text:
# Krążowniki rakietowe projektu 1144
Krążowniki rakietowe projektu 1144 (kod projektu: Orłan, w kodzie NATO: Kirov) – typ radzieckich krążowników rakietowych o napędzie atomowym przeznaczonych do zwalczania żeglugi nawodnej i podwodnej nieprzyjaciela. W latach 1974–1989 zbudowano cztery jednostki tego typu, w tym prototypowy „Kirow” projektu 1144 i trzy ulepszone okręty projektu 11442.

## Opis
Typ Kirov został zaprojektowany jako duży okręt wojenny mający za zadanie lokalizowanie i zwalczanie okrętów podwodnych nieprzyjaciela, lecz później jego rola została rozszerzona również do zwalczania jednostek nawodnych oraz do zapewnienia ochrony przeciwlotniczej sojuszniczym okrętom. Należą do największych na świecie okrętów wojennych pozostających w służbie, wielkością ustępują jedynie lotniskowcom.
Napęd krążowników typu Kirov stanowią dwa reaktory atomowe (według niektórych źródeł cztery) współpracujące z dwiema turbinami parowymi oraz dodatkowo dwa kotły parowe jako napęd pomocniczy na wypadek awarii reaktorów. Turbiny o mocy 70 000 KM każda pozwalają na rozwijanie prędkości do 31 węzłów. Na napędzie pomocniczym okręt może płynąć z prędkością około 14 – 17 węzłów, a jego zasięg w takim wypadku jest ograniczony do około 1600 km.

## Uzbrojenie
- Kompleks przeciwokrętowych pocisków dalekiego zasięgu 4K90 P-700 Granit  umieszczonych w 20 wyrzutniach zamontowanych pod kątem 60 stopni pod głównym pokładem.
- Podwójna wyrzutnia MS-82 rakietotorped 85RU systemu URK-5 Rastrub-B z zapasem 10 pocisków (tylko na pierwszej jednostce).
- 12 pionowych wyrzutni B-203A systemu 3M41 S-300F Fort z zapasem 96 pocisków przeciwlotniczych 5W55RM, mogących zwalczać również cele nawodne. Na jednostce "Piotr Wielikij" w ich miejsce użyto pocisków 48N6 i udoskonalonego systemu S-300 FM Fort-FM.
- 2 podwójne wyrzutnie Osa-MA z zapasem 40 pocisków przeciwlotniczych 9M33. Na jednostce "Piotr Wielikij" zamieniono je na zestaw 3K95 Kinżał z 8 wyrzutniami z 64 pociskami 9M330.
- Działo uniwersalne 2 działa AK-100 kalibru 100 mm w wieżach na rufie tylko na Kirowie, następne okręty AK-130 2x130mm
- 8 zautomatyzowanych działek AK-630 kalibru 30 mm (CIWS), służących do zwalczania celów lotniczych, w tym także pocisków przeciwokrętowych oraz małych celów nawodnych, min pływających i lekko opancerzonych celów nabrzeżnych. Na jednostkach "Admirał Nachimow" i "Piotr Wielki" w ich miejsce zainstalowano 6 rakietowo-artyleryjskich zestawów przeciwlotniczych 3K87 Kortik  (CADS-N-1).
- 2 wyrzutnie rakietowych bomb głębinowych RBU-1000 kalibru 305 mm z zapasem 102 pocisków przeznaczonych do zwalczania celów podwodnych (okrętów podwodnych i torped).
- 2 wyrzutnie rakietowych bomb głębinowych RBU-12000 (Udaw-1) kalibru 254 mm z zapasem 40 pocisków przeznaczonych do zwalczania celów podwodnych.
- 10 wyrzutni torpedowych 2x5 kalibru 533 mm z zapasem 20 pocisków RPK-6 Wodopad i torped typu 53-65K i SET-65.

## Jednostki
- "Admirał Uszakow"

Wcześniejsza nazwa okrętu: "Kirow"
Położenie stępki: 27 marca 1974
Wodowanie: 27 grudnia 1977
Wcielenie do służby: 30 grudnia 1980
Wycofanie ze służby: 2001
- "Admirał Łazariew"

Wcześniejsza nazwa okrętu: "Frunze"
Położenie stępki: 27 lipca 1978
Wodowanie: 26 maja 1981
Wcielenie do służby: 31 października 1984
Wycofanie ze służby: 1997
- "Admirał Nachimow"

Wcześniejsza nazwa okrętu: "Kalinin"
Położenie stępki: 17 maja 1983
Wodowanie: 24 kwietnia 1986
Wcielenie do służby: 30 grudnia 1988
Modernizowany do projektu 11442M
- "Piotr Wielikij"

Położenie stępki: 25 kwietnia 1986
Wodowanie: 25 kwietnia 1989
Wcielenie do służby: 18 kwietnia 1998
Z powodu problemów gospodarczych przed i po upadku Związku Radzieckiego, wcielenie okrętu do służby znacznie się opóźniło. Po przejściu prób morskich w 1996 roku i ukończeniu budowy w stoczni w Siewieromorsku, "Piotr Wielki" wszedł do czynnej służby w 1998 roku jako okręt flagowy Floty Północnej.
W sierpniu 2000 roku "Piotr Wielki" brał udział w manewrach Marynarki Rosyjskiej na Morzu Barentsa, podczas których doszło do zatonięcia okrętu podwodnego "Kursk". W trakcie ćwiczeń "Piotr Wielki" pełnił rolę celu "Kurska", a także zabezpieczał obszar katastrofy podczas operacji podnoszenia wraku w 2001 roku.
19 kwietnia 2004 roku krążownik został zadokowany celem przeprowadzenia konserwacji i malowania kadłuba oraz wykonania napraw systemu napędowego. Prace zostały ukończone w sierpniu tego samego roku.
W trakcie służby "Piotr Wielki" nosił dwa numery burtowe: 183 i 099.

title: Krążowniki rakietowe projektu 1144

wikitext:
{{Typ okrętu infobox
 | nazwa typu             =Krążowniki rakietowe projektu 1144
 | grafika                =Kirov-class battlecruiser.jpg
 | producent              ={{państwo|ZSRR}}
 | użytkownicy            ={{bandera|SUN|wojenna}}
{{bandera|RUS|wojenna}}
 | stocznia               =[[Petersburg|Leningrad]] (Stocznia Bałtijska Nr 189)
 | wprowadzenie do służby =1980
 | zbudowane okręty       =4
 | planowane okręty       =
 | okręty w służbie       =2
 | wyporność              =26000 [[Tona|ton]]
 | długość                =252 m
 | szerokość              =28,5 m
 | zanurzenie             =9 do 10 m
 | napęd                  =2 reaktory jądrowe wytwarzające parę dla 2 turbin parowych o mocy 70000 KM każda
2 kotły parowe jako napęd pomocniczy
 | prędkość               =31 węzłów (napęd główny)
14–17 węzłów (napęd pomocniczy)
 | zasięg                 =
 | załoga                 =727 + 15 lotników
 | uzbrojenie             =Patrz opis
 | wyposażenie lotnicze   =3 [[Śmigłowiec|śmigłowce]] [[Ka-27]]PŁ lub [[Ka-25]]RT<ref>Bazujące na krążownikach projektu 1144 śmigłowce hangarowane są w pomieszczeniach pod pokładem startowym i wynoszone na poziom ww. pokładu za pomocą specjalnych wind - podnośników. Jest to rozwiązanie typowe dla lotniskowców, w przypadku większości dużych okrętów nawodnych posiadających na wyposażeniu śmigłowce ich hangar jest na jednym poziomie z pokładem lotniczym.</ref>
 | commons=Category:Kirov class battlecruiser
}}
'''Krążowniki rakietowe projektu 1144''' (kod projektu: '''''Orłan''''', w [[Nazwy kodowe NATO|kodzie NATO]]: '''''Kirov''''') – typ radzieckich [[Krążownik rakietowy|krążowników rakietowych]] o [[Krążownik atomowy|napędzie atomowym]] przeznaczonych do zwalczania żeglugi nawodnej i podwodnej nieprzyjaciela. W latach 1974–1989 zbudowano cztery jednostki tego typu, w tym prototypowy „Kirow” projektu 1144 i trzy ulepszone okręty projektu 11442.

== Opis ==
Typ ''Kirov'' został zaprojektowany jako duży okręt wojenny mający za zadanie lokalizowanie i zwalczanie [[Okręt podwodny|okrętów podwodnych]] nieprzyjaciela, lecz później jego rola została rozszerzona również do zwalczania jednostek nawodnych oraz do zapewnienia ochrony przeciwlotniczej sojuszniczym okrętom. Należą do największych na świecie okrętów wojennych pozostających w służbie, wielkością ustępują jedynie [[Lotniskowiec|lotniskowcom]].

Napęd krążowników typu ''Kirov'' stanowią dwa [[Reaktor jądrowy|reaktory atomowe]] (według niektórych źródeł cztery) współpracujące z dwiema [[Turbina parowa|turbinami parowymi]] oraz dodatkowo dwa [[Kocioł parowy|kotły parowe]] jako napęd pomocniczy na wypadek awarii reaktorów. Turbiny o mocy 70 000 [[Koń mechaniczny|KM]] każda pozwalają na rozwijanie prędkości do 31 [[Węzeł (jednostka prędkości)|węzłów]]. Na napędzie pomocniczym okręt może płynąć z prędkością około 14 – 17 węzłów, a jego zasięg w takim wypadku jest ograniczony do około 1600 km.

== Uzbrojenie ==
* Kompleks [[Przeciwokrętowy pocisk manewrujący|przeciwokrętowych pocisków]] dalekiego zasięgu 4K90 [[P-700 Granit|P-700 ''Granit'']]  umieszczonych w 20 wyrzutniach zamontowanych pod kątem 60 stopni pod głównym pokładem.
* Podwójna wyrzutnia MS-82 [[rakietotorped]] 85RU systemu URK-5 [[Rastrub|Rastrub-B]] z zapasem 10 pocisków (tylko na pierwszej jednostce).
* 12 pionowych wyrzutni B-203A systemu 3M41 [[S-300P|S-300F Fort]] z zapasem 96 pocisków przeciwlotniczych 5W55RM, mogących zwalczać również cele nawodne. Na jednostce "Piotr Wielikij" w ich miejsce użyto pocisków 48N6 i udoskonalonego systemu S-300 FM Fort-FM.
* 2 podwójne wyrzutnie [[Osa-M]]A z zapasem 40 pocisków przeciwlotniczych 9M33. Na jednostce "Piotr Wielikij" zamieniono je na zestaw 3K95 [[Kinżał]] z 8 wyrzutniami z 64 pociskami 9M330.
* [[Działo uniwersalne]] 2 działa AK-100 kalibru 100 mm w wieżach na [[Rufa|rufie]] tylko na Kirowie, następne okręty AK-130 2x130mm
* 8 zautomatyzowanych działek [[AK-630]] kalibru 30 mm ([[CIWS]]), służących do zwalczania celów lotniczych, w tym także pocisków przeciwokrętowych oraz małych celów nawodnych, [[Mina morska|min pływających]] i lekko opancerzonych celów nabrzeżnych. Na jednostkach "Admirał Nachimow" i "Piotr Wielki" w ich miejsce zainstalowano 6 rakietowo-artyleryjskich zestawów przeciwlotniczych 3K87 Kortik  (CADS-N-1).
* 2 wyrzutnie rakietowych [[Bomba głębinowa|bomb głębinowych]] RBU-1000 kalibru 305 mm z zapasem 102 pocisków przeznaczonych do zwalczania celów podwodnych (okrętów podwodnych i [[Torpeda|torped]]).
* 2 wyrzutnie rakietowych bomb głębinowych RBU-12000 (''Udaw-1'') kalibru 254 mm z zapasem 40 pocisków przeznaczonych do zwalczania celów podwodnych.
* 10 [[Wyrzutnia torpedowa|wyrzutni torpedowych]] 2x5 kalibru 533 mm z zapasem 20 pocisków RPK-6 ''Wodopad'' i torped typu 53-65K i SET-65.

== Jednostki ==
[[Plik:Kirov class cruiser.jpg|thumb|right|298px|"Admirał Uszakow"]]
[[Plik:Nuclear cruiser Frunze.jpg|thumb|right|298px|"Admirał Łazariew"]]
[[Plik:Kirov class cruiser 2.jpg|thumb|right|298px|"Admirał Łazariew"]]
* '''"[[Kirow (1977)|Admirał Uszakow]]"'''
: Wcześniejsza nazwa okrętu: "Kirow"
: Położenie [[Stępka|stępki]]: 27 marca 1974
: [[Wodowanie]]: 27 grudnia 1977
: Wcielenie do służby: 30 grudnia 1980
: Wycofanie ze służby: 2001

* '''"[[Admirał Łazariew (1981)|Admirał Łazariew]]"'''
: Wcześniejsza nazwa okrętu: "Frunze"
: Położenie stępki: 27 lipca 1978
: Wodowanie: 26 maja 1981
: Wcielenie do służby: 31 października 1984
: Wycofanie ze służby: 1997

* '''"[[Admirał Nachimow (1986)|Admirał Nachimow]]"'''
: Wcześniejsza nazwa okrętu: "Kalinin"
: Położenie stępki: 17 maja 1983
: Wodowanie: 24 kwietnia 1986
: Wcielenie do służby: 30 grudnia 1988
: Modernizowany do projektu 11442M

* '''"[[Piotr Wielikij (1989)|Piotr Wielikij]]"'''
: Położenie stępki: 25 kwietnia 1986
: Wodowanie: 25 kwietnia 1989
: Wcielenie do służby: 18 kwietnia 1998
: Z powodu problemów gospodarczych przed i po upadku Związku Radzieckiego, wcielenie okrętu do służby znacznie się opóźniło. Po przejściu prób morskich w 1996 roku i ukończeniu budowy w stoczni w [[Siewieromorsk]]u, "Piotr Wielki" wszedł do czynnej służby w 1998 roku jako [[okręt flagowy]] [[Flota Północna|Floty Północnej]].
: W sierpniu 2000 roku "Piotr Wielki" brał udział w manewrach Marynarki Rosyjskiej na [[Morze Barentsa|Morzu Barentsa]], podczas których doszło do zatonięcia okrętu podwodnego "[[K-141 Kursk|Kursk]]". W trakcie ćwiczeń "Piotr Wielki" pełnił rolę celu "Kurska", a także zabezpieczał obszar katastrofy podczas operacji podnoszenia wraku w 2001 roku.
: 19 kwietnia 2004 roku krążownik został zadokowany celem przeprowadzenia konserwacji i malowania kadłuba oraz wykonania napraw systemu napędowego. Prace zostały ukończone w sierpniu tego samego roku.
: W trakcie służby "Piotr Wielki" nosił dwa numery burtowe: 183 i 099.

