text:
# CD-ROM
CD-ROM (akronim ang. Compact Disc Read Only Memory) – płyta kompaktowa zawierająca dane dostępne, ale nie modyfikowalne, w komputerze w formie pamięci masowej. Standard zapisu dowolnych danych binarnych został opracowany przez Sony i Philips w 1985 w tzw. Żółtej Księdze (ang. Yellow Book), będącej pierwszym rozszerzeniem standardu CD opisanego w Czerwonej Księdze (ang. Red Book).
Płyty CD-ROM są nośnikiem w dystrybucji oprogramowania, włączając w to gry komputerowe i aplikacje multimedialne, chociaż mogą zawierać dowolne dane (w ilości zależnej od pojemności nośnika). Istnieje możliwość umieszczenia na płycie łącznie danych komputerowych i dźwięku, który można odtwarzać w zwykłym odtwarzaczu CD, podczas gdy dane (np. oprogramowanie lub pliki filmowe) są osiągalne tylko na komputerze (np. ISO 9660 dla PC). Płyty takie określa się mianem CD-Extra.
W czasie wprowadzania technologii CD-ROM, nośniki te miały większą pojemność niż powszechnie stosowane ówczesne twarde dyski. Obecnie pojemność twardych dysków znacznie przewyższa pojemność CD, DVD czy Blu-ray, mimo to pewne eksperymentalne nośniki optyczne jak np. HVD mają większe pojemności i szybsze transfery danych niż dzisiejsze (2013) twarde dyski.

## Nośnik
Płyty CD-ROM pod względem wyglądu są identyczne z płytami kompaktowymi, a zapisane dane są odczytywane w bardzo podobny sposób (jedyną różnicą są standardy używane przy przechowywaniu danych). Płyty są wykonane z poliwęglanowych plastikowych krążków o grubości 1,2 mm, z cienką warstwą aluminium tworzącą warstwę odbijającą światło. Najbardziej powszechnym rozmiarem płyt jest 120 mm średnicy oraz rzadziej spotykany 80 mm średnicy tzw. Mini CD. Możliwe są też inne wymiary i kształty (np. nośniki w kształcie i wymiarze wizytówki).
Dane są zapisywane jako ciąg mikroskopijnych wgłębień. Wzór wgłębień i pól jest odczytywany za pomocą lasera oświetlającego powierzchnię odblaskową („pola” to przerwy między „wgłębieniami”). Ponieważ głębokość wgłębień waha się w granicach od {\displaystyle {\tfrac {1}{4}}} do {\displaystyle {\tfrac {1}{6}}} długości fali światła laserowego stosowanego do odczytu informacji z płyty, faza fali światła odbitego ulega przesunięciu i, w wyniku interferencji, wygasza jasność promienia odbitego. Ten wzór zmieniającej się intensywności wiązki odbitej jest konwertowany na dane cyfrowe.

### Standard
Istnieje wiele formatów przechowywania danych na płytach kompaktowych, są one zdefiniowane w tzw. Tęczowych Księgach (ang. Rainbow Books). Podstawowe informacje są zawarte w Czerwonej Księdze (ang. Red Book), Żółtej Księdze (ang. Yellow Book) i Białej Księdze (ang. White Book). Dokładną specyfikację standardu ISO/IEC 10149/ECMA-130, która zawiera dokładny opis zjawisk fizycznych i warstwy fizycznej CD-ROM, włączając w to zmodyfikowane kodowanie korekcyjne Reeda-Solomona (CIRC) i modulację danych EFM, można uzyskać w ISO lub ECMA
Standardowy system plików CD-ROM jest zdefiniowany przez ISO 9660, chociaż ma być zastąpiony przez ISO 13490 (który wspiera także CD-R i wielosesyjność). Natomiast UDF rozszerza ISO 13346 (który był zaprojektowany dla wsparcia zapisywania nieliniowego zarówno płyt jednokrotnego zapisu, jak i kasowalnych), aby wspierać nośniki tylko do odczytu oraz zapisywalne, początkowo zaadaptowany dla potrzeb DVD. Powstała także specyfikacja El Torito, dzięki której płyta kompaktowa emuluje dyskietki lub dysk startowy komputera.
Napędy CD-ROM są klasyfikowane współczynnikiem prędkości w stosunku do płyt muzycznych (1× oznacza prędkość transmisji rzędu 150 KiB/s). Napędy o współczynniku 12× stały się powszechne począwszy od 1997 roku. Przy prędkościach przekraczających 12× pojawiają się problemy z wibracjami i ciepłem. Napędy stosujące stałą prędkość kątową (CAV – ang. Constant Angular Velocity) pozwalają na prędkości transmisji do 30× na zewnętrznej krawędzi płyty. Jednakże niejako z natury, prędkość przy wewnętrznej krawędzi wynosi tylko 12×, i rośnie liniowo wraz ze zbliżaniem się do krawędzi zewnętrznej.

### Dane
Sektor danych na płycie kompaktowej zawiera 2352 bajty podzielone na 98 ramek po 24 bajty każda. W odróżnieniu od płyt muzycznych, CD-ROM nie może polegać na ukrywaniu błędów metodą interpolacji, a w związku z tym wymaga większej wiarygodności pobieranych danych. W celu lepszego wykrywania błędów i ich korekcji na płytach CD-ROM zastosowano trzecią warstwę kodowania korekcyjnego Reeda-Solomona. CD-ROM w trybie 1, wyposażony w trzy warstwy korekcji błędów, zawiera 2048 bajtów danych netto z 2352 dostępnych na sektor. W trybie 2, najczęściej stosowany do zapisu materiału video (VCD), na dane przeznaczone jest 2336 bajtów na sektor. Prędkość transmisji danych netto w trybie 1 w porównaniu do płyt muzycznych wynosi is 44100 Hz × 16 bits/sample × 2 channels × 2048 / 2352 / 8 = 153,6 kB/s = 150 KiB/s. Czas odtwarzania to 74 minuty, czyli 4440 sekund, co daje pojemność netto w trybie 1 równą 682 MB = 650 MiB.
Przy prędkości 1× napęd CD odczytuje 75 kolejnych sektorów na sekundę.
Zawartość typowej płyty kompaktowej
- Typowo 74 minuty = 333 000 bloków lub sektorów.
- Każdy sektor to 2352 bajty zawierające:
  - 2048 bajtów danych w trybie 1
  - 2336 bajtów danych w trybie 2 (PSX/VCD)
  - 2352 bajty danych dźwiękowych.
- Różnice między rozmiarem sektora a ilością danych wynikają z wprowadzenia danych nagłówkowych i kodowania korekcyjnego, których jest więcej dla danych komputerowych, mniej dla materiału wideo i brak dla danych dźwiękowych. Należy jednak zauważyć, że wszystkie formy danych korzystają ponadto z korekcji błędów niższego poziomu.
- Przygotowując obraz płyty kompaktowej stosowanym rozmiarem sektora są zawsze 2352 bajty
- Całkowity rozmiar obrazu płyty jest wielokrotnością sektora[5].
- Wzór dla nagłówka sektora płyty kompaktowej w trybie 1 to 0x00ffffffffffffffffffff00[3]

| Typ danych       | ← 2352 bajtowy blok →       | ← 2352 bajtowy blok →       | ← 2352 bajtowy blok →       | ← 2352 bajtowy blok →       | ← 2352 bajtowy blok →       | ← 2352 bajtowy blok →       |
| Płyta muzyczna:  | 2352 Cyfrowe dane dźwiękowe | 2352 Cyfrowe dane dźwiękowe | 2352 Cyfrowe dane dźwiękowe | 2352 Cyfrowe dane dźwiękowe | 2352 Cyfrowe dane dźwiękowe | 2352 Cyfrowe dane dźwiękowe |
| CD-ROM (tryb 1): | 12 Sync.                    | 4 Sektor id.                | 2048 Dane                   | 4 Detekcja błędu            | 8 Zero                      | 276 Korekcja błędu          |
| CD-ROM (tryb 2): | 12 Sync.                    | 4 Sektor id.                | 2336 Dane                   | 2336 Dane                   | 2336 Dane                   | 2336 Dane                   |

### Produkcja
Płyty CD-ROM są produkowane masowo metodą tłoczenia. W oparciu o oryginalną szklaną płytę są tworzone specjalne matryce do tłoczenia, które „odciskają” ostateczny wzór wgłębień i pól na ostatecznych płytach. Płyty „nagrywalne” są tworzone w zupełnie inny sposób, gdyż dane są zapisywane promieniem lasera, który zmienia właściwości barwnika lub przemiany fazowej materiału w procesie potocznie zwanym „wypalaniem”.

### Pojemność
Pojemności płyt CD-ROM są zwyczajowo wyrażane z przedrostkiem dwójkowym po odjęciu obszaru, który jest zajęty przez dane niezbędne do korekcji błędów. Typowy nośnik 120 mm o pojemności 700 MB może właściwie przechować 737 MB (703 MiB) danych z korekcją błędów (lub 847 MB wszystkich). Dla porównania jednowarstwowa płyta DVD może pomieścić 4,7 GB danych chronionych sumami kontrolnymi, to więcej niż 6 płyt CD-ROM.
| Rodzaj | Liczba sektorów | Max. rozmiar danych | Max. rozmiar danych | Max rozmiar audio | Czas  |
| Rodzaj | Liczba sektorów | (MB)                | (MiB)               | (MB)              | (min) |
| ------ | --------------- | ------------------- | ------------------- | ----------------- | ----- |
| 8 cm   | 94 500          | 193,536             | 184,570             | 222,264           | 21    |
|        | 283 500         | 580,608             | 553,711             | 666,792           | 63    |
| 650 MB | 333 000         | 681,984             | 650,391             | 783,216           | 74    |
| 700 MB | 360 000         | 737,280             | 703,125             | 846,720           | 80    |
| 800 MB | 405 000         | 829,440             | 791,016             | 952,560           | 90    |
| 900 MB | 445 500         | 912,384             | 870,117             | 1 047,816         | 99    |

1. ↑  wartości megabajt (MB) i minuta (min) są dokładne; wartości MiB są przybliżone.

## Napęd
Do odczytu płyt CD-ROM wymagany jest napęd CD-ROM. Napędy do odczytu płyt CD-ROM są połączone z komputerem przez IDE(ATA), SCSI, SATA, FireWire lub USB. Praktycznie wszystkie współczesne napędy CD-ROM są w stanie odczytywać płyty muzyczne (jak również Video CD i inne standardy danych), czasami jednak wymagane jest do tego odpowiednie oprogramowanie.

### Laser i optyka
Napędy CD-ROM wykorzystują laser półprzewodnikowy emitujący światło w bliskiej podczerwieni o długości fali 780 nm. Promień lasera jest kierowany na płytę za pomocą optyczno-elektronicznego modułu śledzącego, który wykrywa odbicie lub rozproszenie promienia.

### Prędkość transmisji
Jeśli napęd CD-ROM odczytuje dane, stosując tę samą prędkość obrotową co odtwarzacz płyt muzycznych, to prędkość transmisji danych wynosi 150 KiB/s, powszechnie określaną jako „1×”. Przy tej prędkości prędkość przesuwu sektorów względem promienia laserowego wynosi 1,2 m/s. Aby utrzymać tę liniową prędkość po zmianie pozycji głowicy, prędkość obrotowa płyty jest zmieniana od 500 obr./min przy wewnętrznej krawędzi płyty, do 200 obr./min przy zewnętrznej krawędzi.
Przez zwiększanie prędkości przy której dysk się obraca, dane mogą być odczytywane z większą prędkością. Na przykład napęd CD-ROM obracający płytą z prędkością 8×, tj. od 1600 do 4000 obr./min, osiąga prędkość przesuwu sektora 9,6 m/s i prędkość transmisji rzędu 1200 KiB/s. Przy prędkościach powyżej 12× większość napędów odczytuje płyty stosując stałą prędkość obrotową (CAV ang. Constant Angular Velocity), niezależnie od pozycji głowicy. W tym trybie współczynnik „×” należy rozumieć jako prędkość maksymalna osiągalna przy zewnętrznej krawędzi płyty. Współczynnik 20× wydawał się być nieprzekraczalną granicą z powodów mechanicznych do czasu aż Samsung Electronics wprowadził na rynek napęd SCR-3230 działający z prędkością 32×, którą osiągnął dzięki zastosowaniu systemu łożysk kulkowych do zrównoważenia wirującej płyty, zmniejszając wibracje i hałas. W 2004 najszybsze powszechnie spotykane prędkości transmisji osiągnęły wartość 52×, tj. 10 400 obr./min i 7,62 MiB/s. Dalsze zwiększanie prędkości obrotowej zostało ograniczone przez wytrzymałość plastiku poliwęglanowego, z którego płyty są wykonywane. Przy prędkości obrotowej 52×, prędkość liniowa sektorów względem głowicy przy zewnętrznej krawędzi płyty wynosi około 65 m/s. Mimo to dalsze zwiększanie prędkości odczytu jest wciąż możliwe, stosując wiele przetworników laserowych, co zademonstrował Kenwood TrueX 72×, w którym zastosowano siedem laserów przy prędkości obrotowej około 10×.
Napędy CD z opcją nagrywania są często opisywane trzema prędkościami transmisji:
- prędkość zapisu płyty do jednokrotnego zapisu
- prędkość zapisu płyty do wielokrotnego zapisu
- prędkość odczytu.

