text:
# Irena Tuwim
Irena Tuwim (ur. 22 sierpnia 1898 w Łodzi, zm. 7 grudnia 1987 w Warszawie) – polska poetka, prozaiczka, tłumaczka literatury dla dzieci i młodzieży; siostra Juliana Tuwima.

## Życiorys

### Młodość
Była córką zasymilowanych Żydów, Adeli, z d. Krukowskiej (ur. 9 stycznia 1872, zm. 19 sierpnia 1942) i Izydora (ur. 22 lipca 1858, zm. 3 maja 1935) Tuwimów, młodszą siostrą Juliana Tuwima. Jej ojciec pracował jako księgowy w filii Azowsko-Dońskiego Banku Handlowego, matka zajmowała się gospodarstwem domowym. Jej dziadkiem od strony matki był Leon Krukowski. Jej kuzynami od strony matki byli m.in. Leon Boruński, Włodzimierz Boruński i Kazimierz Krukowski. Rodzina Tuwimów była zasymilowana, w rodzinnym Juliana i Ireny domu nie praktykowano judaizmu, nie obchodzono żydowskich świąt. Była uczennicą Gimnazjum im. Elizy Orzeszkowej w Łodzi.
Jako sześciolatka, była świadkinią wydarzeń Rewolucji 1905 roku na ulicach Łodzi, strajków i walk ulicznych, co wyryło się głęboko w jej pamięci. Wydarzenia te opisała we wspomnieniach „Łódzkie pory roku”.
Irenę w świat literatury wprowadziła matka, a następnie przewodnikiem był brat. Jako poetka debiutowała w 1914 r. na łamach jednodniówki „Życie łódzkie” wierszami „Przy kominku” i „Szczęście” podpisanymi pseudonimem Ira Blanka.

### II Rzeczpospolita
W 1921 opublikowała tom 24 wiersze. W czerwcu 1922 wyszła pierwszy raz za mąż za Stefana Napierskiego, krytyka literackiego (brata Marii Eiger i wnuka Markusa Silbersteina), przyjęła wówczas chrzest i zmieniła wyznanie na katolickie. Z mężem zamieszkała następnie w Warszawie, w tym samym czasie związała się także grupą Skamander, której jednym z głównym członków był jej brat. W 1926 opublikowała tom wierszy Listy, który spotkał się ze zróżnicowanym przyjęciem krytyków (na jej talent zwracał uwagę Karol Wiktor Zawodziński, krytykował Witold Zechenter). Pod koniec lat 20. poznała swojego późniejszego drugiego męża, Juliana Stawińskiego, dla którego ostatecznie zostawiła Stefana Napierskiego. W 1930 wydała kolejny tom wierszy Miłość szczęśliwa, który krytycy porównywali do dokonań Anny Achmatowej, Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej i Kazimiery Iłłakowiczówny. W tym czasie pracowała także nad przekładem 3 i 4 tomu Anny Kareniny Lwa Tołstoja. Na początku lat 30. zamieszkała razem z Julianem Stawińskim w Ostrowi Mazowieckiej, ślub wzięli formalnie 12 czerwca 1935 w obrządku ewangelicko-reformowanym. Od 1937 mieszkała ponownie w Warszawie, gdzie jej mąż pracował jako prawnik. W tym czasie zajęła się pracą przekładową, tłumaczyła literaturę dziecięcą, m.in. baśnie braci Grimm, książki o Myszce Miki i Królewnie Śnieżce Disneya, Fernando Munro Leafa, Mary Poppins Pameli Travers oraz w 1938 roku Kubuś Puchatek i Chatka Puchatka A.A. Milne’a.

### II wojna światowa
Po wybuchu II wojny światowej razem z mężem opuściła Polskę, przez Rumunię przedostała się do Paryża, w wydanym 17 marca 1940 pierwszym numerze paryskich Wiadomości Polskich, Politycznych i Literackich Mieczysław Grydzewski opublikował jej wiersz Do wiosny paryskiej. Po ataku wojsk niemieckich na Francję została razem z mężem ewakuowana do Wielkiej Brytanii (Julian Stawiński pracował w Ministerstwie Informacji i Dokumentacji Rządu Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie), Tam m.in. współpracowała z wydawnictwem M.I. Kolin, dla którego przygotowywała przedruki prac Adama Mickiewicza i Stefana Żeromskiego. W antologii Kraj lat dziecinnych opublikowała opowiadanie o czasach łódzkich Strachy dzieciństwa. W lutym 1945 wyjechała z mężem do Kanady i zamieszkała w Toronto.

### Okres powojenny
Po zakończeniu II wojny światowej zamieszkała początkowo w USA, gdzie jej mąż pracował jako attaché ambasady RP polskiego rządu komunistycznego. W 1946 opublikowała przeznaczoną dla polskiego czytelnika broszurę Wielka Brytania i Imperium Brytyjskie. W lutym 1947 powróciła z mężem do Polski. Ponownie poświęciła się pracy przekładowej, m.in. starała się ulepszyć swoje przekłady przedwojenne, tłumaczyła także z rosyjskiego, zarówno wiersze dla dzieci (m.in. Samuiła Marszaka i Siergieja Michałkowa, Baśnie, bajki, bajeczki: ludowe bajki rosyjskie Aleksego Tołstoja), jak i współczesną prozę dla dorosłych, przy przekładach pracowała także z mężem (przetłumaczyli razem m.in. Chatę wuja Toma Harriet Beecher Stowe). W 1956 opublikowała pozytywnie odebrany przez krytykę tom opowiadań Łódzkie pory roku, w 1958 tom Wiersze wybrane. W kolejnych latach poświęciła się twórczości dla dzieci oraz pracy przekładowej, przede wszystkim z języka angielskiego, tłumaczyła m.in. Oscara Wilde’a, Katherine Mansfield, Mary Norton, Edith Nesbit.
Opublikowała także własne utwory dla dzieci: Marek Wagarek (1955), Co okręt wiezie (1962), O pingwinie Kleofasku (1960), Pampilio (1967). Wszystkie książki uzyskały kilka wydań, a także powstało niemieckie tłumaczenie Marka Wagarka.
Spoczywa na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kw. 161-4-36).

### Odznaczenia i wyróżnienia
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski[43]
- Nagroda Polskiego PEN Clubu za przekład z literatury obcej na język polski (1981)[33]

## Strategie przekładowe
Irena Tuwim twierdziła, że tłumacz powinien mieć swobodę w kwestii doboru strategii tłumaczeniowej, a stosowanie techniki „wiernego” tłumaczenia bądź „wolnej” adaptacji jest zależne od cech indywidualnych danej pozycji. Przykładem swobodnej interpretacji tekstu źródłowego przez Tuwim jest spolszczanie imion własnych, które tłumaczka w późniejszych latach swojej twórczości ograniczyła ze względu na zmieniające się tendencje w przekładzie. W jednym z pierwszych tłumaczeń, Mary Poppins z 1938 roku, Tuwim zastąpiła bądź spolszczyła wszystkie imiona głównych bohaterów. Jednak już w 1957 roku, w powieści Pięcioro dzieci i „coś”, tłumaczka zachowała niemal wszystkie imiona w oryginalnej wersji. Spolszczyła jedynie Jane, którą nazwała Janeczką, oraz zmieniła zapis imion takich jak Martha, tak by były zgodne z polską pisownią. W publikacji z 1971 roku pod tytułem Zaczarowany zamek wszystkie imiona zachowały swoje oryginalne brzmienie, jedynie imiona Catty i Cathy zyskały polskie zdrobnienia Kocica i Kizia. Tuwim nie przekładała wszystkich nazw na język polski, w Mary Poppins zatrzymała nazwisko rodziny Banks, a powieść nadal ma angielski kontekst dzięki zachowaniu postaci królowej Elżbiety i katedry świętego Pawła. Jednak faktem jest, że spolszczone zostały zarówno imiona, jak i tytuł Mary Poppins, który w początkowych wersjach brzmiał Agnieszka. Tuwim stosowała zabiegi tłumaczeniowe tego rodzaju w celu przybliżenia polskim czytelnikom postaci. Tłumaczka dobierała polskie imiona, które uważała za najbardziej pasujące i odpowiednie dla charakteru danego bohatera. Realia i odwołania kulturowe, które dla młodego odbiorcy mogą być niezrozumiałe, zostały zatrzymane przez Tuwim częściowo. Elementami pozostawionymi w oryginalnej wersji, które odnoszą się do kontekstu kulturowego danego dzieła, są przykładowo angielskie miary długości i wagi (mile, funty, cale i stopy), jednostki monetarne (szylingi, funty, pensy), nazwy geograficzne i opisy tradycji oraz historycznych zdarzeń. Tuwim decydowała się na zmianę bądź usunięcie elementów kiedy mogłyby one nie zostać zrozumiane przez polskiego czytelnika, a jednocześnie zdaniem tłumaczki ich zmiana nie wpływała znacząco na kontekst całego tekstu. Przykładowo z Kubusia Puchatka został wycięty fragment wyjaśniający historię powstania jego oryginalnego imienia Winnie-the-Pooh, a z powieści Edith Nesbit zostały usunięte wierszowane dedykacje. Strategia przekładu Ireny Tuwim jest intuicyjna i opiera się na analizie oryginalnego tekstu. Tłumaczka zmieniała strukturę i składnię zdań oraz modyfikowała teksty w przypadkach, kiedy uważała taki zabieg za potrzebny do uzyskania wartościowego przekładu.
Według Tuwim język utworów przeznaczonych dla dzieci powinien być jasny, prosty i konkretny, ze względu na ograniczony zasób słownictwa młodych czytelników. Wprowadzanie nowego słownictwa jest według Tuwim wskazane, jednak należy się na nie decydować z umiarem, tak by książka pozostawała czytelna dla dzieci. Z tego względu tłumaczka nie popiera techniki dosłownego tłumaczenia tekstów, w której wszystkie nazwy i elementy kulturowe zostają zachowane. W Kubusiu Puchatku, będącym najbardziej rozpoznawalnym tłumaczeniem Tuwim, imiona postaci zostały spolszczone, a tłumaczka wprowadziła wiele zwrotów, które są w dzisiejszych czasach stałymi elementami polskiej frazeologii („małe Conieco”). Polskie tłumaczenie odbiega od oryginału A. A. Milne’a w tym względzie, że zostało skierowane głównie do młodego czytelnika, co jest widoczne między innymi w sposobie tłumaczenia elementów poetyckich oraz w usunięciu niektórych elementów kulturowych. W odpowiedzi na tłumaczenie Ireny Tuwim, która zastosowała metodę udomowienia, Monika Adamczyk-Garbowska zaproponowała swoją wersję Winnie-the-Pooh, Fredzię Phi-Phi będącą przykładem egzotyzacji tekstu. Adamczyk-Garbowska zachowała elementy tekstu, które pozwalają na skierowanie go także do dorosłego czytelnika, jednak to wersja Tuwim nadal pozostaje tłumaczeniem szeroko przyjętym i akceptowanym przez polskich odbiorców. Stanisław Lem wypowiedział się przychylnie na temat tłumaczenia Tuwim, które uznał za lepsze od tekstu oryginalnego.

## Upamiętnienie
- od 2006 r. działa Fundacja im. Juliana Tuwima i Ireny Tuwim[47][48]

- 7 marca 2018 r. radni łódzkiej rady miejskiej podjęli uchwałę upamiętniającą Irenę Tuwim poprzez nazwanie jej imieniem skweru u zbiegu ulic A. Struga i Lipowej[49][50].

title: Irena Tuwim

wikitext:
{{Artysta infobox
 |imię i nazwisko      = Irena Tuwim
 |imię i nazwisko org  =
 |pełne imię i nazwisko org =
 |pseudonim            =
 |grafika              =
 |opis grafiki         =
 |pełne imię i nazwisko =
 |alt grafiki          =
 |data urodzenia       = 22 sierpnia 1898
 |miejsce urodzenia    = [[Łódź]]
 |data śmierci         = 7 grudnia 1987
 |miejsce śmierci      = [[Warszawa]]
 |narodowość           = polska / żydowska
 |język                =
 |Alma Mater           =
 |dziedzina sztuki     = [[literatura]]
 |epoka                =
 |muzeum artysty       =
 |ważne dzieła         = * ''Marek Wagarek''
* ''Łódzkie pory roku''
* Przekład ''Kubusia Puchatka'' A.A.Milne’a
 |faksymile            =
 |opis faksymile       =
 |odznaczenia          = {{order|OOP|KK}}
 |nagrody              =
 |commons              =
 |wikiźródła           =
 |wikicytaty           =
 |www                  =
}}
[[Plik:Irena Tuwim i Julian Stawiński grób.JPG|thumb|240px|Grób Ireny Tuwim i jej męża Juliana Stawińskiego na Starych Powązkach w Warszawie]]
'''Irena Tuwim''' (ur. [[22 sierpnia]] [[1898]]{{odn|Augustyniak|2016|s=28}}<ref>{{Cytuj stronę |url = http://www.tuwim.org/index.php?s=12 |tytuł = Irena Tuwim – notka biograficzna |opublikowany = tuwim.org |data dostępu = 2014-04-29}}</ref> w [[Łódź|Łodzi]]{{odn|Augustyniak|2016|s=28}}, zm. [[7 grudnia]] [[1987]] w [[Warszawa|Warszawie]]) – [[Polacy|polska]] [[Liryka|poetka]], [[Proza|prozaiczka]], [[Tłumacz|tłumaczka]] [[literatura dla dzieci i młodzieży|literatury dla dzieci i młodzieży]]; siostra [[Julian Tuwim|Juliana Tuwima]].

