text:
# Chen Yi (gubernator)
Chen Yi (ur. 5 maja 1883 w Shaoxing, zm. 18 czerwca 1950) – chiński wojskowy, generał. Pierwszy gubernator Tajwanu z ramienia Republiki Chińskiej.
Ukończył studia wojskowe w Japonii, brał udział w rewolucji Xinhai. W latach 1926–1927 był gubernatorem prowincji Zhejiang; w tym czasie przeszedł na stronę Kuomintangu i Czang Kaj-szeka. Otrzymał dowództwo nad 19 Armią. W latach 1933–1941 był gubernatorem prowincji Fujian.
W 1945 roku został pierwszym po II wojnie światowej gubernatorem Tajwanu, po odzyskaniu go przez Chiny od Japonii. Za jego rządów na wyspie doszło do krwawo stłumionych zamieszek przeciwko rządom Kuomintangu znanych jako incydent 28 lutego. 22 kwietnia 1947 roku został zdymisjonowany. Następnie w latach 1948–1949 ponownie był gubernatorem Zhejiang. Na początku 1949 roku próbował przekonać generała Tang Enbo do przejścia na stronę komunistów. Oskarżony o zdradę został aresztowany, przewieziony na Tajwan i stracony.

title: Chen Yi (gubernator)

wikitext:
{{Nazwisko chińskie|Chen}}
{{Nazwa wschodnioazjatycka infobox
 |nazwa                        = Chen Yi
 |rodzaj                       = nazwisko
 |grafika                      = Chen Yi.jpg
 |opis grafiki                 =
 |zh:pismo uproszczone         = 陳儀
 |zh:pismo tradycyjne          = 陳儀
 |zh:transkrypcja hanyu pinyin = Chén Yí
 |zh:transkrypcja Wade-Giles   = Ch’en I
 |zh:transkrypcja jyutping     =
 |zh:transkrypcja poj          =
 |zh:nazwa skrócona            =
 |zh:IPA                       =
 |zh:audio                     =
 |commons                      = Category:Chen Yi (ROC)
}}
'''Chen Yi''' (ur. [[5 maja]] [[1883]] w [[Shaoxing]], zm. [[18 czerwca]] [[1950]]) – [[Republika Chińska|chiński]] wojskowy, generał. Pierwszy gubernator [[Tajwan (wyspa)|Tajwanu]] z ramienia Republiki Chińskiej.

Ukończył studia wojskowe w [[Japonia|Japonii]], brał udział w [[rewolucja Xinhai|rewolucji Xinhai]]. W latach 1926–1927 był gubernatorem prowincji [[Zhejiang]]; w tym czasie przeszedł na stronę [[Kuomintang]]u i [[Czang Kaj-szek]]a. Otrzymał dowództwo nad 19 Armią. W latach 1933–1941 był gubernatorem prowincji [[Fujian]].

W 1945 roku został pierwszym po II wojnie światowej gubernatorem [[Tajwan (wyspa)|Tajwanu]], po odzyskaniu go przez Chiny od Japonii. Za jego rządów na wyspie doszło do krwawo stłumionych zamieszek przeciwko rządom Kuomintangu znanych jako [[incydent 28 lutego]]. 22 kwietnia 1947 roku został zdymisjonowany<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = |imię = |autor link = |tytuł = Encyklopedia historyczna świata. Tom X |wydawca = Wyd. Opres |miejsce = Kraków |rok = 2002 |strony = 165 |isbn = 83-85909-72-9}}</ref>. Następnie w latach 1948–1949 ponownie był gubernatorem [[Zhejiang]]. Na początku 1949 roku próbował przekonać generała Tang Enbo do przejścia na stronę komunistów. Oskarżony o zdradę został aresztowany, przewieziony na Tajwan i stracony.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę |nazwisko = Polit |imię = Jakub |autor link = |tytuł = Chiny |wydawca = Wydawnictwo Trio |miejsce = Warszawa |rok = 2004 |strony = |isbn = 83-88542-68-0}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://rulers.org/indexc2.html Chen Yi na rulers.org]

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Chińscy generałowie]]
[[Kategoria:Chińscy politycy]]
[[Kategoria:Historia Tajwanu]]
[[Kategoria:Straceni]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1883]]
[[Kategoria:Zmarli w 1950]]

title: Nazwisko chińskie

Pismo uproszczone: 陳儀

Pismo tradycyjne: 陳儀

Hanyu pinyin: Chén Yí

Wade-Giles: Ch’en I


text:
# Latakia (dystrykt)
Latakia – jedna z 4 jednostek administracyjnych drugiego rzędu (dystrykt) muhafazy Latakia w Syrii.
W 2004 roku dystrykt zamieszkiwało 526 888 osób.

wikiname: plwiki

title: Latakia (dystrykt)

in_language: pl

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Latakia
 |nazwa oryginalna                = {{k|ar|منطقة اللاذقية}}
 |dopełniacz nazwy                =
 |jednostka                       = [[Podział administracyjny Syrii|dystrykt]]
 |zdjęcie                         =
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            =
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = SYR
 |1. jednostka administracyjna    = [[Latakia (muhafaza)|Latakia]]
 |siedziba                        = [[Latakia]]
 |ISO 3166-2                      =
 |powierzchnia                    =
 |rok                             = 2004
 |liczba ludności                 = 526 888<ref>[http://cbssyr.sy/new%20web%20site/General_census/census_2004/NH/TAB06-7-2004.htm نتائج تعداد السكان والمساكن لعام 2004 على مستوى المدينة / قرية]</ref>
 |gęstość zaludnienia             =
 |numer kierunkowy                =
 |kod pocztowy                    =
 |tablice rejestracyjne           =
 |adres urzędu                    =
 |plan                            =
 |mapa                            = Latakia District.svg
 |nazwa mapy                      = muhafazy Latakia
 |współrzędne                     =
 |commons                         =
 |www                             =
}}
'''Latakia''' – jedna z 4 jednostek administracyjnych drugiego rzędu ([[dystrykt]]) muhafazy Latakia w [[Syria|Syrii]].

W [[2004]] roku dystrykt zamieszkiwało 526 888 osób.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Muhafaza Latakia}}

[[Kategoria:Dystrykty w Syrii]]

title: Latakiaمنطقة اللاذقية

Państwo: Syria

Muhafaza: Latakia

Siedziba: Latakia


text:
# Macewa
Macewa (hebr. מַצֵּבָה „nagrobek”) – żydowska stela nagrobna, najczęściej w formie pionowo ustawionej, prostokątnej płyty kamiennej lub drewnianej (od XIX w. także żeliwnej) zwieńczonej linią prostą, trójkątem, półkolem, dwoma odcinkami koła bądź linią łukowatą. Górną jej część może wypełniać płaskorzeźba, dolną zaś inskrypcja (epitafium).

## Inskrypcje
Inskrypcje najczęściej wykonywano alfabetem hebrajskim, od XIX wieku pojawiały się także napisy alfabetem łacińskim (w przypadku Żydów ortodoksyjnych napisy alfabetem łacińskim umieszczano na tylnej stronie macewy), w tym w języku polskim.
Najczęściej inskrypcja rozpoczyna się od dwóch liter: PN (w przypadku mężczyzn), będących skrótem od hebrajskiego wyrażenia „tu spoczywa” lub PT (w przypadku kobiet), będących skrótem od hebrajskiego wyrażenia „tu [została] ukryta”. Po nich może następować cytat z Biblii lub Talmudu. Następnie umieszcza się laudację – sentencję pochwalną zmarłego oraz można wymienić jego tytuły. Po niej wymienia się imię zmarłego wraz z imieniem jego ojca (w przypadku kobiet także imię męża), często wyróżnione graficznie (również mógł pojawić się zapis imienia w jidysz) i datę zgonu (czasem także pogrzebu; nie podawano daty urodzenia). Sekwencja kończąca inskrypcję to najczęściej akronim „TNCBH”, który jest aluzją to cytatu z 1 Księgi Samuela (1Sm 25, 29): niech dusza pana mojego będzie dobrze zamknięta w woreczku życia oraz słowa amen bądź sela.

## Dekoracje rzeźbiarskie
Macewy ustawiano wprost na ziemi bądź na cokole, mogły być one podparte od tyłu.
Z biegiem czasu nadawano macewom coraz bardziej złożoną formę architektoniczną, z gzymsami, kolumnami, wnękami, zaś jej wysokość rosła, osiągając nieraz 4 metry. Stele bywały malowane na biało, czarno, czerwono, niebiesko.
Płaskorzeźby na macewach mają znaczenie nie tylko dekoracyjne, lecz także symboliczne – ich elementy symbolizują cechy zmarłego, a także mogą stanowić alegorię jego imienia bądź odnosić się do jego rodu. Niektóre z motywów dekoracyjnych występujących na macewach przeznaczone są dla przedstawicieli tradycyjnych grup społeczności żydowskiej.
Wybrane symbole umieszczane na macewach:
- złożone w geście modlitwy dłonie – np. dla osoby pochodzącej z rodu kapłańskiego (kohena) bądź rabinów lub cadyków[1]
- misa z dzbanem – dla potomka lewitów[1]
- lew – dla potomków pokolenia Judy[1]
- jeleń – dla potomków pokolenia Naftalego[1]
- wilk – dla potomków pokolenia Beniamina[2]
- korona Tory podtrzymywana przez lwy – dla uczonego lub głowy rodziny
- tablice z przykazaniami – dla rabina lub nauczyciela[1]
- świecznik, menora[2] – dla kobiety[1]
- złamane drzewo, kwiaty, świece[6] – dla osoby nagle zmarłej[1] bądź jako ogólny symbol śmierci[2]
- palma daktylowa – pochwała sprawiedliwości zmarłego[1]
- wąż Eskulapa – dla lekarza[1][2]
- gęsie pióro – dla pisarza[1]
- skarbonka – symbol dobroczynności[2]
- regał z księgami[1] – symbol pobożności i biegłości w znajomości tekstów[1]
- zwoje Tory – dla rabina lub wybitnego uczonego[1]
- zwój – dla kopisty Tory[2]
- ręka trzymająca lancet – dla mohela[1]
- zwierzęta biblijne, np. lwy, jelenie[1]
- zwierzęta legendarne, np. potwory morskie, gryfy[1]

## Galeria
- Macewy w lapidarium dawnego cmentarza żydowskiego w Szczecinie
- Macewa na cmentarzu żydowskim w Zabrzu
- Macewa w muzeum w Koninie
- Macewy na Cmentarzu w Warszawie przy ul. Okopowej
- Macewy na Cmentarzu w Częstochowie
- Macewy na Cmentarzu w Częstochowie
- Nietypowa macewa na Cmentarzu w Częstochowie
- Macewy na cmentarzu żydowskim w Kamiennej Górze
- Macewa w lapidarium dawnego cmentarza żydowskiego w Kołobrzegu
- Macewy na starym cmentarzu żydowskim we Wrocławiu
- Macewa na nowym cmentarzu żydowskim w Krakowie
- Macewa Kalonimusa Sachsa syna Cwi, zmarłego 11 listopada 1855 r. z nieistniejącego już cmentarza przy ul. Gwarnej we Wrocławiu - obecnie na ścianie kościoła pw. św. Maurycego we Wrocławiu
- Macewy na cmentarzu żydowskim Nowym w Sokołowie Małopolskim

title: Macewa

wikitext:
[[Plik:Cieszowa_macewa_7p.jpg|mały|Macewa z [[Cmentarz żydowski w Cieszowej|Cieszowej]]]]
'''Macewa''' ({{w języku|he|מַצֵּבָה}} „nagrobek”) – [[Żydzi|żydowska]] [[stela]] nagrobna, najczęściej w formie pionowo ustawionej<ref name=":0">{{Cytuj |autor = Edyta Ślusarczyk |tytuł = Znane i nieznane - Cmentarz żydowski i symbolika macew |data dostępu = 2023-06-14 |opublikowany = www.swietokrzyskisztetl.pl |url = http://www.swietokrzyskisztetl.pl/asp/pl_start.asp?typ=14&menu=653&sub=5&subsub=357 |język = pl}}</ref>, prostokątnej<ref name=":1">{{Cytuj |autor = Anna Kiszka |tytuł = Sztuka nagrobna lubelskich Żydów |data dostępu = 2023-06-14 |opublikowany = teatrnn.pl |url = https://teatrnn.pl/leksykon/artykuly/sztuka-nagrobna-lubelskich-zydow/ |język = pl}}</ref> płyty kamiennej<ref name=":0" /><ref name=":1" /> lub drewnianej<ref name=":2">{{Cytuj |tytuł = Drewniane macewy z Lenina |data dostępu = 2023-06-14 |opublikowany = sztetl.org.pl |url = https://sztetl.org.pl/pl/miejscowosci/l/1428-lenin/104-teksty-i-wywiady/138391-drewniane-macewy-z-lenina}}</ref> (od XIX w. także żeliwnej<ref name=":2" />) zwieńczonej linią prostą, trójkątem, półkolem, dwoma odcinkami koła bądź linią łukowatą<ref name=":1" />. Górną jej część może wypełniać [[Relief|płaskorzeźba]], dolną zaś [[inskrypcja]] ([[epitafium]]).

== Inskrypcje ==
Inskrypcje najczęściej wykonywano [[Alfabet hebrajski|alfabetem hebrajskim]], od XIX wieku pojawiały się także napisy [[Alfabet łaciński|alfabetem łacińskim]]<ref name=":3">{{Cytuj |autor = Zofia Borzymińska |tytuł = Inskrypcje na nagrobkach żydowskich |data dostępu = 2023-06-14 |opublikowany = delet.jhi.pl |url = https://delet.jhi.pl/pl/psj?articleId=20061 |język = pl}}</ref> (w przypadku Żydów ortodoksyjnych napisy alfabetem łacińskim umieszczano na tylnej stronie macewy<ref name=":3" />), w tym w [[Język polski|języku polskim]]<ref name=":1" />.

Najczęściej inskrypcja rozpoczyna się od dwóch liter<ref name=":0" />: PN (w przypadku mężczyzn)<ref name=":3" />, będących skrótem od hebrajskiego wyrażenia „tu spoczywa” lub PT (w przypadku kobiet), będących skrótem od hebrajskiego wyrażenia „tu [została] ukryta”<ref name=":3" />. Po nich może następować cytat z [[Biblia|Biblii]] lub [[Talmud|Talmudu]]<ref name=":3" />. Następnie umieszcza się [[Laudacja|laudację]]<ref name=":1" /> – sentencję pochwalną zmarłego oraz można wymienić jego tytuły<ref name=":3" />. Po niej wymienia się imię zmarłego wraz z imieniem jego ojca<ref name=":0" /> (w przypadku kobiet także imię męża<ref name=":0" />), często wyróżnione graficznie<ref name=":3" /> (również mógł pojawić się zapis imienia w [[jidysz]]<ref name=":3" />) i datę zgonu (czasem także pogrzebu<ref name=":3" />; nie podawano daty urodzenia<ref name=":0" />). Sekwencja kończąca inskrypcję to najczęściej akronim „TNCBH”<ref name=":0" />, który jest aluzją to cytatu z [[1 Księga Samuela|1 Księgi Samuela]] (1Sm 25, 29)<ref name=":3" />: ''niech dusza pana mojego będzie dobrze zamknięta w woreczku życia''<ref>{{Cytuj |tytuł = Biblia Tysiąclecia - Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu - 1 Sm 25 |data dostępu = 2023-06-14 |opublikowany = biblia.deon.pl |url = https://biblia.deon.pl/rozdzial.php?id=1179}}</ref> oraz słowa amen bądź sela<ref name=":3" />.

