text:
# Jurata (osada)
Jurata (niem. Helaheide) – osada nadmorska w Polsce, w woj. pomorskim, w powiecie puckim, w gminie Jastarnia. Dawniej część miasta Jastarnia, położona na Mierzei Helskiej, nad Morzem Bałtyckim. Kurort wypoczynkowy z letnim kąpieliskiem morskim.
1 stycznia 2017 r. Jastarnia zmieniła charakter z gminy miejskiej na miejsko-wiejską przez wyłączenie z jej granic Juraty i Kuźnicy z Syberią.

## Nazwa
Nazwa Jurata pochodzi od rzekomej litewskiej bogini mórz Jūratė, najstarszej z syren i najpiękniejszej ze wszystkich bogini. Legenda (która, według badaczy folkloru litewskiego, raczej jest owocem literatury romantycznej) głosi, iż zakochała się ona, wbrew woli ojca, w ubogim rybaku imieniem Kastytis. Spotkała ją za to kara – jej podwodny bursztynowy pałac przez naczelnego boga Perkuna został roztrzaskany na kawałki, a jego okruchy – zaschnięte łzy syreny po zabitym ukochanym – do dziś odnaleźć można na brzegu morza.

## Historia
W 1923 r. spółka akcyjna Lasmet wydzierżawiła od Lasów Państwowych 180 ha w celu zorganizowania kurortu. Od momentu założenia, w 1928 r., Jurata stała się miejscem wakacyjnych spotkań elit finansowych, intelektualnych i artystycznych z całego kraju. Na kupno domu w Juracie stać było nielicznych, kosztowały one od 18 tys. zł wzwyż. Prawdopodobnie w Juracie Wojciech Kossak namalował swoje dzieła: Zaślubiny Polski z morzem i Na straży polskiego morza. W tym samym czasie mieszkały i tworzyły również jego córki: Maria Pawlikowska-Jasnorzewska i Magdalena Samozwaniec. Wówczas powstało w Juracie wiele hoteli i pensjonatów oraz luksusowych domków. Innym malarzem, który był częstym gościem w Juracie był Mieczysław Lurczyński. Razem z Kossakiem wystawiał swoje obrazy w galerii u innego artysty, Poznańskiego, w jego willi przy ul. Międzymorze 3. Sama willa jest typowym przykładem modernistycznej architektury z lat 30. XX wieku.
Jedną z pierwszych inwestycji spółki Lasmet był elegancki dworzec PKP z kawiarnią, bocznica kolejową i dwustumetrowym peronem, który był gotowy w 1929 r.
Pierwszy sezon turystyczny w Juracie rozpoczął się latem 1931 r., a w broszurze informacyjnej wydanej z tej okazji napisano: „(...) stała temperatura jest w tej miejscowości jest o wiele łagodniejsza, wobec przykrycia lasów, chroniących przed wiatrem, niż to ma miejsce w Gdyni i nawet w Warszawie, oraz na całym wybrzeżu morskim. Jeszcze większa różnica na korzyść Juraty daje się zauważyć pod względem ilości dni słonecznych o wysokiej insolacji.”
Po II wojnie światowej Jurata zachowała swój letniskowy charakter. W latach 1960–1975 wybudowano tu wiele ośrodków zakładowych, resortowych i związkowych, w tym samym okresie powstało również drewniane molo spacerowe prowadzące w głąb wyjątkowo w tym miejscu płytkiej Zatoki Puckiej.
W 2021r. Jurata obchodziła 90. jubileusz istnienia. Z tej okazji na molo zorganizowano uroczystości podczas których odbył się recital Tomasza Stockingera, gościnny występ Ireny Santor oraz pokaz mody Doroty Goldpoint.

## Zabytki
- ul. Kasztanowa 1, Pensjonat Automobilklubu, lata 30. XX
- ul. Kasztanowa 9, willa „Tamara”, lata 30. XX
- ul. Mestwina 22, dom letni, lata 30. XX
- ul. Mestwina 39, dom letni, 1933-1934 r.
- ul. Mestwina 62, dom letni, ok. 1930 r.
- ul. Mestwina 64, willa, lata 30. XX
- ul. Mestwina 66, dom letni, 1935-1936 r.
- ul. Mestwina 68, dom letni, 1932 r.
- ul. Międzymorze 3, pensjonat
- ul. Międzymorze 12, dom letni, lata 30. XX
- ul. Ratibora 3, dom letni, lata 30. XX
- ul. Ratibora 7, Pensjonat „Bałtyk”, lata 30. XX
- ul. Ratibora 15, Pensjonat „Bargina”, ob. „Zatoka”, lata 30. XX
- ul. Ratibora 16, Pensjonat „Helunia”, ok. 1936 r.
- ul. Ratibora 25, dom letni, lata 30. XX
- ul. Ratibora 30, dom letni, lata 30. XX
- ul. Ratibora 39, willa „Zofia”, lata 30. XX
- ul. Ratibora 42, willa „Jola”, ob. posterunek policji, lata 30. XX
- ul. Świętopełka 2, Pensjonat „Hungaria”, ok. 1935 r.
- ul. Świętopełka 5, dom letni, ok. 1935 r.
- ul. Świętopełka 7, Pensjonat „Rodzina Urzędnicza”, ob. Hotel „Fregata”, lata 30. XX
- ul. Wojska Polskiego 8, Pensjonat „Wielkopolanka”, 1935-1938 r., ob. rozbudowany
- ul. Wojska Polskiego 17, Pensjonat „Florida”, lata 30. XX
- ul. Wojska Polskiego 18, budynek poczty, lata 30. XX, ob. zmodernizowany
- ul. Wojska Polskiego 20, Hotel „Lido”, 1932-1933 r.
- ul. Wojska Polskiego 28, dom letni „Biedronka”, lata 30. XX
- pensjonat „Mrozik” w stylu modernistycznym z lat 30. XX wieku

## Infrastruktura
Przez Juratę przebiega linia kolejowa łącząca Hel z Gdynią.
W osadzie znajdują się liczne domy wypoczynkowe i hotele. Linia kolejowa została wybudowana na Półwyspie Helskim w latach 1922–1923. Dwa lata później, w 1935 r. powstała tu asfaltowa szosa.
W Juracie znajduje się przystanek kolejowy i autobusowy, posterunek policji oraz kościół parafialny pw. Matki Boskiej Nieustającej Pomocy.
W bezpośrednim sąsiedztwie Juraty, na obszarze Helu znajduje się rezydencja wypoczynkowa prezydenta RP, którą często błędnie postrzega się jako zlokalizowaną w Juracie. Kompleks mieści się po południowej stronie Półwyspu Helskiego i korzysta jedynie z mediów doprowadzonych z Juraty.
Zorganizowano tu letnie kąpielisko morskie Jurata „Międzymorze” – z wejściem na plażę nr 60 od ul. Międzymorze, obejmujące 100 m linii brzegowej.
W Juracie znajdują się dwie plaże – szersza piaszczysta plaża nad otwartym morzem, druga od strony Zatoki Puckiej, gdzie znajduje się promenada i z której korzystają głównie osoby uprawiające sporty wodne.

## Jurata w kulturze
1. Jurata została osławiona piosenką wykonywaną przez Irenę Santor „Już nie ma dzikich plaż”. Autorem tekstu jest Krzysztof Logan-Tomaszewski, natomiast melodię skomponował Ryszard Szeremeta[19].
2. Klimat Juraty został ujęty w piosence Zbigniewa Wodeckiego „Jurata w deszcz”. Autorem tekstu jest Jan Wołek, muzykę skomponował Zbigniew Wodecki[20].
3. Nazwa miejscowości znalazła się w słowach utworu muzycznego "Dziewczyny lubią brąz"[21], opracowanych przez Jacka Cygana. Autorem melodii i wykonawcą piosenki był Ryszard Rynkowskii[22].
4. W 2002 r. prezentujący muzykę Disco Polo zespół Junior ułożył piosenkę „Jurata”. Tekst napisany został przez Marcina Siegieńczuka, melodię skomponowali Tomasz Sidoruk i Rafał Królik[20].
5. W 2019 r. powstała piosenka wykonywana przez Annę Wyszkoni „Księżyc nad Juratą”. Słowa do piosenki opracował Andrzej Mogielnicki, a melodię Jan Borysewicz[23].

title: Jurata (osada)

wikitext:
{{Inne znaczenia|2=[[Jurata|inne znaczenia nazwy Jurata]]}}
{{Polska miejscowość infobox
 |nazwa                  = Jurata
 |rodzaj miejscowości    = osada
 |zdjęcie                = Muelle de Jurata, Península de Hel, Polonia, 2013-05-24, DD 10.jpg
 |opis zdjęcia           = [[Molo w Juracie]]
 |alt zdjęcia            =
 |województwo            = pomorskie
 |powiat                 = [[Powiat pucki|pucki]]
 |gmina                  = [[Jastarnia (gmina)|Jastarnia]]
 |sołectwo               =
 |miejscowość podstawowa =
 |wysokość               =
 |liczba ludności        = 356<ref>{{Cytuj |url = https://bdl.stat.gov.pl/bdl/metadane/cechy/4182 |tytuł = NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych |data = 2022-09-19 |data dostępu = 2022-10-07 |opublikowany = Bank Danych Lokalnych GUS}}</ref>
 |rok                    = 2022
 |strefa numeracyjna     = 58
 |kod pocztowy           = 84-141<ref>{{Poczta Polska|2022-10|s=416}}</ref>
 |tablice rejestracyjne  = GPU
 |SIMC                   = 0934524
 |kod mapy               = Jastarnia (gmina)
 |współrzędne            = 54°40'54"N 18°43'01"E<ref name="prng">{{PRNG Miejscowości|47654|data=2023-11-05}}</ref>
 |commons                = Category:Jurata
 |wikisłownik            = Jurata
 |www                    = http://www.jurata.net.pl
}}
'''Jurata''' ({{w języku|de|''Helaheide''}})<ref>http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/100K_KDR_Gross_and_Einheitsblaetter/Gb_13_Danzig-Putzig_III_1945.jpg</ref> – [[osada]] nadmorska w [[Polska|Polsce]], w [[województwo pomorskie|woj. pomorskim]], w [[powiat pucki|powiecie puckim]], w [[Jastarnia (gmina)|gminie Jastarnia]]. Dawniej część miasta [[Jastarnia]]<ref>Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. ws. wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ({{Dziennik Ustaw|2013|200}}).</ref>, położona na [[Mierzeja Helska|Mierzei Helskiej]], nad [[Morze Bałtyckie|Morzem Bałtyckim]]. Kurort wypoczynkowy z letnim [[kąpielisko|kąpieliskiem]] morskim.

1 stycznia 2017 r. Jastarnia zmieniła charakter z [[gmina miejska|gminy miejskiej]] na [[gmina miejsko-wiejska|miejsko-wiejską]] przez wyłączenie z jej granic Juraty i [[Kuźnica (województwo pomorskie)|Kuźnicy]] z [[Syberia (Kuźnica)|Syberią]]<ref>{{Dziennik Ustaw|2016|1134}}.</ref><ref name="projektjedensiedem">{{Cytuj |url = https://legislacja.rcl.gov.pl/docs//3/12287516/12366150/12366151/dokument231469.pdf |tytuł = Projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz nadania niektórym miejscowościom statusu miasta (2016-07-11) |opublikowany = legislacja.rcl.gov.pl |archiwum = https://web.archive.org/web/20160820180422/https://legislacja.rcl.gov.pl/docs//3/12287516/12366150/12366151/dokument231469.pdf |zarchiwizowano = 2016-08-20}}</ref>.

== Nazwa ==
[[Plik:Jurata-figura.jpg|thumb|upright|lewo|Pomnik bogini Juraty]]
[[Plik:POL Jurata 052(2).jpg|thumb|Plaża w Juracie od strony [[Zatoka Pucka|Zatoki Puckiej]]]]
[[Plik:POL Jurata 070.jpg|thumb|Plaża w Juracie]]
[[Plik:Muelle de Jurata, Península de Hel, Polonia, 2013-05-24, DD 15.jpg|mały|Molo]]
Nazwa ''Jurata'' pochodzi od rzekomej [[Litwini|litewskiej]] bogini mórz [[Jurata (bogini)|Jūratė]], najstarszej z [[Syrena (mitologia)|syren]] i najpiękniejszej ze wszystkich bogini. Legenda (która, według badaczy folkloru litewskiego, raczej jest owocem [[Romantyzm|literatury romantycznej]]) głosi, iż zakochała się ona, wbrew woli ojca, w ubogim rybaku imieniem Kastytis. Spotkała ją za to kara – jej podwodny [[bursztyn]]owy pałac przez naczelnego boga [[Perkun]]a został roztrzaskany na kawałki, a jego okruchy – zaschnięte łzy syreny po zabitym ukochanym – do dziś odnaleźć można na brzegu morza<ref>{{cytuj |url = https://web.archive.org/web/20160406052014/http://www.goddessaday.com/eastern-european/jurate |tytuł = Goddess a day. Jurate |język = en |data dostępu = 2020-02-02}}</ref>.

