text:
# Rewolucja Xinhai
Rewolucja Xinhai (chiń. 辛亥革命; pinyin Xīnhài Gémìng) – wydarzenia, które rozegrały się w Chinach pomiędzy 10 października 1911 a 12 lutego 1912 roku.
Rewolucja Xinhai doprowadziła do proklamowania Republiki Chińskiej i obalenia dynastii Qing. Nazwa rewolucji pochodzi od nazwy roku w sześćdziesięcioletnim cyklu chińskiego kalendarza.
Rocznica wybuchu rewolucji jest obchodzona jako święto państwowe Republiki Chińskiej (na Tajwanie).

## Tło historyczne wybuchu rewolucji
W wyniku wojen opiumowych Chiny stały się zależne od obcych mocarstw. Pod koniec XIX wieku pojawiło się również zagrożenie ze strony modernizującej się Japonii. W 1894 dążący do przejęcia zwierzchności nad Koreą Japończycy sprowokowali wybuch wojny chińsko-japońskiej. Chiny, bezradne w obliczu japońskiej potęgi podpisały w kwietniu 1895 traktat pokojowy, na mocy którego przekazano Japonii zwierzchnictwo nad Koreą i odstąpiono Japonii wyspę Tajwan wraz z Peskadorami. Chiny musiały również zgodzić się na wysoką kontrybucję. Klęska w wojnie z Japonią rozpoczęła proces podziału Chin na strefy wpływów. W roku 1897 Niemcy otrzymały Qingdao. Rok później Chiny podpisały z Imperium Rosyjskim traktat o budowie kolei transmandżurskiej, na mocy którego cała Mandżuria znalazła się w rosyjskiej strefie wpływów, zaś porty Dalian i Lüshun (Port Artur) znalazły się pod bezpośrednim władaniem Rosji. W tym samym roku Wielka Brytania zajęła port w Weihaiwei i utworzyła własną strefę wpływów obejmującą dorzecze Jangcy. W strefie wpływów francuskich znalazła się część prowincji Guangdong. W miastach na wschodnim wybrzeżu rozpoczął się proces tworzenia stref dla cudzoziemców i otwierania ich na handel zagraniczny.
Chiny nadal były tradycyjnym, zorganizowanym ściśle według zasad konfucjańskich społeczeństwem, zamkniętym na jakiekolwiek próby reform. Elitą sprawującą rządy w państwie była nieliczna garstka Mandżurów, zaś Chińczycy na znak poddaństwa musieli nosić długie warkocze. Próba reformy kraju podjęta w 1898 przez cesarza Guangxu (Sto dni reform) zakończyła się odsunięciem cesarza od władzy przez stronnictwo skupione wokół cesarzowej wdowy Cixi i represjami wobec reformatorów.
Klęska reform doprowadziła do wyjazdu wielu reformatorów za granicę, a także powstania w kraju wielu nielegalnych stowarzyszeń. W 1899 wybuchło antymandżurskie i antycudzoziemskie powstanie bokserów. Powstańcom udało się opanować Pekin, jednak na skutek postawy cesarzowej Cixi oraz zbrojnej interwencji mocarstw zachodnich powstanie zostało stłumione w 1901.
Klęska powstania bokserów, zakończona nałożeniem na Chiny olbrzymiej kontrybucji spowodowała w Chinach wielki wstrząs. Jeszcze w czasie trwania powstania, 29 stycznia 1901 roku, cesarzowa Cixi wydała edykt reformatorski, która stała się fundamentem Nowej Polityki. Rozpoczęła się powolna modernizacja kraju, rozpoczęta modernizacją armii i zapoczątkowaną zniesieniem we wrześniu 1905 roku egzaminów urzędniczych reformą oświaty. Zreformowano administrację, tworząc nowe ministerstwa (ich poprzednia liczba nie zmieniała się od czasów dynastii Tang), zaczęto ograniczać wszechwładzę Mandżurów. Pojawił się także ruch konstytucyjny.
Dawna opozycja antymandżurska, związana z konserwatywnymi i antycudzoziemskimi grupami skupionymi wokół różnych buddyjskich i taoistycznych sekt przestała istnieć wraz z klęską bokserów. Zwolennicy reform usunięci w 1898 roku opowiadali się jedynie za reformą systemu, nie występując przeciwko władzy. Nie byli także grupą wpływową, ograniczając się głównie do kilku ośrodków chińskiej diaspory. W tej sytuacji narodziła się nowa, nowoczesna opozycja antymandżurska – ruch republikański.

## Ruch republikański
Ojcem ruchu republikańskiego był Sun Jat-sen. Ten doktor medycyny już w 1894 roku próbował przekonać Li Hongzhanga do swojego pomysłu reform w kraju i spotkawszy się z odmową założył w październiku tego roku Stowarzyszenie Odrodzenia Chin (Xīngzhōnghuì), które w następnych latach wszczynało kilka małych i szybko tłumionych buntów na południu Chin.
W sierpniu 1905 roku w Tokio Sun Jat-sen doprowadził do zjednoczenia niewielkich chińskich organizacji republikańskich i utworzenia Ligi Związkowej (Tongmenghui). Jej czołowymi działaczami oprócz Suna byli m.in. Song Jiaoren oraz Wang Jingwei. Organem prasowym Ligi był Dziennik Związkowy (Min bao). Sformułowany przez Suna program Ligi zakładał doprowadzenie do rewolucji w Chinach, która doprowadzi do obalenia dynastii i ustanowienia demokratycznej republiki. Liga szybko urosła w siłę, nawiązując współpracę z kołami chińskiej emigracji i działającymi w kraju antymandżurskimi Triadami. Do jesieni 1911 roku doszło do dziesięciu prób powstań w środkowych i południowych Chinach oraz wielu, zazwyczaj nieudanych, prób zamachów.
Ruch republikański mimo wszystko rozwijał się głównie w ośrodkach emigracji i części inteligencji, nie zyskując nigdy szerszego charakteru. Wpływ na to miały przede wszystkim przeprowadzone przez dwór w pierwszej dekadzie XX wieku reformy. Otwierano szkoły, rozpoczął się rozwój przemysłu, zaczęły powstawać pierwsze chińskie prywatne spółki. W 1909 roku utworzono zgromadzenia prowincjonalne, będące ograniczoną, ale pierwszą w historii Chin formą samorządu terytorialnego. Wielkie nadzieje społeczeństwa na reformę systemu załamały się jednak w maju 1911 roku, kiedy to w miejsce historycznych ministerstw utworzono pierwszy gabinet. W nowym rządzie ośmiu na trzynastu ministrów było Mandżurami, a pierwszym premierem został znany z korupcji i nepotyzmu książę Yikuang, co spowodowało wzrost antymandżurskich nastrojów.
W kwietniu 1911 roku w Kantonie doszło do wybuchu kolejnego powstania zorganizowanego przez Ligę Związkową, które mimo starannych przygotowań zakończyło się klęską i straceniem 72 jego uczestników. Klęska powstania kantońskiego spowodowała moralną klęskę Ligi Związkowej. Sun Jat-sen udał się do Stanów Zjednoczonych, gdzie usiłował szukać poparcia dla ruchu republikańskiego, zaś Song Jiaoren snuł mgliste plany nowego powstania na 1913 rok.

## Nacjonalizacja kolei i początek spisku
9 maja 1911 roku rząd cesarski wydał edykt o nacjonalizacji dwóch budowanych właśnie linii kolejowych w środkowych Chinach. Decyzja ta była ukłonem władzy w kierunku szlachty, która zainwestowała już spore pieniądze w budowę. Wykupowi miały podlegać jedynie większościowe pakiety akcji, do których dano prawo państwu i zagranicznym bankom. Mniejszościowe pakiety, znajdujące się w prywatnych rękach, zostały unieważnione.
17 czerwca przedsiębiorcy w prowincji Syczuan zawiązali Towarzystwo Obrony Kolei, które rozpoczęło serię strajków i demonstracji. Poparcia Towarzystwu udzieliło obradujące w Chengdu zgromadzenie lokalne, przy okazji wyrażając swój sprzeciw wobec wysokich podatków i domagając się zwołania konstytuanty. W odpowiedzi na wielką manifestację z 7 września gubernator Zhao Erfeng rozpoczął pacyfikację prowincji. W całej prowincji doszło do krwawych walk między chłopskimi milicjami a wojskiem; atakowano biura podatkowe, rozbijano więzienia, obalano słupy telegraficzne. Przerażony obrotem spraw pekiński rząd skierował do Syczuanu jako posiłki oddziały stacjonujące w prowincji Hubei.
24 września w Wuhanie odbyło się wspólne zebranie tajnych stowarzyszeń spiskowych, działających pod kryptonimami Związek Postępu i Towarzystwo Literackie. Spiskowcy uznali, że wydarzenia w Syczuanie są właściwym momentem do rozpoczęcia republikańskiej rewolucji. Datę jej rozpoczęcia ustalono na 16 października.

## Powstanie w Wuchangu
9 października doszło do przypadkowego wybuchu bomby podczas produkcji materiałów wybuchowych w kwaterze powstańców na terenie rosyjskiej koncesji w Hankou. W jego wyniku służby rosyjskie odkryły kwaterę spiskowców i powiadomiły administrację cesarską.
Rankiem 10 października chińska policja rozpoczęła aresztowania wśród spiskowców. Wydarzenia te spowodowały przyspieszenie decyzji o rozpoczęciu rewolucji. Około godziny 20 padły pierwsze strzały, rozpoczynając powstanie w Wuchangu. W przeciągu wietrznej i deszczowej nocy z 10 na 11 października podoficerowie 8 batalionu saperów opanowali arsenał i zabili dowódców. O świcie 11 października, po zajęciu kwatery gubernatora, Wuchang znajdował się już w rękach rewolucjonistów. Powstańcy zmusili dowódcę stacjonujących w mieście wojsk cesarskich, Li Yuanhonga, do przejścia wraz z żołnierzami na swoją stronę, po czym powołali go na szefa tymczasowego rządu rewolucyjnego. Rząd tymczasowy ogłosił przekształcenie Chin w republikę i wezwał wszystkie prowincje do powstania. Jego pierwszą deklaracją była gwarancja bezpieczeństwa i stanu posiadania wszystkich cudzoziemców, co miało powstrzymać mocarstwa od zbrojnej interwencji po stronie Qingów.
Informacja o wybuchu rewolucji zaskoczyła przebywającego wówczas w Denver Sun Jat-sena, który natychmiast udał się do Londynu z misją przekonania rządu brytyjskiego do poparcia rewolucjonistów.

## Rewolucja
Po opanowaniu Wuchangu armia rewolucyjna w przeciągu kilku tygodni opanowała czternaście południowych prowincji, całkowicie likwidując znajdującą się tam armię cesarską. W wielu przypadkach całe oddziały i gubernatorzy prowincji przechodzili masowo na stronę rewolucjonistów, a zgromadzenia lokalne ogłaszały secesję. Najdłużej, do 2 grudnia, stawiał opór broniony przez Zhang Xuna Nankin.
W obliczu całkowitej klęski na południu rząd w Pekinie wezwał odtrąconego Yuan Shikaia, któremu powierzono dowództwo nad mającą stłumić rewolucję armią. Pod dowództwem Yuana Armia Beiyang ruszyła na odsiecz opierającym się armii powstańczej Duan Qiruiowi i Feng Guozhangowi i odnosząc kilka zwycięstw dotarła 27 listopada do przedmieść Wuhanu. W porozumieniu z brytyjskim konsulem Johnem Jordanem Yuan zaczął wówczas prowadzić własną grę, doprowadzając 3 grudnia do zawieszenia walk. 18 grudnia Yuan rozpoczął w Szanghaju negocjacje pokojowe z rewolucjonistami, które bezsilny rząd pekiński musiał zaakceptować.

## Powstanie Republiki Chińskiej
Już 29 października 1911 roku do Wuhanu przybyli delegaci Ligi Związkowej, Huang Xing i Song Jiaoren, gdzie zaaprobowali tymczasowy rząd rewolucyjny Li Yuanhonga. 30 listopada przedstawiciele wyzwolonych prowincji zebrali się na terenie koncesji brytyjskiej w Hankou na konferencji w sprawie utworzenia centralnego, prawomocnego gabinetu; na początku grudnia obrady przeniesiono do Nankinu.
Po rozpoczęciu negocjacji z Yuanem Shikai rozmowy zeszły na temat kwestii zachowania monarchii, o której losie miała ostatecznie zdecydować konstytuanta. 25 grudnia do Szanghaju zawinął okręt, którym powracał z wygnania Sun Jat-sen. 29 grudnia członkowie konferencji w Hankou ogłosili się zgromadzeniem narodowym i jednomyślnie obrali Suna na tymczasowego prezydenta.
1 stycznia 1912 roku oficjalnie proklamowano utworzenie Republiki Chińskiej. Pomimo swojej tymczasowości i wewnętrznych sprzeczności co do form ustrojowych, rząd republikański niemal natychmiast wydał serię dekretów, w których m.in. zakazano krępowania stóp, palenia opium, tortur i wywożenia chińskich robotników za granicę.

## Abdykacja Qingów
Pomimo proklamacji Republiki, jej władza rozciągała się jedynie do rzeki Jangcy, zaś północne Chiny wciąż znajdowały się pod panowaniem rezydującego w Pekinie cesarza. Dążąc do rozwiązania sytuacji Sun Jat-sen zawarł w styczniu 1912 roku tajne porozumienie z Yuanem Shikai, na mocy którego zobowiązał się przekazać mu władzę, jeśli ten doprowadzi do abdykacji cesarza.
27 stycznia na polecenie Yuana grupa 47 generałów Armii Beiyang w oficjalnej depeszy zażądała abdykacji cesarza. Ostatecznie pod naciskiem Yuana na dwór 12 lutego 1912 roku cesarzowa Longyu ogłosiła abdykację małoletniego cesarza Puyi, w zamian za gwarancje ze strony rządu republikańskiego, nazywane Przyrzeczeniem dobrego traktowania. W Przyrzeczeniu rząd republikański zobowiązywał się do uznania władzy cesarza nad Zakazanym Miastem i traktowania go jako głowy obcego państwa. Dynastia Qingów miała także m.in. zachować cały majątek i otrzymywać ze skarbca Republiki stałą pensję.