== Dekoracje rzeźbiarskie ==
[[Plik:Grave Rabbi Meschullam Kohn.jpg|mały|Gest błogosławieństwa na macewie rabina kohena]]
Macewy ustawiano wprost na ziemi bądź na cokole, mogły być one podparte od tyłu<ref name=":1" />.

Z biegiem czasu nadawano macewom coraz bardziej złożoną formę architektoniczną, z [[gzyms]]ami, [[Kolumna (architektura)|kolumnami]], wnękami, zaś jej wysokość rosła, osiągając nieraz 4 metry. Stele bywały malowane na biało, czarno, czerwono, niebiesko<ref name=":1" />.

Płaskorzeźby na macewach mają znaczenie nie tylko dekoracyjne, lecz także [[symbol]]iczne – ich elementy symbolizują cechy zmarłego<ref name=":0" />, a także mogą stanowić alegorię jego imienia<ref name=":0" /> bądź odnosić się do jego rodu<ref name=":0" />. Niektóre z motywów dekoracyjnych występujących na macewach przeznaczone są dla przedstawicieli tradycyjnych grup społeczności żydowskiej.

Wybrane symbole umieszczane na macewach:
* złożone w geście modlitwy dłonie – np. dla osoby pochodzącej z rodu kapłańskiego ([[kohen]]a) bądź rabinów lub cadyków<ref name=":0" />
* misa z dzbanem – dla potomka [[Lewici|lewitów]]<ref name=":0" />
* lew – dla potomków pokolenia [[Juda (postać biblijna)|Judy]]<ref name=":0" />
* jeleń – dla potomków pokolenia [[Naftali (postać biblijna)|Naftalego]]<ref name=":0" />
* wilk – dla potomków pokolenia [[Beniamin (postać biblijna)|Beniamina]]<ref name=":1" />
* [[korona Tory]] podtrzymywana przez lwy – dla uczonego lub głowy rodziny
* tablice z przykazaniami – dla rabina lub nauczyciela<ref name=":0" />
* [[świecznik]], [[menora]]<ref name=":1" /> – dla kobiety<ref name=":0" />
* złamane drzewo, kwiaty, świece<ref>{{Cytuj |tytuł = DELET - symbolika nagrobków (macew) |data dostępu = 2025-06-29 |opublikowany = delet.jhi.pl |url = https://delet.jhi.pl/pl/psj?articleId=15216}}</ref> – dla osoby nagle zmarłej<ref name=":0" /> bądź jako ogólny symbol śmierci<ref name=":1" />
* palma daktylowa – pochwała sprawiedliwości zmarłego<ref name=":0" />
* wąż Eskulapa – dla lekarza<ref name=":0" /><ref name=":1" />
* gęsie pióro – dla pisarza<ref name=":0" />
* skarbonka – symbol dobroczynności<ref name=":1" />
* regał z księgami<ref name=":0" /> – symbol pobożności i biegłości w znajomości tekstów<ref name=":0" />
* zwoje Tory – dla rabina lub wybitnego uczonego<ref name=":0" />
* zwój – dla kopisty Tory<ref name=":1" />
* ręka trzymająca lancet – dla [[Mohel|mohela]]<ref name=":0" />
* zwierzęta biblijne, np. lwy, jelenie<ref name=":0" />
* zwierzęta legendarne, np. potwory morskie, [[Gryf|gryfy]]<ref name=":0" />

== Galeria ==
<gallery>
Szczecin ul Soplicy dawny cmentarz zydowski.jpg|Macewy w [[lapidarium]] dawnego cmentarza żydowskiego w [[Szczecin]]ie
Macewa.jpg|Macewa na cmentarzu żydowskim w [[Zabrze|Zabrzu]]
Macewa 1 Konin Poland.jpg|Macewa w muzeum w [[Konin]]ie
Macewy na Cmentarzu w Warszawie.JPG|Macewy na [[Cmentarz żydowski w Warszawie (Wola)|Cmentarzu w Warszawie przy ul. Okopowej]]
Częstochowa-kirkut-07.JPG|Macewy na [[Cmentarz żydowski w Częstochowie|Cmentarzu w Częstochowie]]
Częstochowa-kirkut-08.JPG|Macewy na [[Cmentarz żydowski w Częstochowie|Cmentarzu w Częstochowie]]
Częstochowa-kirkut-11.JPG|Nietypowa macewa na [[Cmentarz żydowski w Częstochowie|Cmentarzu w Częstochowie]]
Cmentarz żydowski w Kamiennej Górze - Aw58 - 13 lipca 2010DSC02256.jpg|Macewy na [[Cmentarz żydowski w Kamiennej Górze|cmentarzu żydowskim w Kamiennej Górze]]
Kołobrzeg, macewa w lapidarium dawnego cmentarza żydowskiego.JPG| Macewa w lapidarium dawnego cmentarza żydowskiego w [[Lapidarium żydowskie w Kołobrzegu|Kołobrzegu]]
9781viki Cmentarz Żydowski na Ślężnej. Barbara Maliszewska.jpg| Macewy na [[Stary Cmentarz Żydowski we Wrocławiu|starym cmentarzu żydowskim we Wrocławiu]]
New Jewish Cemetery, matzevah (Jewish tombstone), 55 Miodowa street, Kraków, Poland.jpg| Macewa na [[Nowy cmentarz żydowski w Krakowie|nowym cmentarzu żydowskim w Krakowie]]
Wrocław, kościół św. Maurycego, macewa Kalonimusa z 1855 r. - 1.10.2019.jpg| Macewa Kalonimusa Sachsa syna Cwi, zmarłego 11 listopada 1855 r. z nieistniejącego już cmentarza przy ul. Gwarnej we Wrocławiu - obecnie na ścianie kościoła pw. św. Maurycego we Wrocławiu
Jewish cemetery Sokolow Malopolski IMGP4711.jpg|Macewy na [[Nowy cmentarz żydowski w Sokołowie Małopolskim|cmentarzu żydowskim ''Nowym'']] w [[Sokołów Małopolski|Sokołowie Małopolskim]]
</gallery>

== Zobacz też ==
{{wikisłownik|macewa}}
{{commonscat|Jewish gravestones}}
* [[kirkut]]
* [[judaizm]]
* [[pogrzeb]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* Słownik Terminologiczny Sztuk Pięknych, PWN, 1969

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Żydowska sztuka sepulkralna]]
[[Kategoria:Nagrobki]]


text:
# Osiek Drawski
Osiek Drawski (niem. Wutzig) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie drawskim, w gminie Wierzchowo. W roku 2007 wieś liczyła 365 mieszkańców.
W skład sołectwa wchodzi wieś Bonin.

## Geografia
Wieś leży ok. 4 km na północny zachód od Wierzchowa, przy nieczynnej linii kolejowej nr 410. Funkcjonował tu przystanek kolejowy.

## Historia
W czasie II wojny światowej Niemcy utworzyli we wsi podobóz pracy przymusowej obozu jenieckiego Stalag II D.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa koszalińskiego.

## Zabytki i atrakcje turystyczne
Zabytek chroniony prawem:
- kościół pw. św. Antoniego Padewskiego szachulcowy z 2. poł. XVII wieku, nr rej. 240 z dnia 16 stycznia 1960 r. Kościół filialny, rzymskokatolicki należący do parafii pw. św. Wojciecha w Wierzchowie, dekanatu Drawsko Pomorskie, diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej, metropolii szczecińsko-kamieńskiej.

Ponadto we wsi znajduje się pałac oraz park krajobrazowy z aleją platanów.

title: Osiek Drawski

wikitext:
{{Polska miejscowość infobox
 |nazwa                  = Osiek Drawski
 |rodzaj miejscowości    = wieś
 |zdjęcie                = Osiek Drawski.jpg
 |opis zdjęcia           = Fragment wsi
 |alt zdjęcia            =
 |województwo            = zachodniopomorskie
 |powiat                 = [[Powiat drawski|drawski]]
 |gmina                  = [[Wierzchowo (gmina)|Wierzchowo]]
 |sołectwo               =
 |miejscowość podstawowa =
 |wysokość               = 150
 |liczba ludności        = 365
 |rok                    = 2007
 |strefa numeracyjna     = 94
 |kod pocztowy           = 78-530<ref>{{Poczta Polska|2022-10|s=893}}</ref>
 |tablice rejestracyjne  = ZDR
 |SIMC                   = 0314098
 |kod mapy               = Wierzchowo (gmina)
 |współrzędne            = 53°28'45"N 16°03'11"E<ref name="prng">{{PRNG Miejscowości|94317|data=2025-01-08}}</ref>
 |commons                = Category:Osiek Drawski
 |www                    =
}}
'''Osiek Drawski''' ({{niem.|Wutzig}}) – [[wieś]] [[sołectwo|sołecka]] w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo zachodniopomorskie|województwie zachodniopomorskim]], w [[powiat drawski|powiecie drawskim]], w [[Wierzchowo (gmina)|gminie Wierzchowo]]. W roku [[2007]] wieś liczyła 365 mieszkańców.

W skład sołectwa wchodzi [[wieś]] [[Bonin (powiat drawski)|Bonin]].

== Geografia ==
Wieś leży ok. 4 [[kilometr|km]] na północny zachód od [[Wierzchowo (powiat drawski)|Wierzchowa]], przy nieczynnej [[linia kolejowa nr 410|linii kolejowej nr 410]]. Funkcjonował tu [[Osiek Drawski (przystanek kolejowy)|przystanek kolejowy]].

== Historia ==
W czasie [[II wojna światowa|II wojny światowej]] Niemcy utworzyli we wsi podobóz [[Roboty przymusowe w III Rzeszy|pracy przymusowej]] [[Niemieckie obozy jenieckie 1939–1945|obozu jenieckiego]] [[Stalag II D]]<ref>{{cytuj stronę|url=https://www.pegasusarchive.org/pow/Work_camps.htm|tytuł=Work Camps|język=en|data dostępu=2025-06-14}}</ref>.

[[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] miejscowość administracyjnie należała do [[Województwo koszalińskie (1975–1998)|województwa koszalińskiego]].

== Zabytki i atrakcje turystyczne ==
Zabytek chroniony prawem:<ref>{{cytuj pismo|tytuł =|czasopismo =Zachodniopomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków|miejsce = Szczecin}}</ref>
* '''kościół pw. św. Antoniego Padewskiego''' [[szachulec|szachulcowy]] z 2. poł. [[XVII wiek]]u, nr rej. 240 z dnia [[16 stycznia]] [[1960]] r. [[Kościół filialny]], [[kościół katolicki|rzymskokatolicki]] należący do [[parafia|parafii]] pw. [[Wojciech Sławnikowic|św. Wojciecha]] w [[Wierzchowo (powiat drawski)|Wierzchowie]], [[dekanat Drawsko Pomorskie|dekanatu Drawsko Pomorskie]], [[diecezja koszalińsko-kołobrzeska|diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej]], [[metropolia szczecińsko-kamieńska|metropolii szczecińsko-kamieńskiej]].

Ponadto we wsi znajduje się pałac<ref>Dariusz Jędrzejewski ''15 rowerowych krain na aktywny urlop w Polsce'', National Geographic, 2013, {{ISBN|9788375964615}}</ref> oraz park krajobrazowy z aleją platanów.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
{{Gmina Wierzchowo}}

[[Kategoria:Osiek Drawski]]

title: Osiek Drawski

Państwo: Polska

Województwo: zachodniopomorskie

Powiat: drawski

Gmina: Wierzchowo

Tablice rejestracyjne: ZDR


text:
# GNU Octave
GNU Octave – środowisko obliczeń oraz język programowania przeznaczony dla prowadzania obliczeń numerycznych. Octave jest wolnym odpowiednikiem środowiska MATLAB.
Octave dostępny jest na większości systemów uniksowych, jest rozprowadzany w postaci binarnej wraz z wieloma dystrybucjami Linuksa. Dostępna jest także wersja dla Microsoft Windows. Rozprowadzany jest na zasadach licencji GNU GPL.

## Historia
Prace nad Octave rozpoczęły się w 1988 roku. Pełną parą ruszyły one wiosną 1992 za sprawą Johna W. Eatona. Pierwsza wersja alpha ukazała się 4 stycznia 1993. Wersja 1.0 została wydana 17 lutego 1994. Najnowsza stabilna wersja środowiska nosi numer 8.2.0.

## Podstawowe przykłady
Podstawową strukturą danych w Octavie jest macierz.
```
octave:2> a=[3 1; 2 1]
a =

  3  1
  2  1

octave:3> det(a)  # wyznacznik macierzy
ans = 1

octave:4> inv(a)  # macierz odwrotna
ans =

   1  -1
  -2   3

octave:5> cond(a)  # wskaźnik uwarunkowania macierzy
ans = 14.933

octave:7> [a,a]
ans =

  3  1  3  1
  2  1  2  1

octave:8> [a;a]
ans =

  3  1
  2  1
  3  1
  2  1

octave:10> [v,e]=eig(a)  # wartości i wektory własne macierzy
v =

   0.80690  -0.34372
   0.59069   0.93907

e =

  3.73205  0.00000
  0.00000  0.26795

```

Język dostarcza również większość konstrukcji imperatywnych, m.in. if, while, for, function, np.:
```
a = [1,2,3];
function ret = kw(x,a)
  ret = a(1)*x.^2+a(2)*x+a(3);
endfunction

```

Octave używa (zwykle) gnuplota do rysowania wykresów, np. exp(cos(x)):
```
octave:45> x=[-10:0.1:10];
octave:46> y=exp(cos(x))-1;
octave:47> plot(x,y);
```

lub {\displaystyle \sin(1/x){:}}
```
x=[0.001:0.0001:0.5];
y=sin(1./x);
axis([0, 0.5, -1.1, 1.1]);
grid on;
plot(x,y,"-r;sin(1/x);");
```

Do wersji 2.1.72 istniała możliwość uzyskania polskich literek na wykresach, sterując gnuplotem z poziomu Octave. Przykład dla systemów uniksopodobnych:
```
octave:2> __gnuplot_set__ term x11 font "arial" 12
octave:3> __gnuplot_set__ encoding iso_8859_2
octave:4> plot(sinc(-10:.001:10),'r.;pliterki: ąęśżźćóńł;')

```

title: GNU Octave

wikitext:
{{Oprogramowanie infobox
 |nazwa               = Octave
 |rodzaj              = [[język programowania]], [[matematyka]]
 |logo                = Gnu-octave-logo.svg
 |grafika             = Octave-4.0.0-rc1-Qt5.4-Linux.png
 |opis grafiki        = Interfejs wersji 4 w środowisku graficznym Linuksa
 |autor               = [[John W. Eaton]] i wsp.
 |platforma sprzętowa =
 |system operacyjny   = [[Linux]]/[[Unix]], [[Microsoft Windows|Windows]], [[MacOS]]
 |język programowania =
 |pierwsze wydanie    = 1.0.0 / {{Dts|17|2|1994}}
 |licencja            = [[GNU]] (General Public License)
 |wikibooks           =
 |commons             = Category:GNU Octave
 |www                 = http://www.gnu.org/software/octave/
}}
'''GNU Octave''' – środowisko obliczeń oraz [[język programowania]] przeznaczony dla prowadzania [[Metoda numeryczna|obliczeń numerycznych]]. Octave jest [[Wolne i otwarte oprogramowanie|wolnym]] odpowiednikiem środowiska [[MATLAB]].

Octave dostępny jest na większości systemów [[Unix|uniksowych]], jest rozprowadzany w postaci binarnej wraz z wieloma dystrybucjami [[Linux|Linuksa]]. Dostępna jest także wersja dla [[Microsoft Windows]]. Rozprowadzany jest na zasadach licencji [[GNU General Public License|GNU GPL]].