== Zobacz też ==
* [[SSW-33]]

== Linki zewnętrzne ==
* [https://www.globalsecurity.org/military/world/russia/1144.htm Kirov class - Project 1144 (GlobalSecurity.org)] {{lang|en}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Krążowniki rakietowe projektu 1144}}

{{SORTUJ:*}}
[[Kategoria:Krążowniki rakietowe projektu 1144]]

title: Krążowniki rakietowe projektu 1144

Kraj budowy: ZSRR

Użytkownicy: Marynarka Wojenna ZSRR · MW Rosji

Stocznia: Leningrad (Stocznia Bałtijska Nr 189)

Zanurzenie: 9 do 10 m

Napęd: 2 reaktory jądrowe wytwarzające parę dla 2 turbin parowych o mocy 70000 KM każda · 2 kotły parowe jako napęd pomocniczy

Prędkość: 31 węzłów (napęd główny) · 14–17 węzłów (napęd pomocniczy)

Załoga: 727 + 15 lotników

Uzbrojenie: Patrz opis

Wyposażenie lotnicze: 3 śmigłowce Ka-27PŁ lub Ka-25RT


text:
# Żodyń
Żodyń – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie wolsztyńskim, w gminie Siedlec.
Wieś duchowna, własność opata cystersów w Obrze pod koniec XVI wieku leżała w powiecie kościańskim województwa poznańskiego.
Żodyń, położony w Prusach Południowych nadany został w latach 1796-1797 majorowi von Hünerbeinowi. W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) miejscowość wzmiankowana jako Żodyń należała do wsi większych w ówczesnym powiecie babimojskim rejencji poznańskiej. Żodyń należał do wolsztyńskiego okręgu policyjnego tego powiatu i stanowił część majątku Obra, który należał do Dziembowskiego. Według spisu urzędowego z 1837 roku Żodyń liczył 268 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 32 dymy (domostwa).
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.
W zabudowaniach folwarcznych pochodzących z 2. połowy XIX wieku Niemcy w czasie II wojny światowej zorganizowali ośrodek pracy przymusowej. Więźniowie (narodowości rosyjskiej i żydowskiej) wykorzystywani byli do prac melioracyjnych oraz budowy tzw. pasa przesłaniania Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego, którego południowy kraniec dochodził do odległej o 4 km Kopanicy i Żodynia. Badania historyków pozwalają jedynie stwierdzić, iż jednorazowo przetrzymywanych było w obozie ok. 150-200 więźniów. Bliższe dane, a także orientacyjna liczba zmarłych (istnieją jedynie luźne przekazy ludności miejscowej na temat zwłok więźniów wywożonych w nieznanym kierunku) nie są rozpoznane.

wikiname: plwiki

title: Żodyń

in_language: pl

wikitext:
{{Polska miejscowość infobox
 |nazwa                  = Żodyń
 |rodzaj miejscowości    = wieś
 |zdjęcie                = Zodyn 20001231.jpg
 |opis zdjęcia           = Budynek [[Żodyń (przystanek kolejowy)|stacji Żodyń]] (2000)
 |alt zdjęcia            =
 |województwo            = wielkopolskie
 |powiat                 = [[Powiat wolsztyński|wolsztyński]]
 |gmina                  = [[Siedlec (gmina)|Siedlec]]
 |sołectwo               =
 |miejscowość podstawowa =
 |wysokość               =
 |liczba ludności        = 722<ref name="siedlecludnosc" />
 |rok                    = 2019
 |strefa numeracyjna     = 68
 |kod pocztowy           = 64-212<ref>{{Poczta Polska|2022-10|s=1646}}</ref>
 |tablice rejestracyjne  = PWL
 |SIMC                   = 0913373
 |kod mapy               = Siedlec (gmina)
 |współrzędne            = 52°06'54"N 15°59'28"E<ref name="prng">{{PRNG Miejscowości|163910|data=2023-11-05}}</ref>
 |commons                = Category:Żodyń
 |www                    =
}}
'''Żodyń''' – [[wieś]] w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo wielkopolskie|województwie wielkopolskim]], w [[powiat wolsztyński|powiecie wolsztyńskim]], w [[Siedlec (gmina)|gminie Siedlec]].

Wieś duchowna, własność [[Opactwo Cystersów w Obrze|opata cystersów w Obrze]] pod koniec XVI wieku leżała w powiecie kościańskim [[województwo poznańskie (I Rzeczpospolita)|województwa poznańskiego]]<ref>Atlas historyczny Polski. Wielkopolska w drugiej połowie XVI wieku. Część II. Komentarz. Indeksy, Warszawa 2017, s. 247.</ref>.

Żodyń, położony w [[Prusy Południowe|Prusach Południowych]] nadany został w latach 1796-1797 majorowi von Hünerbeinowi<ref>Jan Wąsicki, Ziemie pruskie pod zaborem pruskim, Zielona Góra 1978, s. 64</ref>. W okresie [[Wielkie Księstwo Poznańskie|Wielkiego Księstwa Poznańskiego]] (1815-1848) miejscowość wzmiankowana jako Żodyń należała do wsi większych w ówczesnym [[Powiat Bomst|powiecie babimojskim]] [[Rejencja poznańska (1815–1920)|rejencji poznańskiej]]{{r|Bobrowicz}}. Żodyń należał do wolsztyńskiego okręgu policyjnego tego powiatu i stanowił część majątku Obra, który należał do Dziembowskiego{{r|Bobrowicz}}. Według spisu urzędowego z 1837 roku Żodyń liczył 268 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 32 dymy (domostwa)<ref name="Bobrowicz">{{Cytuj książkę |imię=Leon | nazwisko = Plater | tytuł = Opisanie historyczno-statystyczne Wielkiego Ksie̜stwa Poznańskiego | wydawca = Ksie̜garnia Zagraniczna (Librairie Étrangère) | miejsce = [[Lipsk]] | data = [[1846]] | strony = 186 | url = https://books.google.com/books/about/Opisanie_historyczno_statystyczne_Wielki.html?id=1r4aAAAAYAAJ}}</ref>.

[[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] miejscowość administracyjnie należała do [[Województwo zielonogórskie (1975–1998)|województwa zielonogórskiego]].

W zabudowaniach folwarcznych pochodzących z 2. połowy XIX wieku Niemcy w czasie II wojny światowej zorganizowali ośrodek pracy przymusowej. Więźniowie (narodowości rosyjskiej i żydowskiej) wykorzystywani byli do prac melioracyjnych oraz budowy tzw. pasa przesłaniania [[Międzyrzecki Rejon Umocniony|Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego]], którego południowy kraniec dochodził do odległej o 4 km Kopanicy i Żodynia. Badania historyków pozwalają jedynie stwierdzić, iż jednorazowo przetrzymywanych było w obozie ok. 150-200 więźniów. Bliższe dane, a także orientacyjna liczba zmarłych (istnieją jedynie luźne przekazy ludności miejscowej na temat zwłok więźniów wywożonych w nieznanym kierunku) nie są rozpoznane.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
* <ref name="siedlecludnosc">
{{Cytuj stronę | url=http://www.siedlec.pl/ludnosc-gminy_wpisy_210.html | tytuł=Ludność Gminy Siedlec| opublikowany=UG Siedlec| data dostępu=2020-05-16}}</ref>
}}

{{Gmina Siedlec}}

[[Kategoria:Żodyń]]
[[Kategoria:Wsie opatów obrzańskich (województwo poznańskie)]]

title: Żodyń

Państwo: Polska

Województwo: wielkopolskie

Powiat: wolsztyński

Gmina: Siedlec

Tablice rejestracyjne: PWL


text:
# Gridino (rejon wożegodzki)
Gridino (ros. Гридино) – wieś (dieriewnia) w Rosji, w obwodzie wołogodzkim, w rejonie wożegodzkim. W 2010 liczyła 149 mieszkańców.

title: Gridino (rejon wożegodzki)

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                       = Gridino
 |nazwa oryginalna             = {{k|ru|Гридино}}
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |alt zdjęcia                  =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = obwód wołogodzki
 |1. jednostka administracyjna =
 |2. jednostka administracyjna =
 |3. jednostka administracyjna =
 |4. jednostka administracyjna =
 |5. jednostka administracyjna = [[rejon wożegodzki|wożegodzki]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2010
 |liczba ludności              = 149
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     =
 |współrzędne                  =
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Gridino''' ({{w języku|ru|Гридино}}) – wieś (dieriewnia) w [[Rosja|Rosji]], w [[obwód wołogodzki|obwodzie wołogodzkim]], w [[rejon wożegodzki|rejonie wożegodzkim]]. W 2010 liczyła 149 mieszkańców<ref name=spis>{{Cytuj stronę | url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/vologodskaja.htm | tytuł = Liczby ludności miejscowości obwodu wołogodzkiego na podstawie spisu ludności wg stanu na dzień 14 października 2010 roku | data dostępu = | język = ru}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Wsie w rejonie wożegodskim]]

title: GridinoГридино

Państwo: Rosja

Obwód: wołogodzki

Rejon: wożegodzki


text:
# Czarnowo Wielkie
Czarnowo Wielkie (niem. Groß Jodupp) – osada leśna w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie gołdapskim, w gminie Gołdap.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.
Inne miejscowości o nazwie Czarnowo: Czarnowo.
Podczas akcji germanizacyjnej nazw miejscowych i fizjograficznych (tzw. chrzty hitlerowskie) utrwalona historycznie nazwa niemiecka Groß Jodupp (Wielkie Jodupy) została w 1938 r. zastąpiona przez administrację nazistowską sztuczną formą Holzeck.

title: Czarnowo Wielkie

wikitext:
{{Polska miejscowość infobox
 |nazwa                  = Czarnowo Wielkie
 |rodzaj miejscowości    = osada leśna
 |zdjęcie                = Czarnowo Wielkie.jpg
 |opis zdjęcia           = Fragment miejscowości
 |alt zdjęcia            =
 |województwo            = warmińsko-mazurskie
 |powiat                 = [[Powiat gołdapski|gołdapski]]
 |gmina                  = [[Gołdap (gmina)|Gołdap]]
 |sołectwo               =
 |miejscowość podstawowa =
 |wysokość               =
 |liczba ludności        =
 |rok                    =
 |strefa numeracyjna     = 87
 |kod pocztowy           = 19-500<ref>{{Poczta Polska|2022-10|s=175}}</ref>
 |tablice rejestracyjne  = NGO
 |SIMC                   = 0758547
 |kod mapy               = Gołdap (gmina)
 |współrzędne            = 54°20'30"N 22°26'38"E<ref name="prng">{{PRNG Miejscowości|19343|data=2023-11-05}}</ref>
 |commons                = Category:Czarnowo Wielkie
 |www                    =
}}
'''Czarnowo Wielkie''' ([[język niemiecki|niem.]] ''Groß Jodupp'') – [[osada leśna]] w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]], w [[powiat gołdapski|powiecie gołdapskim]], w [[Gołdap (gmina)|gminie Gołdap]]<ref name = R2013>''Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części'' ({{Dziennik Ustaw|2013|200}})</ref>.

[[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] miejscowość administracyjnie należała do [[województwo suwalskie|województwa suwalskiego]].

Inne miejscowości o nazwie '''Czarnowo''': [[Czarnowo]].

Podczas [[Germanizacja nazw w Prusach|akcji germanizacyjnej nazw miejscowych i fizjograficznych]] (tzw. ''chrzty hitlerowskie'') utrwalona historycznie nazwa niemiecka ''Groß Jodupp'' (Wielkie Jodupy) została w [[1938]] r. zastąpiona przez administrację nazistowską sztuczną formą ''Holzeck''.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
{{gmina Gołdap}}

[[Kategoria:Gołdap (gmina)]]

title: Czarnowo Wielkie

Województwo: warmińsko-mazurskie

Powiat: gołdapski

Gmina: Gołdap

Tablice rejestracyjne: NGO


text:
# Ansfryd
Ansfryd z Utrechtu, Święty Ansfryd, również: Ansfried (Ansfrid, Ansfridus) z Utrechtu (ur. ?, zm. 3 maja 1010) – graf Leuven w Brabancji, benedyktyn i biskup Utrechtu, święty Kościoła katolickiego.
O jego życiu niewiele wiadomo. Był hrabią Brabancji i w 992 roku ufundował klasztor w Reichsstift Thorn (obecnie Thorn) dla żony Hilsundy (hrabina Stryen) i córki, a sam został mnichem w założonym przez siebie klasztorze benedyktyńskim Hohorst (niem. Benediktinerkloster Hohorst ) wzniesionym na wzgórzu Heiligenberg k. Leusden w prowincji utrechcckiej. W roku 995 został mianowany biskupem Utrechtu przez Ottona III. Kiedy został dotknięty ślepotą (ok. 1006) wycofał się ze stanowiska i powrócił do życia we wspólnocie zakonnej w Hohorst, gdzie rozpoczął życie konsekrowane i zmarł jako mnich.
Jego wspomnienie liturgiczne obchodzone jest w jego dies natalis (3 maja).

title: Ansfryd

wikitext:
{{Święty infobox
 |rodzaj               = Święty
 |imię                 = Ansfryd z Utrechtu (OSB)
 |imię oryginalne      = Ansfried
 |tytuły               = [[Graf (tytuł szlachecki)|graf]]<br />[[biskup]]
 |grafika              = Abdijkerk Thorn - Ramen H-Ansifridus H-Hilsonidis.jpg
 |podpis grafiki       = Święty Ansfryd (z lewej) i Hilsondis na [[witraż]]u w klasztorze w [[Thorn (Holandia)|Thorn]].
 |data urodzenia       =
 |miejsce urodzenia    =
 |data śmierci         = 3 maja [[1010]]
 |miejsce śmierci      = klasztor Hohorst (Heiligenberg)
 |kościół              = [[Kościół katolicki]]
 |data beatyfikacji    =
 |miejsce beatyfikacji =
 |beatyfikujący        =
 |data kanonizacji     =
 |miejsce kanonizacji  =
 |kanonizujący         =
 |wspomnienie          = [[3 maja]]
 |atrybuty             =
 |patron               =
 |miejsce kultu        =
 |faksymile            =
 |opis faksymile       =
 |commons              =
 |wikiźródła           =
 |wikicytaty           =
}}
'''Ansfryd z Utrechtu, Święty Ansfryd''', również: ''Ansfried (Ansfrid, Ansfridus) z Utrechtu'' (ur. ?, zm. [[3 maja]] [[1010]]) – [[Graf (tytuł szlachecki)|graf]] [[Leuven]] w [[Brabancja Flamandzka|Brabancji]], [[benedyktyni|benedyktyn]] i [[biskupi utrechccy|biskup Utrechtu]], [[święty]] [[Kościół katolicki|Kościoła katolickiego]].