== Historia ==
W 1923 r. spółka akcyjna [[Lasmet]] wydzierżawiła od [[Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe|Lasów Państwowych]] 180 ha w celu zorganizowania kurortu<ref>{{Cytuj |autor = Tomasz Górecki |tytuł = Kaszuby. Przewodnik turystyczny |data = 2006 |data dostępu = 2020-05-13 |isbn = 83-60437-11-4 |wydanie = 9 zm. i rozszerz |miejsce = Gdynia |wydawca = Wydawnictwo Region |s = 55 |oclc = 749961599}}</ref>. Od momentu założenia, w 1928 r., Jurata stała się miejscem wakacyjnych spotkań elit finansowych, intelektualnych i artystycznych z całego kraju<ref>{{cytuj |url = http://www.polwysep.tp3.pl/modules.php?name=Content&pa=showpage&pid=5 |tytuł = Stowarzyszenie Miłośników Gminy Jastarnia |język = pl |data dostępu = 2009-07-08 |archiwum = https://web.archive.org/web/20090706053703/http://www.polwysep.tp3.pl/modules.php?name=Content&pa=showpage&pid=5 |zarchiwizowano = 6 lipca 2009}}</ref>. Na kupno domu w Juracie stać było nielicznych, kosztowały one od 18 tys. zł wzwyż<ref>[https://trojmiasto.wyborcza.pl/trojmiasto/7,35612,26163106,przedwojenni-letnicy-w-jastarni-i-juracie-archiwalne-zdjecia.html Mościcki na plaży, Kossak przy sztalugach, Beck w kawiarni. Przedwojenni letnicy w Jastarni i Juracie].</ref>. Prawdopodobnie w Juracie [[Wojciech Kossak]] namalował swoje dzieła: ''Zaślubiny Polski z morzem'' i ''Na straży polskiego morza''. W tym samym czasie mieszkały i tworzyły również jego córki: [[Maria Pawlikowska-Jasnorzewska]] i [[Magdalena Samozwaniec]]. Wówczas powstało w Juracie wiele hoteli i pensjonatów oraz luksusowych domków. Innym malarzem, który był częstym gościem w Juracie był [[Mieczysław Lurczyński]]. Razem z Kossakiem wystawiał swoje obrazy w galerii u innego artysty, Poznańskiego, w jego willi przy ul. Międzymorze 3. Sama willa jest typowym przykładem modernistycznej architektury z lat 30. XX wieku<ref>{{cytuj |url = https://www.jurata.com/o-juracie |tytuł = www.jurata.com |język = pl |data dostępu = 2020-02-02}}</ref>.

Jedną z pierwszych inwestycji spółki [[Lasmet]] był elegancki dworzec PKP z kawiarnią, bocznica kolejową i dwustumetrowym peronem, który był gotowy w 1929 r.<ref>{{Cytuj |autor = Anna Tomiak |tytuł = Jurata: cały ten szpas |data = 2019 |data dostępu = 2023-09-20 |isbn = 978-83-8049-829-7 |wydanie = Wydanie I |miejsce = Wołowiec |wydawca = Wydawnictwo Czarne |język = pl}}</ref>

Pierwszy sezon turystyczny w Juracie rozpoczął się latem 1931 r.<ref name=twojajurata>{{Cytuj |tytuł = Historia Juraty {{!}} TwojaJurata.pl – Noclegi i Apartamenty Jurata |data = 2020-03-27 |data dostępu = 2023-09-20 |url = https://twojajurata.pl/historia/ |język = pl}}</ref>, a w broszurze informacyjnej wydanej z tej okazji napisano: „(...) ''stała temperatura jest w tej miejscowości jest o wiele łagodniejsza, wobec przykrycia lasów, chroniących przed wiatrem, niż to ma miejsce w Gdyni i nawet w Warszawie, oraz na całym wybrzeżu morskim. Jeszcze większa różnica na korzyść Juraty daje się zauważyć pod względem ilości dni słonecznych o wysokiej insolacji.”''

Po [[II wojna światowa|II wojnie światowej]] Jurata zachowała swój letniskowy charakter. W latach 1960–1975 wybudowano tu wiele ośrodków zakładowych, resortowych i związkowych, w tym samym okresie powstało również drewniane [[Molo w Juracie|molo]] spacerowe prowadzące w głąb wyjątkowo w tym miejscu płytkiej [[Zatoka Pucka|Zatoki Puckiej]].

W 2021r. Jurata obchodziła 90. jubileusz istnienia. Z tej okazji na molo zorganizowano uroczystości podczas których odbył się recital [[Tomasz Stockinger|Tomasza Stockingera]], gościnny występ [[Irena Santor|Ireny Santor]] oraz [[pokaz mody]] [[Dorota Goldpoint|Doroty Goldpoint]]<ref>{{Cytuj |tytuł = 90. urodziny Juraty. Plejada gwiazd {{!}} Relacja z wydarzenia |data = 2021-07-26 |data dostępu = 2023-09-20 |url = https://twojajurata.pl/blog/wielki-gatsby-w-juracie-czyli-90-urodziny-juraty-relacja-z-obchodow-i-zdjecia/ |język = pl}}</ref>.

== Zabytki ==
* ul. Kasztanowa 1, Pensjonat Automobilklubu, lata 30. XX
* ul. Kasztanowa 9, willa „Tamara”, lata 30. XX
* ul. Mestwina 22, dom letni, lata 30. XX
* ul. Mestwina 39, dom letni, 1933-1934 r.
* ul. Mestwina 62, dom letni, ok. 1930 r.
* ul. Mestwina 64, willa, lata 30. XX
* ul. Mestwina 66, dom letni, 1935-1936 r.
* ul. Mestwina 68, dom letni, 1932 r.
* ul. Międzymorze 3, pensjonat
* ul. Międzymorze 12, dom letni, lata 30. XX
* ul. Ratibora 3, dom letni, lata 30. XX
* ul. Ratibora 7, Pensjonat „Bałtyk”, lata 30. XX
* ul. Ratibora 15, Pensjonat „Bargina”, ob. „Zatoka”, lata 30. XX
* ul. Ratibora 16, Pensjonat „Helunia”, ok. 1936 r.
* ul. Ratibora 25, dom letni, lata 30. XX
* ul. Ratibora 30, dom letni, lata 30. XX
* ul. Ratibora 39, willa „Zofia”, lata 30. XX
* ul. Ratibora 42, willa „Jola”, ob. posterunek policji, lata 30. XX
* ul. Świętopełka 2, Pensjonat „Hungaria”, ok. 1935 r.
* ul. Świętopełka 5, dom letni, ok. 1935 r.
* ul. Świętopełka 7, Pensjonat „Rodzina Urzędnicza”, ob. Hotel „Fregata”, lata 30. XX
* ul. Wojska Polskiego 8, Pensjonat „Wielkopolanka”, 1935-1938 r., ob. rozbudowany
* ul. Wojska Polskiego 17, Pensjonat „Florida”, lata 30. XX
* ul. Wojska Polskiego 18, budynek poczty, lata 30. XX, ob. zmodernizowany
* ul. Wojska Polskiego 20, Hotel „Lido”, 1932-1933 r.
* ul. Wojska Polskiego 28, dom letni „Biedronka”, lata 30. XX
* pensjonat „Mrozik” w stylu modernistycznym z lat 30. XX wieku

== Infrastruktura ==
Przez Juratę przebiega [[Linia kolejowa nr 213|linia kolejowa]] łącząca [[Hel (miasto)|Hel]] z [[Gdynia|Gdynią]].
W osadzie znajdują się liczne domy wypoczynkowe i hotele. Linia kolejowa została wybudowana na Półwyspie Helskim w latach 1922–1923. Dwa lata później, w 1935 r. powstała tu asfaltowa szosa<ref name=twojajurata />.

W Juracie znajduje się [[Jurata (przystanek kolejowy)|przystanek kolejowy]] i autobusowy, posterunek policji oraz [[Parafia Matki Boskiej Nieustającej Pomocy w Juracie|kościół parafialny pw. Matki Boskiej Nieustającej Pomocy]].

W bezpośrednim sąsiedztwie Juraty, na obszarze [[Hel (miasto)|Helu]] znajduje się [[Rezydencja Prezydenta RP na Mierzei Helskiej|rezydencja wypoczynkowa prezydenta RP]], którą często błędnie postrzega się jako zlokalizowaną w Juracie. Kompleks mieści się po południowej stronie Półwyspu Helskiego i korzysta jedynie z mediów doprowadzonych z Juraty<ref>{{Cytuj |tytuł = Rezydencja Prezydenta RP w Juracie, bez tajemnic. {{!}} TwojaJurata.pl – Noclegi i Apartamenty Jurata |data = 2020-09-24 |data dostępu = 2023-09-20 |url = https://twojajurata.pl/blog/rezydencja-prezydenta-rp-w-juracie-bez-tajemnic/ |język = pl}}</ref>.

Zorganizowano tu letnie [[kąpielisko]] morskie Jurata „Międzymorze” – z wejściem na plażę nr 60 od ul. Międzymorze, obejmujące 100 m linii brzegowej<ref>[http://bip.jastarnia.pl/dokumenty/1478 Uchwała Nr XXXII/242/2013 Rady Miasta Jastarnia z dnia 22.03.2013 r. ws. określenia wykazu kąpielisk].</ref>.

W Juracie znajdują się dwie plaże – szersza piaszczysta plaża nad otwartym morzem, druga od strony Zatoki Puckiej, gdzie znajduje się promenada i z której korzystają głównie osoby uprawiające sporty wodne<ref>{{Cytuj |tytuł = Jurata – Noclegi, Apartamenty wakacyjne, Hotele, Rezerwacje |data = 2020-01-15 |data dostępu = 2023-09-20 |url = https://twojajurata.pl/ |język = pl}}</ref>.

== Jurata w kulturze ==
# Jurata została osławiona piosenką wykonywaną przez [[Irena Santor|Irenę Santor]] „Już nie ma dzikich plaż”. Autorem tekstu jest [[Krzysztof Logan Tomaszewski|Krzysztof Logan-Tomaszewski]], natomiast melodię skomponował [[Ryszard Szeremeta]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Już nie ma dzikich plaż – Utwory – Cyfrowa Biblioteka Polskiej Piosenki |data dostępu = 2021-01-15 |opublikowany = bibliotekapiosenki.pl |url = https://bibliotekapiosenki.pl/utwory/Juz_nie_ma_dzikich_plaz}}</ref>.
# Klimat Juraty został ujęty w piosence [[Zbigniew Wodecki|Zbigniewa Wodeckiego]] „Jurata w deszcz”. Autorem tekstu jest Jan Wołek, muzykę skomponował Zbigniew Wodecki<ref name=":0">{{Cytuj |tytuł = Piosenki o Juracie {{!}} TwojaJurata.pl – Apartamenty wakacyjne |data = 2020-04-26 |data dostępu = 2022-02-06 |url = https://twojajurata.pl/blog/piosenki-o-juracie/ |język = pl}}</ref>.
# Nazwa miejscowości znalazła się w słowach utworu muzycznego "Dziewczyny lubią brąz"<ref>{{Cytuj odcinek|tytuł=Dziewczyny lubią brąz|url=https://www.youtube.com/watch?v=zoxlS08IKXQ|autorzy=Ryszard Rynkowski - Topic|data dostępu=2025-01-27|emisja=2017-02-06}}</ref>, opracowanych przez [[Jacek Cygan|Jacka Cygana]]. Autorem melodii i wykonawcą piosenki był [[Ryszard Rynkowski]]<nowiki/>i<ref>{{Cytuj |tytuł = Dziewczyny lubią brąz |data dostępu = 2025-01-27 |opublikowany = www.empik.com |url = https://www.empik.com/dziewczyny-lubia-braz,p1084116665,ebooki-i-mp3-p}}</ref>.
# W 2002 r. prezentujący muzykę Disco Polo zespół [[Junior (zespół muzyczny)|Junior]] ułożył piosenkę „Jurata”. Tekst napisany został przez [[Marcin Siegieńczuk|Marcina Siegieńczuka]], melodię skomponowali Tomasz Sidoruk i Rafał Królik<ref name=":0" />.
# W 2019 r. powstała piosenka wykonywana przez [[Anna Wyszkoni|Annę Wyszkoni]] „Księżyc nad Juratą”. Słowa do piosenki opracował [[Andrzej Mogielnicki]], a melodię [[Jan Borysewicz]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Anna Wyszkoni – Księżyc nad Juratą {{!}} Tekst piosenki, tłumaczenie i teledysk |data dostępu = 2023-02-22 |opublikowany = iSing |url = https://ising.pl/anna-wyszkoni-ksiezyc-nad-jurata-piosenka |język = pl}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Gmina Jastarnia}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Jurata| ]]

title: Jurata

Województwo: pomorskie

Powiat: pucki

Gmina: Jastarnia

Tablice rejestracyjne: GPU


text:
# Empedokles
Empedokles z Akragas (gr. Ἐμπεδοκλῆς ὁ Ἀκραγαντῖνος Empedokles ho Akragantinos, ur. ok. 494, zm. ok. 434 p.n.e.) – starogrecki uczony: uzdrowiciel, filozof, poeta i polityk. Twórca koncepcji czterech żywiołów.

## Życiorys
Pochodził z doryckiej kolonii Akragas (lub Agrygent, obie nazwy były używane). Relacje o jego życiu, podobnie jak o życiu Pitagorasa, zawierają więcej wymysłów niż wiarygodnych faktów.
Empedokles był znany jako aktywny działacz polityczny, zwolennik demokracji ustroju niewolniczego. W późniejszym okresie wiele wędrował po macierzystej Grecji, nauczając i lecząc. Uchodził za cudotwórcę, gdyż uwolnił miasto Selinunt od febry, osuszając okoliczne bagna, rodzinne miasto zaś od nadmiernych upałów, otwierając dostęp świeżym wiatrom północnym przez przebicie otaczających skał. Arystoteles uważał go za twórcę retoryki, a jego uczniem miał być słynny Gorgiasz z Leontinoi. Uważa się, że Empedokles był twórcą szkoły medycznej – przed nim medycyną zajmowali się kapłani i pitagorejczycy.
Przypuszcza się, że Empedokles słuchał nauk Parmenidesa, a mógł też mieć związki z pitagorejczykami. Z jego pism zachowały się jedynie fragmenty wierszowanego dzieła Περὶ φύσεως (Peri physeos, O naturze) i poematu mistycznego Καθαρμοί (Katharmoi, Oczyszczenia). Z tego ostatniego zachowało się jedynie około 5% całości – rekonstrukcja dokonana przez Günthera Zuntza obejmuje zaledwie 100 wersów z około 2000. Poza tym Empedokles miał pisać tragedie – stworzył ich jakoby 43. Zarysy jego filozofii odtwarzamy w dużej mierze na podstawie przekazów doksograficznych, zachowanych w pismach innych filozofów – między innymi Arystotelesa i Lukrecjusza.
Na temat śmierci Empedoklesa krąży wiele legend. Historycy filozofii skłaniają się do poglądu, że pod koniec życia został wygnany z Akragas i zmarł w Grecji. Opowieści o tym, jakoby rzucił się do Etny, były prawdopodobnie rozpuszczane przez jego przeciwników politycznych.

