text:
# Fonetyzacja
Fonetyzacja – proces polegający na przystosowywaniu, najczęściej pisowni, do wymowy, w metodyce szybkiego czytania nazywany także subwokalizacją.
Jeżeli w procesie czytania fonetyzacja zachodzi na poziomie myśli, możemy mówić o fonetyzacji wewnętrznej. W szczególnych przypadkach udział w czytaniu może brać dodatkowo aparat mowy - mówimy wtedy o fonetyzacji zewnętrznej, czyli artykulacji.
Większość szkół szybkiego czytania i część praktyków (np. Szkutnik, 1990) uznaje fonetyzację za główną barierę w zwiększaniu szybkości czytania. Opinie są jednak podzielone i niektórzy marginalizują jej znaczenie w procesie czytania, inni uznają ją za pożyteczną.
Sposoby pozwalające pozbyć się nawyku fonetyzacji:
- mechaniczne – pozwalają tłumić fonetyzację zewnętrzną, np. na przygryzieniu ołówka zębami w trakcie czytania,
- zakłócanie mowy i słuchu – polega na mówieniu (na głos lub w myśli) w trakcie czytania wiersza (lub dowolnego fragmentu tekstu znanego na pamięć),
- centralne zakłócenia mowy – polegają na wystukiwaniu ołówkiem stałego rytmu podczas czytania.

title: Fonetyzacja

wikitext:
'''Fonetyzacja''' – proces polegający na przystosowywaniu, najczęściej pisowni, do [[Wymowa|wymowy]], w metodyce [[Szybkie czytanie|szybkiego czytania]] nazywany także ''subwokalizacją''.

Jeżeli w procesie [[Czytanie|czytania]] fonetyzacja zachodzi na poziomie [[Myślenie|myśli]], możemy mówić o ''fonetyzacji wewnętrznej''. W szczególnych przypadkach udział w czytaniu może brać dodatkowo aparat mowy - mówimy wtedy o ''fonetyzacji zewnętrznej'', czyli artykulacji<ref name = "Szkutnik">{{cytuj pismo |nazwisko = Szkutnik|imię = Z.|tytuł = Kurs szybkiego czytania|czasopismo = Wiedza i Życie|wolumin = nr 6|data = 1990}}</ref>.

Większość szkół szybkiego czytania i część praktyków (np. Szkutnik, 1990) uznaje fonetyzację za główną barierę w zwiększaniu szybkości czytania. Opinie są jednak podzielone i niektórzy marginalizują jej znaczenie w procesie czytania, inni uznają ją za pożyteczną<ref>{{cytuj książkę |autor = [[Tony Buzan|Buzan T.]]|tytuł = Podręcznik szybkiego czytania|rok = 2003|strony = 144-145}}</ref>.

Sposoby pozwalające pozbyć się nawyku fonetyzacji<ref name = "Szkutnik"/>:
* mechaniczne – pozwalają tłumić fonetyzację zewnętrzną, np. na przygryzieniu ołówka zębami w trakcie czytania,
* zakłócanie mowy i słuchu – polega na [[Mowa (językoznawstwo)|mówieniu]] (na głos lub w myśli) w trakcie czytania [[wiersz]]a (lub dowolnego fragmentu tekstu znanego na pamięć),
* centralne zakłócenia mowy – polegają na wystukiwaniu ołówkiem stałego rytmu podczas czytania.

== Zobacz też ==
{{Wikisłownik|fonetyzacja}}
* [[Artykulacja (fonetyka)|artykulacja]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę |autor = [[Tony Buzan]]| tytuł = Podręcznik szybkiego czytania| wydawca = Ravi| miejsce = Łódź| rok = 2003}}
* {{cytuj pismo |nazwisko = Szkutnik|imię = Z.|tytuł = Kurs szybkiego czytania|czasopismo = Wiedza i Życie|wolumin = nr 6|data = 1990}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.szybkieczytanie.info/fonetyzacja.html Bezpłatny kurs szybkiego czytania - fonetyzacja]

[[Kategoria:Psychologia poznawcza]]


text:
# Sistemi Territoriali
Sistemi Territoriali S. p. A. – włoska transportowa spółka akcyjna z siedzibą w Padwie.

## Historia
Przedsiębiorstwo powstało pod nazwą „Idrovie SpA” w 1983 w celu projektowania, budowy i koncesyjnego zarządzania infrastrukturą dróg wodnych związanych z budową zintegrowanego systemu żeglugi śródlądowej. Od 1 kwietnia 2002 przejęło od Ferrovie Venete Srl zarządzanie niektórymi regionalnymi liniami kolejowymi w północnych Włoszech, jak również prowadzenie na nich usług przewozowych. Spółka nabyła w tym celu licencję przewoźnika kolejowego nr 19 wydaną przez Ministerstwo Infrastruktury i Transportu oraz Certyfikat Bezpieczeństwa nr 48/2004 wydany przez RFI, zarówno dla transportu pasażerskiego jak i towarowego. 1 kwietnia 2002 przedsiębiorstwo przejęło do obsługi linię Mestre - Adria. W 2009 rozpoczęto obsługę linii Rovigo Legnago - Werona i Rovigo - Chioggia.
Od 1 października 2005 Region Veneto przeniósł na spółkę funkcje związane z utrzymaniem i zarządzaniem regionalnymi liniami żeglownymi na Padzie, Canale Brondolo (Chioggia), Laguna Caleri i ujściu Barbamarco.

## Eksploatowany tabor
| Klasa         | Zdjęcie | Człony | Typ                          | Prędkość | Prędkość | Numer | Konstruktor           | Data budowy     |
| Klasa         | Zdjęcie | Człony | Typ                          | km/h     | mph      | Numer | Konstruktor           | Data budowy     |
| ------------- | ------- | ------ | ---------------------------- | -------- | -------- | ----- | --------------------- | --------------- |
| ALn 663       |         | 1      | spalinowy zespół trakcyjny   | 90       | 56       | 5     | Omeca                 | 1991-1993       |
| ALn 668.1000  |         | 1      | spalinowy zespół trakcyjny   | 88       | 55       | 4     | Omeca                 | 1979-1980       |
| ATR 110       |         | 2      | spalinowy zespół trakcyjny   | 140      | 87       | 3     | Stadler               | 2006, 2012-2013 |
| ATR 120 & 126 |         | 4      | spalinowy zespół trakcyjny   | 140      | 87       | 5     | Stadler               | 2006, 2012-2013 |
| ETR 340       |         | 4      | elektryczny zespół trakcyjny | 160      | 99       | 4     | Stadler               | 2008, 2013-2014 |
| ETR 360       |         | 6      | elektryczny zespół trakcyjny | 160      | 99       | 4     | Stadler, AnsaldoBreda | 2012            |
| DE 424        |         | N/A    | Lokomotywa spalinowa         | 50       | 31       | 3     | TIBB/OM               | 1957-1958       |
| D.753         |         | N/A    | Lokomotywa spalinowa         | 100      | 62       | 7     | CKD                   | 1973-1976       |
| E.483         |         | N/A    | lokomotywa elektryczna       | 140      | 87       | 2     | Bombardier            | 2009            |

