text:
# Fedir Prochorow
Fedir Wiktorowycz Prochorow (ukr. Федір Вікторович Прохоров; ur. 24 kwietnia 1981) – ukraiński piłkarz, grający na pozycji obrońcy.

## Kariera piłkarska

### Kariera klubowa
Wychowanek Metałurha Zaporoże, w składzie drugiej drużyny której rozpoczął karierę piłkarską. Potem występował w zespołach Obołoni Kijów i Dnipra Dniepropetrowsk. W latach 2002–2005 bronił barw Nafkoma Browary. Dopiero 27 listopada 2005 w składzie Tawrii Symferopol debiutował w Wyszczej lidze w meczu z FK Charków (0:0). Po występach w klubach Krymtepłycia Mołodiżnei Kniaża Szczasływe w 2008 powrócił do Nafkoma Browary. Jesienią 2009 podpisał kontrakt z Nywą Winnica.

### Kariera reprezentacyjna
Na juniorskich Mistrzostwach Europy U-18 rozgrywanych w 2000 roku w Niemczech występował w reprezentacji Ukrainy. Następnie bronił barw reprezentacji Ukrainy U-20 na Mistrzostwach świata U-20.

## Sukcesy i odznaczenia

### Sukcesy reprezentacyjne
- wicemistrz Europy U-18: 2000
- uczestnik turnieju finałowego Mistrzostw świata U-20: 2001

title: Fedir Prochorow

wikitext:
{{Piłkarz infobox
 |imię i nazwisko           = Fedir Prochorow
 |imię i nazwisko org       =
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |pełne imię i nazwisko     = Fedir Wiktorowycz Prochorow
 |data urodzenia            = [[24 kwietnia]] [[1981]]
 |miejsce urodzenia         = [[Ukraińska Socjalistyczna Republika Radziecka|Ukraińska SRR]]
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |obywatelstwo              =
 |wzrost                    = 177 cm
 |pozycja                   = [[obrońca (piłka nożna)|obrońca]]
 |klub                      =
 |numer w klubie            =
 |kariera juniorska         =
! {{0|0000}}–1998 ! [[Metałurh Zaporoże]]
 |kariera seniorska         =
! 1998–1999 ! [[Metałurh Zaporoże]]        !  0 ! 0
! 1998–1999 ! [[Metałurh-2 Zaporoże]]      ! 14 ! 0
! 1999–2000 ! [[Obołoń Kijów]]             !  7 ! 0
! 1999–2000 ! [[Obołoń-2 Kijów]]           ! 14 ! 1
! 2000–2002 ! [[Dnipro Dniepropetrowsk]]   !  0 ! 0
! 2000–2002 ! [[Dnipro-2 Dniepropetrowsk]] ! 22 ! 0
! 2000–2002 ! [[Dnipro-3 Dniepropetrowsk]] ! 24 ! 0
! 2002–2005 ! [[Nafkom Browary]]           ! 86 ! 1
! 2005      ! [[Tawrija Symferopol]]       !  3 ! 0
! 2006      ! [[Krymtepłycia Mołodiżne]]   ! 23 ! 0
! 2007      ! [[Kniaża Szczasływe]]        ! 26 ! 0
! 2008      ! Nafkom Browary               ! 29 ! 0
! 2009–     ! [[Nywa Winnica]]             ! 24 ! 0
 |kariera reprezentacyjna   =
! 1999–2000 ! {{reprezentacja|UKR|rodzaj=U-19|pn}} ! ? ! ?
! 2000–2002 ! {{reprezentacja|UKR|rodzaj=U-21|pn}} ! 5 ! 0
 |kariera trenerska         =
 |medale                    =
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Fedir Wiktorowycz Prochorow''' ([[język ukraiński|ukr.]] Федір Вікторович Прохоров; ur. [[24 kwietnia]] [[1981]]) – [[Ukraina|ukraiński]] [[piłka nożna|piłkarz]], grający na pozycji [[obrońca (piłka nożna)|obrońcy]].

== Kariera piłkarska ==
=== Kariera klubowa ===
Wychowanek [[Metałurh Zaporoże|Metałurha Zaporoże]], w składzie drugiej drużyny której rozpoczął karierę piłkarską. Potem występował w zespołach [[Obołoń Kijów|Obołoni Kijów]] i [[Dnipro Dniepropetrowsk|Dnipra Dniepropetrowsk]]. W latach 2002–2005 bronił barw [[Nafkom Browary|Nafkoma Browary]]. Dopiero [[27 listopada]] [[2005]] w składzie [[Tawrija Symferopol|Tawrii Symferopol]] debiutował w [[Premier liga ukraińska w piłce nożnej mężczyzn|Wyszczej lidze]] w meczu z [[FK Charków]] (0:0). Po występach w klubach [[Krymtepłycia Mołodiżne]]i [[Kniaża Szczasływe]] w 2008 powrócił do Nafkoma Browary. Jesienią 2009 podpisał kontrakt z [[Nywa Winnica|Nywą Winnica]].

=== Kariera reprezentacyjna ===
Na [[Mistrzostwa Europy U-18 w Piłce Nożnej 2000|juniorskich Mistrzostwach Europy U-18]] rozgrywanych w [[2000]] roku w [[Niemcy|Niemczech]] występował w [[Reprezentacja Ukrainy U-19 w piłce nożnej mężczyzn|reprezentacji Ukrainy]]. Następnie bronił barw [[Reprezentacja Ukrainy U-20 w piłce nożnej mężczyzn|reprezentacji Ukrainy U-20]] na [[Mistrzostwa świata U-20 w piłce nożnej mężczyzn|Mistrzostwach świata U-20]].

== Sukcesy i odznaczenia ==
=== Sukcesy reprezentacyjne ===
* wicemistrz [[Mistrzostwa Europy U-19 w piłce nożnej|Europy U-18]]: 2000
* uczestnik turnieju finałowego [[Mistrzostwa świata U-20 w piłce nożnej|Mistrzostw świata U-20]]: 2001

== Linki zewnętrzne ==
* {{soccerway|p|id=136131|nazwa=F. Prokhorov|data dostępu=2021-01-02}}
* {{UAF|33872}}
* {{Rusteam|088181840581596}}
* {{transfermarkt|p|id=156129|nazwa=Fedir Prokhorov|data dostępu=2020-11-26}}

{{Ukraina U-18 2000}}
{{Ukraina U-20 2001}}

{{SORTUJ:Prochorow, Fedir}}
[[Kategoria:Urodzeni w 1981]]
[[Kategoria:Ukraińscy piłkarze]]
[[Kategoria:Piłkarze FK Dnipro]]
[[Kategoria:Piłkarze Metałurha Zaporoże]]
[[Kategoria:Piłkarze Nywy Winnica]]
[[Kategoria:Piłkarze Obołoni Kijów]]
[[Kategoria:Piłkarze Nafkomu Browary]]
[[Kategoria:Piłkarze Tawrii Symferopol]]
[[Kategoria:Piłkarze Krymtepłycy Mołodiżne]]

title: · Fedir Prochorow

Pełne imię i nazwisko: Fedir Wiktorowycz Prochorow

Data i miejsce urodzenia: 24 kwietnia 1981 · Ukraińska SRR

Pozycja: obrońca

title: Kariera juniorska

Lata: Klub

Metałurh Zaporoże

title: Kariera seniorska

Lata: Klub · Wyst. · Gole

Metałurh Zaporoże · 0 · (0)
Metałurh-2 Zaporoże · 14 · (0)

Obołoń Kijów · 7 · (0)
Obołoń-2 Kijów · 14 · (1)

Dnipro Dniepropetrowsk · 0 · (0)
Dnipro-2 Dniepropetrowsk · 22 · (0)
Dnipro-3 Dniepropetrowsk · 24 · (0)

Nafkom Browary · 86 · (1)

Tawrija Symferopol · 3 · (0)

Krymtepłycia Mołodiżne · 23 · (0)

Kniaża Szczasływe · 26 · (0)

Nafkom Browary · 29 · (0)

Nywa Winnica · 24 · (0)

title: Kariera reprezentacyjna

Lata: Reprezentacja · Wyst. · Gole

Ukraina U-19 · ? · (?)

Ukraina U-21 · 5 · (0)


text:
# Austriacki Medal Olimpijski
Austriacki Medal Olimpijski (niem.: Österreichische Olympia-Medaille) – dwa austriackie odznaczenia państwowe o takiej samej skróconej nazwie, ustanowione w 1964 i 1976 dla nagrodzenia osób mających zasługi w organizacji Igrzysk Olimpijskich w Austrii.

## Historia
Jednostopniowe odznaczenie, noszące pełną nazwę Medal za Zasługi w Przygotowaniu i Przeprowadzeniu IX Zimowych Igrzysk Olimpijskich Innsbruck 1964 (Medaille für Verdienste um die Vorbereitung und Durchführung der IX. Olympischen Winterspiele Innsbruck 1964), zostało ustanowione ustawą federalną z 24 lipca 1964. Do otrzymania medalu były uprawnione osoby, które przez swoją publiczną lub prywatną pracę, wykonywały prace społeczne związane z przygotowaniem i przeprowadzeniem IX Zimowych Igrzysk Olimpijskich Innsbruck 1964 i przyczyniły się do promocji Republiki Austrii. Wzór odznaczenia i sposób noszenia zostały ustanowione rozporządzeniem rządu federalnego z 15 września 1964.
Podobne odznaczenie, noszące pełną nazwę Medal za Zasługi w Przygotowaniu i Przeprowadzeniu XII Zimowych Igrzysk Olimpijskich Innsbruck 1976 (Medaille für Verdienste um die Vorbereitung und Durchführung der XII. Olympischen Winterspiele Innsbruck 1976), zostało ustanowione ustawą federalną z 6 maja 1976. Do otrzymania medalu były uprawnione osoby, które przez swoją publiczną lub prywatną pracę, wykonywały prace społeczne związane z przygotowaniem i przeprowadzeniem XII Zimowych Igrzysk Olimpijskich Innsbruck 1976 i przyczyniły się do promocji Republiki Austrii. Wzór odznaczenia i sposób noszenia zostały ustanowione rozporządzeniem rządu federalnego z 12 lipca 1976.

