text:
# Wiejski barok
Wiejski barok (cz. selské baroko lub jihočeské baroko) – styl ludowej architektury, który występował głównie w południowych Czechach i wschodniej Hesji w XIX wieku. Pojawił się po baroku właściwym. Najstarsze zabytki wiejskiego baroku datowane są na lata 20. XIX wieku. Największy rozwój wiejskiego baroku miał miejsce w latach 60. XIX w.

## Charakterystyka
Wiejski barok jest stylem, którego elementem charakterystycznym jest wykorzystywanie elementów cechujących inne style architektoniczne, takie jak: barok, klasycyzm lub styl neoromański. Ludowi murarze jako inspirację chętnie wykorzystywali elementy architektury, która w owym okresie była rozpowszechniona w miastach czeskich. Chociaż naśladowane elementy cechowały się wysoką wartością rzemieślniczą, to często przy ich tworzeniu nie uwzględniano tektoniki architektury, z której czerpano inspirację. Jako przykład może posłużyć woluta, której wykonanie wymagało znajomości geometrii na poziomie szkoły średniej. Oryginalnie pełni ona funkcję nośną w górnej części budynku. W przypadku wiejskiego baroku miała ona jedynie charakter dekoracyjny.
Wiejski barok nazywany bywa także barokiem ludowym. Błędne byłoby jednak stwierdzenie, że za jego powstawanie byli odpowiedzialni anonimowi twórcy ludowi. Obiekty te często były dziełem profesjonalnych murarzy, którzy niekiedy byli w stanie zatrudnić przy ich budowie pracowników.

### Twórcy
Znane są losy i dane twórców wiejskiego baroku. W Czechach Południowych tworzyli:
- Jakub Bursa (1813–1884); mistrz murarski, który pracował głównie w rejonie Prachatic i Wołynia – po 1840 pracował z 30-40 murarzami,
- Šebestián Brener; działał w mieście Malé Chrášťany,
- Matěj Cívka (1800–1845); pochodził z miasta Hluboka nad Vltavou, tworzył w mieście Opatov,
- Jan Hospodář; pochodził z miasta Hroznějovice, w latach 1816–1870 tworzył na Vltavotýnsku,
- Martin Paták (1820–1889),
- Jan Paták oraz jego syn Martin Paták; oboje tworzyli w miejscowości Soběslavská Blata,
- František Šoch (1828–1874); syn Jana Šocha, oboje pracowali na Soběslavských Blatech (Hartmanice, Mažice, Komárov, Klečaty, Zálší i innych)[2].

### Zabytki
Zabytki wiejskiego baroku występują głównie w rejonie Soběslavskiej i Zbudovskiej Blaty, ale także w miastach: Písek, Vodňany i Třeboň. Wiele wiejskich barokowych budowli i ich elementów dekoracyjnych udokumentował Alois Terš (1910–1987).
Budynki wiejskie
Większość budynków należących do okresu wiejskiego baroku jest chroniona jako zabytki.
Wiejskie rezerwaty zabytków
Wiejski rezerwat zabytków to np. Holaszowice, Malé Chrášťany, Mazelov, Plástovice, Vodice u Lhenic, Záboří w pobliżu Czeskich Budziejowic.
Wiejskie strefy zabytków
Wiejskie strefy zabytków znajdują się na przykład w miejscowościach Svinky oraz Zbudov.

### Budynki sakralne
Początki wiejskiego baroku sięgają panowania Józefa II (1780–1790). W 1784 roku dekretem zakazano pielgrzymek i procesji. W przeszłości pielgrzymki były wydarzeniami pięknymi i spektakularnymi, na które mieszkańcy wsi czekali cały rok. Cesarz zakazał pielgrzymek i nie zaproponował mieszkańcom nic w zamian. Wieśniacy nie przyjęli nakazu Józefa II. Ważnym elementem wiejskiego baroku był także styl życia oraz życie duchowe ówczesnych mieszkańców kraju. W tym okresie, ma miejsce najintensywniejsza budowa krzyży, posągów oraz kaplic. Budowali je chłopi i rzemieślnicy na własny koszt na swoich ziemiach za zgodą szlachty i konsystorza biskupiego. Zbudowali je, a następnie wykorzystywali do swojego życia religijnego. Były naturalną częścią ich świata. Zakaz ten zniósł jego następca, Leopold II.