wikiname: plwiki

title: Sistemi Territoriali

in_language: pl

wikitext:
{{Przedsiębiorstwo infobox
 |nazwa             = Sistemi Territoriali S. p. A.
 |nazwa oryginalna  =
 |logo              =
 |grafika           =
 |opis grafiki      =
 |państwo           = Włochy
 |siedziba          = [[Padwa]]
 |adres             = Piazza G. Zanellato 5, 35131, Padwa
 |data założenia    = 1983
 |data likwidacji   =
 |forma prawna      = [[spółka akcyjna]]
 |prezes            =
 |dyrektor          =
 |przewodniczący RN =
 |udziałowcy        =
 |rejestr           =
 |numer rejestru    =
 |zatrudnienie      =
 |giełda            =
 |ISIN              =
 |symbol akcji      =
 |rok               =
 |przychody         =
 |wynik operacyjny  =
 |wynik netto       =
 |aktywa            =
 |kapitał własny    =
 |kapitał zakładowy =
 |współrzędne       =
 |commons           =
 |www               =
}}
[[Plik:Sistemi Territoriali Adria (2).jpg|thumb|240px|Pociągi Sistemi Territoriali na stacji [[Adria (miasto)|Adria]]]]
[[Plik:Sistemi Territoriali Chioggia (1).jpg|thumb|240px|Pociąg Sistemi Territoriali na stacji [[Chioggia]]]]
'''Sistemi Territoriali S. p. A.''' – [[Włochy|włoska]] transportowa [[spółka akcyjna]] z siedzibą w [[Padwa|Padwie]].

== Historia ==
Przedsiębiorstwo powstało pod nazwą „Idrovie SpA” w 1983 w celu projektowania, budowy i [[Koncesja|koncesyjnego]] zarządzania infrastrukturą [[Droga wodna|dróg wodnych]] związanych z budową zintegrowanego systemu [[Żegluga śródlądowa|żeglugi śródlądowej]]. Od 1 kwietnia 2002 przejęło od [[Ferrovie Venete Srl]] zarządzanie niektórymi regionalnymi liniami kolejowymi w północnych Włoszech, jak również prowadzenie na nich usług przewozowych. Spółka nabyła w tym celu [[Licencja (prawo)|licencję]] [[Przewoźnik kolejowy|przewoźnika kolejowego]] nr 19 wydaną przez Ministerstwo Infrastruktury i Transportu oraz Certyfikat Bezpieczeństwa nr 48/2004 wydany przez RFI, zarówno dla transportu pasażerskiego jak i towarowego<ref name=":0">{{Cytuj |tytuł = Sistemi Territoriali S.p.a. - Chi siamo |data dostępu = 2021-10-13 |opublikowany = www.sistemiterritorialispa.it |url = http://www.sistemiterritorialispa.it/DatiFiles/PaginePersonalizzateHome/1/chisiamo.asp}}</ref>. 1 kwietnia 2002 przedsiębiorstwo przejęło do obsługi linię [[Mestre]] - [[Adria (miasto)|Adria]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Sistemi Territtoriali S.p.a. - Cenni storici |data dostępu = 2021-10-13 |opublikowany = www.sistemiterritorialispa.it |url = http://www.sistemiterritorialispa.it/DatiFiles/PaginePersonalizzate/8/cennistorici.asp}}</ref>. W 2009 rozpoczęto obsługę linii [[Rovigo Legnago]] - [[Werona]] i [[Rovigo]] - [[Chioggia]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Trenitalia appalta due linee alle «Ferrovie del Veneto» - Corriere del Veneto |data dostępu = 2021-10-13 |opublikowany = corrieredelveneto.corriere.it |url = https://corrieredelveneto.corriere.it/veneto/notizie/cronaca/2009/8-aprile-2009/trenitalia-appalta-due-linee-ferrovie-veneto--1501165149513.shtml}}</ref>.

Od 1 października 2005 [[Wenecja Euganejska|Region Veneto]] przeniósł na spółkę funkcje związane z utrzymaniem i zarządzaniem regionalnymi liniami żeglownymi na [[Pad (rzeka)|Padzie]], Canale Brondolo (Chioggia), Laguna Caleri i ujściu Barbamarco<ref name=":0" />.

== Eksploatowany tabor ==
{| class="wikitable"
! rowspan="2" |Klasa
! rowspan="2" |Zdjęcie
! rowspan="2" |Człony
! rowspan="2" |Typ
! colspan="2" |Prędkość
! rowspan="2" |Numer
! rowspan="2" |Konstruktor
! rowspan="2" |Data budowy
|- style="background:#f9f9f9;"
!km/h
!mph
|-
|[[FS Class ALn 663|ALn 663]]
|[[Plik:ALn 663.908 SI in Adria train station.jpg|100x100px]]
| align="center" |1
|[[Zespół trakcyjny|spalinowy zespół trakcyjny]]
| {{convert|90|km/h|0|disp=table}}
| align="center" |5
|[[Officine Meccaniche|Omeca]]
|1991-1993
|-
|[[FS Class ALn 668|ALn 668.1000]]
|[[Plik:ST ALn 668 610 Piove di Sacco 20130727.JPG|100x100px]]
| align="center" |1
|[[Zespół trakcyjny|spalinowy zespół trakcyjny]]
| {{convert|88|km/h|0|disp=table}}
| align="center" |4
|[[Officine Meccaniche|Omeca]]
|1979-1980
|-
|[[Stadler GTW|ATR 110]]
|[[Plik:ST ATR 110.201 Piove di Sacco 070707.jpg|100x100px]]
| align="center" |2
|[[Zespół trakcyjny|spalinowy zespół trakcyjny]]
| {{convert|140|km/h|0|disp=table}}
| align="center" |3
|[[Stadler Rail|Stadler]]
|2006, 2012-2013
|-
|[[Stadler GTW|ATR 120 & 126]]
|[[Plik:ATR120 Sistemi Territoriali Mestre.JPG|100x100px]]
| align="center" |4
|[[Zespół trakcyjny|spalinowy zespół trakcyjny]]
| {{convert|140|km/h|0|disp=table}}
| align="center" |5
|[[Stadler Rail|Stadler]]
|2006, 2012-2013
|-
|[[Stadler FLIRT|ETR 340]]
|[[Plik:ST ETR 340.004 alla stazione di Legnago 01.JPG|100x100px]]
| align="center" |4
|[[Zespół trakcyjny|elektryczny zespół trakcyjny]]
| {{convert|160|km/h|0|disp=table}}
| align="center" |4
|[[Stadler Rail|Stadler]]
|2008, 2013-2014
|-
|[[Stadler FLIRT|ETR 360]]
|[[Plik:FLIRT a Venezia Mestre.jpg|112x112px]]
| align="center" |6
|[[Zespół trakcyjny|elektryczny zespół trakcyjny]]
| {{convert|160|km/h|0|disp=table}}
| align="center" |4
|[[Stadler Rail|Stadler]], [[AnsaldoBreda]]
|2012
|-
|DE 424
|[[Plik:ST DE 424.004 Piove di Sacco 060930.jpg|100x100px]]
| align="center" |N/A
|[[Lokomotywa spalinowa]]
| {{convert|50|km/h|0|disp=table}}
| align="center" |3
|[[Tecnomasio|TIBB]]/OM
|1957-1958
|-
|D.753
|[[Plik:ST D 753.002 Vicenza 071110.jpg|100x100px]]
| align="center" |N/A
|[[Lokomotywa spalinowa]]
| {{convert|100|km/h|0|disp=table}}
| align="center" |7
|[[ČKD (company)|CKD]]
|1973-1976
|-
|[[Bombardier Traxx|E.483]]
|[[Plik:E.483.026 SI Sistemi Territoriali (Rovigo train station).JPG|100x100px]]
| align="center" |N/A
|[[lokomotywa elektryczna]]
| {{convert|140|km/h|0|disp=table}}
| align="center" |2
|[[Bombardier Transportation|Bombardier]]
|2009
|}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Przedsiębiorstwa we Włoszech]]
[[Kategoria:Przedsiębiorstwa transportowe]]
[[Kategoria:Padwa]]
[[Kategoria:Przewoźnicy kolejowi we Włoszech]]

title: Sistemi Territoriali S. p. A.