== Historia ==
Prace nad Octave rozpoczęły się w 1988 roku. Pełną parą ruszyły one wiosną 1992 za sprawą Johna W. Eatona. Pierwsza wersja alpha ukazała się 4 stycznia 1993. Wersja 1.0 została wydana 17 lutego 1994. Najnowsza stabilna wersja środowiska nosi numer 8.2.0{{r|gnu}}.

== Podstawowe przykłady ==
Podstawową strukturą danych w Octavie jest [[macierz]].
[[Plik:Octave Sombrero.svg|thumb|300px|Przykład trójwymiarowego wykresu stworzonego w Octave]]

octave:2> a=[3 1; 2 1]
a =

  3  1
  2  1

octave:3> det(a)  # wyznacznik macierzy
ans = 1

octave:4> inv(a)  # macierz odwrotna
ans =

   1  -1
  -2   3

octave:5> cond(a)  # wskaźnik uwarunkowania macierzy
ans = 14.933

octave:7> [a,a]
ans =

  3  1  3  1
  2  1  2  1

octave:8> [a;a]
ans =

  3  1
  2  1
  3  1
  2  1

octave:10> [v,e]=eig(a)  # wartości i wektory własne macierzy
v =

   0.80690  -0.34372
   0.59069   0.93907

e =

  3.73205  0.00000
  0.00000  0.26795

Język dostarcza również większość konstrukcji imperatywnych, m.in. if, while, for, function, np.:

a = [1,2,3];
function ret = kw(x,a)
  ret = a(1)*x.^2+a(2)*x+a(3);
endfunction

Octave używa (zwykle) [[gnuplot]]a do rysowania wykresów, np. exp(cos(x)):
 octave:45> x=[-10:0.1:10];
 octave:46> y=exp(cos(x))-1;
 octave:47> plot(x,y);
lub <math>\sin(1/x){:}</math>
 x=[0.001:0.0001:0.5];
 y=sin(1./x);
 axis([0, 0.5, -1.1, 1.1]);
 grid on;
 plot(x,y,"-r;sin(1/x);");

Do wersji 2.1.72 istniała możliwość uzyskania polskich literek na wykresach, sterując [[gnuplot]]em z poziomu Octave. Przykład dla systemów uniksopodobnych:

octave:2> __gnuplot_set__ term x11 font "arial" 12
octave:3> __gnuplot_set__ encoding iso_8859_2
octave:4> plot(sinc(-10:.001:10),'r.;pliterki: ąęśżźćóńł;')

== Zobacz też ==
{{wikibooks|GNU Octave}}
* [[MATLAB]]
* [[Scilab]]

== Przypisy ==
<references>
<ref name=gnu>{{cytuj stronę |url = https://octave.org |tytuł = Witryna GNU Octave |język = en |data dostępu = 2023-05-09}}</ref>
</references>

== Linki zewnętrzne ==
* [https://octave-online.net/ Octave Online], interfejs internetowy dla Octave {{lang|en}}
* [https://wiki.octave.org/GNU_Octave_Wiki GNU Octave Wiki] {{lang|en}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Oprogramowanie matematyczne]]
[[Kategoria:GNU]]
[[Kategoria:Oprogramowanie na licencji GNU GPL]]

title: Octave

Autor: John W. Eaton i wsp.

System operacyjny: Linux/Unix, Windows, MacOS

Rodzaj: język programowania, matematyka

Licencja: GNU (General Public License)


text:
# United States Board on Geographic Names
United States Board on Geographic Names BGN (tłum. „Rada ds. Nazw Geograficznych Stanów Zjednoczonych”) – amerykańska instytucja rządowa odpowiedzialna wraz z Departamentem Zasobów Wewnętrznych za standaryzację nazw geograficznych na potrzeby rządu federalnego.

## Historia
Standaryzacja nazw amerykańskich obiektów geograficznych była konieczna w procesie osadnictwa i rozwoju wydobycia surowców po wojnie secesyjnej (1861–1865) . Dekret ustanawiający instytucję został wydany przez prezydenta Benjamina Harrisona (1833–1901) w 1890 roku . Była to międzydepartamentowa agencja, której zadaniem była standaryzacja rodzimych i zagranicznych nazw geograficznych na potrzeby rządu federalnego . Jej decyzje były wiążące dla wszystkich departamentów i agencji rządu federalnego .
W 1947 roku przyjęto prawo ustanawiające Radę ds. Nazw Geograficznych Stanów Zjednoczonych w jej obecnej formie  – Public Law 80-242 (1947) . Siedzibą rady jest Waszyngton .

## Działalność
Rady ds. Nazw Geograficznych Stanów Zjednoczonych dzieli obowiązki z Departamentem Zasobów Wewnętrznych . Jej zadaniem jest standaryzacja nazw geograficznych na potrzeby rządu federalnego . Decyzje rady są wiążące wyłącznie dla rządu federalnego, a sama rada promuje użycie ujednoliconego nazewnictwa przez rządy stanowe, władze lokalne, prasę i opinię publiczną .
Rada ogłasza oficjalne nazwy obiektów geograficznych, a także ustanawia zasady i procedury regulujące używanie nazw krajowych, zagranicznych, antarktycznych i podmorskich . Rada nie ustanawia nazw, lecz zatwierdza lub odrzuca nazwy zgłoszone . Nazwy obiektów rodzimych mogą zgłaszać m.in. obywatele, rząd federalny, rządy stanowe czy władze lokalne . Nazwy obiektów zagranicznych pochodzą ze spisów instytucji zagranicznych odpowiedzialnych za nazewnictwo .
Przy radzie funkcjonują wyspecjalizowane komitety ds. nazewnictwa, np. Advisory Committee on Antarctic Names (tłum. „Komitet doradczy ds. nazewnictwa Antarktyki”) .
Rada publikuje spisy obiektów geograficznych w różnych krajach i regionach – gazetery, które dostępne są również online .
Prace rady nad nazwami rodzimymi wspomagają pracownicy United States Geological Survey, a nad nazwami zagranicznymi pracownicy National Geospatial-Intelligence Agency .

## Struktura
W radzie zasiadają przedstawiciele departamentów i agencji federalnych odpowiedzialnych za standaryzację nazw geograficznych, zajmujących się sprawami demografii, ekologii i zarządzaniem gruntami publicznymi . Są to przedstawiciele Departamentu Rolnictwa, Departamentu Handlu, Departamentu Bezpieczeństwa Krajowego, Departamentu Zasobów Wewnętrznych, Departamentu Stanu, Centralnej Agencji Wywiadowczej, United States Government Publishing Office, Biblioteki Kongresu i United States Postal Service .
Kadencja członków rady i ich zastępców trwa dwa lata. Obecnie (stan na 2021 rok) radzie przewodniczy Marcus Allsup z Departamentu Obrony, a jego zastępcą jest Mike Tischler z Departamentu Zasobów Wewnętrznych.

title: United States Board on Geographic Names

wikitext:
{{Instytucja państwowa infobox
 |nazwa                  = United States Board on Geographic Names
 |nazwa oryginalna       =
 |logo                   = United States Board on Geographic Names logo.png
 |opis logo              =
 |grafika                =
 |opis grafiki           =
 |państwo                = Stany Zjednoczone
 |data utworzenia        = 4 września 1890
 |data likwidacji        =
 |siedziba               = [[Waszyngton]]
 |tytuł szefa            = Chair
 |szef                   = Marcus Allsup
 |tytuł zastępcy         = Vice-Chair
 |zastępca               = Mike Tischler
 |budżet                 =
 |zatrudnienie           =
 |adres                  =
 |plan obszaru działania =
 |opis planu             =
 |kod mapy               =
 |współrzędne            =
 |commons                =
 |www                    = https://www.usgs.gov/us-board-on-geographic-names
}}
'''United States Board on Geographic Names''' BGN (tłum. „Rada ds. Nazw Geograficznych Stanów Zjednoczonych”) – [[Stany Zjednoczone|amerykańska]] instytucja rządowa odpowiedzialna wraz z [[Departament Zasobów Wewnętrznych Stanów Zjednoczonych|Departamentem Zasobów Wewnętrznych]] za standaryzację [[toponim|nazw geograficznych]] na potrzeby rządu federalnego.

== Historia ==
Standaryzacja nazw amerykańskich obiektów geograficznych była konieczna w procesie osadnictwa i rozwoju wydobycia surowców po [[Wojna secesyjna|wojnie secesyjnej]] (1861–1865){{odn|U.S. Board on Geographic Names}}. Dekret ustanawiający instytucję został wydany przez [[Prezydenci Stanów Zjednoczonych|prezydenta]] [[Benjamin Harrison|Benjamina Harrisona]] (1833–1901) w 1890 roku{{odn|U.S. Board on Geographic Names}}. Była to międzydepartamentowa agencja, której zadaniem była standaryzacja rodzimych i zagranicznych nazw geograficznych na potrzeby rządu federalnego{{odn|Encyclopædia Britannica}}. Jej decyzje były wiążące dla wszystkich departamentów i agencji rządu federalnego{{odn|U.S. Board on Geographic Names}}.

W 1947 roku przyjęto prawo ustanawiające Radę ds. Nazw Geograficznych Stanów Zjednoczonych w jej obecnej formie{{odn|Encyclopædia Britannica}} – Public Law 80-242 (1947){{odn|U.S. Board on Geographic Names – factsheet}}. Siedzibą rady jest [[Waszyngton]]{{odn|Encyclopædia Britannica}}.

== Działalność ==
Rady ds. Nazw Geograficznych Stanów Zjednoczonych dzieli obowiązki z [[Departament Zasobów Wewnętrznych Stanów Zjednoczonych|Departamentem Zasobów Wewnętrznych]]{{odn|Encyclopædia Britannica}}. Jej zadaniem jest standaryzacja nazw geograficznych na potrzeby rządu federalnego{{odn|U.S. Board on Geographic Names}}. Decyzje rady są wiążące wyłącznie dla rządu federalnego, a sama rada promuje użycie ujednoliconego nazewnictwa przez rządy stanowe, władze lokalne, prasę i opinię publiczną{{odn|U.S. Board on Geographic Names – factsheet}}.

Rada ogłasza oficjalne nazwy obiektów geograficznych, a także ustanawia zasady i procedury regulujące używanie nazw krajowych, zagranicznych, antarktycznych i podmorskich{{odn|U.S. Board on Geographic Names}}. Rada nie ustanawia nazw, lecz zatwierdza lub odrzuca nazwy zgłoszone{{odn|U.S. Board on Geographic Names – factsheet}}. Nazwy obiektów rodzimych mogą zgłaszać m.in. obywatele, rząd federalny, rządy stanowe czy władze lokalne{{odn|U.S. Board on Geographic Names – factsheet}}. Nazwy obiektów zagranicznych pochodzą ze spisów instytucji zagranicznych odpowiedzialnych za nazewnictwo{{odn|U.S. Board on Geographic Names – factsheet}}.

Przy radzie funkcjonują wyspecjalizowane komitety ds. nazewnictwa, np. [[Advisory Committee on Antarctic Names]] (tłum. „Komitet doradczy ds. nazewnictwa Antarktyki”){{odn|Encyclopædia Britannica}}.

Rada publikuje spisy obiektów geograficznych w różnych krajach i regionach – [[gazeter]]y, które dostępne są również online{{odn|Encyclopædia Britannica}}.

Prace rady nad nazwami rodzimymi wspomagają pracownicy [[United States Geological Survey]], a nad nazwami zagranicznymi pracownicy [[National Geospatial-Intelligence Agency]]{{odn|U.S. Board on Geographic Names – factsheet}}.

== Struktura ==
W radzie zasiadają przedstawiciele departamentów i agencji federalnych odpowiedzialnych za standaryzację nazw geograficznych, zajmujących się sprawami demografii, ekologii i zarządzaniem gruntami publicznymi{{odn|U.S. Board on Geographic Names}}. Są to przedstawiciele [[Departament Rolnictwa Stanów Zjednoczonych|Departamentu Rolnictwa]], [[Departament Handlu Stanów Zjednoczonych|Departamentu Handlu]], [[Departament Bezpieczeństwa Krajowego Stanów Zjednoczonych|Departamentu Bezpieczeństwa Krajowego]], [[Departament Zasobów Wewnętrznych Stanów Zjednoczonych|Departamentu Zasobów Wewnętrznych]], [[Departament Stanu Stanów Zjednoczonych|Departamentu Stanu]], [[Centralna Agencja Wywiadowcza|Centralnej Agencji Wywiadowczej]], [[United States Government Publishing Office]], [[Biblioteka Kongresu|Biblioteki Kongresu]] i [[United States Postal Service]]{{odn|U.S. Board on Geographic Names – factsheet}}.

Kadencja członków rady i ich zastępców trwa dwa lata{{r|usgs.gov}}. Obecnie (stan na 2021 rok) radzie przewodniczy Marcus Allsup z [[Departament Obrony Stanów Zjednoczonych|Departamentu Obrony]], a jego zastępcą jest Mike Tischler z Departamentu Zasobów Wewnętrznych{{r|usgs.gov}}.

== Przypisy ==
<references responsive>
* <ref name="usgs.gov">{{Cytuj stronę | url = https://www.usgs.gov/u.s.-board-on-geographic-names/member-directory | tytuł = Member Directory | autor = U.S. Board on Geographic Names | praca = www.usgs.gov | język = en | data dostępu = 2021-12-29}}</ref>
</references>

== Bibliografia ==
* {{Encyklopedia Britannica |id = topic/Board-on-Geographic-Names |tytuł = Board on Geographic Names |data dostępu = 2021-12-29 |odn = {{odn/id|Encyclopædia Britannica}}}}
* {{Cytuj stronę | url = https://geonames.usgs.gov/docs/pubs/BGN_Getting_Facts_Straight.pdf | tytuł = The United States Board on Geographic Names Getting the Facts Straight | praca = geonames.usgs.gov | język = en | data dostępu = 2021-12-29|odn={{odn/id|U.S. Board on Geographic Names – factsheet}}}}
* {{Cytuj stronę | url = https://www.usgs.gov/us-board-on-geographic-names | tytuł = U.S. Board on Geographic Names | praca = www.usgs.gov | język = en | data dostępu = 2021-12-29|odn={{odn/id|U.S. Board on Geographic Names}}}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Administracja Stanów Zjednoczonych]]
[[Kategoria:Organizacje standaryzacyjne]]
[[Kategoria:Nazwy geograficzne]]

title: United States Board on Geographic Names

Państwo: Stany Zjednoczone

Data utworzenia: 4 września 1890

Siedziba: Waszyngton

Chair: Marcus Allsup

Vice-Chair: Mike Tischler

title: brak współrzędnych

brak współrzędnych: Strona internetowa


text:
# Grupa Sojuszu Komunistycznego
Grupa Sojuszu Komunistycznego – komunistyczna grupa w Europarlamencie istniejąca w latach 1973–1989. W jej skład wchodzili głównie deputowani z Francji i Włoch.
Grupa rozpadła się  25 lipca 1989, kiedy to podzieliła się na dwie grupy, „Left Unity” z 14 eurodeputowanymi i reformatorską „Group for the European United Left” (potem Zjednoczona Lewica Europejska – Nordycka Zielona Lewica) z 28 eurodeputowanymi.

title: Grupa Sojuszu Komunistycznego

wikitext:
'''Grupa Sojuszu Komunistycznego''' – [[komunizm|komunistyczna]] grupa w [[Europarlament|Europarlamencie]] istniejąca w latach 1973–1989. W jej skład wchodzili głównie deputowani z [[Francja|Francji]] i [[Włochy|Włoch]].