## Dzieło
Uważa się, że Empedokles starał się pogodzić budzący zbyt wiele kontrowersji monizm eleatów z codziennymi obserwacjami. Zajmuje stanowisko pośrednie między Parmenidesem, według którego byt jest jeden i niezmienny, a Heraklitem, głoszącym totalną zmienność bytu. Zdaniem prof. Szestakowa Empedokles był pierwszym przedstawicielem filozofii miłości, którą wyłożył w poemacie O naturze.

### Teoria bytu
Opracowując swoją teorię, Empedokles oparł się na twierdzeniu Parmenidesa o wieczności, niezniszczalności i niezmienności tego, co naprawdę istnieje. Uważał on jednak za pewne istnienie wielości rzeczy. Według Empedoklesa, zasada bytu (ἀρχή arche) jest czworaka i tworzą ją cztery ῥίζαι (rhizai, korzenie), nazwane później żywiołami, elementami (στοιχεῖα, stoicheia), lub pierwiastkami. Są to ziemia, woda, powietrze i ogień. Elementy są wieczne, bo „to, co jest", nie powstaje, nie przemija i jest niezmienne. Z drugiej strony zmienność również istnieje, bo:
„Nie ma powstawania czegokolwiek, co jest śmiertelne, ani nie jest końcem niszcząca śmierć. Jest tylko mieszanie się i wymiana tego, co pomieszane.”
W ten sposób Empedokles pogodził teorię Parmenidesa o niezmienności bytu z poglądami Heraklita o nieustannej zmienności zjawisk.
Oprócz korzeni, które są bierne, Empedokles wprowadził dwa elementy czynne: miłość (φιλία philia) i waśń (νεῖκος neikos; często zwana niezgodą lub nienawiścią). Również elementy czynne są wieczne: „były one przedtem i będą, i nigdy, zdaje się, nie będzie czas bezgraniczny wolny od tej pary”.
Mamy zatem u Empedoklesa po raz pierwszy w historii oddzielenie pojęcia siły od materii – stała się ona czymś biernym, co kształtowane jest przez zewnętrzną w stosunku do niej siłę. W oparciu o tę koncepcję Empedokles przystąpił do wyjaśniania świata i dokonujących się w nim przemian.
Wspólne działanie miłości i waśni wyznaczają budowę i losy świata. Są one cykliczne i przebiegają w czterech etapach.
1. Wszystkie żywioły tworzą kulę (σφαῖρος sphairos) świata, spajane siłą miłości.
2. Siła miłości zaczyna maleć, a narasta waśń. Przyciągają się jedynie elementy podobne i następuje wyraźne rozgrupowanie elementów.
3. Powstaje całkowity chaos, królestwo waśni.
4. Miłość ponownie zaczyna spajać elementy, prowadząc do harmonii.

Ciekawe są te poglądy Empedoklesa, które dziś określilibyśmy jako „przyrodnicze”. W dziedzinie fizyki dopuszczał on skończoność prędkości światła, a w biologii stwierdzał, że „włosy, liście, grube pióra ptaków i łuski rosnące na potężnych członkach są tym samym”. W drugim okresie świata, gdy z harmonii wyłaniają się osobne byty, na świecie pojawiają się poszczególne części roślin, zwierząt i ludzi: „głowy bez szyi, oczy bez czoła” i „gdzie się przypadkiem spotkały, tam się z sobą łączyły”. „Organizmy” utworzone z nieodpowiednich połączeń ginęły, a pozostały jedynie te, które były wystarczająco dostosowane do przeżycia. Można to interpretować jako zapowiedź przyszłych doktryn ewolucyjnych, tym bardziej, że u Empedoklesa ewolucja roślin miała poprzedzać ewolucję zwierząt, a ta z kolei miała poprzedzać ewolucję ludzi.

## Kosmogonia
Zdaniem Empedoklesa Wszechświat nie ma struktury stałej, ale zmienną, zależną od działania sił zewnętrznych: przyciągania (miłości) i odpychania (nienawiści). Wzorem poprzedników Empedokles wpisuje w kosmologię metafizyczną zasadę organizującą życie Wszechświata. Jest nią parmenidejska zasada, mówiąca, że nic nie może powstać z niczego, a to, co jest, nie może przestać być. Zasada ta jednak, zdaniem Empedoklesa, odnosi się wyłącznie do elementów prostych. To, co złożone, powstaje zaś i ginie. Składniki są więc niezmienne, zmienne są ich układy.
Są cztery składniki świata – ziemia, ogień, powietrze i woda. Każdy z nich to odrębny rodzaj materii. Pełnią one rolę parmenidejskiego Jedna: są wieczne, niezmienne, nie powstają i nie przemijają. Rzeczy różnią się zaś proporcjami, w jakich owe składniki są w nich zmieszane.
Powstawaniu rzeczy sprzyjają siły zewnętrzne. Są one równie pierwotne, co żywioły. Świat ma zatem charakter dynamiczny. Są cztery okresy życia świata (okres pierwszy i trzeci są okresami eleackiej nieruchomości, drugi i czwarty zaś – okresami heraklitejskiej zmienności):
- pierwszy to stan doskonały świata (Sfairos), kiedy elementy są wymieszane.
- drugi to okres, w którym do Sfairosu wciska się nienawiść (kierując ku środkowi). Tworzy się świat. Powietrze drąży kulę świata, której powierzchnia (pod wpływem ognia) twardnieje i otacza świat jako sklepienie niebieskie. Poza kulą świata nic nie istnieje. Wewnątrz kuli wir miłości przesuwa ogień do góry, a powietrze do dołu. Tak powstają dwie półkule: jasna (ogień) i ciemna (powietrze). Dzięki naciskowi ognia obie zostają wprawione w ruch obrotowy (co z kolei wprawia w ruch niebo). Początkowo ruch ten był wolny, ale z czasem stał się szybszy, wiążąc błotniste jądro świata. Przeciskająca się woda miesza się z powietrzem i paruje, opasując kulę świata warstwą, wokół której obracają się obie półkule. Do obracającego się firmamentu przytwierdzone są gwiazdy. Planety zaś poruszają się swobodnie, zajmując określone dla nich pozycje. Ziemia rodzi rośliny i zwierzęta, które rosną dzięki sile jednoczącej ich elementy. Potem powstają luźne części organizmów zwierzęcych, które łączą się przypadkowo. Przetrwają tylko te istoty, których członki połączyły się w sposób gwarantujący im przetrwanie (zalążek teorii ewolucji). Gdy dochodzi do głosu spór i rozbija jedność, postacie zwierząt są w pełni ukształtowane.
- trzeci – okres miłości. Elementy łączą się według podobieństwa i tworzą cztery sfery koncentryczne: w środku Ziemia, potem woda, powietrze i ogień.
- czwarty to okres, w którym podzielone sfery zaczynają się łączyć za przyczyną miłości. Cykl zostaje zamknięty i może się rozpocząć od nowa.

Dwie kosmologiczne idee Empedoklesa stanowić będą źródło dla wielu późniejszych koncepcji. Są to:
- idea dynamicznej struktury świata, gdzie Wszechświat nie stanowi nienaruszalnego modelu sfer,
- idea siły przyciągania i odpychania jako sił pierwotnych, która odrodziła się w okresie filozofii nowożytnej, stając się podstawą pierwszych koncepcji Teorii Wszystkiego.

Empedokles jako pierwszy sformułował tezę o skończoności prędkości światła, uzasadniając ją rozumowaniem, iż skoro światło polega na ruchu, to do rozchodzenia się wymaga czasu.

### Teoria postrzegania
Na szczególną uwagę zasługuje Empedoklesowe wyjaśnienie zjawiska postrzegania, przyjmowane następnie prawie powszechnie wśród filozofów greckich. Otóż postrzeganie możliwe jest jedynie w sytuacji bezpośredniego zetknięcia narządu zmysłu z przedmiotem. Termin „zetknięcie” należy oczywiście rozumieć bardzo ogólnie, u Empedoklesa chodzi przede wszystkim o to, że wszystkie rzeczy miały emitować tak zwane wypływy (ἀπορροαί aporrhoai). Narządy zmysłów układami porów lub przewodów zakończonych porami. Z jednej strony pory emitują wypływy, a z drugiej wnikać do nich mogą jedynie te wypływy, które do nich pasują. W ten sposób podobne może postrzegać podobne: „poprzez ziemię widzimy ziemię, poprzez wodę wodę, poprzez powietrze powietrze, poprzez ogień niszczący ogień (...)”.
Teorię postrzegania przejęli od Empedoklesa między innymi atomiści, powtarza ją też właściwie bez zmian Platon w Timajosie.

### „Barwy Empedoklesa”
Określenie to dotyczy palety barw ograniczonych tylko do czterech, używanych przez malarzy starożytnej Grecji, które według Empedoklesa miały być związane z czterema żywiołami: biała, czarna, czerwona i żółta. Najstarszy zachowany zabytek odpowiadający tradycyjnym barwom Empedoklesa możemy podziwiać w Muzeum Archeologicznym w Atenach – są to malowane gliniane metopy ze świątyni Apolina w Thermon (ok. 630 r. p.n.e.).

### Religia
W empedoklejskiej nauce o duszy mieszają się wpływy orfickie i pitagorejskie. W Oczyszczeniach pisze Empedokles: „byłem ja już kiedyś chłopcem i dziewczyną, krzewem, ptakiem i niemą rybą", co sugeruje, że wyznawał metempsychozę. Wzorem orfików uważał, że przebywanie w ciele jest dla duszy czymś złym, jednak w odróżnieniu od nich i pitagorejczyków dusza przebywa w ciele dlatego, że w innym wcieleniu dopuszczała się zabijania innych istot żywych.

## Inne
Postać tego myśliciela natchnęła niemieckiego poetę Friedricha Hölderlina do napisania dramatu Empedokles.

wikiname: plwiki

title: Empedokles

in_language: pl

wikitext:
{{Biogram infobox
 |imię i nazwisko           = Empedokles
 |imię i nazwisko org       = {{k|el|Ἐμπεδοκλῆς}}
 |grafika                   = Empedokles.jpeg
 |opis grafiki              =
 |alt grafiki               =
 |data urodzenia            = 494 r. p.n.e.
 |miejsce urodzenia         = [[Agrigento|Akragas]]
 |data śmierci              = 434 r. p.n.e.
 |miejsce śmierci           =
 |odznaczenia               =
 |commons                   = Category:Empedocles
 |wikicytaty                = Empedokles z Agrygentu
}}
'''Empedokles z Akragas''' ([[język grecki|gr.]] {{grc|Ἐμπεδοκλῆς ὁ Ἀκραγαντῖνος}} ''Empedokles ho Akragantinos'', ur. ok. [[494 p.n.e.|494]], zm. ok. [[434 p.n.e.]]) – [[Starożytna Grecja|starogrecki]] uczony: uzdrowiciel, [[filozofia|filozof]], poeta i polityk. Twórca koncepcji czterech [[żywioły|żywiołów]]<ref name="epwn">{{Encyklopedia PWN | id = 3897805 | tytuł = Empedokles z Akragas | data dostępu = 2021-09-30}}</ref>.

== Życiorys ==
Pochodził z [[Dorowie|doryckiej]] kolonii [[Agrigento|Akragas]] (lub Agrygent, obie nazwy były używane). Relacje o jego życiu, podobnie jak o życiu [[Pitagoras]]a, zawierają więcej wymysłów niż wiarygodnych faktów{{odn|Asmus|1969|s=55}}.

Empedokles był znany jako aktywny działacz polityczny, zwolennik [[demokracja|demokracji]] ustroju niewolniczego<ref name="Aleksandrow93">{{Cytuj książkę | tytuł = Historia filozofii | wydawca = [[Książka i Wiedza]] | miejsce = [[Warszawa]] | data = 1961 | strony = 93 | inni = Pod redakcją [[Gieorgij Aleksandrow|G. F. Aleksandrowa]], [[Bernard Bychowski|B. E. Bychowskiego]], [[Mark Mitin|M.B. Mitina]], [[Pawieł Judin|Pawła Judina]]. Tłum. z [[język rosyjski|rosyjskiego]] Aleksander Neyman, [[Roman Korab-Żebryk]], Bogdan Kupis | tom = I | tytuł tomu = Filozofia starożytna i średniowieczna | rozdział = Empedokles i Anaksagoras | język = pl}}</ref>. W późniejszym okresie wiele wędrował po macierzystej Grecji, nauczając i lecząc. Uchodził za cudotwórcę, gdyż uwolnił miasto [[Selinunt]] od febry, osuszając okoliczne bagna, rodzinne miasto zaś od nadmiernych upałów, otwierając dostęp świeżym wiatrom północnym przez przebicie otaczających skał<ref>"Mały Słownik Kultury Antycznej" pod redakcją Lidii Winniczuk Warszawa 1991 wyd. 6 {{ISBN|83-214-0406-5}} str. 135</ref>. [[Arystoteles]] uważał go za twórcę [[retoryka|retoryki]], a jego uczniem miał być słynny [[Gorgiasz]] z Leontinoi. Uważa się, że Empedokles był twórcą szkoły medycznej – przed nim medycyną zajmowali się kapłani i [[pitagorejczycy]].

Przypuszcza się, że Empedokles słuchał nauk [[Parmenides]]a, a mógł też mieć związki z pitagorejczykami. Z jego pism zachowały się jedynie fragmenty wierszowanego dzieła {{grc|Περὶ φύσεως}} (''Peri physeos'', ''O naturze'') i poematu mistycznego {{grc|Καθαρμοί}} (''Katharmoi'', ''Oczyszczenia''). Z tego ostatniego zachowało się jedynie około 5% całości – rekonstrukcja dokonana przez Günthera Zuntza obejmuje zaledwie 100 wersów z około 2000. Poza tym Empedokles miał pisać [[tragedia|tragedie]] – stworzył ich jakoby 43. Zarysy jego filozofii odtwarzamy w dużej mierze na podstawie przekazów doksograficznych, zachowanych w pismach innych filozofów – między innymi Arystotelesa i [[Lukrecjusz]]a.