## Galeria
- Květov
- Záluží (Vlastiboř)(inne języki)
- Záluží (Vlastiboř)
- Borkovice
- Holaszowice

title: Wiejski barok

wikitext:
[[Plik:Country Baroque in Luznice village in summer 2011 (1).JPG|mały|Przykłady wiejskiego baroku: Lužnice]]
[[Plik:ČP 45, Strakonice.JPG|mały|[[Strakonice]]]]
[[Plik:Pavlov Selské baroko 80250 (Na Návsi 78).jpg|mały|Pavlov]]
[[Plik:Selské baroko Rybník-Dolní Dvořiště 80097.jpg|mały|Rybník (Dolní Dvořiště)]]
[[Plik:Ponědrážka (3).JPG|mały|Ponědrážka]]
'''Wiejski barok''' ([[Język czeski|cz.]] ''selské baroko'' lub ''jihočeské baroko''<ref>{{Cytuj |autor = World Media Partners s.r.o |tytuł = Lidové jihočeské baroko a zajímavosti z jihočeského kraje |data dostępu = 2022-04-13 |opublikowany = www.unesco-czech.cz |url = https://www.unesco-czech.cz/900_112723_lidove-jihoceske-baroko-a-zajimavosti-z-jihoceskeho-kraje/ |język = cs}}</ref>) – styl ludowej [[Architektura|architektury]], który występował głównie w południowych [[Czechy|Czechach]] i wschodniej Hesji w XIX wieku. Pojawił się po [[Barok|baroku właściwym]]. Najstarsze zabytki wiejskiego baroku datowane są na lata 20. XIX wieku. Największy rozwój wiejskiego baroku miał miejsce w latach 60. XIX w.

== Charakterystyka ==
Wiejski barok jest [[Styl architektoniczny|stylem]], którego elementem charakterystycznym jest wykorzystywanie elementów cechujących inne style architektoniczne, takie jak: [[barok]], [[klasycyzm]] lub [[Neoromanizm|styl neoromański]]. Ludowi murarze jako inspirację chętnie wykorzystywali elementy architektury, która w owym okresie była rozpowszechniona w miastach czeskich. Chociaż naśladowane elementy cechowały się wysoką wartością [[Rzemiosło|rzemieślniczą]], to często przy ich tworzeniu nie uwzględniano [[Tektonika (architektura)|tektoniki]] architektury, z której czerpano inspirację. Jako przykład może posłużyć [[woluta]], której wykonanie wymagało znajomości geometrii na poziomie szkoły średniej. Oryginalnie pełni ona funkcję nośną w górnej części budynku. W przypadku wiejskiego baroku miała ona jedynie charakter dekoracyjny.

Wiejski barok nazywany bywa także barokiem ludowym. Błędne byłoby jednak stwierdzenie, że za jego powstawanie byli odpowiedzialni anonimowi twórcy ludowi. Obiekty te często były dziełem profesjonalnych [[murarz]]y, którzy niekiedy byli w stanie zatrudnić przy ich budowie pracowników<ref name=":0">{{cytuj stronę|tytuł=Baroko a selské baroko|url=http://www.selskebaroko.cz/selskebaroko/barokoaselske.htm|data dostępu=2022-01-06|język=cs}}</ref>.