## Rządy Yuana Shikai
10 marca 1912 roku Yuan Shikai został wybrany na drugiego prezydenta Republiki Chińskiej. 1 kwietnia zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami Sun Jat-sen ustąpił ze stanowiska i Yuan przejął pełnię władzy. Republika Chińska uznana została na arenie międzynarodowej. Z rozkazu Yuana stolicę przeniesiono z Nankinu ponownie do Pekinu.
Rządu republikańskiego nie uznały Mongolia Zewnętrzna i Tybet, które korzystając z zamętu w Chinach ogłosiły niepodległość.

title: Rewolucja Xinhai

wikitext:
{{Wojna infobox
 |nazwa        = Rewolucja Xinhai
{{k|zh|辛亥革命}}
 |epoka        = czasy najnowsze
 |konflikt     =
 |grafika      = RevoluciónDeXinhai1911.svg
 |opis grafiki =
 |czas         = 1911–1912
 |miejsce      =
 |terytorium   = [[Chiny]]
 |przyczyna    = niezadowolenie z rządów Qing
 |wynik        = koniec monarchii w Chinach,
powołanie [[Republika Chińska (1912–1949)|Republiki Chińskiej]]
 |strona1      = {{flaga|CHN|1890}} [[dynastia Qing]]
 |strona2      = {{flaga|CHN|1912}} Rząd Tymczasowy
{{flaga|CHN|1912}} [[Tongmenghui]]
{{flaga grafika|Chinese-army Wuhan flag (1911-1928) 19 dots.svg}} powstańcy
 |dowódca1     = [[Zaifeng]],
[[Yikuang]],
[[Yuan Shikai]]
 |dowódca2     = [[Sun Jat-sen]],
[[Li Yuanhong]],
[[Song Jiaoren]]
 |siły1        =
 |siły2        =
 |straty1      =
 |straty2      =
 |kod mapy     =
 |współrzędne  =
 |commons      = category:Xinhai Revolution
}}
'''Rewolucja Xinhai''' ({{chińskie|c=辛亥革命|hp=Xīnhài Gémìng}}) – wydarzenia, które rozegrały się w [[Chiny|Chinach]] pomiędzy [[10 października]] [[1911]] a [[12 lutego]] [[1912]] roku.

Rewolucja Xinhai doprowadziła do proklamowania [[Republika Chińska (1912–1949)|Republiki Chińskiej]] i obalenia [[dynastia Qing|dynastii Qing]]. Nazwa rewolucji pochodzi od nazwy roku w sześćdziesięcioletnim cyklu [[kalendarz chiński|chińskiego kalendarza]].

Rocznica wybuchu rewolucji jest obchodzona jako święto państwowe [[Republika Chińska|Republiki Chińskiej]] (na [[Tajwan (wyspa)|Tajwanie]]).

== Tło historyczne wybuchu rewolucji ==
W wyniku [[Wojny opiumowe|wojen opiumowych]] Chiny stały się zależne od obcych mocarstw. Pod koniec XIX wieku pojawiło się również zagrożenie ze strony modernizującej się [[Japonia|Japonii]]. W 1894 dążący do przejęcia zwierzchności nad [[Korea|Koreą]] Japończycy sprowokowali wybuch [[Wojna chińsko-japońska (1894–1895)|wojny chińsko-japońskiej]]. Chiny, bezradne w obliczu japońskiej potęgi podpisały w kwietniu 1895 [[Traktat z Shimonoseki|traktat pokojowy]], na mocy którego przekazano Japonii zwierzchnictwo nad Koreą i odstąpiono Japonii wyspę [[Tajwan (wyspa)|Tajwan]] wraz z [[Peskadory|Peskadorami]]. Chiny musiały również zgodzić się na wysoką [[Reparacje wojenne|kontrybucję]]. Klęska w wojnie z Japonią rozpoczęła proces podziału Chin na strefy wpływów. W roku 1897 [[Niemcy]] otrzymały [[Qingdao]]. Rok później Chiny podpisały z [[Imperium Rosyjskie|Imperium Rosyjskim]] traktat o budowie [[Kolej Wschodniochińska|kolei transmandżurskiej]], na mocy którego cała [[Mandżuria]] znalazła się w rosyjskiej strefie wpływów, zaś porty [[Dalian]] i [[Lüshunkou|Lüshun]] (Port Artur) znalazły się pod bezpośrednim władaniem Rosji. W tym samym roku [[Wielka Brytania]] zajęła port w [[Weihai]]wei i utworzyła własną strefę wpływów obejmującą dorzecze [[Jangcy]]. W strefie wpływów [[Francja|francuskich]] znalazła się część prowincji [[Guangdong]]. W miastach na wschodnim wybrzeżu rozpoczął się proces tworzenia stref dla cudzoziemców i otwierania ich na handel zagraniczny.

Chiny nadal były tradycyjnym, zorganizowanym ściśle według zasad [[konfucjanizm|konfucjańskich]] społeczeństwem, zamkniętym na jakiekolwiek próby reform. Elitą sprawującą rządy w państwie była nieliczna garstka [[Mandżurowie|Mandżurów]], zaś Chińczycy na znak poddaństwa musieli nosić długie warkocze. Próba reformy kraju podjęta w 1898 przez cesarza [[Guangxu]] ([[Sto dni reform]]) zakończyła się odsunięciem cesarza od władzy przez stronnictwo skupione wokół cesarzowej wdowy [[Cixi]] i represjami wobec reformatorów.

Klęska reform doprowadziła do wyjazdu wielu reformatorów za granicę, a także powstania w kraju wielu nielegalnych stowarzyszeń. W 1899 wybuchło antymandżurskie i antycudzoziemskie [[powstanie bokserów]]. Powstańcom udało się opanować [[Pekin]], jednak na skutek postawy cesarzowej Cixi oraz zbrojnej interwencji mocarstw zachodnich powstanie zostało stłumione w 1901.

Klęska powstania bokserów, zakończona nałożeniem na Chiny olbrzymiej kontrybucji spowodowała w Chinach wielki wstrząs. Jeszcze w czasie trwania powstania, 29 stycznia 1901 roku, cesarzowa Cixi wydała ''edykt reformatorski'', która stała się fundamentem Nowej Polityki. Rozpoczęła się powolna modernizacja kraju, rozpoczęta modernizacją armii i zapoczątkowaną zniesieniem we wrześniu 1905 roku [[egzaminy urzędnicze w Chinach|egzaminów urzędniczych]] reformą oświaty. Zreformowano administrację, tworząc nowe ministerstwa (ich poprzednia liczba nie zmieniała się od czasów dynastii [[dynastia Tang|Tang]]), zaczęto ograniczać wszechwładzę Mandżurów. Pojawił się także ruch konstytucyjny.

Dawna opozycja antymandżurska, związana z konserwatywnymi i antycudzoziemskimi grupami skupionymi wokół różnych buddyjskich i taoistycznych sekt przestała istnieć wraz z klęską bokserów. Zwolennicy reform usunięci w 1898 roku opowiadali się jedynie za reformą systemu, nie występując przeciwko władzy. Nie byli także grupą wpływową, ograniczając się głównie do kilku ośrodków chińskiej diaspory<ref name=Polit />. W tej sytuacji narodziła się nowa, nowoczesna opozycja antymandżurska – ruch republikański<ref name=Polit />.

== Ruch republikański ==
[[Plik:Xh3.jpg|thumb|Sun Jat-sen]]
Ojcem ruchu republikańskiego był [[Sun Jat-sen]]. Ten doktor medycyny już w 1894 roku próbował przekonać [[Li Hongzhang]]a do swojego pomysłu reform w kraju i spotkawszy się z odmową założył w październiku tego roku Stowarzyszenie Odrodzenia Chin (''Xīngzhōnghuì''), które w następnych latach wszczynało kilka małych i szybko tłumionych buntów na południu Chin<ref name=Polit />.

W sierpniu 1905 roku w [[Tokio]] Sun Jat-sen doprowadził do zjednoczenia niewielkich chińskich organizacji republikańskich i utworzenia [[Tongmenghui|Ligi Związkowej (''Tongmenghui'')]]. Jej czołowymi działaczami oprócz Suna byli m.in. [[Song Jiaoren]] oraz [[Wang Jingwei]]. Organem prasowym Ligi był Dziennik Związkowy (''Min bao''). Sformułowany przez Suna program Ligi zakładał doprowadzenie do rewolucji w Chinach, która doprowadzi do obalenia dynastii i ustanowienia demokratycznej republiki<ref name=Polit />. Liga szybko urosła w siłę, nawiązując współpracę z kołami chińskiej emigracji i działającymi w kraju antymandżurskimi [[Triada]]mi<ref name=Polit />. Do jesieni 1911 roku doszło do dziesięciu prób powstań w środkowych i południowych Chinach oraz wielu, zazwyczaj nieudanych, prób zamachów<ref name=Polit />.

Ruch republikański mimo wszystko rozwijał się głównie w ośrodkach emigracji i części inteligencji, nie zyskując nigdy szerszego charakteru. Wpływ na to miały przede wszystkim przeprowadzone przez dwór w pierwszej dekadzie XX wieku reformy. Otwierano szkoły, rozpoczął się rozwój przemysłu, zaczęły powstawać pierwsze chińskie prywatne spółki. W 1909 roku utworzono zgromadzenia prowincjonalne, będące ograniczoną, ale pierwszą w historii Chin formą samorządu terytorialnego<ref name=Polit />. Wielkie nadzieje społeczeństwa na reformę systemu załamały się jednak w maju 1911 roku, kiedy to w miejsce historycznych ministerstw utworzono pierwszy gabinet. W nowym rządzie ośmiu na trzynastu ministrów było Mandżurami, a pierwszym premierem został znany z korupcji i nepotyzmu książę [[Yikuang]], co spowodowało wzrost antymandżurskich nastrojów<ref name=Polit /><ref name=Kajdan />.

W kwietniu 1911 roku w [[Kanton (Chiny)|Kantonie]] doszło do wybuchu kolejnego powstania zorganizowanego przez Ligę Związkową, które mimo starannych przygotowań zakończyło się klęską i straceniem 72 jego uczestników<ref name=Polit />. Klęska powstania kantońskiego spowodowała moralną klęskę Ligi Związkowej. Sun Jat-sen udał się do [[Stany Zjednoczone|Stanów Zjednoczonych]], gdzie usiłował szukać poparcia dla ruchu republikańskiego, zaś [[Song Jiaoren]] snuł mgliste plany nowego powstania na 1913 rok<ref name=Polit />.

== Nacjonalizacja kolei i początek spisku ==
9 maja 1911 roku rząd cesarski wydał edykt o [[nacjonalizacja|nacjonalizacji]] dwóch budowanych właśnie linii kolejowych w środkowych Chinach. Decyzja ta była ukłonem władzy w kierunku szlachty, która zainwestowała już spore pieniądze w budowę<ref name=Polit />. Wykupowi miały podlegać jedynie większościowe pakiety akcji, do których dano prawo państwu i zagranicznym bankom<ref name=Polit />. Mniejszościowe pakiety, znajdujące się w prywatnych rękach, zostały unieważnione<ref name=Kajdan />.

17 czerwca przedsiębiorcy w prowincji [[Syczuan]] zawiązali Towarzystwo Obrony Kolei, które rozpoczęło serię strajków i demonstracji<ref name=Polit />. Poparcia Towarzystwu udzieliło obradujące w [[Chengdu]] zgromadzenie lokalne, przy okazji wyrażając swój sprzeciw wobec wysokich podatków i domagając się zwołania konstytuanty<ref name=Polit />. W odpowiedzi na wielką manifestację z 7 września gubernator Zhao Erfeng rozpoczął pacyfikację prowincji<ref name=Polit />. W całej prowincji doszło do krwawych walk między chłopskimi milicjami a wojskiem; atakowano biura podatkowe, rozbijano więzienia, obalano słupy telegraficzne<ref name=Polit />. Przerażony obrotem spraw pekiński rząd skierował do Syczuanu jako posiłki oddziały stacjonujące w prowincji [[Hubei]]<ref name=Polit />.

24 września w [[Wuhan]]ie odbyło się wspólne zebranie tajnych stowarzyszeń spiskowych, działających pod kryptonimami Związek Postępu i Towarzystwo Literackie<ref name=Kajdan />. Spiskowcy uznali, że wydarzenia w Syczuanie są właściwym momentem do rozpoczęcia republikańskiej rewolucji. Datę jej rozpoczęcia ustalono na 16 października<ref name=Kajdan>{{cytuj książkę |nazwisko = Kajdański| imię = Edward| autor link = | tytuł = Chiny. Leksykon| wydawca = Książka i Wiedza| miejsce = Warszawa | rok = 2005| strony = | isbn = 83-05-13407-5}}</ref>.

== Powstanie w Wuchangu ==
[[Plik:Chinese-army Wuhan flag (1911-1928) 19 dots.svg|thumb|right|Flaga rewolucjonistów]]
9 października doszło do przypadkowego wybuchu bomby podczas produkcji materiałów wybuchowych w kwaterze powstańców na terenie rosyjskiej koncesji w [[Hankou]]<ref name=Polit>{{cytuj książkę |nazwisko = Polit| imię = Jakub| autor link = | tytuł = Chiny| wydawca = Wydawnictwo Trio| miejsce = Warszawa| rok = 2004| strony = | isbn = 83-88542-68-0}}</ref>. W jego wyniku służby rosyjskie odkryły kwaterę spiskowców i powiadomiły administrację cesarską.

Rankiem 10 października chińska policja rozpoczęła aresztowania wśród spiskowców. Wydarzenia te spowodowały przyspieszenie decyzji o rozpoczęciu rewolucji. Około godziny 20 padły pierwsze strzały, rozpoczynając powstanie w Wuchangu. W przeciągu wietrznej i deszczowej nocy z 10 na 11 października podoficerowie 8 batalionu saperów opanowali arsenał i zabili dowódców<ref name=Polit />. O świcie 11 października, po zajęciu kwatery gubernatora, Wuchang znajdował się już w rękach rewolucjonistów<ref name=Polit />. Powstańcy zmusili dowódcę stacjonujących w mieście wojsk cesarskich, [[Li Yuanhong]]a, do przejścia wraz z żołnierzami na swoją stronę<ref name=OPRES>{{cytuj książkę | tytuł = Encyklopedia Historyczna Świata. Tom X| wydawca = Wydawnictwo Opres| miejsce = Kraków| rok = 2002| strony = | isbn = 83-85909-72-9}}</ref>, po czym powołali go na szefa tymczasowego rządu rewolucyjnego<ref name=Polit />. Rząd tymczasowy ogłosił przekształcenie Chin w republikę i wezwał wszystkie prowincje do powstania<ref name=Kajdan />. Jego pierwszą deklaracją była gwarancja bezpieczeństwa i stanu posiadania wszystkich cudzoziemców, co miało powstrzymać mocarstwa od zbrojnej interwencji po stronie Qingów<ref name=Polit />.