Państwo: Włochy

Siedziba: Padwa

Adres: Piazza G. Zanellato 5, 35131, Padwa

Forma prawna: spółka akcyjna

title: brak współrzędnych

brak współrzędnych: Strona internetowa


text:
# Union Valley
Union Valley – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Teksas, w hrabstwie Hunt.

title: Union Valley

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Union Valley
 |nazwa oryginalna             =
 |rodzaj miasta                = City
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             = Union Valley
 |państwo                      = Stany Zjednoczone
 |1. jednostka administracyjna = {{Państwo|Teksas}}
 |2. jednostka administracyjna = [[Hrabstwo Hunt|Hunt]]
 |kod statystyczny             = [[Geographic Names Information System|GNIS]] ID: 1379196
 |powierzchnia                 = 4,61
 |wysokość                     = 156
 |rok                          = 2010
 |liczba ludności              =
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             = 903
 |kod pocztowy                 = 75189
 |tablice rejestracyjne        =
 |strefa czasowa               = [[UTC-06:00]]<br />[[UTC-05:00]]
 |kod mapy                     = US-TX
 |współrzędne                  = 32°55′38″N 96°15′4″W
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Union Valley''' – miasto w [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]], w stanie [[Teksas]], w hrabstwie [[Hrabstwo Hunt|Hunt]].

[[Kategoria:Miasta w stanie Teksas]]

title: Union Valley

Państwo: Stany Zjednoczone

Stan: Teksas

Hrabstwo: Hunt

Populacja · • liczba ludności: · 370 · (1 kwietnia 2020)


text:
# Jakub Haberfeld
Jakub Haberfeld (pisownia oryginalna: Jakób Haberfeld lub Jakob Haberfeld) – jedna z najstarszych na terenie kraju fabryka alkoholi otwarta w 1804 roku w Oświęcimiu – fabryka wódek i likierów. Firma reaktywowana w czerwcu 2019 roku w ścisłej współpracy z Fundacją Rodziny Nissenbaumów.

## Historia
Rodzina Haberfeldów osiedliła się w Oświęcimiu w 2 połowie XVIII w. Syn Simona i Jachety, Jakub, założył w roku 1804 Parową Fabrykę Wódek i Likierów w Oświęcimiu na tzw. Podzamczu. W późniejszym czasie jej przypisany adres to ulica Kolejowa 9 (według innych źródeł ulica Sobieskiego 84). Po jego śmierci rodzinny interes odziedziczył jego syn, także Jakub (1839–1904). W 1906 roku jako właściciel fabryki wymieniany jest Emil Haberfeld. Umierając w 1925 r. zapisał cały swój majątek synowi Alfonsowi.
Na przełomie XIX i XX wieku fabryka rozlewała piwo dla browaru Jana Götza w Okocimiu. Od ok. 1906 roku, aż do końca okresu XX-lecia międzywojennego, pełniła funkcję reprezentanta browaru Żywieckiego. Początkiem XX wieku fabryka poszerzyła zabudowania. Uzyskano m.in. pomieszczenia w wykupionym przez rodzinę od miasta, zamku Oświęcimskim. Utworzono tam głównie magazyny.
W okresie I Wojny światowej fabryka produkowała wódkę dla wojska austriackiego, która stanowiła część wyposażenia żołnierza. Trunek ten nosił nazwę „Kaizerschutze” (Cesarski strzelec). Fabryka posiadała również skład i sprzedaż wyrobów w Kętach, który prowadził p. Hoffmann oraz skład w Krakowie. Haberfeld miał również wielu akwizytorów, którzy reklamowali jego wyroby. Na przykład na Śląsku był nim Franciszek Kehl.
W sierpniu 1939 roku Alfons Haberfeld z żoną Felicją uczestniczyli w Wystawie Światowej w Nowym Jorku, prezentując swoje produkty w ramach polskiego pawilonu. W drodze powrotnej, w chwili wybuchu II wojny światowej, statek został zatrzymany i skierowany do Szkocji, uniemożliwiając im powrót do okupowanej przez Niemców Polski. Podczas Zagłady zginęła m.in. ich córka Franciszka Henryka. Alfons i Felicja wrócili do USA. W roku 1952 wraz z innymi ocalonymi z Zagłady założyli w Los Angeles organizację pod nazwą Club 1939. Oboje zmarli w Los Angeles, Alfons w roku 1970, a Felicja 2010.
W okresie okupacji niemieckiej fabryka została przejęta przez okupanta, a zarządcą komisarycznym (tzw. treuhänder) został Niemiec o nazwisku Handelmann. Niemcy posługiwali się wtedy nalepkami następującej treści: „Haberfeld unter Verwaltung Treuhändler”, a produkcja w tym okresie była kontynuowana na mniejszą skalę. Całe mienie fabryczne, jak i dom rodziny zostało nietknięte i przetrwało okres okupacji hitlerowskiej.
Po zakończeniu działań wojennych w 1945 roku dom i zabudowania fabryczne zostały przejęte przez Skarb Państwa. W latach 1945–1947 fabryka nosiła nazwę „Fabryka Jakuba Haberfelda pod zarządem państwowym”, a po roku 1947 posiadała m.in. nazwy: „Oświęcimskie Zakłady Przemysłu Terenowego. Przedsiębiorstwo Państwowe. Wytwórnia Wód Gazowanych”, „Wytwórnia Napojów Bezalkoholowych i Rozlewnia Piwa w Oświęcimiu”. Po 1989 roku rozlewnie poddano w stan upadłości, a zachowane jeszcze mienie fabryczne zostało rozgrabione. W 1992 roku odkryto zamurowaną piwnicę z kilkoma tysiącami butelek gotowych do rozpoczęcia produkcji. Decyzją z dnia 25.09.1995 r. kompleks fabryczny i dom rodzinny Haberfeldów został wpisany do rejestru zabytków województwa bielskiego. Do 2003 roku zabudowania fabryczne, jak i dom rodzinny Haberfeldów wysiedlone i nieremontowane popadły w ruinę. W 2003 roku podjęto decyzję o rozbiórce kamienicy i fabryki.