=== Twórcy ===
Znane są losy i dane twórców wiejskiego baroku. W Czechach Południowych tworzyli:
* [[Jakub Bursa]] (1813–1884); mistrz murarski, który pracował głównie w rejonie [[Prachatice|Prachatic]] i [[Wołyń|Wołynia]] – po 1840 pracował z 30-40 murarzami,
* [https://www.lidove-stavby.cz/?zednicky-mistr-sebestian-brener,39 Šebestián Brener]; działał w mieście [[Malé Chrášťany]],
* Matěj Cívka (1800–1845); pochodził z miasta [[Hluboká nad Vltavou|Hluboka nad Vltavou]], tworzył w mieście [[Opatov (powiat Igława)|Opatov]],
* Jan Hospodář; pochodził z miasta [[Hroznějovice]], w latach 1816–1870 tworzył na Vltavotýnsku,
* Martin Paták (1820–1889),
* Jan Paták oraz jego syn Martin Paták; oboje tworzyli w miejscowości [[Soběslavská Blata]],
* [[František Šoch]] (1828–1874); syn [[Jan Šoch|Jana Šocha]], oboje pracowali na Soběslavských Blatech ([[Hartmanice (kraj południowoczeski)|Hartmanice]], [[Mažice]], [[Komárov (kraj południowoczeski)|Komárov]], Klečaty, [[Zálší (powiat Tabor)|Zálší]] i innych)<ref name=":0" />.

=== Zabytki ===
Zabytki wiejskiego baroku występują głównie w rejonie [[Soběslavská Blata|Soběslavskiej]] i [[Zbudovská blata|Zbudovskiej Blaty]], ale także w miastach: [[Písek]], [[Vodňany]] i [[Trzeboń|Třeboň]]. Wiele wiejskich barokowych budowli i ich elementów dekoracyjnych udokumentował [[Alois Terš]] (1910–1987).

; Budynki wiejskie

Większość budynków należących do okresu wiejskiego baroku jest chroniona jako [[Zabytek|zabytki]].

; Wiejskie rezerwaty zabytków

Wiejski rezerwat zabytków to np. [[Holaszowice]], [[Malé Chrášťany]], [[Mazelov]], Plástovice, Vodice u Lhenic, Záboří w pobliżu [[Czeskie Budziejowice|Czeskich Budziejowic]].

; Wiejskie strefy zabytków

Wiejskie strefy zabytków znajdują się na przykład w miejscowościach Svinky oraz Zbudov<ref>{{Cytuj |autor = Jihočeský venkov z.s |tytuł = Jihočeský venkov |data dostępu = 2022-01-06 |opublikowany = www.jihoceskyvenkov.cz |url = https://www.jihoceskyvenkov.cz/vylety/selske-baroko|język = cs}}</ref>.

=== Budynki sakralne ===
Początki wiejskiego baroku [[Józef II Habsburg|sięgają panowania Józefa II]] (1780–1790). W 1784 roku dekretem zakazano pielgrzymek i procesji. W przeszłości pielgrzymki były wydarzeniami pięknymi i spektakularnymi, na które mieszkańcy wsi czekali cały rok. Cesarz zakazał [[Pielgrzymka|pielgrzymek]] i nie zaproponował mieszkańcom nic w zamian. Wieśniacy nie przyjęli nakazu [[Józef II Habsburg|Józefa II]]. Ważnym elementem wiejskiego baroku był także styl życia oraz życie duchowe ówczesnych mieszkańców kraju. W tym okresie, ma miejsce najintensywniejsza budowa krzyży, posągów oraz kaplic. Budowali je chłopi i rzemieślnicy na własny koszt na swoich ziemiach za zgodą szlachty i konsystorza biskupiego. Zbudowali je, a następnie wykorzystywali do swojego życia religijnego. Były naturalną częścią ich świata. Zakaz ten zniósł jego następca, [[Leopold II Habsburg|Leopold II]].