## Insygnia
Oznaką odznaczenia z 1964 jest posrebrzany medal o średnicy 35 mm. Na awersie znajduje się symbol Igrzysk Olimpijskich – pięć kół olimpijskich. Wzdłuż krawędzi okala je napis „IX. OLYMPISCHE WINTERSPIELE INNSBRUCK 1964” („IX ZIMOWE IGRZYSKA OLIMPIJSKIE INNSBRUCK 1964”) w części górnej, a poniżej „FÜR VERDIENSTE” („ZA ZASŁUGI”). Na rewersie znajduje się orzeł – godło Austrii (Bundesadler). Medal jest zawieszony na białej wstążce o szerokości 40 mm złożonej w trójkąt z 12 mm paskiem pośrodku w kolorze czerwono-biało-czerwonym (po 4 mm) i wąskimi czerwonymi paskami o szerokości 1 mm przy krawędziach.
Oznaką odznaczenia z 1976 jest posrebrzany medal o średnicy 35 mm. Na awersie, w dolnej części, znajduje się symbol Igrzysk Olimpijskich – pięć kół olimpijskich. Powyżej znajdują się dwa znicze olimpijskie, a z ich boków liczby „19” i „76”. Wzdłuż krawędzi okala to napis „XII. OLYMPISCHE WINTERSPIELE INNSBRUCK” („XII ZIMOWE IGRZYSKA OLIMPIJSKIE INNSBRUCK”) w części górnej, a poniżej „FÜR VERDIENSTE” („ZA ZASŁUGI”). Na rewersie znajduje się orzeł – godło Austrii (Bundesadler). Medal jest zawieszony na białej wstążce o szerokości 40 mm złożonej w trójkąt z 12 mm paskiem pośrodku w kolorze czerwono-biało-czerwonym (po 4 mm) i 5 wąskimi paskami o łącznej szerokości 5 mm w kolorach kół olimpijskich przy każdej krawędzi (od krawędzi kolejno: niebieski, czarny, czerwony, żółty i zielony).
Odznaczenia te nosi się po Srebrnym Medalu za Zasługi dla Republiki Austrii i zajmują ostatnie miejsce wśród odznaczeń państwowych (federalnych). Po nich są noszone odznaczenia wojskowe nadawane przez ministra obrony narodowej. Najwyższym takim odznaczeniem jest Medal Uznania Wojskowego.

wikiname: plwiki

title: Austriacki Medal Olimpijski

in_language: pl

wikitext:
{{Odznaczenie infobox
 |nazwa           = Austriacki Medal Olimpijski<br />''Österreichische Olympia-Medaille''
 |awers           = AUT Österreichische Olympiamedaille 1964.jpg
 |awers opis      = medalu z 1964
 |awers 2         =
 |awers 2 opis    =
 |awers 3         =
 |awers 3 opis    =
 |rewers          = AUT Österreichische Olympiamedaille 1964 revers.jpg
 |rewers opis     = medalu z 1964
 |rewers 2        =
 |rewers 2 opis   =
 |baretka         =
 |baretka opis    =
 |baretka 2       =
 |baretka 2 opis  =
 |baretka 1a      = AUT Österreichische Olympiamedaille 1964 BAR.svg
 |baretka 1a opis = medalu z 1964
 |baretka 2a      = AUT Österreichische Olympiamedaille 1976 BAR.svg
 |baretka 2a opis = medalu z 1976
 |ustanowiono     = 24 lipca 2006
 |święto          =
 |dewiza          =
 |wielkość        = średnica 35 mm
 |kruszec         =
 |wydano          =
 |wycofano        =
 |powyżej         = [[Odznaka Honorowa za Zasługi dla Republiki Austrii|Srebrny Medal za Zasługi dla Republiki Austrii]]
 |równorzędne     =
 |poniżej         = [[Medal Uznania Wojskowego]]
 |projektant      =
 |powiązane       =
 |commons         = Austrian Olympic Medal
}}
'''Austriacki Medal Olimpijski''' ([[język niemiecki|niem.]]: ''Österreichische Olympia-Medaille'') – dwa [[austria]]ckie [[odznaczenie|odznaczenia]] państwowe o takiej samej skróconej nazwie, ustanowione w 1964 i 1976 dla nagrodzenia osób mających zasługi w organizacji [[igrzyska olimpijskie|Igrzysk Olimpijskich]] w Austrii.

==Historia==
Jednostopniowe odznaczenie, noszące pełną nazwę '''Medal za Zasługi w Przygotowaniu i Przeprowadzeniu IX Zimowych Igrzysk Olimpijskich Innsbruck 1964''' (''Medaille für Verdienste um die Vorbereitung und Durchführung der IX. Olympischen Winterspiele Innsbruck 1964''), zostało ustanowione ustawą federalną z 24 lipca 1964<ref>{{Cytuj stronę | url=https://www.ris.bka.gv.at/Dokumente/BgblPdf/1964_213_0/1964_213_0.pdf | tytuł=Bundesgesetz vom 15. Juli 1964 über die Schaffung einer Medaille für Verdienste um die Vorbereitung und Durchführung der IX. Olympischen Winterspiele Innsbruck 1964. | opublikowany=Bundesgesetzblatt für die Republik Österreich | język=de | data=1964-08-18 | data dostępu=2020-03-29}}</ref>. Do otrzymania medalu były uprawnione osoby, które przez swoją publiczną lub prywatną pracę, wykonywały prace społeczne związane z przygotowaniem i przeprowadzeniem [[Zimowe Igrzyska Olimpijskie 1964|IX Zimowych Igrzysk Olimpijskich Innsbruck 1964]] i przyczyniły się do promocji Republiki Austrii. Wzór odznaczenia i sposób noszenia zostały ustanowione rozporządzeniem rządu federalnego z 15 września 1964<ref name=op1>{{Cytuj stronę | url=https://www.ris.bka.gv.at/Dokumente/BgblPdf/1964_244_0/1964_244_0.pdf | tytuł=Verordnung der Bundesregierung vom 15. September 1964 über die Ausstattung und die Art des Tragens der Medaille für Verdienste um die Vorbereitung und Durchführung der IX. Olympischen Winterspiele Innsbruck 1964. | język=de | data=1964-10-16 | data dostępu=2020-03-24}}</ref>.

Podobne odznaczenie, noszące pełną nazwę '''Medal za Zasługi w Przygotowaniu i Przeprowadzeniu XII Zimowych Igrzysk Olimpijskich Innsbruck 1976''' (''Medaille für Verdienste um die Vorbereitung und Durchführung der XII. Olympischen Winterspiele Innsbruck 1976''), zostało ustanowione ustawą federalną z 6 maja 1976<ref>{{Cytuj stronę | url=https://www.ris.bka.gv.at/Dokumente/BgblPdf/1976_255_0/1976_255_0.pdf | tytuł=Bundesgesetz vom 6. Mai 1976 über die Schaffung einer Medaille für Verdienste um die Vorbereitung und Durchführung der XII. Olympischen Winterspiele Innsbruck 1976. | opublikowany=Bundesgesetzblatt für die Republik Österreich | język=de | data=1976-06-18 | data dostępu=2020-03-29}}</ref>. Do otrzymania medalu były uprawnione osoby, które przez swoją publiczną lub prywatną pracę, wykonywały prace społeczne związane z przygotowaniem i przeprowadzeniem [[Zimowe Igrzyska Olimpijskie 1976|XII Zimowych Igrzysk Olimpijskich Innsbruck 1976]] i przyczyniły się do promocji Republiki Austrii. Wzór odznaczenia i sposób noszenia zostały ustanowione rozporządzeniem rządu federalnego z 12 lipca 1976<ref name=op2>{{Cytuj stronę | url=https://www.ris.bka.gv.at/Dokumente/BgblPdf/1976_382_0/1976_382_0.pdf | tytuł=Verordnung der Bundesregierung vom 12. Juli 1976 über die Ausstattung und die Art des Tragens der Medaille für Verdienste um die Vorbereitung und Durchführung der XII. Olympischen Winterspiele Innsbruck 1976  | język=de | data=1976-07-29 | data dostępu=2020-03-24}}</ref>.

==Insygnia==
Oznaką odznaczenia z 1964 jest posrebrzany medal o średnicy 35 mm. Na awersie znajduje się symbol Igrzysk Olimpijskich – [[flaga olimpijska|pięć kół olimpijskich]]. Wzdłuż krawędzi okala je napis „IX. OLYMPISCHE WINTERSPIELE INNSBRUCK 1964” („IX ZIMOWE IGRZYSKA OLIMPIJSKIE INNSBRUCK 1964”) w części górnej, a poniżej „FÜR VERDIENSTE” („ZA ZASŁUGI”). Na rewersie znajduje się orzeł – [[godło Austrii]] (''Bundesadler''). Medal jest zawieszony na białej [[wstęga orderowa|wstążce]] o szerokości 40 mm złożonej w trójkąt z 12 mm paskiem pośrodku w kolorze czerwono-biało-czerwonym (po 4 mm) i wąskimi czerwonymi paskami o szerokości 1 mm przy krawędziach{{r|op1}}.

Oznaką odznaczenia z 1976 jest posrebrzany medal o średnicy 35 mm. Na awersie, w dolnej części, znajduje się symbol Igrzysk Olimpijskich – [[flaga olimpijska|pięć kół olimpijskich]]. Powyżej znajdują się dwa [[znicz olimpijski|znicze olimpijskie]], a z ich boków liczby „19” i „76”. Wzdłuż krawędzi okala to napis „XII. OLYMPISCHE WINTERSPIELE INNSBRUCK” („XII ZIMOWE IGRZYSKA OLIMPIJSKIE INNSBRUCK”) w części górnej, a poniżej „FÜR VERDIENSTE” („ZA ZASŁUGI”). Na rewersie znajduje się orzeł – [[godło Austrii]] (''Bundesadler''). Medal jest zawieszony na białej [[wstęga orderowa|wstążce]] o szerokości 40 mm złożonej w trójkąt z 12 mm paskiem pośrodku w kolorze czerwono-biało-czerwonym (po 4 mm) i 5 wąskimi paskami o łącznej szerokości 5 mm w kolorach kół olimpijskich przy każdej krawędzi (od krawędzi kolejno: niebieski, czarny, czerwony, żółty i zielony){{r|op2}}.

Odznaczenia te nosi się po [[Odznaka Honorowa za Zasługi dla Republiki Austrii|Srebrnym Medalu za Zasługi dla Republiki Austrii]] i zajmują ostatnie miejsce wśród odznaczeń państwowych (federalnych). Po nich są noszone odznaczenia wojskowe nadawane przez ministra obrony narodowej. Najwyższym takim odznaczeniem jest [[Medal Uznania Wojskowego]]<ref>{{Cytuj stronę | url=https://www.bundesheer.at/abzeichen/pdf/bestimmungen_mil_deko.pdf | tytuł= Orden und Ehrenzeichen; Grundsätzliche Bestimmungen über deren Arten, Rangordnung, in welcher Zusammensetzung, Art und Weise sie zur Uniform des Bundesheeres getragen werden dürfen sowie deren Tragegenehmigung – Neufassung | opublikowany=Verlautbarungsblatt I des Bundesministeriums für Landesverteidigung und Sport | język=de | data=2017-05-23 | data dostępu=2020-03-29}}</ref>.

==Przypisy==
{{przypisy}}

==Linki zewnętrzne==
{{cytuj stronę | url=http://www.bundesheer.at/abzeichen/orden/galerie.php?id=122 |tytuł=Bundesauszeichnungen und militärische Auszeichnungen | opublikowany=Bundesheer | język=de | data dostępu=2020-03-24}}

{{Austriackie odznaczenia}}
[[Kategoria:Austriackie odznaczenia]]

title: Austriacki Medal Olimpijski · Österreichische Olympia-Medaille

Wielkość: średnica 35 mm

Poniżej: Medal Uznania Wojskowego


text:
# Amance (Aube)
Amance – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Grand Est, w departamencie Aube.
Według danych na rok 2019 gminę zamieszkiwało 255 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 11 os./km².

title: Amance (Aube)

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Amance
 |nazwa oryginalna                =
 |dopełniacz nazwy                = gminy Amance
 |jednostka                       = miejscowość i gmina
 |zdjęcie                         =
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            =
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = Grand Est
 |1. jednostka administracyjna    =
 |2. jednostka administracyjna    = [[Aube (departament)|Aube]]
 |3. jednostka administracyjna    = [[Okręg Bar-sur-Aube|Bar-sur-Aube]]
 |siedziba                        =
 |nazwa kodu statystycznego       = [[Institut national de la statistique et des études économiques|INSEE]]
 |kod statystyczny                = 10005
 |powierzchnia                    = 22,88 km²
 |rok                             = 2019
 |liczba ludności                 = 255<ref name="urz">{{cytuj stronę|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/6005800?geo=COM-10005|tytuł="Populations légales 2019"|opublikowany=www.insee.fr|język=fr|data dostępu=2023-03-26}}</ref>
 |gęstość zaludnienia             = 11 os./km²
 |numer kierunkowy                =
 |kod pocztowy                    = 10140
 |tablice rejestracyjne           =
 |adres urzędu                    =
 |plan                            =
 |mapa                            =
 |nazwa mapy                      = Francji
 |kod mapy                        = Aube
 |współrzędne                     = 48°18′N 4°31′E
 |commons                         =
 |www                             =
}}
'''Amance''' – miejscowość i gmina we [[Francja|Francji]], w regionie [[Grand Est]], w departamencie [[Aube (departament)|Aube]].