== Życiorys ==
=== Młodość ===
Była córką zasymilowanych Żydów, Adeli, z d. Krukowskiej (ur. 9 stycznia 1872, zm. 19 sierpnia 1942) i Izydora (ur. 22 lipca 1858, zm. 3 maja 1935) Tuwimów, młodszą siostrą [[Julian Tuwim|Juliana Tuwima]]{{odn|Augustyniak|2016|s=28, 31, 32}}. Jej ojciec pracował jako księgowy w filii Azowsko-Dońskiego Banku Handlowego{{odn|Augustyniak|2016|s=31}}, matka zajmowała się gospodarstwem domowym<ref name=":0">Augustyniak Anna, ''Irena Tuwim. Nie umarłam z miłości. Biografia'', Warszawa 2016, s. 36.</ref>. Jej dziadkiem od strony matki był [[Leon Krukowski]]{{odn|Augustyniak|2016|s=32}}. Jej kuzynami od strony matki byli m.in. [[Leon Boruński]], [[Włodzimierz Boruński]] i [[Kazimierz Krukowski]]{{odn|Augustyniak|2016|s=35}}. Rodzina Tuwimów była zasymilowana, w rodzinnym Juliana i Ireny domu nie praktykowano judaizmu, nie obchodzono żydowskich świąt. Była uczennicą Gimnazjum im. Elizy Orzeszkowej w Łodzi{{odn|Augustyniak|2016|s=59}}.

Jako sześciolatka, była świadkinią wydarzeń [[Rewolucja 1905 roku w Królestwie Polskim|Rewolucji 1905 roku]] na ulicach Łodzi, strajków i walk ulicznych, co wyryło się głęboko w jej pamięci. Wydarzenia te opisała we wspomnieniach „Łódzkie pory roku”<ref>{{Cytuj |autor = Kasia Gauza |tytuł = Róże i nóż, "To symbol rewolucji" |data = 2013-07-14 |data dostępu = 2024-11-12 |opublikowany = Rewolucja 1905 |url = https://rewolucja1905.online/lodzkie-pory-roku/ |język = pl-PL}}</ref>.

Irenę w świat literatury wprowadziła matka, a następnie przewodnikiem był brat<ref name=":0" />. Jako poetka debiutowała w 1914 r. na łamach jednodniówki „Życie łódzkie” wierszami „Przy kominku” i „Szczęście” podpisanymi pseudonimem Ira Blanka<ref>{{Cytuj |autor = Aneta Stawiszynska |tytuł = Odnośnie artykułu Katarzyny Kuczyńskiej-Koschany „«Panienka, Godzina Polski», 1916: Irena Tuwim’s Literary Debut” |czasopismo = Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze |data = 2020-12-30 |data dostępu = 2022-12-24 |issn = 2449-8386 |numer = 9 |s = 375–377 |doi = 10.18778/2299-7458.09.21 |url = https://www.academia.edu/45674646/Odno%C5%9Bnie_artyku%C5%82u_Katarzyny_Kuczy%C5%84skiej_Koschany_Panienka_Godzina_Polski_1916_Irena_Tuwims_Literary_Debut_Czytanie_Literatury_%C5%81%C3%B3dzkie_Studia_Literaturoznawcze_2020_T_9_s_375_377}}</ref>.

=== II Rzeczpospolita ===
W 1921 opublikowała tom ''24 wiersze''{{odn|Augustyniak|2016|s=64}}. W czerwcu 1922 wyszła pierwszy raz za mąż za [[Stefan Napierski|Stefana Napierskiego]], krytyka literackiego (brata [[Maria Eiger-Kamińska|Marii Eiger]] i wnuka [[Markus Silberstein|Markusa Silbersteina]]), przyjęła wówczas chrzest i zmieniła wyznanie na katolickie{{odn|Augustyniak|2016|s=68, 79, 80}}. Z mężem zamieszkała następnie w Warszawie{{odn|Augustyniak|2016|s=68}}, w tym samym czasie związała się także grupą [[Skamander (grupa literacka)|Skamander]], której jednym z głównym członków był jej brat{{odn|Augustyniak|2016|s=66}}. W 1926 opublikowała tom wierszy ''Listy'', który spotkał się ze zróżnicowanym przyjęciem krytyków (na jej talent zwracał uwagę [[Karol Wiktor Zawodziński]], krytykował [[Witold Zechenter]]){{odn|Augustyniak|2016|s=84–85}}. Pod koniec lat 20. poznała swojego późniejszego drugiego męża, [[Julian Stawiński|Juliana Stawińskiego]], dla którego ostatecznie zostawiła Stefana Napierskiego{{odn|Augustyniak|2016|s=88, 94}}. W 1930 wydała kolejny tom wierszy ''Miłość szczęśliwa''{{odn|Augustyniak|2016|s=94–95}}, który krytycy porównywali do dokonań [[Anna Achmatowa|Anny Achmatowej]], [[Maria Pawlikowska-Jasnorzewska|Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej]] i [[Kazimiera Iłłakowiczówna|Kazimiery Iłłakowiczówny]]{{odn|Augustyniak|2016|s=96}}. W tym czasie pracowała także nad przekładem 3 i 4 tomu ''[[Anna Karenina|Anny Kareniny]]'' [[Lew Tołstoj|Lwa Tołstoja]]{{odn|Augustyniak|2016|s=110}}. Na początku lat 30. zamieszkała razem z Julianem Stawińskim w Ostrowi Mazowieckiej, ślub wzięli formalnie 12 czerwca 1935 w obrządku ewangelicko-reformowanym{{odn|Augustyniak|2016|s=98, 102}}. Od 1937 mieszkała ponownie w Warszawie, gdzie jej mąż pracował jako prawnik{{odn|Augustyniak|2016|s=112}}. W tym czasie zajęła się pracą przekładową, tłumaczyła literaturę dziecięcą{{odn|Augustyniak|2016|s=113}}, m.in. baśnie [[Bracia Grimm|braci Grimm]], książki o Myszce Miki i Królewnie Śnieżce Disneya, ''[[Byczek Fernando|Fernando]]'' Munro Leafa, ''[[Mary Poppins]]'' [[Pamela Lyndon Travers|Pameli Travers]] oraz w 1938 roku ''[[Kubuś Puchatek (powieść)|Kubuś Puchatek]]'' i ''[[Chatka Puchatka]]'' [[A.A. Milne|A.A. Milne’a]]{{odn|Augustyniak|2016|s=159}}.

=== II wojna światowa ===
Po wybuchu II wojny światowej razem z mężem opuściła Polskę, przez Rumunię przedostała się do Paryża{{odn|Augustyniak|2016|s=9–11}}, w wydanym 17 marca 1940 pierwszym numerze paryskich ''[[Wiadomości Polskie, Polityczne i Literackie|Wiadomości Polskich, Politycznych i Literackich]]'' [[Mieczysław Grydzewski]] opublikował jej wiersz ''Do wiosny paryskiej''{{odn|Augustyniak|2016|s=12}}. Po ataku wojsk niemieckich na Francję została razem z mężem ewakuowana do Wielkiej Brytanii ([[Julian Stawiński]] pracował w Ministerstwie Informacji i Dokumentacji [[Rząd Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie|Rządu Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie]]){{odn|Augustyniak|2016|s=17}}, Tam m.in. współpracowała z wydawnictwem M.I. Kolin, dla którego przygotowywała przedruki prac [[Adam Mickiewicz|Adama Mickiewicza]] i [[Stefan Żeromski|Stefana Żeromskiego]]{{odn|Augustyniak|2016|s=20}}. W antologii ''Kraj lat dziecinnych'' opublikowała opowiadanie o czasach łódzkich ''Strachy dzieciństwa''{{odn|Augustyniak|2016|s=21}}. W lutym 1945 wyjechała z mężem do Kanady i zamieszkała w Toronto{{odn|Augustyniak|2016|s=133, 136}}.

=== Okres powojenny ===
Po zakończeniu II wojny światowej zamieszkała początkowo w USA, gdzie jej mąż pracował jako attaché ambasady RP polskiego rządu komunistycznego{{odn|Augustyniak|2016|s=140}}. W 1946 opublikowała przeznaczoną dla polskiego czytelnika broszurę ''Wielka Brytania i Imperium Brytyjskie''{{odn|Augustyniak|2016|s=141}}. W lutym 1947 powróciła z mężem do Polski{{odn|Augustyniak|2016|s=157}}. Ponownie poświęciła się pracy przekładowej, m.in. starała się ulepszyć swoje przekłady przedwojenne{{odn|Augustyniak|2016|s=180}}, tłumaczyła także z rosyjskiego, zarówno wiersze dla dzieci (m.in. [[Samuił Marszak|Samuiła Marszaka]] i [[Siergiej Michałkow|Siergieja Michałkowa]], ''Baśnie, bajki, bajeczki: ludowe bajki rosyjskie'' [[Aleksiej Tołstoj (1883–1945)|Aleksego Tołstoja]]), jak i współczesną prozę dla dorosłych{{odn|Augustyniak|2016|s=164}}, przy przekładach pracowała także z mężem (przetłumaczyli razem m.in. ''[[Chata wuja Toma|Chatę wuja Toma]]'' [[Harriet Beecher Stowe]]{{odn|Augustyniak|2016|s=165, 173}}). W 1956 opublikowała pozytywnie odebrany przez krytykę tom opowiadań ''Łódzkie pory roku''{{odn|Augustyniak|2016|s=106–110}}, w 1958 tom ''Wiersze wybrane''{{odn|Augustyniak|2016|s=168}}. W kolejnych latach poświęciła się twórczości dla dzieci oraz pracy przekładowej, przede wszystkim z języka angielskiego{{odn|Augustyniak|2016|s=173}}, tłumaczyła m.in. [[Oscar Wilde|Oscara Wilde’a]], [[Katherine Mansfield]], [[Mary Norton]], [[Edith Nesbit]]{{odn|Augustyniak|2016|s=175, 177}}.

Opublikowała także własne utwory dla dzieci: ''Marek Wagarek'' (1955), ''Co okręt wiezie'' (1962), ''O pingwinie Kleofasku'' (1960), ''Pampilio'' (1967). Wszystkie książki uzyskały kilka wydań, a także powstało niemieckie tłumaczenie ''Marka Wagarka''{{odn|Augustyniak|2016|s=249–252, 266}}<ref name="autonazwa1">Woźniak, M. 2012. ''Puchata przepustka do sławy. Pochwała Ireny Tuwim.'' W: Przekładaniec nr 26.</ref>.

Spoczywa na [[Cmentarz Powązkowski w Warszawie|cmentarzu Powązkowskim w Warszawie]] (kw. 161-4-36)<ref>{{Cmentarze Warszawa|id=1564|cmentarz=Cmentarz Stare Powązki|osoba=JAN STAWIŃSKI|data dostępu=2020-04-28}}</ref>.

=== Odznaczenia i wyróżnienia ===
* Krzyż Kawalerski [[Order Odrodzenia Polski|Orderu Odrodzenia Polski]]{{odn|Augustyniak|2016|s=195}}
* [[Nagroda Polskiego PEN Clubu za przekład z literatury obcej na język polski]] (1981){{odn|Augustyniak|2016|s=180}}

== Strategie przekładowe ==
Irena Tuwim twierdziła, że tłumacz powinien mieć swobodę w kwestii doboru strategii tłumaczeniowej, a stosowanie techniki „wiernego” tłumaczenia bądź „wolnej” adaptacji jest zależne od cech indywidualnych danej pozycji. Przykładem swobodnej interpretacji tekstu źródłowego przez Tuwim jest spolszczanie imion własnych, które tłumaczka w późniejszych latach swojej twórczości ograniczyła ze względu na zmieniające się tendencje w przekładzie. W jednym z pierwszych tłumaczeń, ''[[Mary Poppins]]'' z 1938 roku, Tuwim zastąpiła bądź spolszczyła wszystkie imiona głównych bohaterów. Jednak już w 1957 roku, w powieści ''[[Pięcioro dzieci i „coś” (powieść)|Pięcioro dzieci i „coś”]]'', tłumaczka zachowała niemal wszystkie imiona w oryginalnej wersji. Spolszczyła jedynie Jane, którą nazwała Janeczką, oraz zmieniła zapis imion takich jak Martha, tak by były zgodne z polską pisownią. W publikacji z 1971 roku pod tytułem ''Zaczarowany zamek'' wszystkie imiona zachowały swoje oryginalne brzmienie, jedynie imiona Catty i Cathy zyskały polskie zdrobnienia Kocica i Kizia. Tuwim nie przekładała wszystkich nazw na język polski, w ''Mary Poppins'' zatrzymała nazwisko rodziny Banks, a powieść nadal ma angielski kontekst dzięki zachowaniu postaci królowej Elżbiety i katedry świętego Pawła. Jednak faktem jest, że spolszczone zostały zarówno imiona, jak i tytuł ''Mary Poppins,'' który w początkowych wersjach brzmiał ''Agnieszka''. Tuwim stosowała zabiegi tłumaczeniowe tego rodzaju w celu przybliżenia polskim czytelnikom postaci. Tłumaczka dobierała polskie imiona, które uważała za najbardziej pasujące i odpowiednie dla charakteru danego bohatera. Realia i odwołania kulturowe, które dla młodego odbiorcy mogą być niezrozumiałe, zostały zatrzymane przez Tuwim częściowo. Elementami pozostawionymi w oryginalnej wersji, które odnoszą się do kontekstu kulturowego danego dzieła, są przykładowo angielskie miary długości i wagi (mile, funty, cale i stopy), jednostki monetarne (szylingi, funty, pensy), nazwy geograficzne i opisy tradycji oraz historycznych zdarzeń. Tuwim decydowała się na zmianę bądź usunięcie elementów kiedy mogłyby one nie zostać zrozumiane przez polskiego czytelnika, a jednocześnie zdaniem tłumaczki ich zmiana nie wpływała znacząco na kontekst całego tekstu. Przykładowo z ''[[Kubuś Puchatek (powieść)|Kubusia Puchatka]]'' został wycięty fragment wyjaśniający historię powstania jego oryginalnego imienia Winnie-the-Pooh, a z powieści [[Edith Nesbit]] zostały usunięte wierszowane dedykacje. Strategia przekładu Ireny Tuwim jest intuicyjna i opiera się na analizie oryginalnego tekstu. Tłumaczka zmieniała strukturę i składnię zdań oraz modyfikowała teksty w przypadkach, kiedy uważała taki zabieg za potrzebny do uzyskania wartościowego przekładu<ref name="autonazwa1" />.