== Galeria ==
<gallery>
Plik:Květov-house2.jpg|[[Květov]]
Plik:Záluží - selské baroko vrata.JPG|{{link-interwiki|Záluží (Vlastiboř)|Q=Q10937499}}
Plik:Záluží - selské baroko.JPG|Záluží (Vlastiboř)
Plik:Borkovice (2).JPG|[[Borkovice]]
Plik:Holašovice10.jpg|[[Holaszowice]]
</gallery>

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* Josef V. Scheybal, Jana Scheybalová. Umění lidových tesařů, kameníků, a sochařů v severních Čechách, Severočeské nakladatelství ve spolupráci s ústavem pro etnografii a folkloristiku ČSAV 1985
* Jindřich Nusek, Jan Svoboda a kolektiv Příběh kapliček, drobné sakrální objekty na Podblanicku, vydal Český svaz ochránců přírody Vlašim s muzeem okresu Benešov 2001
* Tomáš Hájek, Irena Bukačová Příběh drobných památek vydal Jaroslav Bárta, 2001
* Vilibald Růžička, Zaniklé kaple v Uherském Brodě Muzejní společnost Uherský Brod 1946
[[Kategoria:Architektura Czech]]
[[Kategoria:Wsie w Czechach]]
[[Kategoria:Folklor europejski]]


text:
# Górne Gołąbkowice
Górne Gołąbkowice – wschodnia część miasta Nowy Sącz, w rejonie ulicy Botanicznej. Jest to obszar zalesiony, słabo zaludniony.
Włączone do Nowego Sącza 1 lipca 1951 jako część miejscowości Gołąbkowice.

wikiname: plwiki

title: Górne Gołąbkowice

in_language: pl

wikitext:
{{Dzielnica infobox
 |herb miasta                  = POL Nowy Sącz COA.svg
 |dopełniacz nazwy miasta      = Nowego Sącza
 |nazwa                        = Górne Gołąbkowice
 |nazwa oryginalna             =
 |status                       = część miasta
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             = Górnych Gołąbkowic
 |dewiza                       =
 |państwo                      = Polska
 |1. jednostka administracyjna = {{państwo|małopolskie}}
 |miasto                       = [[Nowy Sącz]]
 |typ jednostki podziału       =
 |jednostka podziału           =
 |data założenia               =
 |prawa miejskie               =
 |w granicach miasta           = 1 lipca 1951<ref name="znies">{{Dziennik Ustaw|1951|35|269}}</ref>
 |SIMC                         = 0959607{{r|R2013|teryt}}
 |zarządzający                 =
 |stanowisko zarządzającego    =
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |liczba ludności              =
 |rok                          =
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             = 18
 |kod pocztowy                 = 33-300
 |tablice rejestracyjne        = KN
 |nazwa podziału               =
 |podział                      =
 |plan                         =
 |mapa                         =
 |opis mapy                    =
 |kod mapy                     = Nowy Sącz
 |współrzędne                  = 49°36'53.227"N, 20°44'36.243"E
 |commons                      =
 |wikinews                     =
 |www                          = http://nowysacz.pl
}}
'''Górne Gołąbkowice''' – wschodnia część miasta [[Nowy Sącz]], w rejonie ulicy Botanicznej{{r|R2013|teryt}}. Jest to obszar zalesiony, słabo zaludniony.

Włączone do Nowego Sącza 1 lipca 1951 jako część miejscowości [[Gołąbkowice]]<ref name="znies"/>.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
* <ref name = R2013>''Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części'' ({{Dziennik Ustaw|2013|200}})</ref>
* <ref name = "teryt">[http://www.stat.gov.pl/broker/access/performSearch.jspa?searchString=&level=miejsc&wojewodztwo=&powiat=&gmina=&miejscowosc=&advanced=true GUS. Rejestr TERYT]</ref>
}}

== Bibliografia ==
* "Encyklopedia sądecka". Nowy Sącz 2000 r.

{{Nowy Sącz}}

[[Kategoria:Osiedla Nowego Sącza]]

title: · Górne Gołąbkowice

Państwo: Polska

Województwo: małopolskie

Miasto: Nowy Sącz

W granicach Nowego Sącza: 1 lipca 1951

Tablice rejestracyjne: KN