Przykład: napęd 12×/10×/32× oznacza, że zapis na płytę CD-R odbywa się z prędkością 12× (1,76 MiB/s), zapis na płytę CD-RW z prędkością 10× (1,46 MiB/s), a odczyt z prędkością 32× (4,69 MiB/s), przy założeniu, że zarówno procesor, jak i nośnik nie narzucą swoich ograniczeń.
Należy odróżnić współczynnik prędkości 1× dla CD-ROM (150 KiB/s) od współczynnika 1× dla DVD (1,32 MiB/s).
| Prędkość transmisji | KiB/s        | Mbit/s     | MB/s        | RPM                   |
| ------------------- | ------------ | ---------- | ----------- | --------------------- |
| 1×                  | 150          | 1,23       | 0,15        | 200–500               |
| 2×                  | 300          | 2,46       | 0,31        | 400–1 000             |
| 4×                  | 600          | 4,92       | 0,61        | 800–2 000             |
| 8×                  | 1 200        | 9,83       | 1,23        | 1 600–4 000           |
| 10×                 | 1 500        | 12,3       | 1,54        | 2 000–5 000           |
| 12×                 | 1 800        | 14,7       | 1,84        | 2 400–6 000           |
| 20×                 | 1 200–3 000  | aż do 24,6 | aż do 3,08  | 4 000 (CAV)           |
| 32×                 | 1 920–4 800  | aż do 39,3 | aż do 4,91  | 4 800 (CAV)           |
| 36×                 | 2 160–5 400  | aż do 44,2 | aż do 5,53  | 7 200 (CAV)           |
| 40×                 | 2 400–6 000  | aż do 49,2 | aż do 6,15  | 8 000 (CAV)           |
| 48×                 | 2 880–7 200  | aż do 59,0 | aż do 7,38  | 9 600 (CAV)           |
| 52×                 | 3 120–7 800  | aż do 63,9 | aż do 7,99  | 10 400 (CAV)          |
| 56×                 | 3 360–8 400  | aż do 68,8 | aż do 8,60  | 11 200 (CAV)          |
| 72×                 | 6 750–10 800 | aż do 88,5 | aż do 11,06 | 2 000 (wiele laserów) |

1. ↑  CAV – akronim (ang. Constant Angular Velocity) – stała prędkość obrotowa

## Kwestie praw autorskich
Wystąpiły próby ze strony przemysłu muzycznego, aby uczynić płyty muzyczne (CDDA, Czerwona Księga) nieodtwarzalnymi na komputerach wyposażonych w napędy CD-ROM, aby zapobiec kopiowaniu nagrań muzycznych. Osiągano to przez zamierzone wprowadzanie błędów na płycie, które większość samodzielnych odtwarzaczy CD potrafiła skompensować, lecz mogły one dezorientować napędy CD-ROM. Od października 2001, z powodu nacisku ze strony praw konsumenta, płyty muzyczne muszą być opatrzone w tekst ostrzegawczy, jeśli płyta nie spełnia wszystkich standardów opisanych w oficjalnej specyfikacji dotyczącej muzycznych płyt kompaktowych, celem poinformowania nabywców, które płyty nie pozwalają w pełni na dozwolony użytek ich zawartości.
W 2005 Sony BMG Music Entertainment został skrytykowany, gdy okazało się, że mechanizm zabezpieczający przed kopiowaniem (XCP – ang. Extended Copy Protection) zastosowany na niektórych płytach muzycznych automatycznie i potajemnie instalował na komputerach oprogramowanie zapobiegające kopiowaniu. Takie płyty nie można prawnie uznać za CD czy też płyty kompaktowe, ponieważ nie spełniają one standardów opisanych w Czerwonej Księdze dotyczącej płyt muzycznych.
Dystrybutorzy oprogramowania, a w szczególności gier komputerowych, często korzystają z różnych metod zabezpieczających przed kopiowaniem, aby zapobiec uruchamianiu programów z nośników innych niż oryginalne. Te metody tym różnią się od zabezpieczeń stosowanych na płytach muzycznych, że zwykle są zaimplementowane z dwóch stron, tj. na nośniku i w oprogramowaniu. Płyta CD-ROM może zawierać „słaby” sektor, który powoduje trudności przy skopiowaniu, oraz dodatkowe dane, trudne lub niemożliwe do skopiowania na CD-R lub do obrazu płyty, natomiast oprogramowanie zawsze sprawdza ich istnienie, weryfikując jednocześnie oryginalność płyty w napędzie CD-ROM.
Przemysł muzyczny zachęca wytwórców nagrywarek CD, aby każdy napęd, który wyprodukują, miał swój unikatowy identyfikator, który będzie zakodowany na każdej płycie utworzonej przez ten napęd tzw. RID (ang. Recorder Identification Code.)

title: CD-ROM

wikitext:
[[Plik:OD Compact disc.svg|mały|Płyta kompaktowa]]
'''CD-ROM''' ([[Skrótowiec|akronim]] [[Język angielski|ang.]] ''Compact Disc Read Only Memory'') – [[płyta kompaktowa]] zawierająca [[Pamięć komputerowa|dane]] dostępne, ale nie modyfikowalne, w komputerze w formie [[Pamięć masowa|pamięci masowej]]. Standard zapisu dowolnych [[Plik binarny|danych binarnych]] został opracowany przez [[Sony]] i [[Philips]] w [[1985]] w tzw. ''Żółtej Księdze'' ([[Język angielski|ang.]] ''Yellow Book''), będącej pierwszym rozszerzeniem standardu CD opisanego w ''[[CD-Audio|Czerwonej Księdze]]'' ([[Język angielski|ang.]] ''[[CD-Audio|Red Book]]'').

Płyty CD-ROM są nośnikiem w dystrybucji [[Oprogramowanie|oprogramowania]], włączając w to [[Gra komputerowa|gry komputerowe]] i aplikacje multimedialne, chociaż mogą zawierać dowolne dane (w ilości zależnej od pojemności nośnika). Istnieje możliwość umieszczenia na płycie łącznie danych komputerowych i dźwięku, który można odtwarzać w zwykłym [[Odtwarzacz CD|odtwarzaczu CD]], podczas gdy dane (np. oprogramowanie lub pliki filmowe) są osiągalne tylko na komputerze (np. [[ISO 9660]] dla PC). Płyty takie określa się mianem [[CD-Extra]].

W czasie wprowadzania technologii CD-ROM, nośniki te miały większą pojemność niż powszechnie stosowane ówczesne [[Dysk twardy|twarde dyski]]. Obecnie pojemność twardych dysków znacznie przewyższa pojemność CD, [[DVD]] czy [[Blu-ray]], mimo to pewne eksperymentalne nośniki optyczne jak np. [[Holographic Versatile Disc|HVD]] mają większe pojemności i szybsze transfery danych niż dzisiejsze ([[2013]]) twarde dyski.

== Nośnik ==
{{Zobacz też|Płyta kompaktowa}}
Płyty CD-ROM pod względem wyglądu są identyczne z [[Płyta kompaktowa|płytami kompaktowymi]], a zapisane dane są odczytywane w bardzo podobny sposób (jedyną różnicą są standardy używane przy przechowywaniu danych). Płyty są wykonane z [[Poliwęglany|poliwęglanowych]] [[Tworzywa sztuczne|plastikowych]] krążków o grubości 1,2 mm, z cienką warstwą [[Glin|aluminium]] tworzącą warstwę odbijającą światło. Najbardziej powszechnym rozmiarem płyt jest 120 mm średnicy oraz rzadziej spotykany 80 mm średnicy tzw. ''Mini CD''. Możliwe są też inne wymiary i kształty (np. nośniki w kształcie i wymiarze wizytówki).

Dane są zapisywane jako ciąg mikroskopijnych wgłębień. Wzór [[Pit|wgłębień]] i [[Land (dyski optyczne)|pól]] jest odczytywany za pomocą [[laser]]a oświetlającego powierzchnię odblaskową („pola” to przerwy między „wgłębieniami”). Ponieważ głębokość wgłębień waha się w granicach od <math>\tfrac{1}{4}</math> do <math>\tfrac{1}{6}</math> [[Długość fali|długości fali]] światła laserowego stosowanego do odczytu informacji z płyty, [[faza fali]] światła odbitego ulega przesunięciu i, w wyniku interferencji, wygasza jasność promienia odbitego. Ten wzór zmieniającej się intensywności wiązki odbitej jest konwertowany na dane cyfrowe.

=== Standard ===
Istnieje wiele formatów przechowywania danych na płytach kompaktowych, są one zdefiniowane w tzw. ''{{link-interwiki|Rainbow Books|tekst=Tęczowych Księgach|Q=Q282549}}'' ([[Język angielski|ang.]] ''Rainbow Books''). Podstawowe informacje są zawarte w ''[[CD-Audio|Czerwonej Księdze]]'' ([[Język angielski|ang.]] ''[[CD-Audio|Red Book]]''), ''Żółtej Księdze'' ([[Język angielski|ang.]] ''Yellow Book'') i ''Białej Księdze'' ([[Język angielski|ang.]] ''{{link-interwiki|White Book|Q=Q4019519}}''). Dokładną specyfikację standardu [[Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna|ISO]]/[[Międzynarodowa Komisja Elektrotechniczna|IEC]] 10149/[[Ecma International|ECMA]]-130, która zawiera dokładny opis zjawisk fizycznych i warstwy fizycznej CD-ROM, włączając w to zmodyfikowane [[kodowanie korekcyjne Reeda-Solomona]] (CIRC)<ref>Modyfikacja pozwala na korekcję błędów ciągłych do 3500 błędnych bitów (tj. 2,4 mm długości ścieżki) i kompensację do 12 000 bitów (8,5 mm) spowodowanych niewielkimi rysami.</ref> i modulację danych [[EFM (dyski optyczne)|EFM]], można uzyskać w ISO<ref name=iso-cdrom>{{cytuj stronę
|url=http://www.iso.org/iso/catalogue_detail.htm?csnumber=25869
|tytuł=ISO/IEC 10149:1995 – informacja technologiczna – Wymiana danych na 120 mm dyskach optycznych tylko do odczytu (CD-ROM)
|rok=1995
|autor=ISO
|data dostępu=2010-08-06
|język=en
}}</ref> lub ECMA<ref name=ecma130>{{cytuj |url=http://www.ecma-international.org/publications/standards/Ecma-130.htm |tytuł=Wymiana danych na 120 mm dyskach optycznych tylko do odczytu (CD-ROM) |wydawca=ECMA |data=czerwiec 1996 |data dostępu=2009-04-26 |język=en}}</ref>

Standardowy [[system plików]] CD-ROM jest zdefiniowany przez [[ISO 9660]], chociaż ma być zastąpiony przez [[ISO 13490]] (który wspiera także [[CD-R]] i [[wielosesyjność (dyski optyczne)|wielosesyjność]]). Natomiast [[Universal Disk Format|UDF]] rozszerza [[ISO 13346]] (który był zaprojektowany dla wsparcia zapisywania nieliniowego zarówno płyt [[CD-R|jednokrotnego zapisu]], jak i [[CD-RW|kasowalnych]]), aby wspierać nośniki tylko do odczytu oraz zapisywalne, początkowo zaadaptowany dla potrzeb [[DVD]]. Powstała także specyfikacja [[El Torito (standard CD-ROM)|El Torito]], dzięki której płyta kompaktowa emuluje [[Dyskietka|dyskietki]] lub dysk startowy komputera.

Napędy CD-ROM są klasyfikowane współczynnikiem prędkości w stosunku do płyt muzycznych (1× oznacza prędkość transmisji rzędu 150 KiB/s). Napędy o współczynniku 12× stały się powszechne począwszy od 1997 roku. Przy prędkościach przekraczających 12× pojawiają się problemy z wibracjami i ciepłem. Napędy stosujące stałą prędkość kątową (CAV – [[Język angielski|ang.]] ''Constant Angular Velocity'') pozwalają na prędkości transmisji do 30× na zewnętrznej krawędzi płyty. Jednakże niejako z natury, prędkość przy wewnętrznej krawędzi wynosi tylko 12×, i rośnie liniowo wraz ze zbliżaniem się do krawędzi zewnętrznej.

=== Dane ===
Sektor danych na płycie kompaktowej zawiera 2352 [[bajt]]y podzielone na 98 ramek po 24 bajty każda. W odróżnieniu od płyt muzycznych, CD-ROM nie może polegać na ukrywaniu błędów metodą [[Interpolacja (matematyka)|interpolacji]], a w związku z tym wymaga większej wiarygodności pobieranych danych. W celu lepszego wykrywania błędów i ich korekcji na płytach CD-ROM zastosowano trzecią warstwę [[Kodowanie korekcyjne Reeda-Solomona|kodowania korekcyjnego Reeda-Solomona]]<ref>Standardowa płyta muzyczna dzięki CIRC ma już dwie takie warstwy.</ref>. CD-ROM w trybie 1, wyposażony w trzy warstwy korekcji błędów, zawiera 2048 bajtów danych netto z 2352 dostępnych na sektor. W trybie 2, najczęściej stosowany do zapisu materiału video ([[Video CD|VCD]]), na dane przeznaczone jest 2336 bajtów na sektor. Prędkość transmisji danych netto w trybie 1 w porównaniu do płyt muzycznych wynosi is 44100 Hz × 16 bits/sample × 2 channels × 2048 / 2352 / 8 = 153,6 kB/s = 150 KiB/s. Czas odtwarzania to 74 minuty, czyli 4440 sekund, co daje pojemność netto w trybie 1 równą 682 MB = 650 MiB.