Informacja o wybuchu rewolucji zaskoczyła przebywającego wówczas w [[Denver]] Sun Jat-sena, który natychmiast udał się do [[Londyn]]u z misją przekonania rządu brytyjskiego do poparcia rewolucjonistów<ref name=Polit />.

== Rewolucja ==
[[Plik:Xinhai01.jpg|thumb|Oddział armii cesarskiej poddaje się rewolucjonistom]]
Po opanowaniu Wuchangu armia rewolucyjna w przeciągu kilku tygodni opanowała czternaście południowych prowincji, całkowicie likwidując znajdującą się tam armię cesarską<ref name=Polit />. W wielu przypadkach całe oddziały i gubernatorzy prowincji przechodzili masowo na stronę rewolucjonistów<ref name=Kajdan />, a zgromadzenia lokalne ogłaszały secesję<ref name=OPRES />. Najdłużej, do 2 grudnia, stawiał opór broniony przez [[Zhang Xun]]a [[Nankin]].

W obliczu całkowitej klęski na południu rząd w Pekinie wezwał odtrąconego Yuan Shikaia, któremu powierzono dowództwo nad mającą stłumić rewolucję armią. Pod dowództwem Yuana Armia Beiyang ruszyła na odsiecz opierającym się armii powstańczej [[Duan Qirui]]owi i [[Feng Guozhang]]owi i odnosząc kilka zwycięstw dotarła 27 listopada do przedmieść [[Wuhan]]u. W porozumieniu z brytyjskim konsulem Johnem Jordanem Yuan zaczął wówczas prowadzić własną grę, doprowadzając 3 grudnia do zawieszenia walk<ref name=Polit />. 18 grudnia Yuan rozpoczął w Szanghaju negocjacje pokojowe z rewolucjonistami, które bezsilny rząd pekiński musiał zaakceptować<ref name=Polit />.

== Powstanie Republiki Chińskiej ==
Już 29 października 1911 roku do Wuhanu przybyli delegaci Ligi Związkowej, [[Huang Xing]] i [[Song Jiaoren]], gdzie zaaprobowali tymczasowy rząd rewolucyjny Li Yuanhonga<ref name=Polit />. 30 listopada przedstawiciele wyzwolonych prowincji zebrali się na terenie koncesji brytyjskiej w Hankou na konferencji w sprawie utworzenia centralnego, prawomocnego gabinetu; na początku grudnia obrady przeniesiono do Nankinu<ref name=Polit />.

Po rozpoczęciu negocjacji z Yuanem Shikai rozmowy zeszły na temat kwestii zachowania monarchii, o której losie miała ostatecznie zdecydować konstytuanta. 25 grudnia do Szanghaju zawinął okręt, którym powracał z wygnania Sun Jat-sen. 29 grudnia członkowie konferencji w Hankou ogłosili się zgromadzeniem narodowym i jednomyślnie obrali Suna na tymczasowego prezydenta<ref name=Polit />.

1 stycznia 1912 roku oficjalnie proklamowano utworzenie [[Republika Chińska (1912–1949)|Republiki Chińskiej]]. Pomimo swojej tymczasowości i wewnętrznych sprzeczności co do form ustrojowych, rząd republikański niemal natychmiast wydał serię dekretów, w których m.in. zakazano [[krępowanie stóp|krępowania stóp]], palenia [[opium]], tortur i wywożenia chińskich robotników za granicę.

== Abdykacja Qingów ==
[[Plik:Qingtuiweizhaoshu.JPG|thumb|Cesarski edykt o abdykacji]]
Pomimo proklamacji Republiki, jej władza rozciągała się jedynie do rzeki [[Jangcy]], zaś północne Chiny wciąż znajdowały się pod panowaniem rezydującego w Pekinie cesarza. Dążąc do rozwiązania sytuacji Sun Jat-sen zawarł w styczniu 1912 roku tajne porozumienie z Yuanem Shikai, na mocy którego zobowiązał się przekazać mu władzę, jeśli ten doprowadzi do abdykacji cesarza.

27 stycznia na polecenie Yuana grupa 47 generałów Armii Beiyang w oficjalnej depeszy zażądała abdykacji cesarza<ref name=Polit />. Ostatecznie pod naciskiem Yuana na dwór 12 lutego 1912 roku cesarzowa Longyu ogłosiła abdykację małoletniego cesarza [[Puyi]], w zamian za gwarancje ze strony rządu republikańskiego, nazywane ''Przyrzeczeniem dobrego traktowania''. W ''Przyrzeczeniu'' rząd republikański zobowiązywał się do uznania władzy cesarza nad [[Zakazane Miasto|Zakazanym Miastem]] i traktowania go jako głowy obcego państwa. Dynastia Qingów miała także m.in. zachować cały majątek i otrzymywać ze skarbca Republiki stałą pensję.

[[Plik:Ysk2.jpg|thumb|Yuan Shikai]]

== Rządy Yuana Shikai ==
10 marca 1912 roku [[Yuan Shikai]] został wybrany na drugiego prezydenta Republiki Chińskiej. 1 kwietnia zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami Sun Jat-sen ustąpił ze stanowiska i Yuan przejął pełnię władzy. Republika Chińska uznana została na arenie międzynarodowej. Z rozkazu Yuana stolicę przeniesiono z Nankinu ponownie do Pekinu.

Rządu republikańskiego nie uznały [[Mongolia Zewnętrzna]] i [[Tybet (region)|Tybet]], które korzystając z zamętu w Chinach ogłosiły niepodległość.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Dynastia Qing]]
[[Kategoria:Historia Chin 1912–1949]]
[[Kategoria:Powstania w historii Chin|Xinhai]]

title: Rewolucja Xinhai · 辛亥革命

Terytorium: Chiny

Przyczyna: niezadowolenie z rządów Qing

Wynik: koniec monarchii w Chinach, · powołanie Republiki Chińskiej

title: Strony konfliktu

dynastia Qing: Rząd Tymczasowy · Tongmenghui · powstańcy

title: Dowódcy

Zaifeng, · Yikuang, · Yuan Shikai: Sun Jat-sen, · Li Yuanhong, · Song Jiaoren


text:
# Jakub Adamski
Jakub Adamski (ur. 11 listopada 1987 w Gorzowie Wielkopolskim) – polski lekkoatleta, sprinter.
Od 2007 roku reprezentuje barwy AZS Poznań, w 2008 zdobył srebrny medal mistrzostw Polski seniorów w sztafecie 4 x 100 metrów, rok później Adamski z klubowymi kolegami sięgnął po złoto mistrzostw kraju w tej konkurencji. W 2009 sięgnął po brązowy medal młodzieżowych mistrzostw Europy (sztafeta 4 x 100 m, Kowno 2009). Wicemistrz Polski w sztafecie 4 x 100 metrów (2011). Brązowy medalista mistrzostw kraju na 200 metrów (2011 i 2012) i 100 metrów (2012). Medalista uniwersjad w sztafecie 4 x 100 metrów.

## Rekordy życiowe
- bieg na 100 metrów – 10,45 (2012 i 2013) / 10,42w (2014)
- bieg na 200 metrów – 20,92 (2012)

wikiname: plwiki

title: Jakub Adamski

in_language: pl

wikitext:
{{Sportowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Jakub Adamski
 |imię i nazwisko org       =
 |dyscyplina                = lekkoatletyka
 |grafika                   = Pedros Cup 2015 Łódź, Jakub Adamski 01.jpg
 |opis grafiki              =
 |pełne imię i nazwisko     =
 |data urodzenia            =
 |miejsce urodzenia         =
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |obywatelstwo              =
 |wzrost                    = 183 cm
 |pozycja                   =
 |klub                      =
 |numer w klubie            =
 |kariera juniorska         =
 |kariera seniorska         =
 |kariera reprezentacyjna   =
 |kariera trenerska         =
 |medale                    = {{Medalista infobox/reprezentacja|POL}}
{{Medalista infobox/nagłówek|[[Młodzieżowe mistrzostwa Europy w lekkoatletyce|Młodzieżowe mistrzostwa Europy]]|L}}
{{Medalista infobox/wiersz|3|[[Młodzieżowe Mistrzostwa Europy w Lekkoatletyce 2009|Kowno 2009]]|[[Sztafeta 4 × 100 metrów|sztafeta 4 x 100 m]]}}
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Jakub Adamski''' (ur. [[11 listopada]] [[1987]] w [[Gorzów Wielkopolski|Gorzowie Wielkopolskim]]) – [[Polacy|polski]] [[Lekkoatletyka|lekkoatleta]], [[sprint]]er.

Od 2007 roku reprezentuje barwy [[AZS Poznań (lekkoatletyka)|AZS Poznań]], w 2008 zdobył srebrny medal [[mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 2008|mistrzostw Polski seniorów]] w [[Sztafeta 4 × 100 metrów|sztafecie 4 x 100 metrów]], rok później Adamski z klubowymi kolegami sięgnął po złoto [[mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 2009|mistrzostw kraju]] w tej konkurencji. W 2009 sięgnął po brązowy medal [[Młodzieżowe Mistrzostwa Europy w Lekkoatletyce 2009|młodzieżowych mistrzostw Europy]] ([[Sztafeta 4 × 100 metrów|sztafeta 4 x 100 m]], [[Kowno]] 2009). [[Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 2011|Wicemistrz Polski]] w sztafecie 4 x 100 metrów (2011). Brązowy medalista mistrzostw kraju na 200 metrów ([[Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 2011|2011]] i [[Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 2012|2012]]) i 100 metrów ([[Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 2012|2012]]). Medalista [[Uniwersjada|uniwersjad]] w sztafecie 4 x 100 metrów<ref>{{Cytuj | url = http://www.azs.krakow.pl/GWANGJU/14_biuletyn_UN-2015_2015-07-12.pdf | tytuł = BIULETYN INFORMACYJNY nr 14 Gwangju, 12 lipca 2015 roku | opublikowany = Akademicki Przegląd Sportowy | data dostępu = 2015-07-13 | język = pl | archiwum = https://web.archive.org/web/20160304223402/http://www.azs.krakow.pl/GWANGJU/14_biuletyn_UN-2015_2015-07-12.pdf | zarchiwizowano = 4 marca 2016 }}</ref>.

== Rekordy życiowe ==
* [[bieg na 100 metrów]] – 10,45 (2012 i 2013) / 10,42w (2014)
* [[bieg na 200 metrów]] – 20,92 (2012)

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{PZLA|id=16989}} [dostęp 13 lipca 2015].

{{Mistrzowie Polski w sztafecie 4 × 100 metrów}}
{{Młodzieżowi mistrzowie Polski w sztafecie 4 x 100 metrów}}

{{SORTUJ:Adamski, Jakub}}
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Gorzowie Wielkopolskim]]
[[Kategoria:Medaliści Letniej Uniwersjady 2015]]
[[Kategoria:Medaliści Letniej Uniwersjady 2013]]
[[Kategoria:Polscy sprinterzy]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1987]]

title: · Jakub Adamski

Data i miejsce urodzenia: 11 listopada 1987 · Gorzów Wielkopolski

title: Dorobek medalowy

brąz: Kowno 2009 · sztafeta 4 x 100 m


text:
# Chéroy
Chéroy – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Burgundia-Franche-Comté, w departamencie Yonne.
Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 1326 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 126 osób/km² (wśród 2044 gmin Burgundii Chéroy plasuje się na 173. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 896.).

title: Chéroy

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Chéroy
 |nazwa oryginalna                =
 |dopełniacz nazwy                = gminy Chéroy
 |jednostka                       = gmina
 |zdjęcie                         =
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            =
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = Burgundia-Franche-Comté
 |1. jednostka administracyjna    =
 |2. jednostka administracyjna    = [[Yonne]]
 |3. jednostka administracyjna    = [[Okręg Sens|Sens]]
 |siedziba                        =
 |nazwa kodu statystycznego       = [[Institut national de la statistique et des études économiques|INSEE]]
 |kod statystyczny                = 89100
 |powierzchnia                    = 10,52 km²
 |rok                             = 1990
 |liczba ludności                 = 1326
 |gęstość zaludnienia             = 126 os./km²
 |numer kierunkowy                =
 |kod pocztowy                    = 89690
 |tablice rejestracyjne           =
 |adres urzędu                    =
 |plan                            =
 |mapa                            =
 |nazwa mapy                      = Francji
 |kod mapy                        = Yonne
 |współrzędne                     = 48°12′N 3°0′E
 |commons                         =
 |www                             =
}}
'''Chéroy''' – miejscowość i [[gmina]] we [[Francja|Francji]], w regionie [[Burgundia-Franche-Comté]], w departamencie [[Yonne]].

Według danych na rok [[1990]] gminę zamieszkiwało 1326 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 126 osób/km² (wśród 2044 gmin [[Burgundia|Burgundii]] Chéroy plasuje się na 173. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 896.).

== Bibliografia ==
* {{Insee}}

{{Okręg Sens}}

[[Kategoria:Miejscowości w departamencie Yonne]]

title: Chéroy

Państwo: Francja

Region: Burgundia-Franche-Comté

Departament: Yonne

Okręg: Sens

• gęstość: 126 os./km²


text:
# HMAS Birchgrove Park
HMAS Birchgrove Park (FY15) – trałowiec pomocniczy i okręt zaopatrzeniowy z okresu II wojny światowej należący do Royal Australian Navy.
Po wybuchu II wojny światowej, należący do R.W. Miller and Company węglowiec „Birchgrove Park” wraz z 34 innymi statkami został wcielony do Royal Australian Navy i przystosowane do roli trałowca.