Według Tuwim język utworów przeznaczonych dla dzieci powinien być jasny, prosty i konkretny, ze względu na ograniczony zasób słownictwa młodych czytelników. Wprowadzanie nowego słownictwa jest według Tuwim wskazane, jednak należy się na nie decydować z umiarem, tak by książka pozostawała czytelna dla dzieci<ref>Balcerzan, E. 1977. Pisarze polscy o sztuce przekładu 1440–1974. Antologia, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.</ref>. Z tego względu tłumaczka nie popiera techniki dosłownego tłumaczenia tekstów, w której wszystkie nazwy i elementy kulturowe zostają zachowane. W ''Kubusiu Puchatku'', będącym najbardziej rozpoznawalnym tłumaczeniem Tuwim, imiona postaci zostały spolszczone, a tłumaczka wprowadziła wiele zwrotów, które są w dzisiejszych czasach stałymi elementami polskiej frazeologii („małe Conieco”). Polskie tłumaczenie odbiega od oryginału A. A. Milne’a w tym względzie, że zostało skierowane głównie do młodego czytelnika, co jest widoczne między innymi w sposobie tłumaczenia elementów poetyckich oraz w usunięciu niektórych elementów kulturowych. W odpowiedzi na tłumaczenie Ireny Tuwim, która zastosowała metodę [[Egzotyzacja i udomowienie|udomowienia]], [[Monika Adamczyk-Garbowska]] zaproponowała swoją wersję ''Winnie-the-Pooh'', ''Fredzię Phi-Phi'' będącą przykładem [[Egzotyzacja i udomowienie|egzotyzacji]] tekstu. Adamczyk-Garbowska zachowała elementy tekstu, które pozwalają na skierowanie go także do dorosłego czytelnika, jednak to wersja Tuwim nadal pozostaje tłumaczeniem szeroko przyjętym i akceptowanym przez polskich odbiorców<ref>Sojda, S. 2012. ''Adresat dziecięcy w tłumaczeniach „Winnie-the-Pooh” A. A. Milne’a na język polski i słowacki''. W: Przekłady Literatur Słowiańskich 3/1.</ref>. Stanisław Lem wypowiedział się przychylnie na temat tłumaczenia Tuwim, które uznał za lepsze od tekstu oryginalnego<ref>Lem, S. 1992. ''Lektury dzieciństwa.'' W: Dekada Literacka nr 11-12.</ref>.
[[Plik:Skwer im. Ireny Tuwim w Łodzi 2024.jpg|mały|203x203px|Skwer im. Ireny Tuwim w Łodzi (2024)]]

== Upamiętnienie ==

* od 2006 r. działa Fundacja im. Juliana Tuwima i Ireny Tuwim<ref>{{Cytuj |tytuł = Fundacja, cele, statut, sprawozdania |data dostępu = 2024-03-28 |opublikowany = Fundacja im. Juliana Tuwima i Ireny Tuwim |url = http://www.tuwim.org/index.php?s=8}}</ref><ref>{{Cytuj |tytuł = Fundacja im. Juliana Tuwima i Ireny Tuwim |data dostępu = 2024-03-28 |opublikowany = Rejestr.io |url = https://rejestr.io/krs/257143/fundacja-im-juliana-tuwima-i-ireny-tuwim}}</ref>

* 7 marca 2018 r. radni [[Rada Miejska w Łodzi|łódzkiej rady miejskiej]] podjęli uchwałę upamiętniającą Irenę Tuwim poprzez nazwanie jej imieniem skweru u zbiegu ulic [[Ulica Andrzeja Struga w Łodzi|A. Struga]] i [[Ulica Lipowa w Łodzi|Lipowej]]<ref>{{Cytuj stronę |url = http://www.dzienniklodzki.pl/wiadomosci/lodz/a/skwer-ireny-tuwim-w-lodzi-radni-zdecydowali-o-nowej-nazwie-parku-kieszonkowego-na-polesiu,12987757/ |tytuł = Skwer Ireny Tuwim w Łodzi. Radni zdecydowali o nowej nazwie parku kieszonkowego na Polesiu |autor = Marcin Bereszczyński |opublikowany = |data = 2017-03-07 |język = pl |data dostępu = 2018-03-07}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |url = http://bip.uml.lodz.pl/uploads/tx_edgeregisters/50713/1678/p18_046r_20180307.pdf |tytuł = Projekt uchwały Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 05.02.2018 r. w sprawie nadania skwerowi nazwy Ireny Tuwim (druk BRM 28/2018) |autor = |opublikowany = [[Biuletyn Informacji Publicznej]] m. Łodzi |data = |język = pl |data dostępu = 2018-03-07}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Augustyniak |imię = Anna |autor link = |tytuł = Irena Tuwim. Nie umarłam z miłości. Biografia |miejsce = Warszawa |wydawca = trzecia strona |data = 2016 |isbn = 978-83-64526-53-4 |odn = tak}}
* Aneta Stawiszyńska, https://www.academia.edu/45674646/Odno%C5%9Bnie_artyku%C5%82u_Katarzyny_Kuczy%C5%84skiej_Koschany_Panienka_Godzina_Polski_1916_Irena_Tuwims_Literary_Debut_Czytanie_Literatury_%C5%81%C3%B3dzkie_Studia_Literaturoznawcze_2020_T_9_s_375_377
* {{Cytuj stronę |url = http://www.tuwim.org/index.php?s=11 |tytuł = Irena Tuwim – Kalendarium życia i twórczości; Notka biograficzna; Bibliografia |opublikowany = Fundacja im. Juliana Tuwima i Ireny Tuwim – tuwim.org |data dostępu = 2015-10-19}}
* {{Cytuj stronę |url = https://alpha.bn.org.pl/search~S5*pol?/aTuwim%2C+Irena+%281900-1987%29./atuwim+irena+1900+1987/1,1,280,B/exact&FF=atuwim+irena+1900+1987&1,280 |tytuł = Tuwim Irena |opublikowany = Katalog Biblioteki Narodowej – bn.org.pl |data dostępu = 2014-04-29}}
* [https://issuu.com/fabularie/docs/fabularie13-issuu „Fabularie”] nr 2 (13) 2017.

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Tuwim, Irena}}
[[Kategoria:Polscy poeci]]
[[Kategoria:Polscy tłumacze literatury angielskojęzycznej]]
[[Kategoria:Pisarze związani z Łodzią]]
[[Kategoria:Polscy twórcy literatury dziecięcej i młodzieżowej]]
[[Kategoria:Polscy Żydzi]]
[[Kategoria:Konwertyci na katolicyzm z judaizmu]]
[[Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Łodzi]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1898]]
[[Kategoria:Zmarli w 1987]]

title: Irena Tuwim

Data i miejsce urodzenia: 22 sierpnia 1898 · Łódź

Data i miejsce śmierci: 7 grudnia 1987 · Warszawa

Narodowość: polska / żydowska

Dziedzina sztuki: literatura


text:
# Marian Dąbrowski (1878–1958)
Marian Dąbrowski (ur. 27 września 1878 w Mielcu, zm. 27 września 1958 w Miami) – polski dziennikarz, przedsiębiorca, założyciel wydawnictwa Ilustrowany Kuryer Codzienny, największy magnat prasowy w Polsce międzywojennej; poseł na Sejm Ustawodawczy oraz I, II i III kadencji.

## Życiorys
Syn Franciszka i Apolonii. W latach 1903–1907 studiował na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, próbował pracować bez powodzenia jako nauczyciel, był najpierw profesorem gimnazjalnym, później sekretarzem redakcji „Ilustracji Polskiej”. W latach 1908–1910 był redaktorem „Głosu Narodu”. W 1910 założył własne pismo – „Ilustrowany Kuryer Codzienny”. 18 grudnia 1910 ukazał się pierwszy numer nowej gazety, która osiągnęła nakład 180 tysięcy egzemplarzy. Dąbrowski w 1914 przejął „Nowiny”, a w 1918 przystąpił do budowy własnego koncernu prasowego poprzez rozbudowę istniejących i budowę nowych oddziałów terenowych. W sumie stworzył ich 11, m.in. w Łodzi, Lwowie, Katowicach, Zakopanem, Toruniu i Warszawie. W 1927 przejął „Nową Reformę” i przeprowadził swoje przedsiębiorstwo do Pałacu Prasy przy ulicy Wielopole 1. W 1932 wartość jego koncernu była szacowana na 1,5 miliona dolarów (ok. 13 mln 350 tys. złotych, równowartość 140 mln PLN na roku 2024) zatrudniał 1400 pracowników, wydawał „Ilustrowany Kurier Codzienny” oraz 5 ilustrowanych tygodników w nakładzie 200 tysięcy egzemplarzy. Wśród tygodników był Światowid od 1924, Wróble na dachu od 1933, Tajny Detektyw (1931–1934), Na Szerokim Świecie (1928–1939).
W latach 1921–1935 Dąbrowski był posłem na Sejm II RP, początkowo z listy PSL „Piast”, potem z listy BBWR. Od 1926 zwolennik sanacji. Wiele lat był radnym miasta Krakowa. Fundował nagrody dla młodych malarzy i wspierał finansowo budowę nowego gmachu dla Muzeum Narodowego. W 1925 przed Pomnikiem Grunwaldzkim ufundował Pomnik Nieznanego Żołnierza. Był pomysłodawcą powstania Teatru Bagatela oraz podjęcia prac badawczych na Kopcu Krakusa.
21 lipca 1936 r. został odznaczony Wielkim Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Korony Italii przez ambasadora Włoch w Polsce, Pietra Arone di Valentino. Był to wyraz wdzięczności za stanowisko „Ilustrowanego Kuriera Codziennego” w trakcie wojny w Abisynii (Marian Dąbrowski zdecydowanie opowiadał się za zniesieniem sankcji ekonomicznych wobec Włoch).
Był wieloletnim członkiem Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych, od 1927 zasiadał w jego władzach, w latach 1935–1939 będąc jego prezesem. Był także członkiem Towarzystwa Operowego i Towarzystwa Oratoryjnego. Propagował rozwój sportu: organizował od 1922 Bieg Okrężny o puchar IKC-a, wyścig kolarski na trasie Kraków–Katowice–Kraków, pomagał przy wyścigach motocyklowych i samochodowych. Za popularyzowanie walorów turystycznych Tatr w marcu 1931 zostało mu przyznane honorowe obywatelstwo Zakopanego.
Krótko przed wybuchem II wojny światowej wyjechał za granicę do Francji, wybuch wojny okazał się dla niego katastrofą zawodową i finansową. Szybko wyczerpały się zasoby oszczędności. Zapomniany, ubogi, bez jakichkolwiek środków do życia zmarł po 19 latach poniewierki w USA, w dzień swoich 80. urodzin. Po latach urna z jego prochami powróciła do Krakowa, został pochowany na cmentarzu Rakowickim.

## Odznaczenia
- Wielki Oficer Orderu Korony (Włochy)[6]
- Wielki Oficer Orderu Korony (Rumunia)[7][8]
- Komandor Orderu św. Sawy (Jugosławia)[7][8]
- Krzyż Węgierski Zasługi II Klasy[7][8]
- Order św. Jerzego z Burgundii(inne języki) I klasy[7][8]
- Order NMP Łaskawej III klasy[7][8]

wikiname: plwiki

title: Marian Dąbrowski (1878–1958)

in_language: pl

wikitext:
{{inne znaczenia|wydawcy|[[Marian Dąbrowski]]}}
{{Biogram infobox
 |imię i nazwisko           = Marian Dąbrowski
 |grafika                   = Marian Dąbrowski dziennikarz (cropped).jpg
 |opis grafiki              = Marian Dąbrowski (przed 1932)
 |alt grafiki               =
 |data urodzenia            = 27 września 1878
 |miejsce urodzenia         = [[Mielec]], [[Austro-Węgry]]
 |data śmierci              = 27 września 1958
 |miejsce śmierci           = [[Miami]]
 |miejsce spoczynku         = [[cmentarz Rakowicki|cmentarz Rakowicki w Krakowie]]
 |zawód                     = dziennikarz, przedsiębiorca
 |odznaczenia               = {{order|OKW|WO}} {{order|OKR|WO}} {{order|OŚSaw|K}} {{order|HU-OZ|3CKK}}
 |commons                   = Category:Marian Dąbrowski
}}
[[Plik:“Pałac Prasy” office building, Marian Dąbrowski (Polish journalist) commemorative plaque, 1 Wielopole street street, Kraków, Poland.jpg|thumb|240px|Tablica upamiętniająca Mariana Dąbrowskiego na budynku Pałacu Prasy.]]

'''Marian Dąbrowski''' (ur. [[27 września]] [[1878]] w [[Mielec|Mielcu]]{{r|kto134}}, zm. [[27 września]] [[1958]] w [[Miami]]) – polski [[dziennikarz]], przedsiębiorca, założyciel wydawnictwa [[Ilustrowany Kurier Codzienny (wydawnictwo)|Ilustrowany Kuryer Codzienny]], największy magnat prasowy w [[Historia Polski (1918–1939)|Polsce międzywojennej]]; poseł na [[Sejm Ustawodawczy (1919–1922)|Sejm Ustawodawczy]] oraz I, II i III kadencji.