Na temat śmierci Empedoklesa krąży wiele legend. Historycy filozofii skłaniają się do poglądu, że pod koniec życia został wygnany z Akragas i zmarł w Grecji. Opowieści o tym, jakoby rzucił się do [[Etna|Etny]], były prawdopodobnie rozpuszczane przez jego przeciwników politycznych.

== Dzieło ==
Uważa się, że Empedokles starał się pogodzić budzący zbyt wiele kontrowersji [[monizm]] [[Szkoła elejska|eleatów]] z codziennymi obserwacjami. Zajmuje stanowisko pośrednie między [[Parmenides]]em, według którego byt jest jeden i niezmienny, a [[Heraklit]]em, głoszącym totalną zmienność bytu. Zdaniem prof. [[Wiaczesław Szestakow|Szestakowa]] Empedokles był pierwszym przedstawicielem [[filozofia miłości|filozofii miłości]], którą wyłożył w poemacie ''O naturze''{{odn|Шестаков|2020|s=21}}.

=== Teoria bytu ===
Opracowując swoją teorię, Empedokles oparł się na twierdzeniu Parmenidesa o wieczności, niezniszczalności i niezmienności tego, co naprawdę istnieje{{odn|Asmus|1969|s=55}}. Uważał on jednak za pewne istnienie wielości rzeczy. Według Empedoklesa, zasada bytu ({{grc|ἀρχή}} ''[[Arché|arche]]'') jest czworaka i tworzą ją cztery {{grc|ῥίζαι}} (''rhizai'', ''korzenie''), nazwane później ''żywiołami'', ''elementami'' ({{grc|στοιχεῖα}}, ''stoicheia''), lub ''pierwiastkami''. Są to ''ziemia'', ''woda'', ''powietrze'' i ''ogień''<ref name="tatarkiewicz">{{Cytuj książkę | nazwisko = Tatarkiewicz| imię = Władysław| autor link = Władysław Tatarkiewicz| tytuł = Historia filozofii| wydanie = 9| wydawca = [[Wydawnictwo Naukowe PWN]]| miejsce = Warszawa| rok = 1981 | strony = 40-43| rozdział = Empedokles| tom = 1| tytuł tomu = Filozofia starożytna i średniowieczna| isbn = 83-01-02581-6}}</ref>{{odn|Asmus|1969|s=55}}. Elementy są wieczne, bo „to, co jest", nie powstaje, nie przemija i jest niezmienne. Z drugiej strony zmienność również istnieje, bo:

: „Nie ma powstawania czegokolwiek, co jest śmiertelne, ani nie jest końcem niszcząca śmierć. Jest tylko mieszanie się i wymiana tego, co pomieszane.”<ref>Zdanie to można uznać za pierwsze sformułowanie [[Prawo zachowania masy|zasady zachowania masy]]. W innym tłumaczeniu "''W przyrodzie nie powstaje nic, co może umrzeć; nie ma całkowitego unicestwienia; nie dzieje się nic oprócz zmian i rozpadu tego co połączone. Tylko nieucy nazywają to narodzinami i śmiercią''. (Słów ''narodziny'' i ''śmierć'' nie należy tu rozumieć dosłownie, chodzi o narodziny w sensie powstania z niczego i śmierć w sensie zginięcia bez śladu)." Zbigniew Płochocki "Atomistyka współczesna. Cz. 1 Historia atomu i elementy mechaniki kwantowej" Warszawa 1986, Wyd. 2
{{ISBN|83-02-02340-X}} str. 10</ref>

W ten sposób Empedokles pogodził teorię [[Parmenides]]a o niezmienności bytu z poglądami [[Heraklit]]a o nieustannej zmienności zjawisk<ref name="tatarkiewicz"/>.

Oprócz korzeni, które są bierne, Empedokles wprowadził dwa elementy czynne: ''miłość'' ({{grc|φιλία}} ''philia'') i ''waśń'' ({{grc|νεῖκος}} ''neikos''; często zwana niezgodą lub nienawiścią)<ref name="tatarkiewicz"/>. Również elementy czynne są wieczne: „były one przedtem i będą, i nigdy, zdaje się, nie będzie czas bezgraniczny wolny od tej pary”.

Mamy zatem u Empedoklesa po raz pierwszy w historii oddzielenie pojęcia siły od materii – stała się ona czymś biernym, co kształtowane jest przez zewnętrzną w stosunku do niej siłę. W oparciu o tę koncepcję Empedokles przystąpił do wyjaśniania świata i dokonujących się w nim przemian.

Wspólne działanie miłości i waśni wyznaczają budowę i losy świata. Są one cykliczne i przebiegają w czterech etapach<ref name="tatarkiewicz"/>.
# Wszystkie żywioły tworzą kulę ({{grc|σφαῖρος}} ''sphairos'') świata, spajane siłą miłości.
# Siła miłości zaczyna maleć, a narasta waśń. Przyciągają się jedynie elementy podobne i następuje wyraźne rozgrupowanie elementów.
# Powstaje całkowity chaos, królestwo waśni.
# Miłość ponownie zaczyna spajać elementy, prowadząc do harmonii.

Ciekawe są te poglądy Empedoklesa, które dziś określilibyśmy jako „przyrodnicze”. W dziedzinie fizyki dopuszczał on skończoność prędkości światła, a w biologii stwierdzał, że „włosy, liście, grube pióra ptaków i łuski rosnące na potężnych członkach są tym samym”. W drugim okresie świata, gdy z harmonii wyłaniają się osobne byty, na świecie pojawiają się poszczególne części roślin, zwierząt i ludzi: „głowy bez szyi, oczy bez czoła” i „gdzie się przypadkiem spotkały, tam się z sobą łączyły”. „Organizmy” utworzone z nieodpowiednich połączeń ginęły, a pozostały jedynie te, które były wystarczająco dostosowane do przeżycia. Można to interpretować jako zapowiedź przyszłych doktryn ewolucyjnych, tym bardziej, że u Empedoklesa ewolucja roślin miała poprzedzać ewolucję zwierząt, a ta z kolei miała poprzedzać ewolucję ludzi<ref name="tatarkiewicz"/>.

== Kosmogonia ==
{{dopracować|sekcja|źródła=2009-09}}
Zdaniem Empedoklesa Wszechświat nie ma struktury stałej, ale zmienną, zależną od działania sił zewnętrznych: przyciągania (miłości) i odpychania (nienawiści). Wzorem poprzedników Empedokles wpisuje w kosmologię metafizyczną zasadę organizującą życie Wszechświata. Jest nią [[Parmenides|parmenidejska]] zasada, mówiąca, że nic nie może powstać z niczego, a to, co jest, nie może przestać być. Zasada ta jednak, zdaniem Empedoklesa, odnosi się wyłącznie do elementów prostych. To, co złożone, powstaje zaś i ginie. Składniki są więc niezmienne, zmienne są ich układy.

Są cztery składniki świata – ziemia, ogień, powietrze i woda. Każdy z nich to odrębny rodzaj materii. Pełnią one rolę parmenidejskiego Jedna: są wieczne, niezmienne, nie powstają i nie przemijają. Rzeczy różnią się zaś proporcjami, w jakich owe składniki są w nich zmieszane.

Powstawaniu rzeczy sprzyjają siły zewnętrzne. Są one równie pierwotne, co żywioły. Świat ma zatem charakter dynamiczny. Są cztery okresy życia świata (okres pierwszy i trzeci są okresami [[Szkoła elejska|eleackiej]] nieruchomości, drugi i czwarty zaś – okresami heraklitejskiej [[wariabilizm|zmienności]])<ref name="tatarkiewicz"/>:
* pierwszy to stan doskonały świata (Sfairos), kiedy elementy są wymieszane.
* drugi to okres, w którym do Sfairosu wciska się nienawiść (kierując ku środkowi). Tworzy się świat. Powietrze drąży kulę świata, której powierzchnia (pod wpływem ognia) twardnieje i otacza świat jako sklepienie niebieskie. Poza kulą świata nic nie istnieje. Wewnątrz kuli wir miłości przesuwa ogień do góry, a powietrze do dołu. Tak powstają dwie półkule: jasna (ogień) i ciemna (powietrze). Dzięki naciskowi ognia obie zostają wprawione w ruch obrotowy (co z kolei wprawia w ruch niebo). Początkowo ruch ten był wolny, ale z czasem stał się szybszy, wiążąc błotniste jądro świata. Przeciskająca się woda miesza się z powietrzem i paruje, opasując kulę świata warstwą, wokół której obracają się obie półkule. Do obracającego się firmamentu przytwierdzone są gwiazdy. Planety zaś poruszają się swobodnie, zajmując określone dla nich pozycje. Ziemia rodzi rośliny i zwierzęta, które rosną dzięki sile jednoczącej ich elementy. Potem powstają luźne części organizmów zwierzęcych, które łączą się przypadkowo. Przetrwają tylko te istoty, których członki połączyły się w sposób gwarantujący im przetrwanie (zalążek teorii ewolucji). Gdy dochodzi do głosu spór i rozbija jedność, postacie zwierząt są w pełni ukształtowane.
* trzeci – okres miłości. Elementy łączą się według podobieństwa i tworzą cztery sfery koncentryczne: w środku Ziemia, potem woda, powietrze i ogień.
* czwarty to okres, w którym podzielone sfery zaczynają się łączyć za przyczyną miłości. Cykl zostaje zamknięty i może się rozpocząć od nowa.

Dwie kosmologiczne idee Empedoklesa stanowić będą źródło dla wielu późniejszych koncepcji. Są to:
* idea dynamicznej struktury świata, gdzie Wszechświat nie stanowi nienaruszalnego modelu sfer,
* idea siły przyciągania i odpychania jako sił pierwotnych, która odrodziła się w okresie filozofii nowożytnej, stając się podstawą pierwszych koncepcji [[Teoria wszystkiego|Teorii Wszystkiego]].

Empedokles jako pierwszy sformułował tezę o skończoności [[prędkość światła|prędkości światła]], uzasadniając ją rozumowaniem, iż skoro światło polega na ruchu, to do rozchodzenia się wymaga czasu{{odn|Wróblewski|1987|s=40}}.

=== Teoria postrzegania ===
Na szczególną uwagę zasługuje Empedoklesowe wyjaśnienie zjawiska postrzegania, przyjmowane następnie prawie powszechnie wśród filozofów greckich. Otóż postrzeganie możliwe jest jedynie w sytuacji ''bezpośredniego zetknięcia'' narządu zmysłu z przedmiotem. Termin „zetknięcie” należy oczywiście rozumieć bardzo ogólnie, u Empedoklesa chodzi przede wszystkim o to, że wszystkie rzeczy miały emitować tak zwane ''wypływy'' ({{grc|ἀπορροαί}} ''aporrhoai''). Narządy zmysłów układami porów lub przewodów zakończonych porami. Z jednej strony pory emitują wypływy, a z drugiej wnikać do nich mogą jedynie te wypływy, które do nich pasują. W ten sposób podobne może postrzegać podobne: „poprzez ziemię widzimy ziemię, poprzez wodę wodę, poprzez powietrze powietrze, poprzez ogień niszczący ogień (...)”<ref name="tatarkiewicz"/>.

Teorię postrzegania przejęli od Empedoklesa między innymi atomiści, powtarza ją też właściwie bez zmian [[Platon]] w [[Timajos (dialog)|Timajosie]].

=== „Barwy Empedoklesa” ===
Określenie to dotyczy palety barw ograniczonych tylko do czterech, używanych przez malarzy starożytnej Grecji, które według Empedoklesa miały być związane z czterema żywiołami: biała, czarna, czerwona i żółta. Najstarszy zachowany zabytek odpowiadający tradycyjnym barwom Empedoklesa możemy podziwiać w Muzeum Archeologicznym w Atenach – są to malowane gliniane metopy ze świątyni Apolina w Thermon (ok. 630 r. p.n.e.)<ref>Maria Rzepińska,Historia koloru, t.1, Arkady, Warszawa 1989, {{ISBN|83-213-3368-0}}; Władysław Tatarkiewicz, Historia estetyki, t.1 Estetyka starożytna, Arkady, Warszawa 1985, {{ISBN|83-213-3049-5}}.</ref>.

=== Religia ===
W empedoklejskiej nauce o duszy mieszają się wpływy [[Orfizm (religia)|orfickie]] i pitagorejskie. W ''Oczyszczeniach'' pisze Empedokles: „byłem ja już kiedyś chłopcem i dziewczyną, krzewem, ptakiem i niemą rybą", co sugeruje, że wyznawał [[Reinkarnacja|metempsychozę]]. Wzorem orfików uważał, że przebywanie w ciele jest dla duszy czymś złym, jednak w odróżnieniu od nich i pitagorejczyków dusza przebywa w ciele dlatego, że w innym wcieleniu dopuszczała się zabijania innych istot żywych.