## Produkcja
Trunki wykonywane były na bazie naturalnych soków. Wytwarzano i magazynowano je w piwnicach restauracji „Monopol”, która znajdowała się w domu rodzinnym przy terenie fabrycznym. Napoje wlewano do charakterystycznych, szklanych butelek firmowych oraz porcelanowych, zamawianych specjalnie w hutach. Do oranżad oraz wody sodowej używano butelek zamykanych porcelanowym korkiem. Wszystkie produkty fabryki opatrzone były oryginalnymi etykietami, które produkowano min. w Bielsku oraz w Opawie. Fabryka w swojej historii produkowała m.in. kilkadziesiąt gatunków wódek i likierów w kilkuset odmianach. Specjałami fabryki były „Magister”, „Basztówka” i „Zgoda”.
Według kwestionariusza branżowego złożonego przez właścicieli w 1934 roku fabryka nosiła nazwę „Fabryka wódek i likierów i wytłocznia soków owocowych”, występowała jako spółka jawna. Zatrudniała w tym okresie dziesięciu pracowników, w tym dwóch umysłowych, sześciu fizycznych i dwóch jako zarządzających członów rodziny Haberfeldów. Kapitał zakładu wynosił w 1934 roku 272,000 złotych. W kwestionariuszu z 1935 roku fabryka wyszczególniła rodzaj produkowanych trunków: wódki gatunkowe, specjalności, wiśniówka.
Oprócz alkoholi fabryka podała rodzaje wytwarzanych soków: malinowe, wiśniowe, borówkowe, jarzębinowe. Maksymalny osiąg produkcji na rok 1935 wynosił 50 tys. litrów, a wartość produkcji zamykała się w kwocie 100 tys. złotych. Zakład w tym czasie zwiększył również zatrudnienie do dwudziestu pięciu pracowników, w tym pięciu umysłowych, pięciu wykwalifikowanych i piętnastu niewykwalifikowanych. Kwestionariusz branżowy na rok 1938 ukazywał stabilną pozycję fabryki. Zatrudnionych w tym czasie było siedemnastu pracowników fabrycznych, w tym 10 mężczyzn i siedem kobiet. Zatrudnionych było również pięciu pracowników umysłowych. W sumie pracowało dwudziestu dwóch pracowników. Średnia płaca robotnika fizycznego wynosiła 750 zł, a umysłowego 2000 zł.
Fabryka poza sprzedażą artykułów w kraju eksportowała je również do takich krajów jak: Włochy, Austria, Niemcy, Węgry. Haberfeld wystawiał również swoje produkty na różnych wystawach zagranicznych, gdzie wyróżniano go dyplomami i medalami.

## Muzeum Wódki
30 czerwca 2019 roku na terenie dawnej Parowej Fabryki Wódek i Likierów Jakob Haberfeld otwarte zostało Muzeum Wódki, upamiętniające dorobek tej oświęcimskiej rodziny, ich wkład w rozwój przemysłu monopolowego zarówno w regionie, jak i w kraju. Muzeum ukazuje historię rodziny, która nie tylko wsławiła się na świecie jako znacząca marka wódek i likierów, ale również wybitne postacie dla miasta. Mało kto wie, że Alfons Haberfeld był jedynym oświęcimskim udziałowcem pierwszej polskiej fabryki samochodów „Oświęcim-Praga”, którymi jeździły takie sławy, jak Jan Kiepura czy Wojciech Kossak. Wznowiono także markę Jakob Haberfeld, wprowadzając sześć koszernych wódek i likierów, które powstają we współpracy z zakładem produkcyjnym Fundacji Rodzinny Nissenbaumów w Bielsku-Białej.
Wystawa to także opowieść o losach jednej z dwóch najbardziej wpływowych rodzin żydowskich w Oświęcimiu. Losach przerwanych dramatycznie przez wybuch II Wojny Światowej i zamordowanie w obozie zagłady w Bełżcu 5-letniej wówczas Franciszki Henryki Haberfeld.

title: Jakub Haberfeld

wikitext:
[[Plik:Rycina z winiety dokumentu firmowego fabryki wódek i likierów Jakuba Haberfelda.jpg|thumb|upright=1.6|Rycina z winiety dokumentu firmowego Jakuba Haberfelda, przedstawiająca fabrykę i dom rodzinny wraz z innymi zabudowaniami wchodzącymi w skład własności rozlewni na terenie Oświęcimia (Zamek Oświęcimski i restauracja „Wywalicha”).]]
'''Jakub Haberfeld''' (pisownia oryginalna: ''Jakób Haberfeld'' lub ''Jakob Haberfeld'') – jedna z najstarszych na terenie kraju fabryka alkoholi otwarta w 1804 roku w Oświęcimiu – [[fabryka]] [[Wódka|wódek]] i [[likier]]ów. Firma reaktywowana w czerwcu 2019 roku w ścisłej współpracy z [[Fundacja Rodziny Nissenbaumów|Fundacją Rodziny Nissenbaumów]].

== Historia ==
Rodzina Haberfeldów osiedliła się w Oświęcimiu w 2 połowie XVIII w. Syn Simona i Jachety, Jakub, założył w roku 1804 Parową Fabrykę Wódek i Likierów w Oświęcimiu<ref name="Oszpicin">{{Cytuj książkę |nazwisko = |imię = |autor link = |tytuł = Oszpicin Przewodnik po żydowskiej historii Oświęcimia |wydawca = Centrum Żydowskie w Oświęcimiu |miejsce = |isbn = 978-83-932853-0-3 |strony = 30–31}}</ref> na tzw. Podzamczu. W późniejszym czasie jej przypisany adres to ulica Kolejowa 9<ref name="Szymański">{{Cytuj stronę |url = https://www.facebook.com/SkansenZiemiOswiecimskiej?ref=ts&fref=ts |tytuł = Jakub Haberfeld 210 lat – 1804-2014 |nazwisko = Szymański |imię = Łukasz |data = 2014-01-14 |data dostępu = 2014-01-20}}</ref> (według innych źródeł ulica Sobieskiego 84)<ref name="Spis">{{Cytuj książkę |autor = |tytuł = Spis abonentów telefonicznych państwowych i koncesjonowanych w Polsce |wydawca = Ministerstwa Poczt i Telegrafów |miejsce = Warszawa |rok = 1932/33 |strony = 428 |isbn =}}</ref>. Po jego śmierci rodzinny interes odziedziczył jego syn, także Jakub (1839–1904)<ref name="Oszpicin" />. W 1906 roku jako właściciel fabryki wymieniany jest Emil Haberfeld<ref name="Skorowidz">{{Cytuj książkę |autor = |tytuł = Skorowidz Przemysłowo Handlowy Królestwa Galicji |wydawca = Liga Pomocy Przemysłowej |miejsce = |rok = 1906 |strony = 348 |isbn =}}</ref>. Umierając w 1925 r. zapisał cały swój majątek synowi Alfonsowi<ref name="Filip">{{Cytuj książkę |autor = Lucyna Filip |tytuł = Żydzi w Oświęcimiu 1918-1941 |wydawca = Scientia |miejsce = Oświęcim |rok = 2003 |strony = 139–146 |isbn = 83-911188-0-0}}</ref>.
[[Plik:Karta pocztowa z 1908 r. Na pierwszym planie kamienica rodziny Haberfeldów, mieszcząca się tuż obok zabudowań fabrycznych..jpg|thumb|upright=1.2|Karta pocztowa z 1908 r. Na pierwszym planie kamienica rodziny Haberfeldów, mieszcząca się tuż obok zabudowań fabrycznych.]]

Na przełomie XIX i XX wieku fabryka rozlewała piwo dla [[Browar Okocim|browaru Jana Götza]] w [[Okocim]]iu. Od ok. 1906 roku, aż do końca okresu XX-lecia międzywojennego, pełniła funkcję reprezentanta [[Browar w Żywcu|browaru Żywieckiego]]<ref>{{Cytuj książkę|tytuł=Skorowidz Przemysłowo Handlowy Królestwa Galicji|wydawca=Liga Pomocy Przemysłowej|data=1912|rozdział=Dział ogłoszeń}}</ref>. Początkiem XX wieku fabryka poszerzyła zabudowania. Uzyskano m.in. pomieszczenia w wykupionym przez rodzinę od miasta, [[Zamek w Oświęcimiu|zamku Oświęcimskim]]. Utworzono tam głównie magazyny{{r|Szymański}}.