## Historia
SS „Birchgrove Park” (zarejestrowany w Lloyd’s Register of Shipping pod numerem 157592) był węglowcem zbudowanym w stoczni J. Lewis and Sons w Aberdeen, wodowanym w listopadzie 1930. Statek opuścił Wielką Brytanię 5 listopada 1930 i dotarł do Sydney 18 stycznia 1931. Dwa tygodnie później statek wszedł do służby przewożąc węgiel z Bulli do Newcastle.
Statek został wcielony do RAN-u 9 maja 1941 i przystosowany do roli trałowca pomocniczego, wszedł do służby 22 lipca. HMAS „Birchgrove Park” został uzbrojony w pojedynczą armatę 12-funtową (76,2 mm), 2 działka Oerlikon 20 mm i dwa karabiny maszynowe Vickers.
W 1942 HMAS „Birchgrove Park” został przemianowany na okręt zaopatrzeniowy (stores carrier). W 1943 okręt przypłynął do Port Moresby i przez dwa następne lata pływał pomiędzy różnymi portami w Nowej Gwinei. 19 kwietnia 1945 okręt został przeniesiony do rezerwy ale już 3 miesiące później, 25 lipca 1945 wszedł ponownie do służby jako statek pomocniczy (tender). Ponownie przeniesiony do rezerwy w na początku grudnia 1945 i zwrócony właścicielowi w lutym 1946.
SS „Birchgrove Park” powrócił do służby pływając pomiędzy Newcastle a Sydney. Według doniesień z 1956 statek był w bardzo złym stanie i oczekiwano, że będzie wkrótce złomowany ale około lipca tego roku otrzymał odpowiednie certyfikaty i nadal kontynuował służbę. Zatonął w sztormie w pobliżu Broken Bay około 2:45 w nocy 2 sierpnia, z 14-osobowej załogi uratowano tylko czterech marynarzy. Wrak statku został odkryty w 1965, leży na bakburcie, zwrócony w kierunku zachodnim.

title: HMAS Birchgrove Park

wikitext:
{{Okręt infobox
 |nazwa                  = HMAS „Birchgrove Park”
 |grafika                =
 |opis grafiki           =
 |klasa                  =
 |typ                    =
 |projekt                =
 |oznaczenie NATO        =
 |stocznia               =
 |początek budowy        =
 |położenie stępki       =
 |wodowanie              = 1930
 |1. bandera             = Australia
 |1. wersja bandery      = wojenna-1911
 |1. nazwa               =
 |1. wejście do służby   = 1941
 |1. wycofanie ze służby = 1946
 |zatopiony              =
 |zatonął                =
 |los okrętu             = zwrócony właścicielowi
 |wyporność              = 640 t ([[pojemność brutto]])
 |długość                = 47 m
 |szerokość              = 10 m
 |zanurzenie             = 3,6 m
 |rodzaj kadłuba         =
 |materiał kadłuba       =
 |napęd                  =
 |prędkość               = 10 w
 |prędkość taktyczna     =
 |zasięg                 =
 |sensory                =
 |uzbrojenie             = [[armata morska 12-funtowa]] (76,2 mm)<br>2 działka [[20 mm Oerlikon|Oerlikon 20 mm]]
 |wyrzutnie torpedowe    =
 |opancerzenie           =
 |wyposażenie            =
 |wyposażenie lotnicze   =
 |załoga                 =
 |commons                =
}}
'''HMAS Birchgrove Park (FY15)''' – [[trałowiec|trałowiec pomocniczy]] i [[okręt zaopatrzeniowy]] z okresu [[II wojna światowa|II wojny światowej]] należący do [[Royal Australian Navy]].

Po wybuchu II wojny światowej, należący do R.W. Miller and Company{{r|mcfadyen}} [[węglowiec]] „Birchgrove Park” wraz z 34 innymi statkami został wcielony do Royal Australian Navy i przystosowane do roli trałowca{{r|Gillett}}.

== Historia ==
SS „Birchgrove Park” (zarejestrowany w [[Lloyd’s Register of Shipping]] pod numerem 157592) był węglowcem zbudowanym w stoczni J. Lewis and Sons w [[Aberdeen]], wodowanym w listopadzie 1930. Statek opuścił Wielką Brytanię 5 listopada 1930 i dotarł do [[Sydney]] 18 stycznia 1931. Dwa tygodnie później statek wszedł do służby przewożąc węgiel z [[Bulli]] do [[Newcastle (Australia)|Newcastle]]{{r|mcfadyen}}.

Statek został wcielony do RAN-u 9 maja 1941 i przystosowany do roli trałowca pomocniczego, wszedł do służby 22 lipca. HMAS „Birchgrove Park” został uzbrojony w pojedynczą armatę 12-funtową (76,2 mm), 2 działka [[20 mm Oerlikon|Oerlikon 20 mm]] i dwa [[karabin maszynowy Vickers|karabiny maszynowe Vickers]]{{r|Gillett}}.

W 1942 HMAS „Birchgrove Park” został przemianowany na okręt zaopatrzeniowy (''stores carrier''){{r|Gillett}}. W 1943 okręt przypłynął do [[Port Moresby]] i przez dwa następne lata pływał pomiędzy różnymi portami w [[Nowa Gwinea|Nowej Gwinei]]{{r|mcfadyen}}. 19 kwietnia 1945 okręt został przeniesiony do rezerwy ale już 3 miesiące później, 25 lipca 1945 wszedł ponownie do służby jako statek pomocniczy (''tender''). Ponownie przeniesiony do rezerwy w na początku grudnia 1945{{r|Gillett}} i zwrócony właścicielowi w lutym 1946{{r|mcfadyen}}.

SS „Birchgrove Park” powrócił do służby pływając pomiędzy Newcastle a Sydney. Według doniesień z 1956 statek był w bardzo złym stanie i oczekiwano, że będzie wkrótce złomowany ale około lipca tego roku otrzymał odpowiednie certyfikaty i nadal kontynuował służbę. Zatonął w sztormie w pobliżu [[Broken Bay]] około 2:45 w nocy 2 sierpnia, z 14-osobowej załogi uratowano tylko czterech marynarzy. Wrak statku został odkryty w 1965, leży na [[Burta (statek wodny)|bakburcie]], zwrócony w kierunku zachodnim{{r|mcfadyen}}.

== Przypisy ==
<references>
<ref name=Gillett>{{Cytuj książkę | nazwisko = Gillett | imię = Ross | tytuł = Australian & New Zealand Warships, 1914–1945 | strony = 174-178}}</ref>
<ref name=mcfadyen>{{cytuj stronę| url = http://www.michaelmcfadyenscuba.info/viewpage.php?page_id=54| tytuł = SS Birchgrove Park (ex-HMAS Birchgrove Park) <Historia i zdjęcia statku>| data dostępu = 2011-03-11| autor = | opublikowany = | data = | język = en}}</ref>
</references>

== Bibliografia ==
* {{Australian and New Zealand Warships}}

{{SORTUJ:Birchgrove Park}}
[[Kategoria:Australijskie okręty z okresu II wojny światowej]]
[[Kategoria:Australijskie trałowce]]
[[Kategoria:Nazwy australijskich okrętów]]
[[Kategoria:Okręty zaopatrzeniowe]]
[[Kategoria:Statki i okręty zatopione na Morzu Tasmana]]
[[Kategoria:Węglowce]]
[[Kategoria:Zatopione australijskie okręty pomocnicze]]

title: HMAS „Birchgrove Park”

Los okrętu: zwrócony właścicielowi

Wyporność: 640 t (pojemność brutto)


text:
# Amurrio
Amurrio – gmina w Hiszpanii, w prowincji Araba, w Kraju Basków, o powierzchni 96,35 km². W 2011 roku gmina liczyła 10 114 mieszkańców.

title: Amurrio

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Amurrio
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         = Escudo de Amurrio.svg
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             = Amurrio
 |państwo                      = ESP
 |1. jednostka administracyjna = [[Kraj Basków]]
 |2. jednostka administracyjna = [[Araba (prowincja)|Araba]]
 |powierzchnia                 = 96,35{{r|ssweb}}
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2011
 |liczba ludności              = 10 114{{r|ssweb}}
 |gęstość zaludnienia          = 104,97
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     = Kraj Basków
 |współrzędne                  = 43°3′9″N 3°0′3″W
 |commons                      = Category:Amurrio
 |www                          =
}}
'''Amurrio''' – [[gmina]] w [[Hiszpania|Hiszpanii]], w prowincji [[Araba (prowincja)|Araba]], w [[Kraj Basków|Kraju Basków]], o powierzchni 96,35 km²{{r|ssweb}}. W 2011 roku gmina liczyła 10 114 mieszkańców{{r|ssweb}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name=ssweb>{{cytuj stronę | url = https://ssweb.seap.minhap.es/REL/frontend/inicio/municipios/all/all/7675 | tytuł = Datos del registro de Entidades Locales | data dostępu = 2013-06-16 | autor = Ministerio de Hacienda y Administraciones Públicas | język = es }}</ref>
}}

{{Álava}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Amurrio}}
[[Kategoria:Gminy w Kraju Basków]]

title: Amurrio

Państwo: Hiszpania

Wspólnota autonomiczna: Kraj Basków

Prowincja: Araba

Zarządzający: Txerra Molinuevo Laña↗

Tablice rejestracyjne: VI


text:
# Emeryk Bebek
Emeryk Bebek – starosta generalny ruski z ramienia Królestwa Węgier w latach 1383-1385.

title: Emeryk Bebek

wikitext:
'''Emeryk Bebek''' – starosta generalny ruski z ramienia [[Królestwo Węgier|Królestwa Węgier]] w latach 1383-1385.

== Bibliografia ==

* Urzędnicy województwa ruskiego XIV-XVIII wieku. (Ziemie halicka, lwowska, przemyska, sanocka). Spisy. Oprac. Kazimierz Przyboś. 1987, s. 149.

{{SORTUJ:Bebek, Emeryk}}
[[Kategoria:Ludzie związani ze Lwowem]]
[[Kategoria:Starostowie generalni Rusi]]


text:
# Lepnica nocna
Lepnica nocna, bniec dwudzielny (Silene noctiflora L.) – gatunek rośliny z rodziny goździkowatych. Występuje na rozległych obszarach Europy i w zachodniej Azji, a jako gatunek introdukowany w Ameryce Północnej, na Dalekim Wschodzie i Nowej Zelandii. W Polsce gatunek ma status archeofita. Spotykany był na całym obszarze kraju, ale współcześnie jest gatunkiem ustępującym. Rośnie jako chwast na polach i przydrożach.

## Rozmieszczenie geograficzne
Gatunek uznawany jest za pierwotnie pontyjski, tj. pochodzący z rejonu Morza Czarnego. W Europie Środkowej znany jest ze stanowisk archeologicznych z okresu rzymskiego.
Zwarty zasięg gatunku obejmuje Europę od Francji po europejską część Rosji i Kaukaz. Południowa jego granica biegnie przez północne Włochy i północną Grecję, a północna przez Anglię, Danię i południową Szwecję. Poza tym rozproszone stanowiska gatunek ma w północnej Hiszpanii, na Krecie, w Azji rośnie na obszarze od Turcji i Syrii po Iran, w zachodniej Syberii, w Kazachstanie i Sinciangu w zachodnich Chinach.
Jako gatunek introdukowany notowany jest w Irlandii, północnej części Półwyspu Skandynawskiego, w północnej części Rosji, na Islandii, na południowym krańcu Grenlandii i rozległych obszarach Stanów Zjednoczonych i Kanady w Ameryce Północnej, na Nowej Zelandii i na Rosyjskim Dalekim Wschodzie.
W Polsce ma status archeofita. Gatunek występował w całym kraju w rozproszeniu, ale w niektórych regionach miał bardzo liczne stanowiska np. od Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej po Polesie, na Dolnym Śląsku, we wschodniej Wielkopolsce, wzdłuż Doliny Dolnej Wisły i na Równinie Pyrzyckiej. Z kolei bardzo sporadycznie stwierdzany był wzdłuż wybrzeża, na północnym Mazowszu i na Nizinie Północnopodlaskiej. Wciąż uznawany jest za gatunek jeszcze częsty w niektórych regionach, ale opisywany jest też jako ustępujący i nawet narażony na wymarcie.

## Morfologia
PokrójRoślina zielna osiągająca zwykle od 30 do 50 cm wysokości, ale czasem tylko 10 cm, albo nawet do 90 cm. Łodyga jest pojedyncza i prosto wzniesiona, zwykle słabo rozgałęziona u nasady i w części szczytowej. W całości gęsto owłosiona (włoski wielokomórkowe, długie, nierozgałęzione), w górnej części także lepka z powodu włosków gruczołowatych. Korzeń palowy, smukły, ale drewniejący.
LiścieNaprzeciwległe, malejące od dołu ku górze. Liście odziomkowe osiągają od kilku do 15 cm długości, są jajowate do jajowatolancetowatych, na szczycie słabo zaostrzone, u nasady ściągnięte w krótki ogonek. Kolejne liście są coraz krótsze, węższe i siedzące, lancetowate, długości od 1 do 5 cm. Z obu stron liście są gęsto owłosione.
- Pokrój
- Liście w dolnej części pędu
- Silnie ogruczolona łodyga w górnej części pędu

KwiatyWyrastają w szczytowej części pędu w dwuramiennej wierzchotce (najczęściej w liczbie od 3 do 4, rzadziej do 15), rzadko bywają też pojedyncze na szczycie łodygi. Przysadki podobne do liści, lancetowate, zaostrzone, zielone, długości od 1 do 5 cm, ogruczolone. Szypułki kwiatowe różnej długości – od krótszych do trzy razy dłuższych od kielicha. Kielich w czasie kwitnienia walcowaty, od 2 do 3 cm długości, owłosiony i ogruczony, z 10 zielonymi i anastomozującymi żyłkami przewodzącymi. W czasie owocowania rozdęty. Ząbki kielicha szydlaste, o długości od 5 do 10 mm. Korona kwiatu otwiera się wieczorem (za dnia jest zrolowana), ma 2–2,5 cm średnicy i kolor biały, jasnoróżowy lub czerwonawy. Płatki osiągają długość od 2,5 do 3 cm. W dolnej części są zwężone w nagi paznokieć, w górnej z rozpostartą blaszką, u nasady której znajdują się dwie łatki przykoronka. Blaszka płatka rozcięta jest do połowy lub nieco głębiej na dwie niemal równowąskie łatki. Pręciki nie wystają z gardzieli kwiatu, a ich nitki są nagie. Ponad płatki nie wystają także trzy szyjki słupka.
OwoceSchowana w rozdętym w czasie owocowania kielichu, jednokomorowa, jajowata torebka długa na 13–17 mm, otwierająca się 6 odwiniętymi na zewnątrz ząbkami. Brązowe do szarożółtawych, okrągławonerkowate nasiona o długości do 1,5 mm, drobno brodawkowane.
- Fragment kwiatostanu
- Kielich
- Korona
- Owoc z 6 ząbkami
- Owoc z nasionami
- Nasiono

Gatunki podobneZe względu na siedlisko oraz duże rozmiary liści i kwiatów gatunek mylony bywa z lepnicą białą, od której różni się tym, że posiada 3, a nie 5 szyjek słupka, jak też kwiatami obupłciowymi – lepnica biała jest dwupienna. Odróżnia się również 6, a nie 5 dwudzielnymi ząbkami na szczycie torebki, jak i bardziej wydłużonym, eliptycznym, także w czasie owocowania kielichem.