== Życiorys ==
Syn Franciszka i Apolonii{{r|kto134}}. W latach 1903–1907 studiował na Wydziale Filozoficznym [[Uniwersytet Jagielloński|Uniwersytetu Jagiellońskiego]], próbował pracować bez powodzenia jako nauczyciel, był najpierw profesorem gimnazjalnym, później sekretarzem redakcji „Ilustracji Polskiej”. W latach 1908–1910 był redaktorem „Głosu Narodu”{{r|kto135}}. W 1910 założył własne pismo – „Ilustrowany Kuryer Codzienny”. 18 grudnia 1910 ukazał się pierwszy numer nowej gazety, która osiągnęła nakład 180 tysięcy egzemplarzy. Dąbrowski w 1914 przejął „Nowiny”, a w 1918 przystąpił do budowy własnego koncernu prasowego poprzez rozbudowę istniejących i budowę nowych oddziałów terenowych. W sumie stworzył ich 11, m.in. w [[Łódź|Łodzi]], [[Lwów|Lwowie]], [[Katowice|Katowicach]], [[Zakopane]]m, [[Toruń|Toruniu]] i [[Warszawa|Warszawie]]. W 1927 przejął „Nową Reformę” i przeprowadził swoje przedsiębiorstwo do [[Pałac Prasy w Krakowie|Pałacu Prasy]] przy ulicy Wielopole 1. W 1932 wartość jego koncernu była szacowana na 1,5 miliona dolarów (ok. 13 mln 350 tys. złotych<ref>{{Cytuj | url=https://dobroni.pl/artykul/przedwojenne-kursy-walut/565588 | tytuł=Przedwojenne kursy walut | opublikowany=dobroni.pl | język=pl | data dostępu=2020-01-29}}</ref>, równowartość 140 mln PLN na roku 2024<ref>{{Cytuj |tytuł = $1,500,000 in 1932 → 2024 {{!}} Inflation Calculator |data dostępu = 2024-10-28 |opublikowany = www.in2013dollars.com |url = https://www.officialdata.org/us/inflation/1932?amount=1500000 |język = en}}</ref>) zatrudniał 1400 pracowników, wydawał „Ilustrowany Kurier Codzienny” oraz 5 ilustrowanych tygodników w nakładzie 200 tysięcy egzemplarzy. Wśród tygodników był ''[[Światowid (tygodnik)|Światowid]]'' od 1924, ''Wróble na dachu'' od 1933, ''[[Tajny Detektyw – Ilustrowany Tygodnik Kryminalno-Sądowy|Tajny Detektyw]]'' (1931–1934), ''[[Na Szerokim Świecie]]'' (1928–1939).

W latach 1921–1935 Dąbrowski był posłem na [[Sejm Rzeczypospolitej Polskiej|Sejm]] [[II Rzeczpospolita|II RP]], początkowo z listy [[Polskie Stronnictwo Ludowe „Piast” (1913–1931)|PSL „Piast”]], potem z listy [[Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem|BBWR]]. Od 1926 zwolennik [[sanacja|sanacji]]. Wiele lat był [[radny]]m miasta [[Kraków|Krakowa]]. Fundował nagrody dla młodych malarzy i wspierał finansowo budowę nowego gmachu dla Muzeum Narodowego. W 1925 przed [[Pomnik Grunwaldzki w Krakowie|Pomnikiem Grunwaldzkim]] ufundował [[Grób Nieznanego Żołnierza w Krakowie|Pomnik Nieznanego Żołnierza]]. Był pomysłodawcą powstania [[Teatr „Bagatela” im. Tadeusza Boya-Żeleńskiego|Teatru Bagatela]] oraz podjęcia prac badawczych na [[Kopiec Krakusa|Kopcu Krakusa]].

21 lipca 1936 r. został odznaczony [[Order Korony Włoch|Wielkim Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Korony Italii]] przez [[ambasador]]a Włoch w Polsce, Pietra Arone di Valentino. Był to wyraz wdzięczności za stanowisko „Ilustrowanego Kuriera Codziennego” w trakcie [[Wojna włosko-abisyńska (1935–1936)|wojny w Abisynii]] (Marian Dąbrowski zdecydowanie opowiadał się za zniesieniem sankcji ekonomicznych wobec Włoch).

Był wieloletnim członkiem [[Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie|Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych]], od 1927 zasiadał w jego władzach, w latach 1935–1939 będąc jego prezesem. Był także członkiem Towarzystwa Operowego i Towarzystwa Oratoryjnego. Propagował rozwój sportu: organizował od 1922 Bieg Okrężny o puchar IKC-a, wyścig kolarski na trasie Kraków–[[Katowice]]–Kraków, pomagał przy wyścigach motocyklowych i samochodowych. Za popularyzowanie walorów turystycznych Tatr w marcu 1931 zostało mu przyznane [[honorowe obywatelstwo]] Zakopanego<ref>{{Cytuj pismo | tytuł = Zakopane. Nowi obywatele honorowi | czasopismo = [[Gazeta Lwowska (1810–1939)|Gazeta Lwowska]] | strony = 5 | data = Nr 57 z 11 marca 1931 | url = http://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/plain-content?id=43082}}</ref>.
[[Plik:Marian Dąbrowski, Kazimierz Dąbrowski - grób - Cmentarz Rakowicki - 2021.jpg|mały|Zdjęcie grobu]]
Krótko przed wybuchem [[II wojna światowa|II wojny światowej]] wyjechał za granicę do [[III Republika Francuska|Francji]], wybuch wojny okazał się dla niego katastrofą zawodową i finansową. Szybko wyczerpały się zasoby oszczędności. Zapomniany, ubogi, bez jakichkolwiek środków do życia zmarł po 19 latach poniewierki w [[Stany Zjednoczone|USA]], w dzień swoich 80. urodzin. Po latach urna z jego prochami powróciła do Krakowa, został pochowany na [[cmentarz Rakowicki|cmentarzu Rakowickim]].

== Odznaczenia ==
* [[Order Korony Włoch|Wielki Oficer Orderu Korony]] (Włochy){{r|podkarp}}
* [[Order Korony Rumunii|Wielki Oficer Orderu Korony]] (Rumunia){{r|cwktj|pis}}
* [[Order Świętego Sawy|Komandor Orderu św. Sawy]] (Jugosławia){{r|cwktj|pis}}
* [[Order Zasługi (Węgry)|Krzyż Węgierski Zasługi II Klasy]]<ref name="cwktj">[[Stanisław Łoza]]: ''[http://jbc.jelenia-gora.pl/dlibra/publication/19725?tab=1 Czy wiesz kto to jest?]'' Warszawa, 1938, s. 134–135</ref><ref name="pis">{{Cytuj książkę | autor = [[Andrzej Kunert|Andrzej Krzysztof Kunert]] (red.) | tytuł = Posłowie i Senatorowie Rzeczypospolitej Polskiej 1919–1939. Słownik Biograficzny. T. 1 (A-D) | wydawca = Wyd. Sejmowe | miejsce = Warszawa | data = 1998 | strony = 355–356 | url = https://bs.sejm.gov.pl/F?func=find-b&request=000000286&find_code=SYS&local_base=ARS10}}</ref>
* {{link-interwiki|Order św. Jerzego z Burgundii|Q=Q2187778}} I klasy{{r|cwktj|pis}}
* [[Mercedariusze|Order NMP Łaskawej]] III klasy{{r|cwktj|pis}}

== Przypisy ==
<references>
<ref name="podkarp">[https://www.podkarpackahistoria.pl/wiadomosci/77,marian-dabrowski-magnat-prasowy-ktory-umarl-w-nedzy; Marian Dąbrowski – magnat prasowy, który umarł w nędzy], www.podkarpackahistoria.pl</ref>
<ref name="kto134">{{Cytuj | redaktor = Stanisław Łoza | tytuł = Czy wiesz kto to jest? | data = 1983 | miejsce = Warszawa | wydawca = Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe : na zam. Zrzeszenia Księgarstwa | s = 134 | url = https://polona.pl/item/czy-wiesz-kto-to-jest,NDQzNTA1Mw/143/ | opis = (Przedr. fotooffs., oryg.: Warszawa : Wydaw. Głównej Księgarni Wojskowej, 1938.)}}</ref>
<ref name="kto135">{{Cytuj | redaktor = Stanisław Łoza | tytuł = Czy wiesz kto to jest? | data = 1983 | miejsce = Warszawa | wydawca = [[Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe]]: na zam. Zrzeszenia Księgarstwa | s = 135 | url = https://polona.pl/item/czy-wiesz-kto-to-jest,NDQzNTA1Mw/144/ | opis = (Przedr. fotooffs., oryg.: Warszawa : Wydaw. Głównej Księgarni Wojskowej, 1938.)}}</ref>
</references>

== Bibliografia ==
* '' Dąbrowski Marian'' w: ''Kto był kim w Drugiej Rzeczypospolitej'' (redakcja naukowa [[Jacek Majchrowski|Jacek M.Majchrowski]] przy współpracy [[Grzegorz Mazur|Grzegorza Mazura]] i [[Kamil Stepan|Kamila Stepana]]), Warszawa 1994, wyd. BGW, {{ISBN|8370665691}} t. II s. 262;

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Dąbrowski, Marian}}
[[Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Jagiellońskiego (okres zaborów)]]
[[Kategoria:Honorowi obywatele Zakopanego]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Mielcu]]
[[Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim]]
[[Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zasługi (Węgry)]]
[[Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Korony Włoch]]
[[Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Korony Rumunii]]
[[Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem św. Sawy]]
[[Kategoria:Politycy Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem]]
[[Kategoria:Politycy PSL „Piast”]]
[[Kategoria:Polscy dziennikarze]]
[[Kategoria:Polscy mercedariusze]]
[[Kategoria:Polscy przedsiębiorcy XX wieku]]
[[Kategoria:Polscy wydawcy]]
[[Kategoria:Posłowie na Sejm I kadencji (1922–1927)]]
[[Kategoria:Posłowie na Sejm II kadencji (1928–1930)]]
[[Kategoria:Posłowie na Sejm III kadencji (1930–1935)]]
[[Kategoria:Posłowie na Sejm Ustawodawczy (1919–1922)]]
[[Kategoria:Radni Krakowa (II Rzeczpospolita)]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1878]]
[[Kategoria:Zmarli w 1958]]

title: Marian Dąbrowski

Data i miejsce urodzenia: 27 września 1878 · Mielec, Austro-Węgry

Data i miejsce śmierci: 27 września 1958 · Miami

Miejsce spoczynku: cmentarz Rakowicki w Krakowie

Zawód, zajęcie: dziennikarz, przedsiębiorca


text:
# Irisdaymi Herrera
Irisdaymi Herrera (ur. 18 kwietnia 1992) – kubańska lekkoatletka specjalizująca się w skoku w dal.
W 2009 zajęła 5. miejsce w rozegranych we Włoszech mistrzostwach świata juniorów młodszych. Złota medalistka światowego czempionatu juniorów w Moncton (2010). Stawała na podium mistrzostw Kuby zdobywając medale w skoku w dal oraz trójskoku.
Rekord życiowy: 6,56 (1 sierpnia 2014, Hawana).

## Osiągnięcia
| Rok  | Impreza                               | Miejsce    | Pozycja    | Wynik |
| ---- | ------------------------------------- | ---------- | ---------- | ----- |
| 2009 | Mistrzostwa świata juniorów młodszych | Bressanone | 5. miejsce | 6,02  |
| 2010 | Mistrzostwa świata juniorów           | Moncton    | 1. miejsce | 6,41  |
| 2014 | Igrzyska Ameryki Środkowej i Karaibów | Xalapa     | 2. miejsce | 6,36  |
| 2015 | Igrzyska panamerykańskie              | Toronto    | 7. miejsce | 6,50w |
| 2015 | Mistrzostwa NACAC                     | San José   | 4. miejsce | 6,40w |

title: Irisdaymi Herrera

wikitext:
{{Sportowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Irisdaymi Herrera
 |imię i nazwisko org       =
 |dyscyplina                = lekkoatletyka
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |pełne imię i nazwisko     =
 |data urodzenia            =
 |miejsce urodzenia         =
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |obywatelstwo              =
 |wzrost                    =
 |pozycja                   =
 |klub                      =
 |numer w klubie            =
 |kariera juniorska         =
 |kariera seniorska         =
 |kariera reprezentacyjna   =
 |kariera trenerska         =
 |medale                    = {{Medalista infobox/reprezentacja|CUB}}
{{Medalista infobox/nagłówek|[[Mistrzostwa świata U20 w lekkoatletyce|Mistrzostwa świata juniorów]]|L}}
{{Medalista infobox/wiersz|1|[[Mistrzostwa Świata Juniorów w Lekkoatletyce 2010|Moncton 2010]]|skok w dal}}
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Irisdaymi Herrera''' (ur. [[18 kwietnia]] [[1992]]) – [[kuba]]ńska [[lekkoatletyka|lekkoatletka]] specjalizująca się w [[skok w dal|skoku w dal]].