W okresie [[I wojna światowa|I Wojny światowej]] fabryka produkowała wódkę dla wojska austriackiego, która stanowiła część wyposażenia żołnierza. Trunek ten nosił nazwę „Kaizerschutze” (Cesarski strzelec){{r|Szymański}}. Fabryka posiadała również skład i sprzedaż wyrobów w [[Kęty|Kętach]], który prowadził p. Hoffmann oraz skład w [[Kraków|Krakowie]]. Haberfeld miał również wielu akwizytorów, którzy reklamowali jego wyroby. Na przykład na Śląsku był nim Franciszek Kehl{{r|Filip}}.

W sierpniu 1939 roku Alfons Haberfeld z żoną Felicją uczestniczyli w Wystawie Światowej w [[Nowy Jork|Nowym Jorku]], prezentując swoje produkty w ramach polskiego pawilonu. W drodze powrotnej, w chwili wybuchu [[II wojna światowa|II wojny światowej]], statek został zatrzymany i skierowany do [[Szkocja|Szkocji]], uniemożliwiając im powrót do okupowanej przez Niemców Polski. Podczas Zagłady zginęła m.in. ich córka Franciszka Henryka. Alfons i Felicja wrócili do USA. W roku 1952 wraz z innymi ocalonymi z Zagłady założyli w Los Angeles organizację pod nazwą Club 1939. Oboje zmarli w Los Angeles, Alfons w roku 1970, a Felicja 2010.<ref name="Oszpicin" />
[[File:Etykieta na alkohol „Kaiserschütze” z fabryki Jakuba Haberfelda, MŻ 33 d.jpg|thumb|upright|Etykieta na alkohol „Kaiserschütze” z fabryki Jakuba Haberfelda]]
W okresie okupacji niemieckiej fabryka została przejęta przez okupanta, a zarządcą komisarycznym (tzw. treuhänder) został Niemiec o nazwisku Handelmann. Niemcy posługiwali się wtedy nalepkami następującej treści: „Haberfeld unter Verwaltung Treuhändler”{{r|Filip}}, a produkcja w tym okresie była kontynuowana na mniejszą skalę. Całe mienie fabryczne, jak i dom rodziny zostało nietknięte i przetrwało okres [[Okupacja niemiecka ziem polskich (1939–1945)|okupacji hitlerowskiej]]{{r|Szymański}}.

Po zakończeniu działań wojennych w 1945 roku dom i zabudowania fabryczne zostały przejęte przez Skarb Państwa{{r|Filip}}. W latach 1945–1947 fabryka nosiła nazwę „Fabryka Jakuba Haberfelda pod zarządem państwowym”, a po roku 1947 posiadała m.in. nazwy: „Oświęcimskie Zakłady Przemysłu Terenowego. Przedsiębiorstwo Państwowe. Wytwórnia Wód Gazowanych”, „Wytwórnia Napojów Bezalkoholowych i Rozlewnia Piwa w Oświęcimiu”. Po 1989 roku rozlewnie poddano w stan upadłości, a zachowane jeszcze mienie fabryczne zostało rozgrabione. W 1992 roku odkryto zamurowaną piwnicę z kilkoma tysiącami butelek gotowych do rozpoczęcia produkcji{{r|Szymański}}. Decyzją z dnia 25.09.1995 r. kompleks fabryczny i dom rodzinny Haberfeldów został wpisany do [[Rejestr zabytków|rejestru zabytków]] województwa bielskiego<ref>{{Cytuj pismo|autor link=|nazwisko=|imię=|tytuł=Losy Ruiny|url=http://www.um.oswiecim.pl/pl_gzo/gzo9_2003.pdf|czasopismo=[[Głos Ziemi Oświęcimskiej]]|wolumin=|wydanie=9|strony=4|data=2003-05-09|issn=1232-4973|data dostępu=2014-01-20}}</ref>. Do 2003 roku zabudowania fabryczne, jak i dom rodzinny Haberfeldów wysiedlone i nieremontowane popadły w ruinę. W 2003 roku podjęto decyzję o rozbiórce kamienicy i fabryki{{r|Szymański}}.

== Produkcja ==
[[Plik:Etykieta na alkohol „Zgoda” z fabryki Jakóba Haberfelda, MŻ 27d.jpg|thumb|upright|Etykieta trunku „Zgoda”]]
Trunki wykonywane były na bazie naturalnych soków. Wytwarzano i magazynowano je w piwnicach restauracji „Monopol”, która znajdowała się w domu rodzinnym przy terenie fabrycznym{{r|Filip}}. Napoje wlewano do charakterystycznych, szklanych butelek firmowych oraz porcelanowych, zamawianych specjalnie w hutach. Do oranżad oraz wody sodowej używano butelek zamykanych porcelanowym korkiem. Wszystkie produkty fabryki opatrzone były oryginalnymi etykietami, które produkowano min. w [[Bielsko|Bielsku]] oraz w [[Opawa|Opawie]]. Fabryka w swojej historii produkowała m.in. kilkadziesiąt gatunków wódek i likierów w kilkuset odmianach. Specjałami fabryki były „Magister”, „Basztówka” i „Zgoda”{{r|Szymański}}.

[[Plik:Etykieta z likieru korzennego Jakuba Haberfelda - "Korzeniówka".jpg|thumb|left|Etykieta z likieru korzennego Jakuba Haberfelda – „Korzeniówka”]]
Według kwestionariusza branżowego złożonego przez właścicieli w 1934 roku fabryka nosiła nazwę „Fabryka wódek i likierów i wytłocznia soków owocowych”, występowała jako [[spółka jawna]]. Zatrudniała w tym okresie dziesięciu pracowników, w tym dwóch umysłowych, sześciu fizycznych i dwóch jako zarządzających członów rodziny Haberfeldów. Kapitał zakładu wynosił w 1934 roku 272,000 złotych. W kwestionariuszu z 1935 roku fabryka wyszczególniła rodzaj produkowanych trunków: wódki gatunkowe, specjalności, wiśniówka.

Oprócz alkoholi fabryka podała rodzaje wytwarzanych soków: malinowe, wiśniowe, borówkowe, jarzębinowe. Maksymalny osiąg produkcji na rok 1935 wynosił 50 tys. litrów, a wartość produkcji zamykała się w kwocie 100 tys. złotych. Zakład w tym czasie zwiększył również zatrudnienie do dwudziestu pięciu pracowników, w tym pięciu umysłowych, pięciu wykwalifikowanych i piętnastu niewykwalifikowanych. Kwestionariusz branżowy na rok 1938 ukazywał stabilną pozycję fabryki. Zatrudnionych w tym czasie było siedemnastu pracowników fabrycznych, w tym 10 mężczyzn i siedem kobiet. Zatrudnionych było również pięciu pracowników umysłowych. W sumie pracowało dwudziestu dwóch pracowników. Średnia płaca robotnika fizycznego wynosiła 750 zł, a umysłowego 2000 zł<ref name="Rydzoń">{{Cytuj książkę |autor = Robert Rydzoń |tytuł = Z dziejów przemysłu w międzywojennym Oświęcimiu |wydawca = |miejsce = Oświęcim |rok = 2006 |strony = |isbn =}}</ref>.