Przy prędkości 1× napęd CD odczytuje 75 kolejnych sektorów na sekundę.

Zawartość typowej płyty kompaktowej
* Typowo 74 minuty = 333 000 bloków lub [[Sektor dysku|sektorów]].
* Każdy sektor to 2352 bajty zawierające:
** 2048 bajtów danych w trybie 1
** 2336 bajtów danych w trybie 2 (PSX/VCD)
** 2352 bajty danych dźwiękowych.
* Różnice między rozmiarem sektora a ilością danych wynikają z wprowadzenia danych nagłówkowych i [[Kodowanie korekcyjne|kodowania korekcyjnego]], których jest więcej dla danych komputerowych, mniej dla materiału wideo i brak dla danych dźwiękowych. Należy jednak zauważyć, że wszystkie formy danych korzystają ponadto z korekcji błędów niższego poziomu.
* Przygotowując obraz płyty kompaktowej stosowanym rozmiarem sektora są zawsze 2352 bajty
* Całkowity rozmiar obrazu płyty jest wielokrotnością sektora<ref>{{cytuj | url=http://web.archive.org/web/20061022035649/http://memorex.com/downloads/whitepapers/WhitePaper_Reference_Guide_Optical_Media_Mar2406.pdf | tytuł=Optical Media FAQs | data dostępu=2007-01-06 | język=en}}</ref>.
* Wzór dla nagłówka sektora płyty kompaktowej w trybie 1 to 0x00ffffffffffffffffffff00<ref name=ecma130 />

{| class="wikitable" style="text-align:center; float:left;"
|Typ danych
|colspan="6"| ← 2352 bajtowy blok →
|-
! Płyta muzyczna:
|style="background:#fff;" colspan="6"|2352
Cyfrowe dane dźwiękowe
|-
! CD-ROM (tryb 1):
|style="background:#fc0;width:3em;"|12
Sync.
|style="background:#0cf;width:1em;"|4
Sektor id.
|style="background:#fff;width:16em;"|2048
Dane
|style="background:#0f0;width:1em;"| 4
Detekcja błędu
|style="background:#396;width:2em;"| 8
Zero
|style="background:#9c0;width:7em;"| 276
Korekcja błędu
|-
! CD-ROM (tryb 2):
|style="background:#fc0;width:3em;"|12
Sync.
|style="background:#0cf;width:1em;"|4
Sektor id.
|style="background:#fff;" colspan="4"|2336
Dane
|}
{{Clear}}

=== Produkcja ===
Płyty CD-ROM są produkowane masowo metodą tłoczenia. W oparciu o oryginalną szklaną płytę są tworzone specjalne matryce do tłoczenia, które „odciskają” ostateczny wzór wgłębień i pól na ostatecznych płytach. Płyty „nagrywalne” są tworzone w zupełnie inny sposób, gdyż dane są zapisywane promieniem lasera, który zmienia właściwości barwnika lub przemiany fazowej materiału w procesie potocznie zwanym „wypalaniem”.

=== Pojemność ===
Pojemności płyt CD-ROM są zwyczajowo wyrażane z [[Przedrostek dwójkowy|przedrostkiem dwójkowym]] po odjęciu obszaru, który jest zajęty przez dane niezbędne do korekcji błędów. Typowy nośnik 120 mm o pojemności 700 MB może właściwie przechować 737 MB (703 MiB) danych z korekcją błędów (lub 847 MB wszystkich). Dla porównania jednowarstwowa płyta [[DVD]] może pomieścić 4,7 GB danych chronionych sumami kontrolnymi, to więcej niż 6 płyt CD-ROM.

{| class="wikitable"
|+ Pojemności różnych wariantów płyt kompaktowych
(Płyty 90- i 99-minutowe są niestandardowe)
!rowspan="2"| Rodzaj
!rowspan="2"| Liczba
sektorów
!colspan="2"| Max. rozmiar danych
! Max rozmiar audio
! Czas
|-
! ([[Megabajt|MB]])
! ([[Megabajt|MiB]])<ref group=mini>wartości megabajt (MB) i minuta (min) są dokładne; wartości MiB są przybliżone.</ref>
! (MB)

! ([[Minuta|min]])
|- style="text-align:right;"
! 8 cm
|  94 500
| 193,536
| 184,570
| 222,264
| 21
|- style="text-align:right;"
!
| 283 500
| 580,608
| 553,711
| 666,792
| 63
|- style="text-align:right;"
! 650 MB
| 333 000
| 681,984
| 650,391
| 783,216
| 74
|- style="text-align:right;"
! 700 MB
| 360 000
| 737,280
| 703,125
| 846,720
| 80
|- style="text-align:right;"
! 800 MB
| 405 000
| 829,440
| 791,016
| 952,560
| 90
|- style="text-align:right;"
! 900 MB
| 445 500
| 912,384
| 870,117
| 1 047,816
| 99
|}
{{Przypisy|=mini}}

== Napęd ==
{{Zobacz też|Nagrywarka}}

Do odczytu płyt CD-ROM wymagany jest [[Napęd optyczny|napęd CD-ROM]]. Napędy do odczytu płyt CD-ROM są połączone z komputerem przez IDE([[ATA (technologia)|ATA]]), [[SCSI]], [[Serial ATA|SATA]], [[FireWire]] lub [[USB]]. Praktycznie wszystkie współczesne napędy CD-ROM są w stanie odczytywać płyty muzyczne (jak również Video CD i inne standardy danych), czasami jednak wymagane jest do tego odpowiednie oprogramowanie.

=== Laser i optyka ===
Napędy CD-ROM wykorzystują [[laser półprzewodnikowy]] emitujący światło w bliskiej [[Podczerwień|podczerwieni]] o długości fali 780 [[Nanometr|nm]]. Promień lasera jest kierowany na płytę za pomocą optyczno-elektronicznego modułu śledzącego, który wykrywa odbicie lub rozproszenie promienia.

=== Prędkość transmisji ===
Jeśli napęd CD-ROM odczytuje dane, stosując tę samą prędkość obrotową co odtwarzacz płyt muzycznych, to prędkość transmisji danych wynosi 150 KiB/s, powszechnie określaną jako „1×”. Przy tej prędkości prędkość przesuwu sektorów względem promienia laserowego wynosi 1,2 m/s. Aby utrzymać tę liniową prędkość po zmianie pozycji głowicy, prędkość obrotowa płyty jest zmieniana od 500 obr./min przy wewnętrznej krawędzi płyty, do 200 obr./min przy zewnętrznej krawędzi.

Przez zwiększanie prędkości przy której dysk się obraca, dane mogą być odczytywane z większą prędkością. Na przykład napęd CD-ROM obracający płytą z prędkością 8×, tj. od 1600 do 4000 obr./min, osiąga prędkość przesuwu sektora 9,6 m/s i prędkość transmisji rzędu 1200 KiB/s. Przy prędkościach powyżej 12× większość napędów odczytuje płyty stosując stałą prędkość obrotową (CAV [[Język angielski|ang.]] ''Constant Angular Velocity''), niezależnie od pozycji głowicy. W tym trybie współczynnik „×” należy rozumieć jako prędkość maksymalna osiągalna przy zewnętrznej krawędzi płyty. Współczynnik 20× wydawał się być nieprzekraczalną granicą z powodów mechanicznych do czasu aż [[Samsung]] Electronics wprowadził na rynek napęd SCR-3230 działający z prędkością 32×, którą osiągnął dzięki zastosowaniu systemu łożysk kulkowych do zrównoważenia wirującej płyty, zmniejszając wibracje i hałas. W 2004 najszybsze powszechnie spotykane prędkości transmisji osiągnęły wartość 52×, tj. 10 400 obr./min i 7,62 MiB/s. Dalsze zwiększanie prędkości obrotowej zostało ograniczone przez wytrzymałość plastiku poliwęglanowego, z którego płyty są wykonywane. Przy prędkości obrotowej 52×, prędkość liniowa sektorów względem głowicy przy zewnętrznej krawędzi płyty wynosi około 65 m/s. Mimo to dalsze zwiększanie prędkości odczytu jest wciąż możliwe, stosując wiele przetworników laserowych, co zademonstrował [[Kenwood Corporation|Kenwood]] TrueX 72×, w którym zastosowano siedem laserów przy prędkości obrotowej około 10×.

Napędy CD z opcją nagrywania są często opisywane trzema prędkościami transmisji:
* prędkość zapisu płyty do jednokrotnego zapisu
* prędkość zapisu płyty do wielokrotnego zapisu
* prędkość odczytu.
Przykład: napęd 12×/10×/32× oznacza, że zapis na płytę CD-R odbywa się z prędkością 12× (1,76 MiB/s), zapis na płytę CD-RW z prędkością 10× (1,46 MiB/s), a odczyt z prędkością 32× (4,69 MiB/s), przy założeniu, że zarówno [[procesor]], jak i nośnik nie narzucą swoich ograniczeń.

Należy odróżnić współczynnik prędkości 1× dla CD-ROM (150 KiB/s) od współczynnika 1× dla DVD (1,32 MiB/s).

{| class="wikitable" style="font-size:95%;"
|+ Powszechne prędkości transmisji w napędach CD-ROM
! style="text-align:center;"| Prędkość transmisji
! [[Bit na sekundę|KiB/s]]
! [[Bit na sekundę|Mbit/s]]
! [[Megabajt|MB/s]]
! [[RPM (jednostka miary)|RPM]]
|- style="text-align:center"
! 1×
| 150
| 1,23
| 0,15
| 200–500
|- style="text-align:center"
! 2×
| 300
| 2,46
| 0,31
| 400–1 000
|- style="text-align:center"
! 4×
| 600
| 4,92
| 0,61
| 800–2 000
|- style="text-align:center"
! 8×
| 1 200
| 9,83
| 1,23
| 1 600–4 000
|- style="text-align:center"
! 10×
| 1 500
| 12,3
| 1,54
| 2 000–5 000
|- style="text-align:center"
! 12×
| 1 800
| 14,7
| 1,84
| 2 400–6 000
|- style="text-align:center"
! 20×
| 1 200–3 000
| aż do 24,6
| aż do 3,08
| 4 000 (CAV)<ref group=mini>'''CAV''' – [[Skrótowiec|akronim]] ([[Język angielski|ang.]] ''Constant Angular Velocity'') – stała prędkość obrotowa</ref>
|- style="text-align:center"
! 32×
| 1 920–4 800
| aż do 39,3
| aż do 4,91
| 4 800 (CAV)
|- style="text-align:center"
! 36×
| 2 160–5 400
| aż do 44,2
| aż do 5,53
| 7 200 (CAV)
|- style="text-align:center"
! 40×
| 2 400–6 000
| aż do 49,2
| aż do 6,15
| 8 000 (CAV)
|- style="text-align:center"
! 48×
| 2 880–7 200
| aż do 59,0
| aż do 7,38
| 9 600 (CAV)
|- style="text-align:center"
! 52×
| 3 120–7 800
| aż do 63,9
| aż do 7,99
| 10 400 (CAV)
|- style="text-align:center"
! 56×
| 3 360–8 400
| aż do 68,8
| aż do 8,60
| 11 200 (CAV)
|- style="text-align:center"
! 72×
| 6 750–10 800
| aż do 88,5
| aż do 11,06
| 2 000 (wiele laserów)
|}
{{Przypisy|=mini}}

== Kwestie praw autorskich ==
Wystąpiły próby ze strony przemysłu muzycznego, aby uczynić płyty muzyczne (CDDA, ''[[CD-Audio|Czerwona Księga]]'') nieodtwarzalnymi na komputerach wyposażonych w napędy CD-ROM, aby zapobiec kopiowaniu nagrań muzycznych. Osiągano to przez zamierzone wprowadzanie błędów na płycie, które większość samodzielnych odtwarzaczy CD potrafiła skompensować, lecz mogły one dezorientować napędy CD-ROM. Od października 2001, z powodu nacisku ze strony praw konsumenta, płyty muzyczne muszą być opatrzone w tekst ostrzegawczy, jeśli płyta nie spełnia wszystkich standardów opisanych w oficjalnej specyfikacji dotyczącej muzycznych płyt kompaktowych, celem poinformowania nabywców, które płyty nie pozwalają w pełni na [[dozwolony użytek]] ich zawartości.

W 2005 [[Sony BMG Music Entertainment]] został skrytykowany, gdy okazało się, że mechanizm zabezpieczający przed kopiowaniem (XCP – [[Język angielski|ang.]] ''Extended Copy Protection'') zastosowany na niektórych płytach muzycznych automatycznie i potajemnie instalował na komputerach oprogramowanie zapobiegające kopiowaniu. Takie płyty nie można prawnie uznać za CD czy też płyty kompaktowe, ponieważ nie spełniają one standardów opisanych w ''[[CD-Audio|Czerwonej Księdze]]'' dotyczącej płyt muzycznych.

Dystrybutorzy oprogramowania, a w szczególności gier komputerowych, często korzystają z różnych metod zabezpieczających przed kopiowaniem, aby zapobiec uruchamianiu programów z nośników innych niż oryginalne. Te metody tym różnią się od zabezpieczeń stosowanych na płytach muzycznych, że zwykle są zaimplementowane z dwóch stron, tj. na nośniku i w oprogramowaniu. Płyta CD-ROM może zawierać „słaby” sektor, który powoduje trudności przy skopiowaniu, oraz dodatkowe dane, trudne lub niemożliwe do skopiowania na CD-R lub do obrazu płyty, natomiast oprogramowanie zawsze sprawdza ich istnienie, weryfikując jednocześnie oryginalność płyty w napędzie CD-ROM.