O jego życiu niewiele wiadomo. Był hrabią [[Brabancja (kraina historyczna)|Brabancji]]<ref name="DEO">{{Cytuj stronę | url = http://www.deon.pl/imieniny/imie,215,ansfryd.html | tytuł = Ansfryd, biskup Utrechtu | opublikowany = [[Deon.pl]] | data dostępu = 2016-09-10}}</ref> i w 992 roku ufundował klasztor w Reichsstift Thorn (obecnie [[Thorn (Holandia)|Thorn]]) dla żony Hilsundy (hrabina Stryen) i córki, a sam został [[zakon mniszy|mnichem]] w założonym przez siebie [[klasztor]]ze benedyktyńskim Hohorst (niem. ''Benediktinerkloster Hohorst '') wzniesionym na wzgórzu Heiligenberg k. [[Leusden]] w [[Utrecht (prowincja)|prowincji utrechcckiej]]. W roku [[995]] został mianowany [[biskup]]em Utrechtu przez [[Otton III (cesarz rzymski)|Ottona III]]<ref>{{cytuj stronę| url =http://www.sangiovanniapostolo.it/?page_id=32 | tytuł =Martirologio Romano Mese di Maggio | data dostępu = 2009-05-16| autor = | opublikowany = | język =it | id =}}</ref>. Kiedy został dotknięty [[ślepota|ślepotą]] (ok. 1006) wycofał się ze stanowiska i powrócił do życia we [[zakon mniszy|wspólnocie zakonnej]] w Hohorst, gdzie rozpoczął [[zgromadzenie zakonne|życie konsekrowane]] i zmarł jako [[zakon mniszy|mnich]].

Jego [[wspomnienie liturgiczne]] obchodzone jest w jego ''[[dies natalis]]'' (3 maja).

== Zobacz też ==
* [[święci i błogosławieni Kościoła katolickiego]]
* [[Wstawiennictwo świętych|modlitwa za wstawiennictwem świętego]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę | tytuł =Święci na każdy dzień | tom =III | tytuł tomu =Maj | wydawca =Wydawnictwo Jedność | miejsce =Kielce | rok =2009 | strony =20 |isbn =978-83-7558-295-6}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.santiebeati.it/dettaglio/51740 ''Sant' Ansfrido di Utrecht''] {{Lang|it}}
{{Biskupi utrechccy}}
{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Święci katoliccy]]
[[Kategoria:Biskupi utrechccy]]
[[Kategoria:Biskupi w I-XI wieku]]
[[Kategoria:Benedyktyni (biografie)]]
[[Kategoria:Urodzeni w X wieku]]
[[Kategoria:Zmarli w XI wieku]]

title: Święty · Ansfryd z Utrechtu (OSB)Ansfried

Data i miejsce śmierci: 3 maja 1010 · klasztor Hohorst (Heiligenberg)

Czczony przez: Kościół katolicki

Wspomnienie: 3 maja


text:
# Herb gminy Niedrzwica Duża
Herb gminy Niedrzwica Duża – jeden z symboli gminy Niedrzwica Duża ustanowiony 29 grudnia 1997.

## Wygląd i symbolika
Herb przedstawia na tarczy w polu czerwonym dzielonym w słup z lewej strony srebrną chustę przeplecioną kłosem złotym (nawiązanie do rolnictwa gminy), a z prawej strony na półpierścieniu srebrną strzałę w słup. Są to symbole z herbów Nałęcz i Ogończyk.

title: Herb gminy Niedrzwica Duża

wikitext:
{{Herb infobox
 |nazwa              = Herb gminy Niedrzwica Duża
 |grafika            = POL gmina Niedrzwica Duża COA.svg
 |opis grafiki       =
 |typ herbu          = gminny
 |alternatywne nazwy =
 |projektant         =
 |wprowadzony        = 29 grudnia 1997
 |ostatnie zmiany    =
 |wycofany           =
 |commons            =
}}
'''Herb gminy Niedrzwica Duża''' – jeden z symboli [[Niedrzwica Duża (gmina)|gminy Niedrzwica Duża]] ustanowiony 29 grudnia 1997<ref name=":0">{{Cytuj |tytuł = Herb, flaga oraz logo i hasło promocyjne - Portal - UG NIedrzwica |data dostępu = 2022-10-26 |opublikowany = concept.niedrzwicaduza.pl |url = https://concept.niedrzwicaduza.pl/strona-193-herb_flaga_oraz_logo_i_haslo_promocyjne.html}}</ref>.

== Wygląd i symbolika ==
[[Herb]] [[Blazonowanie|przedstawia]] na [[Tarcza herbowa|tarczy]] w polu czerwonym dzielonym w słup z lewej strony srebrną chustę przeplecioną kłosem złotym (nawiązanie do rolnictwa gminy), a z prawej strony na półpierścieniu srebrną strzałę w słup. Są to symbole z herbów [[Nałęcz (herb szlachecki)|Nałęcz]] i [[Ogończyk (herb szlachecki)|Ogończyk]]<ref name=":0" />.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Herby gmin województwa lubelskiego|Niedrzwica Duża]]
[[Kategoria:Niedrzwica Duża (gmina)]]

title: Herb gminy Niedrzwica Duża

Typ herbu: gminny

Wprowadzony: 29 grudnia 1997


text:
# Diecezja Zachodnich Stanów Zjednoczonych (katolikosat Eczmiadzyna)
Diecezja Zachodnich Stanów Zjednoczonych – jedna z dwóch diecezji Apostolskiego Kościoła Ormiańskiego w hrabstwie Los Angeles w Stanach Zjednoczonych. Jej siedzibą jest Burbank. Podlega katolikosowi Eczmiadzyna (druga zachodnioamerykańska diecezja znajduje się w jurysdykcji katolikosa cylicyjskiego).
Biskupem diecezji (2022) jest Hownan Derderian.

wikitext:
{{Administratura kościelna infobox
 |nazwa                          = Diecezja Zachodnich Stanów Zjednoczonych
 |nazwa oryginalna               =
 |typ administratury             = Diecezja
 |grafika                        =
 |opis grafiki                   =
 |alt grafiki                    =
 |państwo                        = Kalifornia
 |miejscowość                    = [[Burbank (hrabstwo Los Angeles)|Burbank]]
 |adres                          =
 |data powołania                 =
 |data zamknięcia                =
 |wyznanie                       = [[Kościoły orientalne]]
 |kościół                        = [[Apostolski Kościół Ormiański]]
 |nadrzędna administratura typ   = katolikosat
 |nadrzędna administratura nazwa = [[katolikos Wszystkich Ormian|katolikosat Eczmiadzyna]]
 |obiekt sakralny typ            = katedra
 |obiekt sakralny nazwa          = św. Leona
 |administrator                  = [[Hownan Derderian]]
 |administrator pomocniczy       =
 |administrator senior           =
 |rok danych statystycznych      =
 |procent wiernych               =
 |liczba wiernych                =
 |liczba kapłanów diecezjalnych  =
 |liczba kapłanów zakonnych      =
 |liczba kapłanów                =
 |liczba osób zakonnych          =
 |liczba diecezji                =
 |liczba dekanatów               =
 |liczba parafii                 =
 |liczba klasztorów              =
 |powierzchnia                   =
 |mapa                           =
 |opis mapy                      =
 |alt mapy                       =
 |współrzędne                    = 34°12′22,6″N 118°20′30,1″W
 |commons                        =
 |www                            = https://armenianchurch.us/
}}
'''Diecezja Zachodnich Stanów Zjednoczonych''' – jedna z dwóch [[diecezja|diecezji]] [[Apostolski Kościół Ormiański|Apostolskiego Kościoła Ormiańskiego]] w hrabstwie [[Hrabstwo Los Angeles|Los Angeles]] w [[USA|Stanach Zjednoczonych]]. Jej siedzibą jest [[Burbank (hrabstwo Los Angeles)|Burbank]]. Podlega katolikosowi Eczmiadzyna (druga zachodnioamerykańska diecezja znajduje się w jurysdykcji katolikosa cylicyjskiego).
Biskupem diecezji (2022) jest [[Hownan Derderian]].

== Bibliografia ==
* [https://www.armenianchurch.org/index.jsp?sid=1&id=31129&pid=19 Spis diecezji na stronie katolikosatu Eczmiadzyna] (en)

{{Apostolski Kościół Ormiański}}

[[Kategoria:Diecezje Apostolskiego Kościoła Ormiańskiego|Zachodnie Stany Zjednoczone (Eczmiadzyn)]]

Państwo: Stany Zjednoczone

Stan: Kalifornia

Siedziba: Burbank

Wyznanie: Kościoły orientalne

Kościół: Apostolski Kościół Ormiański

katolikosat: katolikosat Eczmiadzyna

katedra: św. Leona

Biskup diecezjalny: Hownan Derderian


text:
# Max Uhle
Max Uhle (ur. 25 marca 1856 w Dreźnie, zm. 11 maja 1944 w Lublińcu) – niemiecki archeolog, prowadzący wykopaliska archeologiczne w Peru, Chile, Ekwadorze i Boliwii.

## Edukacja
W 1880 uzyskał doktorat z lingwistyki na Uniwersytecie Lipskim i podjął pracę w Królewskim Muzeum Etnograficznym w Berlinie.

## Działalność w Ameryce Południowej
W 1892 Muzeum Etnograficzne powierzyło Maxowi misję zdobycia eksponatów z Ameryki Południowej. Po przybyciu do Buenos Aires prowadził prace poszukiwawcze najpierw na południowym zachodzie Argentyny, a następnie, w kolejnym roku w Boliwii, gdzie badał stanowiska archeologiczne kultury Tiwanaku. Od 1895 rozpoczął współpracę z Uniwersytetem Pensylwanii i przeniósł się do Limy. W Peru prowadził wykopaliska w Pachacámac i od 1899 badał kulturę Mochica. W latach 1905–11 był dyrektorem działu archeologicznego w Państwowym Muzeum Historycznym w Limie. W 1912 na zaproszenie rządu chilijskiego przeniósł się do Santiago de Chile, gdzie założył i kierował Muzeum Etnologii i Antropologii. W 1917 w północnym Chile odkrył i udokumentował setki mumii starożytnej kultury nazwanej od plaży gdzie znaleziono duże ich ilości kulturą Chinchorro. W latach 1920–1933 prowadził wykopaliska w Ekwadorze, po czym powrócił do Niemiec. Zmarł w szpitalu psychiatrycznym w Lublińcu w 1944 i został pochowany na przylegającym do niego cmentarzu.

title: Max Uhle

wikitext:
{{Biogram infobox
 |imię i nazwisko           = Max Uhle
 |imię i nazwisko org       = Friedrich Max Uhle
 |grafika                   = Uhle max.jpg
 |opis grafiki              =
 |alt grafiki               =
 |data urodzenia            = [[25 marca]] [[1856]]
 |miejsce urodzenia         = [[Drezno]]
 |data śmierci              = [[11 maja]] [[1944]]
 |miejsce śmierci           = [[Lubliniec|Loben]]
 |zawód                     = [[Archeologia|archeolog]]
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
}}
'''Max Uhle''' (ur. [[25 marca]] [[1856]] w [[Drezno|Dreźnie]], zm. [[11 maja]] [[1944]] w [[Lubliniec|Lublińcu]]) – niemiecki [[Archeologia|archeolog]], prowadzący wykopaliska archeologiczne w [[Peru]], [[Chile]], [[Ekwador]]ze i [[Boliwia|Boliwii]].

== Edukacja ==
W [[1880]] uzyskał [[doktorat]] z [[lingwistyka|lingwistyki]] na [[Uniwersytet w Lipsku|Uniwersytecie Lipskim]] i podjął pracę w [[Królewskie Muzeum Etnograficzne w Berlinie|Królewskim Muzeum Etnograficznym]] w [[Berlin]]ie{{odn|Bahn|2019|s=75}}.