== Inne ==
Postać tego myśliciela natchnęła niemieckiego poetę [[Friedrich Hölderlin|Friedricha Hölderlina]] do napisania dramatu ''Empedokles''.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę |nazwisko = | imię = | autor = | autor link = | inni = Pod redakcją [[Michaił Iowczuk|M.T. Jowczuka]], [[Teodor Ojzerman|T.I. Ojzermana]], [[Iwan Szczipanow|I.J. Szczipanowa]]. Przeł. Marian Drużkowski i in | tytuł = [[Krótki zarys historii filozofii]] | url = | wydanie = II, poprawione i uzupełnione | wydawca = [[Książka i Wiedza]] | miejsce = [[Warszawa]] | rok = 1969| miesiąc = listopad | seria = | rozdział = Materializm w epoce rozwoju demokracji ustroju niewolniczego | imię r = W.F. | nazwisko r = Asmus | autor r = | autor r link = Walentin Asmus | strony = 55–58 | język = pl|odn=tak}}
* [[Adam Krokiewicz]], ''Zarys filozofii greckiej''
* [[Stefan Swieżawski]], ''Dzieje europejskiej filozofii klasycznej''
* {{cytuj książkę | imię = Władysław | nazwisko = Tatarkiewicz | autor link = Władysław Tatarkiewicz | tytuł = [[Historia filozofii (Tatarkiewicz)|Historia filozofii]] | tom = 1}}
* {{cytuj książkę | imię = Andrzej Kajetan | nazwisko = Wróblewski | autor link = Andrzej Kajetan Wróblewski | tytuł = Prawda i mity w fizyce | miejsce = Warszawa | rok = 1987 | wydanie = 2 | isbn = 83-207-0880-X | odn = tak}}
* {{Cytuj książkę | tytuł = [[Historia filozofii (podręcznik)|Historia filozofii]] | wydawca = [[Książka i Wiedza]] | miejsce = [[Warszawa]] | data = 1961 | strony = 93–108 | inni = Pod redakcją [[Gieorgij Aleksandrow|G. F. Aleksandrowa]], [[Bernard Bychowski|B. E. Bychowskiego]], [[Mark Mitin|M.B. Mitina]], [[Pawieł Judin|Pawła Judina]]. Tłum. z [[język rosyjski|rosyjskiego]] Aleksander Neyman, [[Roman Korab-Żebryk]], Bogdan Kupis | tom = I | tytuł tomu = Filozofia starożytna i średniowieczna | rozdział = Empedokles i Anaksagoras | język = pl}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko = Шестаков | imię = В. П. | autor link = Wiaczesław Szestakow | tytuł = Европейский эрос. Философия любви и европейское искусство | wydawca = Editorial URSS | miejsce = [[Moskwa|Москва]] | data = 2020 | wydanie = Изд. стереотип | isbn = 978-5-382-01970-3 | url = https://vk.com/doc372438848_495302470?hash=a8103afc4cd77c0618| język = ru|odn=tak}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{MacTutor|id=Empedocles}} [dostęp 2021-10-24].
* {{Cytuj stronę | url = http://history.hanover.edu/texts/presoc/emp.htm | tytuł = Fragmenty pism Empedoklesa z komentarzami | opublikowany = history.hanover.edu | archiwum = https://web.archive.org/web/20120629024157/http://history.hanover.edu/texts/presoc/emp.htm | zarchiwizowano = 2012-06-29}} {{lang|en}}
* {{SEP | url = empedocles/ | autor = Richard Parry | tytuł = Empedocles | data = 2012-09-11 | data dostępu = 2017-12-30}}
* {{IEP | url = e/empedocl.htm | autor = Gordon Campbell | tytuł = Empedocles | data dostępu = 2018-06-28}}
* {{Cytuj stronę | url = http://classicpersuasion.org/pw/empedocles/ | tytuł = Empedocles of Agrigentum at Peithô's Web | opublikowany = classicpersuasion.org | archiwum = https://web.archive.org/web/20061205050829/http://classicpersuasion.org/pw/empedocles/ | zarchiwizowano = 2006-12-05}}
* {{paywall}} ''[https://www.rep.routledge.com/articles/biographical/empedocles-c-495-c-435-bc/v-2 Empedocles (c.495–c.435 BC)]'' {{lang|en}}, [[Routledge Encyclopedia of Philosophy]], rep.routledge.com [dostęp 2023-05-09].

{{Przedsokratejczycy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Lekarze starożytnej Grecji]]
[[Kategoria:Pisarze i poeci starożytnej Grecji]]
[[Kategoria:Pisarze V wieku p.n.e.]]
[[Kategoria:Presokratycy]]
[[Kategoria:Urodzeni w V wieku p.n.e.]]
[[Kategoria:Zmarli w V wieku p.n.e.]]

title: EmpedoklesἘμπεδοκλῆς

Data i miejsce urodzenia: 494 r. p.n.e. · Akragas


text:
# Justin Azevedo
Justin Azevedo (ur. 1 kwietnia 1988 w West Lorne, Ontario) – kanadyjski hokeista pochodzenia portugalskiego.

## Kariera
- Elgin Middlesex Chiefs U15 AAA (2002-2003)
- Chatham Maroons (2003-2004)
- Kitchener Rangers (2004-2008)
- Manchester Monarchs (2008-2012)
- Lukko (2012-2013)
- HC Lev Praga (2013-2014)
- Ak Bars Kazań (2014-2020)
- ZSC Lions (2021-)

W latach 2004–2008 rozegrał cztery sezony w kanadyjskim klubie Kitchener Rangers w ramach rozgrywek OHL i CHL. Szczególnie udany był dla niego ostatni sezon 2007/2008 pod względem drużynowym i indywidualnym. Następnie w latach 2008–2012 rozegrał cztery sezony w amerykańskim zespole Manchester Monarchs w rozgrywkach AHL, jednak nie odniósł w nim znaczących sukcesów, choć nadal wykazywał się skutecznością. Od czerwca 2012 roku był zawodnikiem fińskiego klubu Lukko, z którym rozegrał sezon SM-liiga (2012/2013). Mimo zajęcia 10. miejsca w rundzie zasadniczej, w fazie play-off drużyna dotarła do półfinału, a następnie uległa w walce o brązowy medal. Azevedo miał bardzo udany sezon, gdyż był drugim najskuteczniejszym graczem ligi w rundzie zasadniczej i pierwszym w fazie play-off. Od kwietnia zawodnik HC Lev Praga (wraz z nim do klubu trafił inny zawodnik Lukko, fiński bramkarz Petri Vehanen). Od lipca 2014 zawodnik Ak Barsu Kazań. Przedłużał kontrakt o dwa lata w maju 2015 i w maju 2018 oraz w kwietniu 2020 o rok. Pod koniec grudnia 2020 jego kontrakt został rozwiązany z przyczyn osobistych. W maju 2021 został zaangażowany przez szwajcarski klub ZSC Lions.
Wystąpił w juniorskiej kadrze Kanady na mistrzostwach świata juniorów do lat 18 w 2006.

## Sukcesy
Klubowe
- Holody Trophy – mistrzostw dywizji OHL: 2008 z Kitchener Rangers
- Wayne Gretzky Trophy – mistrzostwo konferencji OHL: 2008 z Kitchener Rangers
- Hamilton Spectator Trophy – najwięcej punktów w sezonie zasadniczym OHL: 2008 z Kitchener Rangers
- J. Ross Robertson Cup – mistrzostwo OHL: 2008 z Kitchener Rangers
- Finał KHL o Puchar Gagarina: 2014 z HC Lev Praga, 2015 z Ak Barsem Kazań
- Srebrny medal mistrzostw Rosji: 2015 z Ak Barsem Kazań
- Puchar Gagarina – mistrzostwo KHL: 2018 z Ak Barsem Kazań
- Złoty medal mistrzostw Rosji: 2018 z Ak Barsem Kazań

Indywidualne
- Mistrzostwa Świata w Hokeju na Lodzie 2006:
  - Skład gwiazd turnieju
- OHL i CHL 2007/2008:
  - Pierwsze miejsce w klasyfikacji asystentów sezonu OHL: 81 asyst
  - Eddie Powers Memorial Trophy – pierwsze miejsce w klasyfikacji kanadyjskiej sezonu OHL: 124 punkty
  - Pierwsze miejsce w klasyfikacji asystentów w fazie play-off OHL: 26 asyst
  - Pierwsze miejsce w klasyfikacji kanadyjskiej w fazie play-off OHL: 36 punktów
  - Wayne Gretzky 99 Award – Najbardziej Wartościowy Zawodnik (MVP) w fazie play-off OHL
  - Red Tilson Trophy – najwybitniejszy zawodnik OHL
  - Pierwszy skład gwiazd OHL
  - Pierwsze miejsce w klasyfikacji kanadyjskiej sezonu CHL: 124 punkty
  - Pierwszy skład gwiazd CHL
  - Najlepszy zawodnik roku CHL
  - Skład gwiazd Memorial Cup
  - Ed Chynoweth Trophy – pierwsze miejsce w klasyfikacji kanadyjskiej turnieju Memorial Cup: 11 punktów
- AHL 2011/2012:
  - Najlepszy zawodnik tygodnia – 25 marca 2012[8]
- SM-liiga (2012/2013):
  - Pierwsze miejsce w klasyfikacji strzelców goli w osłabieniu w sezonie zasadniczym: 3 gole
  - Trzecie miejsce w klasyfikacji asystentów w sezonie zasadniczym: 38 asyst[9]
    - Pierwsze miejsce w klasyfikacji asystentów wśród debiutantów w sezonie zasadniczym: 38 asyst

  - Drugie miejsce w klasyfikacji kanadyjskiej w sezonie zasadniczym: 58 punktów[10]
    - Pierwsze miejsce w klasyfikacji kanadyjskiej wśród debiutantów w sezonie zasadniczym: 58 punktów

  - Pierwsze miejsce w klasyfikacji strzelców w fazie play-off: 10 goli[11]
  - Trzecie miejsce w klasyfikacji asystentów w fazie play-off: 8 asyst[12]
  - Pierwsze miejsce w klasyfikacji kanadyjskiej w fazie play-off: 18 punktów[13]
  - Pierwsze miejsce w klasyfikacji +/− w fazie play-off: +9[14]
  - Skład gwiazd sezonu
- KHL (2013/2014):
  - Drugie miejsce w klasyfikacji strzelców w fazie play-off: 13 goli
  - Czwarte miejsce w punktacji kanadyjskiej w fazie play-off: 26 punktów
  - Najlepszy obrońca – finał o Puchar Gagarina
  - Złoty Kask (przyznawany sześciu zawodnikom wybranym do składu gwiazd sezonu)[15]
- KHL (2014/2015):
  - Trzecie miejsce w klasyfikacji +/− w sezonie zasadniczym: +28
- KHL (2015/2016):
  - Piąte miejsce w klasyfikacji asystentów w sezonie zasadniczym: 36 asyst
- KHL (2017/2018):
  - Skład gwiazd miesiąca – wrzesień 2017[16], kwiecień 2018[17]
  - Najlepszy napastnik – ćwierćfinały konferencji[18], marzec 2018[19]
  - Drugie miejsce w klasyfikacji strzelców w fazie play-off: 9 goli
  - Pierwsze miejsce w klasyfikacji strzelców zwycięskich goli meczowych w fazie play-off: 5 goli
  - Pierwsze miejsce w punktacji asystentów w fazie play-off: 15 asyst
  - Pierwsze miejsce w punktacji kanadyjskiej w fazie play-off: 24 punkty
  - Mistrz Play-off – Najbardziej Wartościowy Gracz (MVP) fazy play-off (24 punkty za 9 goli i 15 asyst w 19 meczach)[20][21]
  - Złoty Kask (przyznawany sześciu zawodnikom wybranym do składu gwiazd sezonu)

title: Justin Azevedo

wikitext:
{{Sportowiec infobox
 |imię i nazwisko         = Justin Azevedo
 |imię i nazwisko org     =
 |dyscyplina              = hokej
 |grafika                 = Justin Azevedo 2012 3.jpg
 |opis grafiki            = Justin Azevedo w barwach Lukko (2012)
 |pełne imię i nazwisko   =
 |data urodzenia          = [[1 kwietnia]] [[1988]]
 |miejsce urodzenia       = [[West Lorne (Ontario)|West Lorne]]
 |data śmierci            =
 |miejsce śmierci         =
 |obywatelstwo            = [[Portugalia]]<br />[[Kanada]]
 |wzrost                  = 170 cm
 |pozycja                 = napastnik (center)
 |uchwyt                  = prawy
 |klub                    = [[ZSC Lions]]
 |numer w klubie          =
 |kariera juniorska       =
 |draft                   = OHL Priority Selection 2004
 |numer draftu            = 14 (1 runda)
 |zespół draftu           = [[Kitchener Rangers]]
 |2. draft                = [[NHL Entry Draft 2008|NHL 2008]]
 |numer 2. draftu         = 153 (6 runda)
 |zespół 2. draftu        = [[Los Angeles Kings]]
 |kariera seniorska       =
 |kariera reprezentacyjna =
 |kariera trenerska       =
 |medale                  =
 |odznaczenia             =
 |commons                 = Category:Justin Azevedo
 |wikicytaty              =
 |www                     =
}}
'''Justin Azevedo''' (ur. [[1 kwietnia]] [[1988]] w [[West Lorne (Ontario)|West Lorne]], [[Ontario]]) – [[Kanada|kanadyjski]] [[hokej na lodzie|hokeista]] pochodzenia [[Portugalia|portugalskiego]].