Fabryka poza sprzedażą artykułów w kraju eksportowała je również do takich krajów jak: [[Włochy]], [[Austria]], [[Niemcy]], [[Węgry]]{{r|Szymański}}. Haberfeld wystawiał również swoje produkty na różnych wystawach zagranicznych, gdzie wyróżniano go dyplomami i medalami{{r|Filip}}.

== Muzeum Wódki ==
30 czerwca 2019 roku na terenie dawnej Parowej Fabryki Wódek i Likierów Jakob Haberfeld otwarte zostało Muzeum Wódki, upamiętniające dorobek tej oświęcimskiej rodziny, ich wkład w rozwój przemysłu monopolowego zarówno w regionie, jak i w kraju. Muzeum ukazuje historię rodziny, która nie tylko wsławiła się na świecie jako znacząca marka wódek i likierów, ale również wybitne postacie dla miasta. Mało kto wie, że Alfons Haberfeld był jedynym oświęcimskim udziałowcem pierwszej polskiej fabryki samochodów „Oświęcim-Praga”, którymi jeździły takie sławy, jak [[Jan Kiepura]] czy [[Wojciech Kossak]]. Wznowiono także markę Jakob Haberfeld, wprowadzając sześć koszernych wódek i likierów, które powstają we współpracy z zakładem produkcyjnym Fundacji Rodzinny Nissenbaumów w Bielsku-Białej.

Wystawa to także opowieść o losach jednej z dwóch najbardziej wpływowych rodzin żydowskich w Oświęcimiu. Losach przerwanych dramatycznie przez wybuch II Wojny Światowej i zamordowanie w obozie zagłady w Bełżcu 5-letniej wówczas Franciszki Henryki Haberfeld.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.jakobhaberfeld.pl Jakob Haberfeld Story Vodka Museum&Music Pub – oficjalna strona www.jakobhaberfeld.pl]
* [http://oszpicin.pl/kamienica-haberfeldow/ ''Kamienica Haberfeldów'' na www.oszpicin.pl]
* [http://www.mowiawieki.pl/index.php?page=artykul&id=789 ''Równia pochyła. Kilka Słów o jakości alkoholu w Polsce XX wieku'' artykuł z http://www.mowiawieki.pl/]

[[Kategoria:Przemysł alkoholowy]]
[[Kategoria:Przedsiębiorstwa w Oświęcimiu]]


text:
# Hrabstwo Crittenden (Kentucky)
Hrabstwo Crittenden – hrabstwo w USA, w stanie Kentucky. Według danych z 2000 roku, hrabstwo zamieszkiwało 9384 osób. Siedzibą administracyjną jest Marion.
Hrabstwo należy do nielicznych hrabstw w Stanach Zjednoczonych należących do tzw. dry county, czyli hrabstw gdzie decyzją lokalnych władz obowiązuje całkowita prohibicja.

## Miasta
- Dycusburg
- Marion

### CDP
- Crayne
- Tolu

title: Hrabstwo Crittenden (Kentucky)

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Hrabstwo Crittenden
 |nazwa oryginalna                = Crittenden County
 |dopełniacz nazwy                =
 |jednostka                       = [[hrabstwo]]
 |zdjęcie                         =
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            =
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = Kentucky
 |siedziba                        = [[Marion (Kentucky)|Marion]]
 |ISO 3166-2                      =
 |powierzchnia                    = 961 km²
 |rok                             = 2010
 |liczba ludności                 = 9315<ref name=cv>{{cytuj stronę |url = http://censusviewer.com/county/KY/Crittenden |tytuł= Population of Crittenden County, Kentucky Population Census 2010 and 2000 | opublikowany =  CensusViewer |język = en |data dostępu = 2018-02-18}}</ref>
 |gęstość zaludnienia             = 10 os./km²
 |numer kierunkowy                =
 |kod pocztowy                    =
 |tablice rejestracyjne           =
 |strefa czasowa                  = [[UTC-06:00]]<br />[[UTC-05:00|UTC-5:00]]
 |adres urzędu                    =
 |plan                            =
 |mapa                            = Map of Kentucky highlighting Crittenden County.svg
 |nazwa mapy                      = Kentucky
 |współrzędne                     =
 |commons                         = Category:Crittenden County, Kentucky
 |www                             =
}}
[[Plik:USA Crittenden County, Kentucky age pyramid.svg|240px|mały|Piramida wieku hrabstwa]]
'''Hrabstwo Crittenden''' – hrabstwo w [[Stany Zjednoczone|USA]], w stanie [[Kentucky]]. Według danych z 2000 roku, hrabstwo zamieszkiwało 9384 osób<ref name=cv/>. Siedzibą administracyjną jest [[Marion (Kentucky)|Marion]].

Hrabstwo należy do nielicznych hrabstw w Stanach Zjednoczonych należących do tzw. ''[[Dry county (prawo)|dry county]]'', czyli hrabstw gdzie decyzją lokalnych władz obowiązuje całkowita [[prohibicja]]<ref name=NABCA>{{cytuj stronę | url = http://web.archive.org/web/20180216025527/http://www.nabca.org/sites/default/files/assets/publications/white_papers/WetDry%20Counties.pdf | tytuł= Wet and Dry Counties | opublikowany = National Alcoholic Beverage Control Association | język = en | data dostępu = 2018-02-18}}</ref><ref>{{cytuj stronę | url = https://www.worldatlas.com/articles/dry-counties-of-the-united-states.html | tytuł= Dry Counties Of The United States | opublikowany = WorldAtlas | język = en | data dostępu =2018-02-18}}</ref>.

== Miasta ==
* [[Dycusburg]]
* [[Marion (Kentucky)|Marion]]

=== CDP ===
* [[Crayne]]
* [[Tolu]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Hrabstwa Kentucky USA}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Hrabstwa w stanie Kentucky|Crittenden]]

title: Hrabstwo CrittendenCrittenden County

Stan: Kentucky

Siedziba: Marion

Powierzchnia: 961 km²

• gęstość: 10 os./km²


text:
# Heinrich Georg Geigl
Heinrich Georg Geigl (ur. 10 lipca 1891 w Bad Abbach, zm. 4 kwietnia 1918 koło Le Hamel) – as lotnictwa niemieckiego Luftstreitkräfte z 13 potwierdzonymi  zwycięstwami w I wojnie światowej.

## Życiorys
Urodził się w Bawarii w 1891 roku. Przed wybuchem wojny studiował filozofię i był nauczycielem w szkole podstawowej. Po przejściu szkolenia lotniczego został przydzielony do jednostki bojowej Kasta 36b należącej do dywizjonu Kagohl 6b. 26 lutego 1917 roku został przeniesiony do eskadry myśliwskiej Jagdstaffel 34. w jednostce służył do 17 sierpnia 1917 roku odnosząc 5 potwierdzonych zwycięstw powietrznych i uzyskując tytuł asa myśliwskiego. 17 sierpnia został mianowany dowódcą bawarskiej eskadry Jagdstaffel 16. Obowiązki swoje pełnił do 20 sierpnia. W dniu tym po odniesieniu pierwszego w dowodzonej przez siebie jednostce zwycięstwa jego samolot został ostrzelany z broni maszynowej w czasie niskiego przelotu nad francuską linią okopów. Heinrich Geigl został ranny. W czasie leczenia jego obowiązki w eskadrze przejął porucznik Robert Dycke. Geigl powrócił do jednostki 1 grudnia i pozostawał w niej na stanowisku dowódcy do  swej śmierci.
4 kwietnia 1918 w czasie walki powietrznej w okolicach Le Hamel we Francji jego samolot zderzył się w powietrzu z samolotem Sopwith Camel. Geigl zginął na miejscu.