== Działalność w Ameryce Południowej ==
W [[1892]] Muzeum Etnograficzne powierzyło Maxowi misję zdobycia eksponatów z [[Ameryka Południowa|Ameryki Południowej]]. Po przybyciu do [[Buenos Aires]] prowadził prace poszukiwawcze najpierw na południowym zachodzie [[Argentyna|Argentyny]], a następnie, w kolejnym roku w Boliwii, gdzie badał stanowiska archeologiczne [[Kultura Tiwanaku|kultury Tiwanaku]]. Od [[1895]] rozpoczął współpracę z [[Uniwersytet Pensylwanii|Uniwersytetem Pensylwanii]] i przeniósł się do [[Lima|Limy]]. W Peru prowadził wykopaliska w [[Pachacámac]] i od [[1899]] badał [[Kultura Mochica|kulturę Mochica]]. W latach [[1905]]–[[1911|11]] był dyrektorem działu archeologicznego w [[Państwowe Muzeum Historyczne w Limie|Państwowym Muzeum Historycznym]] w Limie. W [[1912]] na zaproszenie rządu chilijskiego przeniósł się do [[Santiago de Chile]], gdzie założył i kierował [[Muzeum Etnologii i Antropologii]]. W [[1917]] w północnym Chile odkrył i udokumentował setki mumii starożytnej kultury nazwanej od plaży gdzie znaleziono duże ich ilości [[Kultura Chinchorro|kulturą Chinchorro]]. W latach [[1920]]–[[1933]] prowadził wykopaliska w Ekwadorze, po czym powrócił do [[Niemcy|Niemiec]]. Zmarł w [[Wojewódzki Szpital Neuropsychiatryczny im. dr. Emila Cyrana w Lublińcu|szpitalu psychiatrycznym]] w Lublińcu w 1944 i został pochowany na przylegającym do niego cmentarzu{{odn|Bahn|2019|s=75}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę |inni = red. Paul Bahn|tytuł= Historia Archeologii|wydanie= I|wydawca= Wydawnictwo "Arkady" Sp. z o.o.|miejsce= Warszawa|rok= 2019|isbn= 978-83-213-5058-5|odn={{odn/id|Bahn|2019}}}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Uhle, Max}}
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Dreźnie]]
[[Kategoria:Ludzie związani z Lublińcem]]
[[Kategoria:Niemieccy archeolodzy]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1856]]
[[Kategoria:Zmarli w 1944]]

title: Max UhleFriedrich Max Uhle

Data i miejsce urodzenia: 25 marca 1856 · Drezno

Data i miejsce śmierci: 11 maja 1944 · Loben

Zawód, zajęcie: archeolog


text:
# Czesław Bessaga
Czesław Marian Bessaga (ur. 26 lutego 1932 we Lwowie, zm. 20 września 2021 w Warszawie) – polski matematyk zajmujący się analizą funkcjonalną i topologią nieskończenie wymiarową, członek rzeczywisty PAN.

## Życiorys
Doktoryzował się w 1958 roku w Instytucie Matematycznym PAN na podstawie pracy O własnościach baz Schaudera dla pewnych klas przestrzeni typu F, przygotowanej pod kierunkiem Stanisława Mazura. W latach 1965–1998 kierownik Katedry (później Zakładu) Analizy Funkcjonalnej w Instytucie Matematyki Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 1970–1975 zastępca dyrektora Instytutu Matematyki. Prodziekan Wydziału Matematyki, Informatyki i Mechaniki UW w latach 1984–1987. Od 1976 członek korespondent PAN, członek rzeczywisty PAN od 1991.
Członek rzeczywisty Towarzystwa Naukowego Warszawskiego od 1983.
W latach dziewięćdziesiątych XX wieku przewodniczący Komitetu Głównego Olimpiady Matematycznej. Redaktor czasopisma Studia Mathematica. Był promotorem pracy doktorskiej Henryka Toruńczyka, Tadeusza Dobrowolskiego i Jerzego Mogilskiego.
Udowodnił twierdzenie (nazywane twierdzeniem Bessagi) będące twierdzeniem odwrotnym do twierdzenia Banacha o punkcie stałym. Wspólnie z Aleksandrem Pełczyńskim scharakteryzował izomorfizmy pomiędzy przestrzeniami Banacha funkcji ciągłych na przeliczalnych przestrzeniach zwartych oraz tzw. zasadę wyboru Bessagi-Pełczyńskiego.

## Książki
- Selected topics in infinite-dimensional topology. Monografie Matematyczne, Tom 58. PWN, Warszawa, 1975 (wspólnie z A. Pełczyńskim)[9][10].

## Nagrody i odznaczenia
- 1961: Nagroda im. Stefana Banacha,
- 1970: Nagroda Ministra Edukacji,
- 1974: Nagroda państwowa I stopnia, zespołowa,
- 1973: Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski.

title: Czesław Bessaga

wikitext:
{{Naukowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Czesław Bessaga
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |państwo                   =
 |wariant flagi             =
 |data urodzenia            = [[26 lutego]] 1932
 |miejsce urodzenia         = [[Lwów]]
 |data śmierci              = [[20 września]] 2021
 |miejsce śmierci           = [[Warszawa]]
 |stopień lub tytuł naukowy = profesor
 |jakich nauk               = matematycznych
 |specjalność               = [[analiza funkcjonalna]], [[topologia]]
 |almamater                 = [[Uniwersytet Warszawski]]
 |doktorat data             = 1959
 |doktorat uczelnia         = [[Instytut Matematyczny PAN]]
 |doktorat dyscyplina       = [[matematyka]]
 |habilitacja data          =
 |habilitacja uczelnia      = Uniwersytet Warszawski
 |habilitacja dyscyplina    = matematyka
 |profesura data            =
 |aktywność zawodowa        = Nauczyciel akademicki
 |jednostka1 typ            = Uczelnia
 |jednostka1 nazwa          = Uniwersytet Warszawski
 |okres zatr1               =
 |odznaczenia               = {{order|OOP|KK}}
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
}}
'''Czesław Marian Bessaga''' (ur. [[26 lutego]] [[1932]] we [[Lwów|Lwowie]], zm. [[20 września]] [[2021]] w [[Warszawa|Warszawie]]<ref>Nekrolog PTM [https://www.ptm.org.pl/zawartosc/zmar%C5%82-profesor-czes%C5%82aw-bessaga-1932-2021)]</ref>) – polski [[matematyk]] zajmujący się [[Analiza funkcjonalna|analizą funkcjonalną]] i [[topologia|topologią]] nieskończenie wymiarową, członek rzeczywisty [[Polska Akademia Nauk|PAN]].

== Życiorys ==
Doktoryzował się w 1958 roku w [[Instytut Matematyczny PAN|Instytucie Matematycznym PAN]] na podstawie pracy ''O własnościach [[Baza Schaudera|baz Schaudera]] dla pewnych klas [[Przestrzeń liniowo-topologiczna|przestrzeni typu F]]'', przygotowanej pod kierunkiem [[Stanisław Mazur|Stanisława Mazura]]<ref>{{Cytuj | url = https://www.mathgenealogy.org/id.php?id=37038| tytuł = Czesław Bessaga | data dostępu = 2015-08-29 | opublikowany = Mathematics Genealogy Project | język = en}}</ref><ref>{{ludzie nauki|56565|osoba=prof. zw. dr hab. cz Czesław Bessaga|data dostępu=2016-10-15}}</ref>. W latach 1965–1998 kierownik Katedry (później Zakładu) Analizy Funkcjonalnej w Instytucie Matematyki Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 1970–1975 zastępca dyrektora Instytutu Matematyki. Prodziekan [[Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego|Wydziału Matematyki, Informatyki i Mechaniki UW]] w latach 1984–1987. Od 1976 członek korespondent PAN, członek rzeczywisty PAN od 1991<ref>{{Cytuj |autor =  |tytuł = BESSAGA, Czesław |data = 2020 |data dostępu = 2023-02-01 |opublikowany = Polska Akademia Nauk - Członkowie PAN |url = https://pan.pl/czlonkowie/bessaga_czeslaw/ |język = pl}}</ref>.
Członek rzeczywisty [[Towarzystwo Naukowe Warszawskie|Towarzystwa Naukowego Warszawskiego]] od 1983<ref>Baza TNW [http://www.tnw.waw.pl/index.php/czlonkowie/96-lista-czonkow-od-1907-r]</ref>.
W latach dziewięćdziesiątych XX wieku przewodniczący Komitetu Głównego [[Olimpiada Matematyczna|Olimpiady Matematycznej]]<ref>{{Cytuj | url = http://web.archive.org/web/20160304052735/http://www.instytucja.pan.pl/index.php/oddziay/oddzia-pan-w-odzi/50-czonkowie-rzeczywici/wydzia-iii9/1091-bessaga-czesaw-marian | tytuł = Bessaga, Czesław Marian | data dostępu = 2015-08-29 | opublikowany = Polska Akademia Nauk}}</ref>. Redaktor czasopisma ''[[Studia Mathematica]]''. Był promotorem pracy doktorskiej [[Adam Henryk Toruńczyk|Henryka Toruńczyka]], Tadeusza Dobrowolskiego i Jerzego Mogilskiego<ref>{{Cytuj | url = https://www.mathgenealogy.org/id.php?id=37038| tytuł = Czesław Bessaga | data dostępu = 2021-12-14 | opublikowany = Mathematics Genealogy Project | język = en}}</ref>.

Udowodnił twierdzenie (nazywane [[Twierdzenie Banacha o kontrakcji#Twierdzenie_Bessagi|twierdzeniem Bessagi]]) będące twierdzeniem odwrotnym do [[Twierdzenie Banacha o kontrakcji|twierdzenia Banacha o punkcie stałym]]. Wspólnie z [[Aleksander Pełczyński|Aleksandrem Pełczyńskim]] scharakteryzował [[izomorfizm]]y pomiędzy [[przestrzeń Banacha|przestrzeniami Banacha]] [[funkcja ciągła|funkcji ciągłych]] na [[zbiór przeliczalny|przeliczalnych]] [[przestrzeń zwarta|przestrzeniach zwartych]]<ref>C. Bessaga and A. Pełczyński, [http://matwbn.icm.edu.pl/ksiazki/sm/sm19/sm1913.pdf Spaces of continuous functions. IV. On isomorphical classification of spaces of continuous functions], ''[[Studia Mathematica|Studia Math.]]'' '''19''' (1960), 53–62.</ref> oraz tzw. [[zasada wyboru Bessagi-Pełczyńskiego|zasadę wyboru Bessagi-Pełczyńskiego]].

== Książki ==
* ''Selected topics in infinite-dimensional topology''. Monografie Matematyczne, Tom 58. [[Wydawnictwo Naukowe PWN|PWN]], Warszawa, 1975 (wspólnie z A. Pełczyńskim)<ref>{{Cytuj stronę | url = https://alpha.bn.org.pl/search~S5*pol?/aBessaga%2C+Czes{u0142}aw+%281932-+%29./abessaga+czesl~aaw+++++1932/-3%2C-1%2C0%2CB/exact&FF=abessaga+czesl~aaw+++++1932&1%2C8%2C | tytuł = Bessaga, Czesław (1932- ) | opublikowany = Katalog elektroniczny [[Biblioteka Narodowa (Warszawa)|Biblioteki Narodowej]] | data dostępu = 2016-10-14}}</ref><ref>{{Cytuj stronę | url = https://scholar.google.pl/scholar?q=author%3A+%22Czes%C5%82aw+Bessaga%22 | tytuł = Czesław Bessaga (publikacje i cytowania) | opublikowany = scholar.google.pl | data dostępu = 2016-10-14}}</ref>.

== Nagrody i odznaczenia ==
* 1961: [[Nagroda im. Stefana Banacha]],
* 1970: Nagroda Ministra Edukacji,
* 1974: Nagroda państwowa I stopnia, zespołowa,
* 1973: [[Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski]].

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Laureaci Nagrody Stefana Banacha (PTM)}}
{{Laureaci Medalu Wacława Sierpińskiego}}
{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Bessaga, Czesław}}
<!-- Zajęcia -->
[[Kategoria:Polscy matematycy XX wieku]]
[[Kategoria:Polscy matematycy XXI wieku]]
[[Kategoria:Polscy topolodzy]]
[[Kategoria:Analiza funkcjonalna – polscy naukowcy]]
[[Kategoria:Wykładowcy Wydziału Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego]]
<!-- Honory -->
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa)]]
[[Kategoria:Laureaci medalu im. Wacława Sierpińskiego]]
[[Kategoria:Laureaci Nagrody im. Stefana Banacha]]
<!-- Ogólne -->
[[Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1932]]
[[Kategoria:Zmarli w 2021]]
[[Kategoria:Członkowie rzeczywiści PAN]]
[[Kategoria:Członkowie Towarzystwa Naukowego Warszawskiego]]

title: Czesław Bessaga

Data i miejsce urodzenia: 26 lutego 1932 · Lwów

Data i miejsce śmierci: 20 września 2021 · Warszawa

Alma Mater: Uniwersytet Warszawski

Doktorat: 1959 – matematyka · Instytut Matematyczny PAN

Uczelnia: Uniwersytet Warszawski


text:
# Brachycephalus
Brachycephalus – rodzaj płazów bezogonowych z rodziny Brachycephalidae.

## Zasięg występowania
Rodzaj obejmuje gatunki występujące w południowo-wschodniej Brazylii.

## Systematyka

### Etymologia
- Brachycephalus: gr. βραχυς brakhus „krótki”[7]; κεφαλος -kephalos „-głowy”, od κεφαλη  kephalē „głowa”[8].
- Ephippipher (Ephippifer[a]): gr. εφιππιος ephippios „siodło”, od επι epi „na”; ἱππος hippos „koń”[9]; łac. -fera „-dźwigający”, od ferre „dźwigać”[10]. Nazwa zastępcza dla Brachycephalus Fitzinger, 1826.
- Psyllophryne: gr. ψυλλα psulla „pchła”[11]; φρυνη phrunē, φρυνης phrunēs „ropucha”[12]. Gatunek typowy: Psyllophryne didactyla Izecksohn, 1971.