## Biologia i ekologia
RozwójRoślina zwykle jednoroczna, czasem opisywana też jako dwuletnia, co wynikać może stąd, że jest to roślina ozima – kiełkująca zwykle jesienią, rzadko wiosną. Kwitnie od czerwca do września. Kwiaty otwierają się wieczorem i zapylane są przez ćmy.
SiedliskoRośnie na glebach bogatych w węglan wapnia, na rędzinach, czarnoziemach i na glinach. Jest rośliną światło- i ciepłolubną. Rośnie najczęściej w uprawach zbóż jako chwast, poza tym w uprawach okopowych, na odłogach i ugorach, na przydrożach, w miejscach ruderalnych, także w murawach i łąkach na słonecznych stokach. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla związku zespołów Caucalidion lappulae, tworzy zespół z groszkiem bulwiastym – Lathyro-Melandrietum noctiflori.
GenetykaLiczba chromosomów 2n = 24.

## Znaczenie użytkowe
W uprawach gatunek ten jest chwastem. W celu ograniczenia jego występowania zalecane jest wykaszanie przydroży śródpolnych i zbiorowisk ruderalnych, ewentualnie stosowanie herbicydów z 2,4-D.

title: Lepnica nocna

wikitext:
{{Takson infobox
 |nazwa                = Lepnica nocna
 |grafika              = Silene noctiflora 93958706.jpg
 |opis grafiki         =
 |alt grafiki          =
 |systematyka ref      = <ref name="ruggiero" /><ref name="apweb" />
 |domena               = [[eukarionty]]
 |królestwo            = [[rośliny]]
 |podkrólestwo         = [[rośliny zielone]]
 |nadgromada           = [[rośliny telomowe]]
 |gromada              = [[rośliny naczyniowe]]
 |podgromada           = [[rośliny nasienne]]
 |nadklasa             = [[okrytonasienne]]
 |klasa                = ''[[Magnoliopsida]]''
 |nadrząd              = [[Goździkowce|goździkopodobne]]
 |rząd                 = [[goździkowce]]
 |rodzina              = [[goździkowate]]
 |rodzaj               = [[lepnica]]
 |gatunek              = lepnica nocna
 |nazwa łacińska       = Silene noctiflora
 |autor                = L.
 |cytat                = [[Species Plantarum|Sp. Pl.: 419 (1753)]]<ref name="powo">{{Cytuj stronę |url = http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:304203-2 |tytuł = Silene noctiflora L. |praca = Plants of the World online |opublikowany = Royal Botanic Gardens, Kew |data dostępu = 2021-02-15}}</ref>
 |synonimy             =
* ''Cucubalus noctiflorus'' (L.) Mill.
* ''Elisanthe noctiflora'' (L.) Rupr.
* ''Lychnis noctiflora'' (L.) Schreb.
* ''Melandrium noctiflorum'' (L.) Fr.
* ''Saponaria noctiflora'' Fenzl ex Nyman
* ''Silene bergeri'' Fenzl
* ''Silene dichotoma'' Gilib.
* ''Silene exaltata'' Fenzl
* ''Silene fortunii'' Fenzl
* ''Silene membrancea'' Poir.
* ''Silene orientalis'' Mill.
* ''Silene pauciflora'' Kit.
* ''Silene pygmaea'' Fenzl
* ''Silene sibirica'' Schrank
* ''Silene viscida'' Moench
 |wikispecies          =
 |commons              = Category:Silene noctiflora
}}
'''Lepnica nocna'''<ref name=rutkowski>{{cytuj książkę |nazwisko = Rutkowski |imię = Lucjan |tytuł = Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej |data = 2006 |strony = 149 |wydawca = Wydawnictwo Naukowe PWN |miejsce = Warszawa |isbn = 83-01-14342-8}}</ref>, bniec dwudzielny<ref name="checklist2002">{{VascularPlantsPoland|2002}}</ref> (''Silene noctiflora'' L.) – [[gatunek (biologia)|gatunek]] rośliny z rodziny [[goździkowate|goździkowatych]]. Występuje na rozległych obszarach [[Europa|Europy]] i w zachodniej [[Azja|Azji]], a jako gatunek introdukowany w [[Ameryka Północna|Ameryce Północnej]], na [[Daleki Wschód|Dalekim Wschodzie]] i [[Nowa Zelandia|Nowej Zelandii]]. W [[Polska|Polsce]] gatunek ma status [[archeofit]]a. Spotykany był na całym obszarze kraju, ale współcześnie jest gatunkiem ustępującym. Rośnie jako [[chwast]] na polach i przydrożach.

== Rozmieszczenie geograficzne ==
Gatunek uznawany jest za pierwotnie pontyjski, tj. pochodzący z rejonu [[Morze Czarne|Morza Czarnego]]<ref name=sudnik />. W Europie Środkowej znany jest ze stanowisk archeologicznych z okresu rzymskiego<ref name=sudnik /><ref name=jasiewicz />.

Zwarty [[zasięg (biogeografia)|zasięg]] gatunku obejmuje Europę od [[Francja|Francji]] po europejską część [[Rosja|Rosji]] i [[Kaukaz (region)|Kaukaz]]<ref name="floran" />. Południowa jego granica biegnie przez północne [[Włochy]] i północną [[Grecja|Grecję]], a północna przez [[Anglia|Anglię]], [[Dania|Danię]] i południową [[Szwecja|Szwecję]]. Poza tym rozproszone stanowiska gatunek ma w północnej [[Hiszpania|Hiszpanii]], na [[Kreta|Krecie]], w Azji rośnie na obszarze od [[Turcja|Turcji]] i [[Syria|Syrii]] po [[Iran]]<ref name=powo /><ref name="floran">{{Cytuj stronę |url = http://linnaeus.nrm.se/flora/di/caryophylla/silen/silenocv.jpg |tytuł = Silene noctiflora L. |praca = Den Virtuella Floran |opublikowany = Naturhistoriska riksmuseet |data dostępu = 2021-02-15}}</ref>, w zachodniej [[Syberia|Syberii]], w [[Kazachstan]]ie i [[Sinciang]]u w zachodnich [[Chiny|Chinach]]<ref name="china">{{Cytuj stronę |url = http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=242000798 |tytuł = Silene noctiflora L. |praca = Flora of China |opublikowany = eFloras.org |data dostępu = 2021-02-15}}</ref><ref name="grin">{{Cytuj stronę |url = https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomydetail?id=33939 |tytuł = Taxon: Silene noctiflora L. |praca = Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) |opublikowany = USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System |data dostępu = 2021-02-15}}</ref><ref name=powo />.

Jako gatunek introdukowany notowany jest w [[Irlandia|Irlandii]], północnej części [[Półwysep Skandynawski|Półwyspu Skandynawskiego]], w północnej części [[Rosja|Rosji]]<ref name=grin />, na [[Islandia|Islandii]], na południowym krańcu [[Grenlandia|Grenlandii]] i rozległych obszarach [[Stany Zjednoczone|Stanów Zjednoczonych]] i [[Kanada|Kanady]] w Ameryce Północnej<ref name=floran /><ref name="america">{{Cytuj stronę |url = http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=242000798 |tytuł = Silene noctiflora Linnaeus |praca = Flora of North America |opublikowany = eFloras.org |data dostępu = 2021-02-15}}</ref><ref name=grin />, na [[Nowa Zelandia|Nowej Zelandii]]<ref name=grin /> i na [[Rosyjski Daleki Wschód|Rosyjskim Dalekim Wschodzie]]<ref name=powo />.

W Polsce ma status [[archeofit]]a<ref name=obce>{{cytuj książkę |autor = B. Tokarska-Guzik, Z. Dajdok, M. Zając, A. Zając, A. Urbisz, W. Danielewicz |tytuł = Rośliny obcego pochodzenia w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem gatunków inwazyjnych |wydawca = Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska |miejsce = Warszawa |strony = 141 |rok = 2012 |isbn = 978-83-62940-34-9}}</ref>. Gatunek występował w całym kraju w rozproszeniu<ref name=jasiewicz>{{Cytuj książkę |tytuł = Flora Polski. Rośliny naczyniowe. T. III |inni = Adam Jasiewicz (red.) |wydawca = Instytut Botaniki im. W. Szafera, PAN |miejsce = Kraków |data = 1992 |strony = 264 |isbn = 83-85444-06-8}}</ref>, ale w niektórych regionach miał bardzo liczne stanowiska np. od [[Wyżyna Krakowsko-Częstochowska|Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej]] po [[Polesie]], na [[Dolny Śląsk|Dolnym Śląsku]], we wschodniej [[Wielkopolska|Wielkopolsce]], wzdłuż [[Dolina Dolnej Wisły|Doliny Dolnej Wisły]] i na [[Równina Pyrzycka|Równinie Pyrzyckiej]]. Z kolei bardzo sporadycznie stwierdzany był wzdłuż wybrzeża, na północnym Mazowszu i na [[Nizina Północnopodlaska|Nizinie Północnopodlaskiej]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce |data = 2001 |isbn = 83-915161-1-3 |inni = Adam Zając, Maria Zając (red.) |miejsce = Kraków |wydawca = Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego |s = 354 |oclc = 831024957}}</ref>. Wciąż uznawany jest za gatunek jeszcze częsty w niektórych regionach<ref name=rutkowski />, ale opisywany jest też jako ustępujący i nawet [[Gatunek narażony|narażony na wymarcie]]<ref name=obce />.

== Morfologia ==
[[Plik:Silene noctiflora sl33.jpg|thumb|Z powodu lepkości roślina w ciągu lata bywa oblepiona puchem kielichowym innych roślin]]
; Pokrój: [[Roślina zielna]] osiągająca zwykle od 30 do 50 cm wysokości<ref name=china />, ale czasem tylko 10 cm<ref name=jasiewicz />, albo nawet do 90 cm<ref name=china />. [[Łodyga]] jest pojedyncza i prosto wzniesiona, zwykle słabo rozgałęziona u nasady i w części szczytowej<ref name=jasiewicz /><ref name=china /><ref name=america />. W całości gęsto owłosiona ([[włosek|włoski]] wielokomórkowe, długie, nierozgałęzione), w górnej części także lepka z powodu włosków gruczołowatych<ref name=jasiewicz /><ref name=china /><ref name=america />. [[Palowy system korzeniowy|Korzeń palowy]], smukły, ale drewniejący<ref name=china /><ref name=america />.

; [[Liść|Liście]]: [[Ulistnienie|Naprzeciwległe]], malejące od dołu ku górze<ref name=america />. Liście odziomkowe osiągają od kilku do 15 cm długości, są jajowate do jajowatolancetowatych, na szczycie słabo zaostrzone, u nasady ściągnięte w krótki ogonek. Kolejne liście są coraz krótsze, węższe i siedzące, lancetowate, długości od 1 do 5 cm<ref name=jasiewicz />. Z obu stron liście są gęsto owłosione<ref name=jasiewicz /><ref name=america />.
<gallery>
Plik:Silene noctiflora sl28.jpg|Pokrój
Plik:Silene noctiflora 84171821.jpg|Liście w dolnej części pędu
Plik:Silene noctiflora sl10.jpg|Silnie ogruczolona łodyga w górnej części pędu
</gallery>
; [[Kwiat]]y: Wyrastają w szczytowej części pędu w dwuramiennej [[wierzchotka|wierzchotce]] (najczęściej w liczbie od 3 do 4<ref name="mowszowicz" />, rzadziej do 15<ref name=america />), rzadko bywają też pojedyncze na szczycie łodygi<ref name=jasiewicz />. [[przysadka (botanika)|Przysadki]] podobne do liści, lancetowate, zaostrzone, zielone, długości od 1 do 5 cm<ref name=america /><ref name=jasiewicz />, ogruczolone<ref name=china />. Szypułki kwiatowe różnej długości – od krótszych do trzy razy dłuższych od kielicha<ref name=america />. [[Kielich (botanika)|Kielich]] w czasie kwitnienia walcowaty, od 2 do 3 cm długości, owłosiony i ogruczony, z 10 zielonymi i anastomozującymi żyłkami przewodzącymi. W czasie owocowania rozdęty<ref name=jasiewicz /><ref name=china />. Ząbki kielicha szydlaste, o długości od 5 do 10 mm<ref name=jasiewicz />. [[Korona kwiatu]] otwiera się wieczorem (za dnia jest zrolowana<ref name=china />), ma 2–2,5 cm średnicy<ref name=america /> i kolor biały, jasnoróżowy lub czerwonawy<ref name=jasiewicz /><ref name=america />. Płatki osiągają długość od 2,5 do 3 cm. W dolnej części są zwężone w nagi [[paznokieć (botanika)|paznokieć]], w górnej z rozpostartą blaszką, u nasady której znajdują się dwie łatki [[Przykoronek|przykoronka]]. Blaszka płatka rozcięta jest do połowy lub nieco głębiej na dwie niemal równowąskie łatki. [[Pręcik (botanika)|Pręciki]] nie wystają z gardzieli kwiatu, a ich nitki są nagie. Ponad płatki nie wystają także trzy szyjki [[słupek|słupka]]<ref name=china />.

; [[Owoc]]e: Schowana w rozdętym w czasie owocowania kielichu, jednokomorowa, jajowata [[Torebka (botanika)|torebka]] długa na 13–17 mm<ref name=jasiewicz />, otwierająca się 6<ref name=america /> odwiniętymi na zewnątrz ząbkami<ref name=jasiewicz />. Brązowe<ref name=jasiewicz /> do szarożółtawych<ref name="mowszowicz" />, okrągławonerkowate nasiona o długości do 1,5 mm, drobno brodawkowane<ref name="jasiewicz" />.
<gallery>
Plik:Silene noctiflora sl12.jpg|Fragment kwiatostanu
Plik:Silene noctiflora sl14.jpg|Kielich
Plik:Silene noctiflora sl16.jpg|Korona
Plik:Silene noctiflora sl1.jpg|Owoc z 6 ząbkami
Plik:Silene noctiflora sl3.jpg|Owoc z nasionami
Plik:Silene noctiflora sl2.jpg|Nasiono
</gallery>
; Gatunki podobne: Ze względu na siedlisko oraz duże rozmiary liści i kwiatów gatunek mylony bywa z [[Lepnica biała|lepnicą białą]]<ref name=america />, od której różni się tym, że posiada 3, a nie 5 szyjek słupka, jak też kwiatami obupłciowymi – lepnica biała jest [[dwupienność|dwupienna]]. Odróżnia się również 6, a nie 5 dwudzielnymi ząbkami na szczycie torebki<ref name=america /><ref name=rutkowski />, jak i bardziej wydłużonym, eliptycznym, także w czasie owocowania kielichem<ref name=america />.