## Odznaczenia
- Królewski Order Rodu Hohenzollernów – 3 września 1918, pośmiertnie
- Krzyż Żelazny I Klasy
- Krzyż Żelazny II Klasy

title: Heinrich Georg Geigl

wikitext:
{{Żołnierz infobox
 |imię i nazwisko     = Heinrich Georg Geigl
 |imię i nazwisko org =
 |pseudonim           =
 |rodzaj wojsk        = lotnictwo
 |zwycięstwa          = 13
 |grafika             =
 |opis grafiki        =
 |stopień grafika     = DR Leutnant 1918.png
 |stopień             = [[Podporucznik|''Leutnant'']]
 |data urodzenia      = [[10 lipca]] [[1891]]
 |miejsce urodzenia   = [[Bad Abbach]], [[Cesarstwo Niemieckie]]
 |data śmierci        = [[4 kwietnia]] [[1918]]
 |miejsce śmierci     = okolice [[Le Hamel (Somma)|Le Hamel]], [[Francja]]
 |lata służby         =
 |siły zbrojne        = [[Plik:Cross-Pattee-Heraldry.svg|20px]] [[Luftstreitkräfte]]
 |jednostki           = [[Kasta 36b]], [[Jagdstaffel 34]], [[Jagdstaffel 16]]
 |stanowiska          = dowódca [[Jagdstaffel 16]]
 |wojny i bitwy       = [[I wojna światowa]]
 |późniejsza praca    =
 |odznaczenia         = {{order|ORH|OKMW}} {{order|EK|1}} {{order|EK|2}}
 |commons             =
}}
'''Heinrich Georg Geigl''' (ur. [[10 lipca]] [[1891]] w [[Bad Abbach]], zm. [[4 kwietnia]] [[1918]] koło [[Le Hamel (Somma)|Le Hamel]]) – [[as myśliwski|as lotnictwa]] niemieckiego [[Luftstreitkräfte]] z 13 potwierdzonymi  zwycięstwami w [[I wojna światowa|I wojnie światowej]].

== Życiorys ==
Urodził się w Bawarii w 1891 roku. Przed wybuchem wojny studiował filozofię i był nauczycielem w szkole podstawowej. Po przejściu szkolenia lotniczego został przydzielony do jednostki bojowej [[Kasta 36b]] należącej do dywizjonu [[Kagohl 6b]]. 26 lutego 1917 roku został przeniesiony do eskadry myśliwskiej [[Jagdstaffel 34]]. w jednostce służył do 17 sierpnia 1917 roku odnosząc 5 potwierdzonych zwycięstw powietrznych i uzyskując tytuł asa myśliwskiego. 17 sierpnia został mianowany dowódcą bawarskiej eskadry [[Jagdstaffel 16]]. Obowiązki swoje pełnił do 20 sierpnia. W dniu tym po odniesieniu pierwszego w dowodzonej przez siebie jednostce zwycięstwa jego samolot został ostrzelany z broni maszynowej w czasie niskiego przelotu nad francuską linią okopów. Heinrich Geigl został ranny. W czasie leczenia jego obowiązki w eskadrze przejął porucznik Robert Dycke. Geigl powrócił do jednostki 1 grudnia i pozostawał w niej na stanowisku dowódcy do  swej śmierci.

4 kwietnia 1918 w czasie walki powietrznej w okolicach [[Le Hamel (Somma)|Le Hamel]] we [[Francja|Francji]] jego samolot zderzył się w powietrzu z samolotem [[Sopwith Camel]]. Geigl zginął na miejscu.

== Odznaczenia ==
* [[Order Hohenzollernów|Królewski Order Rodu Hohenzollernów]] – 3 września 1918, pośmiertnie
* [[Krzyż Żelazny]] I Klasy
* Krzyż Żelazny II Klasy

== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę | nazwisko =  Franks| imię = Norman L. R.| nazwisko2 =  Bailey| imię2 =Frank W.| nazwisko3 = Guest | imię3 = Russell| tytuł = Above the Lines - The Ace and Fighter Units of German Air Service, Naval Air Service and Flanders Marine Corps 1914 - 1918| wydawca = Grub Street| miejsce = Londyn| rok = 1993| język = en| isbn = 0-948817-73-9}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{cytuj stronę| url = http://www.theaerodrome.com/aces/germany/geigl.php| tytuł = Heinrich Georg Geigl (lista zwycięstw)| data dostępu = 2009-04-26| autor = The Aerodrome| język = en}}

{{SORTUJ:Geigl, Heinrich Georg}}
[[Kategoria:Asy myśliwskie Niemiec I wojny światowej]]
[[Kategoria:Niemieccy piloci]]
[[Kategoria:Lotnicy odznaczeni Krzyżem Żelaznym]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Hohenzollernów]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1891]]
[[Kategoria:Zmarli w 1918]]
[[Kategoria:Ofiary I wojny światowej]]

title: Heinrich Georg Geigl

Data i miejsce urodzenia: 10 lipca 1891 · Bad Abbach, Cesarstwo Niemieckie

Data i miejsce śmierci: 4 kwietnia 1918 · okolice Le Hamel, Francja

Siły zbrojne: Luftstreitkräfte

Jednostki: Kasta 36b, Jagdstaffel 34, Jagdstaffel 16

Stanowiska: dowódca Jagdstaffel 16

Główne wojny i bitwy: I wojna światowa


text:
# Moroeni (gmina)
Moroeni – gmina (rum. comuna) w Rumunii, w okręgu Dymbowica (rum. Dâmbovița).

## Lokalizacja
Gmina leży w skrajnie północnej części okręgu. Jej obszar zajmuje tereny wysokogórskie, w tym znaczną część Parku Narodowego Bucegi w górach Bucegi. Na terenie gminy znajduje się jezioro Bolboci i źródła Jałomicy (rum. Ialomița) z jaskinią Ialomiței, a na granicy z okręgiem Prahova szczyt Omu, najwyższy punkt Gór Bucegi i okręgu Dâmbovița. Przez gminę przebiega droga DN71, która łączy miasta Sinaia i Târgoviște.

## Demografia
Przynależność etniczna ludności gminy Moroeni
     Rumuni (78.53%)
     Romowie (17.94%)
     Nieznane pochodzenie (3.48%)
     Inne pochodzenie (0.03%)
Według spisu powszechnego z 2011 roku większość mieszkańców to Rumuni (78,53%), mniejszość stanowią Romowie (17,95%). Dla 3,48% populacji pochodzenie etniczne jest nieznane.