Grupa rozpadła się  25 lipca 1989, kiedy to podzieliła się na dwie grupy, „Left Unity” z 14 eurodeputowanymi i [[eurokomunizm|reformatorską]] „Group for the European United Left” (potem [[Zjednoczona Lewica Europejska – Nordycka Zielona Lewica]]) z 28 eurodeputowanymi<ref>[http://www.cvce.eu/obj/european_navigator-en-35c2d1b5-1661-4c33-a65a-db49ade0c5ac Development of Political Groups in the European Parliament]</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Frakcje w Parlamencie Europejskim}}

[[Kategoria:Europejskie partie i ugrupowania]]
[[Kategoria:Nieistniejące grupy w Parlamencie Europejskim]]
[[Kategoria:Organizacje komunistyczne]]


text:
# (21519) Josephhenry
(21519) Josephhenry (1998 KR54) – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 3,71 lat w średniej odległości 2,4 j.a. Odkryta 23 maja 1998 roku.

title: (21519) Josephhenry

wikitext:
{{Planetoida infobox
 |       numer = 21519
 |       nazwa = Josephhenry
 |  oznaczenie =
 |     zdjęcie =
 |        opis =
 |    odkrywca = [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]]
 |       dzień = 23 maja
 |         rok = 1998
 |występowanie =
 |       epoka =
 |wielka_półoś = 2,3971
 |    mimośród = 0,1208
 |  peryhelium = 2,1075
 |    aphelium = 2,6867
 |         lat = 3
 |         dni = 260
 |      godzin = 15
 |    prędkość = 19,23
 |  nachylenie = 14,04
 |    średnica =
 |        masa =
 |     gęstość =
 |okres_obrotu =
 |      albedo =
 |     jasność = 14,5
 |         typ =
 |    satelity =
}}
'''(21519) Josephhenry (1998 KR54)''' – [[planetoida]] z [[pas planetoid|pasa głównego asteroid]] okrążająca [[Słońce]] w ciągu 3,71 lat w średniej odległości 2,4 [[jednostka astronomiczna|j.a.]] Odkryta [[23 maja]] [[1998]] roku.

== Zobacz też ==
* [[lista planetoid 21001–22000]]
* [[lista planetoid]]

== Linki zewnętrzne ==
* {{JPL|21519}}
* {{JPLorb|21519}}
* {{MPC|21519}}

{{DEFAULTSORT:Josephhenry}}

[[Kategoria:Planetoidy pasa głównego]]
[[Kategoria:Nazwane planetoidy]]
[[Kategoria:Obiekty astronomiczne odkryte w 1998]]

title: (21519) Josephhenry

Odkrywca: LINEAR

Okres obiegu · wokół Słońca: 3 lata 260 dni 15 godzin


text:
# Odyseusz
Odyseusz (Odysseusz, Odys, stgr. Ὀδυσσεύς; Ulikses stgr. Οὐλίξης, łac. Ulixes; Ulisses, łac. Ulysses) – w mitologii greckiej król Itaki i Tesprotii; heros występujący głównie w Iliadzie i Odysei Homera oraz innych utworach z cyklu trojańskiego.
Był synem Laertesa i Antiklei; według niektórych źródeł jego biologicznym ojcem był Syzyf. Jego żoną była Penelopa, córka Ikariosa, z którą miał trójkę synów — Telemacha, et al. Jest słynny z licznych zasług podczas wojny trojańskiej (walczył po stronie Achajów) oraz swojej dziesięcioletniej tułaczki z Troi na Itakę.

## Pochodzenie
Odyseusz wywodził się od boga Hermesa z linii swojej matki, Antiklei, a po ojcu Laertesie odziedziczył królewski tron na Itace. Homer w wielu przypadkach obdarzył Odysa epitetem przebiegłego (stgr. πολύπορθης, dosł. wielu skrętów)  oraz niezwykle wydatną umiejętnością kłamania, co prawdopodobnie wynikło z jego pochodzenia. Z tego też powodu zaczęto nazywać go synem Syzyfa.

## Mit

### Wczesne życie
Był jednym z zalotników Heleny w Sparcie. Tam, poproszony o rozwiązanie problemu mariażu córki przed Tyndareosa, w zamian za rękę Penelopy nakazał wszystkim zalotnikom (ze sobą włącznie) poprzysiąc ochronę Heleny i jej męża od zagrożeń ich małżeństwo napotka

### Cykl trojański
Z Chrestomatii Proklosa dowiadujemy się następujących faktów o zaginionych eposach opisujących wojnę trojańską oraz wydarzenia następujące przed i po niej:

#### Kypria
W Kyprii składającej się z jedenastu pieśni Menelaos i Nestor przybywają do Odyseusza, by przekonać go do wzięcia udziału w ekspedycji na Troję. Gdy ten udawał szaleństwo z intencją uniknięcia dołączenia do nich, Palamedes powiedział im, by odebrali mu syna Telemacha. Tak więc zrobili, efektywnie przekonując Odysa do udziału w wyprawie.
Pauzaniasz uzupełnia Proklosa twierdząc o treści Cyprii, że później Odyseusz i Diomedes utopili Palamedesa, gdy ten łowił ryby.
W innej wersji mitu Odyseusz oskarżył Palamedesa przed Agamemnonem o zdradę i spisek z Priamem na podstawie sfałszowanych dowodów, co doprowadziło do śmierci oskarżonego. Był to temat zaginionej tragedii Euripidesa.

#### Iliada
Po Kyprii następuje Iliada Homera, która nie została zawarta w przetrwałych fragmentach Chrestomatii Proklosa. Gdy córka Chryzesa, Chryzejda zostaje porwana przez Agamemnona, Apollon na prośbę jej ojca zsyła na Achajów plagi. Po dziewięciu dniach Achilles zwołuje zgromadzenie i przekonuje Agamemnona, by zwrócił Chryzesowi córkę. Ten zgadza się, ale odbiera Achillesowi niewolnicę, przez co syn Tetydy i jego brygada przestają walczyć dla Agamemnona. Odyseusz zwraca Chryzejdę Chryzesowi, a Apollon zakańcza plagi.
Po dziewięciu latach oblężenia Troi Odyseusz przemawia, ratując Achajów przed skutkami ich obniżonych morale.
Agamemnon z sugestii Nestora wysłał Odysa, Ajasa, Fojniksa i dwóch innych mężczyzn, by przekonali Achillesa do powrotu na pole walki z pomocą darów: zwróconej niewolnicy i innych kosztowności. Powrócili jednak z pustymi rękoma.
Tej samej nocy, Odys i Diomed walczą pod Troją: dekapitują Dolona po uzyskaniu od niego informacji i najeżdżają na obozy tebańskie będące po stronie Troi. Dalsza akcja Iliady dzieje się bez większego wpływu Odyseusza, a po niej następuje epos Ajtiopida.

#### Ajtiopida
W Ajtiopidzie Arktinosa z Miletu składającej się z pięciu pieśni Odys oczyszcza Achilla po tym, jak ten zabił Tersytesa ze złości spowodowanej jego naśmiewaniem się z Achillesa będącego w żałobie po śmierci Amazonki Pentezylei.
W punkcie kulminacyjnym eposu Achilles zostaje postrzelony przez Parysa z pomocą Apollina. Odyseusz odwraca uwagę Trojan, podczas gdy Ajas zanosi ciało Achillesa na statki achajskie. Tetyda zabiera Achillesa na Wyspę Białą, a Odyseusz i Ajas spierają się o jego zbroję.

#### Mała Iliada
Po Ajtiopidzie następuje Mała Iliada Leschesa z Lesbos składająca się z czterech pieśni, która zaczyna się sporem Odysa i Ajasa. Ten pierwszy wygrywa z pomocą Ateny, a Ajas w morderczym szale niszczy stada achajskie, po czym popełnia samobójstwo.
Odys przybywa po raz pierwszy do Troi w przebraniu żebraka i porywa wróżbitę Helenosa, który wyjawia mu warunki przejęcia troi: wykradnięcie Palladionu, otrzymanie łopatki Pelopsa i sprowadzenie Neoptolemosa do obozu achajskiego. Tak też się dzieje; łopatka Pelopsa dostaje się w ręce Achajów, a syn Achillesa otrzymuje zbroję swojego ojca od Odysa. Palladion zaś zostaje wykradziony przez Odyseusza i Diomeda z pomocą Heleny.
Epejusz buduje wielkiego drewnianego konia z polecenia Ateny, w którym to Odys wraz z innymi achajskimi herosami dostaje się do Troi. Trojanie przyjęli konia z otwartymi rękoma, celebrując pozorne zwycięstwo nad Achajami.

#### Zdobycie Ilionu
Po Małej Iliadzie następuje Zdobycie Ilionu Arktinosa z Miletu składające się z dwóch pieśni. Początek tego eposu ponawia wydarzenia opisane w uprzednim, ale z dużo większą ilością szczegółów i szerszym rozwinięciem fabuły. Po wzięciu konia w mury trojańskie, Achajowie atakują miasto od środka. Ajas próbuje uprowadzić Kasandrę siłą, przy czym niszczy obraz Ateny; Achajowie chcą go ukamienować w oburzeniu, ale ten ironicznie znajduje schronienie w świątyni bogini, którą uraził.
Gdy spalili Troję, Achajowie poświęcili Poliksenę w grobowcu Achillesa, a Odys morduje Astyanaksa poprzez zrzucenie z murów miasta.

#### Powroty
Po Zdobyciu Ilionu następują Powroty Agiasa z Trojzeny składające się z pięciu pieśni. Jak tytuł eposu wskazuje, opowiada on o przygodach achajskich herosów podczas ich dróg z Troi do ziem rodzimych; przede wszystkim rodu Atrydów. Jedyny epizod, w jakim Odys występuje mówi o tym, jak Neoptolemos spotkał go przebywając w Maronei identyfikowanej z Ismarosem, który Odys plądrował podczas swojej tułaczki.

#### Odyseja
Po Powrotach następuje Odyseja Homera, która — podobnie jak Iliada tego samego autora — nie została zawarta w przetrwałych fragmentach Chrestomatii Proklosa. Na początku swojej tułaczki, Odyseusz wraz ze swoją flotą najeżdżają na Ismaros, czyli ziemie trackich Kikonów, gdzie otrzymują od jedynego przetrwałego Marona wiele darów, między innymi dwanaście amfor wina lub miodu pitnego.
Potem odwiedzają lotofagów, którzy częstują flotę Odysa owocem lotosu, który powoduje zaniki pamięci; przez to musi zaciągnąć ich na statki siłą.
Po lotofagach docierają do jaskini Cyklopów, synów Posejdona. Tam atakuje ich Polifem, którego Odys odurzył wcześniej otrzymanym winem lub miodem pitnym. W wyniku tego, że przedstawił mu się jako Nikt, gdy inni Cyklopi przychodzą pytać Polifema co mu się stało (płacze głośno, bo wraz ze swoją flotą Odyseusz wybił mu oko naostrzoną lagą), odpowiada: Nikt mnie krzywdzi!. Potem jednak Odys wyjawia mu swoje prawdziwe imię, dzięki czemu Cyklop może modlić się do swojego ojca o rzucenie na niego klątwy.
Po Cyklopach jest Eol, bóg wiatru, który obdarza Odysa workiem zawierającym burzę nasłaną nań przez Posejdona. Gdy zbliżają się już do Itaki, jego flota otwiera ów worek i powoduje, że za sprawą burzliwych wiatrów wracają na wyspę Eola. Ten odmawia im dalszej pomocy zauważywszy, że zostali przeklęci przez bogów.
Po Eolu są Lajstrygonowie, czyli Olbrzymy-ludożercy, którzy niszczą jedenaście z dwunastu statków Odysa.
Po Lajstrygonach jest Kirke, córka Heliosa. Gdy docierają na Ajaję, jej wyspę, Odys wysyła kilkudziesięciu swoich ludzi na zwiady. Wtedy Kirka zmienia ich wszystkich w świnie z wyjątkiem Eurylocha, który powraca do Odyseusza, by opowiedzieć mu o tym wypadku. Po drodze do pałacu Kirki Hermes daruje Odysowi zioło zwane moly, które powoduje odporność na czary. Kirka zakochuje się w Odysie, dzięki czemu jego flota zostaje przemieniona z powrotem w ludzi i uwolniona. Odyseusz pozostaje na wyspie Ajai na rok, podczas którego zapładnia Kirkę bliźniętami — Telegonem i Kassifone (Homer nie wspomina o nich w Odysei).
Z polecenia Kirki Odys udaje się do Podziemi, gdzie Tejrezjasz przepowiada mu przyszłość. Dowiaduje się tam także o śmierci swojej matki i Elpenora od nich samych.
Po wizycie w Podziemiach powracają na wyspę Ajai, gdzie urządzają pochówek Elpenorowi i dostają dalsze instrukcje od Kirki.
Po Kirke są Syreny, przed którymi każdy z floty oprócz Odyseusza broni się zatykając uszy woskiem pszczelim; Odysa zaś przywiązują do masztu, bo chciał usłyszeć pieśń Syren. Po Syrenach są Skylla i Kharybda, między którymi przepływają; Skylla odbiera im sześciu mężczyzn.
Potem dopływają na wyspę Heliosa, gdzie — wbrew ostrzeżeniom Kirki i Tejrezjasza masakrują jego bydło. Wskutek tego Helios prosi Zeusa, by ich ukarał, pozostawiając jedynie Odysa przy życiu.
Odys buduje tratwę, dzięki której przybywa na Ogygię, wyspę nimfy Kalypso, która przetrzymuje go przez siedem lat dopóki, dopóty Hermes z polecenia Zeusa — który z kolei został przekonany przez Atenę — nie zwraca jej uwagi i każe jej wypuścić Odyseusza. Kalypso daje Odysowi potrzebne zapasy i tratwę, dzięki której znów wyrusza na morze, docierając na Scherię, wyspę Feaków będącą swego rodzaju utopią. Z Kalypso spłodził bliźniaków, o których również Homer nie wspomina. Według niektórych źródeł i pisarzy cyklicznych, Telegonos był synem Kalypso, a nie Kirki.
Zauważywszy Odyseusza na plaży, Nauzykaa, córka króla Alkinoja ubiera go i karmi. Potem Odys udaje się do pałacu, gdzie opowiada o swojej tułaczce. Feakowie darzą go starbami droższymi niżeli te, które zabrał z Troi i stracił, po czym na jego prośbę zabierają go (śpiącego) na Itakę.
Już na Itace, Atena przemienia go w starego żebraka, i w takiej formie udaje się do chatki Eumajosa, swojego wiernego świniopasa. Eumajos nie poznaje go.
Na polecenie Ateny, Telemach powraca ze Sparty na Itakę, unikając zasadzki umieszczonej przez zalotników Penelopy. Odys wyjawia swoją tożsamość Telemachowi i decydują, że zalotnicy muszą zginąć, po czym syn króla powraca do pałacu.
Arnajeusz obraża Odysa, biorąc go za zagrożenie. Z polecenia Antynoja walczą o miejsce wśród zalotników i jedzenie. Odyseusz wygrywa, a Arnajeusz w domyśle jest zabrany do króla Echetosa na wycięcie nosa, uszu i jąder.
Odyseusz spotyka się z Penelopą i opowiada jej o tym, jak rzekomo spotkał samego siebie na Krecie, oraz pod presją z jej strony mówi jej, że niedawno był w Tesprotydach i tam dowiedział się o niedawnej lokacji Odysa.
Eurykleja, piastunka jego i Telemacha poznaje go podczas obmywania mu nóg, rozpoznając jego bliznę. Próbuje przekonać Penelopę o tym, że stary żebrak jest tak naprawdę Odysem, ale z pomocą Ateny Penelopa nie wierzy Euryklei. Odyseusz każe Euryklei przysiąc mu, że nie wyjawi jego sekretu.
Potem, z polecenia Ateny, Penelopa zbiera zalotników, mówiąc im, że który zdoła przestrzelić dwanaście głów topora z łuku Odysa będzie mógł ją poślubić. Żaden z nich nie daje rady wyzwaniu; Odyseusz przychodzi i sam wygrywa wyzwanie, po czym następuje rzeź zalotników z pomocą Telemacha, Eumajosa i Filoetjusza.
Penelopa rozpoznaje Odysa po tym, jak wyjawia jej sposób, w jaki zbudował ich łóżko. Potem, Odyseusz udaje się na farmę swojego ojca, gdzie rodziny martwych zalotników wszczynają walkę. Atena i Zeus interweniują, zaprzestając bitwie i kończąc akcję eposu.