W [[2009 w lekkoatletyce|2009]] zajęła 5. miejsce w rozegranych we [[Włochy|Włoszech]] [[Mistrzostwa Świata Juniorów Młodszych w Lekkoatletyce 2005|mistrzostwach świata juniorów młodszych]]<ref>{{Cytuj | url = http://web.archive.org/web/20090804100519/http://www.iaaf.org:80/wyc09/results/eventCode=4141/bydiscipline/disctype=4/sex=W/discCode=LJ/combCode=hash/roundCode=f/results.html | tytuł = 2009 IAAF World Youth Championships – Women's Long Jump Results | autor = | opublikowany = iaaf.org | data dostępu = 2010-07-24 | język = en}}</ref>. Złota medalistka [[Mistrzostwa Świata Juniorów w Lekkoatletyce 2010|światowego czempionatu juniorów]] w [[Moncton]] ([[2010 w lekkoatletyce|2010]])<ref>{{Cytuj | url = http://www.iaaf.org/WJC10/news/kind=108/newsid=57704.html | tytuł = 2010 IAAF World Junior Championhsips – Women's Long Jump Final | autor = | opublikowany = iaaf.org | data dostępu = 2010-07-24 | język = en}}</ref>. Stawała na podium mistrzostw Kuby zdobywając medale w skoku w dal oraz trójskoku.

Rekord życiowy: 6,56 (1 sierpnia 2014, [[Hawana]]).

== Osiągnięcia ==
{| class="wikitable sortable" style="text-align: left;"
|- bgcolor="#EFEFEF"
!Rok
!Impreza
!Miejsce
!Pozycja
!Wynik
|-
|[[2009 w lekkoatletyce|2009]] || [[Mistrzostwa Świata Juniorów Młodszych w Lekkoatletyce 2009|Mistrzostwa świata juniorów młodszych]] || {{Flaga|ITA}} [[Bressanone]] || 5. miejsce || 6,02
|-
|[[2010 w lekkoatletyce|2010]] || [[Mistrzostwa Świata Juniorów w Lekkoatletyce 2010|Mistrzostwa świata juniorów]] || {{Flaga|CAN}} [[Moncton]] || bgcolor="gold" | [[Plik:Gold medal europe.svg|16px]] 1. miejsce || 6,41
|-
|[[2014 w lekkoatletyce|2014]] || [[Lekkoatletyka na Igrzyskach Ameryki Środkowej i Karaibów 2014|Igrzyska Ameryki Środkowej i Karaibów]] || {{flaga|MEX}} [[Xalapa-Enríquez|Xalapa]] || bgcolor="silver" | [[Plik:Silver medal centralamerica.svg|16px]] 2. miejsce || 6,36
|-
|[[2015 w lekkoatletyce|2015]] || [[Lekkoatletyka na Igrzyskach Panamerykańskich 2015|Igrzyska panamerykańskie]] || {{Flaga|CAN}} [[Toronto]] || 7. miejsce || 6,50w
|-
|[[2015 w lekkoatletyce|2015]] || [[Mistrzostwa NACAC w Lekkoatletyce 2015|Mistrzostwa NACAC]] || {{Flaga|CRC}} [[San José]] || 4. miejsce || 6,40w
|-
|}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{IAAF name|id=246347}}
* {{tilastopaja |id=65266 |nazwa=Irisdaymi Herrera |płeć=w |data dostępu=2020-03-26}}

{{Mistrzynie świata juniorów w skoku w dal}}

{{SORTUJ:Herrera, Irisaymi}}
[[Kategoria:Urodzeni w 1992]]
[[Kategoria:Kubańscy skoczkowie w dal]]

title: · Irisdaymi Herrera

Data urodzenia: 18 kwietnia 1992

title: Dorobek medalowy

złoto: Moncton 2010 · skok w dal


text:
# Rożniatów (województwo podkarpackie)
Rożniatów – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie przeworskim, w gminie Zarzecze. Leży w odległości niecałych 2 km na południowy wschód od siedziby gminy.
W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie przemyskim.

## Części wsi
| SIMC    | Nazwa                   | Rodzaj    |
| ------- | ----------------------- | --------- |
| 0613458 | Parcelacja Rożniatowska | część wsi |

## Urodzeni w Rożniatowie
- ks. prał. Eugeniusz Dryniak – duchowny rzymskokatolicki, działacz opozycji w PRL

title: Rożniatów (województwo podkarpackie)

wikitext:
{{Inne znaczenia|wsi w województwie podkarpackim|[[Rożniatów|inne miejscowości o tej nazwie]]}}
{{Polska miejscowość infobox
 |nazwa                  = Rożniatów
 |rodzaj miejscowości    = wieś
 |zdjęcie                =
 |opis zdjęcia           =
 |alt zdjęcia            =
 |województwo            = podkarpackie
 |powiat                 = [[Powiat przeworski|przeworski]]
 |gmina                  = [[Zarzecze (gmina)|Zarzecze]]
 |sołectwo               =
 |miejscowość podstawowa =
 |wysokość               =
 |liczba ludności        = 628{{r|pwl}}
 |rok                    = 2021
 |strefa numeracyjna     = 16
 |kod pocztowy           = 37-205{{r|poczta}}
 |tablice rejestracyjne  = RPZ
 |SIMC                   = 0613441{{r|teryt}}
 |kod mapy               = Zarzecze (gmina)
 |współrzędne            = 49°58'44"N 22°30'41"E<ref name="prng">{{PRNG Miejscowości|117191|data=2023-11-05}}</ref>
 |commons                =
 |www                    =
}}
'''Rożniatów''' – [[wieś]] w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo podkarpackie|województwie podkarpackim]], w [[powiat przeworski|powiecie przeworskim]], w [[Zarzecze (gmina)|gminie Zarzecze]]{{r|teryt|R2013}}. Leży w odległości niecałych 2 km na południowy wschód od siedziby gminy.

[[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] miejscowość położona była w [[województwo przemyskie|województwie przemyskim]].

== Części wsi ==
{|class="wikitable" width="60%"
|+Integralne części wsi Rożniatów{{r|R2013|teryt|KSNG}}
|-
! SIMC !! Nazwa !! Rodzaj
|-
|0613458 || [[Parcelacja Rożniatowska]] || część wsi
|}

== Urodzeni w Rożniatowie ==
* ks. prał. [[Eugeniusz Dryniak]] – duchowny rzymskokatolicki, działacz opozycji w PRL

== Przypisy ==
{{Przypisy|
* <ref name="pwl">{{Polska w liczbach|id= wies_Rozniatow_podkarpackie|nazwa= Wieś Rożniatów w liczbach|data dostępu= 2023-01-15}}</ref>
* <ref name = R2013>''Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części'' ({{Dziennik Ustaw|2013|200}})</ref>
* <ref name = "teryt">[http://www.stat.gov.pl/broker/access/performSearch.jspa?searchString=&level=miejsc&wojewodztwo=&powiat=&gmina=&miejscowosc=&advanced=true GUS. Rejestr TERYT]</ref>
* <ref name=poczta>{{Poczta Polska|2013|s=1086|data dostępu=2020-12-23}}</ref>
* <ref name="KSNG">{{cytuj stronę|url=http://ksng.gugik.gov.pl/pliki/urzedowy_wykaz_nazw_miejscowosci_2015.xlsx | tytuł = Wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części| autor = [[Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej|KSNG]]| opublikowany = opublikowany [w:] {{Dziennik Ustaw|2013|200}} ze zmianami w {{Dziennik Ustaw|2015|1636}} |język = pl| data dostępu = 2018-01-06 }}</ref>
}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{SgKP|IX|866|Rożniatów (2)}}

{{Gmina Zarzecze}}

[[Kategoria:Rożniatów (województwo podkarpackie)]]
[[Kategoria:Wsie w powiecie przeworskim]]

title: Rożniatów

Państwo: Polska

Województwo: podkarpackie

Powiat: przeworski

Gmina: Zarzecze

Tablice rejestracyjne: RPZ


text:
# Aquiles Priester
Aquiles Priester (ur. 25 czerwca 1971 w Otjo w Południowej Afryce) – brazylijski perkusista. Aquiles Priester znany jest przede wszystkim z wieloletnich występów w brazylijskim zespole progmetalowym Hangar, którego jest członkiem od 1997 roku. W latach 2001–2008 był także członkiem formacji Angra.
Od 2006 roku gra w grupie Freakeys. W 2011 roku, bez powodzenia brał udział w przesłuchaniach na stanowisko perkusisty w amerykańskim zespole progmetalowym Dream Theater. Natomiast od 2013 roku jest członkiem zespołów Midas Fate i Noturnall. Pod koniec 2014 roku Priester wstąpił w szeregi niemieckiego zespołu Primal Fear.
Priester współpracował ponadto z byłym wokalistą zespołu Iron Maiden – Brytyjczykiem Paulem Di’Anno. Od 2011 roku jest członkiem koncertowego zespołu amerykańskiego gitarzysty Tony’ego MacAlpine'a.
Muzyk jest endorserem instrumentów i sprzętu muzycznego takich firm jak: Latin Percussion, Mapex, Roland, AKG, Boss, UBS, Paiste, Evans, Pro-Mark i Gibraltar Hardware.

## Publikacje
- Aquiles Priester, Inside My PsychoBook: 100 Double Bass Patterns, Mel Bay, 2011, ISBN 978-0-7866-8314-7

## Wideografia
- Aquiles Priester – The Infallible Reason of My Freak Drumming (DVD, 2010, Mel Bay Publications, Inc.)
- Aquiles Priester's Top 100 Drum Fills (DVD, 2013, Mr. Som Studio)

title: Aquiles Priester

wikitext:
{{Artysta muzyczny infobox
 |nazwa                 = Aquiles Priester
 |nazwa oryginalna      =
 |zdjęcie               = Aquiles Priester Cropped -Aquiles Priester El SALVADOR.jpg
 |opis zdjęcia          = Aquiles Priester, 2011
 |alt zdjęcia           =
 |imię i nazwisko       =
 |pseudonim             =
 |data urodzenia        = [[25 czerwca]] [[1971]]
 |miejsce urodzenia     = Otjo
 |data śmierci          =
 |miejsce śmierci       =
 |instrument            = [[perkusja]]
 |typ głosu             =
 |gatunek               = [[hard rock]], [[heavy metal]], [[metal progresywny]], [[power metal]]
 |zawód                 = [[muzyk]]
 |aktywność             =
 |wydawnictwo           =
 |powiązania            = [[Paul Di’Anno]]
 |współpracownicy       =
 |wyróżniony instrument =
 |zespół                = [[Hangar (zespół muzyczny)|Hangar]] (od 1997)
[[Angra]] (2001-2008)
Freakeys (od 2006)
[[Tony MacAlpine]] (od 2011)
Midas Fate (od 2013)
Noturnall (od 2013)
[[Primal Fear]] (od 2014)
 |odznaczenia           =
 |faksymile             =
 |opis faksymile        =
 |commons               =
 |www                   = http://www.aquilespriester.com
}}
'''Aquiles Priester''' (ur. [[25 czerwca]] [[1971]] w Otjo w [[Południowa Afryka|Południowej Afryce]]<ref>{{Cytuj | url=http://www.drummerworld.com/drummers/Aquiles_Priester.html | tytuł=Drummerworld: Aquiles Priester | opublikowany=www.drummerworld.com | data dostępu=2017-12-02}}</ref><ref>{{Cytuj | url=http://www.metal-archives.com/artists/Aquiles_Priester/3869 | tytuł=Aquiles Priester - Encyclopaedia Metallum: The Metal Archives | opublikowany=www.metal-archives.com | data dostępu=2017-12-02}}</ref>) – brazylijski perkusista. Aquiles Priester znany jest przede wszystkim z wieloletnich występów w brazylijskim zespole progmetalowym [[Hangar (zespół muzyczny)|Hangar]], którego jest członkiem od 1997 roku<ref>{{Cytuj | url=http://www.metal-archives.com/bands/Hangar/6925#band_tab_members | tytuł=Hangar - Encyclopaedia Metallum: The Metal Archives | opublikowany=www.metal-archives.com | data dostępu=2017-11-16}}</ref>. W latach 2001–2008 był także członkiem formacji [[Angra]]<ref>{{Cytuj | url=http://www.metal-archives.com/bands/Angra/538#band_tab_members | tytuł=Angra - Encyclopaedia Metallum: The Metal Archives | opublikowany=www.metal-archives.com | data dostępu=2017-11-16}}</ref>.

Od 2006 roku gra w grupie Freakeys<ref>{{Cytuj | url=http://www.metal-archives.com/bands/Freakeys/78693#band_tab_members | tytuł=Freakeys - Encyclopaedia Metallum: The Metal Archives | opublikowany=www.metal-archives.com | data dostępu=2017-11-16}}</ref>. W 2011 roku, bez powodzenia brał udział w przesłuchaniach na stanowisko perkusisty w amerykańskim zespole progmetalowym [[Dream Theater]]<ref>{{Cytuj | url=http://www.blabbermouth.net/news/it-s-official-mike-mangini-is-new-dream-theater-drummer/ | tytuł=It's Official: Mike Mangini Is New Dream Theater Drummer - Blabbermouth.net | opublikowany=www.blabbermouth.net | język=en | data dostępu=2017-11-16}}</ref>. Natomiast od 2013 roku jest członkiem zespołów Midas Fate i Noturnall<ref>{{Cytuj | url=http://www.metal-archives.com/bands/Midas_Fate/3540323948#band_tab_members | tytuł=Midas Fate - Encyclopaedia Metallum: The Metal Archives | opublikowany=www.metal-archives.com | data dostępu=2017-12-02}}</ref><ref>{{Cytuj | url=http://www.metal-archives.com/bands/Noturnall/3540376351#band_tab_members | tytuł=Noturnall - Encyclopaedia Metallum: The Metal Archives | opublikowany=www.metal-archives.com | data dostępu=2017-12-02}}</ref>. Pod koniec 2014 roku Priester wstąpił w szeregi niemieckiego zespołu [[Primal Fear]].