== Kariera ==
{{Układ wielokolumnowy |szerokość=24em <!-- od 8 do 24 --> |liczba=2 |
* {{Flaga|CAN}} Elgin Middlesex Chiefs U15 AAA (2002-2003)
* {{Flaga|CAN}} Chatham Maroons (2003-2004)
* {{Flaga|CAN}} [[Kitchener Rangers]] (2004-2008)
* {{Flaga|USA}} [[Manchester Monarchs]] (2008-2012)
* {{Flaga|FIN}} [[Rauman Lukko|Lukko]] (2012-2013)
* {{Flaga|CZE}} [[HC Lev Praga]] (2013-2014)
* {{flaga|RUS}} [[Ak Bars Kazań]] (2014-2020)
* {{flaga|CHE}} [[ZSC Lions]] (2021-)
}}
W latach 2004–2008 rozegrał cztery sezony w kanadyjskim klubie [[Kitchener Rangers]] w ramach rozgrywek [[Ontario Hockey League|OHL]] i [[Canadian Hockey League|CHL]]. Szczególnie udany był dla niego ostatni sezon 2007/2008 pod względem drużynowym i indywidualnym. Następnie w latach 2008–2012 rozegrał cztery sezony w amerykańskim zespole [[Manchester Monarchs]] w rozgrywkach [[American Hockey League|AHL]], jednak nie odniósł w nim znaczących sukcesów, choć nadal wykazywał się skutecznością. Od czerwca 2012 roku był zawodnikiem fińskiego klubu [[Rauman Lukko|Lukko]], z którym rozegrał sezon [[SM-liiga (2012/2013)]]. Mimo zajęcia 10. miejsca w rundzie zasadniczej, w fazie play-off drużyna dotarła do półfinału, a następnie uległa w walce o brązowy medal. Azevedo miał bardzo udany sezon, gdyż był drugim najskuteczniejszym graczem ligi w rundzie zasadniczej i pierwszym w fazie play-off. Od kwietnia zawodnik [[HC Lev Praga]] (wraz z nim do klubu trafił inny zawodnik Lukko, fiński bramkarz [[Petri Vehanen]])<ref>{{Cytuj |url = http://archive.is/20130429001852/http://www.levpraha.cz/clanek.asp?id=Lev-zbroji-na-druhou-sezonu-738 |tytuł = KAMPAŇ MĚSÍCE – Každý měsíc jedna vybraná nabídka |opublikowany = www.levpraha.cz |język = cs |data dostępu = 2019-03-13}}</ref>. Od lipca 2014 zawodnik [[Ak Bars Kazań|Ak Barsu Kazań]]<ref>{{Cytuj |url = http://www.levpraha.cz/clanek.asp?id=Kazan-koupila-Azeveda-a-prava-na-Sekace-1686 |tytuł = KAMPAŇ MĚSÍCE – Každý měsíc jedna vybraná nabídka |opublikowany = www.levpraha.cz |język = cs |data dostępu = 2019-03-13}}</ref>. Przedłużał kontrakt o dwa lata w maju 2015<ref>{{Cytuj |url = http://www.ak-bars.ru/news/11230.html |tytuł = «Ак Барс» продлил контракт с Азеведо |opublikowany = www.ak-bars.ru |data dostępu = 2017-11-18}}</ref> i w maju 2018<ref>{{Cytuj |url = https://en.khl.ru/news/2018/05/15/398321.html |tytuł = Azevedo stays in Kazan; Videll moves to Riga. May 14-15 transfer highlights: News: Kontinental Hockey League (KHL) |opublikowany = en.khl.ru |data dostępu = 2018-05-17}}</ref> oraz w kwietniu 2020 o rok<ref>{{Cytuj |url = https://www.ak-bars.ru/news/19176.html |tytuł = Джастин Азеведо подписал новый контракт с «Ак Барсом» |opublikowany = ak-bars.ru |język = ru |data dostępu = 2020-12-27}}</ref>. Pod koniec grudnia 2020 jego kontrakt został rozwiązany z przyczyn osobistych<ref>{{Cytuj |url = https://www.ak-bars.ru/m/news/20164.html |tytuł = Джастин Азеведо покидает «Ак Барс» |opublikowany = ak-bars.ru |język = ru |data dostępu = 2020-12-27}}</ref>. W maju 2021 został zaangażowany przez szwajcarski klub ZSC Lions<ref>{{Cytuj |url = https://www.zsclions.ch/news/detail/verpflichtung-von-justin-azevedo/ |tytuł = Verpflichtung von Justin Azevedo | ZSC Lions |opublikowany = zsclions.ch |język = de |data dostępu = 2021-05-15}}</ref>.

Wystąpił w juniorskiej kadrze Kanady na [[Mistrzostwa świata do lat 18 w hokeju na lodzie mężczyzn|mistrzostwach świata juniorów do lat 18]] w [[Mistrzostwa świata do lat 18 w hokeju na lodzie mężczyzn 2006|2006]].

== Sukcesy ==
[[Plik:JustinAzevedo.jpg|mały|240px|Justin Azevedo w barwach Manchester Monarchs (2009)]]
; Klubowe
* {{Trofeum|puchar|złoty}} [[Holody Trophy]] – mistrzostw dywizji OHL: 2008 z Kitchener Rangers
* {{Trofeum|puchar|złoty}} [[Wayne Gretzky Trophy]] – mistrzostwo konferencji OHL: 2008 z Kitchener Rangers
* {{Trofeum|puchar|złoty}} [[Hamilton Spectator Trophy]] – najwięcej punktów w sezonie zasadniczym OHL: 2008 z Kitchener Rangers
* {{Trofeum|puchar|złoty}} '''[[J. Ross Robertson Cup]] – mistrzostwo OHL''': 2008 z Kitchener Rangers
* {{Trofeum|puchar|srebrny}} Finał [[Kontynentalna Hokejowa Liga|KHL]] o [[Puchar Gagarina]]: [[KHL (2013/2014)|2014]] z HC Lev Praga, [[KHL (2014/2015)|2015]] z Ak Barsem Kazań
* [[Plik:Silver medal with cup.svg|16px]] Srebrny medal [[Mistrzostwa Rosji w hokeju na lodzie|mistrzostw Rosji]]: [[KHL (2014/2015)|2015]] z Ak Barsem Kazań
* {{Trofeum|puchar|złoty}} '''[[Puchar Gagarina]] – mistrzostwo [[Kontynentalna Hokejowa Liga|KHL]]''': [[KHL (2017/2018)|2018]] z Ak Barsem Kazań
* [[Plik:Gold medal with cup.svg|16px]] '''Złoty medal [[Mistrzostwa Rosji w hokeju na lodzie|mistrzostw Rosji]]''': [[KHL (2017/2018)|2018]] z Ak Barsem Kazań

; Indywidualne
* Mistrzostwa Świata w Hokeju na Lodzie 2006:
** Skład gwiazd turnieju
* OHL i CHL 2007/2008:
** Pierwsze miejsce w klasyfikacji asystentów sezonu OHL: 81 asyst
** [[Eddie Powers Memorial Trophy]] – pierwsze miejsce w klasyfikacji kanadyjskiej sezonu OHL: 124 punkty
** Pierwsze miejsce w klasyfikacji asystentów w fazie play-off OHL: 26 asyst
** Pierwsze miejsce w klasyfikacji kanadyjskiej w fazie play-off OHL: 36 punktów
** [[Wayne Gretzky 99 Award]] – [[Most Valuable Player|Najbardziej Wartościowy Zawodnik (MVP)]] w fazie play-off OHL
** [[Red Tilson Trophy]] – najwybitniejszy zawodnik OHL
** Pierwszy skład gwiazd OHL
** Pierwsze miejsce w klasyfikacji kanadyjskiej sezonu CHL: 124 punkty
** Pierwszy skład gwiazd CHL
** Najlepszy zawodnik roku CHL
** Skład gwiazd [[Memorial Cup]]
** [[Ed Chynoweth Trophy]] – pierwsze miejsce w klasyfikacji kanadyjskiej turnieju Memorial Cup: 11 punktów
* AHL 2011/2012:
** Najlepszy zawodnik tygodnia – 25 marca 2012<ref>{{Cytuj |url = https://mayorsmanor.com/2012/03/justin-azevedo-named-reebokahl-player-of-the-week/ |tytuł = Justin Azevedo Named Reebok/AHL Player Of The Week |opublikowany = mayorsmanor.com |język = en |data dostępu = 2017-11-18}}</ref>
* [[SM-liiga (2012/2013)]]:
** Pierwsze miejsce w klasyfikacji strzelców goli w osłabieniu w sezonie zasadniczym: 3 gole
** Trzecie miejsce w klasyfikacji asystentów w sezonie zasadniczym: 38 asyst<ref>{{Cytuj |url = https://liiga.fi/fi/tilastot/2012-2013/runkosarja/pelaajat/?team=&position=all&player_stats=players&sort=S#stats-wrapper |tytuł = Pelaajatilastot | Perustilastot | Runkosarja 2012-2013 | Tilastot | Liiga |opublikowany = liiga.fi |język = fi |data dostępu = 2020-12-07}}</ref>
*** Pierwsze miejsce w klasyfikacji asystentów wśród debiutantów w sezonie zasadniczym: 38 asyst
** Drugie miejsce w klasyfikacji kanadyjskiej w sezonie zasadniczym: 58 punktów<ref>{{Cytuj |url = https://liiga.fi/fi/tilastot/2012-2013/runkosarja/pelaajat/?team=&position=all&player_stats=players&sort=P#stats-wrapper |tytuł = Pelaajatilastot | Perustilastot | Runkosarja 2012-2013 | Tilastot | Liiga |opublikowany = liiga.fi |język = fi |data dostępu = 2020-12-07}}</ref>
*** Pierwsze miejsce w klasyfikacji kanadyjskiej wśród debiutantów w sezonie zasadniczym: 58 punktów
** Pierwsze miejsce w klasyfikacji strzelców w fazie play-off: 10 goli<ref>{{Cytuj |url = https://liiga.fi/fi/tilastot/2012-2013/playoffs/pelaajat/?team=&position=all&player_stats=players&sort=M#stats-wrapper |tytuł = Pelaajatilastot | Perustilastot | Playoffs 2012-2013 | Tilastot | Liiga |opublikowany = liiga.fi |język = fi |data dostępu = 2020-12-07}}</ref>
** Trzecie miejsce w klasyfikacji asystentów w fazie play-off: 8 asyst<ref>{{Cytuj |url = https://liiga.fi/fi/tilastot/2012-2013/playoffs/pelaajat/?team=&position=all&player_stats=players&sort=S#stats-wrapper |tytuł = Pelaajatilastot | Perustilastot | Playoffs 2012-2013 | Tilastot | Liiga |opublikowany = liiga.fi |język = fi |data dostępu = 2020-12-07}}</ref>
** Pierwsze miejsce w klasyfikacji kanadyjskiej w fazie play-off: 18 punktów<ref>{{Cytuj |url = https://liiga.fi/fi/tilastot/2012-2013/playoffs/pelaajat/?team=&position=all&player_stats=players&sort=P#stats-wrapper |tytuł = Pelaajatilastot | Perustilastot | Playoffs 2012-2013 | Tilastot | Liiga |opublikowany = liiga.fi |język = fi |data dostępu = 2020-12-07}}</ref>
** Pierwsze miejsce w klasyfikacji +/− w fazie play-off: +9<ref>{{Cytuj |url = https://liiga.fi/fi/tilastot/2012-2013/playoffs/pelaajat/?team=&position=all&player_stats=players&sort=%C2%B1#stats-wrapper |tytuł = Pelaajatilastot | Perustilastot | Playoffs 2012-2013 | Tilastot | Liiga |opublikowany = liiga.fi |język = fi |data dostępu = 2020-12-07}}</ref>
** Skład gwiazd sezonu
* [[KHL (2013/2014)]]:
** Drugie miejsce w klasyfikacji strzelców w fazie play-off: 13 goli
** Czwarte miejsce w punktacji kanadyjskiej w fazie play-off: 26 punktów
** Najlepszy obrońca – finał o Puchar Gagarina
** [[Złoty Kask (KHL)|Złoty Kask]] (przyznawany sześciu zawodnikom wybranym do składu gwiazd sezonu)<ref>{{cytuj stronę |url = http://en.khl.ru/news/2014/5/28/27863.html |tytuł = Sixth sense. Season closing ceremony |opublikowany = khl.ru |język = en |data = 28 maja 2014 |data dostępu = 2014-05-29}}</ref>
* [[KHL (2014/2015)]]:
** Trzecie miejsce w klasyfikacji +/− w sezonie zasadniczym: +28
* [[KHL (2015/2016)]]:
** Piąte miejsce w klasyfikacji asystentów w sezonie zasadniczym: 36 asyst
* [[KHL (2017/2018)]]:
** Skład gwiazd miesiąca – wrzesień 2017<ref>{{Cytuj stronę |url = http://en.khl.ru/news/2017/10/01/361617.html |tytuł = September’s Finest: Shestyorkin, Dawes in our Team of the Month |data = 2017-10-01 |opublikowany = khl.ru |język = en |data dostępu = 2017-10-01}}</ref>, kwiecień 2018<ref>{{Cytuj stronę |url = https://en.khl.ru/news/2018/04/24/387716.html |tytuł = April’s finest: Johansson, Tokranov, Azevedo and Kravtsov |data = 2018-04-24 |opublikowany = khl.ru |język = en |data dostępu = 2018-04-25}}</ref>
** Najlepszy napastnik – ćwierćfinały konferencji<ref>{{cytuj stronę |url = https://en.khl.ru/news/2018/03/16/383684.html |tytuł = Sorokin, Panin, Azevedo and Kravtsov. Players of the Round |data = 2018-03-16 |opublikowany = khl.ru |język = en |data dostępu = 2018-03-16}}</ref>, marzec 2018<ref>{{Cytuj stronę |url = https://en.khl.ru/news/2018/04/03/385313.html |tytuł = March’s finest: Sorokin, Bailen, Azevedo and Kravtsov |data = 2018-04-03 |opublikowany = khl.ru |język = en |data dostępu = 2018-04-11}}</ref>
** Drugie miejsce w klasyfikacji strzelców w fazie play-off: 9 goli
** Pierwsze miejsce w klasyfikacji strzelców zwycięskich goli meczowych w fazie play-off: 5 goli
** Pierwsze miejsce w punktacji asystentów w fazie play-off: 15 asyst
** Pierwsze miejsce w punktacji kanadyjskiej w fazie play-off: 24 punkty
** [[Mistrz Play-off (KHL)|Mistrz Play-off]] – Najbardziej Wartościowy Gracz (MVP) fazy play-off (24 punkty za 9 goli i 15 asyst w 19 meczach)<ref>https://en.khl.ru/news/2018/05/23/399095.html.</ref><ref>https://www.khl.ru/news/2018/05/23/398933.html.</ref>
** Złoty Kask (przyznawany sześciu zawodnikom wybranym do składu gwiazd sezonu)

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Elitepro|9347}}
* {{hockeydb|80238}}
* {{Cytuj stronę |url = http://www.ontariohockeyleague.com/roster/show/id/2270 |tytuł = Justin Azevedo |opublikowany = ontariohockeyleague.com |archiwum = https://web.archive.org/web/20131214054705/http://www.ontariohockeyleague.com/roster/show/id/2270 |zarchiwizowano = 2013-12-14}} – profil na stronie OHL
* [http://www.raumanlukko.fi/joukkue/pelaajakortit/justin-azevedo Justin Azevedo] – profil na stronie Lukko
* [http://levpraha.cz/hrac.asp?id=83 Justin Azevedo] – profil na stronie Lev Praga
* [http://en.khl.ru/players/20709/ Justin Azevedo] – profil na stronie [http://khl.ru/ KHL]

{{SORTUJ:Azevedo, Justin}}
[[Kategoria:Kanadyjscy hokeiści]]
[[Kategoria:Hokeiści Kitchener Rangers]]
[[Kategoria:Hokeiści Manchester Monarchs]]
[[Kategoria:Hokeiści Lukko]]
[[Kategoria:Hokeiści HC Lev Praga]]
[[Kategoria:Hokeiści Ak Barsu Kazań]]
[[Kategoria:Hokeiści ZSC Lions]]
[[Kategoria:Kanadyjczycy pochodzenia portugalskiego]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1988]]

title: · Justin Azevedo

Data i miejsce urodzenia: 1 kwietnia 1988 · West Lorne

Obywatelstwo: Portugalia · Kanada

Pozycja: napastnik (center)

Uchwyt: prawy

Klub: ZSC Lions

Draft: OHL Priority Selection 2004, numer: 14 (1 runda) · Kitchener Rangers

Draft: NHL 2008, numer: 153 (6 runda) · Los Angeles Kings


text:
# Park Narodowy Ałtaj-Tawanbogd
Park Narodowy Ałtaj-Tawanbogd (mong. Алтай Таванбогд байгалийн цогцолборт газар; Altaj Tawanbogd bajglijn cogcolbort gadzar) – park narodowy w zachodniej Mongolii, w ajmaku bajanolgijskim, przy granicy z Rosją i Chinami. Zajmuje powierzchnię 636 161 ha.