#### Telegoneja
Po Odysei następuje Telegoneja Eugamona z Cyreny składająca się z dwóch pieśni i będącą ostatnim dziełem z cyklu trojańskiego. Zaczyna się ona pogrzebem zalotników Penelopy. Odys, po złożeniu ofiary Nimfom udaje się do Elidy, by doglądać swojej trzody. Tam zabawia go Poliksenos, tamtejszy król, i daruje mu miskę do mieszania z wyrytą historią Trofoniosa.
Odyseusz wtedy powraca na Itakę i składa ofiary polecone mu przez Tejrezjasza, po czym wybywa do Tesprotyd i tam poślubia królową Kallidike; ma z nią syna Polypojetesa i drogą małżeństwa zostaje królem Tesprotii. Prowadzi Tesprotów na wojnę przeciw Brygom, którzy wspomagani są przez Aresa; armię Odyseusza prowadzi Atena. Konflikt rozstrzyga Apollon, a królowa Kallidike polega w wojnie. Odyseusz znów powraca na Itakę, zostawiając swojego syna na tronie. Na Itace poznaje Polypojetesa zrodzonego mu przez Penelopę.
W tym czasie Telegonos wybywa na poszukiwania ojca i dociera na Itakę, po czym plądruje tamtejsze pola z głodu. Odyseusz wychodzi z pałacu, by bronić swojego kraju, ale jest przypadkowo zabity przez Telegona z pomocą włóczni stworzonej przez Hefajstosa, wyposażonej w kręgosłup płaszczki, zadana za pomocą którego rana była uważana za śmiertelną. W ten sposób dokonała się przepowiednia dana Odysowi przez Tejrezjasza i wyrocznię Dodońską.
Telegon, poznawszy tożsamość swojego ojca zabrał jego ciało wraz z Penelopą i Telemachem na wyspę Ajai, do domu swojej matki. Ta pochowała Odyseusza i uczyniła pozostałą trójkę nieśmiertelnymi; Telegon poślubił Penelopę, a Telemach — Kirkę.

## Inne źródła mitograficzne
Sofokles napisał tragedię opartą na późniejszej akcji Telegonii zwaną Odysseus akanthoplex (dosł. Odyseusz zraniony przez kręgosłup); teraz niestety jest ona zaginiona. Pakuwiusz napisał kolejną tragedię Niptra (dosł. Obmywanie nóg), która była reinterpretacją sztuki Sofoklesa.
Pseudo-Apollodor twierdził, że Odyseusz wygnał Penelopę, gdy tę uwiódł Antynoj. Na wygnaniu miała urodzić Hermesowi Pana.

## Inne dzieła
Dante Alighieri zamieszcza Ulissesa i Diomeda blisko samego dołu Piekła, w ósmym kręgu.
Odyseusz występuje w tragedii Shakespeare'a Troilus i Kresyda, której akcja toczy się podczas wojny trojańskiej.
Nikos Kazandzakis napisał epos będący kontynuacją Odysei Homera nazwany Odyseja: Współczesna kontynuacja. Zaczyna się on od wyczyszczenia się Odysa z krwi zalotników Penelopy.

title: Odyseusz

wikitext:
{{Władca infobox
 |władca            = Odyseusz
 |imiona            = Ulisses, Ulikses
 |grafika           = The return of Ulysses.gif
 |opis grafiki      = Powrót Odyseusza na Itakę
 |herb              =
 |opis herbu        =
 |faksymile         =
 |opis faksymile    =
 |dewiza            =
 |1. tytuł          = mityczny król [[Itaka|Itaki]] i [[Tesprotia|Tesprotii]]
 |1. sukcesja       =
 |1. od             =
 |1. do             =
 |1. koronacja      =
 |1. poprzednik     =
 |1. następca       =
 |dynastia          =
 |data urodzenia    =
 |miejsce urodzenia =
 |data śmierci      =
 |miejsce śmierci   =
 |przyczyna śmierci =
 |data pogrzebu     =
 |miejsce spoczynku =
 |ojciec            = [[Laertes]] lub [[Syzyf]]<ref>Euripides, <i>Cyklop</i>, wers 104; Hygin, [https://topostext.org/work/206 ''Fabulae'', 201].</ref>
 |matka             = [[Antikleja|Antykleja]]
 |rodzeństwo        = Ktimene<ref>Homer, ''[[Odyseja]]'', pieśń XV, wers 365 (tłumaczenia [[Lucjan Siemieński|Lucjana Siemieńskiego]]).</ref>
 |1. związek        = [[Żona|Żony]]
 |1. związek z      = [[Penelopa]], Kallidike
 |1. związek od     =
 |1. związek do     =
 |1. dzieci         = Z Penelopą: [[Telemach]], Arkesilaos (Poliportes); z Euippe: Leontofron lub Euryalos; z Kallidike - Polypojetes; z [[Kalipso (córka Atlasa)|Kalypso]]: Nausinoos, Nausitoos; z Kirke: Agrios, Antias, Ardeasz, Auson, Kassifones, Kassifone, Latinos, Romos, [[Telegonos]];<ref>[[Pierre Grimal]], ''Słownik mitologii greckiej i rzymskiej'', tablica 39.</ref>
 |moneta            =
 |opis monety       =
 |odznaczenia       =
 |commons           = Odysseus
 |wikiźródła        =
 |wikicytaty        =
}}
{{wikisłownik|Odyseusz}}
'''Odyseusz''' (Odysseusz, Odys, [[Starożytna greka|stgr.]] Ὀδυσσεύς; Ulikses [[Starożytna greka|stgr.]] Οὐλίξης, [[łacina|łac.]] Ulixes; Ulisses, [[łacina|łac.]] Ulysses) – w [[Mitologia grecka|mitologii greckiej]] król [[Itaka|Itaki]] i [[Tesprotia|Tesprotii]]; [[heros]] występujący głównie w ''[[Iliada|Iliadzie]]'' i ''[[Odyseja|Odysei]]'' [[Homer]]a oraz innych utworach z cyklu trojańskiego.
[[Plik:Polyphemus Eleusis 2630.jpg|thumb|240px|Odyseusz oślepiający Polifema (malowidło amfory z VII w. p.n.e.)]]
Był synem [[Laertes]]a i [[Antikleja|Antiklei]]; według niektórych źródeł jego biologicznym ojcem był [[Syzyf]]. Jego żoną była [[Penelopa]], córka [[Ikarios (syn Perieresa)|Ikariosa]], z którą miał trójkę synów — [[Telemach]]a, et al. Jest słynny z licznych zasług podczas [[Wojna trojańska|wojny trojańskiej]] (walczył po stronie [[Achajowie|Achajów]]) oraz swojej dziesięcioletniej tułaczki z [[Troja|Troi]] na [[Itaka|Itakę]].

== Pochodzenie ==
Odyseusz wywodził się od boga [[Hermes]]a z linii swojej matki, [[Antikleja|Antiklei]], a po ojcu [[Laertes]]ie odziedziczył królewski tron na [[Itaka|Itace]]. [[Homer]] w wielu przypadkach obdarzył Odysa epitetem przebiegłego ([[Starożytna greka|stgr.]] πολύπορθης, dosł. wielu skrętów) <ref>Homer, [[Odyseja]], pieśń XIII, wers 313 (tłumaczenia [[Lucjan Siemieński|Lucjana Siemieńskiego]]).</ref><ref>Homer, [[Odyseja]], pieśń XIII, wers 420 (tłumaczenia [[Lucjan Siemieński|Lucjana Siemieńskiego]]).</ref> oraz niezwykle wydatną umiejętnością kłamania, co prawdopodobnie wynikło z jego pochodzenia. Z tego też powodu zaczęto nazywać go synem [[Syzyf|Syzyfa]].

==Mit==
===Wczesne życie===

Był jednym z zalotników [[Helena Trojańska|Heleny]] w Sparcie. Tam, poproszony o rozwiązanie problemu mariażu córki przed [[Tyndareos]]a, w zamian za rękę Penelopy nakazał wszystkim zalotnikom (ze sobą włącznie) poprzysiąc ochronę Heleny i jej [[Menelaos|męża]] od [[Wojna trojańska|zagrożeń ich małżeństwo napotka]]<ref>Pseudo-Apollodor, 3.10.9.</ref>

=== Cykl trojański ===
Z ''[[Chrestomatia|Chrestomatii]]'' Proklosa dowiadujemy się następujących faktów o zaginionych eposach opisujących [[Wojna trojańska|wojnę trojańską]] oraz wydarzenia następujące przed i po niej<ref>[[Hugh G. Evelyn-White]], ''Hesiod, the Homeric Hymns, and Homerica'', 1914.</ref>:

==== ''Kypria'' ====
W ''Kyprii'' składającej się z jedenastu pieśni [[Menelaos]] i [[Nestor (mitologia)|Nestor]] przybywają do Odyseusza, by przekonać go do wzięcia udziału w ekspedycji na [[Troja|Troję]]. Gdy ten udawał szaleństwo z intencją uniknięcia dołączenia do nich, [[Palamedes]] powiedział im, by odebrali mu syna [[Telemach]]a. Tak więc zrobili, efektywnie przekonując Odysa do udziału w wyprawie<ref>Proklos, [https://archive.org/details/hesiodhomerichym00hesi_0/page/488/mode/2up ''Chrestomatia'', I, Kypria].</ref>.

[[Pauzaniasz (geograf)|Pauzaniasz]] uzupełnia Proklosa twierdząc o treści ''Cyprii'', że później Odyseusz i [[Diomedes (syn Tydeusa)|Diomedes]] utopili Palamedesa, gdy ten łowił ryby<ref>Pauzaniasz, [https://www.theoi.com/Text/Pausanias10B.html ''Opisy Grecji'', 10.31.2].</ref>.

W innej wersji mitu Odyseusz oskarżył Palamedesa przed Agamemnonem o zdradę i spisek z Priamem na podstawie sfałszowanych dowodów, co doprowadziło do śmierci oskarżonego. Był to temat zaginionej tragedii [[Eurypides|Euripidesa]].

==== ''[[Iliada]]'' ====
Po ''Kyprii'' następuje ''[[Iliada]]'' Homera, która nie została zawarta w przetrwałych fragmentach ''Chrestomatii'' Proklosa. Gdy córka Chryzesa, [[Chryzejda]] zostaje porwana przez [[Agamemnon]]a, [[Apollo]]n na prośbę jej ojca zsyła na [[Achajowie|Achajów]] plagi. Po dziewięciu dniach [[Achilles]] zwołuje zgromadzenie i przekonuje Agamemnona, by zwrócił Chryzesowi córkę. Ten zgadza się, ale odbiera Achillesowi niewolnicę, przez co syn [[Tetyda (nereida)|Tetydy]] i jego brygada przestają walczyć dla Agamemnona. Odyseusz zwraca Chryzejdę Chryzesowi, a Apollon zakańcza plagi<ref>Homer, ''[[Iliada]]'', pieśń I.</ref>.

Po dziewięciu latach oblężenia [[Troja|Troi]] Odyseusz przemawia, ratując Achajów przed skutkami ich obniżonych [[morale]]<ref>Homer, ''[[Iliada]]'', pieśń II.</ref>.

[[Agamemnon]] z sugestii [[Nestor (mitologia)|Nestora]] wysłał Odysa, [[Ajas (syn Telamona)|Ajasa]], Fojniksa i dwóch innych mężczyzn, by przekonali [[Achilles]]a do powrotu na pole walki z pomocą darów: zwróconej niewolnicy i innych kosztowności. Powrócili jednak z pustymi rękoma<ref>Homer, ''[[Iliada]]'', pieśń IX.</ref>.

Tej samej nocy, Odys i [[Diomedes (syn Tydeusa)|Diomed]] walczą pod Troją: dekapitują [[Dolon]]a po uzyskaniu od niego informacji i najeżdżają na obozy [[Teby (Grecja)|tebańskie]] będące po stronie [[Troja|Troi]]<ref>Homer, ''[[Iliada]]'', pieśń X.</ref>. Dalsza akcja ''Iliady'' dzieje się bez większego wpływu Odyseusza, a po niej następuje [[epos]] ''Ajtiopida''.

==== ''Ajtiopida'' ====
W ''Ajtiopidzie'' Arktinosa z Miletu składającej się z pięciu pieśni Odys oczyszcza [[Achilles|Achilla]] po tym, jak ten zabił [[Tersytes]]a ze złości spowodowanej jego naśmiewaniem się z Achillesa będącego w żałobie po śmierci [[Amazonki (mitologia)|Amazonki]] [[Pentezylea|Pentezylei]].

W [[Punkt kulminacyjny|punkcie kulminacyjnym]] [[epos]]u Achilles zostaje postrzelony przez [[Parys]]a z pomocą [[Apollo|Apollina]]. Odyseusz odwraca uwagę Trojan, podczas gdy [[Ajas (syn Telamona)|Ajas]] zanosi ciało Achillesa na statki [[Achajowie|achajskie]]. [[Tetyda]] zabiera Achillesa na [[Leuke (nimfa)|Wyspę Białą]], a Odyseusz i Ajas spierają się o jego zbroję<ref>Proklos, [https://archive.org/details/hesiodhomerichym00hesi_0/page/506/mode/2up ''Chrestomatia'', II, Aethiopis].</ref>.

==== ''Mała Iliada'' ====
Po ''Ajtiopidzie'' następuje ''Mała Iliada'' Leschesa z [[Lesbos]] składająca się z czterech pieśni, która zaczyna się sporem Odysa i [[Ajas (syn Telamona)|Ajasa]]. Ten pierwszy wygrywa z pomocą [[Atena|Ateny]], a Ajas w morderczym szale niszczy stada [[Achajowie|achajskie]], po czym popełnia [[samobójstwo]].

Odys przybywa po raz pierwszy do [[Troja|Troi]] w przebraniu żebraka i porywa wróżbitę [[Helenos (syn Priama)|Helenosa]], który wyjawia mu warunki przejęcia troi: wykradnięcie [[Palladion]]u, otrzymanie łopatki [[Pelops]]a i sprowadzenie [[Neoptolemos (mitologia)|Neoptolemosa]] do obozu [[Achajowie|achajskiego]]. Tak też się dzieje; łopatka Pelopsa dostaje się w ręce Achajów, a syn [[Achilles]]a otrzymuje zbroję swojego ojca od Odysa. Palladion zaś zostaje wykradziony przez Odyseusza i [[Diomedes (syn Tydeusa)|Diomeda]] z pomocą [[Helena Trojańska|Heleny]].

[[Epejusz]] buduje [[Koń trojański|wielkiego drewnianego konia]] z polecenia [[Atena|Ateny]], w którym to Odys wraz z innymi [[Achajowie|achajskimi]] [[heros]]ami dostaje się do [[Troja|Troi]]. Trojanie przyjęli konia z otwartymi rękoma, celebrując pozorne zwycięstwo nad Achajami<ref>Proklos, [https://archive.org/details/hesiodhomerichym00hesi_0/page/508/mode/2up ''Chrestomatia'', II, Ilias mikra].</ref>.