== Biologia i ekologia ==
; Rozwój: Roślina zwykle [[Roślina jednoroczna|jednoroczna]]<ref name=china /><ref name=america /><ref name=rutkowski />, czasem opisywana też jako [[roślina dwuletnia|dwuletnia]]<ref name=jasiewicz />, co wynikać może stąd, że jest to roślina [[Rośliny ozime|ozima]] – kiełkująca zwykle jesienią, rzadko wiosną<ref name=sudnik>{{Cytuj książkę |nazwisko = Sudnik-Wójcikowska |imię = Barbara |tytuł = Rośliny synantropijne |rok = 2011 |wydawca = Multico |strony = 222 |miejsce = Warszawa |isbn = 978-83-7073-514-2 |oclc = 948856513}}</ref>. Kwitnie od czerwca do września<ref name=jasiewicz />. Kwiaty otwierają się wieczorem i zapylane są przez [[ćmy]]<ref name=america />.

; Siedlisko: Rośnie na glebach bogatych w [[węglan wapnia]], na [[rędzina]]ch, [[czarnoziemy|czarnoziemach]]<ref name=sudnik /> i na [[glina]]ch<ref name=rutkowski />. Jest rośliną światło- i ciepłolubną<ref name=sudnik />. Rośnie najczęściej w uprawach zbóż jako [[chwast]], poza tym w uprawach okopowych, na odłogach i ugorach, na przydrożach, w miejscach ruderalnych<ref name=sudnik /><ref name=rutkowski />, także w murawach i łąkach na słonecznych stokach<ref name=jasiewicz /><ref name=china />. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych [[gatunek charakterystyczny]] dla związku zespołów ''[[Caucalidion lappulae]]''<ref name=sudnik />, tworzy zespół z [[Groszek bulwiasty|groszkiem bulwiastym]] – ''Lathyro-Melandrietum noctiflori''<ref name=matuszkiewicz>{{cytuj książkę |nazwisko = Matuszkiewicz |imię = Władysław |tytuł = Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski |data = 2006 |wydawca = Wydawnictwo Naukowe PWN |strony = 100 |miejsce = Warszawa |isbn = 83-01-14439-4}}</ref>.
; Genetyka: Liczba chromosomów [[diploid|2n]] = 24<ref name=rutkowski />.

== Znaczenie użytkowe ==
W uprawach gatunek ten jest [[chwast]]em. W celu ograniczenia jego występowania zalecane jest wykaszanie przydroży śródpolnych i zbiorowisk ruderalnych, ewentualnie stosowanie [[herbicydy|herbicydów]] z [[Kwas 2,4-dichlorofenoksyoctowy|2,4-D]]<ref name="mowszowicz">{{Cytuj książkę |autor = Jakub Mowszowicz |tytuł = Krajowe chwasty polne i ogrodowe |wydawca = Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne |miejsce = Warszawa |data = 1955 |strony = 218–219}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="ruggiero">{{Ruggiero |data dostępu = 2020-02-20}}</ref>
<ref name="apweb">{{Angiosperm Phylogeny Website |strona = orders/caryophyllalesweb.htm |tytuł = Caryophyllales |data dostępu = 2021-02-15}}</ref>
}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Goździkowate]]
[[Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza]]

title: Lepnica nocna

Domena: eukarionty

Królestwo: rośliny

Podkrólestwo: rośliny zielone

Nadgromada: rośliny telomowe

Gromada: rośliny naczyniowe

Podgromada: rośliny nasienne

Nadklasa: okrytonasienne

Klasa: Magnoliopsida

Nadrząd: goździkopodobne

Rząd: goździkowce

Rodzina: goździkowate

Rodzaj: lepnica

Gatunek: lepnica nocna


text:
# Plebanka (Gdańsk)
Plebanka (niem. St. Albrecht-Pfarrdorf) – część Gdańska, w dzielnicy Orunia-Św. Wojciech-Lipce, położona po zachodniej stronie Kanału Raduni. Nazwa obecnie nie funkcjonuje.
Plebanka jest częścią jednostki morfogenetycznej Święty Wojciech. Została przyłączona w granice administracyjne miasta w 1864, w przeciwieństwie do pozostałej części Świętego Wojciecha, która stała się częścią Gdańska już w 1828. Plebanka należy do okręgu historycznego Niziny.

## Historia
Plebanka była pierwotnie wsią (tzw. jurysdykcją proboszczowską) na lewym brzegu Kanału Raduni. Została założona na przełomie XVI i XVII wieku na gruntach należących do kościoła w Świętym Wojciechu, na krawędzi wysoczyzny (między obecną ul. Batalionów Chłopskich, ul. Stromą i ul. Rzeczną, główna droga biegła wzdłuż obecnej ul. Po Schodkach). Należała do dóbr biskupa włocławskiego, w 1760 znajdowało się tu 37 domów. Po sekularyzacji dóbr kościelnych w 1818 stała się własność państwową. 25 października 1864 została włączona do Gdańska. W 1885 Plebanka liczyła 57 domów oraz 492 mieszkańców.

title: Plebanka (Gdańsk)

wikitext:
[[Plik:Gdańsk Plebanka.JPG|thumb|240px|Plebanka]]
'''Plebanka''' ([[Język niemiecki|niem.]] ''St. Albrecht-Pfarrdorf'') – część [[Gdańsk]]a, w [[dzielnica miasta|dzielnicy]] [[Orunia-Św. Wojciech-Lipce]], położona po zachodniej stronie [[Kanał Raduni|Kanału Raduni]]. Nazwa obecnie nie funkcjonuje<ref name="PLEBANKA">[https://gdansk.gedanopedia.pl/gdansk/?title=PLEBANKA Gedanopedia ''PLEBANKA'']</ref>.

Plebanka jest częścią [[jednostki morfogenetyczne Gdańska|jednostki morfogenetycznej]] [[Święty Wojciech (Gdańsk)|Święty Wojciech]]. Została przyłączona w [[Podział administracyjny Gdańska|granice administracyjne miasta]] w [[1864]], w przeciwieństwie do pozostałej części Świętego Wojciecha, która stała się częścią Gdańska już w [[1828]]. Plebanka należy do [[podział historyczny Gdańska|okręgu historycznego]] [[Niziny (okręg historyczny)|Niziny]]<ref>{{Cytuj stronę|url=http://web.archive.org/web/20141018015641/http://www.gdansk.pl/subpages/turystyka/gfx/gdamorf/jednmorf/jednostk/TABELA.HTM|tytuł=''Jednostki morfogenetyczne Gdańska''|opublikowany=gdansk.pl|data=|data dostępu=}}</ref>.

== Historia ==
Plebanka była pierwotnie wsią (tzw. jurysdykcją proboszczowską) na lewym brzegu Kanału Raduni. Została założona na przełomie XVI i XVII wieku na gruntach należących do [[Parafia św. Wojciecha w Gdańsku (dekanat Gdańsk-Śródmieście)|kościoła w Świętym Wojciechu]], na krawędzi wysoczyzny (między obecną ul. Batalionów Chłopskich, ul. Stromą i ul. Rzeczną, główna droga biegła wzdłuż obecnej ul. Po Schodkach). Należała do dóbr biskupa włocławskiego, w 1760 znajdowało się tu 37 domów. Po [[Zeświecczenie|sekularyzacji]] dóbr kościelnych w 1818 stała się własność państwową. 25 października 1864 została włączona do Gdańska. W 1885 Plebanka liczyła 57 domów oraz 492 mieszkańców<ref name="PLEBANKA"/>.

== Zobacz też ==
* [[Niegowo]]
* [[Ostróżek]]
* [[Radunica]]
* [[Rotmanka (Gdańsk)|Rotmanka]]
* [[Święty Wojciech (Gdańsk)|Święty Wojciech]]
* [[Plebanka|Inne miejscowości o nazwie ''Plebanka'']]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Orunia-Św. Wojciech-Lipce}}
{{Jednostki morfogenetyczne okręgu Niziny}}

[[Kategoria:Podjednostki morfogenetyczne okręgu Niziny]]
[[Kategoria:Święty Wojciech (Gdańsk)]]


text:
# Narodzenie św. Jana Chrzciciela
Narodzenie św. Jana Chrzciciela – uroczystość, upamiętniająca narodziny Jana Chrzciciela, obchodzona 24 czerwca, poprzedzana dzień wcześniej wigilią na cześć świętego, potocznie określaną jako Noc Świętojańska. Narodziny Jana Chrzciciela w teologii przyjmowane są jako dowód prawdziwości przyjścia Chrystusa, zapowiedzianego przez anioła Gabriela Marii w czasie zwiastowania, a także przepowiedziane były jego ojcu przez anioła w Świątyni Jerozolimskiej. Jan Chrzciciel jako jedyny święty obchodzi w Kościele powszechnym uroczysty dzień swoich narodzin.

title: Narodzenie św. Jana Chrzciciela

wikitext:
{{Święto infobox
 |Nazwa      = Narodzenie św. Jana Chrzciciela
 |Grafika    =
 |Opis       =
 |Dzień      = [[24 czerwca]]
 |Kraje      = Europa, Ameryka Północna
 |Typ święta = [[katolicyzm|katolickie]]; [[Protestantyzm|protestanckie]]; [[Prawosławie|prawosławne]]
 |Zwyczaje   =
 |Znaczenie  =
 |Symbole    =
 |Inne nazwy =
 |Podobne    =
}}
'''Narodzenie św. Jana Chrzciciela''' – uroczystość, upamiętniająca narodziny [[Jan Chrzciciel|Jana Chrzciciela]], obchodzona [[24 czerwca]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Święto narodzin Jana Chrzciciela - proroka uznawanego przez trzy religie - 23 czerwca |data dostępu = 2023-08-02 |opublikowany = dzieje.pl |url = https://dzieje.pl/dziedzictwo-kulturowe/swieto-narodzin-jana-chrzciciela-proroka-uznawanego-przez-trzy-religie-23 |język = pl}}</ref>, poprzedzana dzień wcześniej wigilią na cześć świętego, potocznie określaną jako [[Noc Świętojańska]]. Narodziny Jana Chrzciciela w teologii przyjmowane są jako dowód prawdziwości przyjścia Chrystusa, zapowiedzianego przez anioła Gabriela Marii w czasie zwiastowania, a także przepowiedziane były jego ojcu przez anioła w Świątyni Jerozolimskiej.<ref>{{Cytuj |tytuł = .:ILG:. - Czytelnia: 24 czerwca - w. Jan Chrzciciel |data dostępu = 2023-08-02 |opublikowany = brewiarz.pl |url = https://brewiarz.pl/czytelnia/swieci/06-24.php3}}</ref> Jan Chrzciciel jako jedyny święty obchodzi w Kościele powszechnym uroczysty dzień swoich narodzin.<ref>{{Cytuj |autor = przez |tytuł = 24 czerwca – Uroczystość Narodzenia św. Jana Chrzciciela – MISERICORS – Codzienna aplikacja Miłosierdzia |data dostępu = 2023-08-02 |url = https://misericors.org/24-czerwca-uroczystosc-narodzenia-sw-jana-chrzciciela/ |język = pl-PL}}</ref>

== Zobacz też ==
* [[Jan Chrzciciel]]
* [[Noc Świętojańska]]
* [[Noc Kupały]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Religioznawstwo}}

[[Kategoria:Święta chrześcijańskie]]
[[Kategoria:Liturgia katolicka]]

title: Narodzenie św. Jana Chrzciciela

Dzień: 24 czerwca

Państwa: Europa, Ameryka Północna

Typ święta: katolickie; protestanckie; prawosławne


text:
# Champlin (Minnesota)
Champlin – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Minnesota, w hrabstwie Hennepin.

title: Champlin (Minnesota)

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Champlin
 |nazwa oryginalna             =
 |rodzaj miasta                = Town
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             = Champlin
 |państwo                      = Stany Zjednoczone
 |1. jednostka administracyjna = {{Państwo|Minnesota}}
 |2. jednostka administracyjna = [[Hrabstwo Hennepin|Hennepin]]
 |data założenia               = 1852
 |kod statystyczny             = [[Federal Information Processing Standard|FIPS]]: 27-10846
[[Geographic Names Information System|GNIS]] ID: 0641097
 |stanowisko zarządzającego    = Burmistrz
 |zarządzający                 = Armand Nelson
 |powierzchnia                 = 21,15
 |wysokość                     = 260
 |rok                          = 2010
 |liczba ludności              =
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             = 763
 |kod pocztowy                 = 55316
 |tablice rejestracyjne        =
 |strefa czasowa               = [[UTC-06:00]]
[[UTC-05:00]]
 |kod mapy                     = US-MN
 |współrzędne                  = 45°11′20″N 93°23′51″W
 |commons                      =
 |www                          = http://ci.champlin.mn.us
}}
'''Champlin''' – miasto w [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]], w stanie [[Minnesota]], w hrabstwie [[Hrabstwo Hennepin|Hennepin]].

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miasta w stanie Minnesota]]

title: Champlin

Państwo: Stany Zjednoczone

Stan: Minnesota

Hrabstwo: Hennepin

Burmistrz: Armand Nelson


text:
# Chika
Chika (jap. ちか, チカ) – żeńskie imię japońskie.

## Możliwa pisownia
Chika można zapisać używając wielu różnych znaków kanji i może znaczyć m.in.:
- 散花, „rozproszone kwiaty”[1]
- 千佳, „tysiąc, piękno”
- 千夏, „tysiąc, lato” (występuje też inna wymowa tego imienia: Chinatsu)
- 千香, „tysiąc, zapach”
- 千花, „tysiąc, kwiat”
- 千華, „tysiąc, kwiat”
- 千果, „tysiąc, owoc”
- 知香, „wiedza, zapach”
- 知佳, „wiedza, piękno”
- 智香, „mądrość, zapach”

## Znane osoby
- Chika Anzai (知佳), japońska seiyū
- Chika Sakamoto (千夏), japońska seiyū
- Chika Shibuya (千賀), członkini japońskiego zespołu Shanadoo
- Chika Umino (チカ), japońska mangaka

## Fikcyjne postacie
- Chika Akatsuki (知佳), bohater mangi i anime Zombie-Loan
- Chika Fujiwara (千花), bohaterka mangi i anime Miłość to wojna
- Chika Itō (千佳), bohaterka serii Strawberry Marshmallow
- Chika Midarezaki (千花), bohaterka light novel, mangi i anime Kyōran Kazoku Nikki
- Chika Minazuki (ちか), bohaterka mangi i anime Ai yori aoshi
- Chika Takami (千歌), bohaterka anime Love Live! Sunshine!!(inne języki)
- Chika Yamada (チカ), bohaterka mangi i anime B Gata H Kei
- Chika Yurikasa (千佳), bohaterka mangi i anime Shrine of the Morning Mist

title: Chika

wikitext:
{{Nihongo|'''Chika'''|ちか, チカ}} – żeńskie [[Imiona japońskie|imię japońskie]].

