Zarzycki}}

[[Kategoria:Polskie filmy o II wojnie światowej]]
[[Kategoria:Polskie filmy o Zagładzie Żydów]]
[[Kategoria:Polskie filmy psychologiczne]]
[[Kategoria:Polskie filmy z 1959 roku]]
[[Kategoria:Filmy w reżyserii Jerzego Zarzyckiego]]
[[Kategoria:Filmy Zespołu Filmowego Syrena]]
[[Kategoria:Polskie filmy czarno-białe]]
[[Kategoria:Filmy kręcone w Tatrach]]
[[Kategoria:Filmy kręcone w Zakopanem]]

title: Biały niedźwiedź

Gatunek: wojenny, psychologiczny

Data premiery: 3 grudnia 1959

Kraj produkcji: Polska

Język: polski, · niemiecki

Czas trwania: 90 min

Reżyseria: Jerzy Zarzycki

Scenariusz: Robert Azderball · Jerzy Broszkiewicz · Stefan Matyjaszkiewicz · Konrad Nałęcki · Jerzy Zarzycki

Główne role: Gustaw Holoubek · Stanisław Milski · Adam Pawlikowski · Teresa Tuszyńska

Muzyka: Stanisław Wisłocki

Zdjęcia: Stefan Matyjaszkiewicz

Scenografia: Jerzy Skrzepiński · Maria Szafran

Kostiumy: Jerzy Skrzepiński · Maria Szafran

Montaż: Tomira Ancuta · Maria Karpowicz

Produkcja: Zespół Filmowy Syrena


text:
# Notacja BNF
Notacja Backusa-Naura (ang. Backus-Naur Form, BNF) – metoda zapisu reguł gramatyki bezkontekstowej.

## Definicja formalna
Notacja BNF jest zestawem reguł produkcji o następującej postaci:
<symbol>::= <wyrażenie zawierające symbole>
Znaczenie użytych tu symboli jest następujące:
- < – lewy ogranicznik symbolu
- > – prawy ogranicznik symbolu
- ::= – jest zdefiniowane jako
- | – lub

Cztery powyższe symbole to symbole metajęzyka – ich znaczenie nie jest określone w języku, który określają.
O innych symbolach występujących w regułach produkcji zakłada się, że należą do alfabetu języka lub samego języka.

## Przykład
Aby przy pomocy notacji BNF określić liczbę naturalną, można użyć następujących reguł:
1. <zero>::= 0
Przykład wartości: 0
2. <cyfra niezerowa>::= 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9
Przykład wartości: 1, 2, 3
3. <cyfra>::= <zero>| <cyfra niezerowa>
Przykład wartości: 0, 1, 2, 3
4. <ciąg cyfr>::= <cyfra>| <cyfra><ciąg cyfr>
Przykład wartości: 0, 1, 01, 23, 45, 99, 10023, 000001
5. <liczba naturalna>::= <cyfra>| <cyfra niezerowa><ciąg cyfr>
Przykład wartości: 0, 1, 2, 34 56, 406, 556066

Wyjaśnienie: definicja ta jest rekurencyjna (w przeciwieństwie do iteracyjnej) – ciąg cyfr jest zdefiniowany przez odwołanie się do pojęcia ciągu cyfr. Jest to jednak poprawne określenie, bowiem produkcja 4 mówi, że ciągiem cyfr jest: cyfra lub cyfra i ciąg cyfr. Ostatecznie, pod pojęciem liczby naturalnej według powyższego określenia należy rozumieć dowolny ciąg cyfr, rozpoczynający się od cyfry niezerowej lub samo zero.
Na podobnej zasadzie, wykorzystując powyższe definicje, można zdefiniować liczbę zmiennoprzecinkową:
1. <przecinek>::=, | .[a]
Przykład wartości:,,.
2. <liczba zmiennoprzecinkowa>::= <liczba naturalna>| <liczba naturalna><przecinek><ciąg cyfr>
Przykład wartości: 0, 12, 12.1, 12,09

Idąc tą drogą można zdefiniować punkt, wektor, liczbę zespoloną itd.

## Zastosowanie
Notacja ta jest powszechnie używana w informatyce do zapisu składni (syntaktyki) języków programowania i protokołów komunikacyjnych. Została wymyślona przez Johna Backusa w latach 50. w czasie prac nad językiem Fortran, a następnie zmodyfikowana przez Petera Naura i użyta do zdefiniowania składni języka ALGOL.

title: Notacja BNF

wikitext:
'''Notacja Backusa-Naura''' ({{ang.|Backus-Naur Form, BNF}}) – metoda zapisu reguł [[gramatyka bezkontekstowa|gramatyki bezkontekstowej]].