==== ''Zdobycie Ilionu'' ====
Po ''Małej Iliadzie'' następuje ''Zdobycie Ilionu'' Arktinosa z Miletu składające się z dwóch pieśni. Początek tego [[epos]]u ponawia wydarzenia opisane w uprzednim, ale z dużo większą ilością szczegółów i szerszym rozwinięciem fabuły. Po wzięciu [[Koń trojański|konia]] w mury [[troja]]ńskie, [[Achajowie]] atakują miasto od środka. [[Ajas (syn Ojleusa)|Ajas]] próbuje uprowadzić [[Kasandra (córka Priama)|Kasandrę]] siłą, przy czym niszczy obraz [[Atena|Ateny]]; Achajowie chcą go ukamienować w oburzeniu, ale ten ironicznie znajduje schronienie w świątyni bogini, którą uraził.

Gdy spalili [[Troja|Troję]], [[Achajowie]] poświęcili [[Poliksena|Poliksenę]] w grobowcu [[Achilles]]a, a Odys morduje [[Astyanaks|Astyanaksa]] poprzez zrzucenie z murów miasta<ref>Proklos, [https://archive.org/details/hesiodhomerichym00hesi_0/page/520/mode/2up ''Chrestomatia'', II, Iliou persis].</ref>.

==== ''Powroty'' ====
Po ''Zdobyciu Ilionu'' następują ''Powroty'' Agiasa z [[Trojzena|Trojzeny]] składające się z pięciu pieśni. Jak tytuł [[epos]]u wskazuje, opowiada on o przygodach [[Achajowie|achajskich]] [[heros]]ów podczas ich dróg z [[Troja|Troi]] do ziem rodzimych; przede wszystkim rodu [[Atrydzi|Atrydów]]. Jedyny epizod, w jakim Odys występuje mówi o tym, jak [[Neoptolemos (mitologia)|Neoptolemos]] spotkał go przebywając w [[Maroneja|Maronei]] identyfikowanej z [[Ismaros]]em, który Odys plądrował podczas swojej tułaczki<ref>Proklos, [https://archive.org/details/hesiodhomerichym00hesi_0/page/524/mode/2up ''Chrestomatia'', Nostoi].</ref>.

==== ''[[Odyseja]]'' ====
Po ''Powrotach'' następuje ''[[Odyseja]]'' [[Homer]]a, która — podobnie jak ''[[Iliada]]'' tego samego autora — nie została zawarta w przetrwałych fragmentach ''Chrestomatii'' Proklosa. Na początku swojej tułaczki, Odyseusz wraz ze swoją flotą najeżdżają na [[Ismaros]], czyli ziemie [[Tracja|trackich]] [[Kikoni|Kikonów]], gdzie otrzymują od jedynego przetrwałego [[Marona]] wiele darów, między innymi dwanaście [[Amfora|amfor]] [[Wino|wina]] lub [[Miód pitny|miodu pitnego]].

Potem odwiedzają [[Lotofagowie|lotofagów]], którzy częstują flotę Odysa owocem [[Hurma kaukaska|lotosu]], który powoduje zaniki pamięci; przez to musi zaciągnąć ich na statki siłą.

Po [[Lotofagowie|lotofagach]] docierają do jaskini [[Cyklopi|Cyklopów]], synów [[Posejdon]]a. Tam atakuje ich [[Polifem]], którego Odys odurzył wcześniej otrzymanym [[Wino|winem]] lub [[Miód pitny|miodem pitnym]]. W wyniku tego, że przedstawił mu się jako ''Nikt'', gdy inni Cyklopi przychodzą pytać Polifema co mu się stało (płacze głośno, bo wraz ze swoją flotą Odyseusz wybił mu oko naostrzoną lagą), odpowiada: ''Nikt mnie krzywdzi!''. Potem jednak Odys wyjawia mu swoje prawdziwe imię, dzięki czemu Cyklop może modlić się do swojego ojca o rzucenie na niego klątwy<ref>Homer, ''[[Odyseja]]'', pieśń IX.</ref>.

Po [[Cyklopi|Cyklopach]] jest [[Eol (syn Hippotesa)|Eol]], bóg wiatru, który obdarza Odysa workiem zawierającym burzę nasłaną nań przez [[Posejdon]]a. Gdy zbliżają się już do [[Itaka|Itaki]], jego flota otwiera ów worek i powoduje, że za sprawą burzliwych wiatrów wracają na wyspę Eola. Ten odmawia im dalszej pomocy zauważywszy, że zostali przeklęci przez bogów.

Po [[Eol (syn Hippotesa)|Eolu]] są [[Lajstrygonowie]], czyli [[Olbrzym (istota)|Olbrzymy]]-[[Ludożerstwo|ludożercy]], którzy niszczą jedenaście z dwunastu statków Odysa.

Po [[Lajstrygonowie|Lajstrygonach]] jest [[Kirke]], córka [[Helios]]a. Gdy docierają na [[Ajaja|Ajaję]], jej wyspę, Odys wysyła kilkudziesięciu swoich ludzi na zwiady. Wtedy Kirka zmienia ich wszystkich w [[świnia|świnie]] z wyjątkiem [[Euryloch]]a, który powraca do Odyseusza, by opowiedzieć mu o tym wypadku. Po drodze do pałacu Kirki [[Hermes]] daruje Odysowi [[zioło]] zwane ''moly'', które powoduje odporność na czary. Kirka zakochuje się w Odysie, dzięki czemu jego flota zostaje przemieniona z powrotem w ludzi i uwolniona. Odyseusz pozostaje na wyspie Ajai na rok, podczas którego zapładnia Kirkę bliźniętami — [[Telegonos|Telegonem]] i Kassifone ([[Homer]] nie wspomina o nich w ''[[Odyseja|Odysei]]'')<ref>Homer, ''[[Odyseja]]'', pieśń X.</ref>.

Z polecenia [[Kirke|Kirki]] Odys udaje się do [[Hades|Podziemi]], gdzie [[Tejrezjasz]] przepowiada mu przyszłość. Dowiaduje się tam także o śmierci swojej [[Antikleja|matki]] i [[Elpenor]]a od nich samych<ref>Homer, ''[[Odyseja]]'', pieśń XI.</ref>.

Po wizycie w [[Hades|Podziemiach]] powracają na wyspę [[Ajaja|Ajai]], gdzie urządzają pochówek [[Elpenor]]owi i dostają dalsze instrukcje od [[Kirke|Kirki]].

Po [[Kirke]] są [[Syrena (mitologia)|Syreny]], przed którymi każdy z floty oprócz Odyseusza broni się zatykając uszy [[Wosk pszczeli|woskiem pszczelim]]; Odysa zaś przywiązują do masztu, bo chciał usłyszeć pieśń Syren. Po Syrenach są [[Skylla]] i [[Charybda|Kharybda]], między którymi przepływają; Skylla odbiera im sześciu mężczyzn.

Potem dopływają na wyspę [[Helios]]a, gdzie — wbrew ostrzeżeniom [[Kirke|Kirki]] i [[Tejrezjasz]]a masakrują jego [[bydło]]. Wskutek tego Helios prosi [[Zeus]]a, by ich ukarał, pozostawiając jedynie Odysa przy życiu<ref>Homer, ''[[Odyseja]]'', pieśń XII.</ref>.

Odys buduje tratwę, dzięki której przybywa na [[Ogygia|Ogygię]], wyspę nimfy [[Kalipso (córka Atlasa)|Kalypso]], która przetrzymuje go przez siedem lat dopóki, dopóty [[Hermes]] z polecenia [[Zeusa]] — który z kolei został przekonany przez [[Atena|Atenę]] — nie zwraca jej uwagi i każe jej wypuścić Odyseusza. Kalypso daje Odysowi potrzebne zapasy i tratwę, dzięki której znów wyrusza na morze, docierając na [[Scheria|Scherię]], wyspę [[Feakowie|Feaków]] będącą swego rodzaju [[Utopia|utopią]]<ref>Homer, ''[[Odyseja]]'', pieśni I i V.</ref>. Z Kalypso spłodził bliźniaków, o których również [[Homer]] nie wspomina. Według niektórych źródeł i pisarzy cyklicznych, [[Telegonos]] był synem Kalypso, a nie [[Kirke|Kirki]].

Zauważywszy Odyseusza na plaży, [[Nauzykaa]], córka króla [[Alkinoos|Alkinoja]] ubiera go i karmi. Potem Odys udaje się do pałacu, gdzie opowiada o swojej tułaczce. [[Feakowie]] darzą go starbami droższymi niżeli te, które zabrał z [[Troja|Troi]] i stracił, po czym na jego prośbę zabierają go (śpiącego) na [[Itaka|Itakę]]<ref>Homer, ''[[Odyseja]]'', pieśni VI i XIII.</ref>.

Już na [[Itaka|Itace]], [[Atena]] przemienia go w starego żebraka, i w takiej formie udaje się do chatki [[Eumajos]]a, swojego wiernego świniopasa. Eumajos nie poznaje go<ref>Homer, ''[[Odyseja]]'', pieśni XIII i XIV.</ref>.

Na polecenie [[Atena|Ateny]], [[Telemach]] powraca ze [[Sparta|Sparty]] na [[Itaka|Itakę]], unikając zasadzki umieszczonej przez zalotników [[Penelopa|Penelopy]]. Odys wyjawia swoją tożsamość Telemachowi i decydują, że zalotnicy muszą zginąć, po czym syn króla powraca do pałacu<ref>Homer, ''[[Odyseja]]'', pieśni XV-XVII.</ref>.

Arnajeusz obraża Odysa, biorąc go za zagrożenie. Z polecenia [[Antinoos|Antynoja]] walczą o miejsce wśród zalotników i jedzenie. Odyseusz wygrywa, a Arnajeusz w domyśle jest zabrany do króla Echetosa na wycięcie nosa, uszu i jąder<ref>Homer, ''[[Odyseja]]'', pieśń XVIII.</ref>.

Odyseusz spotyka się z [[Penelopa|Penelopą]] i opowiada jej o tym, jak rzekomo spotkał samego siebie na [[Kreta|Krecie]], oraz pod presją z jej strony mówi jej, że niedawno był w [[Tesprotia|Tesprotydach]] i tam dowiedział się o niedawnej lokacji Odysa.

[[Eurykleja]], piastunka jego i [[Telemach]]a poznaje go podczas obmywania mu nóg, rozpoznając jego bliznę. Próbuje przekonać [[Penelopa|Penelopę]] o tym, że stary żebrak jest tak naprawdę Odysem, ale z pomocą [[Atena|Ateny]] Penelopa nie wierzy Euryklei. Odyseusz każe Euryklei przysiąc mu, że nie wyjawi jego sekretu<ref>Homer, ''[[Odyseja]]'', pieśń XIX.</ref>.

Potem, z polecenia [[Atena|Ateny]], [[Penelopa]] zbiera zalotników, mówiąc im, że który zdoła przestrzelić dwanaście głów topora z łuku Odysa będzie mógł ją poślubić. Żaden z nich nie daje rady wyzwaniu; Odyseusz przychodzi i sam wygrywa wyzwanie, po czym następuje rzeź zalotników z pomocą [[Telemach]]a, [[Eumajos]]a i Filoetjusza<ref>Homer, ''[[Odyseja]]'', pieśni XX-XXII.</ref>.

[[Penelopa]] rozpoznaje Odysa po tym, jak wyjawia jej sposób, w jaki zbudował ich łóżko<ref>Homer, ''[[Odyseja]]'', pieśń XXIII.</ref>. Potem, Odyseusz udaje się na farmę swojego [[Laertes|ojca]], gdzie rodziny martwych zalotników wszczynają walkę. [[Atena]] i [[Zeus]] interweniują, zaprzestając bitwie i kończąc akcję [[epos]]u<ref>Homer, ''[[Odyseja]]'', pieśń XXIV.</ref>.

==== ''Telegoneja'' ====
Po ''[[Odyseja|Odysei]]'' następuje ''Telegoneja'' Eugamona z Cyreny składająca się z dwóch pieśni i będącą ostatnim dziełem z cyklu trojańskiego. Zaczyna się ona pogrzebem zalotników [[Penelopa|Penelopy]]. Odys, po złożeniu ofiary [[Nimfy|Nimfom]] udaje się do Elidy, by doglądać swojej trzody. Tam zabawia go Poliksenos, tamtejszy król, i daruje mu miskę do mieszania z wyrytą historią [[Trofonios]]a.

Odyseusz wtedy powraca na [[Itaka|Itakę]] i składa ofiary polecone mu przez [[Tejrezjasz]]a, po czym wybywa do [[Tesprotia|Tesprotyd]] i tam poślubia królową Kallidike; ma z nią syna Polypojetesa i drogą małżeństwa zostaje królem Tesprotii. Prowadzi Tesprotów na wojnę przeciw Brygom, którzy wspomagani są przez [[Ares|Aresa]]; armię Odyseusza prowadzi [[Atena]]. Konflikt rozstrzyga [[Apollo|Apollon]], a królowa Kallidike polega w wojnie. Odyseusz znów powraca na [[Itaka|Itakę]], zostawiając swojego syna na tronie. Na Itace poznaje Polypojetesa zrodzonego mu przez [[Penelopa|Penelopę]].

W tym czasie [[Telegonos]] wybywa na poszukiwania ojca i dociera na [[Itaka|Itakę]], po czym plądruje tamtejsze pola z głodu. Odyseusz wychodzi z pałacu, by bronić swojego kraju, ale jest przypadkowo zabity przez Telegona z pomocą włóczni stworzonej przez Hefajstosa, wyposażonej w kręgosłup [[Ogończa pastynak|płaszczki]], zadana za pomocą którego rana była uważana za śmiertelną<ref>Oppian, [https://archive.org/details/oppiancolluthust0000oppi/page/324/mode/1up ''Halieutika'', II, wersy 462-505].</ref>. W ten sposób dokonała się przepowiednia dana Odysowi przez [[Tejrezjasz]]a i wyrocznię [[Dodona|Dodońską]].

[[Telegonos|Telegon]], poznawszy tożsamość swojego ojca zabrał jego ciało wraz z [[Penelopa|Penelopą]] i [[Telemach]]em na wyspę [[Ajaja|Ajai]], do domu swojej [[Kirke (mitologia)|matki]]. Ta pochowała Odyseusza i uczyniła pozostałą trójkę nieśmiertelnymi; Telegon poślubił Penelopę, a Telemach — Kirkę<ref>Proklos, [https://archive.org/details/hesiodhomerichym00hesi_0/page/530/mode/2up ''Chrestomatia'', Telegonia]</ref>.

== Inne źródła mitograficzne ==
[[Sofokles]] napisał [[Tragedia|tragedię]] opartą na późniejszej akcji ''Telegonii'' zwaną ''Odysseus akanthoplex'' (dosł. ''Odyseusz zraniony przez kręgosłup''); teraz niestety jest ona zaginiona. [[Pakuwiusz]] napisał kolejną tragedię ''Niptra'' (dosł. ''Obmywanie nóg''), która była reinterpretacją sztuki Sofoklesa<ref>A. C. Pearson, [https://archive.org/details/cuafragmentsofso02soph/page/105/mode/1up ''The Fragments of Sophocles'', część II, sekcja ''Οδυσσευσ ακανθοπληξ η Νιπτρα''].</ref>.

Pseudo-Apollodor twierdził, że Odyseusz wygnał [[Penelopa|Penelopę]], gdy tę uwiódł [[Antinoos|Antynoj]]. Na wygnaniu miała urodzić [[Hermes]]owi [[Pan (mitologia)|Pana]]<ref>Apollodor, [https://archive.org/details/apollodoruslibra02apol/page/304/mode/1up ''Biblioteka'', epitom, 7.38-39].</ref>.