Priester współpracował ponadto z byłym wokalistą zespołu [[Iron Maiden]] – Brytyjczykiem [[Paul Di’Anno|Paulem Di’Anno]]<ref>{{Cytuj | url=http://www.metal-archives.com/bands/Paul_Di%27Anno/1893#band_tab_members | tytuł=Paul Di'Anno - Encyclopaedia Metallum: The Metal Archives | opublikowany=www.metal-archives.com | data dostępu=2017-11-16}}</ref>. Od 2011 roku jest członkiem koncertowego zespołu amerykańskiego gitarzysty [[Tony MacAlpine|Tony’ego MacAlpine'a]]<ref>{{Cytuj | url=http://www.metal-archives.com/bands/Tony_MacAlpine/3540333427 | tytuł=Tony MacAlpine - Encyclopaedia Metallum: The Metal Archives | opublikowany=www.metal-archives.com | data dostępu=2017-11-16}}</ref>.

Muzyk jest endorserem instrumentów i sprzętu muzycznego takich firm jak: Latin Percussion, [[Mapex]], [[Roland Corporation|Roland]], AKG, Boss, UBS, [[Paiste]], Evans, Pro-Mark i Gibraltar Hardware<ref>{{Cytuj stronę |url=https://www.lpmusic.com/artists/artist/AquilesPriester/ |tytuł=Zarchiwizowana kopia |data dostępu=2014-03-26 |archiwum=https://web.archive.org/web/20140326170009/https://www.lpmusic.com/artists/artist/AquilesPriester/ |zarchiwizowano=2014-03-26 }}</ref><ref>{{Cytuj | url=http://www.mapexdrums.com/artists/index.html | tytuł=Mapex Drums – Performance Is Everything | opublikowany=www.mapexdrums.com | archiwum=https://web.archive.org/web/20140215014419/http://www.mapexdrums.com/artists/index.html | zarchiwizowano=2014-02-15 | data dostępu=2017-12-02 }}</ref><ref>{{Cytuj | url=http://www.evansdrumheads.com/EvArtistDetail.Page?ActiveID=3551&ArtistId=56 | tytuł=Evans Drumheads : Artist Detail : Aquiles Priester | opublikowany=www.evansdrumheads.com | data dostępu=2017-12-02}}</ref><ref>{{Cytuj | url=http://www.paiste.com/e/endorser_det.php?page=setup&endorserid=1549 | tytuł=Paiste: Artists → Aquiles Priester (Setup) | opublikowany=www.paiste.com | data dostępu=2017-11-16 | archiwum=https://web.archive.org/web/20171018224638/http://www.paiste.com/e/endorser_det.php?page=setup&endorserid=1549 | zarchiwizowano=2017-10-18 }}</ref><ref>{{Cytuj | url=http://www.promark.com/pmArtistDetail.Page?ActiveID=3900&ArtistId=56&sid=13c14be8-fe07-48b6-bf64-3f71cbeed3c0 | tytuł=Promark Drumsticks : Artist Details : Aquiles Priester | opublikowany=www.promark.com | data dostępu=2017-12-02}}</ref>.

== Publikacje ==
* Aquiles Priester, ''Inside My PsychoBook: 100 Double Bass Patterns'', Mel Bay, 2011, {{ISBN|9780786683147}}

== Wideografia ==
* ''Aquiles Priester – The Infallible Reason of My Freak Drumming'' (DVD, 2010, Mel Bay Publications, Inc.)
* ''Aquiles Priester's Top 100 Drum Fills'' (DVD, 2013, Mr. Som Studio)

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.aquilespriester.com Strona oficjalna]

{{Angra}}
{{Tony MacAlpine}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Priester, Aquiles}}
[[Kategoria:Urodzeni w 1971]]
[[Kategoria:Brazylijscy perkusiści]]

title: Aquiles Priester

Data i miejsce urodzenia: 25 czerwca 1971 · Otjo

Instrumenty: perkusja

Gatunki: hard rock, heavy metal, metal progresywny, power metal

Zawód: muzyk

Powiązania: Paul Di’Anno


text:
# Estádio Cel. Emilio Gomes
Estádio Cel. Emilio Gomes – stadion piłkarski, w Irati, Parana, Brazylia, na którym swoje mecze rozgrywa klub Iraty Sport Club.

title: Estádio Cel. Emilio Gomes

wikitext:
{{Stadion infobox
 |nazwa                 = Estádio Cel. Emilio Gomes
 |nazwa oryginalna      =
 |zdjęcie               =
 |opis zdjęcia          =
 |pełna nazwa           =
 |przydomek             =
 |poprzednia nazwa      =
 |państwo               = BRA
 |miejscowość           =
 |adres                 = Avenida Vicente Machado, 966 – Irati
 |architekt             =
 |koszt budowy          =
 |data budowy           =
 |data otwarcia         = 21 kwietnia 1950
 |data przebudowy       =
 |data zamknięcia       =
 |właściciel            = Iraty Sport Club
 |operator              =
 |klub                  = Iraty Sport Club
 |inauguracja           =
 |pojemność stadionu    = 8 000
 |rekordowa frekwencja  = 7 200 ([[1984]]<br />Iraty x Coritiba – Coritiba)
 |oświetlenie           =
 |wymiary boiska        = 101 m x 70 m
 |nawierzchnia boiska   = trawiasta
 |długość toru          =
 |nawierzchnia toru     =
 |dodatkowe wyposażenie =
 |współrzędne           = 25° 28′ 1″ S 	50° 39′ 33″ W
 |commons               =
 |www                   =
}}
'''Estádio Cel. Emilio Gomes''' – stadion [[piłka nożna|piłkarski]], w [[Irati]], [[Parana (stan)|Parana]], [[Brazylia]], na którym swoje mecze rozgrywa klub [[Iraty Sport Club]].

== Linki zewnętrzne ==
* [http://mavalem.sites.uol.com.br/pr/Iraty.htm Templos do Futebol]

[[Kategoria:Stadiony piłkarskie w Brazylii]]
[[Kategoria:Stadiony w Paraná]]

title: Estádio Cel. Emilio Gomes

Państwo: Brazylia

Adres: Avenida Vicente Machado, 966 – Irati

Data otwarcia: 21 kwietnia 1950

Właściciel: Iraty Sport Club

Klub: Iraty Sport Club

Rekordowa frekwencja: 7 200 (1984 · Iraty x Coritiba – Coritiba)

Nawierzchnia boiska: trawiasta


text:
# Peronospora
Peronospora Corda (wroślik) – rodzaj organizmów zaliczanych do lęgniowców.

## Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Peronosporaceae, Peronosporales, Peronosporidae, Peronosporea, Incertae sedis, Oomycota, Chromista.
W 2003 r. naliczono 551 gatunków należących do tego rodzaju. Jednak w wyniku badań morfologicznych i molekularnych liczne z nich przeniesiono do rodzajów Hyaloperonospora, Paraperonospora i Perofascia. W 2008 r. w obrębie rodzaju Peronospora pozostało już tylko 75 gatunków. Liczba ta ciągle zmienia się wyniku dalszych badań.

## Morfologia
Pasożyty, których plecha rozwija się pomiędzy komórkami porażonych roślin. Wytwarzają nitkowate i często rozgałęzione ssawki, za pomocą których z komórek żywiciela pobierają wodę i substancje odżywcze. Wytwarzają bezbarwne konidiofory, które w górnej części rozgałęziają się monopodialnie 2 lub 3-krotnie, zazwyczaj pod ostrym kątem. Główny trzon konidioforu i boczne gałązki często bywają faliście skręcone. Na ostatnim rozgałęzieniu znajdują się 2 lub 3 łukowato lub sigmoidalnie wygięte odcinki. Konidia powstają na szczytach ostatnich odcinków konidioforu równocześnie. Mają dość cienkie i zazwyczaj brodawkowate ściany w różnych odcieniach brązu. Lęgnie o nieregularnym kształcie i ścianach o różnej grubości. Kuliste oospory mają bezbarwne ściany o jednakowej grubości.

## Znaczenie
Pasożyty roślin, głównie dwuliściennych. Wywołują u nich choroby zwane mączniakami rzekomymi. Niektóre gatunki mają duże znaczenie gospodarcze, wywołują bowiem groźne choroby roślin uprawnych, m.in. takie jak: mączniak rzekomy cebuli, mączniak rzekomy grochu, mączniak rzekomy buraka, mączniak rzekomy soi, mączniak rzekomy maku, mączniak rzekomy róży, mączniak rzekomy tytoniu i inne.

## Gatunki występujące w Polsce
- Peronospora aestivalis Syd. 1923
- Peronospora affinis Rossmann 1863
- Peronospora agrestis Gäum. 1918
- Peronospora agrimoniae Syd. 1923
- Peronospora alchemillae G.H. Otth 1869
- Peronospora alpicola Gäum. 1923
- Peronospora alsinearum Casp. 1855
- Peronospora alta Fuckel 1870
- Peronospora alyssi-calycini Gäum. 1918
- Peronospora antirrhini J. Schröt. 1874
- Peronospora aparines (de Bary) Gäum. 1923
- Peronospora aquatica Gäum. 1918
- Peronospora arabidis-alpinae Gäum. 1918
- Peronospora arabidis-glabrae Gäum. 1918
- Peronospora arabidis-hirsutae Gäum. 1918
- Peronospora arborescens (Berk.) de Bary 1863
- Peronospora arenariae (Berk.) Tul. 1854
- Peronospora argemones Gäum. 1923
- Peronospora arthurii Farl. 1883
- Peronospora arvensis Gäum. 1918
- Peronospora asperuginis J. Schröt. 1886[4]
- Peronospora boni-henrici Gäum. 1919
- Peronospora bulbocapni Beck 1886
- Peronospora buniadis Gäum. 1918
- Peronospora calaminthae Fuckel 1866[4]
- Peronospora calotheca de Bary 1858
- Peronospora campestris Gäum. 1923
- Peronospora capparis Sawada 1942[4]
- Peronospora cerinthes Uljan. 1931
- Peronospora chenopodii Casp. 1854
- Peronospora chlorae de Bary 1872[5]
- Peronospora chrysosplenii Fuckel 1870
- Peronospora conferta (Unger) Unger 1847
- Peronospora conglomerata Fuckel 1863
- Peronospora conringiae Gäum. 1918
- Peronospora consolidae Lagerh. ex Gäum. 1923
- Peronospora corollae Tranzschel 1895
- Peronospora coronillae Gäum. 1923
- Peronospora corydalis de Bary 1863
- Peronospora corydalis-intermediae Gäum. 1923
- Peronospora crispula Fuckel 1870
- Peronospora cyparissiae de Bary 1863
- Peronospora cytisi Rostr. 1892
- Peronospora debaryi E.S. Salmon & Ware 1929
- Peronospora destructor (Berk.) Casp. ex Berk. 1860
- Peronospora dianthi de Bary 1863
- Peronospora dianthicola Barthelet 1953[4]
- Peronospora digitalis Gäum. 192
- Peronospora diplotaxidis Gäum. 1918
- Peronospora dipsaci Tul. 1854
- Peronospora ducometi Siemaszko & Jank. 1929
- Peronospora echinospermi Swingle 1892[4]
- Peronospora erodii Fuckel 1868
- Peronospora ervi A. Gustavsson 1959
- Peronospora erythraeae J.G. Kühn ex Gäum. 1923
- Peronospora euphorbiae Fuckel 1919
- Peronospora fagopyri Elenev ex Jacz. & P.A. Jacz. 1931[5]
- Peronospora farinosa (Fr.) Fr. 1849
- Peronospora ficariae Tul. 1854
- Peronospora flava Gäum. 1923
- Peronospora fontana A. Gustavsson 1987
- Peronospora galii Fuckel 1863
- Peronospora gei Syd. 1923
- Peronospora gigantea Gäum. 1923
- Peronospora grisea de Bary 1863
- Peronospora hariotii Gäum. 1919
- Peronospora herniariae de Bary 1863[4]
- Peronospora hiemalis Gäum. 1923
- Peronospora holostii Casp. 1854[4]
- Peronospora hyoscyami de Bary 1863
- Peronospora iberidis Gäum. 1927
- Peronospora jaapiana Magnus 1910
- Peronospora jacksonii C.G. Shaw 1951
- Peronospora knautiae Fuckel 1886
- Peronospora kochiae-scopariae Kochman & T. Majewski 1967
- Peronospora lagerheimii Gäum. 1923
- Peronospora lamii A. Braun 1857
- Peronospora lapponica Lagerh. 1888[4]
- Peronospora lathyrina Vienn.-Bourg. 1950
- Peronospora lathyri-verni A. Gustavsson 1959
- Peronospora lepidii-sativi Gäum. 1915
- Peronospora leptoclada Sacc. 1882
- Peronospora linariae Fuckel 1870
- Peronospora lini Ellis & Kellerm. 1876
- Peronospora lithospermi Gäum. 1923
- Peronospora manshurica (Naumov) Syd. 1923
- Peronospora matthiolae Gäum. 1918
- Peronospora mayorii Gäum. 1923
- Peronospora melampyri (Bucholtz) Davis 1932
- Peronospora melandryi Gäum. 1923
- Peronospora meliloti Syd. 1923
- Peronospora minor (Casp.) Gäum. 1918
- Peronospora myosotidis de Bary 1863
- Peronospora myosuri Fuckel 1870[4]
- Peronospora obovata Bonord. 1860
- Peronospora oerteliana J.G. Kühn 1884
- Peronospora omphalodis Gäum. 1923
- Peronospora ononidis G.W. Wilson 1910
- Peronospora ornithopi Gäum. 1923
- Peronospora parva Gäum. 1926
- Peronospora paula A. Gustavsson 1959
- Peronospora phacae Gäum. 1923
- Peronospora phyteumatis Fuckel 1865[4]
- Peronospora plantaginis Underw. 1897[4].
- Peronospora polygoni Halst. 1919
- Peronospora polygoni-convolvuli A. Gustavsson 1959
- Peronospora potentillae de Bary 1863
- Peronospora potentillae-anserinae Gäum. 1923
- Peronospora potentillae-reptantis Gäum. 1923
- Peronospora pulmonariae Gäum. 1919
- Peronospora pulveracea Fuckel 1863
- Peronospora radii de Bary 1864
- Peronospora ranunculi Gäum. 1923
- Peronospora romanica Săvul. & Rayss 1932
- Peronospora rumicis Corda 1837
- Peronospora sanguisorbae Gäum. 1923
- Peronospora saxifragae Bubák 1903
- Peronospora scleranthi Rabenh. ex J. Schröt. 1886
- Peronospora senneniana Gonz. Frag. & Sacc. 1917
- Peronospora sherardiae Fuckel 1863
- Peronospora sisymbrii-officinalis Gäum. 1918
- Peronospora sordida Berk. 1861
- Peronospora sparsa Berk. 1862
- Peronospora stachydis Syd. 1923
- Peronospora statices Lobik 1928
- Peronospora stigmaticola Raunk. 1892[4]
- Peronospora symphyti Gäum. 1923
- Peronospora tetragonolobi Gäum. 1923
- Peronospora tomentosa Fuckel 1863
- Peronospora tozziae Gäum. & S. Blumer 1947
- Peronospora trifoliorum de Bary 1863
- Peronospora valerianellae Fuckel 1863
- Peronospora verbasci Gäum. 1923
- Peronospora vernalis Gäum. 1923
- Peronospora viciae (Berk.) de Bary 1863
- Peronospora violacea Berk. 1860

Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum. Wykaz gatunków występujących w Polsce według Mułenki i in. (nie oznaczone przypisami), oraz Polskich nazw chorób roślin uprawnych (oznaczone przypisem).

title: Peronospora

wikitext:
{{Takson infobox
 |nazwa                = Wroślik
 |grafika              = Conidophores of Peronospora tabacina.jpg
 |opis grafiki         = Konidiofory ''[[Peronospora hyoscyami]]''
 |alt grafiki          =
 |systematyka ref      =
 |domena               = [[eukarionty]]
 |królestwo            = [[chromisty]]
 |typ                  = [[lęgniowce]]
 |gromada              = ''[[Peronosporea]]''
 |rząd                 = [[wroślikowce]]
 |rodzina              = [[wroślikowate]]
 |rodzaj               = wroślik
 |nazwa łacińska       = Peronospora
 |autor                = [[August Corda|Corda]]
 |cytat                = ''Icon. Fung.'' (Prague) 1: 20 (1837)
 |typ nomenklatoryczny = ''[[Peronospora rumicis]]'' Corda 1837
 |synonimy             =
 |wikispecies          =
 |commons              = Category: Peronospora
}}
[[Plik:Peronospora sparsa G44 (4).jpg|thumb|240px|Objawy porażenia liści róży przez ''[[Peronospora sparsa]]'']]
'''''Peronospora''''' Corda (wroślik) – rodzaj organizmów zaliczanych do [[lęgniowce|lęgniowców]]<ref name=if>{{Cytuj |url = http://www.indexfungorum.org/names/NamesRecord.asp?RecordID=20402 |tytuł = Index Fungorum |data dostępu = 2016-12-30 |język = en}}</ref>.

== Systematyka i nazewnictwo ==
Pozycja w klasyfikacji według [[Index Fungorum]]: ''Peronosporaceae, Peronosporales, Peronosporidae, Peronosporea, Incertae sedis, Oomycota, Chromista''<ref name=if />.

W 2003 r. naliczono 551 gatunków należących do tego rodzaju. Jednak w wyniku badań morfologicznych i molekularnych liczne z nich przeniesiono do rodzajów ''[[Hyaloperonospora]]'', ''[[Paraperonospora]]'' i ''[[Perofascia]]''. W 2008 r. w obrębie rodzaju ''Peronospora'' pozostało już tylko 75 gatunków<ref name=marcinkowska>{{Cytuj książkę |nazwisko = Marcinkowska |imię = Joanna |tytuł = Oznaczanie rodzajów grzybów sensu lato ważnych w fitopatologii |miejsce = Warszawa |wydawca = PWRiL |rok = 2012 |isbn = 978-83-09-01048-7}}</ref>. Liczba ta ciągle zmienia się wyniku dalszych badań.

== Morfologia ==
Pasożyty, których [[plecha]] rozwija się pomiędzy komórkami porażonych roślin. Wytwarzają nitkowate i często rozgałęzione [[ssawki]], za pomocą których z komórek [[żywiciel]]a pobierają wodę i substancje odżywcze. Wytwarzają bezbarwne [[konidiofor]]y, które w górnej części rozgałęziają się monopodialnie 2 lub 3-krotnie, zazwyczaj pod ostrym kątem. Główny trzon konidioforu i boczne gałązki często bywają faliście skręcone. Na ostatnim rozgałęzieniu znajdują się 2 lub 3 łukowato lub sigmoidalnie wygięte odcinki. [[Konidium|Konidia]] powstają na szczytach ostatnich odcinków konidioforu równocześnie. Mają dość cienkie i zazwyczaj brodawkowate ściany w różnych odcieniach brązu. [[Lęgnia|Lęgnie]] o nieregularnym kształcie i ścianach o różnej grubości. Kuliste [[oospora|oospory]] mają bezbarwne ściany o jednakowej grubości<ref name=marcinkowska />.

== Znaczenie ==
Pasożyty roślin, głównie [[Rośliny dwuliścienne|dwuliściennych]]. Wywołują u nich choroby zwane [[mączniak rzekomy|mączniakami rzekomymi]]<ref name=marcinkowska />. Niektóre gatunki mają duże znaczenie gospodarcze, wywołują bowiem groźne choroby roślin uprawnych, m.in. takie jak: [[mączniak rzekomy cebuli]], [[mączniak rzekomy grochu]], [[mączniak rzekomy buraka]], [[mączniak rzekomy soi]], [[mączniak rzekomy maku]], [[mączniak rzekomy róży]], [[mączniak rzekomy tytoniu]] i inne<ref name=marcinkowska /><ref name=fito>{{Cytuj |redaktor = Selim Kryczyński, Zbigniew Weber |tytuł = Fitopatologia |wolumin = 2. ''Choroby roślin uprawnych'' |miejsce = Poznań |wydawca = Powszechne Wydawnictwo Rolnicze i Leśne |data = 2011 |isbn = 978-83-09-01077-7}}</ref>.

== Gatunki występujące w Polsce ==
{{Układ wielokolumnowy |szerokość=23em <!-- od 8 do 30 --> |liczba=2 |
* ''[[Peronospora aestivalis]]'' Syd. 1923
* ''[[Peronospora affinis]]'' Rossmann 1863
* ''[[Peronospora agrestis]]'' Gäum. 1918
* ''[[Peronospora agrimoniae]]'' Syd. 1923
* ''[[Peronospora alchemillae]]'' G.H. Otth 1869
* ''[[Peronospora alpicola]]'' Gäum. 1923
* ''[[Peronospora alsinearum]]'' Casp. 1855
* ''[[Peronospora alta]]'' Fuckel 1870
* ''[[Peronospora alyssi-calycini]]'' Gäum. 1918
* ''[[Peronospora antirrhini]]'' J. Schröt. 1874
* ''[[Peronospora aparines]]'' (de Bary) Gäum. 1923
* ''[[Peronospora aquatica]]'' Gäum. 1918
* ''[[Peronospora arabidis-alpinae]]'' Gäum. 1918
* ''[[Peronospora arabidis-glabrae]]'' Gäum. 1918
* ''[[Peronospora arabidis-hirsutae]]'' Gäum. 1918
* ''[[Peronospora arborescens]]'' (Berk.) de Bary 1863
* ''[[Peronospora arenariae]]'' (Berk.) Tul. 1854
* ''[[Peronospora argemones]]'' Gäum. 1923
* ''[[Peronospora arthurii]]'' Farl. 1883
* ''[[Peronospora arvensis]]'' Gäum. 1918
* ''[[Peronospora asperuginis]]'' J. Schröt. 1886<ref name=wer>Takson niepewny.</ref>
* ''[[Peronospora boni-henrici]]'' Gäum. 1919
* ''[[Peronospora bulbocapni]]'' Beck 1886
* ''[[Peronospora buniadis]]'' Gäum. 1918
* ''[[Peronospora calaminthae]]'' Fuckel 1866<ref name=wer />
* ''[[Peronospora calotheca]]'' de Bary 1858
* ''[[Peronospora campestris]]'' Gäum. 1923
* ''[[Peronospora capparis]]'' Sawada 1942<ref name=wer />
* ''[[Peronospora cerinthes]]'' Uljan. 1931
* ''[[Peronospora chenopodii]]'' Casp. 1854
* ''[[Peronospora chlorae]]'' de Bary 1872<ref name=slow />
* ''[[Peronospora chrysosplenii]]'' Fuckel 1870
* ''[[Peronospora conferta]]'' (Unger) Unger 1847
* ''[[Peronospora conglomerata]]'' Fuckel 1863
* ''[[Peronospora conringiae]]'' Gäum. 1918
* ''[[Peronospora consolidae]]'' Lagerh. ex Gäum. 1923
* ''[[Peronospora corollae]]'' Tranzschel 1895
* ''[[Peronospora coronillae]]'' Gäum. 1923
* ''[[Peronospora corydalis]]'' de Bary 1863
* ''[[Peronospora corydalis-intermediae]]'' Gäum. 1923
* ''[[Peronospora crispula]]'' Fuckel 1870
* ''[[Peronospora cyparissiae]]'' de Bary 1863
* ''[[Peronospora cytisi]]'' Rostr. 1892
* ''[[Peronospora debaryi]]'' E.S. Salmon & Ware 1929
* ''[[Peronospora destructor]]'' (Berk.) Casp. ex Berk. 1860
* ''[[Peronospora dianthi]]'' de Bary 1863
* ''[[Peronospora dianthicola]]'' Barthelet 1953<ref name=wer />
* ''[[Peronospora digitalis]]'' Gäum. 192
* ''[[Peronospora diplotaxidis]]'' Gäum. 1918
* ''[[Peronospora dipsaci]]'' Tul. 1854
* ''[[Peronospora ducometi]]'' Siemaszko & Jank. 1929
* ''[[Peronospora echinospermi]]'' Swingle 1892<ref name=wer />
* ''[[Peronospora erodii]]'' Fuckel 1868
* ''[[Peronospora ervi]]'' A. Gustavsson 1959
* ''[[Peronospora erythraeae]]'' J.G. Kühn ex Gäum. 1923
* ''[[Peronospora euphorbiae]]'' Fuckel 1919
* ''[[Peronospora fagopyri]]'' Elenev ex Jacz. & P.A. Jacz. 1931<ref name=slow />
* ''[[Peronospora farinosa]]'' (Fr.) Fr. 1849
* ''[[Peronospora ficariae]]'' Tul. 1854
* ''[[Peronospora flava]]'' Gäum. 1923
* ''[[Peronospora fontana]]'' A. Gustavsson 1987
* ''[[Peronospora galii]]'' Fuckel 1863
* ''[[Peronospora gei]]'' Syd. 1923
* ''[[Peronospora gigantea]]'' Gäum. 1923
* ''[[Peronospora grisea]]'' de Bary 1863
* ''[[Peronospora hariotii]]'' Gäum. 1919
* ''[[Peronospora herniariae]]'' de Bary 1863<ref name=wer />
* ''[[Peronospora hiemalis]]'' Gäum. 1923
* ''[[Peronospora holostii]]'' Casp. 1854<ref name=wer />
* ''[[Peronospora hyoscyami]]'' de Bary 1863
* ''[[Peronospora iberidis]]'' Gäum. 1927
* ''[[Peronospora jaapiana]]'' Magnus 1910
* ''[[Peronospora jacksonii]]'' C.G. Shaw 1951
* ''[[Peronospora knautiae]]'' Fuckel 1886
* ''[[Peronospora kochiae-scopariae]]'' Kochman & T. Majewski 1967
* ''[[Peronospora lagerheimii]]'' Gäum. 1923
* ''[[Peronospora lamii]]'' A. Braun 1857
* ''[[Peronospora lapponica]]'' Lagerh. 1888<ref name=wer />
* ''[[Peronospora lathyrina]]'' Vienn.-Bourg. 1950
* ''[[Peronospora lathyri-verni]]'' A. Gustavsson 1959
* ''[[Peronospora lepidii-sativi]]'' Gäum. 1915
* ''[[Peronospora leptoclada]]'' Sacc. 1882
* ''[[Peronospora linariae]]'' Fuckel 1870
* ''[[Peronospora lini]]'' Ellis & Kellerm. 1876
* ''[[Peronospora lithospermi]]'' Gäum. 1923
* ''[[Peronospora manshurica]]'' (Naumov) Syd. 1923
* ''[[Peronospora matthiolae]]'' Gäum. 1918
* ''[[Peronospora mayorii]]'' Gäum. 1923
* ''[[Peronospora melampyri]]'' (Bucholtz) Davis 1932
* ''[[Peronospora melandryi]]'' Gäum. 1923
* ''[[Peronospora meliloti]]'' Syd. 1923
* ''[[Peronospora minor]]'' (Casp.) Gäum. 1918
* ''[[Peronospora myosotidis]]'' de Bary 1863
* ''[[Peronospora myosuri]]'' Fuckel 1870<ref name=wer />
* ''[[Peronospora obovata]]'' Bonord. 1860
* ''[[Peronospora oerteliana]]'' J.G. Kühn 1884
* ''[[Peronospora omphalodis]]'' Gäum. 1923
* ''[[Peronospora ononidis]]'' G.W. Wilson 1910
* ''[[Peronospora ornithopi]]'' Gäum. 1923
* ''[[Peronospora parva]]'' Gäum. 1926
* ''[[Peronospora paula]]'' A. Gustavsson 1959
* ''[[Peronospora phacae]]'' Gäum. 1923
* ''[[Peronospora phyteumatis]]'' Fuckel 1865<ref name=wer />
* ''[[Peronospora plantaginis]]'' Underw. 1897<ref name=wer />.
* ''[[Peronospora polygoni]]'' Halst. 1919
* ''[[Peronospora polygoni-convolvuli]]'' A. Gustavsson 1959
* ''[[Peronospora potentillae]]'' de Bary 1863
* ''[[Peronospora potentillae-anserinae]]'' Gäum. 1923
* ''[[Peronospora potentillae-reptantis]]'' Gäum. 1923
* ''[[Peronospora pulmonariae]]'' Gäum. 1919
* ''[[Peronospora pulveracea]]'' Fuckel 1863
* ''[[Peronospora radii]]'' de Bary 1864
* ''[[Peronospora ranunculi]]'' Gäum. 1923
* ''[[Peronospora romanica]]'' Săvul. & Rayss 1932
* ''[[Peronospora rumicis]]'' Corda 1837
* ''[[Peronospora sanguisorbae]]'' Gäum. 1923
* ''[[Peronospora saxifragae]]'' Bubák 1903
* ''[[Peronospora scleranthi]]'' Rabenh. ex J. Schröt. 1886
* ''[[Peronospora senneniana]]'' Gonz. Frag. & Sacc. 1917
* ''[[Peronospora sherardiae]]'' Fuckel 1863
* ''[[Peronospora sisymbrii-officinalis]]'' Gäum. 1918
* ''[[Peronospora sordida]]'' Berk. 1861
* ''[[Peronospora sparsa]]'' Berk. 1862
* ''[[Peronospora stachydis]]'' Syd. 1923
* ''[[Peronospora statices]]'' Lobik 1928
* ''[[Peronospora stigmaticola]]'' Raunk. 1892<ref name=wer />
* ''[[Peronospora symphyti]]'' Gäum. 1923
* ''[[Peronospora tetragonolobi]]'' Gäum. 1923
* ''[[Peronospora tomentosa]]'' Fuckel 1863
* ''[[Peronospora tozziae]]'' Gäum. & S. Blumer 1947
* ''[[Peronospora trifoliorum]]'' de Bary 1863
* ''[[Peronospora valerianellae]]'' Fuckel 1863
* ''[[Peronospora verbasci]]'' Gäum. 1923
* ''[[Peronospora vernalis]]'' Gäum. 1923
* ''[[Peronospora viciae]]'' (Berk.) de Bary 1863
* ''[[Peronospora violacea]]'' Berk. 1860
}}
<small>Nazwy naukowe na podstawie ''[[Index Fungorum]]''<ref>{{Cytuj |url = http://www.indexfungorum.org/names/Names.asp |tytuł = Index Fungorum (gatunki) |data dostępu = 2015-12-16 |język = en}}</ref>. Wykaz gatunków występujących w Polsce według Mułenki i in.</small><ref name=mikro>[[Wiesław Mułenko]], [[Tomasz Majewski (mykolog)|Tomasz Majewski]], [[Małgorzata Ruszkiewicz-Michalska]], ''A preliminary checklist of micromycetes in Poland. [[Wstępna lista grzybów mikroskopijnych Polski]]'', Kraków: W. Szafer. Institute of Botany, PAN, 2008, {{ISBN|978-83-89648-75-4}}.</ref> (nie oznaczone przypisami), oraz ''Polskich nazw chorób roślin uprawnych'' (oznaczone przypisem)<ref name=slow>{{cytuj |url = http://www1.up.poznan.pl/ptfit/sites/default/files/Documents/Polskie%20Nazwy%20Chor%C3%B3b%20Ro%C5%9Blin%20Uprawnych%202017.pdf |redaktor = Zbigniew Borecki, Małgorzata Solenberg |tytuł = Polskie nazwy chorób roślin uprawnych |miejsce = Poznań |wydawca = Polskie Towarzystwo Fitopatologiczne |data = 2017 |wydanie = 2 |isbn = 978-83-948769-0-6}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Wroślikowate]]