Przemysł muzyczny zachęca wytwórców nagrywarek CD, aby każdy napęd, który wyprodukują, miał swój unikatowy identyfikator, który będzie zakodowany na każdej płycie utworzonej przez ten napęd tzw. RID<ref>{{cytuj stronę
|nazwisko=Schoen
|imię=Seth
|url=http://www.eff.org/deeplinks/2007/07/harry-potter-and-digital-fingerprints
|tytuł=Harry Potter i cyfrowe odciski palców
|opublikowany=Electronic Frontier Foundation
|data= 20 lipca 2007
|data dostępu= 2007-10-24
|język=en
}}</ref> ([[Język angielski|ang.]] ''Recorder Identification Code''.)

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Zobacz też ==
* [[DVD-Audio]]
* [[PD]]

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Płyty kompaktowe]]


text:
# Sielsowiet Kamieniuki
Sielsowiet Kamieniuki (s. kamieniucki, biał. Камянюцкі сельсавет, ros. Каменюкский сельсовет) – sielsowiet na Białorusi, w obwodzie brzeskim, w północnej części rejonu kamienieckiego przy Puszczy Białowieskiej.

## Położenie
Sielsowiet graniczy:
- od południowego zachodu z sielsowietem Wierzchowicze
- od południa z sielsowietem Dymitrowicze i Nowickowicze
- od południowego wschodu z sielsowietem Rzeczyca
- od północnego wschodu z sielsowietem Szereszów
- od wschodu z sielsowietem Szczerczewo

## Skład[3]
Sielsowiet Kamieniuki obejmuje 17 miejscowości:
| Polska nazwa miejscowości | Nazwa białoruska                                 | Nazwa rosyjska                                   | Typ jednostki osadniczej |
| ------------------------- | ------------------------------------------------ | ------------------------------------------------ | ------------------------ |
| Biała                     | Белая (Bielaja)                                  | Белая (Bielaja)                                  | wieś                     |
| Buda Paszucka             | Пашуцкая Буда (Paszuckaja Buda)                  | Пашутская Буда (Paszutskaja Buda)                | wieś                     |
| Głęboki Kąt               | Глыбокі Вугал (Hlyboki Vuhal)                    | Глубокий Угол (Glubokij Ugol)                    | wieś                     |
| Gwóźdź I                  | Гвоздзь I (Hwozdź I)                             | Гвоздь I (Gwozdz I)                              | wieś                     |
| Gwóźdź II                 | Гвоздзь II (Hwozdź II)                           | Гвоздь II (Gwozdz II)                            | wieś                     |
| Horoszówka I              | Гарошкаўка I (Haroszkauka I)                     | Горошковка I (Goroszkowka I)                     | wieś                     |
| Horoszówka II             | Гарошкаўка II (Haroszkauka II)                   | Горошковка II (Goroszkowka II)                   | wieś                     |
| Jałowy Gród               | Яловы Груд (Jalowy Hrud)                         | Еловый Груд (Jelowyj Grud)                       | wieś                     |
| Kamieniuki                | Каменюкі (Kamieniuki)                            | Каменюки (Kamieniuki)                            | agromiasteczko           |
| Lackie                    | Ляцкія (Lackija)                                 | Ляцкие (Lackije)                                 | wieś                     |
| Mszanki                   | Мшанкі (Mszanki)                                 | Мшанки (Mszanki)                                 | wieś                     |
| Pastuchowe Błoto          | Пастухова Балота (Pastuchowa Balota)             | Пастухово Болото (Pastuchowo Boloto)             | wieś                     |
| Podbielskie Ogrodniki     | Падбельскія Агароднікі (Padbielskija Aharodniki) | Подбельские Огородники (Podbiełskije Ogorodniki) | wieś                     |
| Sieliszcze Małe           | Селішча Малое (Sieliszcza Maloje)                | Селище Малое (Sieliszcze Maloje)                 | wieś                     |
| Sieliszcze Wielkie        | Селішча Вялікае (Sieliszcza Wialikaje)           | Селище Большое (Sieliszcze Bołszoje)             | wieś                     |
| Widły                     | Вілы (Wily)                                      | Вилы (Wily)                                      | wieś                     |
| Zanowiny                  | Занавіны (Zanawiny)                              | Зановины (Zanowiny)                              | wieś                     |

wikiname: plwiki

title: Sielsowiet Kamieniuki

in_language: pl

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Kamieniuki
 |nazwa oryginalna                = Камянюцкі сельсавет<br />Каменюкский сельсовет
 |dopełniacz nazwy                =
 |jednostka                       = [[sielsowiet]]
 |zdjęcie                         =
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            =
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = BY-BR
 |1. jednostka administracyjna    =
 |2. jednostka administracyjna    = [[Rejon kamieniecki (Białoruś)|kamieniecki]]
 |siedziba                        = [[Kamieniuki]]
 |ISO 3166-2                      =
 |stanowisko zarządzającego       = przewodniczący
 |zarządzający                    = Богалейша Сергей Сергеевич<ref>{{cytuj stronę|url= https://archive.ph/20140619075635/http://kamenec.brest-region.gov.by/index.php?option=com_content&view=article&id=8283:2005-01-29-211704&catid=143:administration&Itemid=492&lang=ru|tytuł=Каменецкий районный исполнительный комитет|data dostępu=2018-06-28|autor=kamenec.brest-region.gov.by|język=ru}}</ref>
 |powierzchnia                    =
 |rok                             =
 |liczba ludności                 =
 |gęstość zaludnienia             =
 |numer kierunkowy                = +375 1631
 |kod pocztowy                    =
 |tablice rejestracyjne           = 1
 |adres urzędu                    =
 |plan                            = Location Kamenyuki selsovet Kamenets raion.svg
 |nazwa 1. podziału               = miejscowości
 |1. podział                      = 17
 |mapa                            =
 |nazwa mapy                      =
 |kod mapy                        = rejon kamieniecki (Białoruś)
 |współrzędne                     = 52°32'39"N  23°45'59"E
 |commons                         =
 |www                             =
}}
'''Sielsowiet Kamieniuki'''<ref>{{Cytuj |tytuł = Gmina (Sielsowiet) Kamieniuki - Wikimapia |data dostępu = 2018-06-28 |opublikowany = wikimapia.org |url = http://wikimapia.org/31606155/pl/Gmina-Sielsowiet-Kamieniuki |język = pl}}</ref> (s. '''kamieniucki''', [[Język białoruski|biał]]. Камянюцкі сельсавет, [[Język rosyjski|ros]]. Каменюкский сельсовет) – sielsowiet na [[Białoruś|Białorusi]], w [[Obwód brzeski|obwodzie brzeskim]], w północnej części [[Rejon kamieniecki (Białoruś)|rejonu kamienieckiego]] przy [[Puszcza Białowieska|Puszczy Białowieskiej]].

== Położenie ==
Sielsowiet graniczy:

* od południowego zachodu z [[Sielsowiet Wierzchowice|sielsowietem Wierzchowicze]]
* od południa z [[Sielsowiet Dmitrowicze|sielsowietem Dymitrowicze]] i [[Sielsowiet Nowickowicze|Nowickowicze]]
* od południowego wschodu z [[Sielsowiet Rzeczyca (rejon kamieniecki)|sielsowietem Rzeczyca]]
* od północnego wschodu z [[Sielsowiet Szereszów|sielsowietem Szereszów]]
* od wschodu z [[Sielsowiet Szczerczewo|sielsowietem Szczerczewo]]

== Skład<ref>{{Cytuj |tytuł = sielsowiet Kamieniuki (rejon kamieniecki, obwód brzeski) Spis miejscowości |data dostępu = 2018-06-28 |opublikowany = www.radzima.net |url = https://www.radzima.net/pl/selsovet/kamenyukskiy.html}}</ref> ==
Sielsowiet Kamieniuki obejmuje 17 miejscowości:
{| class="wikitable"
|+
!Polska nazwa miejscowości
!Nazwa białoruska
!Nazwa rosyjska
!Typ [[Jednostka osadnicza|jednostki osadniczej]]
|-
|[[Biała (rejon kamieniecki)|Biała]]
|Белая (''Bielaja'')
|Белая (''Bielaja'')
|[[wieś]]
|-
|[[Buda Paszucka]]
|Пашуцкая Буда (''Paszuckaja Buda'')
|Пашутская Буда (''Paszutskaja Buda'')
|wieś
|-
|[[Głęboki Kąt (rejon kamieniecki)|Głęboki Kąt]]
|Глыбокі Вугал (''Hlyboki Vuhal'')
|Глубокий Угол (''Glubokij Ugol'')
|wieś
|-
|[[Gwóźdź I]]
|Гвоздзь I (''Hwozdź I'')
|Гвоздь I (''Gwozdz I'')
|wieś
|-
|[[Gwóźdź II]]
|Гвоздзь II (''Hwozdź II'')
|Гвоздь II (''Gwozdz II'')
|wieś
|-
|[[Horoszówka I]]
|Гарошкаўка I (''Haroszkauka I'')
|Горошковка I (''Goroszkowka I'')
|wieś
|-
|[[Horoszówka II]]
|Гарошкаўка II (''Haroszkauka II'')
|Горошковка II (''Goroszkowka II'')
|wieś
|-
|[[Jałowy Gród]]
|Яловы Груд (''Jalowy Hrud'')
|Еловый Груд (''Jelowyj Grud'')
|wieś
|-
|[[Kamieniuki]]
|Каменюкі (''Kamieniuki'')
|Каменюки (''Kamieniuki'')
|[[agromiasteczko]]
|-
|[[Lackie (Białoruś)|Lackie]]
|Ляцкія (''Lackija'')
|Ляцкие (''Lackije'')
|wieś
|-
|[[Mszanki]]
|Мшанкі (''Mszanki'')
|Мшанки (''Mszanki'')
|wieś
|-
|[[Pastuchowe Błoto]]
|Пастухова Балота (''Pastuchowa Balota'')
|Пастухово Болото (''Pastuchowo Boloto'')
|wieś
|-
|[[Podbielskie Ogrodniki]]
|Падбельскія Агароднікі (''Padbielskija Aharodniki'')
|Подбельские Огородники (''Podbiełskije Ogorodniki'')
|wieś
|-
|[[Sieliszcze Małe]]
|Селішча Малое (''Sieliszcza Maloje'')
|Селище Малое (''Sieliszcze Maloje'')
|wieś
|-
|[[Sieliszcze Wielkie]]
|Селішча Вялікае (''Sieliszcza Wialikaje'')
|Селище Большое (''Sieliszcze Bołszoje'')
|wieś
|-
|[[Widły (Białoruś)|Widły]]
|Вілы (''Wily'')
|Вилы (''Wily'')
|wieś
|-
|[[Zanowiny]]
|Занавіны (''Zanawiny'')
|Зановины (''Zanowiny'')
|wieś
|}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
{{Rejon kamieniecki (Białoruś)}}
{{SORTUJ:Kamieniuki}}
[[Kategoria:Podział administracyjny rejonu kamienieckiego]]
[[Kategoria:Sielsowiety Białorusi]]

title: KamieniukiКамянюцкі сельсавет · Каменюкский сельсовет

Państwo: Białoruś

Obwód: brzeski

Rejon: kamieniecki

Siedziba: Kamieniuki

Przewodniczący: Богалейша Сергей Сергеевич


text:
# Kafr as-Sudan
Kafr as-Sudan (arab. كفر السودان) – miejscowość w Egipcie, w muhafazie Kafr asz-Szajch. W 2006 roku liczyła 3629 mieszkańców.

title: Kafr as-Sudan

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Kafr as-Sudan
 |nazwa oryginalna             = {{k|ar|كفر السودان}}
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = Egipt
 |1. jednostka administracyjna = [[Kafr asz-Szajch (muhafaza)|Kafr asz-Szajch]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2006
 |liczba ludności              = 3629
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |współrzędne                  = 31,1791202°N, 30,6282879°E
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Kafr as-Sudan''' ({{w języku|ar|كفر السودان}}) – miejscowość w [[Egipt|Egipcie]], w muhafazie [[Kafr asz-Szajch (muhafaza)|Kafr asz-Szajch]]. W 2006 roku liczyła 3629 mieszkańców<ref>[http://archive.is/LcUm Spis powszechny z 2006 roku]</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Miejscowości w Egipcie]]

title: Kafr as-Sudanكفر السودان

Państwo: Egipt

Muhafaza: Kafr asz-Szajch


text:
# Żuprany
Żuprany (biał. i ros. Жупраны) – wieś w rejonie oszmiańskim obwodu grodzieńskiego Białorusi nad rzeką Oszmianką, centrum administracyjne sielsowietu.