== Inne dzieła ==
[[Dante Alighieri]] zamieszcza Ulissesa i [[Diomedes (syn Tydeusa)|Diomeda]] blisko samego dołu [[Piekło|Piekła]], w ósmym kręgu<ref>[[Dante Alighieri]], ''[[Boska komedia|Piekło]]'', pieśń XXVI.</ref>.

Odyseusz występuje w [[Tragedia|tragedii]] [[William Shakespeare|Shakespeare]]'a ''[[Troilus i Kresyda]]'', której akcja toczy się podczas [[Wojna trojańska|wojny trojańskiej]].

[[Nikos Kazandzakis]] napisał [[epos]] będący kontynuacją ''[[Odyseja|Odysei]]'' [[Homer]]a nazwany ''[[Odyseja (Kazandzakis)|Odyseja: Współczesna kontynuacja]]''. Zaczyna się on od wyczyszczenia się Odysa z krwi zalotników [[Penelopa|Penelopy]].

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Tricksterzy w mitach i wierzeniach]]
[[Kategoria:Walczący po stronie Achajów]]
[[Kategoria:Królowie w mitologii greckiej]]
[[Kategoria:Bohaterowie Heroid]]
[[Kategoria:Postacie z Odysei]]

title: OdyseuszUlisses, Ulikses

Ojciec: Laertes lub Syzyf

Matka: Antykleja

Rodzeństwo: Ktimene

Żony: Penelopa, Kallidike

Dzieci: Z Penelopą: Telemach, Arkesilaos (Poliportes); z Euippe: Leontofron lub Euryalos; z Kallidike - Polypojetes; z Kalypso: Nausinoos, Nausitoos; z Kirke: Agrios, Antias, Ardeasz, Auson, Kassifones, Kassifone, Latinos, Romos, Telegonos


text:
# Uwe Unterwalder
Uwe Unterwalder (ur. 15 lipca 1950 w Berlinie Wschodnim) – niemiecki kolarz torowy reprezentujący NRD, dwukrotny wicemistrz olimpijski oraz sześciokrotny medalista torowych mistrzostw świata.

## Kariera
Pierwszy sukces w karierze Uwe Unterwalder odniósł w 1971 roku, kiedy wspólnie z Herbertem Richterem, Heinzem Richterem i Thomasem Huschke zdobył srebrny medal w drużynowym wyścigu na dochodzenie podczas mistrzostw świata w Varese. Rok później wystąpił na igrzyskach olimpijskich w Monachium, gdzie reprezentanci NRD w tym samym składzie ponownie zajęli drugie miejsce. Razem z Klausem-Jürgenem Grünke, Heinzem Richterem i Thomasem Huschke zdobył również srebrny medal w tej konkurencji podczas mistrzostw świata w Montrealu w 1974 roku. W następnych latach reprezentacja NRD z Unterwalderem w składzie zajęła kolejno: trzecie miejsce na mistrzostwach w Liège w 1975 roku, czwarte na igrzyskach w Montrealu w 1976 roku oraz trzecie miejsce podczas mistrzostw świata w San Cristóbal. Największe sukcesy Uwe osiągnął w 1978 roku, kiedy na mistrzostwach świata w Monachium zdobył dwa medale. Wspólnie z Geraldem Mortagiem, Matthiasem Wiegandem i Volkerem Winklerem był najlepszy drużynowo, a indywidualnie był trzeci wśród amatorów, wyprzedzili go tylko dwaj rodacy: Detlef Macha i Norbert Dürpisch. Ostatni medal zdobył na rozgrywanych w 1980 roku igrzyskach olimpijskich w Moskwie, gdzie razem z Mortagiem, Wiegandem i Winklerem zdobył ponownie srebrny medal w drużynowym wyścigu na dochodzenie. Ponadto wielokrotnie zdobywał medale torowych mistrzostw kraju, w tym siedem złotych.

title: Uwe Unterwalder

wikitext:
{{Sportowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Uwe Unterwalder
 |imię i nazwisko org       =
 |dyscyplina                = kolarstwo torowe
 |grafika                   = Bundesarchiv Bild 183-R0523-0001, Uwe Unterwalder.jpg
 |opis grafiki              =
 |pełne imię i nazwisko     =
 |data urodzenia            = 15 lipca 1950
 |miejsce urodzenia         = [[Berlin (wschodni)|Berlin Wschodni]]
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |obywatelstwo              =
 |wzrost                    =
 |pozycja                   =
 |klub                      =
 |numer w klubie            =
 |kariera juniorska         =
 |kariera seniorska         =
 |kariera reprezentacyjna   =
 |kariera trenerska         =
 |medale                    =
{{Medalista infobox/reprezentacja|DDR}}
{{Medalista infobox/nagłówek|IO}}
{{Medalista infobox/IO|L|Monachium|1972|kolarstwo|srebro|([[Kolarstwo na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1972 – wyścig drużynowy na dochodzenie mężczyzn|druż. na dochodzenie]])}}
{{Medalista infobox/IO|L|Moskwa|1980|kolarstwo|srebro|([[Kolarstwo na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1980 – wyścig drużynowy na dochodzenie mężczyzn|druż. na dochodzenie]])}}
{{Medalista infobox/nagłówek|MŚ|KT}}
{{Medalista infobox/MŚ|KT|Monachium|1978|złoto|druż. na dochodzenie}}
{{Medalista infobox/MŚ|KT|Varese|1971|srebro|druż. na dochodzenie}}
{{Medalista infobox/MŚ|KT|Montreale|1974|srebro|druż. na dochodzenie}}
{{Medalista infobox/MŚ|KT|San Cristóbal|1977|srebro|ind. na dochodzenie (A)}}
{{Medalista infobox/MŚ|KT|Liège|1975|brąz|druż. na dochodzenie}}
{{Medalista infobox/MŚ|KT|Monachium|1978|brąz|iInd. na dochodzenie (A)}}
 |odznaczenia               =
 |commons                   = Category:Uwe Unterwalder
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Uwe Unterwalder''' (ur. [[15 lipca]] [[1950]] w [[Berlin (wschodni)|Berlinie Wschodnim]]) – [[Niemcy|niemiecki]] [[kolarstwo torowe|kolarz torowy]] reprezentujący [[Niemiecka Republika Demokratyczna|NRD]], dwukrotny wicemistrz olimpijski oraz sześciokrotny medalista torowych mistrzostw świata.

== Kariera ==
Pierwszy sukces w karierze Uwe Unterwalder odniósł w 1971 roku, kiedy wspólnie z [[Herbert Richter|Herbertem Richterem]], [[Heinz Richter|Heinzem Richterem]] i [[Thomas Huschke|Thomasem Huschke]] zdobył srebrny medal w drużynowym wyścigu na dochodzenie podczas [[Mistrzostwa Świata w Kolarstwie Torowym 1971|mistrzostw świata w Varese]]. Rok później wystąpił na [[Letnie Igrzyska Olimpijskie 1972|igrzyskach olimpijskich w Monachium]], gdzie reprezentanci NRD w tym samym składzie ponownie zajęli drugie miejsce. Razem z [[Klaus-Jürgen Grünke|Klausem-Jürgenem Grünke]], Heinzem Richterem i Thomasem Huschke zdobył również srebrny medal w tej konkurencji podczas [[Mistrzostwa Świata w Kolarstwie Torowym 1974|mistrzostw świata w Montrealu]] w 1974 roku. W następnych latach reprezentacja NRD z Unterwalderem w składzie zajęła kolejno: trzecie miejsce na [[Mistrzostwa Świata w Kolarstwie Torowym 1975|mistrzostwach w Liège]] w 1975 roku, czwarte na [[Letnie Igrzyska Olimpijskie 1976|igrzyskach w Montrealu]] w 1976 roku oraz trzecie miejsce podczas [[Mistrzostwa Świata w Kolarstwie Torowym 1977|mistrzostw świata w San Cristóbal]]. Największe sukcesy Uwe osiągnął w 1978 roku, kiedy na [[Mistrzostwa Świata w Kolarstwie Torowym 1978|mistrzostwach świata w Monachium]] zdobył dwa medale. Wspólnie z [[Gerald Mortag|Geraldem Mortagiem]], [[Matthias Wiegand|Matthiasem Wiegandem]] i [[Volker Winkler|Volkerem Winklerem]] był najlepszy drużynowo, a indywidualnie był trzeci wśród amatorów, wyprzedzili go tylko dwaj rodacy: [[Detlef Macha]] i [[Norbert Dürpisch]]. Ostatni medal zdobył na rozgrywanych w 1980 roku [[Letnie Igrzyska Olimpijskie 1980|igrzyskach olimpijskich w Moskwie]], gdzie razem z Mortagiem, Wiegandem i Winklerem zdobył ponownie srebrny medal w drużynowym wyścigu na dochodzenie. Ponadto wielokrotnie zdobywał medale torowych mistrzostw kraju, w tym siedem złotych.

== Bibliografia ==
* [http://www.cyclingarchives.com/coureurfiche.php?coureurid=20446 Profil na cyclingarchives.com] {{lang|en}}
* {{Cytuj stronę | url = http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/un/uwe-unterwalder-1.html | tytuł = Profil na sports-reference.com | opublikowany = sports-reference.com | archiwum = https://web.archive.org/web/20130204011802/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/un/uwe-unterwalder-1.html | zarchiwizowano = 2013-02-04 | język = en}}

{{Mistrzowie świata KT-Wyścig drużynowy na dochodzenie zawodowców}}

{{SORTUJ:Unterwalder, Uwe}}
[[Kategoria:Kolarze na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1972]]
[[Kategoria:Kolarze na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1976]]
[[Kategoria:Kolarze na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1980]]
[[Kategoria:Medaliści Letnich Igrzysk Olimpijskich 1972]]
[[Kategoria:Medaliści Letnich Igrzysk Olimpijskich 1980]]
[[Kategoria:Niemieccy kolarze torowi]]
[[Kategoria:Niemieccy medaliści olimpijscy]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1950]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Berlinie (wschodnim)]]

title: · Uwe Unterwalder

Data i miejsce urodzenia: 15 lipca 1950 · Berlin Wschodni

title: Dorobek medalowy

srebro: Monachium 1972 · kolarstwo · (druż. na dochodzenie)

srebro: Moskwa 1980 · kolarstwo · (druż. na dochodzenie)

srebro: San Cristóbal 1977 · ind. na dochodzenie (A)

złoto: Monachium 1978 · druż. na dochodzenie

brąz: Monachium 1978 · iInd. na dochodzenie (A)


text:
# Edward Radzinski
Edward Stanisławowicz Radzinski, ros. Э́двард Станисла́вович Радзи́нский (ur. 23 września 1936 w Moskwie) – rosyjski dramaturg, autor programów telewizyjnych. Z wykształcenia historyk. Jego sztuki były wystawiane w wielu krajach. W okresie ZSRR, aż do czasów pierestrojki jego dzieła były na indeksie.
Radzinski jest synem adwokata pochodzenia żydowskiego, który był zwolennikiem rewolucji lutowej i demokratyzacji dawnej monarchii carskiej, oraz przeciwnikiem rządów bolszewickich, lecz po październiku nie opuścił kraju. Przed aresztowaniem w okresie stalinowskim chroniła go znajomość z Nikołajem Pawlenką. Ojciec podsunął synowi pomysł napisania biografii Stalina i jemu też jest ona dedykowana.

## Wybrane dzieła

### Książki historyczne
- Stalin (1997, polskie wydanie: Magnum)
- Kniażna Tarakanowa
- Ostatni car. Życie i śmierć Mikołaja II
- Rasputin
- Aleksander II. Ostatni wielki car
- Apokalipsa Koby. Wspomnienia przyjaciela Stalina (2014, polskie wydanie: Magnum)

### Dramaty
- Łunin
- Biesiedy s Sokratom
- Snimajetsia kino
- 104 stranicy pro liubow

### Programy telewizyjne
- Tajemnice historii
- Tajemnice Stalina

title: Edward Radzinski

wikitext:
{{Artysta infobox
 |imię i nazwisko       = Edward Radzinski
 |imię i nazwisko org   =
 |pseudonim             =
 |grafika               = Edvard Radzinsky 01.jpg
 |opis grafiki          =
 |pełne imię i nazwisko = Edward Stanisławowicz Radzinski
 |data urodzenia        = 23 września 1936
 |miejsce urodzenia     = [[Moskwa]]
 |data śmierci          =
 |miejsce śmierci       =
 |narodowość            =
 |język                 =
 |Alma Mater            =
 |dziedzina sztuki      = [[dramat]], książka historyczna
 |epoka                 =
 |muzeum artysty        =
 |ważne dzieła          =
 |faksymile             =
 |opis faksymile        =
 |odznaczenia           =
 |nagrody               =
 |commons               = Category:Edvard Radzinsky
 |wikiźródła            =
 |wikicytaty            = Edward Radzinski
 |www                   = http://www.radzinski.ru/
}}
'''Edward Stanisławowicz Radzinski''', [[Język rosyjski|ros.]] Э́двард Станисла́вович Радзи́нский (ur. [[23 września]] [[1936]] w [[Moskwa|Moskwie]]) – [[Rosja|rosyjski]] [[dramat]]urg, [[autor]] programów [[telewizja|telewizyjnych]]. Z wykształcenia [[historia|historyk]]. Jego sztuki były wystawiane w wielu krajach. W okresie [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]], aż do czasów [[pieriestrojka|pierestrojki]] jego dzieła były na indeksie.

Radzinski jest synem [[adwokat]]a pochodzenia [[Żydzi|żydowskiego]], który był zwolennikiem [[rewolucja lutowa 1917|rewolucji lutowej]] i [[demokracja|demokratyzacji]] dawnej [[monarchia|monarchii]] [[car]]skiej, oraz przeciwnikiem [[Rząd (prawo)|rządów]] [[bolszewicy|bolszewickich]], lecz po październiku nie opuścił kraju. Przed aresztowaniem w okresie [[stalinizm|stalinowskim]] chroniła go znajomość z [[Nikołaj Pawlenko|Nikołajem Pawlenką]]. Ojciec podsunął synowi pomysł napisania biografii [[Józef Stalin|Stalina]] i jemu też jest ona dedykowana<ref>{{Cytuj książkę|nazwisko = Radziński |imię = Edward |tytuł = Stalin |url = https://archive.org/details/stalin00radz_879 |wydawca = Wydawnictwo Magnum|miejsce = Warszawa|rok = 2001|strony=[https://archive.org/details/stalin00radz_879/page/n141 7]–8|isbn =83-85852-22-0}}</ref>.

== Wybrane dzieła ==
=== Książki historyczne ===
* ''Stalin'' (1997, polskie wydanie: Magnum)
* ''Kniażna Tarakanowa''
* ''Ostatni car. Życie i śmierć Mikołaja II''
* ''Rasputin''
* ''Aleksander II. Ostatni wielki car''
* ''Apokalipsa Koby. Wspomnienia przyjaciela Stalina ''(2014, polskie wydanie: Magnum)

=== Dramaty ===
* ''Łunin''
* ''Biesiedy s Sokratom''
* ''Snimajetsia kino''
* ''104 stranicy pro liubow''

=== Programy telewizyjne ===
* ''Tajemnice historii''
* ''Tajemnice Stalina''

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{DEFAULTSORT:Radzinski, Edward}}
[[Kategoria:Rosyjscy pisarze]]
[[Kategoria:Rosyjscy historycy]]
[[Kategoria:Historycy dziejów Rosji]]
[[Kategoria:Rosyjscy sowietolodzy]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Moskwie]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1936]]

title: Edward Radzinski

Imię i nazwisko: Edward Stanisławowicz Radzinski

Data i miejsce urodzenia: 23 września 1936 · Moskwa

Dziedzina sztuki: dramat, książka historyczna


text:
# Kolor końca świata
Kolor końca świata (jap. ウスズミの果て Usuzumi no hate) – manga autorstwa Haruo Iwamune, publikowana na łamach magazynu „Harta” wydawnictwa Enterbrain od marca 2022.