== Definicja formalna ==
Notacja BNF jest zestawem '''reguł produkcji''' o następującej postaci:

: <'''symbol'''>::= <'''wyrażenie''' zawierające '''symbole'''>

Znaczenie użytych tu symboli jest następujące:
* < – lewy ogranicznik symbolu
* > – prawy ogranicznik symbolu
* <nowiki>::</nowiki>= – ''jest zdefiniowane jako''
* | – ''lub''

Cztery powyższe symbole to symbole [[metajęzyk]]a – ich znaczenie nie jest określone w języku, który określają.

O innych symbolach występujących w regułach produkcji zakłada się, że należą do alfabetu języka lub samego języka.

== Przykład ==
Aby przy pomocy notacji BNF określić [[liczby naturalne|liczbę naturalną]], można użyć następujących reguł:
# <zero>::= 0
Przykład wartości: 0
# <cyfra niezerowa>::= 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9
Przykład wartości: 1, 2, 3
# <cyfra>::= <zero>| <cyfra niezerowa>
Przykład wartości: 0, 1, 2, 3
# <ciąg cyfr>::= <cyfra>| <cyfra><ciąg cyfr>
Przykład wartości: 0, 1, 01, 23, 45, 99, 10023, 000001
# <liczba naturalna>::= <cyfra>| <cyfra niezerowa><ciąg cyfr>
Przykład wartości: 0, 1, 2, 34 56, 406, 556066

Wyjaśnienie: definicja ta jest rekurencyjna (w przeciwieństwie do iteracyjnej) – ciąg cyfr jest zdefiniowany przez odwołanie się do pojęcia ciągu cyfr. Jest to jednak poprawne określenie, bowiem produkcja 4 mówi, że ciągiem cyfr jest: ''cyfra'' lub ''cyfra'' i ''ciąg cyfr''. Ostatecznie, pod pojęciem liczby naturalnej według powyższego określenia należy rozumieć dowolny ciąg cyfr, rozpoczynający się od cyfry niezerowej lub samo zero.

Na podobnej zasadzie, wykorzystując powyższe definicje, można zdefiniować liczbę zmiennoprzecinkową:
# <przecinek>::=, | .<ref group="uwaga">Jako ''przecinek'' należy tu rozumieć znak przecinka lub kropki.</ref>
Przykład wartości:,,.
# <liczba zmiennoprzecinkowa>::= <liczba naturalna>| <liczba naturalna><przecinek><ciąg cyfr>
Przykład wartości: 0, 12, 12.1, 12,09

Idąc tą drogą można zdefiniować punkt, [[wektor]], liczbę zespoloną itd.

== Zastosowanie ==
Notacja ta jest powszechnie używana w [[informatyka|informatyce]] do zapisu składni ([[syntaktyka (język programowania)|syntaktyki]]) [[język programowania|języków programowania]] i [[Protokół komunikacyjny|protokołów komunikacyjnych]]. Została wymyślona przez [[John Backus|Johna Backusa]] w [[Lata 50. XX wieku|latach 50.]] w czasie prac nad językiem [[Fortran]], a następnie zmodyfikowana przez [[Peter Naur|Petera Naura]] i użyta do zdefiniowania składni języka [[ALGOL]].

== Zobacz też ==
* [[Notacja EBNF]]

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę |autor=Michał Iglewski |autor2=Jan Madey |autor3=Stanisław Matwin |tytuł=Pascal – język wzorcowy. Pascal 360 |wydawca=WNT|rok=1979|isbn=83-204-0597-1}}
* {{cytuj książkę |autor=Alfred V. Aho|autor2=Ravi Sethi|autor3=Jeffrey D. Ullman |tytuł=Kompilatory – reguły, metody i narzędzia |wydawca=WNT|rok=1984|isbn=83-204-2656-1}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Języki formalne]]
[[Kategoria:Kompilacja]]


text:
# Anz
Anz (arab. عنز) – miejscowość w Syrii, w muhafazie As-Suwajda. W 2004 roku liczyła 1102 mieszkańców.

title: Anz

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Anz
 |nazwa oryginalna             = {{k|ar|عنز}}
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = Syria
 |1. jednostka administracyjna = [[As-Suwajda (muhafaza)|As-Suwajda]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2004
 |liczba ludności              = 1102
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |współrzędne                  = 32° 24' 17" N, 036° 41' 11" E
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Anz''' ([[Język arabski|arab.]] عنز) – miejscowość w [[Syria|Syrii]], w [[As-Suwajda (muhafaza)|muhafazie As-Suwajda]]. W 2004 roku liczyła 1102 mieszkańców<ref>[http://cbssyr.sy/new%20web%20site/General_census/census_2004/NH/TAB13-6-2004.htm نتائج تعداد السكان والمساكن لعام 2004 على مستوى المدينة / قرية]</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Muhafaza As-Suwajda}}

[[Kategoria:Miejscowości w muhafazie As-Suwajda]]

title: Anzعنز

Państwo: Syria

Muhafaza: As-Suwajda