## Historia
Z powodu zarazy zebrał się tu w grudniu 1625 roku sejmik oszmiański.
W czasach zaborów dobra i miasteczko w gminie Soły, w powiecie oszmiańskim, w guberni wileńskiej Imperium Rosyjskiego. W 1866 roku miasteczko liczyło 284 mieszkańców w 57 domach. Był tu kościół, żydowski dom modlitw, tartak i młyn. Folwark liczył 13 mieszkańców w 1 domu. W 1905 miasteczko liczyło 793 mieszkańców, 321 dziesięcin; folwark liczył 35 mieszkańców, 137 dziesięcin, należał do Hutten-Czapskich.
Na miejscowym cmentarzu został pochowany Franciszek Bohuszewicz. W miejscowości został ustawiony też jego pomnik.
W 1931:
- miasteczko w 124 domach zamieszkiwało 657 osób[6].
- folwark[a] w 1 domu zamieszkiwało 12 osób[6].
- plebania[b] w 2 domach zamieszkiwało 10 osób[6].

Wierni należeli do miejscowej parafii rzymskokatolickiej i prawosławnej w Oszmianie. Miejscowość podlegała pod Sąd Grodzki w Oszmianie i Okręgowy w Wilnie; mieścił się tu urząd pocztowy obsługujący cześć gminy Soły.
Podczas okupacji hitlerowskiej, w lipcu 1941 roku Litwini utworzyli getto dla żydowskich mieszkańców. Przebywało w nim około 200 osób. Latem 1942 roku Niemcy zlikwidowali getto, a Żydów wywieziono do getta w Oszmianie, a następnie zamordowano.
W 1875 roku zbudowano w Żupranach kościół pw. św. św. Piotra i Pawła. Nadano mu stylistykę neogotycką. W 1905 roku obraz św. Jana Chrzciciela dla kościoła namalował malarz i konserwator Aleksander Borawski.

title: Żuprany

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Żuprany
 |nazwa oryginalna             = Жупраны
 |zdjęcie                      = Church of Saints Apostles Peter and Paul, Zhuprany.jpg
 |opis zdjęcia                 = Kościół pw. św. Piotra i Pawła w Żupranach
 |alt zdjęcia                  =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             = Żupran
 |państwo                      = BY-HR
 |1. jednostka administracyjna =
 |2. jednostka administracyjna = [[Rejon oszmiański|oszmiański]]
 |3. jednostka administracyjna = żuprański
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2009
 |liczba ludności              = 720<ref name=spis1>{{Cytuj stronę | url = https://archive.ph/20150602051655/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census/hrodzienskaja.htm | tytuł = Liczby ludności miejscowości obwodu grodzieńskiego na podstawie spisu ludności wg stanu na dzień 14 października 2009 roku | data dostępu = | język = ru}}</ref>
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             = +375 1593
 |kod pocztowy                 = 231102
 |tablice rejestracyjne        = 4
 |kod mapy                     = BY-HR
 |współrzędne                  = 54°28′10,6″N 26°5′13,1″E
 |commons                      = Category:Zhuprany
 |www                          =
}}
'''Żuprany''' ([[język białoruski|biał.]] i [[język rosyjski|ros.]] Жупраны) – [[wieś]] w [[rejon oszmiański|rejonie oszmiańskim]] [[obwód grodzieński|obwodu grodzieńskiego]] [[Białoruś|Białorusi]] nad rzeką [[Oszmianka|Oszmianką]], centrum administracyjne [[Sielsowiet|sielsowietu]].

== Historia ==
Z powodu zarazy zebrał się tu w grudniu 1625 roku [[sejmik przedsejmowy|sejmik]] oszmiański<ref>Jan Kwak, Sejm warszawski 1626 roku, Opole 1985, s. 19.</ref>.

W czasach [[Ziemie Rzeczypospolitej pod zaborami|zaborów]] dobra i miasteczko w gminie Soły, w powiecie oszmiańskim, w [[Gubernia wileńska|guberni wileńskiej]] [[Imperium Rosyjskie|Imperium Rosyjskiego]]. W 1866 roku miasteczko liczyło 284 mieszkańców w 57 domach. Był tu kościół, żydowski dom modlitw, tartak i młyn. Folwark liczył 13 mieszkańców w 1 domu<ref>{{SgKP|I|947|Degiesie, pow. oszmiański}}</ref>. W 1905 miasteczko liczyło 793 mieszkańców, 321 dziesięcin; folwark liczył 35 mieszkańców, 137 dziesięcin, należał do Hutten-Czapskich<ref>Гошкевич И. И. ''Виленская губернія: Полный списокъ населенныхъ мѣстъ со статистическими данными о каждомъ поселеніи, составленный по оффиціальнымъ свѣдѣниямъ, Вильна, 1905, s. 248''</ref>.

Na miejscowym cmentarzu został pochowany [[Franciszak Bahuszewicz|Franciszek Bohuszewicz]]. W miejscowości został ustawiony też jego pomnik<ref name="osh.by">{{cytuj stronę|url=http://www.osh.by/?p=399|tytuł=''Жыў, служыў і тварыў для народа''|nazwisko=Санюк|imię=Аліна |data=2010-03-22|opublikowany=osh.by|język=be|data dostępu=2011-11-17}}</ref>.

W [[Drugi Powszechny Spis Ludności|1931]]:

* miasteczko w 124 domach zamieszkiwało 657 osób<ref name=":12">{{Cytuj |autor =  |tytuł = Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej |data = 1938 |wolumin = 1 |miejsce = Warszawa |s = 36}}</ref>.
* folwark<ref group="uwaga" name=":0">folwark był położony w {{współrzędne|54°27'46.4"N 26°05'35.3"E}}</ref> w 1 domu zamieszkiwało 12 osób<ref name=":12" />.
* plebania<ref group="uwaga">plebania była położona w {{współrzędne|54°28'16.9"N 26°05'07.0"E}}</ref> w 2 domach zamieszkiwało 10 osób<ref name=":12" />.

Wierni należeli do miejscowej parafii rzymskokatolickiej i prawosławnej w Oszmianie. Miejscowość podlegała pod Sąd Grodzki w Oszmianie i Okręgowy w [[Wilno|Wilnie]]; mieścił się tu urząd pocztowy obsługujący cześć gminy Soły<ref name=":0">{{Cytuj |autor =  |tytuł = Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej z oznaczeniem terytorjalnie im właściwych władz i urzędów oraz urządzeń komunikacyjnych |data = 1933 |miejsce = Przemyśl, Warszawa |s = 2040}}</ref>.

Podczas okupacji hitlerowskiej, w lipcu 1941 roku Litwini utworzyli getto dla żydowskich mieszkańców. Przebywało w nim około 200 osób. Latem 1942 roku Niemcy zlikwidowali getto, a Żydów wywieziono do getta w Oszmianie, a następnie zamordowano<ref>{{Cytuj |redaktor = Geoffrey P. Megargee |tytuł = Encyclopedia of camps and ghettos, 1933-1945 |wolumin = II, part B |s = 1157}}</ref>.

W 1875 roku zbudowano w Żupranach kościół pw. św. św. Piotra i Pawła. Nadano mu stylistykę neogotycką. W 1905 roku obraz św. Jana Chrzciciela dla kościoła namalował malarz i konserwator Aleksander Borawski.

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{SgKP|XIV|855|Żuprany}}
* {{SgKP|XV_cz.2|727}}
* {{cytuj stronę|url=http://radzima.org/pl/miejsce/zuprany.html|tytuł=''wieś Żuprany''|opublikowany=radzima.org|data dostępu=2011-11-16}}
* {{cytuj stronę|url=http://oszmianszczyzna.pl/strona_zuprany.html|tytuł=''Żuprany''|opublikowany=oszmianszczyzna.pl}}
{{Gmina Soły (II Rzeczpospolita)}}
{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miejsca obrad sejmików I Rzeczypospolitej]]
[[Kategoria:Wsie w rejonie oszmiańskim]]
[[Kategoria:Folwarki w powiecie oszmiańskim (II Rzeczpospolita)]]

title: ŻupranyЖупраны

Obwód: grodzieński

Rejon: oszmiański

Sielsowiet: żuprański


text:
# Serradilla
Serradilla – gmina w Hiszpanii, w prowincji Cáceres, w Estramadurze, o powierzchni 259,19 km². W 2011 roku gmina liczyła 1684 mieszkańców.

title: Serradilla

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Serradilla
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         = Escudo de Serradilla.svg
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             = Serradilla
 |państwo                      = ESP
 |1. jednostka administracyjna = [[Estremadura (Hiszpania)|Estremadura]]
 |2. jednostka administracyjna = [[Cáceres (prowincja)|Cáceres]]
 |powierzchnia                 = 259,19{{r|ssweb}}
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2011
 |liczba ludności              = 1684{{r|ssweb}}
 |gęstość zaludnienia          = 6,50
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     = Estremadura
 |współrzędne                  = 39°49′46″N 6°8′23″W
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Serradilla''' – [[gmina]] w [[Hiszpania|Hiszpanii]], w prowincji [[Cáceres (prowincja)|Cáceres]], w [[Estremadura (Hiszpania)|Estramadurze]], o powierzchni 259,19{{r|ssweb}} km². W 2011 roku gmina liczyła 1684{{r|ssweb}} mieszkańców.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name=ssweb>{{cytuj stronę | url = https://ssweb.seap.minhap.es/REL/frontend/inicio/municipios/all/all/6825 | tytuł = Datos del registro de Entidades Locales | data dostępu = 2013-06-16 | autor = Ministerio de Hacienda y Administraciones Públicas | język = es }}</ref>
}}

{{Prowincja Cáceres}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{DEFAULTSORT:Serradilla}}
[[Kategoria:Gminy w Estremadurze]]
[[Kategoria:Cáceres (prowincja)]]

title: Serradilla

Państwo: Hiszpania

Wspólnota autonomiczna: Estremadura

Prowincja: Cáceres

Zarządzający: Anna Serrano Llobet↗

Tablice rejestracyjne: CC


text:
# Francis Quarles
Francis Quarles (ur. 1592 w Romford w Esseksie, zm. 1644) – angielski poeta religijny epoki baroku, popularny w tym okresie autor zbioru emblematów.
Był synem Jamesa Quarlesa, generalnego inspektora aprowizacji angielskiej floty. Studiował w Cambridge i w Londynie. W roku 1618 ożenił się z Ursulą Woodgate (małżeństwo to doczekało się osiemnaściorga dzieci). Debiutował w 1620 roku parafrazą biblijną A Feast for Wormes. Set forth in a Poeme of the History of Jonah. W latach 1626–1630 pełnił funkcję sekretarza arcybiskupa Armagh i prymasa Kościoła Irlandii, Jamesa Usshera. Kilka lat po powrocie do Anglii, w 1640 roku, objął stanowisko kronikarza londyńskiego City. Był rojalistą, pisywał pamflety polityczne broniące króla Karola I, co w okresie wojny domowej doprowadziło do konfiskaty jego majątku przez purytanów i spalenia rękopisów. Wydarzenie to mogło być przyczyną przedwczesnej śmierci Quarlesa.
Znany jest przede wszystkim jako autor wydanych w 1635 roku Emblems, krótkich form poetyckich bezpośrednio związanych z towarzyszącą im grafiką. Tom ten cieszył się ogromną popularnością w XVII wieku. Choć Quarles był gorliwym anglikaninem, pomysł tej książki był wzorowy na podobnych wydawnictwach jezuickich. Pomimo zdecydowanie rojalistycznych poglądów poety, w twórczości Quarlesa zauważalny jest wpływ purytanizmu.

title: Francis Quarles

wikitext:
[[Plik:QUARLES Francis.png|thumb|upright|Francis Quarles]]
'''Francis Quarles''' (ur. [[1592]] w [[Romford]] w [[Essex|Esseksie]], zm. [[1644]]) – angielski poeta religijny epoki [[barok]]u, popularny w tym okresie autor zbioru [[emblemat]]ów.

Był synem Jamesa Quarlesa, generalnego inspektora aprowizacji angielskiej floty. Studiował w [[University of Cambridge|Cambridge]] i w [[Londyn]]ie. W roku 1618 ożenił się z Ursulą Woodgate (małżeństwo to doczekało się osiemnaściorga dzieci). Debiutował w 1620 roku [[parafraza|parafrazą]] biblijną ''A Feast for Wormes. Set forth in a Poeme of the History of Jonah''. W latach 1626–1630 pełnił funkcję sekretarza arcybiskupa [[Armagh]] i prymasa [[Kościół Irlandii|Kościoła Irlandii]], [[James Ussher|Jamesa Usshera]]. Kilka lat po powrocie do Anglii, w 1640 roku, objął stanowisko kronikarza londyńskiego City. Był rojalistą, pisywał [[pamflet]]y polityczne broniące króla [[Karol I Stuart|Karola I]], co w okresie [[angielska wojna domowa|wojny domowej]] doprowadziło do konfiskaty jego majątku przez [[purytanizm|purytanów]] i spalenia rękopisów. Wydarzenie to mogło być przyczyną przedwczesnej śmierci Quarlesa.

Znany jest przede wszystkim jako autor wydanych w 1635 roku ''Emblems'', krótkich form poetyckich bezpośrednio związanych z towarzyszącą im grafiką. Tom ten cieszył się ogromną popularnością w XVII wieku. Choć Quarles był gorliwym [[anglikanizm|anglikaninem]], pomysł tej książki był wzorowy na podobnych wydawnictwach [[jezuici|jezuickich]]. Pomimo zdecydowanie rojalistycznych poglądów poety, w twórczości Quarlesa zauważalny jest wpływ [[purytanizm]]u.

== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę |nazwisko = Barańczak | imię = Stanisław | autor link = Stanisław Barańczak | tytuł = Antologia angielskiej poezji metafizycznej XVII stulecia | wydanie = II | wydawca = [[Państwowy Instytut Wydawniczy]] | miejsce = Warszawa | rok = 1991 | strony = 199 | rozdział = Francis Quarles | isbn = 83-06-01963-6}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{DEFAULTSORT:Quarles, Francis}}
[[Kategoria:Angielscy poeci metafizyczni]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1592]]
[[Kategoria:Zmarli w 1644]]


text:
# Mirjanovići
Mirjanovići (cyr. Мирјановићи) – wieś w Bośni i Hercegowinie, w Republice Serbskiej, w gminie Foča. W 2013 roku liczyła 4 mieszkańców.

title: Mirjanovići

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Mirjanovići
 |nazwa oryginalna             = {{k|sr|Мирјановићи}}
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |godło                        =
 |pieczęć                      =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = BA-SRP
 |3. jednostka administracyjna = [[Gmina Foča|Foča]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2013
 |liczba ludności              = 4{{r|stat}}
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |współrzędne                  =
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Mirjanovići''' ([[Cyrylica serbska|cyr.]] Мирјановићи) – [[wieś]] w [[Bośnia i Hercegowina|Bośni i Hercegowinie]], w [[Republika Serbska|Republice Serbskiej]], w [[Gmina Foča|gminie Foča]]. W 2013 roku liczyła 4 mieszkańców{{r|stat}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="stat">{{cytuj stronę|url=http://web.archive.org/web/20170323072344/http://www2.rzs.rs.ba/static/uploads/bilteni/popis/gradovi_opstine_naseljena_mjesta/Rezultati_Popisa_2013_Gradovi_Opstine_Naseljena_Mjesta_WEB.xlsx|tytuł=Резултати Пописа 2013, Градови, општине, насељена мјеста|opublikowany=Републички завод за статистику|język=sr|data dostępu=2019-09-23}}</ref>
}}

{{Gmina Foča}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miejscowości w gminie Foča]]

title: MirjanovićiМирјановићи

Państwo: Bośnia i Hercegowina

Część składowa: Republika Serbska

Gmina: Foča

Populacja (2013) · • liczba ludności: · 4


text:
# Bel-Air-Val-d’Ance
Bel-Air-Val-d’Ance – gmina we Francji, w regionie Oksytania, w departamencie Lozère. W 2013 roku liczba ludności wynosiła 543 mieszkańców.
Gmina została utworzona 1 stycznia 2019 roku z połączenia dwóch ówczesnych gmin: Chambon-le-Château oraz Saint-Symphorien. Siedzibą gminy została miejscowość Chambon-le-Château.

title: Bel-Air-Val-d’Ance

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Bel-Air-Val-d’Ance
 |nazwa oryginalna                =
 |dopełniacz nazwy                = gminy Bel-Air-Val-d’Ance
 |jednostka                       = gmina
 |zdjęcie                         = 273 Chambon-le-Château ( 48600 ).JPG
 |opis zdjęcia                    = Kościół w miejscowości Chambon-le-Château w gminie Bel-Air-Val-d’Ance
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            =
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = Oksytania
 |1. jednostka administracyjna    =
 |2. jednostka administracyjna    = [[Lozère]]
 |3. jednostka administracyjna    = [[Okręg Mende|Mende]]
 |siedziba                        =
 |nazwa kodu statystycznego       = [[Institut national de la statistique et des études économiques|INSEE]]
 |kod statystyczny                = 48038
 |powierzchnia                    = 41,40 km²
 |rok                             = 2013<ref group=uwaga>Gmina istnieje od 2019 roku, jednak dane liczby ludności pochodzą z 2013 roku i obejmują zsumowaną liczbę ludności gmin, z których powstała.</ref>
 |liczba ludności                 = 543
 |gęstość zaludnienia             =
 |numer kierunkowy                =
 |kod pocztowy                    = 48600
 |tablice rejestracyjne           =
 |adres urzędu                    =
 |plan                            =
 |mapa                            =
 |nazwa mapy                      =
 |kod mapy                        = Lozère
 |współrzędne                     = 44.85N 3.66E
 |commons                         = Category:Bel-Air-Val-d'Ance
 |www                             =
}}
'''Bel-Air-Val-d’Ance''' – gmina we [[Francja|Francji]], w regionie [[Oksytania (region)|Oksytania]], w departamencie [[Lozère]]. W 2013 roku liczba ludności wynosiła 543 mieszkańców<ref>{{cytuj stronę | url = http://www.insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/default.asp | tytuł = Populations légales 2013 | data = | autor = | praca = | opublikowany = INSEE | język = fr | data dostępu = 2020-04-22}}</ref>.

Gmina została utworzona 1 stycznia 2019 roku z połączenia dwóch ówczesnych gmin: [[Chambon-le-Château]] oraz [[Saint-Symphorien (Lozère)|Saint-Symphorien]]. Siedzibą gminy została miejscowość Chambon-le-Château<ref>{{cytuj stronę | url = http://www.lozere.gouv.fr/index.php/content/download/22190/165299/file/RAA_OCT2018_part1_16oct2018.pdf | tytuł = Recueil des actes administratifs de Lozère | data = | autor = | praca = | opublikowany = lozere.gouv.fr | język = fr | data dostępu = 2020-04-22}}</ref>.

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Okręg Mende}}

[[Kategoria:Miejscowości w departamencie Lozère]]

title: Bel-Air-Val-d’Ance

Państwo: Francja

Region: Oksytania

Departament: Lozère

Okręg: Mende


text:
# Tereszewo
Tereszewo – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie nowomiejskim, w gminie Kurzętnik.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa toruńskiego.
We wsi znajduje się ośrodek wypoczynkowy z jeziorem Wielkie Partęczyny.
We wsi znajduje się kościół św. Antoniego Padewskiego.

## Urodzeni w Tereszewie
- Brunon Błędzki - kapitan piechoty Wojska Polskiego, czołgista, ofiara zbrodni katyńskiej.

title: Tereszewo

wikitext:
'''Tereszewo''' – [[wieś]] w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]], w [[powiat nowomiejski|powiecie nowomiejskim]], w [[Kurzętnik (gmina)|gminie Kurzętnik]].

[[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] miejscowość administracyjnie należała do [[województwo toruńskie|województwa toruńskiego]].

We wsi znajduje się ośrodek wypoczynkowy z jeziorem [[Wielkie Partęczyny]].

We wsi znajduje się [[Kościół św. Antoniego Padewskiego w Tereszewie|kościół św. Antoniego Padewskiego]].

== Urodzeni w Tereszewie ==
* [[Brunon Błędzki]] - [[Kapitan (ranga)|kapitan]] piechoty [[Wojsko Polskie (II RP)|Wojska Polskiego]], czołgista, ofiara zbrodni katyńskiej.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Gmina Kurzętnik}}

[[Kategoria:Tereszewo|!]]


text:
# Strzedziwoj
Strzedziwoj – staropolskie imię męskie, złożone z członu Strzedzi- ("strzec" - równoznacznego ze Strzeży-) oraz członu -woj ("wojownik"). Znaczenie imienia: "ten, który strzeże wojowników" albo "ten, którego strzegą wojownicy".
Strzedziwoj imieniny obchodzi 4 maja.

title: Strzedziwoj

wikitext:
'''Strzedziwoj''' – staropolskie [[imię]] męskie, złożone z członu ''Strzedzi-'' ("strzec" - równoznacznego ze ''Strzeży-'') oraz członu ''-woj'' ("wojownik"). Znaczenie imienia: "ten, który strzeże wojowników" albo "ten, którego strzegą wojownicy".

Strzedziwoj [[imieniny]] obchodzi [[4 maja]].

{{Imiona}}

[[Kategoria:Męskie imiona słowiańskie]]


text:
# Plan mobilizacyjny „PM-63”
Plan mobilizacyjny „PM-63” – jeden z planów mobilizacyjnych ludowego Wojska Polskiego.

## Charakterystyka
W latach 1949–1951 w Sztabie Generalnym Wojska Polskiego opracowany został plan mobilizacyjny „PM-1”. Braki w środkach materiałowych i sprzęcie wojskowym przesądziły o  rezygnacji z „PM-1”, a  1953 zdecydowano się na opracowanie nowego dokumentu pod nazwą plan mobilizacyjny „PM-53”. Oba te plany nie uwzględniały w dostatecznym zakresie potrzeb operacyjnego rozwinięcia i użycia SZ oraz nie były dostosowane do warunków funkcjonowania i możliwości państwa. W 1956 zaczęto prowadzić prace nad kolejnym planem mobilizacyjnym. Zwrócono uwagę na dokładne jego zsynchronizowanie z planem operacyjnym.
Rozwój Sił Zbrojnych wymuszał dalsze prace nad unowocześnianiem systemu mobilizacyjnego wojsk. Opracowany w oparciu o zarządzenie szefa Sztabu Generalnego WP nr 0027/sztab z 12 marca 1963 nowy plan mobilizacyjny „PM-63” zakładał skorygowanie zamierzeń mobilizacyjnych odpowiednio do już dokonanych i planowanych zmian w strukturze wojska oraz powiązanie ich z dokumentami: Założenia obronności, a później Węzłowe założenia obronne PRL i z potencjałem ekonomicznym państwa.
W planie tym dokonano podziału SZ na wojska operacyjne, przeznaczone do działań na froncie zewnętrznym oraz Wojska Obrony Terytorium Kraju, przeznaczone do działań na froncie wewnętrznym. Niektórym nowo formowanym jednostkom zmieniono rejony mobilizacji, ustalając je na kierunkach ich planowanego użycia. W okresie obowiązywania „PM-63” wypracowano podstawowe zasady mobilizacyjnego przygotowania kraju oraz podjęto przedsięwzięcia organizacyjno-obronne mające na celu ustalenie bilansu potrzeb wojennych wszystkich sił obrony kraju w zakresie wykorzystania rezerw osobowych i środków transportowych. W dokumentach normatywnych określono zadania naczelnych i terenowych organów administracji państwowej oraz jednostek organizacyjnych gospodarki narodowej i obywateli w zakresie obronności. Doskonalenie systemu mobilizacyjnego SZ dokonywane było przy coraz pełniejszych świadczeniach zakładów pracy oraz układu terytorialnego. Plany mobilizacyjne charakteryzowały się bieżącym dostosowywaniem ich do wprowadzanych zmian w strukturze organizacyjnej wojska oraz w koncepcji strategiczno-obronnej państwa.

title: Plan mobilizacyjny „PM-63”

wikitext:
'''Plan mobilizacyjny „PM-63”''' – jeden z [[plan mobilizacyjny|planów mobilizacyjnych]] [[Ludowe Wojsko Polskie |ludowego Wojska Polskiego]].

== Charakterystyka ==
W latach 1949–1951 w [[Sztab Generalny Wojska Polskiego|Sztabie Generalnym Wojska Polskiego]] opracowany został [[plan mobilizacyjny „PM-1”]]{{odn|Puchała|2013|s=258}}. Braki w środkach materiałowych i sprzęcie wojskowym przesądziły o  rezygnacji z „PM-1”{{odn|Puchała|2013|s=259}}, a  1953 zdecydowano się na opracowanie nowego dokumentu pod nazwą plan mobilizacyjny „PM-53”. Oba te plany nie uwzględniały w dostatecznym zakresie potrzeb operacyjnego rozwinięcia i użycia SZ oraz nie były dostosowane do warunków funkcjonowania i możliwości państwa. W 1956 zaczęto prowadzić prace nad kolejnym planem mobilizacyjnym. Zwrócono uwagę na dokładne jego zsynchronizowanie z planem operacyjnym{{odn|Puchała|2013|s=261}}.

{{osobny artykuł|Plan mobilizacyjny „PM-1”|Plan mobilizacyjny „PM-53”|Plan mobilizacyjny „PM-58”|o1=Plany mobilizacyjne „PM-1”|o2=„PM-53”|o3=„PM-58”}}

Rozwój Sił Zbrojnych wymuszał dalsze prace nad unowocześnianiem systemu mobilizacyjnego wojsk. Opracowany w oparciu o zarządzenie szefa Sztabu Generalnego WP nr 0027/sztab z 12 marca 1963 nowy plan mobilizacyjny „PM-63” zakładał skorygowanie zamierzeń mobilizacyjnych odpowiednio do już dokonanych i planowanych zmian w strukturze wojska oraz powiązanie ich z dokumentami: ''Założenia obronności'', a później ''Węzłowe założenia obronne PRL'' i z potencjałem ekonomicznym państwa{{odn|Puchała|2013|s=262}}.

W planie tym dokonano podziału SZ na [[wojska operacyjne]], przeznaczone do działań na [[Front zewnętrzny|froncie zewnętrznym]] oraz [[Wojska obrony terytorialnej|Wojska Obrony Terytorium Kraju]], przeznaczone do działań na [[Front wewnętrzny|froncie wewnętrznym]]. Niektórym [[Jednostka mobilizowana|nowo formowanym jednostkom]] zmieniono rejony mobilizacji, ustalając je na kierunkach ich planowanego użycia. W okresie obowiązywania „PM-63” wypracowano podstawowe zasady mobilizacyjnego przygotowania kraju oraz podjęto przedsięwzięcia organizacyjno-obronne mające na celu ustalenie bilansu potrzeb wojennych wszystkich sił obrony kraju w zakresie wykorzystania rezerw osobowych i środków transportowych. W dokumentach normatywnych określono zadania naczelnych i terenowych [[Organ administracji publicznej|organów administracji państwowej]] oraz jednostek organizacyjnych [[Gospodarka narodowa|gospodarki narodowej]] i [[Obywatelstwo|obywateli]] w zakresie [[Obronność|obronności]]. Doskonalenie [[System mobilizacyjny|systemu mobilizacyjnego]] SZ dokonywane było przy coraz pełniejszych świadczeniach zakładów pracy oraz układu terytorialnego. Plany mobilizacyjne charakteryzowały się bieżącym dostosowywaniem ich do wprowadzanych zmian w strukturze organizacyjnej wojska oraz w koncepcji strategiczno-obronnej państwa{{odn|Puchała|2013|s=263}}.