## Fabuła
W wyniku inwazji kosmitów ludzkość została zdziesiątkowana, a wdychanie toksycznych oparów wydzielanych przez obcych wywołuje tajemniczą chorobę, która błyskawicznie prowadzi do śmierci. Młoda badaczka Saya, której zadaniem jest ochrona pozostałych przy życiu ludzi i oczyszczanie ziemi z rozprzestrzeniającego się patogenu, przemierza opustoszałe ruiny miast w poszukiwaniu ocalałych.

## Publikacja serii
Pierwszy rozdział mangi ukazał się 15 marca 2022 w magazynie „Harta”. Następnie wydawnictwo Enterbrain rozpoczęło zbieranie rozdziałów do wydań w formacie tankōbon, których pierwszy tom ukazał się 14 kwietnia 2023. Według stanu na 15 maja 2025, do tej pory wydano 4 tomy.
W Polsce prawa do dystrybucji mangi nabyło wydawnictwo Studio JG.
| Nr | Język japoński   | Język japoński         | Język polski | Język polski           |
| Nr | Data wydania     | ISBN                   | Data wydania | ISBN                   |
| -- | ---------------- | ---------------------- | ------------ | ---------------------- |
| 1  | 14 kwietnia 2023 | ISBN 978-4-04-737455-3 | 9 maja 2025  | ISBN 978-83-8257-721-1 |
| 2  | 15 września 2023 | ISBN 978-4-04-737461-4 | —            |                        |
| 3  | 12 lipca 2024    | ISBN 978-4-04-737953-4 | —            |                        |
| 4  | 15 maja 2025     | ISBN 978-4-04-738377-7 | —            |                        |

## Odbiór
W poradniku Kono manga ga sugoi! (edycja 2024 roku) seria zajęła 6. miejsce na liście najlepszych mang dla czytelników płci męskiej. Użytkownicy portalu MyAnimeList polecili mangę za jej unikalną fabułę i styl artystyczny w ramach listy rekomendacji mang na rok 2024.

title: Kolor końca świata

wikitext:
{{Animanga infobox/Nagłówek
| tytuł           = Kolor końca świata
| grafika         =
| tytuł japoński  = ウスズミの果て
| tytuł romaji    = Usuzumi no hate
| gatunek         = [[Fantastyka postapokaliptyczna|postapokaliptyczny]]<ref name="natalie" />
}}
{{Animanga infobox/Druk
| rodzaj          = manga
| tytuł           =
| autor           = Haruo Iwamune
| artysta         =
| wydawca         = [[Enterbrain]]
| polski wydawca  = [[Studio JG]]
| imprint         = Harta Comix
| odbiorcy        = [[Seinen-manga|seinen]]
| drukowana       = [[Harta (magazyn)|Harta]]
| wydana          =
| pierwszy raz    = 15 marca 2022
| ostatni raz     = obecnie
| tomów           = 4
}}
{{Animanga infobox/Stopka}}
{{Nihongo|'''Kolor końca świata'''|ウスズミの果て|Usuzumi no hate}} – [[manga]] autorstwa Haruo Iwamune, publikowana na łamach magazynu „[[Harta (magazyn)|Harta]]” wydawnictwa [[Enterbrain]] od marca 2022.

== Fabuła ==
W wyniku inwazji kosmitów ludzkość została zdziesiątkowana, a wdychanie toksycznych oparów wydzielanych przez obcych wywołuje tajemniczą chorobę, która błyskawicznie prowadzi do śmierci. Młoda badaczka Saya, której zadaniem jest ochrona pozostałych przy życiu ludzi i oczyszczanie ziemi z rozprzestrzeniającego się patogenu, przemierza opustoszałe ruiny miast w poszukiwaniu ocalałych<ref>{{Cytuj |tytuł = 「ウスズミの果て」1巻、生存者を探して美しき廃墟を旅するポストアポカリプス |data = 2023-04-14 |data dostępu = 2025-01-28 |opublikowany = [[Natalie (serwis internetowy)|Natalie]] |url = https://natalie.mu/comic/news/520875 |język = ja}}</ref>.

== Publikacja serii ==
Pierwszy rozdział mangi ukazał się 15 marca 2022 w magazynie „[[Harta (magazyn)|Harta]]”<ref name="natalie">{{Cytuj |tytuł = ハルタで新連載4本が一挙開幕、福島聡が描く凸凹小学生コンビの心霊青春ミステリなど |data = 2022-03-15 |data dostępu = 2025-01-28 |opublikowany = [[Natalie (serwis internetowy)|Natalie]] |url = https://natalie.mu/comic/news/469639 |język = ja}}</ref>. Następnie wydawnictwo [[Enterbrain]] rozpoczęło zbieranie rozdziałów do wydań w formacie [[tankōbon]], których pierwszy tom ukazał się 14 kwietnia 2023<ref name="tom1" />. Według stanu na 15 maja 2025, do tej pory wydano 4 tomy<ref name="tom4" />.

W Polsce prawa do dystrybucji mangi nabyło wydawnictwo [[Studio JG]]<ref name="jg">{{Cytuj |tytuł = Nowości mangowe na maj i czerwiec! |data = 2025-01-24 |data dostępu = 2025-01-28 |opublikowany = [[Studio JG]] |url = https://studiojg.pl/aktualnosci/Nowosci-mangowe-na-maj-i-czerwiec/277728 |język = pl}}</ref>.

{{Lista powieści graficznej/nagłówek
 |język          = japoński
 |drugi język    = polski
 |szerokość      = 100%
 |podkreślenie   = 76D9F8
}}
{{Lista powieści graficznej
 |numer woluminu     = 1
 |wydano oryginał    = 14 kwietnia 2023<ref name="tom1">{{Cytuj |tytuł = ウスズミの果て　１ |data dostępu = 2025-01-27 |opublikowany = [[Kadokawa Corporation|Kadokawa]] |url = https://www.kadokawa.co.jp/product/322301000800/ |język = ja}}</ref>
 |ISBN oryginału     = 978-4-04-737455-3
 |wydano na licencji = 9 maja 2025<ref>{{Cytuj |tytuł = Kalendarz wydawniczy |data dostępu = 2023-07-16 |opublikowany = [[Studio JG]] |url = https://web.archive.org/web/20250530180448/https://studiojg.pl/plan-wydawniczy |język = ja}}</ref>
 |ISBN na licencji   = 9788382577211
}}
{{Lista powieści graficznej
 |numer woluminu     = 2
 |wydano oryginał    = 15 września 2023<ref>{{Cytuj |tytuł = ウスズミの果て　２ |data dostępu = 2025-01-27 |opublikowany = [[Kadokawa Corporation|Kadokawa]] |url = https://www.kadokawa.co.jp/product/322301000806/ |język = ja}}</ref>
 |ISBN oryginału     = 978-4-04-737461-4
 |wydano na licencji =
 |ISBN na licencji   =
}}
{{Lista powieści graficznej
 |numer woluminu     = 3
 |wydano oryginał    = 12 lipca 2024<ref name="tom3">{{Cytuj |tytuł = ウスズミの果て　３ |data dostępu = 2025-01-27 |opublikowany = [[Kadokawa Corporation|Kadokawa]] |url = https://www.kadokawa.co.jp/product/322401000796/ |język = ja}}</ref>
 |ISBN oryginału     = 978-4-04-737953-4
 |wydano na licencji =
 |ISBN na licencji   =
}}
{{Lista powieści graficznej
 |numer woluminu     = 4
 |wydano oryginał    = 15 maja 2025<ref name="tom4">{{Cytuj |tytuł = ウスズミの果て　４ |data dostępu = 2025-07-16 |opublikowany = [[Kadokawa Corporation|Kadokawa]] |url = https://www.kadokawa.co.jp/product/322501000882/ |język = ja}}</ref>
 |ISBN oryginału     = 978-4-04-738377-7
 |wydano na licencji =
 |ISBN na licencji   =
}}
{{Lista powieści graficznej/stopka}}

== Odbiór ==
W poradniku ''[[Kono manga ga sugoi!]]'' (edycja 2024 roku) seria zajęła 6. miejsce na liście najlepszych mang dla czytelników płci męskiej<ref>{{Cytuj |autor = Rafael Antonio Pineda;Joanna Cayanan |tytuł = Kono Manga ga Sugoi! Editors Unveil 2024 Rankings |data = 2023-12-11 |data dostępu = 2025-01-28 |opublikowany = [[Anime News Network]] |url = https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-12-11/kono-manga-ga-sugoi-editors-unveil-2024-rankings/.205367 |język = en}}</ref>. Użytkownicy portalu [[MyAnimeList]] polecili mangę za jej unikalną fabułę i styl artystyczny w ramach listy rekomendacji mang na rok 2024<ref>{{Cytuj |autor = Joanna Cayanan |tytuł = MyAnimeList Rolls Out List of Manga Recommendations for 2024 |data = 2024-04-10 |data dostępu = 2025-01-28 |opublikowany = [[Anime News Network]] |url = https://www.animenewsnetwork.com/interest/2024-04-10/myanimelist-rolls-out-list-of-manga-recommendations-for-2024/.209704 |język = en}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [https://comic-walker.com/detail/KC_000736_S?episodeType=first Oficjalna strona mangi w witrynie ''ComicWalker''] {{lang|ja}}
* {{ANN|manga|31015|Kolor końca świata}}

[[Kategoria:Mangi postapokaliptyczne]]
[[Kategoria:Mangi wydane w Harta]]
[[Kategoria:Mangi wydawnictwa Enterbrain]]
[[Kategoria:Mangi wydawnictwa Studio JG]]
[[Kategoria:Mangi z 2022 roku]]
[[Kategoria:Seinen]]

title: Kolor końca świata

Gatunek: postapokaliptyczny

title: Manga

Autor: Haruo Iwamune

Wydawca: Enterbrain

Polski wydawca: Studio JG

Imprint: Harta Comix

Odbiorcy: seinen

Magazyn: Harta

Wydawana: 15 marca 2022 – obecnie


text:
# Dar' echijn süm
Dar' echijn süm – klasztor buddyjski w Mongolii, położony na obrzeżach Ułan Bator.
Ufundowany w 1779 roku. Zamknięty w latach trzydziestych XX wieku, ponownie funkcjonuje od lat dziewięćdziesiątych. Obecnie użytkowany jako klasztor żeński, w którym mieszka kilkanaście mniszek.

title: Dar' echijn süm

wikitext:
{{Klasztor infobox
 |nazwa                    = Dar' echijn süm
 |nazwa oryginalna         =
 |zabytek                  =
 |grafika                  =
 |opis grafiki             =
 |alt grafiki              =
 |państwo                  = MNG
 |miejscowość              = [[Ułan Bator]]
 |kościół                  = [[buddyzm|buddyjski]]
 |rodzaj klasztoru         =
 |typ zakonu               = żeński
 |zakon                    =
 |prowincja                =
 |eparchia                 =
 |funkcja przełożonego     =
 |przełożony klasztoru     =
 |klauzura                 =
 |liczba zakonników        =
 |rok liczby zakonników    =
 |liczba eremów            =
 |1. obiekt sakralny typ   =
 |1. obiekt sakralny nazwa =
 |2. obiekt sakralny typ   =
 |2. obiekt sakralny nazwa =
 |3. obiekt sakralny typ   =
 |3. obiekt sakralny nazwa =
 |założyciel klasztoru     =
 |fundator                 =
 |styl                     =
 |materiał budowlany       =
 |data budowy              = 1779
 |data zamknięcia          = lata 30. XX w.
 |data zburzenia           =
 |data reaktywacji         = lata 90. XX w.
 |współrzędne              =
 |commons                  =
 |www                      =
}}
'''Dar' echijn süm''' – [[klasztor buddyjski]] w [[Mongolia|Mongolii]], położony na obrzeżach [[Ułan Bator]].

Ufundowany w 1779 roku. Zamknięty w latach trzydziestych XX wieku, ponownie funkcjonuje od lat dziewięćdziesiątych. Obecnie użytkowany jako klasztor żeński, w którym mieszka kilkanaście mniszek.

[[Kategoria:Klasztory buddyjskie w Ułan Bator]]

title: Dar' echijn süm

Państwo: Mongolia

Miejscowość: Ułan Bator

Kościół: buddyjski

Typ zakonu: żeński

Data zamknięcia: lata 30. XX w.

Data reaktywacji: lata 90. XX w.


text:
# Łękawica (dopływ Bystrzycy)
Łękawica – strumień w zachodniej części miasta, lewostronny dopływ rzeki Bystrzycy, do której wpada w dolnym jej biegu, ok. 2,5 km przed jej ujściem do Odry. Wypływa z podmokłych łąk na północny zachód od zabudowań peryferyjnego wrocławskiego osiedla Mokra, omija je od północy i kieruje się przez Las Mokrzański do leżącego tuż za granicą miasta przysiółka Miłoszyn. Przed Miłoszynem przyjmuje ze swojej lewej strony dopływ, który choć dłuższy od Łękawicy, to nie ma nazwy własnej. Ostatni odcinek, przekopany niemal prostoliniowo na wschód, kieruje Łękawicę ku Praczom Odrzańskim, gdzie wpada ona do Bystrzycy. Całkowita długość strumienia wynosi ok. 6 km.

title: Łękawica (dopływ Bystrzycy)

wikitext:
[[Plik:Lekawica-przyUl.Chobienskiej.JPG|mały|Łękawica przy ul. Chobieńskiej we Wrocławiu]]
'''Łękawica''' – [[strumień]] w zachodniej części miasta,<ref>{{Cytuj książkę|tytuł=[[Encyklopedia Wrocławia]]|inni=[[Jan Harasimowicz]] (red.)|wydawca=[[Wydawnictwo Dolnośląskie]]|miejsce=Wrocław|data=2006|wydanie=III|strony=500}}</ref> lewostronny [[dopływ]] rzeki [[Bystrzyca (dopływ Odry)|Bystrzycy]], do której wpada w dolnym jej biegu, ok. 2,5 [[Kilometr|km]] przed jej [[Ujście rzeki|ujściem]] do [[Odra|Odry]]. Wypływa z podmokłych [[Łąka|łąk]] na północny zachód od zabudowań peryferyjnego [[wrocław]]skiego [[Osiedle mieszkaniowe|osiedla]] [[Mokra (Wrocław)|Mokra]], omija je od [[północ]]y i kieruje się przez [[Las Mokrzański]] do leżącego tuż za granicą [[Miasto|miasta]] [[Przysiółek|przysiółka]] [[Miłoszyn]]. Przed Miłoszynem przyjmuje ze swojej lewej strony dopływ, który choć dłuższy od Łękawicy, to nie ma [[Nazwa własna|nazwy własnej]]. Ostatni odcinek, przekopany niemal prostoliniowo na [[wschód]], kieruje Łękawicę ku [[Pracze Odrzańskie|Praczom Odrzańskim]], gdzie wpada ona do Bystrzycy. Całkowita długość strumienia wynosi ok. 6 km.

{{Commonscat|Łękawica (tributary of Bystrzyca)}}

== Przypisy ==
{{przypisy}}

{{Wrocławski Węzeł Wodny}}

[[Kategoria:Rzeki Wrocławia]]
[[Kategoria:Dorzecze Bystrzycy]]
[[Kategoria:Leśnica (Wrocław)]]