### Podział systematyczny
- Brachycephalus actaeus Monteiro, Condez, Garcia, Comitti, Amaral & Haddad, 2018
- Brachycephalus albolineatus Bornschein, Ribeiro, Blackburn, Stanley & Pie, 2016
- Brachycephalus alipioi Pombal & Gasparini, 2006
- Brachycephalus auroguttatus Ribeiro, Firkowski, Bornschein & Pie, 2015
- Brachycephalus boticario Pie, Bornschein, Firkowski, Belmonte-Lopes & Ribeiro, 2015
- Brachycephalus brunneus Ribeiro, Alves, Haddad & Reis, 2005
- Brachycephalus bufonoides Miranda-Ribeiro, 1920
- Brachycephalus clarissae Folly, Vrcibradic, Siqueira, Rocha, Machado, Lopes & Pombal, 2022
- Brachycephalus coloratus Ribeiro, Blackburn, Stanley, Pie & Bornschein, 2017
- Brachycephalus crispus Condez, Clemente-Carvalho, Haddad & Reis, 2014
- Brachycephalus curupira Ribeiro, Blackburn, Stanley, Pie & Bornschein, 2017
- Brachycephalus darkside Guimarães, Luz, Rocha & Feio, 2017
- Brachycephalus didactylus (Izecksohn, 1971) – dwupalczyk brazylijski[13]
- Brachycephalus ephippium (Spix, 1824)
- Brachycephalus ferruginus Alves, Ribeiro, Haddad & Reis, 2006
- Brachycephalus fuscolineatus Pie, Bornschein, Firkowski, Belmonte-Lopes & Ribeiro, 2015
- Brachycephalus garbeanus Miranda-Ribeiro, 1920
- Brachycephalus guarani Clemente-Carvalho, Giaretta, Condez, Haddad & Reis, 2012
- Brachycephalus herculeus Folly, Condez, Vrcibradic, Rocha, Machado, Lopes & Pombal, 2024
- Brachycephalus hermogenesi (Giaretta & Sawaya, 1998)
- Brachycephalus ibitinga Condez, Monteiro, Malagoli, Trevine, Schunck, Garcia & Haddad, 2021
- Brachycephalus izecksohni Ribeiro, Alves, Haddad & Reis, 2005
- Brachycephalus leopardus Ribeiro, Firkowski & Pie, 2015
- Brachycephalus margaritatus Pombal & Izecksohn, 2011
- Brachycephalus mariaeterezae Bornschein, Morato, Firkowski, Ribeiro & Pie, 2015
- Brachycephalus mirissimus Pie, Ribeiro, Confetti, Nadaline & Bornschein, 2018
- Brachycephalus nodoterga Miranda-Ribeiro, 1920
- Brachycephalus olivaceus Bornschein, Morato, Firkowski, Ribeiro & Pie, 2015
- Brachycephalus pernix Pombal, Wistuba & Bornschein, 1998
- Brachycephalus pitanga Alves, Sawaya, Reis & Haddad, 2009
- Brachycephalus pombali Alves, Ribeiro, Haddad & Reis, 2006
- Brachycephalus pulex Napoli, Caramaschi, Cruz & Dias, 2011
- Brachycephalus puri Almeida-Silva, Silva-Soares, Rodrigues & Verdade, 2021
- Brachycephalus quiririensis Pie & Ribeiro, 2015
- Brachycephalus rotenbergae Nunes, Guimarães, Moura, Pedrozo, Moroti, Castro, Stuginski & Muscat, 2021
- Brachycephalus sulfuratus Condez, Monteiro, Comitti, Garcia, Amaral & Haddad, 2016
- Brachycephalus tabuleiro Mângia, Santana, Drummond, Sabagh, Ugioni, Nogueira-Costa & Wachlevski, 2023
- Brachycephalus toby Haddad, Alves, Clemente-Carvalho & Reis, 2010
- Brachycephalus tridactylus Garey, Lima, Hartmann & Haddad, 2012
- Brachycephalus verrucosus Ribeiro, Firkowski, Bornschein & Pie, 2015
- Brachycephalus vertebralis Pombal, 2001

title: Brachycephalus

wikitext:
{{Tytuł kursywą}}
{{Zwierzę infobox
 |nazwa łacińska         = ''Brachycephalus''
 |TSN                    = 208123
 |zoolog                 = [[Leopold Fitzinger|Fitzinger]], 1826{{r|Fitzinger}}
 |okres istnienia        =
 |grafika                = Brachycephalus ephippium01.jpg
 |opis grafiki           = Przedstawiciel rodzaju – '''''[[Brachycephalus ephippium|B. ephippium]]'''''
 |typ                    = [[strunowce]]
 |podtyp                 = [[kręgowce]]
 |gromada                = [[płazy]]
 |rząd                   = [[płazy bezogonowe]]
 |podrząd                = [[Neobatrachia]]
 |nadrodzina             = [[Brachycephaloidea]]
 |rodzina                = [[Brachycephalidae]]
 |rodzaj                 = ''Brachycephalus''
 |typ nomenklatoryczny   = ''[[Brachycephalus ephippium|Bufo ephippium]]'' <small>[[Johann Baptist von Spix|von Spix]], 1824</small>
 |synonimy               =
* ''Ephippipher'' {{small|[[Jean Theodore Cocteau|Cocteau]], 1835}}{{r|Cocteau}}
* ''Ephippifer'' — {{small|[[Louis Agassiz|Agassiz]], 1845}}{{r|Agassiz}}
* ''Psyllophryne'' {{small|[[Eugênio Izecksohn|Izecksohn]], 1971}}{{r|Izecksohn}}
 |ranga podtaksonu       = [[gatunek (biologia)|Gatunki]]
 |podtaksony             = ''41 gatunków – zobacz opis w tekście''
 |wikispecies            = Brachycephalus
 |commons                = Category:Brachycephalus
}}
'''''Brachycephalus''''' – [[Rodzaj (biologia)|rodzaj]] [[płazy bezogonowe|płazów bezogonowych]] z [[rodzina (biologia)|rodziny]] [[Brachycephalidae]].

== Zasięg występowania ==
Rodzaj obejmuje gatunki występujące w południowo-wschodniej [[Brazylia|Brazylii]]{{r|Frost}}.

== Systematyka ==
=== Etymologia ===
* ''Brachycephalus'': {{gr.|βραχυς}} ''brakhus'' „krótki”{{odn|Jaeger|1944|s=[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=64 34]}}; κεφαλος ''-kephalos'' „-głowy”, od κεφαλη  ''kephalē'' „głowa”{{odn|Jaeger|1944|s=[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=74 44]}}.
* ''Ephippipher'' (''Ephippifer''{{u|a}}): gr. εφιππιος ''ephippios'' „siodło”, od επι ''epi'' „na”; ἱππος ''hippos'' „koń”{{odn|Jaeger|1944|s=[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=113 83]}}; {{łac.|-fera}} „-dźwigający”, od ''ferre'' „dźwigać”{{odn|Jaeger|1944|s=[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=119 89]}}. Nazwa zastępcza dla ''Brachycephalus'' {{small|Fitzinger, 1826}}.
* ''Psyllophryne'': gr. ψυλλα ''psulla'' „pchła”{{odn|Jaeger|1944|s=[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=217 187]}}; φρυνη ''phrunē'', φρυνης ''phrunēs'' „ropucha”{{odn|Jaeger|1944|s=[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=203 173]}}. [[Gatunek typowy]]: ''[[dwupalczyk brazylijski|Psyllophryne didactyla]]'' {{small|Izecksohn, 1971}}.

=== Podział systematyczny ===
Do rodzaju należą następujące gatunki{{r|Frost}}:
{{układ wielokolumnowy|szerokość=360px|liczba=2|
* ''[[Brachycephalus actaeus]]'' {{small|Monteiro, Condez, Garcia, Comitti, Amaral & Haddad, 2018}}
* ''[[Brachycephalus albolineatus]]'' {{small|Bornschein, Ribeiro, Blackburn, Stanley & Pie, 2016}}
* ''[[Brachycephalus alipioi]]'' {{small|Pombal & Gasparini, 2006}}
* ''[[Brachycephalus auroguttatus]]'' {{small|Ribeiro, Firkowski, Bornschein & Pie, 2015}}
* ''[[Brachycephalus boticario]]'' {{small|Pie, Bornschein, Firkowski, Belmonte-Lopes & Ribeiro, 2015}}
* ''[[Brachycephalus brunneus]]'' {{small|Ribeiro, Alves, Haddad & Reis, 2005}}
* ''[[Brachycephalus bufonoides]]'' {{small|Miranda-Ribeiro, 1920}}
* ''[[Brachycephalus clarissae]]'' {{small|Folly, Vrcibradic, Siqueira, Rocha, Machado, Lopes & Pombal, 2022}}
* ''[[Brachycephalus coloratus]]'' {{small|Ribeiro, Blackburn, Stanley, Pie & Bornschein, 2017}}
* ''[[Brachycephalus crispus]]'' {{small|Condez, Clemente-Carvalho, Haddad & Reis, 2014}}
* ''[[Brachycephalus curupira]]'' {{small|Ribeiro, Blackburn, Stanley, Pie & Bornschein, 2017}}
* ''[[Brachycephalus darkside]]'' {{small|Guimarães, Luz, Rocha & Feio, 2017}}
* ''Brachycephalus didactylus'' {{small|(Izecksohn, 1971)}} – [[dwupalczyk brazylijski]]{{r|pwn}}
* ''[[Brachycephalus ephippium]]'' {{small|(Spix, 1824)}}
* ''[[Brachycephalus ferruginus]]'' {{small|Alves, Ribeiro, Haddad & Reis, 2006}}
* ''[[Brachycephalus fuscolineatus]]'' {{small|Pie, Bornschein, Firkowski, Belmonte-Lopes & Ribeiro, 2015}}
* ''[[Brachycephalus garbeanus]]'' {{small|Miranda-Ribeiro, 1920}}
* ''[[Brachycephalus guarani]]'' {{small|Clemente-Carvalho, Giaretta, Condez, Haddad & Reis, 2012}}
* ''[[Brachycephalus herculeus]]'' {{small|Folly, Condez, Vrcibradic, Rocha, Machado, Lopes & Pombal, 2024}}
* ''[[Brachycephalus hermogenesi]]'' {{small|(Giaretta & Sawaya, 1998)}}
* ''[[Brachycephalus ibitinga]]'' {{small|Condez, Monteiro, Malagoli, Trevine, Schunck, Garcia & Haddad, 2021}}
* ''[[Brachycephalus izecksohni]]'' {{small|Ribeiro, Alves, Haddad & Reis, 2005}}
* ''[[Brachycephalus leopardus]]'' {{small|Ribeiro, Firkowski & Pie, 2015}}
* ''[[Brachycephalus margaritatus]]'' {{small|Pombal & Izecksohn, 2011}}
* ''[[Brachycephalus mariaeterezae]]'' {{small|Bornschein, Morato, Firkowski, Ribeiro & Pie, 2015}}
* ''[[Brachycephalus mirissimus]]'' {{small|Pie, Ribeiro, Confetti, Nadaline & Bornschein, 2018}}
* ''[[Brachycephalus nodoterga]]'' {{small|Miranda-Ribeiro, 1920}}
* ''[[Brachycephalus olivaceus]]'' {{small|Bornschein, Morato, Firkowski, Ribeiro & Pie, 2015}}
* ''[[Brachycephalus pernix]]'' {{small|Pombal, Wistuba & Bornschein, 1998}}
* ''[[Brachycephalus pitanga]]'' {{small|Alves, Sawaya, Reis & Haddad, 2009}}
* ''[[Brachycephalus pombali]]'' {{small|Alves, Ribeiro, Haddad & Reis, 2006}}
* ''[[Brachycephalus pulex]]'' {{small|Napoli, Caramaschi, Cruz & Dias, 2011}}
* ''[[Brachycephalus puri]]'' {{small|Almeida-Silva, Silva-Soares, Rodrigues & Verdade, 2021}}
* ''[[Brachycephalus quiririensis]]'' {{small|Pie & Ribeiro, 2015}}
* ''[[Brachycephalus rotenbergae]]'' {{small|Nunes, Guimarães, Moura, Pedrozo, Moroti, Castro, Stuginski & Muscat, 2021}}
* ''[[Brachycephalus sulfuratus]]'' {{small|Condez, Monteiro, Comitti, Garcia, Amaral & Haddad, 2016}}
* ''[[Brachycephalus tabuleiro]]'' {{small|Mângia, Santana, Drummond, Sabagh, Ugioni, Nogueira-Costa & Wachlevski, 2023}}
* ''[[Brachycephalus toby]]'' {{small|Haddad, Alves, Clemente-Carvalho & Reis, 2010}}
* ''[[Brachycephalus tridactylus]]'' {{small|Garey, Lima, Hartmann & Haddad, 2012}}
* ''[[Brachycephalus verrucosus]]'' {{small|Ribeiro, Firkowski, Bornschein & Pie, 2015}}
* ''[[Brachycephalus vertebralis]]'' {{small|Pombal, 2001}}
}}

== Uwagi ==
{{Uwagi|
# <ref name="a">Niepoprawna, późniejsza pisownia ''Ephippipher'' {{small|Cocteau, 1835}}.</ref>
}}

== Przypisy ==
{{Przypisy|
# <ref name="Fitzinger">{{cytuj książkę| autor = L.J.F.J. Fitzinger | tytuł = Neue classification der reptilien nach ihren natürlichen verwandtschaften: nebst einer verwandtschafts-tafel und einem verzeichnisse der reptilien-sammlung des K. K. zoologischen museum’s zu Wien|url = https://biodiversitylibrary.org/page/3682935|rok = 1826|wydawca = J. G. Heubner|miejsce = [[Wiedeń|Wien]]| strony = 39|język = de}}</ref>
# <ref name="Cocteau">{{cytuj pismo |autor = J.T. Cocteau |tytuł = Sur un genre peu connu et imparfaitement décrit de batraciens anoures à carapace dorsale osseuse, et sur une nouvelle espèce de ce genre|url = https://biodiversitylibrary.org/page/37121640|czasopismo = Magasin de Zoologie| wolumin = 5 |strony = 12|rok = 1835 |język = fr}}</ref>
# <ref name="Agassiz">{{cytuj książkę| autor = L. Agassiz| tytuł = Nomenclator zoologicus, continens nomina systematica generum animalium tam viventium quam fossilium, secundum ordinem alphabeticum disposita, adjectis auctoribus, libris, in quibus reperiuntur, anno editionis, etymologia et familiis, ad quas pertinent, in singulis classibus|url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/105020#page/9/mode/1up|rozdział = Reptilia| adres rozdziału = https://biodiversitylibrary.org/page/33663405| rok = 1842–1846|wydawca = Jent et Gassmann|miejsce = Soloduri | strony = 17|język = la}}</ref>
# <ref name="Izecksohn">{{cytuj pismo |autor = E. Izecksohn|tytuł = Nôvo gênero e nova espécie de Brachycephalidae do Estado do Rio de Janeiro, Brasil (Amphibia, Anura)|url = |czasopismo = Boletim do Museu Nacional. Nova Serie, Zoologia | wolumin = 280 |strony = 2|rok = 1971 |język = pt}}</ref>
# <ref name="Frost">{{cytuj stronę | url = https://amphibiansoftheworld.amnh.org/Amphibia/Anura/Brachycephaloidea/Brachycephalidae/Brachycephalus | tytuł = ''Brachycephalus'' Fitzinger, 1826 | opublikowany = American Museum of Natural History|praca = Amphibian Species of the World 6.2, an Online Reference | data dostępu = 2024-08-14| autor = Darrel R. Frost| język = en}}</ref>
# <ref name="pwn">{{cytuj książkę| autor = Praca zbiorowa|tytuł = Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana | rok = 2005 | wydawca = Wydawnictwo Naukowe PWN | miejsce = Warszawa | strony = 428|isbn = 83-01-14344-4}}</ref>
}}