{{osobny artykuł|Struktura organizacyjna Wojska Polskiego na przełomie lat 50/60 XX w.}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę | nazwisko= Puchała | imię=Franciszek| autor link= Franciszek Puchała|tytuł= Budowa potencjału bojowego Wojska Polskiego 1945–1990. Obszary szpiegowskich działań| data=2013 | wydawca= Fundacja „Historia i Kultura”| miejsce= Warszawa | isbn=9788311128002|odn=tak}}

{{Ludowe Wojsko Polskie}}

[[Kategoria:Ludowe Wojsko Polskie]]
[[Kategoria:Plany mobilizacyjne]]


text:
# Katastrofa Mi-8 w Jakucji
Katastrofa śmigłowca Mi-8 w Jakucji – doszło do niej  2 lipca 2013, w górzystym terenie, 66 km na północno-zachodni kierunek od miejsca startu. Śmigłowiec należący do linii Polar Airlines wystartował z regionalnego portu lotniczego w miejscowości Dieputatskij w kierunku wsi Kazacze. Na pokładzie było trzech członków załogi i 25 pasażerów (w tym 11 dzieci). Katastrofę przeżyło trzech członków załogi i 12-letni chłopiec.

title: Katastrofa Mi-8 w Jakucji

wikitext:
{{Wypadek lotniczy infobox
 |nazwa                = Katastrofa Mi-8 w Jakucji (2013)
 |grafika              =
 |opis grafiki         =
 |alt grafiki          =
 |państwo              = RU-SA
 |miejsce              =
 |data                 = [[2 lipca]] [[2013]]
 |godzina              = 10:40 czasu lokalnego<br>2:40 czasu polskiego
 |rodzaj               = zderzenie z ziemią
 |przyczyna            =
 |ofiary śmiertelne    = 24 osób
 |ofiary na ziemi      =
 |ranni                =
 |1. typ               = [[Mi-8]]T
 |1. nazwa             =
 |1. użytkownik        = [[Polar Airlines]]
 |1. numer             = RA-22657
 |1. start             =
 |1. cel lotu          =
 |1. numer lotu        =
 |1. liczba pasażerów  = 25 osób
 |1. liczba załogi     = 3 osoby
 |1. ofiary śmiertelne = 24 osób
 |1. ranni             =
 |współrzędne          =
 |commons              =
 |wikinews             =
}}
'''Katastrofa śmigłowca Mi-8 w Jakucji''' – doszło do niej  2 lipca 2013, w górzystym terenie, 66 km na północno-zachodni kierunek od miejsca startu. Śmigłowiec należący do linii [[Polar Airlines]] wystartował z regionalnego portu lotniczego w miejscowości [[Dieputatskij]] w kierunku wsi Kazacze. Na pokładzie było trzech członków załogi i 25 pasażerów (w tym 11 dzieci). Katastrofę przeżyło trzech członków załogi i 12-letni chłopiec<ref>{{cytuj stronę | url = http://www.newsru.com/russia/03jul2013/vert2.html | tytuł = Katastrofa Mi-8 w Jakucji | data =| data dostępu = 2013-07-04}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Katastrofy  lotnicze w Rosji]]
[[Kategoria:Katastrofy lotnicze w 2013|J]]
[[Kategoria:2013 w Rosji]]

title: Katastrofa Mi-8 w Jakucji (2013)

Państwo: Rosja

Republika: Jakucja

Data: 2 lipca 2013

Godzina: 10:40 czasu lokalnego · 2:40 czasu polskiego

Rodzaj: zderzenie z ziemią

Ofiary śmiertelne: 24 osób

Użytkownik: Polar Airlines

Liczba pasażerów: 25 osób

Liczba załogi: 3 osoby


text:
# Thriplow
Thriplow – wieś w Anglii, w hrabstwie Cambridgeshire, w dystrykcie South Cambridgeshire. Leży 12 km na południe od miasta Cambridge i 68 km na północ od Londynu. Miejscowość liczy 847 mieszkańców.

title: Thriplow

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Thriplow
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      = Thriplow Village Hall - geograph.org.uk - 750235.jpg
 |opis zdjęcia                 =
 |alt zdjęcia                  =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             = Thriplow
 |państwo                      = Anglia
 |1. jednostka administracyjna = [[East of England]]
 |2. jednostka administracyjna = [[Cambridgeshire]]
 |3. jednostka administracyjna =
 |4. jednostka administracyjna = [[South Cambridgeshire]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          =
 |liczba ludności              = 847
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     = Cambridgeshire
 |współrzędne                  = 52°6′N 0°6′E
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Thriplow''' – [[wieś]] w [[Anglia|Anglii]], w hrabstwie [[Cambridgeshire]], w [[dystrykt|dystrykcie]] [[South Cambridgeshire]]. Leży 12 km na południe od miasta [[Cambridge]] i 68 km na północ od [[Londyn]]u<ref>{{cytuj stronę|url=http://getamap.ordnancesurvey.co.uk/getamap/frames.htm?mapAction=gaz&gazName=g&gazString=TL4382246755|tytuł=Thriplow na mapie|opublikowany=getamap.ordnancesurvey.co.uk|język=en|data dostępu=2010-10-06}}</ref>. Miejscowość liczy 847 mieszkańców.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Wsie w hrabstwie Cambridgeshire]]

title: Thriplow

Państwo: Wielka Brytania

Kraj: Anglia

Region: East of England

Hrabstwo: Cambridgeshire

Dystrykt: South Cambridgeshire


text:
# Fraignot-et-Vesvrotte
Fraignot-et-Vesvrotte – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Burgundia-Franche-Comté, w departamencie Côte-d’Or.
Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 76 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 6 osób/km² (wśród 2044 gmin Burgundii Fraignot-et-Vesvrotte plasuje się na 834. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 763.).

title: Fraignot-et-Vesvrotte

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Fraignot-et-Vesvrotte
 |nazwa oryginalna                =
 |dopełniacz nazwy                = gminy Fraignot-et-Vesvrotte
 |jednostka                       = miejscowość i gmina
 |zdjęcie                         =
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            =
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = Burgundia-Franche-Comté
 |1. jednostka administracyjna    =
 |2. jednostka administracyjna    = [[Côte-d’Or]]
 |3. jednostka administracyjna    = [[Okręg Dijon|Dijon]]
 |siedziba                        =
 |nazwa kodu statystycznego       = [[Institut national de la statistique et des études économiques|INSEE]]
 |kod statystyczny                = 21283
 |powierzchnia                    = 12,67 km²
 |rok                             = 1990
 |liczba ludności                 = 76
 |gęstość zaludnienia             = 6 os./km²
 |numer kierunkowy                =
 |kod pocztowy                    = 21580
 |tablice rejestracyjne           =
 |adres urzędu                    =
 |plan                            =
 |mapa                            =
 |nazwa mapy                      = Francji
 |kod mapy                        = Côte-d’Or
 |współrzędne                     = 47°39′N 4°56′E
 |commons                         =
 |www                             =
}}
'''Fraignot-et-Vesvrotte''' – miejscowość i gmina we [[Francja|Francji]], w regionie [[Burgundia-Franche-Comté]], w departamencie [[Côte-d’Or]].

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 76 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 6 osób/km² (wśród 2044 gmin [[Burgundia|Burgundii]] Fraignot-et-Vesvrotte plasuje się na 834. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 763.).

== Bibliografia ==
* {{Insee}}

{{Okręg Dijon}}

[[Kategoria:Miejscowości w departamencie Côte-d’Or]]

title: Fraignot-et-Vesvrotte

Region: Burgundia-Franche-Comté

Departament: Côte-d’Or

Okręg: Dijon

• gęstość: 6 os./km²


text:
# Uppsala (region)
Uppsala (szw. Uppsala län) – jedna ze szwedzkich prowincji (län). Siedzibą władz regionu (residensstad) jest Uppsala.

## Geografia
Region Uppsala jest położony we wschodniej części Svealand i obejmuje zachodnie i północne części krainy historycznej (landskap) Uppland oraz małą część Gästrikland.
Graniczy z regionami Sztokholm, Södermanland (przez jezioro Melar), Västmanland i Gävleborg oraz z Morzem Bałtyckim.

## Demografia
31 grudnia 2014 r. Uppsala län liczył 348 942 mieszkańców (5. pod względem zaludnienia z 21 regionów Szwecji), gęstość zaludnienia wynosiła 42,5 mieszkańców na km².

## Gminy i miejscowości

### Gminy
Region Uppsala jest podzielony na 8 gmin:
| - Älvkarleby (9 169) - Enköping (41 163) - Håbo (20 034) - Heby (13 490) - Knivsta (16 105) - Östhammar (21 374) - Tierp (20 245) - Uppsala (207 362) |

Uwagi: W nawiasie liczba mieszkańców; stan na dzień 31 grudnia 2014 r.
1 stycznia 2007 r. gmina Heby została odłączona od regionu Västmanland i przyłączona do regionu Uppsala.

### Miejscowości
Lista 10 największych miejscowości (tätort-er) regionu Uppsala (2010):
| #  | Miejscowość | Gmina      | Liczba mieszkańców (2010) |
| -- | ----------- | ---------- | ------------------------- |
| 1  | Uppsala     | Uppsala    | 140 451                   |
| 2  | Enköping    | Enköping   | 21 121                    |
| 3  | Bålsta      | Håbo       | 14 147                    |
| 4  | Sävja       | Uppsala    | 9684                      |
| 5  | Knivsta     | Knivsta    | 7081                      |
| 6  | Storvreta   | Uppsala    | 6347                      |
| 7  | Skutskär    | Älvkarleby | 6075                      |
| 8  | Tierp       | Tierp      | 5587                      |
| 9  | Östhammar   | Östhammar  | 4534                      |
| 10 | Björklinge  | Uppsala    | 3269                      |

title: Uppsala (region)

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Uppsala
 |nazwa oryginalna                = Uppsala län
 |dopełniacz nazwy                =
 |jednostka                       = [[län]]
 |zdjęcie                         =
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            = Uppland vapen.svg
 |flaga                           = Uppsala län vapenflagga.svg
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = SWE
 |siedziba                        = [[Uppsala]]
 |data powstania                  = 1634
 |ISO 3166-2                      = SE-C (SE-03)
 |powierzchnia                    = 8209 km²
 |rok                             = 2014
 |liczba ludności                 = 348 942
 |gęstość zaludnienia             = 42,5 os./km²
 |numer kierunkowy                =
 |kod pocztowy                    =
 |tablice rejestracyjne           =
 |adres urzędu                    = Bäverns gränd 17
751 86 UPPSALA
 |plan                            =
 |mapa                            = SverigesLän2007Uppsala.svg
 |nazwa mapy                      = Szwecji
 |współrzędne                     = 59°51′N 17°39′E
 |commons                         = Category:Uppsala County
 |www                             = http://www.lansstyrelsen.se/uppsala/Sv/Pages/default.aspx
}}
[[Plik:Uppsala slott as seen from the botanical garden.jpg|thumb|[[Zamek w Uppsali]]; rezydencja ''landshövdinga'' regionu Uppsala]]
'''Uppsala''' ([[język szwedzki|szw.]] ''Uppsala län'') – jedna ze [[Szwecja|szwedzkich]] prowincji (''[[län]]''). Siedzibą władz regionu (''residensstad'') jest [[Uppsala]].

== Geografia ==
Region Uppsala jest położony we wschodniej części [[Svealand]] i obejmuje zachodnie i północne części krainy historycznej ([[Historyczne krainy Szwecji|''landskap'']]) [[Uppland]] oraz małą część [[Gästrikland]].

Graniczy z regionami [[Sztokholm (region)|Sztokholm]], [[Södermanland]] (przez jezioro [[Melar]]), [[Västmanland]] i [[Gävleborg]] oraz z [[Morze Bałtyckie|Morzem Bałtyckim]].