## Geografia
Terytorium parku narodowego obejmuje część Ałtaju Mongolskiego, w której występują duże rumowiska skalne, lasy wysokogórskie, łąki i półpustynie, jeziora oraz doliny rzeczne. W północnej części znajduje się najwyższy szczyt Mongolii – Chujten (4374 m n.p.m.). Nieopodal leży Lodowiec Potanina, który wraz z innymi lodowcami zasila rzeki mające swoje ujścia w Kotlinie Wielkich Jezior. Na terenie parku znajdują się duże jeziora, m.in.: Choton nuur, Churgan nuur i Dajan nuur.
Klimat odznacza się surowością. Zdarzają się częste mrozy i silne wiatry. Okres wegetacji jest krótki.

## Fauna
W parku występują m.in. dzikie owce, pantery śnieżne, jelenie, kozłowate, wydry, kuny, ułary ałtajskie oraz orły przednie.

## Turystyka
Teren nadaje się do turystyki górskiej i ekoturystyki. Istnieje możliwość uprawiania wspinaczki górskiej, wędkarstwa (w lokalnych rzekach występuje duża populacja tajmena), raftingu oraz spływów kajakowych.

title: Park Narodowy Ałtaj-Tawanbogd

wikitext:
{{Obszar chroniony infobox
 |nazwa                = Park Narodowy Ałtaj-Tawanbogd
 |nazwa oryginalna     = {{k|mn|Алтай Таванбогд байгалийн цогцолборт газар}}
 |kod obszaru          =
 |logo                 =
 |grafika              =
 |opis grafiki         =
 |rodzaj               = [[park narodowy]]
 |państwo              = Mongolia
 |położenie            = [[ajmak bajanolgijski]]
 |siedziba             =
 |mezoregion           =
 |data utworzenia      = 1996<ref name=mne />
 |akt prawny           =
 |data likwidacji      =
 |powód likwidacji     =
 |powierzchnia         = 6362 km²
 |powierzchnia otuliny =
 |obszary chronione    =
 |ochrona              =
 |odwiedzający         =
 |dyrekcja             =
 |plan                 =
 |opis planu           =
 |współrzędne          = 48.51115°N 88.65143°E
 |commons              =
 |www                  =
}}
[[Plik:Dsc 3527-500x332.jpg|thumb|240px|Lodowiec w parku narodowym]]
'''Park Narodowy Ałtaj-Tawanbogd''' ({{w języku|mn|Алтай Таванбогд байгалийн цогцолборт газар}}; ''Altaj Tawanbogd bajglijn cogcolbort gadzar'') – park narodowy w zachodniej [[Mongolia|Mongolii]], w [[ajmak bajanolgijski|ajmaku bajanolgijskim]], przy granicy z [[Rosja|Rosją]] i [[Chińska Republika Ludowa|Chinami]]. Zajmuje powierzchnię 636 161 ha<ref name=mne>{{cytuj stronę | url = http://archive.is/20120904072812/http://www.mne.mn/mn/index.php?option=com_content&view=article&id=83:thnug&catid=42:2009-01-07-03-37-09&Itemid=110 | tytuł = ТХГН-ийн ангилал | data dostępu = 2011-06-13 | opublikowany = mne.mn | język = mn}}</ref>.

== Geografia ==
Terytorium parku narodowego obejmuje część [[Ałtaj Mongolski|Ałtaju Mongolskiego]], w której występują duże rumowiska skalne, lasy wysokogórskie, łąki i [[Półpustynia|półpustynie]], jeziora oraz doliny rzeczne. W północnej części znajduje się najwyższy szczyt Mongolii – [[Chüjten orgil|Chujten]] (4374 m n.p.m.). Nieopodal leży [[Lodowiec Potanina]], który wraz z innymi lodowcami zasila rzeki mające swoje ujścia w [[Kotlina Wielkich Jezior|Kotlinie Wielkich Jezior]]<ref name=legendtour>{{cytuj stronę | url = http://www.legendtour.ru/rus/mongolia/regions/altai-tavan-bogd-national-park.shtml | tytuł = НАЦИОНАЛЬНЫЕ ПАРКИ МОНГОЛИИ – АЛТАН ТАВАН БОГД | data dostępu = 2011-06-13 | opublikowany = legendtour.ru | język = ru | archiwum = https://web.archive.org/web/20150201001400/http://www.legendtour.ru/rus/mongolia/regions/altai-tavan-bogd-national-park.shtml | zarchiwizowano = 2015-02-01 }}</ref>. Na terenie parku znajdują się duże jeziora, m.in.: [[Choton nuur]], [[Churgan nuur]] i [[Dajan nuur]].

[[Klimat]] odznacza się surowością. Zdarzają się częste mrozy i silne wiatry. Okres wegetacji jest krótki<ref name=legendtour />.

== Fauna ==
W parku występują m.in. [[owca dzika|dzikie owce]], [[Irbis śnieżny|pantery śnieżne]], [[jeleń szlachetny|jelenie]], [[Koziorożce|kozłowate]], [[Wydra|wydry]], [[Kuna domowa|kuny]], [[Ułar ałtajski|ułary ałtajskie]] oraz [[Orzeł przedni|orły przednie]]<ref name=legendtour />.

== Turystyka ==
Teren nadaje się do turystyki górskiej i [[ekoturystyka|ekoturystyki]]. Istnieje możliwość uprawiania wspinaczki górskiej, wędkarstwa (w lokalnych rzekach występuje duża populacja [[Tajmień|tajmena]]), [[rafting]]u oraz [[Spływ kajakowy|spływów kajakowych]]<ref name=legendtour />.

== Zobacz też ==
* [[Tawan Bogd uul]]
* [[Zespoły petroglifów w mongolskim Ałtaju]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
{{Parki narodowe w Mongolii}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Parki narodowe w Mongolii]]

title: Park Narodowy Ałtaj-TawanbogdАлтай Таванбогд байгалийн цогцолборт газар

Państwo: Mongolia

Położenie: ajmak bajanolgijski


text:
# Przełęcz Niwka
Przełęcz Niwka lub Niwa – położona na wysokości 389 m n.p.m. przełęcz pomiędzy dwoma wzniesieniami Pogórza Wiśnickiego: Grodziskiem (502 m) i Krowią Górą (456 m). Południowo-wschodnie stoki spod przełęczy opadają do doliny Trzemeśnianki. Są bezleśne, zajmują je pola uprawne i zabudowania miejscowości Trzemeśnia.  Na północno-zachodnich stokach rozłożona jest nieduża miejscowość Bulina.
Przełęcz Niwka znajduje się na bezleśnym, zabudowanym obszarze należącego do Trzemeśni przysiółka Działy. Prowadzi przez nią lokalna droga z Trzemeśni do Buliny oraz niebieski szlak turystyczny.

## Szlak turystyczny
niebieski: Myślenice – Zarabie – Grodzisko – Krowia Góra – Trupielec – Ostrysz – Glichowiec – Poznachowice Górne. Czas przejścia 2.50 h, 2.30 h

title: Przełęcz Niwka

wikitext:
{{Przełęcz infobox
 |nazwa             = Przełęcz Niwka (Niwa)
 |grafika           = Krowia Góra BM1.jpg
 |opis grafiki      = Od lewej: Grodzisko, Przełęcz Niwka, Krowia Góra. W dole [[Poręba (województwo małopolskie)|Poręba]] i Trzemeśnia
 |państwo           = POL
 |wysokość          = 389
 |pasmo             = [[Pogórze Wiśnickie]], [[Karpaty]]
 |sąsiednie szczyty = [[Grodzisko (Pogórze Wiśnickie)|Grodzisko]], [[Krowia Góra (Pogórze Wiśnickie)|Krowia Góra]]
 |data zdobycia     =
 |pierwsze wejście  =
 |współrzędne       =
 |kierunek          =
 |commons           =
}}
'''Przełęcz Niwka''' lub Niwa – położona na wysokości 389 m n.p.m. przełęcz pomiędzy dwoma wzniesieniami [[Pogórze Wiśnickie|Pogórza Wiśnickiego]]: [[Grodzisko (Pogórze Wiśnickie)|Grodziskiem]] (502 m) i [[Krowia Góra (Pogórze Wiśnickie)|Krowią Górą]] (456 m). Południowo-wschodnie stoki spod przełęczy opadają do doliny [[Trzemeśnianka|Trzemeśnianki]]. Są bezleśne, zajmują je pola uprawne i zabudowania miejscowości [[Trzemeśnia]].  Na północno-zachodnich stokach rozłożona jest nieduża miejscowość [[Bulina (Łęki)|Bulina]].

Przełęcz Niwka znajduje się na bezleśnym, zabudowanym obszarze należącego do [[Trzemeśnia|Trzemeśni]] przysiółka Działy. Prowadzi przez nią lokalna droga z Trzemeśni do Buliny oraz niebieski szlak turystyczny.

== Szlak turystyczny ==
: {{szlak|niebieski}} niebieski: [[Zarabie (Myślenice)|Myślenice – Zarabie]] – Grodzisko – Krowia Góra – [[Trupielec]] – [[Ostrysz (507 m)|Ostrysz]] – [[Glichowiec]] – [[Poznachowice Górne]]. Czas przejścia 2.50 h, 2.30 h

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę|tytuł=Beskid Wyspowy 1:50 000 Mapa turystyczna|miejsce=Kraków |data=2006 |wydawca=Wyd. Compass |isbn= 83-89165-86-4}}
* {{Cytuj książkę |nazwisko=Matuszczyk |imię=Andrzej |autor link=Andrzej Matuszczyk |tytuł=Beskid Wyspowy |data=2001 |wydawca=Oficyna Wyd. „Rewasz” |miejsce=Pruszków |isbn= 83-85557-86-5}}
{{Przełęcze Pogórza Karpackiego}}

[[Kategoria:Pogórze Wiśnickie]]

title: Przełęcz Niwka (Niwa)

Państwo: Polska

Pasmo: Pogórze Wiśnickie, Karpaty

Sąsiednie szczyty: Grodzisko, Krowia Góra


text:
# Czerkasowo Jaźnieńskie
Czerkasowo Jaźnieńskie – dawny folwark. Tereny na których leżał znajdują się obecnie na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie miorskim, w sielsowiecie Jazno.

## Historia
W czasach zaborów w gminie Jazno, w powiecie dzisieńskim, w guberni wileńskiej Imperium Rosyjskiego.
W latach 1921–1945 folwark leżał w Polsce, w województwie wileńskim, w powiecie dziśnieńskim, w gminie Jazno.
Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku zamieszkiwało tu 17 osób, 16 było wyznania rzymskokatolickiego a 1 prawosławnego. Jednocześnie wszyscy mieszkańcy zadeklarowali polską przynależność narodową. Były tu 3 budynki mieszkalne. W 1931 w 5 domach zamieszkiwało 17 osób.
Wierni należeli do parafii rzymskokatolickiej w Jaźnie i prawosławnej w Ćwiecinie. Miejscowość podlegała pod Sąd Grodzki w Dziśnie i Okręgowy w Wilnie; właściwy urząd pocztowy mieścił się w Jaźnie.

title: Czerkasowo Jaźnieńskie

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Czerkasowo Jaźnieńskie
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |alt zdjęcia                  =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = BY-VI
 |1. jednostka administracyjna =
 |2. jednostka administracyjna = [[rejon miorski|miorski]]
 |3. jednostka administracyjna = [[Sielsowiet Jazno|Jazno]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          =
 |liczba ludności              =
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     = obwód witebski # Białoruś # Polska
 |wariant mapy                 = 1939
 |współrzędne                  = 55°26′15″N 28°09′10″E
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Czerkasowo Jaźnieńskie''' – dawny folwark. Tereny na których leżał znajdują się obecnie na [[Białoruś|Białorusi]], w [[Obwód witebski|obwodzie witebskim]], w [[Rejon miorski|rejonie miorskim]], w [[Sielsowiet Jazno|sielsowiecie Jazno]].

== Historia ==
W czasach [[Ziemie Rzeczypospolitej pod zaborami|zaborów]] w gminie Jazno, w powiecie dzisieńskim, w [[Gubernia wileńska|guberni wileńskiej]] [[Imperium Rosyjskie]]go<ref>{{Cytuj |tytuł = folwark Czerkasowo Jaźnieńskie na mapie (powiat dziśnieński, województwo wileńskie) |data dostępu = 2021-07-27 |opublikowany = www.radzima.net |url = https://www.radzima.net/pl/miejsce/czerkasowo_jaznienskie.html}}</ref>.

W latach 1921–1945 folwark leżał w [[II Rzeczpospolita|Polsce]], w [[Województwo wileńskie (II Rzeczpospolita)|województwie wileńskim]]<ref name="uwaga122" group="uwaga">Przynależność wojewódzka zmieniała się. Wieś leżała w [[Województwo nowogródzkie (II Rzeczpospolita)|województwie nowogródzkim]] (1921–1922), w [[Ziemia Wileńska|Ziemi Wileńskiej]] (1922–1926) i w województwie wileńskim (od 1926)</ref>, w [[Powiat dziśnieński|powiecie dziśnieńskim]], w [[Jazno (gmina)|gminie Jazno]].