== Możliwa pisownia ==
Chika można zapisać używając wielu różnych znaków [[kanji]] i może znaczyć m.in.:
* 散花, „rozproszone kwiaty”<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.japanese-names.org/?meaning-of=chika|tytuł=Meaning of Chika|opublikowany=japanese-names.org|język=en|data dostępu=2011-09-28}}</ref>
* 千佳, „tysiąc, piękno”
* 千夏, „tysiąc, lato” (występuje też inna wymowa tego imienia: [[Chinatsu]])
* 千香, „tysiąc, zapach”
* 千花, „tysiąc, kwiat”
* 千華, „tysiąc, kwiat”
* 千果, „tysiąc, owoc”
* 知香, „wiedza, zapach”
* 知佳, „wiedza, piękno”
* 智香, „mądrość, zapach”

== Znane osoby ==
* [[Chika Anzai]] (知佳), japońska [[seiyū]]
* [[Chika Sakamoto]] (千夏), japońska [[seiyū]]
* Chika Shibuya (千賀), członkini japońskiego zespołu [[Shanadoo]]
* [[Chika Umino]] (チカ), japońska [[mangaka]]

== Fikcyjne postacie ==
* Chika Akatsuki (知佳), bohater mangi i anime ''[[Zombie Loan|Zombie-Loan]]''
* Chika Fujiwara (千花), bohaterka mangi i anime ''[[Miłość to wojna]]''
* Chika Itō (千佳), bohaterka serii ''Strawberry Marshmallow''
* Chika Midarezaki (千花), bohaterka [[light novel]], mangi i anime ''Kyōran Kazoku Nikki''
* Chika Minazuki (ちか), bohaterka mangi i anime ''[[Ai yori aoshi]]''
* Chika Takami (千歌), bohaterka anime ''{{link-interwiki|Love Live! Sunshine!!|Q=Q25340071}}''
* Chika Yamada (チカ), bohaterka mangi i anime ''[[B Gata H Kei]]''
* Chika Yurikasa (千佳), bohaterka mangi i anime ''Shrine of the Morning Mist''

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Imiona}}

[[Kategoria:Żeńskie imiona japońskie]]


text:
# 6 Gwardyjski Korpus Kawalerii (ZSRR)
6 Gwardyjski Korpus Kawalerii (ros. 6-й гвардейский кавалерийский корпус) – oddział kawalerii Armii Czerwonej utworzony podczas II wojny światowej przez przemianowanie 7 Korpusu Kawalerii.

## Formowanie i walki
6 Gwardyjski Korpus Kawalerii (6 KKgw.) został utworzony 19 stycznia 1943 przez przemianowanie 7 Korpusu Kawalerii. Zmianę nazwy korpusu uzasadniono następująco: za doskonałe prowadzenie działań bojowych w warunkach ostrej zimy, za umiejętne manewrowanie w głębokim operacyjnym zapleczu nieprzyjaciela, za odwagę i waleczność wykazaną w walkach korpus nazwano gwardyjskim.
W czasie walk w rejonie Charkowa 6 KKgw. pomimo że poniósł duże straty nie pozwlił się zniszczyć ani okrążyć. Wiążąc znaczne siły niemieckie, przyczynił się do osłabienia obrony Charkowa, w czasie gdy 40 Armia dowodzona przez gen. Moskalenkę oskrzydliła misto od północnego zachodu.
W czasie walk na ziemiach polskich 6 KKgw. otrzymał rozkaz ataku razem z innymi oddziałami w kierunku Przemyśla. 23 lipca 1944 dotarł do Rawy Ruskiej, a następnie do Janowa Lubelskiego. Miasto zostało uwolnione od okupacji niemieckiej 26 lipca 1944 po wspólnej walce 6 KKgw. i partyzantów z brygady Armii Ludowej.

## Dowództwo korpusu
dowódcy:
- gen. lejtn. Siergiej Sokołow (1943–1945)
- gen. mjr Iwan Kuc (1945–1945)

szef sztabu:
- gen. mjr Michaił Kiriłow

## Struktura organizacyjna
- 8 Gwardyjska Dywizja Kawalerii
- 13 Gwardyjska Dywizja Kawalerii
- 8 Dywizja Kawalerii[6].

title: 6 Gwardyjski Korpus Kawalerii (ZSRR)

wikitext:
{{Jednostka wojskowa infobox
 |nazwa                = 6 Gwardyjski Korpus Kawalerii
 |nazwa oryginalna     = 6-й гвардейский кавалерийский корпус
 |znak                 = Soviet Guards badge.svg
 |kategoria wojska     = lądowe
 |motto                =
 |grafika              =
 |opis grafiki         =
 |państwo              = {{państwo|SUN|1936}}
 |wariant flagi        =
 |sformowanie          = 1943
 |rozformowanie        = 1945
 |nazwa wyróżniająca   =
 |patron               =
 |święto               =
 |nadanie sztandaru    =
 |rodowód              = [[7 Korpus Kawalerii (ZSRR)|7 Korpus Kawalerii]]
 |kontynuacja          =
 |dowódca pierwszy     = gen. lejtn. Siergiej Sokołow
 |dowódca obecny       =
 |dowódca ostatni      = gen. mjr Iwan Kuc
 |działania zbrojne    = [[II wojna światowa]]
* ''[[Bitwa o Charków (1943)|bitwa o Charków]]''
 |numer                =
 |kryptonim            =
 |dyslokacja           =
 |rodzaj sił zbrojnych = [[Armia Czerwona]]
 |formacja             =
 |rodzaj wojsk         = [[kawaleria]]
 |podległość           =
 |skład                =
 |odznaczenia          =
 |commons              =
 |www                  =
}}
'''6 Gwardyjski Korpus Kawalerii''' ([[język rosyjski|ros.]] 6-й гвардейский кавалерийский корпус) – oddział kawalerii [[Armia Czerwona|Armii Czerwonej]] utworzony podczas [[II wojna światowa|II wojny światowej]] przez przemianowanie '''7 Korpusu Kawalerii'''.

== Formowanie i walki ==
6 Gwardyjski Korpus Kawalerii (6 KKgw.) został utworzony 19 stycznia 1943 przez przemianowanie [[7 Korpus Kawalerii (ZSRR)|7 Korpusu Kawalerii]]. Zmianę nazwy korpusu uzasadniono następująco: ''za doskonałe prowadzenie działań bojowych w warunkach ostrej zimy, za umiejętne manewrowanie w głębokim operacyjnym zapleczu nieprzyjaciela, za odwagę i waleczność wykazaną w walkach'' korpus nazwano gwardyjskim<ref>Василевский А. М. Дело всей жизни. Издание 2-е, дополненное. – М.:Издательство политической литературы,1975 – С.304.</ref>.

W czasie [[Bitwa o Charków (1943)|walk w rejonie Charkowa]] 6 KKgw. pomimo że poniósł duże straty nie pozwlił się zniszczyć ani okrążyć. Wiążąc znaczne siły niemieckie, przyczynił się do osłabienia obrony Charkowa, w czasie gdy [[40 Armia (ZSRR)|40 Armia]] dowodzona przez gen. [[Kiriłł Moskalenko|Moskalenkę]] oskrzydliła misto od północnego zachodu{{odn|Forczyk|2020|s=172}}.

W czasie walk na ziemiach polskich 6 KKgw. otrzymał rozkaz ataku razem z innymi oddziałami w kierunku [[Przemyśl]]a{{odn|Dolata|1971|s=64}}. 23 lipca 1944 dotarł do [[Rawa Ruska|Rawy Ruskiej]], a następnie do [[Janów Lubelski|Janowa Lubelskiego]]<ref name=pamyat>{{Cytuj | url=https://pamyat-naroda.ru/warunit/id265/ | tytuł=Память народа::Подлинные документы о Второй Мировой войне<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=pamyat-naroda.ru | data dostępu=2024-05-19}}</ref>. Miasto zostało uwolnione od [[Okupacja niemiecka ziem polskich (1939–1945)|okupacji niemieckiej]] 26 lipca 1944 po wspólnej walce 6 KKgw. i partyzantów z [[Brygada AL im. Wandy Wasilewskiej|brygady Armii Ludowej]]{{odn|Dolata|Jurga|1977|s=177}}.

== Dowództwo korpusu ==
dowódcy<ref name=pamyat />:
* gen. lejtn. Siergiej Sokołow (1943–1945)
* gen. mjr Iwan Kuc (1945–1945)

szef sztabu:
* gen. mjr Michaił Kiriłow

== Struktura organizacyjna ==
* [[8 Gwardyjska Dywizja Kawalerii (ZSRR)|8 Gwardyjska Dywizja Kawalerii]]
* [[13 Gwardyjska Dywizja Kawalerii (ZSRR)|13 Gwardyjska Dywizja Kawalerii]]
* [[8 Dywizja Kawalerii (ZSRR)|8 Dywizja Kawalerii]]<ref>{{Cytuj | url=http://tankfront.ru/ussr/kk/gvkk06.html | tytuł=6-й гвардейский кавалерийский корпус<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=ru/ussr/kk/gvkk06.html | data dostępu=2024-04-22}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę |nazwisko = Dolata |imię = Bolesław |nazwisko2 = Jurga |imię2 = Tadeusz |autor link = |tytuł = Walki zbrojne na ziemiach polskich 1939–1945 |miejsce = Warszawa |rok = 1977 |isbn = |odn = tak}}
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Dolata |imię = Bolesław |autor link = |tytuł = Wyzwolenie Polski 1944–1945 |miejsce = Warszawa |data = 1971 |isbn = |odn = tak}}
* {{Cytuj książkę |imię= Robert |nazwisko= Forczyk | autor link = |tytuł= Wojna pancerna na froncie wschodnim 1943-1945. Czerwony walec |miejsce= Łódź |data= 2020 | isbn = 9788377312551|odn=tak}}
== Linki zewnętrzne ==
* [https://pamyat-naroda.ru/warunit/id265/ 6 Gwardyjski Korpus Kawalerii (6 KKgw.)]

{{Siły zbrojne ZSRR}}

[[Kategoria:Korpusy kawalerii]]
[[Kategoria:Korpusy radzieckie]]
[[Kategoria:Radzieckie jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1943]]
[[Kategoria:Radzieckie jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 1945]]

title: · 6 Gwardyjski Korpus Kawalerii6-й гвардейский кавалерийский корпус

Państwo: ZSRR

Rodowód: 7 Korpus Kawalerii

Pierwszy: gen. lejtn. Siergiej Sokołow

Ostatni: gen. mjr Iwan Kuc

Rodzaj sił zbrojnych: Armia Czerwona

Rodzaj wojsk: kawaleria


text:
# Nuevo Baztán
Nuevo Baztán – miasto w Hiszpanii we wspólnocie autonomicznej Madryt, 45 km od Madrytu. Początki miasta sięgają  XVIII w., kiedy to zostało odłączone od Olmeda de las Fuentes i w 1709 r. nadane mu zostały prawa miejskie. Popularna miejscowość wypoczynkowo - letniskowa, wiele rodzin głównie z Madrytu i Alcalá de Henares posiada tu swoje letnie rezydencje.

title: Nuevo Baztán

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Nuevo Baztán
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      = Palacio de Nuevo Baztán.jpg
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         = Coat of Arms of Nuevo Baztán.svg
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             = Nuevo Baztán
 |państwo                      = ESP
 |1. jednostka administracyjna = {{flaga|Madryt}} [[Madryt (wspólnota autonomiczna)|Madryt]]
 |stanowisko zarządzającego    = burmistrz
 |zarządzający                 = Mercedes Iglesias Gómez
 |powierzchnia                 = 20,2
 |wysokość                     = 831
 |rok                          = 2009
 |liczba ludności              = 6 168
 |gęstość zaludnienia          = 305,35
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 = 28514
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     = Madryt
 |współrzędne                  = 40°21′53″N 3°14′36″W
 |commons                      = Category:Nuevo Baztán
 |www                          = https://ayto-nuevobaztan.es/
}}
'''Nuevo Baztán''' – miasto w [[Hiszpania|Hiszpanii]] we [[Madryt (wspólnota autonomiczna)|wspólnocie autonomicznej Madryt]], 45 km od [[Madryt]]u. Początki miasta sięgają  [[XVIII wiek|XVIII w.]], kiedy to zostało odłączone od [[Olmeda de las Fuentes]] i w [[1709]] r. nadane mu zostały prawa miejskie. Popularna miejscowość wypoczynkowo - letniskowa, wiele rodzin głównie z [[Madryt]]u i [[Alcalá de Henares]] posiada tu swoje letnie rezydencje.

{{Prowincja Madryt}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miasta we wspólnocie autonomicznej Madrytu]]

title: Nuevo Baztán

Herb: Flaga

Wspólnota autonomiczna: Madryt

Burmistrz: Mercedes Iglesias Gómez


text:
# Bogdan Roman Nawroczyński
Bogdan Roman Nawroczyński (ur. 9 kwietnia 1882 w Dąbrowie Górniczej, zm. 17 stycznia 1974 w Warszawie) – pedagog i historyk pedagogiki, współtwórca polskiej pedagogiki naukowej. Brat stryjeczny adwokata i działacza oświatowego Eugeniusza Nawroczyńskiego.