## Polityka
Gmina Moroeni jest zarządzana przez burmistrza i radę lokalną składającą się z 15 radnych. Burmistrz Mihai-Laurențiu Moraru, z Partii Socjaldemokratycznej, jest na stanowisku od 2012 r. Po wyborach samorządowych w 2020 r., rada gminy zyskała następujący skład:
- Partia Socjaldemokratyczna – 10 radnych
- Partia Narodowo-Liberalna – 4 radnych
- Partia PRO Rumunia – 1 radny

## Historia
Pod koniec XIX wieku gmina stanowiła część regionu Ialomița-Dâmbovița w okręgu Dâmbovița i składała się z trzech wsi: Moroeni, Lunca i Muscelu, zamieszkałych przez 1132 osoby. W 1925 r. gmina liczyła te same trzy sołectwa i wchodziła w skład obszaru Pucioasa tego samego okręgu, licząc 2177 mieszkańców.
W 1950 r. została włączona do okręgu Pucioasa w regionie Prahova, a następnie (po 1952 r.) do okręgu Târgoviște w regionie Ploiești. W 1968 r. przybrała swoją obecną formę i ponownie weszła w skład utworzonego ponownie powiatu Dâmbovița.

title: Moroeni (gmina)

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Moroeni
 |nazwa oryginalna                = Moroeni
 |dopełniacz nazwy                =
 |jednostka                       = gmina
 |zdjęcie                         = Moroeni, Romania - panoramio.jpg
 |opis zdjęcia                    = góry [[Bucegi]] na terenie gminy
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            =
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = Rumunia
 |1. jednostka administracyjna    = [[Okręg Dymbowica|Dâmbovița]]
 |siedziba                        = Moroeni
 |ISO 3166-2                      =
 |stanowisko zarządzającego       = burmistrz
 |zarządzający                    = Mihai-Laurențiu Moraru
 |powierzchnia                    =
 |rok                             = 2011
 |liczba ludności                 = 5227
 |gęstość zaludnienia             = 17,8 os./km²
 |numer kierunkowy                =
 |kod pocztowy                    = 17,8
 |tablice rejestracyjne           =
 |adres urzędu                    =
 |plan                            =
 |mapa                            = Moroeni jud Dambovita.png
 |nazwa mapy                      =
 |współrzędne                     = 45°18′10″N 25°25′29″E
 |commons                         =
 |www                             = https://primariamoroeni.ro/
}}
'''Moroeni''' – gmina ([[Język rumuński|rum.]] ''comuna'') w [[Rumunia|Rumunii]], w [[Okręg Dymbowica|okręgu Dymbowica]] (rum. ''Dâmbovița'').

== Lokalizacja ==
Gmina leży w skrajnie północnej części okręgu. Jej obszar zajmuje tereny wysokogórskie, w tym znaczną część [[Park Narodowy Bucegi|Parku Narodowego Bucegi]] w górach [[Bucegi]]. Na terenie gminy znajduje się [[jezioro Bolboci]] i źródła [[Jałomica|Jałomicy]] (rum. ''Ialomița'') z jaskinią Ialomiței, a na granicy z [[Okręg Prahova|okręgiem Prahova]] szczyt [[Omu]], najwyższy punkt Gór Bucegi i okręgu Dâmbovița. Przez gminę przebiega droga DN71, która łączy miasta [[Sinaia]] i [[Târgoviște]].

== Demografia ==

{{Wykres:Kołowy (procentowy)|thumb=left|caption=Przynależność etniczna ludności gminy Moroeni|label1=[[Rumuni]]|value1=78.53|color1=#8080ff|label2=[[Romowie]]|value2=17.94|color2=#80ffff|label3=Nieznane pochodzenie|value3=3.48|color3=#9f9f9f|label4=Inne pochodzenie|value4=0.03|color4=#555555}}

Według [[Spis powszechny ludności w 2011 (Rumunia)|spisu powszechnego]] z 2011 roku większość mieszkańców to [[Rumuni]] (78,53%), mniejszość stanowią [[Romowie]] (17,95%). Dla 3,48% populacji pochodzenie etniczne jest nieznane<ref name="insse_2011_nat">{{Cytuj stronę |tytuł=Ostateczne wyniki spisu powszechnego z 2011 r. |url=http://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2013/07/sR_Tab_8.xls |opublikowany=recensamantromania.ro |data dostępu=2021-03-21 |archiwum=https://web.archive.org/web/20160118131243/http://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2013/07/sR_Tab_8.xls |zarchiwizowano=2016-01-18 }}</ref>.

== Polityka ==
Gmina Moroeni jest zarządzana przez burmistrza i radę lokalną składającą się z 15 radnych. Burmistrz Mihai-Laurențiu Moraru, z Partii Socjaldemokratycznej, jest na stanowisku od 2012 r. Po wyborach samorządowych w 2020 r., rada gminy zyskała następujący skład<ref>{{Cytuj stronę|url=https://prezenta.roaep.ro/locale27092020/data/json/sicpv/pv/pv_db_final.json|tytuł=Ostateczne wyniki wyborów samorządowych w 2020 r.|opublikowany=Autoritatea Electorală Permanentă|data dostępu=2020-11-02}}</ref>:

:* [[Partia Socjaldemokratyczna (Rumunia)|Partia Socjaldemokratyczna]] – 10 radnych
:* [[Partia Narodowo-Liberalna (Rumunia)|Partia Narodowo-Liberalna]] – 4 radnych
:* Partia [[PRO Rumunia]] – 1 radny

== Historia ==
Pod koniec XIX wieku gmina stanowiła część regionu Ialomița-Dâmbovița w okręgu Dâmbovița i składała się z trzech wsi: Moroeni, Lunca i Muscelu, zamieszkałych przez 1132 osoby. W 1925 r. gmina liczyła te same trzy sołectwa i wchodziła w skład obszaru Pucioasa tego samego okręgu, licząc 2177 mieszkańców<ref>{{Cytuj stronę |tytuł=From the General Collections |url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/ampage?collId=gdc3&fileName=scd0001_20030122001ropage.db&recNum=260 |opublikowany=lcweb2.loc.gov |data dostępu=2021-03-21}}</ref>.

W 1950 r. została włączona do okręgu Pucioasa w regionie Prahova, a następnie (po 1952 r.) do okręgu Târgoviște w regionie Ploiești. W 1968 r. przybrała swoją obecną formę i ponownie weszła w skład utworzonego ponownie powiatu Dâmbovița<ref>{{Cytuj stronę |tytuł=LEGE nr. 2 din 16 februarie 1968 (*republicata*) privind organizarea administrativa a teritoriului Republicii Socialiste Romania |url=http://www.monitoruljuridic.ro/act/lege-nr-2-din-16-februarie-1968-republicata-privind-organizarea-administrativa-a-teritoriului-republicii-socialiste-romania-emitent-marea-adunare-nationala-46045.html |opublikowany=www.monitoruljuridic.ro |data dostępu=2021-03-21}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |tytuł=LEGE 3 /1968 LEGE nr. 3 din 16 februarie 1968privind asigurarea conducerii locale de stat în unităţile administrativ-teritoriale pînă la alegerea consiliilor populare EMITENT: MAREA ADUNARE NAŢIONALA PUBLICAT ÎN: BULETINUL OFICIAL nr. 18 din 17 februarie 1968 EXPUNERE DE MOTIVE În aplicarea dispoziţiunilor constituţionale este necesar să se stabilească norme cu caracter provizoriu, destinate să asigure conducerea locală de stat pînă la alegerea cons Legislatie Romaneasca – Legislatie gratuita, Monitorul Oficial, Acte normative – LEGISLATIE LA ZI ACCES GRATUIT |url=http://www.lege-online.ro/lr-LEGE-3-1968-(46891).html |opublikowany=www.lege-online.ro |data dostępu=2021-03-21}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Gminy w okręgu Dymbowica]]

title: Moroeni

Państwo: Rumunia

Okręg: Dâmbovița

Siedziba: Moroeni

Burmistrz: Mihai-Laurențiu Moraru