== Bibliografia ==
* {{Jaeger1944|s=1–256|odn=tak}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Brachycephalidae]]

title: Domena

Domena: eukarionty

Królestwo: zwierzęta

Typ: strunowce

Podtyp: kręgowce

Gromada: płazy

Rząd: płazy bezogonowe

Podrząd: Neobatrachia

Nadrodzina: Brachycephaloidea

Rodzina: Brachycephalidae

Rodzaj: Brachycephalus


text:
# Konstanty Skąpski
Konstanty Zdzisław Skąpski (ur. 21 stycznia 1894 w Kaliszu, zm. 6 września 1971 w Warszawie) – pułkownik saperów Wojska Polskiego II RP i Polskich Sił Zbrojnych, mianowany generałem brygady przez Władysława Andersa, dwukrotny kawaler Orderu Virtuti Militari.

## Życiorys
Urodził się w rodzinie ziemiańskiej Karola i Józefy z Dzierżawskich. Do 1905 uczył się w kaliskim gimnazjum, skąd został wydalony za udział w strajku szkolnym. Naukę kontynuował w Szkole Handlowej w Kaliszu, później w Kiszyniowie. W 1910 uzyskał maturę polską, w 1913 – rosyjską. W tym samym roku wstąpił do Instytutu Technologicznego w Petersburgu, gdzie brał czynny udział w polskim ruchu niepodległościowym.
1 lutego 1915 został powołany do armii rosyjskiej i przydzielony do Pawłowskiej Szkoły Wojskowej w Petersburgu, jako szeregowiec na prawach wolontariusza. 29 kwietnia 1915 awansował na podoficera. 1 czerwca 1915, po ukończeniu kursu, awansował na chorążego i został przydzielony do 171 zapasowego batalionu piechoty. W sierpniu tego roku został odkomenderowany do Oficerskiej Szkoły Elektrotechnicznej w Petersburgu, w charakterze słuchacza kursu telegraficzno-telefonicznego. 25 września 1917 awansował na porucznika. 19 listopada 1915, po ukończeniu kursu, otrzymał przydział do 41 batalionu saperów w Dorpacie na stanowisko młodszego oficera kompanii telegraficznej. 21 listopada 1915 został zaliczony do korpusu oficerów wojsk inżynieryjnych. Następnie został wyznaczony na stanowisko naczelnika 1 oddziału kablowego w kompanii telegraficznej. Na stopień podporucznika został mianowany ze starszeństwem 1 lutego 1916, a na stopień porucznika 25 września 1917 ze starszeństwem z 1 września 1916. Na froncie przebywał do 13 listopada 1917.
25 listopada 1917, na własną prośbę, został przeniesiony do I Korpusu Polskiego w Rosji i przydzielony do 1 pułku inżynieryjnego na stanowisko młodszego oficera 2 kompanii saperów. W Twierdzy Bobrujsk zajął się tłumaczeniem rosyjskich regulaminów i instrukcji na język polski. 19 marca 1918 złożył przysięgę na wierność Ojczyźnie Radzie Regencyjnej. 12 czerwca 1918 dowódca I Korpusu Polskiego mianował go kapitanem. W szeregach korpusu służył do 4 lipca 1918.
10 listopada 1918 wziął udział w rozbrajaniu Niemców. 25 listopada został przyjęty do Wojska Polskiego z zatwierdzeniem posiadanego stopnia kapitana ze starszeństwem od 7 listopada 1918 i przydzielony do 1 pułku inżynieryjnego, w którym objął stanowisko dowódcy kompanii reflektorów. Obowiązki dowódcy pododdziału nie przeszkodziły mu opracować instrukcje, regulaminy techniczne i podręczniki w języku polskim dla oficerów formacji saperskich, zresztą jedyne w latach 1918–1920.
18 stycznia 1919 został przeniesiony z 1 pułku inżynieryjnego do „Okręgu Wojskowego Poznań”, czyli do Armii Wielkopolskiej. W Poznaniu został przydzielony do I batalionu saperów wielkopolskich na stanowisko dowódcy 1 kompanii. W czasie powstania wielkopolskiego (od 23 kwietnia do 14 maja 1919) walczył okresie na froncie południowym, a od 20 maja 1919 na froncie północnym. 23 maja 1919 Komisariat Naczelnej Rady Ludowej mianował go kapitanem w wojskach technicznych ze starszeństwem z 7 listopada 1918. 28 maja 1919 został przeniesiony do XVII batalionu saperów wielkopolskich na stanowisko dowódcy kompanii. Wziął udział w wojnie z bolszewikami, w czasie której czasowo pełnił obowiązki dowódcy batalionu. 5 lipca 1920 pod wsią Kowale ocalił sztab 17 Dywizji Piechoty przed atakiem bolszewickiej konnicy. Za ten wybitny czyn otrzymał Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari. 9 września 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 „w Korpusie Inżynierii i Saperów, w grupie byłych Korpusów Wschodnich i byłej armii rosyjskiej”. Z frontu wrócił 15 grudnia 1920.
W marcu 1921 został odkomenderowany do Warszawy na Kurs Oficerów Sztabowych Saperów. W okresie od marca do października 1921 był dowódcą XVIII baonu saperów w Pińsku. W okresie od 3 listopada 1921 do 1 stycznia 1924 studiował we francuskiej Wojskowej Szkole Inżynierii (franc. École du génie militaire). W międzyczasie, 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 2. lokatą w korpusie oficerów inżynierii i saperów. 25 stycznia 1924 został przedzielony Oficerskiej Szkoły Inżynierii w Warszawie na stanowisko asystenta miernictwa. 31 marca 1924 został mianowany majorem ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923 i 1. lokatą w korpusie oficerów inżynierii i saperów. W 1926 otrzymał dyplom inżyniera budowlanego w École du génie civil.
W sierpniu 1929 został przeniesiony ze Szkoły Podchorążych Inżynierii do 1 pułku saperów na stanowisko dowódcy batalionu. W grudniu tego roku został zastępcą dowódcy 3 batalionu saperów w Wilnie. W marcu 1931 został przeniesiony do 7 batalionu saperów wielkopolskich w Poznaniu na stanowisko dowódcy batalionu. W 1931 Inspektor Armii gen. dyw. Edward Śmigły-Rydz wystawił mu następującą opinię: „duża inteligencja, jasna, logiczna; sumienny i dokładny. Dobrze fachowo przygotowany. W stosunku do podwładnych sprawiedliwy, równy i konsekwentny. Ponad przeciętność”. 29 stycznia 1932 został mianowany podpułkownikiem ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1932 i 1. lokatą w korpusie oficerów inżynierii i saperów. W marcu 1935 został przeniesiony do Dowództwa Saperów Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie na stanowisko I zastępcy dowódcy saperów. 13 listopada 1935 gen. dyw. Leon Berbecki wystawił mu następującą opinię: „spokojny i równy. Dobry dowódca i oficer. Wykształcony saper, trochę za mało temperamentu w dowodzeniu w polu. Dalsze użycie: na obecnym stanowisku”. Na stopień pułkownika został mianowany ze starszeństwem z dniem 19 marca 1938 w korpusie oficerów saperów.
6 września 1939 został ewakuowany z personelem Ministerstwa Spraw Wojskowych w rejon Lublina. 18 września 1939 przekroczył granicę z Rumunią i 10 grudnia przedostał się do Francji. Od grudnia 1939 do czerwca 1940 był komendantem Kursu dla Oficerów Saperów w École du génie militaire w Wersalu. Od czerwca 1940 był organizatorem formacji saperskich w Wielkiej Brytanii. W okresie styczeń–październik 1941 był komendantem Ośrodka Wyszkolenia Saperów I Korpusu Polskiego w Dundee. Później został mianowany na stanowisko dowódcy saperów I Korpusu.
W sierpniu 1942 został przeniesiony z Wielkiej Brytanii na Bliski Wschód, gdzie objął dowództwo saperów 2 Korpusu Strzelców. Następnie został dowódcą saperów Armii Polskiej na Wschodzie i 2 Korpusu Polskiego. Wziął udział w kampanii włoskiej. Dowodził saperami w bitwie o Monte Cassino.
W grudniu 1946, po powrocie do Wielkiej Brytanii, został mianowany na stanowisko dowódcy saperów Polskich Sił Zbrojnych. Następnie, do lutego 1949, był inspektorem saperów Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia. Po demobilizacji był Seniorem Saperów. W 1949 zatrudnił się w polskiej firmie wysyłkowej Haskoba w Londynie, w której pracował do 1964, do czasu przejścia na emeryturę. Na generała brygady został awansowany przez Naczelnego Wodza, gen. broni Władysława Andersa ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1964 w korpusie generałów. Do Polski wrócił 12 maja 1970. Zmarł 6 września 1971. Został pochowany na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie.
Konstanty Skąpski 15 sierpnia 1928 zawarł związek małżeński z Marią Murzynowską, z którą miał dwoje dzieci: Krystynę (ur. 1929) i Henryka (ur. 1933).

## Ordery i odznaczenia
- Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 38[18]
- Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 5009 (1922)[19]
- Krzyż Walecznych (dwukrotnie: 1922)[20]
- Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami
- Złoty Krzyż Zasługi (18 marca 1933)[21][22]
- Medal Niepodległości (23 grudnia 1933)[23]
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
- Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino
- Medal Międzysojuszniczy „Médaille Interalliée” (1925)[24]
- Order Świętego Stanisława III klasy z Mieczami i Kokardą (Imperium Rosyjskie)
- Order Imperium Brytyjskiego (Wielka Brytania)
- Order Świętych Maurycego i Łazarza (Włochy)

title: Konstanty Skąpski

wikitext:
{{Żołnierz infobox
 |imię i nazwisko      = Konstanty Skąpski
 |pełne imię i nazwisko = Konstanty Zdzisław Skąpski
 |imię i nazwisko org  =
 |pseudonim            =
 |rodzaj wojsk         = lądowe
 |zwycięstwa           =
 |grafika              = Konstanty Skąpski.png
 |opis grafiki         = ppłk Konstanty Skąpski (1934)
 |stopień grafika      = PL Epolet plk.svg
 |stopień              = [[pułkownik]] saperów
 |data urodzenia       = 21 stycznia 1894
 |miejsce urodzenia    = [[Kalisz]]
 |data śmierci         = 6 września 1971
 |miejsce śmierci      = [[Warszawa]]
 |lata służby          = 1915–1949
 |siły zbrojne         = [[Plik:Lesser Coat of Arms of Russian Empire.svg|20px]] [[Armia Imperium Rosyjskiego]]
[[Plik:Orzełek II RP.svg|20px]] [[Wojsko Polskie (II RP)|Wojsko Polskie]]
[[Plik:Poland badge.jpg|40px]] [[Polskie Siły Zbrojne]]
 |formacja             =
 |jednostki            = [[I Korpus Polski (PSZ)|I Korpus Polski]]
[[2 Korpus Strzelców]]
[[Armia Polska na Wschodzie]]
[[2 Korpus Polski (PSZ)|2 Korpus Polski]]
 |stanowiska           = dowódca saperów korpusu
dowódca saperów armii
dowódca saperów korpusu
 |wojny i bitwy        = [[I wojna światowa]]
 [[powstanie wielkopolskie]]
 [[wojna polsko-bolszewicka]]
[[II wojna światowa]]
[[Kampania włoska w czasie II wojny światowej|kampania włoska]]
 |późniejsza praca     =
 |odznaczenia          = {{order|VM|KZ}} {{order|VM|KS}} {{order|KW|2}} {{order|KZM|Z}} {{order|KZ|IIRPZ}} {{order|KN|MN}} {{order|MW1918-21}} {{order|MDON}} {{order|KMC}} {{order|AVM}} {{order|ŚSr|3}} {{order|OSML|KM}} {{order|OBE|W2}}
 |commons              = Category:Konstanty Skąpski
 |wikiźródła           =
 |wikicytaty           =
}}
[[Plik:Konstanty Skąpski grave.jpg|thumb|240px|Grób Konstantego Skąpskiego na cmentarzu Bródnowskim]]
'''Konstanty Zdzisław Skąpski''' (ur. [[21 stycznia]] [[1894]] w [[Kalisz]]u, zm. [[6 września]] [[1971]] w [[Warszawa|Warszawie]]) – [[pułkownik]] saperów [[Wojsko Polskie (II RP)|Wojska Polskiego II RP]] i [[Polskie Siły Zbrojne|Polskich Sił Zbrojnych]], mianowany generałem brygady przez [[Władysław Anders|Władysława Andersa]], dwukrotny kawaler [[Order Virtuti Militari|Orderu Virtuti Militari]].