Według danych na rok 2019 gminę zamieszkiwało 255 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 11 os./km².

== Zobacz też ==
* Inne miejscowości o nazwie [[Amance]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Insee}}

{{Okręg Bar-sur-Aube}}

{{Kontrola autorytatywna}}
[[Kategoria:Miejscowości w departamencie Aube]]

title: Amance

Państwo: Francja

Region: Grand Est

Departament: Aube

Okręg: Bar-sur-Aube

• gęstość: 11 os./km²


text:
# Eunice Mburu
Eunice Wathira Mburu (ur. 2005) – kenijska zapaśniczka walcząca w stylu wolnym. Zajęła czternaste miejsce na mistrzostwach świata w 2023 roku.
Dziesiąta na igrzyskach afrykańskich w 2023. Brązowa medalistka mistrzostw Afryki w 2023 i piąta w 2024 roku.

title: Eunice Mburu

wikitext:
{{Sportowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Eunice Mburu
 |imię i nazwisko org       =
 |dyscyplina                = zapasy
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |pełne imię i nazwisko     =
 |data urodzenia            = [[2005]]
 |miejsce urodzenia         =
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |obywatelstwo              =
 |wzrost                    =
 |pozycja                   =
 |klub                      =
 |numer w klubie            =
 |kariera juniorska         =
 |kariera seniorska         =
 |kariera reprezentacyjna   =
 |kariera trenerska         =
 |medale                    =
{{Medalista infobox/reprezentacja|KEN}}
{{Medalista infobox/nagłówek|[[Mistrzostwa Afryki w zapasach|Mistrzostwa Afryki]]}}
{{Medalista infobox/wiersz|3|[[Mistrzostwa Afryki w Zapasach 2023|Hammamet 2023]]|65 kg st.wolny}}
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Eunice Wathira Mburu''' (ur. [[2005]]) – [[Kenia|kenijska]] [[zapasy|zapaśniczka]] walcząca w stylu wolnym<ref>{{cytuj| url = https://uww.org/athletes/mburu-eunice-wathira| tytuł = Results| opublikowany = Uww.org | data dostępu =  2023-06-01  | język = en}}</ref>. Zajęła czternaste miejsce na [[Mistrzostwa świata w zapasach|mistrzostwach świata]] w [[Mistrzostwa Świata w Zapasach 2023|2023]] roku<ref>{{cytuj| url = https://uww.org/athletes-results/mburu-eunice-wathira-73444-profile| tytuł = Athletes-Results| opublikowany = Uww.org| data dostępu = 2023-09-25| język = en}}</ref>.

Dziesiąta na [[Igrzyska afrykańskie|igrzyskach afrykańskich]] w [[Zapasy na Igrzyskach Afrykańskich 2023|2023]]. Brązowa medalistka [[Mistrzostwa Afryki w zapasach|mistrzostw Afryki]] w [[Mistrzostwa Afryki w Zapasach 2023|2023]] i piąta w [[Mistrzostwa Afryki w Zapasach 2024|2024]] roku<ref>{{cytuj| url = https://whatsmat.uww.org/daten.php?spid=61925C62EE46486FB8105AB03AC28E0F| tytuł = Mburu, Eunice Wathira| opublikowany = Unitedwrestling.com | data dostępu =  2023-06-01  | język = en}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{SORTUJ:Mburu, Eunice}}
[[Kategoria:Kenijscy zapaśnicy]]
[[Kategoria:Urodzeni w 2005]]

title: · Eunice Mburu

title: Dorobek medalowy

brąz: Hammamet 2023 · 65 kg st.wolny


text:
# Strażnica WOP Pamięcin
Strażnica WOP Pamięcin – podstawowy pododdział graniczny Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę ochronną na granicy polsko-niemieckiej.

## Formowanie i zmiany organizacyjne
Strażnica została sformowana w 1945 w strukturze 10 komendy odcinka Górzyca jako 47 strażnica WOP (fol. Bruch). Kierownictwo strażnicy stanowili: komendant strażnicy, zastępca komendanta do spraw polityczno-wychowawczych i zastępca do spraw zwiadu. Strażnica składała się z dwóch drużyn strzeleckich, drużyny fizylierów, drużyny łączności i gospodarczej. Etat przewidywał także instruktora do tresury psów służbowych oraz instruktora sanitarnego. Na początku 1947 obsada etatowa strażnicy została wymieniona z obsadą 186 strażnicy Jurgów.
Rozkazem ND WP nr 077/Org. z 13.02.1947 rozformowano 47 strażnicę Pamięcin.

## Żołnierze strażnicy
Dowódcy strażnicy
- ppor. Wawrzyniec Boczan (30.10.1945-?)

Wykaz dowódców strażnicy podano za Józef Ostrowski: Lubuska Brygada Wojsk Ochrony Pogranicza 1945-1989. Ludzie - wydarzenia. s. 5.
- ppor. Tadeusz Olbrycht
- ppor. Marian Boczan
- ppor. Michał Bulik

Oficerowie:
- Stanisław Kimszal

title: Strażnica WOP Pamięcin

wikitext:
{{Jednostka wojskowa infobox
 |nazwa                = Strażnica WOP Pamięcin
 |nazwa oryginalna     =
 |znak                 =
 |kategoria wojska     = lądowe
 |motto                =
 |grafika              =
 |opis grafiki         =
 |państwo              = {{państwo|POL|PRL-1944|nazwa=Polska}}
 |sformowanie          = [[1945]]
 |rozformowanie        = [[1947]]
 |nazwa wyróżniająca   =
 |patron               =
 |święto               =
 |nadanie sztandaru    =
 |rodowód              =
 |kontynuacja          =
 |dowódca pierwszy     =
 |dowódca obecny       =
 |dowódca ostatni      =
 |działania zbrojne    =
 |numer                =
 |dyslokacja           = [[Pamięcin (województwo lubuskie)|Pamięcin]]
 |rodzaj sił zbrojnych =
 |formacja             = [[Wojska Ochrony Pogranicza]]
 |rodzaj wojsk         =
 |podległość           = [[10 Komenda Odcinka Słońsk|10 komenda odcinka]]
 |skład                =
 |odznaczenia          =
 |commons              =
 |www                  =
}}
[[Plik:dysl wop 1945 2.png|250px|right]]

'''Strażnica WOP Pamięcin''' – podstawowy [[pododdział]] graniczny [[Wojska Ochrony Pogranicza|Wojsk Ochrony Pogranicza]] pełniący służbę ochronną na [[Granica polsko-niemiecka|granicy polsko-niemieckiej]].

== Formowanie i zmiany organizacyjne ==
Strażnica została sformowana w 1945 w strukturze [[10 Komenda Odcinka Słońsk|10 komendy odcinka Górzyca]] jako '''47 strażnica WOP''' (fol. Bruch){{odn|Wykazy dyslokacyjne|1946|loc= k. 119–123}}. Kierownictwo strażnicy stanowili: komendant strażnicy, zastępca komendanta do spraw polityczno-wychowawczych i zastępca do spraw zwiadu. Strażnica składała się z dwóch drużyn strzeleckich, drużyny fizylierów, drużyny łączności i gospodarczej. Etat przewidywał także instruktora do tresury psów służbowych oraz instruktora sanitarnego{{odn|Dominiczak|1985|s=46}}. Na początku 1947 obsada etatowa strażnicy została wymieniona z obsadą [[Strażnica WOP Jurgów|186 strażnicy Jurgów]]<ref group=uwaga>Rozkaz organizacyjny dowódcy WOP nr 02 z 21.01.1947</ref>.
Rozkazem ND WP nr 077/Org. z 13.02.1947 rozformowano 47 strażnicę{{odn|Dominiczak|1985|s=63}} Pamięcin<ref group=uwaga>Rozkaz organizacyjny szefa Departamentu WOP nr 013 z 21.03.1947</ref>.

== Żołnierze strażnicy ==
Dowódcy strażnicy
* ppor. Wawrzyniec Boczan (30.10.1945-?)
* ?
<small>Wykaz dowódców strażnicy podano za {{Cytuj książkę | nazwisko= Ostrowski| imię=Józef| tytuł= Lubuska Brygada Wojsk Ochrony Pogranicza 1945-1989. Ludzie - wydarzenia|strony=5}}</small>
* ppor. Tadeusz Olbrycht
* ppor. Marian Boczan
* ppor. Michał Bulik
Oficerowie:
* [[Stanisław Kimszal]]

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę | nazwisko= Dominiczak| imię=Henryk|autor link=Henryk Dominiczak|tytuł= Zarys historii Wojsk Ochrony Pogranicza 1945-1985| data=1985 | wydawca=Wojskowa drukarnia w Łodzi | miejsce=Warszawa|odn=tak}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko= Prochwicz| imię=Jerzy|autor link=Jerzy Prochwicz|tytuł= Wojska Ochrony Pogranicza 1945-1965| data=2011 | wydawca=Naukowe Wydawnictwo Piotrkowskie | miejsce=Piotrków Trybunalski| isbn=978-83-7726-027-2|odn=tak}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko= Ostrowski| imię=Józef| tytuł= Lubuska Brygada Wojsk Ochrony Pogranicza 1945-1989. Ludzie - wydarzenia| data=2005 | wydawca=Drukarnia Dem-druk w Lubsku| miejsce=Krosno Odrzańskie|odn=tak}}
* {{cytuj odn |Wykazy dyslokacyjne|1946|loc=k. 119–123| opis = [[Archiwum Straży Granicznej|Archiwum SGr.]], DWOP, sygn. 217/143, ''Wykazy dyslokacyjne Wojsk Ochrony Pogranicza 1946. Wykaz strażnic i miejsc ich rozlokowania adresowany do Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego i Ministerstwa Spraw Zagranicznych z 4 maja 1946.''}}
* {{cytuj odn|Historia LBWOP|opis=ASGr.''Historia Lubuskiej Brygady Wojsk Ochrony Pogranicza''. Krosno Odrzańskie 1965.}}

{{Wojska Ochrony Pogranicza}}
{{Lubuska Brygada WOP}}

[[Kategoria:Strażnice Wojsk Ochrony Pogranicza|Pamięcin]]
[[Kategoria:Strażnice Lubuskiej Brygady WOP|Pamięcin]]
[[Kategoria:Pamięcin (województwo lubuskie)]]
[[Kategoria:Strażnice WOP rozmieszczone na granicy polsko-niemieckiej|Pamięcin]]
[[Kategoria:Polskie jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1945]]
[[Kategoria:Polskie jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 1947]]

title: Strażnica WOP Pamięcin

Państwo: Polska

Dyslokacja: Pamięcin

Formacja: Wojska Ochrony Pogranicza

Podległość: 10 komenda odcinka


text:
# Osiedle Słoneczne (Bochnia)
Słoneczne – osiedle Bochni położone w centralno-północnej części miasta. Jest jedną z 14 jednostek pomocniczych Bochni.