Według [[Pierwszy Powszechny Spis Ludności|Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku]] zamieszkiwało tu 17 osób, 16 było wyznania rzymskokatolickiego a 1 prawosławnego. Jednocześnie wszyscy mieszkańcy zadeklarowali polską przynależność narodową. Były tu 3 budynki mieszkalne<ref name=":022222222">{{Cytuj |autor =  |tytuł = Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. |data = 1924 |wolumin = 7, część 2 |s = 48}}</ref>. W [[Drugi Powszechny Spis Ludności|1931]] w 5 domach zamieszkiwało 17 osób<ref name=":122">{{Cytuj |autor =  |tytuł = Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej |data = 1938 |wolumin = 1 |miejsce = Warszawa |s = 18}}</ref>.

Wierni należeli do [[Parafia Najświętszej Maryi Panny w Jaźnie|parafii rzymskokatolickiej]] w [[Jazno|Jaźnie]] i [[Parafia prawosławna Podwyższenia Krzyża Świętego w Ćwiecinie|prawosławnej]] w [[Ćwiecino|Ćwiecinie]]. Miejscowość podlegała pod Sąd Grodzki w [[Dzisna (miasto)|Dziśnie]] i Okręgowy w [[Wilno|Wilnie]]; właściwy urząd pocztowy mieścił się w Jaźnie<ref name=":022">{{Cytuj |autor =  |tytuł = Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej z oznaczeniem terytorjalnie im właściwych władz i urzędów oraz urządzeń komunikacyjnych |data = 1933 |miejsce = Przemyśl, Warszawa |s = 38}}</ref>.

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
{{Gmina Jazno (II Rzeczpospolita)}}
[[Kategoria:Opuszczone miejscowości w rejonie miorskim]]
[[Kategoria:Folwarki w powiecie dziśnieńskim (II Rzeczpospolita)]]

title: Czerkasowo Jaźnieńskie

Państwo: Białoruś

Obwód: witebski

Rejon: miorski

Sielsowiet: Jazno


text:
# Don Young
Donald Edwin Young, znany także jako Don Young (ur. 9 czerwca 1933 w Meridianie, zm. 18 marca 2022) – amerykański polityk, republikanin. Od 1973 roku nieprzerwanie był przedstawicielem stanu Alaska w Izbie Reprezentantów Stanów Zjednoczonych, gdzie w latach 1995–2001 był przewodniczącym Komisji do spraw Surowców Naturalnych, a w latach 2001–2007 przewodniczącym Komisji do spraw Transportu i Infrastruktury.

title: Don Young

wikitext:
{{Polityk infobox
 |polityk    = Don Young
 |grafika    = Don Young, official portrait, 116th Congress.jpg
 |data urodzenia = [[9 czerwca]] [[1933]]
 |miejsce urodzenia = [[Meridian (hrabstwo Sutter)|Meridian]]
 |data śmierci = [[18 marca]] [[2022]]
 |miejsce śmierci = [[SeaTac]]
 |funkcja    = Członek Izby Reprezentantów ze stanu Alaska
 |partia     = [[Partia Republikańska (Stany Zjednoczone)|Partia Republikańska]]
 |od         = 6 marca 1973
 |do         = 18 marca 2022
 |poprzednik = [[Nick Begich]]
 |następca   = [[Mary Peltola]]
 |commons = Category:Don Young
}}
'''Donald Edwin Young''', znany także jako '''Don Young''' (ur. [[9 czerwca]] [[1933]] w [[Meridian (hrabstwo Sutter)|Meridianie]], zm. [[18 marca]] [[2022]]<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.foxnews.com/politics/alaska-republican-congressman-don-young-dead-at-88-report | tytuł = ''Rep. Don Young, Alaska Republican, dead at 88'' | opublikowany = foxnews.com | język = en | data dostępu = 2022-03-19}}</ref>) – [[Stany Zjednoczone|amerykański]] polityk, [[Partia Republikańska (Stany Zjednoczone)|republikanin]]. Od 1973 roku nieprzerwanie był przedstawicielem [[stan (podział administracyjny)|stanu]] [[Alaska]] w [[Izba Reprezentantów Stanów Zjednoczonych|Izbie Reprezentantów Stanów Zjednoczonych]], gdzie w latach 1995–2001 był przewodniczącym Komisji do spraw Surowców Naturalnych, a w latach 2001–2007 przewodniczącym Komisji do spraw Transportu i Infrastruktury.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{Congbio|Y000033}}
* [http://donyoung.house.gov/ Oficjalna strona internetowa] United States House of Representatives {{Lang|en}}

{{Delegacja Kongresowa stanu Alaska}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Young, Don}}
[[Kategoria:Członkowie Izby Reprezentantów Stanów Zjednoczonych z Alaski]]
[[Kategoria:Republikanie (Stany Zjednoczone)]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1933]]
[[Kategoria:Zmarli w 2022]]

title: Don Young

Data i miejsce urodzenia: 9 czerwca 1933 · Meridian

Data i miejsce śmierci: 18 marca 2022 · SeaTac

Okres: od 6 marca 1973 · do 18 marca 2022

Przynależność polityczna: Partia Republikańska

Poprzednik: Nick Begich

Następca: Mary Peltola


text:
# Sułtan Segizbajew
Sułtan Segizbajew (ros. Султан Сегизбаев, kaz. Сұлтан Сегізбаев, ur. w październiku 1899 w kiszłaku Dżagabajły w obwodzie syrdaryjskim, zm. 25 lutego 1939 w Moskwie) – radziecki polityk, działacz partyjny.

## Życiorys
W 1918 wstąpił do RKP(b) i został przewodniczącym gminnego komitetu Komunistycznej Partii (bolszewików) Turkiestanu, od 1919 do 1921 służył w Armii Czerwonej, następnie był sekretarzem odpowiedzialnym KC Związku "Koszczi" Turkiestańskiej ASRR i sekretarzem odpowiedzialnym Komitetu Obwodowego KP(b)T w Ferganie. W 1924 został instruktorem KC KP(b)T, potem był sekretarzem odpowiedzialnym Komitetu Powiatowego KP(b)T w Taszkencie i zastępcą kierownika Wydziału Agitacyjno-Propagandowego KC KP(b)T i od lutego 1925 instruktorem Komitetu Okręgowego KP(b)U w Starobielsku. Od 1925 do 1930 studiował w Instytucie Czerwonej Profesury, po czym został sekretarzem komitetu WKP(b) tego instytutu, a następnie wykładowcą ekonomii politycznej w Państwowym Instytucie Dziennikarstwa oraz dziekanem wieczorowego Komunistycznego Uniwersytetu przy Instytucie Czerwonej Profesury i dyrektorem Środkowoazjatyckiej Filii Wszechzwiązkowej Akademii Nauk Rolniczych im. Lenina i dyrektorem Środkowoazjatyckiego Instytutu Uprawy Bawełny. Do 1932 kierował grupą irygacyjną bawełny Centralnej Komisji Kontrolnej WKP(b)/Ludowego Komisariatu Inspekcji Robotniczo-Chłopskiej ZSRR, w 1932 został zastępcą kierownika, potem kierownikiem Wydziału Organizacyjno-Instruktorskiego Kazachskiego Komitetu Krajowego WKP(b). Od 1934 do 1937 kierował Wydziałem Rolnym Kazachskiego Komitetu Krajowego WKP(b), od 3 kwietnia do listopada 1937 był I sekretarzem Północnokazachstańskiego Komitetu Obwodowego WKP(b)/Komunistycznej Partii (bolszewików) Kazachstanu, a od października 1937 do lipca 1938 przewodniczącym Rady Komisarzy Ludowych Uzbeckiej SRR. W październiku 1924 został odznaczony Orderem Czerwonego Sztandaru. Pełniąc funkcję przewodniczącego Rady Komisarzy Ludowych Uzbeckiej SRR wchodził w skład tzw. trójki NKWD realizującej stalinowski terror. W 1937 został deputowanym do Rady Najwyższej ZSRR.
W 1938 podczas wielkiego terroru został aresztowany, następnie skazany na śmierć i rozstrzelany.

title: Sułtan Segizbajew

wikitext:
{{Polityk infobox
 |imię i nazwisko       = Sułtan Segizbajew
 |imię i nazwisko org = Сұлтан Сегізбаев
 |grafika             =
 |opis grafiki        =
 |pełne imię i nazwisko =
 |imię i nazwisko urodzenia =
 |data urodzenia      = październik [[1899]]
 |miejsce urodzenia   = Dżagabajły, [[obwód syrdaryjski]]
 |data śmierci        = [[25 lutego]] [[1939]]
 |miejsce śmierci     = [[Moskwa]]
 |funkcja             = przewodniczący Rady Komisarzy Ludowych [[Uzbecka Socjalistyczna Republika Radziecka|Uzbeckiej SRR]]
 |partia              = [[Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego|WKP(b)]]
 |od                  = październik 1937
 |do                  = lipiec 1938
 |poprzednik          =
 |następca            =
 |podpis              =
 |odznaczenia         = {{order|OCzSz}}
 |commons             =
 |quote               =
 |www                 =
}}
'''Sułtan Segizbajew''' ([[Język rosyjski|ros.]] Султан Сегизбаев, [[Język kazachski|kaz.]] Сұлтан Сегізбаев, ur. w październiku [[1899]] w kiszłaku Dżagabajły w [[Obwód syrdaryjski|obwodzie syrdaryjskim]], zm. [[25 lutego]] [[1939]] w [[Moskwa|Moskwie]]) – [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|radziecki]] polityk, działacz partyjny.

== Życiorys ==
W 1918 wstąpił do [[Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego|RKP(b)]] i został przewodniczącym gminnego komitetu Komunistycznej Partii (bolszewików) Turkiestanu, od 1919 do 1921 służył w [[Armia Czerwona|Armii Czerwonej]], następnie był sekretarzem odpowiedzialnym KC Związku "Koszczi" [[Turkiestańska Autonomiczna Socjalistyczna Republika Radziecka|Turkiestańskiej ASRR]] i sekretarzem odpowiedzialnym Komitetu Obwodowego KP(b)T w [[Fergana|Ferganie]]. W 1924 został instruktorem KC KP(b)T, potem był sekretarzem odpowiedzialnym Komitetu Powiatowego KP(b)T w [[Taszkent|Taszkencie]] i zastępcą kierownika Wydziału Agitacyjno-Propagandowego KC KP(b)T i od lutego 1925 instruktorem Komitetu Okręgowego [[Komunistyczna Partia (bolszewików) Ukrainy|KP(b)U]] w [[Starobielsk]]u. Od 1925 do 1930 studiował w [[Instytut Czerwonej Profesury|Instytucie Czerwonej Profesury]], po czym został sekretarzem komitetu [[Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego|WKP(b)]] tego instytutu, a następnie wykładowcą ekonomii politycznej w Państwowym Instytucie Dziennikarstwa oraz dziekanem wieczorowego Komunistycznego Uniwersytetu przy Instytucie Czerwonej Profesury i dyrektorem Środkowoazjatyckiej Filii Wszechzwiązkowej Akademii Nauk Rolniczych im. Lenina i dyrektorem Środkowoazjatyckiego Instytutu Uprawy Bawełny. Do 1932 kierował grupą irygacyjną bawełny Centralnej Komisji Kontrolnej WKP(b)/Ludowego Komisariatu Inspekcji Robotniczo-Chłopskiej ZSRR, w 1932 został zastępcą kierownika, potem kierownikiem Wydziału Organizacyjno-Instruktorskiego Kazachskiego Komitetu Krajowego WKP(b). Od 1934 do 1937 kierował Wydziałem Rolnym Kazachskiego Komitetu Krajowego WKP(b), od 3 kwietnia do listopada 1937 był I sekretarzem [[Obwód północnokazachstański|Północnokazachstańskiego]] Komitetu Obwodowego WKP(b)/Komunistycznej Partii (bolszewików) Kazachstanu, a od października 1937 do lipca 1938 przewodniczącym Rady Komisarzy Ludowych [[Uzbecka Socjalistyczna Republika Radziecka|Uzbeckiej SRR]]. W październiku 1924 został odznaczony [[Order Czerwonego Sztandaru|Orderem Czerwonego Sztandaru]]. Pełniąc funkcję przewodniczącego Rady Komisarzy Ludowych Uzbeckiej SRR wchodził w skład tzw. [[trójki NKWD]] realizującej [[Stalinizm|stalinowski]] terror<ref>{{Cytuj | url=https://www.alexanderyakovlev.org/almanah/inside/almanah-doc/1007240 | tytuł=Приложение 2. Составы троек НКВД—УНКВД 1937–1938 гг., созданных для рассмотрения дел арестованных в ходе массовой операции по приказу НКВД СССР № 00447 от 30 июля 1937 г<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=alexanderyakovlev.org | data dostępu=2024-04-26}}</ref>. W 1937 został deputowanym do [[Rada Najwyższa ZSRR|Rady Najwyższej ZSRR]]<ref>{{Cytuj | url=https://centrasia.org/person2.php?st=1013880729 | tytuł=СЕГИЗБАЕВ Султан | ЦентрАзия<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=org/person2.php?st=1013880729 | język=ru | data dostępu=2024-04-26}}</ref>.

W 1938 podczas [[Wielki terror (ZSRR)|wielkiego terroru]] został aresztowany, następnie skazany na śmierć i rozstrzelany.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* [http://www.knowbysight.info/SSS/15066.asp Przewodnik po historii Partii Komunistycznej i ZSRR] (ros.) [dostęp 2020-07-10]

{{SORTUJ:Segizbajew, Sułtan}}
[[Kategoria:Deputowani do Rady Najwyższej ZSRR]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru]]
[[Kategoria:Ofiary wielkiego terroru w ZSRR]]
[[Kategoria:Radzieccy politycy]]
[[Kategoria:Straceni przez rozstrzelanie]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1899]]
[[Kategoria:Zmarli w 1939]]

title: Sułtan SegizbajewСұлтан Сегізбаев

Data i miejsce urodzenia: październik 1899 · Dżagabajły, obwód syrdaryjski

Data i miejsce śmierci: 25 lutego 1939 · Moskwa

Okres: od październik 1937 · do lipiec 1938

Przynależność polityczna: WKP(b)