== Życiorys ==
Urodził się w rodzinie ziemiańskiej Karola i Józefy z Dzierżawskich. Do 1905 uczył się w kaliskim gimnazjum, skąd został wydalony za udział w [[Strajk szkolny|strajku szkolnym]]. Naukę kontynuował w [[II Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Kościuszki w Kaliszu|Szkole Handlowej]] w Kaliszu, później w [[Kiszyniów|Kiszyniowie]]. W 1910 uzyskał maturę polską, w 1913 – rosyjską. W tym samym roku wstąpił do [[Instytut Technologiczny w Petersburgu|Instytutu Technologicznego w Petersburgu]], gdzie brał czynny udział w polskim ruchu niepodległościowym.

1 lutego 1915 został powołany do [[Armia Imperium Rosyjskiego|armii rosyjskiej]] i przydzielony do Pawłowskiej Szkoły Wojskowej w [[Petersburg]]u, jako szeregowiec na prawach wolontariusza. 29 kwietnia 1915 awansował na podoficera. 1 czerwca 1915, po ukończeniu kursu, awansował na chorążego i został przydzielony do 171 zapasowego batalionu piechoty. W sierpniu tego roku został odkomenderowany do Oficerskiej Szkoły Elektrotechnicznej w Petersburgu, w charakterze słuchacza kursu telegraficzno-telefonicznego. 25 września 1917 awansował na porucznika. 19 listopada 1915, po ukończeniu kursu, otrzymał przydział do 41 batalionu saperów w Dorpacie na stanowisko młodszego oficera kompanii telegraficznej. 21 listopada 1915 został zaliczony do korpusu oficerów wojsk inżynieryjnych. Następnie został wyznaczony na stanowisko naczelnika 1 oddziału kablowego w kompanii telegraficznej. Na stopień [[podporucznik]]a został mianowany ze starszeństwem 1 lutego 1916, a na stopień [[porucznik]]a 25 września 1917 ze starszeństwem z 1 września 1916. Na froncie przebywał do 13 listopada 1917.

25 listopada 1917, na własną prośbę, został przeniesiony do [[I Korpus Polski w Rosji|I Korpusu Polskiego w Rosji]] i przydzielony do [[1 Pułk Inżynieryjny (WP na Wschodzie)|1 pułku inżynieryjnego]] na stanowisko młodszego oficera 2 kompanii saperów. W [[Twierdza Bobrujsk|Twierdzy Bobrujsk]] zajął się tłumaczeniem rosyjskich regulaminów i instrukcji na język polski. 19 marca 1918 złożył przysięgę na wierność Ojczyźnie [[Rada Regencyjna|Radzie Regencyjnej]]. 12 czerwca 1918 dowódca I Korpusu Polskiego mianował go [[kapitan (ranga)|kapitanem]]. W szeregach korpusu służył do 4 lipca 1918.

10 listopada 1918 wziął udział w rozbrajaniu Niemców. 25 listopada został przyjęty do Wojska Polskiego z zatwierdzeniem posiadanego stopnia kapitana ze starszeństwem od 7 listopada 1918<ref>Dz. Rozp. Komisji Wojskowej Nr 7 z 30 listopada 1918 roku, poz. 135.</ref> i przydzielony do [[1 Pułk Inżynieryjny (1918–1920)|1 pułku inżynieryjnego]]<ref>Dz. Rozk. Wojsk. Nr 10 z 11 grudnia 1918 roku, poz. 236.</ref>, w którym objął stanowisko dowódcy kompanii reflektorów. Obowiązki dowódcy pododdziału nie przeszkodziły mu opracować instrukcje, regulaminy techniczne i podręczniki w języku polskim dla oficerów formacji saperskich, zresztą jedyne w latach 1918–1920.

18 stycznia 1919 został przeniesiony z 1 pułku inżynieryjnego do „Okręgu Wojskowego Poznań”, czyli do [[Armia Wielkopolska|Armii Wielkopolskiej]]<ref>Dz. Rozk. Wojsk. Nr 9 z 28 stycznia 1919 roku, poz. 353.</ref>. W Poznaniu został przydzielony do I batalionu saperów wielkopolskich na stanowisko dowódcy 1 kompanii. W czasie [[Powstanie wielkopolskie|powstania wielkopolskiego]] (od 23 kwietnia do 14 maja 1919) walczył okresie na froncie południowym, a od 20 maja 1919 na froncie północnym. 23 maja 1919 [[Naczelna Rada Ludowa|Komisariat Naczelnej Rady Ludowej]] mianował go kapitanem w wojskach technicznych ze starszeństwem z 7 listopada 1918<ref>''Tygodnik Urzędowy'' Nr 16 z 4 czerwca 1919 r., s. 72.</ref>. 28 maja 1919 został przeniesiony do XVII batalionu saperów wielkopolskich na stanowisko dowódcy kompanii. Wziął udział w [[Wojna polsko-bolszewicka|wojnie z bolszewikami]], w czasie której czasowo pełnił obowiązki dowódcy batalionu. 5 lipca 1920 pod wsią Kowale ocalił sztab [[17 Wielkopolska Dywizja Piechoty|17 Dywizji Piechoty]] przed atakiem [[Armia Czerwona|bolszewickiej konnicy]]. Za ten wybitny czyn otrzymał Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari. 9 września 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 „w Korpusie Inżynierii i Saperów, w grupie byłych Korpusów Wschodnich i byłej armii rosyjskiej”{{odn|Dz. Pers. MSWojsk.|loc=Nr 36 z 22 września 1920 roku, s. 893}}. Z frontu wrócił 15 grudnia 1920.

W marcu 1921 został odkomenderowany do Warszawy na Kurs Oficerów Sztabowych Saperów. W okresie od marca do października 1921 był dowódcą [[XVIII Batalion Saperów|XVIII baonu saperów]] w [[Pińsk]]u. W okresie od 3 listopada 1921 do 1 stycznia 1924 studiował we francuskiej Wojskowej Szkole Inżynierii (franc. École du génie militaire). W międzyczasie, 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 2. lokatą w korpusie oficerów inżynierii i saperów{{odn|Lista starszeństwa|1922|s=231}}. 25 stycznia 1924 został przedzielony [[Szkoła Podchorążych Saperów|Oficerskiej Szkoły Inżynierii]] w Warszawie na stanowisko asystenta miernictwa{{odn|Dz. Pers. MSWojsk.|loc=Nr 13 z 14 lutego 1924 roku, s. 67}}. 31 marca 1924 został mianowany [[major]]em ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923 i 1. lokatą w korpusie oficerów inżynierii i saperów{{odn|Dz. Pers. MSWojsk.|loc=Nr 32 z 2 kwietnia 1924 roku, s. 170}}. W 1926 otrzymał dyplom inżyniera budowlanego w École du génie civil.

W sierpniu 1929 został przeniesiony ze [[Szkoła Podchorążych Saperów|Szkoły Podchorążych Inżynierii]] do [[1 Batalion Saperów Legionów|1 pułku saperów]] na stanowisko dowódcy batalionu{{odn|Dz. Pers. MSWojsk.|loc=Nr 15 z 23 sierpnia 1929 roku, s. 296}}. W grudniu tego roku został zastępcą dowódcy [[3 Pułk Saperów Wileńskich|3 batalionu saperów]] w Wilnie{{odn|Dz. Pers. MSWojsk.|loc=Nr 20 z 23 grudnia 1929 roku, s. 401}}. W marcu 1931 został przeniesiony do [[7 Pułk Saperów Wielkopolskich|7 batalionu saperów wielkopolskich]] w Poznaniu na stanowisko dowódcy batalionu{{odn|Dz. Pers. MSWojsk.|loc=Nr 3 z 26 marca 1931 roku, s. 107}}. W 1931 Inspektor Armii gen. dyw. [[Edward Rydz-Śmigły|Edward Śmigły-Rydz]] wystawił mu następującą opinię: ''„duża inteligencja, jasna, logiczna; sumienny i dokładny. Dobrze fachowo przygotowany. W stosunku do podwładnych sprawiedliwy, równy i konsekwentny. Ponad przeciętność”''<ref>"Opinie Oficerów" 1931 Inspektor Armii gen. dyw. Edward Rydz Śmigły.</ref>. 29 stycznia 1932 został mianowany [[podpułkownik]]iem ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1932 i 1. lokatą w korpusie oficerów inżynierii i saperów{{odn|Dz. Pers. MSWojsk.|loc=Nr 2 z 30 stycznia 1932 roku, s. 97}}. W marcu 1935 został przeniesiony do [[Dowództwo Saperów|Dowództwa Saperów Ministerstwa Spraw Wojskowych]] w Warszawie na stanowisko I zastępcy dowódcy saperów{{odn|Dz. Pers. MSWojsk.|loc=Nr 5 z 21 marca 1935 roku, s. 31}}. 13 listopada 1935 gen. dyw. [[Leon Berbecki]] wystawił mu następującą opinię: ''„spokojny i równy. Dobry dowódca i oficer. Wykształcony saper, trochę za mało temperamentu w dowodzeniu w polu. Dalsze użycie: na obecnym stanowisku”''. Na stopień pułkownika został mianowany ze starszeństwem z dniem 19 marca 1938 w korpusie oficerów saperów{{odn|Rybka|Stepan|2006|s=242}}.

6 września 1939 został ewakuowany z personelem Ministerstwa Spraw Wojskowych w rejon [[Lublin]]a. 18 września 1939 przekroczył [[Granica polsko-rumuńska|granicę z Rumunią]] i 10 grudnia przedostał się do Francji. Od grudnia 1939 do czerwca 1940 był komendantem Kursu dla Oficerów Saperów w École du génie militaire w [[Wersal]]u. Od czerwca 1940 był organizatorem formacji saperskich w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]]. W okresie styczeń–październik 1941 był komendantem Ośrodka Wyszkolenia Saperów I Korpusu Polskiego w [[Dundee]]. Później został mianowany na stanowisko dowódcy saperów [[I Korpus Polski (PSZ)|I Korpusu]].

W sierpniu 1942 został przeniesiony z Wielkiej Brytanii na Bliski Wschód, gdzie objął dowództwo saperów [[2 Korpus Strzelców|2 Korpusu Strzelców]]. Następnie został dowódcą saperów [[Armia Polska na Wschodzie|Armii Polskiej na Wschodzie]] i [[2 Korpus Polski (PSZ)|2 Korpusu Polskiego]]. Wziął udział w [[Kampania włoska w czasie II wojny światowej|kampanii włoskiej]]. Dowodził saperami w [[Bitwa o Monte Cassino|bitwie o Monte Cassino]].

W grudniu 1946, po powrocie do Wielkiej Brytanii, został mianowany na stanowisko dowódcy saperów [[Polskie Siły Zbrojne|Polskich Sił Zbrojnych]]. Następnie, do lutego 1949, był inspektorem saperów [[Polski Korpus Przysposobienia i Rozmieszczenia|Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia]]. Po demobilizacji był Seniorem Saperów. W 1949 zatrudnił się w polskiej firmie wysyłkowej Haskoba w Londynie, w której pracował do 1964, do czasu przejścia na emeryturę. Na generała brygady został awansowany przez Naczelnego Wodza, gen. broni [[Władysław Anders|Władysława Andersa]] ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1964 w korpusie generałów{{odn|Kryska-Karski|Żurakowski|1991|s=163}}. Do Polski wrócił 12 maja 1970. Zmarł 6 września 1971. Został pochowany na [[Cmentarz Bródnowski|cmentarzu Bródnowskim]] w Warszawie{{odn|Kryska-Karski|Żurakowski|1991|s=163}}.

Konstanty Skąpski 15 sierpnia 1928 zawarł związek małżeński z Marią Murzynowską, z którą miał dwoje dzieci: Krystynę (ur. 1929) i [[Henryk Skąpski|Henryka]] (ur. 1933)<ref name=beck>Włodzimierz Becker, ''Poznańscy saperzy 1919–1939'', wyd. Instytut im. gen. Stefana Grota-Roweckiego w Lesznie, Poznań, 2016, s.64, {{ISBN|978-83-61960-28-7}}</ref>.

== Ordery i odznaczenia ==
* Krzyż Złoty [[Order Virtuti Militari|Orderu Wojennego Virtuti Militari]] nr 38<ref>{{Cytuj |autor = Łukomski G., Polak B., Suchcitz A. |tytuł = Kawalerowie Virtuti Militari 1792–1945 |data = 1997 |miejsce = Koszalin |s = 371}}</ref>
* Krzyż Srebrny [[Order Virtuti Militari|Orderu Wojskowego Virtuti Militari]] nr 5009 (1922){{odn|Dz. Pers. MSWojsk.|loc=Nr 2 z 18 lutego 1922 roku, s. 112}}
* [[Krzyż Walecznych]] (dwukrotnie: 1922){{odn|Dz. Pers. MSWojsk.|loc=Nr 21 z 15 lipca 1922 roku, s. 528}}
* Złoty [[Krzyż Zasługi z Mieczami]]
* Złoty [[Krzyż Zasługi]] (18 marca 1933)<ref>{{Monitor Polski|1933|64|82}} „za zasługi na polu wyszkolenia i administracji wojska”.</ref>{{odn|Dz. Pers. MSWojsk.|loc=Nr 4 z 19 marca 1933 roku, s. 65}}
* [[Krzyż i Medal Niepodległości|Medal Niepodległości]] (23 grudnia 1933)<ref>{{Monitor Polski|1934|6|12}} „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.</ref>
* [[Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921]]
* [[Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości]]
* [[Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino]]
* [[Medal Zwycięstwa|Medal Międzysojuszniczy „Médaille Interalliée”]] (1925){{odn|Dz. Pers. MSWojsk.|loc=Nr 67 z 24 czerwca 1925 roku, s. 340}}
* [[Order Świętego Stanisława (Imperium Rosyjskie)|Order Świętego Stanisława]] III klasy z Mieczami i Kokardą (Imperium Rosyjskie)
* [[Order Imperium Brytyjskiego]] (Wielka Brytania)
* [[Order Świętych Maurycego i Łazarza]] (Włochy)