## Położenie
Osiedle położone jest w centralno-północnej części miasta nad potokiem Babica i sąsiaduje z następującymi osiedlami:
- od północy: Karolina-Krzeczowska, Proszowskie
- od południa: Śródmieście-Campi
- od wschodu: Krzęczków-Łychów
- od zachodu: Chodenice.

## Charakterystyka
Oprócz domów jednorodzinnych mieści się tutaj osiedle mieszkaniowe o takiej samej nazwie. Składa się z bloków o 4 lub 5 piętrach i znajduje się przy ulicach: Bielawskiej, Konstytucji 3 Maja, Kolejowej, Langera, Leonarda, Pod Lipką, Poniatowskiego i Wojska Polskiego.
Dodatkowo są tutaj liczne sklepy, place zabaw, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, Powiatowy Urząd Pracy, hala widowiskowo-sportowa oraz kryty basen im. Jana Kota.
Blokowisko charakteryzuje się obecnością wielu terenów zielonych. Wierni kościoła rzymskokatolickiego zamieszkujący osiedle podlegają parafii św. Mikołaja. Przy ul. Poniatowskiego znajduje się Państwowa Straż Pożarna.

## Historia[4]
Dawniej mieściło się tutaj przedmieście św. Leonarda, które rozwinęło się u zbiegu traktatu „ruskiego” (obecnie ul. Krzeczowska), drogi lokalnej (obecnie ul. ks. Józefa Poniatowskiego) i traktatu wiodącego w stronę Uścia Solnego (obecnie ul. Wygoda). Badania archeologiczne potwierdziły, że znajdował się tu kościół i przytułek dla ubogich.

## Komunikacja
- – Droga wojewódzka nr 965
- Dworzec PKP
- linie autobusowe BZK:1, 3, 5a, 9[5] oraz RPK:1, 2, 3, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 12[6]

title: Osiedle Słoneczne (Bochnia)

wikitext:
{{Dzielnica infobox
 |herb miasta                  = Herb Bochni.svg
 |dopełniacz nazwy miasta      = Bochni
 |nazwa                        = Słoneczne
 |nazwa oryginalna             =
 |status                       = Osiedle
 |zdjęcie                      = Kamienice na os Słonecznym.jpg
 |opis zdjęcia                 = Kamienice przy ul. Konstytucji 3 Maja
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             = Osiedla Słonecznego
 |dewiza                       =
 |państwo                      = Polska
 |1. jednostka administracyjna = {{państwo|małopolskie}}
 |2. jednostka administracyjna = [[powiat bocheński|bocheński]]
 |3. jednostka administracyjna =
 |miasto                       = [[Bochnia]]
 |typ jednostki podziału       =
 |jednostka podziału           =
 |data założenia               =
 |prawa miejskie               =
 |w granicach miasta           =
 |SIMC                         =
 |zarządzający                 = Stanisław Dębosz<ref>{{Cytuj stronę | url=http://www.bochnianin.pl/n/wydarzenia/17928/nowe-zarzady-osiedli-duzo-zmian--lista | tytuł=Nowe zarządy osiedli. Wiadomości z Bochni. | opublikowany=www.bochnianin.pl | data dostępu=2018-08-31 | archiwum=https://web.archive.org/web/20180829175552/http://www.bochnianin.pl/n/wydarzenia/17928/nowe-zarzady-osiedli-duzo-zmian--lista | zarchiwizowano=2018-08-29 }}</ref>
 |stanowisko zarządzającego    = Przewodniczący
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |liczba ludności              =
 |rok                          =
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 = 32-700
 |tablice rejestracyjne        = KBC, KBA<ref>Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów ({{Dziennik Ustaw|2015|669}}).</ref>
 |nazwa podziału               =
 |podział                      =
 |plan                         =
 |mapa                         = Mapa os słoneczne.jpg
 |opis mapy                    =
 |kod mapy                     = Bochnia
 |współrzędne                  =
 |commons                      =
 |wikinews                     =
 |www                          =
}}
[[Plik:Basen Bochnia.jpg|thumb|Pływalnia im. Jana Kota]]
'''Słoneczne''' – osiedle [[Bochnia|Bochni]] położone w centralno-północnej części miasta. Jest jedną z 14 [[Jednostka pomocnicza gminy|jednostek pomocniczych]] Bochni<ref name="Podział na osiedla">Załącznik nr 8 do Statutu Gminy Miasta Bochnia.</ref>.

== Położenie ==
Osiedle położone jest w centralno-północnej części miasta nad potokiem Babica i sąsiaduje z następującymi osiedlami:
* od północy: [[Osiedle Karolina-Krzeczowska|Karolina-Krzeczowska]], [[Osiedle Proszowskie|Proszowskie]]
* od południa: [[Osiedle Śródmieście-Campi|Śródmieście-Campi]]
* od wschodu: [[Osiedle Krzęczków-Łychów|Krzęczków-Łychów]]
* od zachodu: [[Chodenice]].

== Charakterystyka ==
Oprócz domów jednorodzinnych mieści się tutaj osiedle mieszkaniowe o takiej samej nazwie. Składa się z bloków o 4 lub 5 piętrach i znajduje się przy ulicach: Bielawskiej, Konstytucji 3 Maja, Kolejowej, Langera, Leonarda, Pod Lipką, Poniatowskiego i Wojska Polskiego.
Dodatkowo są tutaj liczne sklepy, place zabaw, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, Powiatowy Urząd Pracy, hala widowiskowo-sportowa oraz kryty [[basen im. Jana Kota]].
[[Wielki zespół mieszkaniowy|Blokowisko]] charakteryzuje się obecnością wielu terenów zielonych. Wierni [[Kościół łaciński|kościoła rzymskokatolickiego]] zamieszkujący osiedle podlegają [[Parafia św. Mikołaja Biskupa w Bochni|parafii św. Mikołaja]]. Przy ul. Poniatowskiego znajduje się Państwowa Straż Pożarna.

== Historia<ref>Bochnia – Przewodnik po mieście 2005, s. 137.</ref> ==
Dawniej mieściło się tutaj przedmieście św. Leonarda, które rozwinęło się u zbiegu traktatu „ruskiego” (obecnie ul. Krzeczowska), drogi lokalnej (obecnie ul. ks. Józefa Poniatowskiego) i traktatu wiodącego w stronę [[Uście Solne|Uścia Solnego]] (obecnie ul. Wygoda). Badania archeologiczne potwierdziły, że znajdował się tu kościół i przytułek dla ubogich.

== Komunikacja ==
* {{AS-droga|W|965}} – Droga wojewódzka nr 965
* [[Bochnia (stacja kolejowa)|Dworzec PKP]]
* linie autobusowe [[Bocheński Zakład Komunikacji|BZK]]:1, 3, 5a, 9<ref>[https://bochnia.eu/miasto/komunikacja-miejska/rozklad-jazdy/rozklad-jazdy-2/ Rozkład jazdy BZK].</ref> oraz [[Rejonowe Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Bochni|RPK]]:1, 2, 3, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 12<ref>[http://mpkbochnia.prv.pl Rozkład jazdy RPK].</ref>

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Bochnia}}

[[Kategoria:Osiedla Bochni|Słoneczne]]

title: · Słoneczne

Województwo: małopolskie

Powiat: bocheński

Miasto: Bochnia

Przewodniczący: Stanisław Dębosz

Tablice rejestracyjne: KBC, KBA


text:
# Port lotniczy Ondangwa
Port lotniczy Ondangwa (IATA: OND, ICAO: FYOA) – port lotniczy położony w Ondangwa, w Namibii.

## Linie lotnicze i połączenia
| Linia Lotnicza | Kierunek        |
| -------------- | --------------- |
| FlyNamibia     | 1. Windhuk-Eros |

title: Port lotniczy Ondangwa

wikitext:
{{Lotnisko infobox
 |nazwa                = Ondangwa Airport<br />Port lotniczy Ondangwa
 |nazwa oryginalna     =
 |zdjęcie              = Ondangwa Airport.jpg
 |opis zdjęcia         =
 |alt zdjęcia          =
 |państwo              = NAM
 |miejscowość          = [[Ondangwa]]
 |typ                  = cywilne
 |właściciel           = Namibian Civil Government
 |zarządca             =
 |data otwarcia        =
 |data zamknięcia      =
 |IATA                 = OND
 |ICAO                 = FYOA
 |strefa czasowa       =
 |wysokość             = 1097 m n.p.m.
 |statystyki rok       =
 |liczba pasażerów     =
 |cargo                =
 |liczba operacji      =
 |1. pas: kierunek     = 8/26
 |1. pas: nawierzchnia = [[asfaltobeton]]
 |1. pas: długość      = 2987 × 30 m
 |współrzędne          = 17°52′41″S 15°57′9″E
 |commons              =
 |www                  =
}}
'''Port lotniczy Ondangwa''' ([[Kod lotniska IATA|IATA]]: '''OND''', [[Kod lotniska ICAO|ICAO]]: '''FYOA''') – port lotniczy położony w [[Ondangwa]], w [[Namibia|Namibii]].

== Linie lotnicze i połączenia ==
{| class="wikitable"
!Linia Lotnicza
!Kierunek
|-align=left
|align=center|[[FlyNamibia]]
|
#{{Flaga|Namibia}} [[Port lotniczy Windhuk-Eros|Windhuk-Eros]]
|}

== Linki zewnętrzne ==
* [https://archive.is/20130428140721/http://worldaerodata.com/wad.cgi?id=WA74547 Informacje o lotnisku] - stan na październik 2006

[[Kategoria:Porty lotnicze w Namibii|Ondangwa]]

title: Ondangwa Airport · Port lotniczy Ondangwa

Państwo: Namibia

Miejscowość: Ondangwa

Typ: cywilne

Właściciel: Namibian Civil Government

Kod IATA: OND

Kod ICAO: FYOA

title: Drogi startowe

Kierunek 8/26: asfaltobeton, 2987 × 30 m


text:
# Blick
Blick – największy tabloid w Szwajcarii. Sprzedawanych jest codziennie 275 tys. egzemplarzy, a czyta go 750 tys. ludzi. Niedzielne wydanie pod nazwą „Sonntagsblick” sprzedaje się w 300 tys. egzemplarzy. Właścicielem jest Ringier AG. Ukazuje się od 1959 roku. Koncentruje się na skandalach, przestępstwach i sporcie. Gazeta jest krytykowana za rzekome szukanie sensacji i przeinaczenie faktów.

title: Blick

wikitext:
{{Czasopismo infobox
 |tytuł                 = Blick
 |tytuł oryginalny      =
 |podtytuł              =
 |grafika               = Blick (ab 2008).svg
 |opis grafiki          =
 |alt grafiki           =
 |częstotliwość         = [[Dziennik (prasa)|dziennik]]
 |państwo               = SUI
 |wariant flagi         =
 |adres                 = [[Zurych]]
 |wydawca               = [[Ringier|Ringier AG]]
 |organ prasowy         =
 |tematyka              =
 |język                 =
 |pierwszy numer        = [[1959]]
 |ostatni numer         =
 |redaktor naczelny     =
 |stali współpracownicy =
 |nakład                = 275 000 egz.
 |sprzedaż              =
 |format                =
 |liczba stron          =
 |ISSN                  =
 |eISSN                 =
 |OCLC                  =
 |DOI                   =
 |odznaczenia           =
 |commons               = Category:Blick (newspaper)
 |wikiźródła            =
 |wikicytaty            =
 |www                   = http://www.blick.ch/
}}
'''Blick''' – największy [[tabloid]] w [[Szwajcaria|Szwajcarii]]. Sprzedawanych jest codziennie 275 tys. egzemplarzy, a czyta go 750 tys. ludzi. Niedzielne wydanie pod nazwą „Sonntagsblick” sprzedaje się w 300 tys. egzemplarzy. Właścicielem jest [[Ringier|Ringier AG]]. Ukazuje się od 1959 roku. Koncentruje się na skandalach, przestępstwach i sporcie. Gazeta jest krytykowana za rzekome szukanie sensacji i przeinaczenie faktów.