title: Wroślik

Domena: eukarionty

Królestwo: chromisty

Typ: lęgniowce

Gromada: Peronosporea

Rząd: wroślikowce

Rodzina: wroślikowate

Rodzaj: wroślik


text:
# Flachslanden
Flachslanden – gmina targowa w Niemczech, w kraju związkowym Bawaria, w rejencji Środkowa Frankonia, w regionie Westmittelfranken, w powiecie Ansbach. Leży w paśmie Frankenhöhe, około 12 km na północny zachód od Ansbachu, nad rzeką Fränkische Rezat, przy linii kolejowej Monachium - Würzburg.

## Dzielnice
W skład gminy wchodzą następujące dzielnice:
- Birkenfels
- Borsbach
- Boxau
- Flachslanden
- Hainklingen
- Kellern
- Kemmathen
- Kettenhöfstetten
- Lockenmühle
- Neustetten
- Rosenbach
- Ruppersdorf
- Schmalnbühl
- Sondernohe
- Virnsberg
- Wippenau

title: Flachslanden

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Flachslanden
 |nazwa oryginalna                =
 |dopełniacz nazwy                =
 |jednostka                       = gmina
 |zdjęcie                         =
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            = DEU Flachslanden COA.svg
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = DE-BY
 |1. jednostka administracyjna    =
 |2. jednostka administracyjna    = [[Rejencja Środkowa Frankonia|Środkowa Frankonia]]
 |3. jednostka administracyjna    = [[Powiat Ansbach|Ansbach]]
 |siedziba                        =
 |kod statystyczny                = 09 5 71 146
 |powierzchnia                    = 41,00 km²
 |wysokość                        = 470 m n.p.m.
 |rok                             = 31 grudnia 2012
 |liczba ludności                 = 2 340
 |gęstość zaludnienia             = 57 os./km²
 |numer kierunkowy                = 09829
 |kod pocztowy                    = 91604
 |tablice rejestracyjne           = AN, DKB, FEU, ROT
 |adres urzędu                    = Marktplatz 1<br />91604 Flachslanden
 |plan                            =
 |nazwa 1. podziału               = dzielnic
 |1. podział                      =
 |mapa                            = Flachslanden in AN.svg
 |nazwa mapy                      = powiatu
 |kod mapy                        = Bawaria
 |współrzędne                     = 49°23′N 10°31′E
 |commons                         =
 |www                             = http://www.flachslanden.de/
}}
'''Flachslanden''' – [[gmina targowa]] w [[Niemcy|Niemczech]], w kraju związkowym [[Bawaria]], w rejencji [[Środkowa Frankonia]], w regionie [[Region Westmittelfranken|Westmittelfranken]], w powiecie [[Powiat Ansbach|Ansbach]]. Leży w paśmie [[Frankenhöhe]], około 12 km na północny zachód od [[Ansbach]]u, nad rzeką [[Fränkische Rezat]], przy linii kolejowej [[Monachium]] - [[Würzburg]].

== Dzielnice ==
W skład gminy wchodzą następujące dzielnice:
* Birkenfels
* Borsbach
* Boxau
* Flachslanden
* Hainklingen
* Kellern
* Kemmathen
* Kettenhöfstetten
* Lockenmühle
* Neustetten
* Rosenbach
* Ruppersdorf
* Schmalnbühl
* Sondernohe
* Virnsberg
* Wippenau

{{powiat Ansbach}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Powiat Ansbach]]
[[Kategoria:Gminy w Bawarii]]

title: Flachslanden

Państwo: Niemcy

Kraj związkowy: Bawaria

Rejencja: Środkowa Frankonia

Powiat: Ansbach

• gęstość: 57 os./km²

Tablice rejestracyjne: AN, DKB, FEU, ROT


text:
# Stanisław Wróbel (1863–1955)
Stanisław Wróbel (ur. 1863, zm. 1955) – polski rolnik, Sprawiedliwy wśród Narodów Świata.

## Życiorys
W czasie okupacji niemieckiej mieszkał we wsi Wola Załężna w okolicach Opoczna. Wspólnie z żoną Karoliną Wróbel prowadził dwuhektarowe gospodarstwo rolne. Pomagał mu w tym syn Stanisław Wróbel oraz mieszkająca w tym samym domu siostra jego żony, Rozalia Dulnikiewicz. Oprócz tego zatrudniał się w pracach rolnych u innych gospodarzy. Po zlikwidowaniu przez Niemców opoczyńskiego getta 22 listopada 1942 r. Wróbel przyjął pod swój dach znajomych żydowskich uciekinierów z getta: Jakuba i Sarę Frankielów z sześcioletnim synem Herszlem oraz siostrę Sary, Belę Rozenberg. Początkową kryjówką był strych domu, jednak, ze względu na jej niskie bezpieczeństwo, czwórkę przeniesiono do wykopanego pod podłogą domu dołu. Po miesiącu nową kryjówką stał się dół wykopany pod podłogą obory. Końcowym miejscem ukrywania Żydów był podziemny schron przy stodole, gdzie przebywali oni pod opieką rodziny Wróblów do wyzwolenia regionu przez Armię Czerwoną 18 stycznia 1945 r.
16 maja 1989 r. został uznany przez Jad Waszem za Sprawiedliwego wśród Narodów Świata. Wspólnie z nią uhonorowano jego żonę Karolinę Wróbel oraz syna Stanisława Wróbla. 11 września 1994 r. uhonorowano Rozalię Dulnikiewicz.

title: Stanisław Wróbel (1863–1955)

wikitext:
{{Biogram infobox
 |imię i nazwisko           = Stanisław Wróbel
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |alt grafiki               =
 |data urodzenia            = 1863
 |miejsce urodzenia         =
 |data śmierci              = 1955
 |miejsce śmierci           =
 |zawód                     = [[rolnik]]
 |narodowość                = polska
 |małżeństwo                = [[Karolina Wróbel]]
 |dzieci                    = [[Stanisław Wróbel (ur. 1920)|Stanisław Wróbel]]
 |krewni i powinowaci       = [[Rozalia Dulnikiewicz]]
 |odznaczenia               = {{order|IL-SWNŚ}}
 |commons                   =
}}
'''Stanisław Wróbel''' (ur. [[1863]], zm. [[1955]]<ref name=":0">{{Cytuj |tytuł = „Przez te wszystkie lata nie było dnia, żebym o tamtym strachu nie pomyślał”. Historia rodziny Wróblów |data dostępu = 2021-11-17 |opublikowany = sprawiedliwi.org.pl |url = https://sprawiedliwi.org.pl/node/6500}}</ref><ref name=":1" />) – [[Polacy|polski]] [[rolnik]], [[Sprawiedliwy wśród Narodów Świata]].

== Życiorys ==
W czasie [[Okupacja niemiecka ziem polskich (1939–1945)|okupacji niemieckiej]] mieszkał we wsi [[Wola Załężna]] w okolicach [[Opoczno|Opoczna]]. Wspólnie z żoną [[Karolina Wróbel|Karoliną Wróbel]] prowadził dwuhektarowe gospodarstwo rolne. Pomagał mu w tym syn [[Stanisław Wróbel (ur. 1920)|Stanisław Wróbel]] oraz mieszkająca w tym samym domu siostra jego żony, [[Rozalia Dulnikiewicz]]. Oprócz tego zatrudniał się w pracach rolnych u innych gospodarzy. Po zlikwidowaniu przez Niemców opoczyńskiego getta 22 listopada 1942 r. Wróbel przyjął pod swój dach znajomych [[Żydzi|żydowskich]] uciekinierów z getta: Jakuba i Sarę Frankielów z sześcioletnim synem Herszlem oraz siostrę Sary, Belę Rozenberg. Początkową kryjówką był strych domu, jednak, ze względu na jej niskie bezpieczeństwo, czwórkę przeniesiono do wykopanego pod podłogą domu dołu. Po miesiącu nową kryjówką stał się dół wykopany pod podłogą obory. Końcowym miejscem ukrywania Żydów był podziemny schron przy stodole, gdzie przebywali oni pod opieką rodziny Wróblów do wyzwolenia regionu przez [[Armia Czerwona|Armię Czerwoną]] 18 stycznia 1945 r.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cytuj |tytuł = The Righteous Among the Nations Database |data dostępu = 2021-11-17 |opublikowany = The Righteous Among the Nations Database |url = https://righteous.yadvashem.org/}}</ref>

16 maja 1989 r. został uznany przez [[Jad Waszem]] za [[Sprawiedliwy wśród Narodów Świata|Sprawiedliwego wśród Narodów Świata]]<ref name=":3">{{Cytuj |tytuł = Righteous Among the Nations Honored by Yad Vashem by 1 January 2020 |data = 1 stycznia 2020 |data dostępu = 2021-11-17 |s = s. 113 |opublikowany = yadvashem.org |url = https://www.yadvashem.org/yv/pdf-drupal/poland.pdf}}</ref>. Wspólnie z nią uhonorowano jego żonę Karolinę Wróbel oraz syna Stanisława Wróbla<ref name=":3" />. 11 września 1994 r. uhonorowano Rozalię Dulnikiewicz<ref name=":3" />.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{SORTUJ:Wróbel, Stanisław}}
[[Kategoria:Ludzie związani z Opocznem]]
[[Kategoria:Polscy rolnicy]]
[[Kategoria:Polscy Sprawiedliwi wśród Narodów Świata]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1863]]
[[Kategoria:Zmarli w 1955]]

title: Stanisław Wróbel

Zawód, zajęcie: rolnik

Narodowość: polska

Małżeństwo: Karolina Wróbel

Dzieci: Stanisław Wróbel

Krewni i powinowaci: Rozalia Dulnikiewicz