## Życiorys
Syn lekarza Romana i Stanisławy (zm. 1917). W 1892 podjął naukę w gimnazjum w Kielcach, rok później kontynuował edukację w IV Gimnazjum w Warszawie. Mając 20 lat ukończył szkołę średnią, zyskując srebrny medal. Różnorodność zainteresowań spowodowała, że Nawroczyński miał trudności z wyborem dalszej drogi życiowej i kierunku studiów. Początkowo nie wyobrażał sobie pracy w charakterze nauczyciela, pociągały go jednak studia uniwersyteckie. Był rozmiłowany w literaturze polskiej i naukach filozoficznych.
Działał w Organizacji Młodzieży, inicjował wiece i manifestacje przeciw rusyfikacji szkolnictwa wyższego i średniego, był delegatem na ogólnopolski zjazd młodzieży szkół wyższych w Zakopanem w 1909. W tym samym roku zdał egzamin na nauczyciela języka polskiego i łacińskiego oraz propedeutyki filozofii, po czym udał się do Lwowa. Zaczął studia na tamtejszym Uniwersytecie pod opieką Kazimierza Twardowskiego, pod którego kierunkiem napisał pracę doktorską „Prolegomena do nauki o jasności sądów”, której promocja odbyła się w 1914 roku. Był członkiem Ligi Narodowej w latach 1910–1911, członkiem Zarządu Związku Unarodowienia Szkół, pracownikiem Rady Sekcji Oświecenia Publicznego Departamentu Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego  Tymczasowej Rady Stanu, członkiem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego.
Miał wiele zainteresowań naukowych. Odbył studia prawnicze, filozoficzne oraz zdobył wiedzę filozoficzną i socjologiczną. W latach 1925–1926 był profesorem na Uniwersytecie Poznańskim, gdzie praca naukowa Nawroczyńskiego koncentrowała się w dużej mierze na dalszych studiach nad tzw. „nowym wychowaniem”, a szczególnie nad podstawowymi zasadami szkoły pracy i różnymi odmianami tej koncepcji.
Był encyklopedystą oraz członkiem komitetu redakcyjnego „Encyklopedii Wychowawczej” .
W 1926 podjął pracę na Uniwersytecie Warszawskim i objął kierownictwo Katedry Pedagogiki oraz doprowadził do zorganizowania tam studiów pedagogicznych. Właśnie w tym okresie powstały najważniejsze dzieła pedagogiczne jego życia.
W czasie okupacji niemieckiej był jednym z organizatorów tajnego nauczania uniwersyteckiego.
1 października 1948 został przeniesiony na emeryturę, nie zakończył jednak działalności naukowej i organizatorskiej w dziedzinie nauki. Mianowano go dyrektorem Biura w Towarzystwie Naukowym Warszawskim oraz bibliotekarzem w Polskiej Akademii Nauk.
W 1958 powrócił do pracy dydaktycznej, zajmował się badawczo pedagogiką porównawczą, co zaowocowało nowymi dziełami. Do 1967 nadal wykładał, prowadził prace naukowo-badawcze i publikował.
Pochowany na Cmentarzu Powązkowskim (kwatera 132-4-28).

## Ordery i odznaczenia
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (19 sierpnia 1946)[7]
- Złoty Krzyż Zasługi (11 listopada 1937)[8]

title: Bogdan Roman Nawroczyński

wikitext:
{{Biogram infobox
 |imię i nazwisko           = Bogdan Roman Nawroczyński
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |alt grafiki               =
 |data urodzenia            = 9 kwietnia 1882
 |miejsce urodzenia         = [[Dąbrowa Górnicza]], [[Polska]]
 |data śmierci              = 17 stycznia 1974
 |miejsce śmierci           = [[Warszawa]], [[Polska]]
 |zawód                     = [[Pedagog]]
 |rodzice                   = Roman Nawroczyński, Stanisława Nawroczyńska<ref>http://mazowsze.hist.pl/35/Rocznik_Towarzystwa_Naukowego_Warszawskiego/737/2004/25161/</ref>
 |małżeństwo                = Wanda Klamborowska, Maria Zaorska (1957)
 |dzieci                    = Lech Nawroczyński
 |krewni i powinowaci       = [[Eugeniusz Nawroczyński]]<small> (brat styjeczny)</small>
 |odznaczenia               = {{order|OOP|KO}} {{order|KZ|IIRPZ}}
 |commons                   =
}}
'''Bogdan Roman Nawroczyński''' (ur. [[9 kwietnia]] [[1882]] w [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowie Górniczej]], zm. [[17 stycznia]] [[1974]] w [[Warszawa|Warszawie]]) – [[pedagog]] i historyk pedagogiki, współtwórca polskiej pedagogiki naukowej. Brat stryjeczny adwokata i działacza oświatowego [[Eugeniusz Nawroczyński|Eugeniusza Nawroczyńskiego]].

== Życiorys ==
Syn lekarza Romana i Stanisławy (zm. 1917). W 1892 podjął naukę w [[I Liceum Ogólnokształcące im. Stefana Żeromskiego w Kielcach|gimnazjum]] w [[kielce|Kielcach]], [[1893|rok później]] kontynuował edukację w [[IV Gimnazjum w Warszawie]]. Mając [[1902|20 lat]] ukończył szkołę średnią, zyskując srebrny medal. Różnorodność zainteresowań spowodowała, że Nawroczyński miał trudności z wyborem dalszej drogi życiowej i kierunku studiów. Początkowo nie wyobrażał sobie pracy w charakterze [[nauczyciel]]a, pociągały go jednak studia uniwersyteckie. Był rozmiłowany w literaturze polskiej i naukach filozoficznych.

Działał w [[Organizacja Młodzieży|Organizacji Młodzieży]], inicjował wiece i manifestacje przeciw [[Rusyfikacja Polaków w okresie zaborów|rusyfikacji]] szkolnictwa wyższego i średniego, był delegatem na ogólnopolski zjazd młodzieży szkół wyższych w [[Zakopane]]m w 1909. W tym samym roku zdał egzamin na nauczyciela języka polskiego i łacińskiego oraz propedeutyki filozofii, po czym udał się do [[Lwów|Lwowa]]. Zaczął studia na tamtejszym [[Uniwersytet Lwowski|Uniwersytecie]] pod opieką [[Kazimierz Twardowski|Kazimierza Twardowskiego]], pod którego kierunkiem napisał pracę doktorską „''Prolegomena do nauki o jasności sądów”'', której promocja odbyła się w [[1914]] roku. Był członkiem [[Liga Narodowa|Ligi Narodowej]] w latach 1910–1911<ref>[[Stanisław Kozicki (polityk)|Stanisław Kozicki]], ''Historia Ligi Narodowej (okres 1887–1907)'', Londyn 1964, s. 579.</ref>, członkiem Zarządu [[Związek Unarodowienia Szkół|Związku Unarodowienia Szkół]]<ref>''Nasza walka o szkołę polską 1901–1917'', t. II, Warszawa 1934, s. 18.</ref>, pracownikiem Rady Sekcji Oświecenia Publicznego Departamentu Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego  [[Tymczasowa Rada Stanu|Tymczasowej Rady Stanu]]<ref>[[Włodzimierz Suleja]], ''Tymczasowa Rada Stanu'', Warszawa 1998, s. 226.</ref>, członkiem [[Towarzystwo Naukowe Warszawskie|Towarzystwa Naukowego Warszawskiego]].

Miał wiele zainteresowań naukowych. Odbył studia prawnicze, filozoficzne oraz zdobył wiedzę filozoficzną i socjologiczną. W latach 1925–1926 był profesorem na [[Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu|Uniwersytecie Poznańskim]], gdzie praca naukowa Nawroczyńskiego koncentrowała się w dużej mierze na dalszych studiach nad tzw. „nowym wychowaniem”, a szczególnie nad podstawowymi zasadami szkoły pracy i różnymi odmianami tej koncepcji.

Był encyklopedystą oraz członkiem komitetu redakcyjnego [[Encyklopedia wychowawcza|„Encyklopedii Wychowawczej”]]{{odn|Kierski, t.I|1923}}.

W 1926 podjął pracę na [[Uniwersytet Warszawski|Uniwersytecie Warszawskim]] i objął kierownictwo Katedry Pedagogiki oraz doprowadził do zorganizowania tam studiów pedagogicznych. Właśnie w tym okresie powstały najważniejsze dzieła pedagogiczne jego życia.

W czasie [[Okupacja niemiecka ziem polskich (1939–1945)|okupacji niemieckiej]] był jednym z organizatorów tajnego nauczania uniwersyteckiego.

1 października 1948 został przeniesiony na emeryturę, nie zakończył jednak działalności naukowej i organizatorskiej w dziedzinie nauki. Mianowano go [[dyrektor]]em Biura w [[Towarzystwo Naukowe Warszawskie|Towarzystwie Naukowym Warszawskim]] oraz bibliotekarzem w [[Polska Akademia Nauk|Polskiej Akademii Nauk]].

W 1958 powrócił do pracy dydaktycznej, zajmował się badawczo pedagogiką porównawczą, co zaowocowało nowymi dziełami. Do 1967 nadal wykładał, prowadził prace naukowo-badawcze i publikował.

Pochowany na [[Cmentarz Powązkowski w Warszawie|Cmentarzu Powązkowskim]] (kwatera 132-4-28)<ref>{{Cmentarze Warszawa|id=36293|cmentarz=Cmentarz Stare Powązki|osoba=WANDA NAWROCZYŃSKA|data dostępu=2020-01-31}}</ref>.

== Ordery i odznaczenia ==
* Krzyż Oficerski [[Order Odrodzenia Polski|Orderu Odrodzenia Polski]] (19 sierpnia 1946)<ref>{{Monitor Polski|1947|52|366}} „za zasługi na polu działalności oświatowej i kulturalnej”.</ref>
* Złoty [[Krzyż Zasługi]] (11 listopada 1937)<ref>{{Monitor Polski|1937|260|411}} „za zasługi na polu pracy naukowej”.</ref>

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę|tytuł=Czy wiesz kto to jest?|rok=1938|wydawca=Wydawnictwo Głównej Księgarni Wojskowej|miejsce=Warszawa|strony=516|autor=[[Stanisław Łoza]] (red.)|url=https://jbc.jelenia-gora.pl/dlibra/show-content/publication/19725/edition/18466/|data dostępu=2021-06-26}}
* ''Bogdan Nawroczyński'', J. Krasuski.
* ''Studia Kieleckie'' 1974, nr 1, J. Sosnowski.
* ''Bogdan Nawroczyński nie żyje'', „Ruch Pedagogiczny” 1974, nr 3.
* ''[[Polski Słownik Biograficzny]]'', T. XXII, s. 632.
* {{Cytuj książkę |autor r = Rafał Kula |rozdział = Nawroczyński Bogdan |inni = Elwira Kosnarewicz, [[Teresa Rzepa]], [[Ryszard Stachowski]] (red.)|tytuł = Słownik psychologów polskich |miejsce = Poznań |wydawca = Instytut Psychologii UAM |rok = 1992 |strony = 152–153}}
* {{Cytuj książkę |autor = Praca zbiorowa |tytuł = Encyklopedia wychowawcza |data = 1900 |wydawca = zasiłkiem Kasy im. Mianowskiego |miejsce = Warszawa |odn = {{odn/id|Praca zbiorowa|1900}}}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Nawroczyński, Bogdan Roman}}
[[Kategoria:Absolwenci IV Rządowego Gimnazjum Filologicznego w Warszawie]]
[[Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie]]
[[Kategoria:Członkowie Ligi Narodowej]]
[[Kategoria:Członkowie Towarzystwa Naukowego Warszawskiego]]
[[Kategoria:Członkowie Związku Unarodowienia Szkół]]
[[Kategoria:Filozofowie szkoły lwowsko-warszawskiej]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Dąbrowie Górniczej]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita)]]
[[Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie]]
[[Kategoria:Polscy encyklopedyści]]
[[Kategoria:Polscy pedagodzy]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1882]]
[[Kategoria:Współpracownicy Tymczasowej Rady Stanu]]
[[Kategoria:Wykładowcy Wydziału Pedagogicznego Uniwersytetu Warszawskiego]]
[[Kategoria:Zmarli w 1974]]

title: Bogdan Roman Nawroczyński

Data i miejsce urodzenia: 9 kwietnia 1882 · Dąbrowa Górnicza, Polska

Data i miejsce śmierci: 17 stycznia 1974 · Warszawa, Polska

Zawód, zajęcie: Pedagog

Dzieci: Lech Nawroczyński

Krewni i powinowaci: Eugeniusz Nawroczyński (brat styjeczny)


text:
# Auxon-Dessous
Auxon-Dessous – miejscowość i dawna gmina we Francji, w regionie Burgundia-Franche-Comté, w departamencie Doubs. W 2008 roku liczba ludności wynosiła 1196 mieszkańców.
W dniu 1 stycznia 2016 roku z połączenia dwóch ówczesnych gmin – Auxon-Dessous oraz Auxon-Dessus – utworzono nową gminę Les Auxons. Siedzibą gminy została miejscowość Auxon-Dessus.

title: Auxon-Dessous

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Auxon-Dessous
 |nazwa oryginalna                =
 |dopełniacz nazwy                = gminy Auxon-Dessous
 |jednostka                       = miejscowość
 |zdjęcie                         =
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            = Blason ville fr Auxon-Dessous (Doubs).svg
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = Burgundia-Franche-Comté
 |1. jednostka administracyjna    =
 |2. jednostka administracyjna    = [[Doubs (departament)|Doubs]]
 |3. jednostka administracyjna    = [[Okręg Besançon|Besançon]]
 |siedziba                        =
 |nazwa kodu statystycznego       = [[Institut national de la statistique et des études économiques|INSEE]]
 |kod statystyczny                = 25034
 |powierzchnia                    = 6,26 km²
 |rok                             = 2008
 |liczba ludności                 = 1196
 |gęstość zaludnienia             =
 |numer kierunkowy                =
 |kod pocztowy                    = 25870
 |tablice rejestracyjne           =
 |adres urzędu                    =
 |plan                            =
 |mapa                            =
 |nazwa mapy                      = Francji
 |kod mapy                        = Doubs
 |współrzędne                     = 47°18′N 5°57′E
 |commons                         = Category:Auxon-Dessous
 |www                             =
}}
'''Auxon-Dessous''' – miejscowość i dawna gmina we [[Francja|Francji]], w regionie [[Burgundia-Franche-Comté]], w departamencie [[Doubs (departament)|Doubs]]. W 2008 roku liczba ludności wynosiła 1196 mieszkańców<ref>{{cytuj stronę | url = https://www.insee.fr/fr/statistiques/2021173?geo=COM-25034 | tytuł = Populations légales 2013 | data = | autor = | praca = | opublikowany = INSEE | język = fr | data dostępu = 2017-01-12}}</ref>.

W dniu 1 stycznia 2016 roku z połączenia dwóch ówczesnych gmin – Auxon-Dessous oraz [[Auxon-Dessus]] – utworzono nową gminę [[Les Auxons]]. Siedzibą gminy została miejscowość Auxon-Dessus<ref>{{cytuj stronę | url = https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/id/JORFTEXT000030008651 | tytuł = Arrêté du 29 septembre 2014 portant création de la commune nouvelle des Auxons | data = | autor = | praca = | opublikowany = Legifrance | język = fr | data dostępu = 2017-01-12}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Okręg Besançon}}

[[Kategoria:Miejscowości w departamencie Doubs]]

title: Auxon-Dessous

Departament: Doubs

Okręg: Besançon