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Czasopisma w języku niemieckim]]
[[Kategoria:Czasopisma wydawane od 1859]]
[[Kategoria:Dzienniki w Szwajcarii]]
[[Kategoria:Prasa w Zurychu]]

title: Blick

Częstotliwość: dziennik

Państwo: Szwajcaria

Adres: Zurych

Wydawca: Ringier AG


text:
# Marian Adamus
Marian Adamus (ur. 23 listopada 1924 w Bielsku, zm. 29 października 1993) – polski filolog, specjalizujący się w językoznawstwie angielskim i językoznawstwie niemieckim.

## Życiorys
Wywodził się z góralskiej rodziny z okolic Bielska-Białej. W czasie wojny był zmuszany przez okupantów do pracy fizycznej. Po wojnie w 1946 zdał eksternistycznie egzamin maturalny, po czym rozpoczął studia filologiczne na Uniwersytecie Wrocławskim. Przez cztery lata studiował jednocześnie anglistykę, romanistykę i germanistykę. W 1950 otrzymał stopień magistra filologii angielskiej i absolutorium na filologii germańskiej.
W latach 1950–1958 pracował w Bibliotece Uniwersyteckiej UWr, a następnie jako asystent w Katedrze Językoznawstwa Ogólnego UWr. W 1955 zdał egzaminy komisyjne z języka francuskiego i rosyjskiego. W 1959 napisał pracę doktorską pod kierunkiem prof. Jerzego Kuryłowicza.
W 1959 przebywał na Uniwersytecie Kopenhaskim na rocznym stypendium naukowym, podczas którego poznał języki skandynawskie, w tym język napisów runicznych. W 1962 otrzymał stopień doktora habilitowanego na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu. Po jego zatwierdzeniu pracował jako docent na Uniwersytecie Wrocławskim. W 1968 Rada Państwa nadała mu tytuł profesora nadzwyczajnego, a pięć lat później profesora zwyczajnego.
W latach 1973–1976 przebywał za granicą m.in. w Pradze, Brnie, Lipsku, Berlinie, Rostocku, Uppsali, Kopenhadze i Aarhus. Po powrocie do Polski był twórcą kierunku filologia angielska w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Opolu (1977). W 1981 został wybrany przez Senat tej uczelni rektorem, otrzymując 67 głosów elektorskich na 120 możliwych. Stanowisko to sprawował do 1984.

## Wybrane publikacje
- Phonemtheorie und das deutsche Phoneminventar, wyd. Ossolineum, Wrocław 1967.
- On the participles, finite verbs and adjectives of the Germanic languages, wyd. Ossolineum, Wrocław 1962.
- Eskimosi, wyd. PWN, Warszawa 1989.
- Tajemnice sag i run, wyd. Ossolineum, Wrocław 1970.

title: Marian Adamus

wikitext:
'''Marian Adamus''' (ur. 23 listopada 1924 w [[Bielsko-Biała|Bielsku]], zm. 29 października 1993<ref>{{Cytuj |tytuł = Uniwersytet Opolski - Filologia Angielska |data dostępu = 2018-11-02 |opublikowany = uniopole2008.pl.tl |url = https://uniopole2008.pl.tl/Filologia-Angielska.htm}}</ref><ref>{{Cytuj |tytuł = Herder-Institut: Lit-DB |data dostępu = 2018-11-02 |opublikowany = www.litdok.de |url = http://www.litdok.de/cgi-bin/litdok?t_multi=x&v_0=PER&q_0=Kosma,+Franciszek&lang=pl |język = de}}</ref>) – polski [[Filologia|filolog]], specjalizujący się w [[Filologia angielska|językoznawstwie angielskim]] i [[Germanistyka|językoznawstwie niemieckim]].

== Życiorys ==
Wywodził się z góralskiej rodziny z okolic [[Bielsko-Biała|Bielska-Białej]]. W czasie [[II wojna światowa|wojny]] był zmuszany przez okupantów do pracy fizycznej. Po wojnie w 1946 zdał eksternistycznie [[matura|egzamin maturalny]], po czym rozpoczął studia [[filologia|filologiczne]] na [[Uniwersytet Wrocławski|Uniwersytecie Wrocławskim]]. Przez cztery lata studiował jednocześnie [[Filologia angielska|anglistykę]], [[Romanistyka|romanistykę]] i [[Germanistyka|germanistykę]]. W 1950 otrzymał stopień [[magister|magistra]] filologii angielskiej i absolutorium na filologii germańskiej<ref>S. Nicieja, ''Alma Mater Opoliensis'', wyd. UO, Opole 2004, s. 142.</ref>.

W latach 1950–1958 pracował w Bibliotece Uniwersyteckiej UWr, a następnie jako asystent w Katedrze Językoznawstwa Ogólnego UWr. W 1955 zdał egzaminy komisyjne z [[Język francuski|języka francuskiego]] i [[język rosyjski|rosyjskiego]]. W 1959 napisał pracę [[Doktor (stopień naukowy)|doktorską]] pod kierunkiem prof. [[Jerzy Kuryłowicz|Jerzego Kuryłowicza]].

W 1959 przebywał na [[Uniwersytet Kopenhaski|Uniwersytecie Kopenhaskim]] na rocznym stypendium naukowym, podczas którego poznał języki skandynawskie, w tym język napisów runicznych. W 1962 otrzymał stopień [[habilitacja|doktora habilitowanego]] na [[Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu|Uniwersytecie Adama Mickiewicza]] w [[Poznań|Poznaniu]]. Po jego zatwierdzeniu pracował jako [[docent]] na [[Uniwersytet Wrocławski|Uniwersytecie Wrocławskim]]. W 1968 [[Rada Państwa (Polska)|Rada Państwa]] nadała mu tytuł profesora nadzwyczajnego, a pięć lat później [[profesor zwyczajny|profesora zwyczajnego]]<ref>''Ibidem'', s. 142.</ref>.

W latach 1973–1976 przebywał za granicą m.in. w [[Praga|Pradze]], [[Brno|Brnie]], [[Lipsk]]u, [[Berlin]]ie, [[Rostock]]u, [[Uppsala|Uppsali]], [[Kopenhaga|Kopenhadze]] i [[Århus|Aarhus]]. Po powrocie do Polski był twórcą kierunku filologia angielska w [[Uniwersytet Opolski|Wyższej Szkole Pedagogicznej]] w [[Opole|Opolu]] (1977). W 1981 został wybrany przez Senat tej uczelni [[rektor]]em, otrzymując 67 głosów elektorskich na 120 możliwych<ref>''Ibidem'', s. 141.</ref>. Stanowisko to sprawował do 1984.

== Wybrane publikacje ==
* ''Phonemtheorie und das deutsche Phoneminventar'', [[Zakład Narodowy im. Ossolińskich|wyd. Ossolineum]], Wrocław 1967.
* ''On the participles, finite verbs and adjectives of the Germanic languages'', wyd. Ossolineum, Wrocław 1962.
* ''Eskimosi'', [[Wydawnictwo Naukowe PWN|wyd. PWN]], Warszawa 1989.
* ''Tajemnice sag i run'', wyd. Ossolineum, Wrocław 1970.

== Bibliografia ==
* S. Nicieja, ''Alma Mater Opoliensis'', wyd. UO, Opole 2004.

== Linki zewnętrzne ==
* {{ludzie nauki|66049|osoba=prof. dr hab. Marian Adamus|data dostępu=2018-06-15}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Rektorzy Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Opolu}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Adamus, Marian}}
[[Kategoria:Polscy angliści]]
[[Kategoria:Ludzie związani z Opolem]]
[[Kategoria:Ludzie nauki związani z Wrocławiem]]
[[Kategoria:Rektorzy uczelni w Polsce|Adamus Marian]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1924]]
[[Kategoria:Zmarli w 1993]]


text:
# Ostré brdo
Ostré brdo (1383, 1319 m) – dwuwierzchołkowy szczyt w  Wielkiej Fatrze w Karpatach Zachodnich na Słowacji. Wznosi się we wschodnim  grzbiecie Ostredoka (1596 m). Stoki południowe opadają do dolinki Klinčeky (odgałęzienie Suchej doliny), stoki północne do doliny Lopušná (odgałęzienie Zelenej doliny). W stoki północno-wschodnie wcina się niewielka dolinka Veľká Štrbačka (odgałęzienie Zelenej doliny).
Ostré brdo ma porośnięte lasem stoki, ale wierzchołek jest skalisty, zbudowany z wapieni. Pas wapiennych skał ciągnie się tutaj przez Suchý vrch po Bielą skalę, podczas gdy okoliczne szczyty zbudowane są z margli. Na stokach północnych utworzono rezerwat przyrody Suchý vrch.

title: Ostré brdo

wikitext:
{{Góra infobox
 |nazwa                 = Ostré brdo
 |nazwa oryginalna      =
 |grafika               =  Suchá dolina WF3 (2).jpg
 |opis grafiki          =
 |państwo               = SVK
 |położenie             =
 |pasmo                 = [[Wielka Fatra]]
 |wysokość              = 1383, 1319
 |kod mapy              = SVK
 |wybitność             =
 |współrzędne           = 48°53′50″N 19°07′3,6″E
 |commons               = category:Frčkov
}}
'''Ostré brdo''' (1383, 1319 m) – dwuwierzchołkowy szczyt w  [[Wielka Fatra|Wielkiej Fatrze]] w [[Karpaty Zachodnie|Karpatach Zachodnich]] na [[Słowacja|Słowacji]]. Wznosi się we wschodnim  grzbiecie [[Ostredok (Wielka Fatra)|Ostredoka]] (1596 m). Stoki południowe opadają do dolinki [[Klinčeky]] (odgałęzienie [[Suchá dolina (Revúcka dolina)|Suchej doliny]]), stoki północne do doliny [[Lopušná]] (odgałęzienie [[Zelená dolina (Wielka Fatra)|Zelenej doliny]]). W stoki północno-wschodnie wcina się niewielka dolinka Veľká Štrbačka (odgałęzienie Zelenej doliny)<ref name=tatraplan>''Veľká Fatra. Turistická mapa 1:50 000'', Banská Bystrica: Tatraplan, 2017, {{ISBN|978-80-89134-33-5}}</ref>.