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę | nazwisko = Kryska-Karski | imię = Tadeusz | autor link = Tadeusz Kryska-Karski | imię2 = Stanisław | nazwisko2 = Żurakowski |autor link2 = Stanisław Żurakowski (podpułkownik) | tytuł = Generałowie Polski niepodległej | wydawca = [[Editions Spotkania]] | miejsce = Warszawa | rok=1991 | odn=tak}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko = Rybka | imię = Ryszard | nazwisko2 = Stepan | imię2 = Kamil | tytuł = Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939 | wydawca = Fundacja CDCN | miejsce = Kraków | rok = 2006 | isbn = 9788371888991 | odn = tak}}
* A.J. Szugajew, ''Saperzy w służbie Polsce. Księga Pamiątkowa'', Londyn 1985, s. 65–66, 640–641.
* Centralne Archiwum Wojskowe, akta personalne 8823, 12962 i 23164, akta odznaczeniowe VM 15–974, MN 23.12.1933 r., KZ 18–152.
* ''Powstańcy Wielkopolscy. Biogramy uczestników Powstania Wielkopolskiego 1918–1919'', praca zbiorowa pod red. [[Bogusław Polak|Bogusława Polaka]], t. III, Poznań 2007, s. 197–199.
* „Opinie Oficerów” 1931 Inspektor Armii gen. dyw. Edward Rydz Śmigły
* {{Cytuj książkę | tytuł = Lista starszeństwa oficerów zawodowych | miejsce = Warszawa | rok = 1922 | wydawca = [[Ministerstwo Spraw Wojskowych]] | odn = {{odn/id|Lista starszeństwa|1922}} | url = https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/266290/edition/254247}}
* {{Cytuj stronę | url = http://www.wbc.poznan.pl/publication/47164 | tytuł = Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych | data dostępu = 2019-02-09 | odn = {{odn/id|Dz. Pers. MSWojsk.|loc=Nr}}}}

{{SORTUJ:Skąpski, Konstanty}}
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Kaliszu]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Pamiątkowym Monte Cassino]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari (władze RP na uchodźstwie)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości]]
[[Kategoria:Odznaczeni Medalem Niepodległości]]
[[Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921]]
[[Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami]]
[[Kategoria:Pochowani na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie]]
[[Kategoria:Polacy – oficerowie Imperium Rosyjskiego]]
[[Kategoria:Polacy – uczestnicy kampanii włoskiej 1943–1945]]
[[Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Imperium Rosyjskiego w I wojnie światowej]]
[[Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Zwycięstwa]]
[[Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Imperium Brytyjskiego]]
[[Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętych Maurycego i Łazarza]]
[[Kategoria:Polscy inżynierowie]]
[[Kategoria:Powstańcy wielkopolscy (1918–1919)]]
[[Kategoria:Pułkownicy saperów II Rzeczypospolitej]]
[[Kategoria:Pułkownicy saperów Polskich Sił Zbrojnych]]
[[Kategoria:Uczestnicy bitwy o Monte Cassino 1944]]
[[Kategoria:Uczestnicy strajków szkolnych w Królestwie Kongresowym (1905–1908)]]
[[Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska)]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1894]]
[[Kategoria:Zmarli w 1971]]
[[Kategoria:Żołnierze korpusów polskich w Rosji 1917–1918]]
[[Kategoria:Żołnierze Armii Wielkopolskiej]]
[[Kategoria:Oficerowie 1 Batalionu Saperów Legionów]]
[[Kategoria:Oficerowie 3 Pułku Saperów Wileńskich]]
[[Kategoria:Dowódcy 7 Pułku (batalionu) Saperów Wielkopolskich]]
[[Kategoria:Oficerowie dowództwa 2 Korpusu Polskiego (PSZ)]]
[[Kategoria:Oficerowie dowództwa I Korpusu Polskiego (PSZ)]]

title: Konstanty Skąpski

Pełne imię i nazwisko: Konstanty Zdzisław Skąpski

Data i miejsce urodzenia: 21 stycznia 1894 · Kalisz

Data i miejsce śmierci: 6 września 1971 · Warszawa

Siły zbrojne: Armia Imperium Rosyjskiego · Wojsko Polskie · Polskie Siły Zbrojne

Jednostki: I Korpus Polski · 2 Korpus Strzelców · Armia Polska na Wschodzie · 2 Korpus Polski

Stanowiska: dowódca saperów korpusu · dowódca saperów armii · dowódca saperów korpusu

Główne wojny i bitwy: I wojna światowa · powstanie wielkopolskie · wojna polsko-bolszewicka · II wojna światowa · kampania włoska


text:
# Klemencja Habsburg
Klemencja Habsburżanka (ur. ok. 1262, zm. luty 1293 w Neapolu) – królewna niemiecka, tytularna królowa Węgier od 1290 r. jako żona Karola Martela, córka Rudolfa I Habsburga i Gertrudy von Hohenberg.
Jesienią 1274 r. posłańcy króla Neapolu udali się do Niemiec, aby poprosić o rękę Klemencji dla Karola Martela, najstarszego syna następcy tronu Karola Kulawego i Marii Arpadówny.  Z powodu śmierci głównego inicjatora tego mariażu papieża Grzegorza X w 1276 r. rozmowy pomiędzy Habsburgami a Andegawenami zostały zawieszone.
8 lutego 1281 r. w Bolonii Klemencja poślubiła Karola Martela, który w 1290 r. został wybrany królem Węgier.
Klemencja i Karol Martel mieli troje dzieci:
- Karol I Robert (ur. 1288, zm. 16 lipca 1342), król Węgier[3],
- Beatrycze (ur. marzec lub kwiecień 1290, zm. 1343), żona Jana II – delfina Viennois[3],
- Klemencja (ur. 7 lutego 1293, zm. 13 października 1328,  druga żona Ludwika X Kłótliwego – króla Francji i Nawarry[3].

title: Klemencja Habsburg

wikitext:
{{Władca infobox
 |władca            = Klemencja Habsburska
 |imiona            =
 |grafika           =
 |opis grafiki      =
 |herb              =
 |opis herbu        =
 |faksymile         =
 |opis faksymile    =
 |dewiza            =
 |1. tytuł          = tytularna królowa Węgier
 |1. sukcesja       =
 |1. od             = [[1290]]
 |1. do             = luty [[1293]]
 |1. jako           = żona
 |1. kogo           = [[Karol Martel Andegaweński|Karola Martela]]
 |1. koronacja      =
 |1. poprzednik     =
 |1. następca       =
 |dynastia          = [[Habsburgowie]]
 |data urodzenia    =
 |miejsce urodzenia =
 |data śmierci      = luty [[1293]]
 |miejsce śmierci   =
 |przyczyna śmierci =
 |miejsce spoczynku =
 |ojciec            = [[Rudolf I Habsburg]]
 |matka             = [[Gertruda von Hohenberg]]
 |rodzeństwo        =
 |1. związek        = mąż
 |1. związek z      = [[Karol Martel Andegaweński]]
 |1. związek od     =
 |1. związek do     =
 |1. dzieci         = [[Karol Robert|Karol I Robert]],
Beatrycze,
[[Klemencja Węgierska|Klemencja]]
 |moneta            =
 |opis monety       =
 |odznaczenia       =
 |commons           =
 |wikiźródła        =
 |wikicytaty        =
}}
'''Klemencja Habsburżanka''' (ur. ok. [[1262]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Rudolf I Habsburg |url= https://zamki.name/kraje/niemcy/rudolf1.php |data dostępu = 2022-04-03}}</ref>, zm. [[luty]] [[1293]] w [[Neapol]]u<ref name=":0">{{Cytuj |autor = Stanisław Sroka |tytuł = Genealogia Andegawenów węgierskich |data = 2015 |isbn = 978-83-61033-83-7 |s = 11-12}}</ref>) – królewna niemiecka, tytularna królowa Węgier od 1290 r. jako żona Karola Martela, córka [[Rudolf I Habsburg|Rudolfa I Habsburga]] i [[Gertruda von Hohenberg|Gertrudy von Hohenberg]].

Jesienią 1274 r. posłańcy [[Karol I Andegaweński|króla Neapolu]] udali się do Niemiec, aby poprosić o rękę Klemencji dla [[Karol Martel Andegaweński|Karola Martela]], najstarszego syna następcy tronu [[Karol II Andegaweński|Karola Kulawego]] i [[Maria Węgierska|Marii Arpadówny]]<ref name=":0" />.  Z powodu śmierci głównego inicjatora tego mariażu papieża [[Grzegorz X|Grzegorza X]] w 1276 r. rozmowy pomiędzy [[Habsburgowie|Habsburgami]] a [[Andegawenowie|Andegawenami]] zostały zawieszone<ref name=":0" />.

[[8 lutego]] [[1281]] r. w Bolonii Klemencja poślubiła [[Karol Martel Andegaweński|Karola Martela]]<ref name=":0" />, który w [[1290]] r. został wybrany królem Węgier.

Klemencja i Karol Martel mieli troje dzieci:

* [[Karol Robert|Karol I Robert]] (ur. 1288, zm. 16 lipca 1342), król Węgier<ref name=":1">{{Cytuj |autor = Stanisław Sroka |tytuł = Genealogia Andegawenów węgierskich |data = 2015 |isbn = 978-83-61033-83-7 |s = 31-32}}</ref>,
* [[Beatrycze węgierska|Beatrycze]] (ur. marzec lub kwiecień [[1290]], zm. [[1343]]), żona Jana II – [[Delfinat|delfina Viennois]]<ref name=":1" />,
* [[Klemencja Węgierska|Klemencja]] (ur. 7 lutego 1293, zm. 13 października 1328,  druga żona [[Ludwik X Kłótliwy|Ludwika X Kłótliwego]] – króla [[Francja|Francji]] i Nawarry<ref name=":1" />.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Habsburgowie]]
[[Kategoria:Węgierskie królowe]]
[[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]]
[[Kategoria:Zmarli w 1293]]

title: Klemencja Habsburska

Okres: od 1290 · do luty 1293

Jako żona: Karola Martela

Dynastia: Habsburgowie

Data śmierci: luty 1293

Ojciec: Rudolf I Habsburg

Matka: Gertruda von Hohenberg

Mąż: Karol Martel Andegaweński

Dzieci: Karol I Robert, · Beatrycze, · Klemencja


text:
# Rocky Ford (Kolorado)
Rocky Ford – miasteczko w Stanach Zjednoczonych w stanie Kolorado w hrabstwie Otero, 4,3 tys. mieszkańców (dane z 2000 roku). W roku 2023 liczba mieszkańców spadła do 3819 osób, a gęstość zaludnienia poniżej 870 osób/km².

## Ludność
Ludność Bellevue stanowią:
- 72,42% biali,
- 0,40% Afroamerykanie,
- 1,47% Indianie,
- 0,75% Azjaci,
- 0,12% ludy wysp Pacyfiku
- 21,86% inni

title: Rocky Ford (Kolorado)

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Rocky Ford
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = Stany Zjednoczone
 |1. jednostka administracyjna = Kolorado
 |2. jednostka administracyjna = Otero
 |powierzchnia                 = 4,4
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2023
 |liczba ludności              = 3819<ref name=cv1>{{Cytuj |tytuł = Index of /programs-surveys/popest/tables/2020-2023/cities/totals |data dostępu = 2024-12-07 |opublikowany = www2.census.gov |url = https://www2.census.gov/programs-surveys/popest/tables/2020-2023/cities/totals/?C=S;O=D}}</ref>
 |gęstość zaludnienia          = 868
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     = Kolorado
 |współrzędne                  = 38°34′0″N 103°43′17″W
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Rocky Ford''' – miasteczko w [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]] w stanie [[Kolorado (stan)|Kolorado]] w [[Hrabstwo Otero (Kolorado)|hrabstwie Otero]], 4,3 tys. mieszkańców (dane z [[2000]] roku). W roku [[2023]] liczba mieszkańców spadła do 3819 osób, a gęstość zaludnienia poniżej 870 osób/km²<ref name=cv1></ref>.
[[Plik:Downtown_Rocky_Ford,_CO_IMG_5672.JPG|thumb|250px|left|Centrum miasta]]
[[Plik:Rocky_Ford,_CO,_City_Hall_IMG_5665.JPG|thumb|250px|left|Ratusz miasta]]

== Ludność ==
Ludność Bellevue stanowią:
* 72,42% biali,
* 0,40% Afroamerykanie,
* 1,47% Indianie,
* 0,75% Azjaci,
* 0,12% ludy wysp [[Ocean Spokojny|Pacyfiku]]
* 21,86% inni

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miasta w stanie Kolorado]]

title: Rocky Ford

Stan: Kolorado

Hrabstwo: Otero

Powierzchnia: 4,4 km²


text:
# Šuljkovac
Šuljkovac (cyr. Шуљковац) – wieś w Serbii, w okręgu pomorawskim, w mieście Jagodina. W 2011 roku liczyła 643 mieszkańców.

title: Šuljkovac

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Šuljkovac
 |nazwa oryginalna             = {{k|sr|Шуљковац}}
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |godło                        =
 |pieczęć                      =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = Serbia
 |1. jednostka administracyjna = [[Okręg pomorawski|pomorawski]]
 |3. jednostka administracyjna = [[Miasto Jagodina|Jagodina]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2011
 |liczba ludności              = 643{{r|stat}}
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |współrzędne                  =
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Šuljkovac''' ([[Cyrylica serbska|cyr.]] Шуљковац) – [[wieś]] w [[Serbia|Serbii]], w [[Okręg pomorawski|okręgu pomorawskim]], w [[Miasto Jagodina|mieście Jagodina]]. W 2011 roku liczyła 643 mieszkańców{{r|stat}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="stat">{{cytuj stronę|url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/Popis2011/Knjiga20.pdf|tytuł=Popis stanovništva, domaćinstava i stanova 2011. u Republici Srbiji|opublikowany=Republički zavod za statistiku|język=sr|data dostępu=2019-08-20}}</ref>
}}

{{Miasto Jagodina}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miejscowości w okręgu pomorawskim]]

title: ŠuljkovacШуљковац

Państwo: Serbia

Okręg: pomorawski

Miasto: Jagodina