Ostré brdo ma porośnięte lasem stoki, ale wierzchołek jest skalisty, zbudowany z wapieni. Pas wapiennych skał ciągnie się tutaj przez [[Suchý vrch (Wielka Fatra)|Suchý vrch]] po [[Biela skala (Wielka Fatra)|Bielą skalę]], podczas gdy okoliczne szczyty zbudowane są z [[margiel|margli]]<ref>Zdenko Hochmuth i in: ''Veľká Fatra. Turistický sprievodca ČSSR'' č. 3, wyd. Šport, slovenské telovýchovné vydavateľstvo, Bratislava 1980</ref>. Na stokach północnych utworzono [[rezerwat przyrody Suchý vrch]]<ref name=tatraplan/>.
{{Duża grafika|Chyžky panorama WF3.jpg|1000px|Widok od północy}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Szczyty Wielkiej Fatry]]

title: Ostré brdo

Państwo: Słowacja

Położenie: Liptovské Revúce

Pasmo: Wielka Fatra


text:
# Alexander Huber (wspinacz)
Alexander Huber (ur. 30 grudnia 1968 w Trostberg, Bawaria) – niemiecki wspinacz.
Jego starszy brat Thomas jest również wspinaczem i często partnerem wspinaczkowym Alexandra.

## Najważniejsze osiągnięcia wspinaczkowe[1]
- 1992 – pierwsze klasyczne przejście drogi Om (5.14d/9a), Triangel / Bawaria, Niemcy
- 1994 – pierwsze klasyczne przejście drogi Weisse Rose (5.14d/9a), Schleierwasserfall / Austria
- 1995 – pierwsze klasyczne przejście drogi Salathé Wall (5.13b/8a+) na El Capitan, Yosemite, USA
- 1996 – pierwsze klasyczne przejście drogi Open Air (5.15a/9a+), Schleierwasserfall / Austria. W tym czasie była to najtrudniejsza sportowej drogi wspinaczkowej na świecie, początkowo wycenionej na 9a, ale po drugim przejściu przez Adama Ondrę jej wycena została podniesiona do 9a+.
- 1997 – pierwsze przejście drogi Tsering Mosong (VII+,A3+) na Latok II (7108 m n.p.m.), Pakistan[2]
- 1998

– pierwsze klasyczne przejście dróg El Niño (5.13b) i Free Rider (5.12d) na El Capitan, Yosemite, USA
– wejście na Czo Oju (8201 m n.p.m.), Nepal
- 2000 – pierwsze przejście drogi Golden Gate (5.13a), El Capitan, Yosemite
- 2001

– pierwsze wejście na Baintha Brakk III (6800 m n.p.m.), drugie wejście na Baintha Brakk I (7285 m n.p.m.), Pakistan
– pierwsze klasyczne przejście drogi Bellavista, (5.14b/8c), Tre Cime di Lavaredo, Dolomity, Włochy
– pierwsze przejście drogi El Corazon (5.13b) na El Capitan, Yosemite
- 2002

– pierwsze solowe przejście bez asekuracji drogi Direttissima (500m, 5.12a) Tre Cime di Lavaredo, Dolomity, Włochy
– zdobycie szczytów Cerro Torre, Cerro Standhardt i Fitz Roy w Patagonii (Argentyna)
- 2003 – pierwsze klasyczne przejście drogi Zodiac (16L, 5.13d/X+/8b+) na El Capitan, Yosemite, USA
- 2004

– rekord czasu przejścia drogi Zodiac na El Capitan, Yosemite, USA (1:52h)
– pierwsze solowe przejście drogi Kommunist (5.14a/X+/8b+), Austria
- 2005 – pierwsze klasyczne przejście drogi Voie Petite (5.13d/8b) na Grand Capucin, masyw Mont Blanc
- 2006

– pierwsze klasyczne przejście drogi Golden Eagle (5.11/A1), Aguja Desmochada, Patagonia, Argentyna
– pierwsze solowe przejście bez asekuracji południowej ściany Dent du Géant (5.11a), masyw Mont Blanc
- 2007

– rekord czasu przejścia drogi The Nose na El Capitan, Yosemite, USA (2:45,45h)
– pierwsze klasyczne przejście drogi Pan Aroma (5.14b/8c), Cima Ovest, Dolomity, Włochy
– nagranie filmu Am Limit
- 2008

– pierwsze klasyczne przejście zachodniej ściany La Silla w Patagonii
– pierwsze klasyczne przejście dróg Sansara i Feuertaufe (obie 5.14a)
– zdobycie Torre Egger w Patagonii
– pierwsze solowe wejście bez asekuracji (free solo) na Grand Capucin (5.10), masyw Mont Blanc
- 2009 – pierwsze klasyczne przejście drogi Eternal Flame (UIAA X+/X-), Trango ("Nameless") Tower, Pakistan

title: Alexander Huber (wspinacz)

wikitext:
{{Biogram infobox
 |imię i nazwisko           = Alexander Huber
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |alt grafiki               =
 |data urodzenia            = [[30 grudnia]] [[1968]]
 |miejsce urodzenia         = [[Trostberg]]
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                = Alexander Huber
 |www                       = http://www.huberbuam.de
}}
'''Alexander Huber''' (ur. [[30 grudnia]] [[1968]] w [[Trostberg]], [[Bawaria]]) – [[Niemcy|niemiecki]] [[wspinaczka|wspinacz]].

Jego starszy brat [[Thomas Huber (wspinacz)|Thomas]] jest również wspinaczem i często partnerem wspinaczkowym Alexandra.

== Najważniejsze osiągnięcia wspinaczkowe<ref>[http://www.bergfieber.de/berge/bergsteiger/bios/huberalex.htm Biografia Alexandra Hubera (niem.)]</ref> ==
[[Plik:El Capitan 01.JPG|thumb|Formacja skalna [[El Capitan]]]]
* 1992 – pierwsze klasyczne przejście drogi ''Om'' ([[Skala trudności dróg skalnych|5.14d/9a]]), Triangel / [[Bawaria]], [[Niemcy]]
* 1994 – pierwsze klasyczne przejście drogi ''Weisse Rose'' (5.14d/9a), Schleierwasserfall / [[Austria]]
* 1995 – pierwsze klasyczne przejście drogi ''Salathé Wall'' (5.13b/8a+) na [[El Capitan]], [[Dolina Yosemite|Yosemite]], [[Stany Zjednoczone|USA]]
* 1996 – pierwsze klasyczne przejście drogi ''Open Air'' (5.15a/9a+), Schleierwasserfall / Austria. W tym czasie była to najtrudniejsza sportowej drogi wspinaczkowej na świecie, początkowo wycenionej na 9a, ale po drugim przejściu przez [[Adam Ondra|Adama Ondrę]] jej wycena została podniesiona do 9a+.
* 1997 – pierwsze przejście drogi ''Tsering Mosong'' (VII+,A3+) na [[Latok|Latok II]] (7108 [[metr|m]] [[n.p.m.]]), [[Pakistan]]<ref>{{Cytuj | autor = Alexander Huber, Thomas Huber, Conrad Anker, Toni Gutsch | tytuł = The West Face of Latok II: ''El Cap on top of Denali'' | czasopismo = [[American Alpine Journal]] | wolumin = 40 | wydanie = 72 | s = 34–42 | wydawca = [[American Alpine Club]] | miejsce = New York | data = 1998 | isbn = 0-930410-78-5 | data dostępu = 2009-01-06 }}</ref>
* 1998

: – pierwsze klasyczne przejście dróg ''El Niño'' (5.13b) i ''Free Rider'' (5.12d) na El Capitan, Yosemite, USA
: – wejście na [[Czo Oju]] (8201 m n.p.m.), [[Nepal]]
* 2000 – pierwsze przejście drogi ''Golden Gate'' (5.13a), El Capitan, Yosemite
* 2001

: – pierwsze wejście na [[Baintha Brakk|Baintha Brakk III]] (6800 m n.p.m.), drugie wejście na Baintha Brakk I (7285 m n.p.m.), Pakistan
: – pierwsze klasyczne przejście drogi ''Bellavista'', (5.14b/8c), [[Tre Cime di Lavaredo]], [[Dolomity]], [[Włochy]]
: – pierwsze przejście drogi ''El Corazon'' (5.13b) na El Capitan, Yosemite
* 2002

: – pierwsze solowe przejście bez asekuracji drogi ''Direttissima'' (500m, 5.12a) [[Tre Cime di Lavaredo]], Dolomity, Włochy
: – zdobycie szczytów [[Cerro Torre]], Cerro Standhardt i [[Fitz Roy]] w [[Patagonia|Patagonii]] ([[Argentyna]])
* 2003 – pierwsze klasyczne przejście drogi ''Zodiac'' (16L, 5.13d/X+/8b+) na El Capitan, Yosemite, USA
* 2004

: – rekord czasu przejścia drogi ''Zodiac'' na El Capitan, Yosemite, USA (1:52h)
: – pierwsze solowe przejście drogi ''Kommunist'' (5.14a/X+/8b+), Austria
* 2005 – pierwsze klasyczne przejście drogi ''Voie Petite'' (5.13d/8b) na [[Grand Capucin]], masyw [[Mont Blanc]]
* 2006

: – pierwsze klasyczne przejście drogi ''Golden Eagle'' (5.11/A1), [[Aguja Desmochada]], Patagonia, Argentyna
: – pierwsze solowe przejście bez asekuracji południowej ściany ''Dent du Géant'' (5.11a), masyw Mont Blanc
* 2007
: – rekord czasu przejścia drogi ''The Nose'' na El Capitan, Yosemite, USA (2:45,45h)
: – pierwsze klasyczne przejście drogi ''Pan Aroma'' (5.14b/8c), [[Tre Cime di Lavaredo|Cima Ovest]], Dolomity, Włochy
: – nagranie filmu [[Am Limit]]
* 2008

: – pierwsze klasyczne przejście zachodniej ściany ''La Silla'' w Patagonii
: – pierwsze klasyczne przejście dróg ''Sansara'' i ''Feuertaufe'' (obie 5.14a)
: – zdobycie [[Torre Egger]] w Patagonii
: – pierwsze solowe wejście bez asekuracji (''free solo'') na Grand Capucin (5.10), masyw Mont Blanc
* 2009 – pierwsze klasyczne przejście drogi ''Eternal Flame'' (UIAA X+/X-), [[Trango Towers|Trango ("Nameless") Tower]], Pakistan

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Huber, Alexander}}
[[Kategoria:Urodzeni w 1968]]
[[Kategoria:Niemieccy wspinacze]]

title: Alexander Huber

Data i miejsce urodzenia: 30 grudnia 1968 · Trostberg


text:
# Sekretarz (ptak)
Sekretarz (Sagittarius serpentarius) – gatunek dużego ptaka drapieżnego, będący jedynym przedstawicielem rodziny sekretarzy (Sagittariidae). Występuje w Afryce Subsaharyjskiej, od Senegalu do Etiopii i Somalii, aż po Przylądek Dobrej Nadziei na południu.

## Etymologia
Etymologia nazwy sekretarz nie jest jasna i istnieje kilka hipotez. Według pierwszej pochodzi ona od czubka na głowie, który kojarzył się z gęsimi piórami noszonymi za uchem przez dawnych urzędników. Inna upatruje źródła w arabskim saqr-et-tair „ptak-myśliwy”.
- Sagittarius: łac. sagittarius „łucznik”, od sagitta „łuk”[17].
- Serpentarius: epitet gatunkowy Falco serpentarius J.F. Miller, 1779[18].
- Gypogeranus: gr. γυψ gups, γυπος gupos „sęp”; γερανος geranos „żuraw”[19].
- Secretarius: nowołac. secretarius „sekretarz”, od łac. secretum „poufny, zaufany”, od secernere „odróżnić, rozróżnić”[20].
- Ophiotheres (Ophiotheras): gr. οφις ophis, οφεως opheōs „wąż”; -θηρας -thēras „łowca”, od θηραω thēraō „polować”, od θηρ thēr, θηρος thēros „bestia, zwierzę”[21].
- serpentarius: łac. serpens, serpentis „wąż”, od serpere „pełzać”, gr. ἑρπω herpō „pełzać”[18].

## Charakterystyka
Wygląd zewnętrznyOd innych ptaków drapieżnych odróżnia go nietypowa sylwetka, która jest przystosowaniem do specyficznego trybu życia. Ma stosunkowo długie nogi z długimi palcami, zaokrąglone skrzydła i zakrzywiony dziób. Dodatkowo na głowie ma ozdobny czubek. Obie płci ubarwione podobnie, samiec ma jedynie dłuższy czubek i dłuższy ogon. Z oddali lub w locie przypomina żurawia. Długi ogon w locie wystaje poza nogi, środkowe sterówki są wydłużone. Upierzenie głównie szarobiałe, lotki, nogawice, koniec ogona i czubka czarny. Na części twarzowej czerwona, naga skóra; u młodych ptaków jest ona koloru żółtego.
RozmiaryDługość ciała 125–150 cm; masa ciała 2300–4270 g; rozpiętość skrzydeł 191–215 cm
ZachowanieWiększość czasu spędza na ziemi, ze skrzydeł korzysta w wypadku zagrożenia. Jest dobrym biegaczem. Nocuje na drzewach akacjowych. Poluje w parach lub czasami w luźnych grupach rodzinnych. Osiadły, choć może wędrować na niewielkie odległości w poszukiwaniu pożywienia.

## Środowisko
Występuje na sawannach i innych otwartych terenach trawiastych. Unika lasów i gęstych zakrzaczeń. Spotykany na różnych wysokościach, od nadmorskich równin po wyżyny.

## Pożywienie
Poluje na małe gryzonie, szarańczaki, żaby, jaszczurki, a najchętniej na węże (stąd inna spotykana nazwa: sekretarz wężojad). Zjada również jaja i pisklęta ptaków gniazdujących na ziemi. Poszukuje pożywienia wolno krocząc po ziemi, stawiając długie kroki. Zabija zdobycz gwałtownym uderzeniem dzioba lub tak długo stąpając po ofierze, aż będzie wystarczająco ogłuszona, aby ją można było połknąć. Często połyka zdobycz w całości.
Młode są karmione przez oboje rodziców płynnym, nadtrawionym pokarmem z wola. Początkowo są to owady podawane bezpośrednio do dzioba, następnie nadtrawione części gadów i małych ssaków zwracane do gniazda.

## Lęgi
Zachowania godoweSekretarze dobierają się w monogamiczne pary. Odbywają loty tokowe, szybując wysoko z wyciągniętymi daleko nogami i wydając jęczące dźwięki. Niekiedy również odbywają rytualne tańce na ziemi, uganiając się za sobą w sposób przypominający polowanie. Kopulują zwykle na ziemi, rzadziej w koronach drzew akacjowych.
GniazdoGniazda zakłada na drzewach akacji lub krzewach, zwykle na wysokości 5–7 m. Miejsce gniazdowania jest odwiedzane przez samca i samicę na przeszło pół roku przed składaniem jaj. Gniazdo to duża, płaska platforma o średnicy ok. 2,5 m i głębokości ok. 30 cm, zbudowana z gałęzi.
JajaSamica składa 2–3 owalne, zielonkawobiałe jaja w odstępach 2–3 dniowych.
WysiadywanieJaja są wysiadywane głównie przez samicę przez okres ok. 45 dni.
PisklętaPisklęta potrafią same się żywić po 40 dniach, ale później rodzice nadal je karmią. Po 60 dniach młode zaczynają trzepotać skrzydłami, a po kolejnych 5–20 dniach pierzą się i niedługo potem opuszczają gniazdo (po 10–11 tygodniach od wyklucia). Wyskakują wtedy z gniazda, pomagając sobie szybkimi uderzeniami skrzydeł. Wkrótce potem, nauczone polowania przez rodziców, stają się samodzielne.

## Status i ochrona
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) od 2011 roku uznaje sekretarza za gatunek narażony (VU – Vulnerable); wcześniej (od 1988 roku) miał on status gatunku najmniejszej troski (LC – Least Concern). Trend liczebności populacji uznaje się za spadkowy.
Zagrożeniem dla populacji jest degradacja środowiska i wycinanie drzew – sekretarze tracą swoje środowisko życia. Młode przebywające w gniazdach padają ofiarą ptaków krukowatych i kań.
Od 1968 roku gatunek jest w Afryce objęty ochroną.

## Heraldyka
Wizerunek sekretarza jest zawarty w godłach Sudanu oraz Południowej Afryki. W Sudanie widnieje również w środkowym białym pasie prezydenckiej flagi, na prezydenckiej pieczęci oraz insygniach wojskowych, jest też oficjalnym narodowym symbolem tego kraju.

title: Sekretarz (ptak)

wikitext:
{{Zwierzę infobox
 |nazwa zwyczajowa       = Sekretarz
 |nazwa łacińska         = ''Sagittarius serpentarius''
 |TSN                    = 175692
 |zoolog                 = ([[John Frederick Miller|J.F. Miller]], 1779)
 |okres istnienia        =
 |grafika                = Secretary bird (Sagittarius serpentarius).jpg
 |opis grafiki           =
 |typ                    = [[strunowce]]
 |podtyp                 = [[kręgowce]]
 |gromada                = [[ptaki]]
 |podgromada             = [[Neornithes]]
 |infragromada           = [[ptaki neognatyczne]]
 |rząd                   = [[szponiaste]]
 |rodzina                = Sagittariidae{{r|itis2}}
 |autor rodzina          = R. Grandori & L. Grandori, 1935
 |rodzaj                 = ''Sagittarius''{{r|itis3}}
 |autor rodzaj           = [[Johann Hermann|Hermann]], 1783{{r|Hermann}}
 |gatunek                = sekretarz
 |synonimy               = Rodzaju:
* ''Gypogeranus'' {{small|[[Moritz Balthasar Borkhausen|Borkhausen]], 1797}}{{r|Borkhausen}}
* ''Serpentarius'' {{small|[[Georges Cuvier|Cuvier]], 1798}}{{r|Cuvier}}
* ''Secretarius'' {{small|[[François Marie Daudin|Daudin]], 1800}}{{odn|Daudin|1800|s=[https://www.biodiversitylibrary.org/item/122045#page/41/mode/1up 29]}}
* ''Ophiotheres'' {{small|[[Louis Jean Pierre Vieillot|Vieillot]], 1816}}{{r|Vieillot}}
* ''Ophiotheras'' {{small|Vieillot, 1819}}{{r|Vieillot1819}}
Gatunku:
* ''Falco serpentarius'' J. F. Miller 1779{{r|Miller|ibc}}
* ''Secretarius reptilivorus'' {{small|Daudin, 1800}}{{odn|Daudin|1800|s=[https://www.biodiversitylibrary.org/item/122045#page/42/mode/1up 30], ryc. [https://www.biodiversitylibrary.org/item/122045#page/40/mode/1up XI]}}
 |status IUCN            = EN
 |IUCN id                = 22696221
 |mapa występowania      = Secretarybird distribution map.svg
 |opis mapy występowania =
 |wikispecies            = Sagittarius serpentarius
 |commons                = Category:Sagittarius serpentarius
 |wikisłownik            = sekretarz
}}
'''Sekretarz'''{{r|Mielczarek&Kuziemko}} (''Sagittarius serpentarius'') – [[gatunek (biologia)|gatunek]] dużego [[ptaki|ptaka]] drapieżnego, będący jedynym przedstawicielem rodziny '''sekretarzy''' (Sagittariidae){{r|Mielczarek&Kuziemko}}. Występuje w [[Afryka Subsaharyjska|Afryce Subsaharyjskiej]], od [[Senegal]]u do [[Etiopia|Etiopii]] i [[Somalia|Somalii]], aż po [[Przylądek Dobrej Nadziei]] na południu{{r|ibc|Gill&Donsker}}.

== Etymologia ==
Etymologia nazwy ''sekretarz'' nie jest jasna i istnieje kilka hipotez. Według pierwszej pochodzi ona od czubka na głowie, który kojarzył się z gęsimi piórami noszonymi za uchem przez dawnych urzędników. Inna upatruje źródła w [[język arabski|arabskim]] ''saqr-et-tair'' „ptak-myśliwy”<ref>{{cytuj książkę |autor link = |tytuł = Handbook of the Birds of the World |nazwisko r = Kemp |imię r = A.C. |rozdział = Rodzina Sagittariidae |tom = 2 |wydawca = Lynx Edicions |miejsce = Barcelona |rok = 1994 |strony = 206–215 |isbn = |język = en}}</ref>.
* ''Sagittarius:'' {{łac.|sagittarius}} „łucznik”, od ''sagitta'' „łuk”<ref>{{The Key to Scientific Names|odn=tak|nazwa=Sagittarius|data dostępu=2018-07-16}}</ref>.
* ''Serpentarius:'' epitet gatunkowy ''Falco serpentarius'' J.F. Miller, 1779<ref name=Serpentarius>{{The Key to Scientific Names|odn=tak|nazwa=Serpentarius|data dostępu=2018-07-16}}</ref>.
* ''Gypogeranus:'' gr. γυψ ''gups'', γυπος ''gupos'' „sęp”; γερανος ''geranos'' „żuraw”<ref>{{The Key to Scientific Names|odn=tak|nazwa=Gypogeranus|data dostępu=2018-07-16}}</ref>.
* ''Secretarius:'' nowołac. ''secretarius'' „sekretarz”, od łac. ''secretum'' „poufny, zaufany”, od ''secernere'' „odróżnić, rozróżnić”<ref>{{The Key to Scientific Names|odn=tak|nazwa=Secretarius|data dostępu=2018-07-16}}</ref>.
* ''Ophiotheres'' (''Ophiotheras''): gr. οφις ''ophis'', οφεως ''opheōs'' „wąż”; -θηρας ''-thēras'' „łowca”, od θηραω ''thēraō'' „polować”, od θηρ ''thēr'', θηρος ''thēros'' „bestia, zwierzę”<ref>{{The Key to Scientific Names|odn=tak|nazwa=Ophiotheres|data dostępu=2018-07-16}}</ref>.
* ''serpentarius:'' łac. ''serpens'', ''serpentis'' „wąż”, od ''serpere'' „pełzać”, gr. ἑρπω ''herpō'' „pełzać”<ref name=Serpentarius />.

== Charakterystyka ==
[[Plik:Secretarybird-incage-uenozoo2009.ogv|thumb|thumbtime=3|left|Sekretarz na wybiegu w [[Zoo w Ueno]]]]
; Wygląd zewnętrzny: Od innych ptaków drapieżnych odróżnia go nietypowa sylwetka, która jest przystosowaniem do specyficznego trybu życia. Ma stosunkowo długie nogi z długimi palcami, zaokrąglone skrzydła i zakrzywiony dziób. Dodatkowo na głowie ma ozdobny czubek. Obie płci ubarwione podobnie, samiec ma jedynie dłuższy czubek i dłuższy ogon. Z oddali lub w locie przypomina [[Żuraw zwyczajny|żurawia]]. Długi ogon w locie wystaje poza nogi, środkowe [[sterówki]] są wydłużone. Upierzenie głównie szarobiałe, [[lotki (ornitologia)|lotki]], nogawice, koniec ogona i czubka czarny. Na części twarzowej czerwona, naga skóra; u młodych ptaków jest ona koloru żółtego.
; Rozmiary: Długość ciała 125–150 cm; masa ciała 2300–4270 g; rozpiętość skrzydeł 191–215 cm{{r|hbwalive}}
; Zachowanie: Większość czasu spędza na ziemi, ze skrzydeł korzysta w wypadku zagrożenia. Jest dobrym biegaczem. Nocuje na drzewach [[akacja|akacjowych]]. Poluje w parach lub czasami w luźnych grupach rodzinnych. Osiadły, choć może wędrować na niewielkie odległości w poszukiwaniu pożywienia.

== Środowisko ==
Występuje na [[sawanna]]ch i innych otwartych terenach trawiastych. Unika lasów i gęstych zakrzaczeń. Spotykany na różnych wysokościach, od nadmorskich równin po wyżyny.

== Pożywienie ==
Poluje na małe [[gryzonie]], [[Szarańczowate|szarańczaki]], [[Żabowate|żaby]], [[jaszczurki]], a najchętniej na [[węże]] (stąd inna spotykana nazwa: ''sekretarz wężojad''). Zjada również jaja i pisklęta ptaków gniazdujących na ziemi. Poszukuje pożywienia wolno krocząc po ziemi, stawiając długie kroki. Zabija zdobycz gwałtownym uderzeniem dzioba lub tak długo stąpając po ofierze, aż będzie wystarczająco ogłuszona, aby ją można było połknąć. Często połyka zdobycz w całości.

Młode są karmione przez oboje rodziców płynnym, nadtrawionym pokarmem z [[Wole (anatomia zwierząt)|wola]]. Początkowo są to owady podawane bezpośrednio do dzioba, następnie nadtrawione części gadów i małych ssaków zwracane do gniazda.

== Lęgi ==
; Zachowania godowe: Sekretarze dobierają się w monogamiczne pary. Odbywają loty tokowe, szybując wysoko z wyciągniętymi daleko nogami i wydając jęczące dźwięki. Niekiedy również odbywają rytualne tańce na ziemi, uganiając się za sobą w sposób przypominający polowanie. Kopulują zwykle na ziemi, rzadziej w koronach drzew akacjowych.
; Gniazdo: Gniazda zakłada na drzewach akacji lub krzewach, zwykle na wysokości 5–7 m. Miejsce gniazdowania jest odwiedzane przez samca i samicę na przeszło pół roku przed składaniem jaj. Gniazdo to duża, płaska platforma o średnicy ok. 2,5 m i głębokości ok. 30 cm, zbudowana z gałęzi.
; Jaja: Samica składa 2–3 owalne, zielonkawobiałe jaja w odstępach 2–3 dniowych.
; Wysiadywanie: Jaja są wysiadywane głównie przez samicę przez okres ok. 45 dni.
; Pisklęta: Pisklęta potrafią same się żywić po 40 dniach, ale później rodzice nadal je karmią. Po 60 dniach młode zaczynają trzepotać skrzydłami, a po kolejnych 5–20 dniach pierzą się i niedługo potem opuszczają gniazdo (po 10–11 tygodniach od wyklucia). Wyskakują wtedy z gniazda, pomagając sobie szybkimi uderzeniami skrzydeł. Wkrótce potem, nauczone polowania przez rodziców, stają się samodzielne.

== Status i ochrona ==
[[Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody]] (IUCN) od 2011 roku uznaje sekretarza za [[gatunek narażony]] (VU – Vulnerable); wcześniej (od 1988 roku) miał on status [[gatunek najmniejszej troski|gatunku najmniejszej troski]] (LC – Least Concern). Trend liczebności populacji uznaje się za spadkowy{{r|iucn}}.

Zagrożeniem dla populacji jest degradacja środowiska i wycinanie drzew – sekretarze tracą swoje środowisko życia. Młode przebywające w gniazdach padają ofiarą ptaków [[krukowate|krukowatych]] i [[Accipitrini|kań]].

Od 1968 roku gatunek jest w Afryce objęty ochroną.

== Heraldyka ==
Wizerunek sekretarza jest zawarty w godłach [[Sudan]]u oraz [[Południowa Afryka|Południowej Afryki]]. W Sudanie widnieje również w środkowym białym pasie prezydenckiej flagi, na prezydenckiej pieczęci oraz insygniach wojskowych, jest też oficjalnym narodowym symbolem tego kraju.

== Przypisy ==
<references responsive>
<ref name=ibc>{{cytuj stronę |url = http://ibc.lynxeds.com/species/secretarybird-sagittarius-serpentarius |tytuł = Secretarybird (''Sagittarius serpentarius'') |opublikowany = IBC: The Internet Bird Collection |język = en |archiwum = https://web.archive.org/web/20160304171329/http://ibc.lynxeds.com/species/secretarybird-sagittarius-serpentarius |zarchiwizowano = 2016-03-04}}</ref>
<ref name=itis2>{{ITIS |TSN = 175690 |nazwa = Sagittariidae |data dostępu = 29 grudnia 2010}}</ref>
<ref name=itis3>{{ITIS |TSN = 175691 |nazwa = Sagittarius |data dostępu = 29 grudnia 2010}}</ref>
<ref name="Miller">{{cytuj książkę |autor = J.F. Miller |tytuł = Various Subjects of Natural History, Wherein are Delineated Birds, Animals and Many Curious Plants |url = https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k8534879/f71.image |rok = 1799 |wydawca = |miejsce = London |strony = ryc. XXVIII |język = en}}</ref>
<ref name="Hermann">{{cytuj książkę |autor = J. Hermann |tytuł = Tabula affinitatum animalium olim academico specimine edita, nunc uberiore commentario illustrata cum annotationibus ad historiam naturalem animalium augendam facientibus |url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/120418#page/5/mode/1up |rok = 1783 |wydawca = Impensis Joh. Georgii Treuttel, Bibliopolae |miejsce = Argentorati |strony = [https://www.biodiversitylibrary.org/item/120418#page/185/mode/1up 165], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/120418#page/255/mode/1up 235] |język = la}}</ref>
<ref name="Borkhausen">{{cytuj pismo |autor = M.B. Borkhausen |tytuł = Allgemeine Uebersicht der Vögel |url = http://zs.thulb.uni-jena.de/rsc/viewer/jportal_derivate_00089954/ALZ_1797_Bd3u4_441.tif |czasopismo = Allgemaine Literatur-Zeitung |wolumin = Jahrgang 1797 |wydanie = 4 |strony = 25 |rok = 1797 |język = de}}</ref>
<ref name="Cuvier">{{cytuj książkę |autor = G. Cuvier |tytuł = Tableau élémentaire de l’histoire naturelle des animaux |url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/42906#page/306/mode/1up |rok = 1798 |wydawca = Baudouin |miejsce = Paris |strony = 254 |język = fr}}</ref>
<ref name="Vieillot">{{cytuj książkę |autor = L.J.P. Vieillot |tytuł = Analyse d’une nouvelle ornithologie élémentaire |url = https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9745205x/f65.image.texteImage |rok = 1816 |wydawca = Deteville, libraire, rue Hautefeuille |miejsce = Paris |strony = 59 |język = fr}}</ref>
<ref name="Vieillot1819">{{cytuj książkę |autor = L.J.P. Vieillot |tytuł = Nouveau dictionnaire d’histoire naturelle, appliquée aux arts, à l’agriculture, à l’économie rurale et domestique, à la médecine, etc |url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/63926#page/488/mode/1up |rok = 1819 |wydawca = Chez Deterville |miejsce = Paris |wydanie = 2 |isbn = |strony = 468, ryc. 17, fig. 1 |tom = 30 |język = fr}}</ref>
<ref name="iucn">{{IUCN |id = 22696221 |nazwa = Sagittarius serpentarius |autor = BirdLife International |iucn rok = 2018 |wersja = 2018-1 |data dostępu = 2018-07-16}}</ref>
<ref name="Gill&Donsker">{{Cytuj stronę |url = http://www.worldbirdnames.org/bow/raptors |tytuł = New World vultures, Secretarybird, kites, hawks & eagles |autor = F. Gill & D. Donsker (red.) |opublikowany = IOC World Bird List: Version 8.2 |język = en |data dostępu = 2018-07-16}}</ref>
<ref name="Mielczarek&Kuziemko">Systematyka i nazwy polskie za: {{cytuj stronę |url = http://listaptakow.eko.uj.edu.pl/nonpasserines3.html#Sagittariidae |tytuł = Rodzina: Sagittariidae Finsch & Hartlaub, 1870 – sekretarze – Secretary-bird (Wersja: 2015-02-09) |autor = P. Mielczarek & M. Kuziemko |opublikowany = Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego |praca = Kompletna lista ptaków świata |data dostępu = 2018-07-16}}</ref>
<ref name="hbwalive">{{cytuj książkę |tytuł = Handbook of the Birds of the World Alive |url = http://www.hbw.com/ |inni = J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana (red.) |rok = 2014 |autor r = A.C. Kemp, G.M. Kirwan, D.A. Christie & J.S. Marks |rozdział = Secretarybird (''Sagittarius serpentarius'') |adres rozdziału = http://archive.is/oVnib |wydawca = Lynx Edicions |miejsce = Barcelona |język = en |data dostępu = 2015-01-20}}</ref>
</references>

== Bibliografia ==
* Hanzák J., Formánek J. ''Encyklopedia Ptaków''. Oficyna Wydawnicza „Delta W-Z”, Warszawa 1993.
* Veselovský Z. ''Ilustrowana encyklopedia zwierzęta''. Oficyna Wydawnicza „Delta W-Z”, Warszawa.
* {{The Key to Scientific Names|odn=tak}}
* {{cytuj książkę |nazwisko = Daudin |imię = F.M. |tytuł = Traité élémentaire et complet d’ornithologie, ou, Histoire naturelle des oiseaux |url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/122045#page/9/mode/1up |rok = 1800 |wydawca = Chez l’Auteur |miejsce = Paris |tom = 2 |strony = 1–450 |język = fr |odn = tak}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{Cytuj stronę |url = https://ebird.org/species/secret2 |tytuł = Zdjęcia i krótkie filmy przedstawiające sekretarza |praca = eBird |opublikowany = Cornell Lab of Ornithology |język = en}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Szponiaste]]
[[Kategoria:Ptaki Afryki]]
[[Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1779 roku]]

title: Sekretarz

Domena: eukarionty

Królestwo: zwierzęta

Typ: strunowce

Podtyp: kręgowce

Gromada: ptaki

Podgromada: Neornithes

Infragromada: ptaki neognatyczne

Rząd: szponiaste

Rodzina: Sagittariidae · R. Grandori & L. Grandori, 1935

Rodzaj: Sagittarius · Hermann, 1783

Gatunek: sekretarz

title: Synonimy

Synonimy:
Kategoria zagrożenia (CKGZ)
· zagrożony
Zasięg występowania
Mapa występowania