== Demografia ==
31 grudnia 2014 r. ''Uppsala län'' liczył 348 942 mieszkańców (5. pod względem zaludnienia z 21 regionów Szwecji), gęstość zaludnienia wynosiła 42,5 mieszkańców na km².
{{Wykres demograficzny
|tytuł= Liczba mieszkańców regionu Uppsala w latach 1750–2014<ref group=uwaga>W 2007 r. do regionu Uppsala włączono gminę Heby.</ref><ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20161125194832/http://www.scb.se:80/sv_/Hitta-statistik/Statistik-efter-amne/Befolkning/Befolkningens-sammansattning/Befolkningsstatistik/#c_li_26051 |tytuł = Folkmängd i län 1749–2010 |autor = Statistiska centralbyrån |język = sv |data dostępu = 2015-06-29}}</ref><ref name="autonazwa1">{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20160519032133/http://www.scb.se:80/sv_/Hitta-statistik/Statistik-efter-amne/Befolkning/Befolkningens-sammansattning/Befolkningsstatistik/25788/25795/Helarsstatistik---Kommun-lan-och-riket/385423/ |tytuł = Folkmängd i riket, län och kommuner 31 december 2014 och befolkningsförändringar 2014 |autor = Statistiska centralbyrån |język = sv |data dostępu = 2015-06-29}}</ref>.
|szerokość= 650
|wysokość= 300
|popmax= 348942
|linie= 100000
|linie pomocnicze= 25000
| rok1=  1750   || pop1= 62900
| rok2=  1800   || pop2= 81131
| rok3=  1825   || pop3= 81897
| rok4=  1850   || pop4= 89323
| rok5=  1875   || pop5= 104371
| rok6=  1900   || pop6= 123863
| rok7=  1925   || pop7= 139954
| rok8=  1950   || pop8= 154660
| rok9=  1960   || pop9= 167722
| rok10= 1970  || pop10= 217730
| rok11= 1980  || pop11= 243585
| rok12= 1990  || pop12= 268835
| rok13= 2000  || pop13= 294196
| rok14= 2010  || pop14= 335882
| rok15= 2014  || pop15= 348942
}}

== Gminy i miejscowości ==
=== Gminy ===
Region Uppsala jest podzielony na 8 [[gmina (Szwecja)|gmin]]:
{|
|valign="top"|
* [[Plik:Älvkarleby vapen.svg|25px]] [[gmina Älvkarleby|Älvkarleby]] (9 169)
* [[Plik:Enköping vapen.svg|25px]] [[gmina Enköping|Enköping]] (41 163)
* [[Plik:Håbo vapen.svg|25px]] [[gmina Håbo|Håbo]] (20 034)
* [[Plik:Heby vapen.svg|25px]] [[gmina Heby|Heby]] (13 490)
* [[Plik:Knivsta vapen.svg|25px]] [[gmina Knivsta|Knivsta]] (16 105)
* [[Plik:Östhammar vapen.svg|25px]] [[gmina Östhammar|Östhammar]] (21 374)
* [[Plik:Tierp vapen.svg|25px]] [[gmina Tierp|Tierp]] (20 245)
* [[Plik:Uppsala vapen.svg|25px]] [[gmina Uppsala|Uppsala]] (207 362)
|valign="top"|
[[Plik:Uppsala County.png|220px]]
|}
''Uwagi: W nawiasie liczba mieszkańców; stan na dzień 31 grudnia 2014 r.<ref name="autonazwa1" />''

1 stycznia 2007 r. gmina Heby została odłączona od regionu [[Västmanland]] i przyłączona do regionu Uppsala.

=== Miejscowości ===
Lista 10 największych miejscowości (''[[tätort]]-er'') regionu Uppsala (2010)<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20180404171958/http://www.scb.se:80/en/finding-statistics/statistics-by-subject-area/environment/land-use/localities-areas-population |tytuł = Befolkning och arealer |autor = Statistiska centralbyrån |język = sv |data dostępu = 2015-06-29}}</ref>:
{| class="wikitable"
!#
!Miejscowość
!Gmina
!Liczba mieszkańców
(2010)
|-
|1
| '''[[Uppsala]]'''
| Uppsala
|align="right"| 140 451
|-
|2
| [[Enköping]]
| Enköping
|align="right"| 21 121
|-
|3
| [[Bålsta]]
| Håbo
|align="right"| 14 147
|-
|4
| [[Sävja]]
| Uppsala
|align="right"| 9684
|-
|5
| [[Knivsta]]
| Knivsta
|align="right"| 7081
|-
|6
| [[Storvreta]]
| Uppsala
|align="right"| 6347
|-
|7
| [[Skutskär]]
| Älvkarleby
|align="right"| 6075
|-
|8
| [[Tierp]]
| Tierp
|align="right"| 5587
|-
|9
| [[Östhammar]]
| Östhammar
|align="right"| 4534
|-
|10
| [[Björklinge]]
| Uppsala
|align="right"| 3269
|}

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.regionuppsala.se/ Region Uppsala – strona landstingu]

{{Szwecja}}
{{Region Uppsala}}
{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Uppsala (region)| ]]
[[Kategoria:Regiony terytorialne w Szwecji]]

title: UppsalaUppsala län

Herb: Flaga

Państwo: Szwecja

Siedziba: Uppsala


text:
# Kate Burridge
Kathryn „Kate” Burridge (ur. 1957) – australjska językoznawczyni, germanistka.
Kształciła się w zakresie lingwistyki i języka niemieckiego na Uniwersytecie Australii Zachodniej. Odbyła także trzyletnie studia podyplomowe na Uniwersytecie Londyńskim. W 1983 uzyskała doktorat. Obecnie (2020) jest zatrudniona na Uniwersytecie Monasha. Jest także członkinią Australijskiej Akademii Nauk Humanistycznych.
Jej dorobek obejmuje ponad 25 książek (autorskich bądź objętych redakcją) oraz 100 artykułów i rozdziałów książkowych na temat rozmaitych aspektów językowych. Jest regularną prezenterką lingwistyczną w audycjach radiowych. Wygłosiła przemówienie TED pt. Telling it like it isn’t.

## Wybrana twórczość
- A Localized Study of Pennsylvania German Dialect in Waterloo County, Ontario (1989)
- Syntactic Change in Germanic (1993)
- Blooming English: Observations on the roots, cultivation and hybrids of the English Language (2004)
- Weeds in the Garden of Words: further observations on the tangled history of the English language (2005)

title: Kate Burridge

wikitext:
{{Biogram infobox
 |imię i nazwisko           = Kathryn „Kate” Burridge
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |alt grafiki               =
 |data urodzenia            = 1957
 |miejsce urodzenia         =
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |zawód                     = językoznawczyni, germanistka
 |narodowość                = australijska
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
}}
'''Kathryn „Kate” Burridge''' (ur. [[1957]]<ref>{{Cytuj stronę| url=https://viaf.org/viaf/41895013/ | tytuł=41895013<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=viaf.org | język=en | data dostępu=2020-01-25}}</ref>) – [[Australia|australjska]] [[Językoznawstwo|językoznawczyni]], [[Germanistyka|germanistka]]<ref>{{Cytuj stronę | url=https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=pna2005311952| tytuł=Burridge, Kate | opublikowany=Databáze Národní knihovny ČR| język=cs| data dostępu=2020-06-19}}</ref>.

Kształciła się w zakresie lingwistyki i [[Język niemiecki|języka niemieckiego]] na [[Uniwersytet Australii Zachodniej|Uniwersytecie Australii Zachodniej]]<ref name=":0" />. Odbyła także trzyletnie studia podyplomowe na [[Uniwersytet Londyński|Uniwersytecie Londyńskim]]<ref name=":0" />. W 1983 uzyskała doktorat<ref name=":0">{{Cytuj stronę| url=https://research.monash.edu/en/persons/kathryn-burridge | tytuł=Kathryn Burridge  | opublikowany=Monash University| język=en | data dostępu=2020-01-25}}</ref>. Obecnie (2020) jest zatrudniona na [[Uniwersytet Monasha|Uniwersytecie Monasha]]<ref name=":0" />. Jest także członkinią Australijskiej Akademii Nauk Humanistycznych<ref name=":1">{{Cytuj stronę| url=https://www.frias.uni-freiburg.de/en/people/fellows/current-fellows/burridge | tytuł=Prof. Dr. Kate Burridge | opublikowany=Freiburg Institute for Advanced Studies | język=en | data dostępu=2020-01-25}}</ref>.

Jej dorobek obejmuje ponad 25 książek (autorskich bądź objętych redakcją) oraz 100 artykułów i rozdziałów książkowych na temat rozmaitych aspektów językowych<ref name=":1" />. Jest regularną prezenterką lingwistyczną w audycjach radiowych<ref name=":1" />. Wygłosiła przemówienie TED pt. ''Telling it like it isn’t<ref name=":1" />''.

== Wybrana twórczość ==

* ''A Localized Study of Pennsylvania German Dialect in Waterloo County, Ontario'' (1989)
* ''Syntactic Change in Germanic'' (1993)
* ''Blooming English: Observations on the roots, cultivation and hybrids of the English Language'' (2004)
* ''Weeds in the Garden of Words: further observations on the tangled history of the English language'' (2005)

== Przypisy ==
{{Przypisy
}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{DEFAULTSORT:Brinton, Lauren}}
[[Kategoria:Australijscy językoznawcy]]
[[Kategoria:Germaniści]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1957]]

title: Kathryn „Kate” Burridge

Zawód, zajęcie: językoznawczyni, germanistka

Narodowość: australijska


text:
# Anolis occultus
Anolis occultus – gatunek portorykańskiej jaszczurki z rodziny Anolidae.

## Systematyka
Gatunek zalicza się do rodzaju Anolis, klasyfikowanego obecnie w monotypowej rodzinie Anolidae. W przeszłości rodzaj ten zaliczany był do licznej w gatunki rodziny legwanowatych (Iguanidae).

## Rozmieszczenie geograficzne
Gad ten występuje jedynie w Portoryko. Powierzchnię jego zasięgu występowania szacuje się na 4658 km². Jest spotykany w przedziale wysokości 65–1326 m n.p.m.

## Siedlisko
Jaszczurki te zamieszkują tropikalne wilgotne lasy nizinne i górskie. Bytują wśród koron drzew, krzewów, paprotników i ananasowatych.

## Zagrożenie i ochrona
W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN Anolis occultus jest klasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski (LC, ang. Least Concern).
W porównaniu z innymi portorykańskimi przedstawicielami Anolis wydaje się względnie rzadki.
W przeszłości głównym zagrożeniem dla tych jaszczurek było wylesianie, jednak ponowne zalesianie sprawiło, że deforestacja już im nie zagraża.

title: Anolis occultus

wikitext:
{{Tytuł kursywą}}
{{Zwierzę infobox
 |nazwa łacińska         = ''Anolis occultus''
 |TSN                    = 173898
 |zoolog                 = [[Ernest Edward Williams|Williams]] & [[Juan A. Rivero|Rivero]], 1965{{r|Williams&Rivero}}
 |okres istnienia        =
 |grafika                =
 |opis grafiki           =
 |typ                    = [[strunowce]]
 |podtyp                 = [[kręgowce]]
 |gromada                = [[zauropsydy]]
 |rząd                   = [[łuskonośne]]
 |podrząd                = [[Iguania]]
 |rodzina                = [[Anolidae]]
 |rodzaj                 = ''[[Anolidae|Anolis]]''
 |gatunek                = ''Anolis occultus''
 |synonimy               = * ''Deiroptyx occulta'' <small>(Williams & Rivero, 1965)</small>{{r|rd}}
 |status IUCN            = LC
 |IUCN id                = 178657
 |wikispecies            =
 |commons                =
}}
'''''Anolis occultus''''' – [[gatunek (biologia)|gatunek]] portorykańskiej [[jaszczurki]] z [[rodzina (biologia)|rodziny]] [[Anolidae]].

== Systematyka ==
Gatunek zalicza się do [[rodzaj (biologia)|rodzaju]] ''[[Anolidae|Anolis]]'', klasyfikowanego obecnie w [[Takson monotypowy|monotypowej]] rodzinie [[Anolidae]]{{r|rd}}. W przeszłości rodzaj ten zaliczany był do licznej w gatunki rodziny [[legwanowate|legwanowatych]] (Iguanidae){{r|Dobrowolska279|Dobrowolska475}}.

== Rozmieszczenie geograficzne ==
Gad ten występuje jedynie w [[Portoryko]]. Powierzchnię jego zasięgu występowania szacuje się na 4658 km². Jest spotykany w przedziale wysokości 65–1326 m n.p.m.{{r|iucn}}

== Siedlisko ==
Jaszczurki te zamieszkują [[tropikalne wilgotne lasy nizinne]] i [[Tropikalne wilgotne lasy górskie|górskie]]. Bytują wśród koron drzew, krzewów, [[paprotniki|paprotników]] i [[bromeliowate|ananasowatych]]{{r|iucn}}.

== Zagrożenie i ochrona ==
W [[Czerwona księga gatunków zagrożonych|Czerwonej księdze gatunków zagrożonych]] [[Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody|IUCN]] ''Anolis occultus'' jest klasyfikowany jako [[gatunek najmniejszej troski]] (LC, {{ang.|Least Concern}}){{r|iucn}}.

W porównaniu z innymi portorykańskimi przedstawicielami ''Anolis'' wydaje się względnie rzadki{{r|iucn}}.

W przeszłości głównym zagrożeniem dla tych jaszczurek było wylesianie, jednak ponowne zalesianie sprawiło, że deforestacja już im nie zagraża{{r|iucn}}.

== Przypisy ==
<references>
<ref name="Williams&Rivero">{{cytuj pismo |autor = E.E. Williams & J.J. Rivero|tytuł = A new anole (Sauria, Iguanidae) from Puerto Rico|url = https://www.biodiversitylibrary.org/page/4270579#page/18/mode/1up|czasopismo = Breviora| wolumin = 231 |strony = 4|rok = 1965 |język = en}}</ref>
<ref name="Dobrowolska279">{{cytuj książkę|nazwisko=Dobrowolska|imię=Hanna|tytuł=Gady|wydawca=Państwowe Wydawnictwo Naukowe|miejsce=Warszawa|data=1981|seria=Zwierzęta świata|strony=279|isbn=83-01-00957-8|rozdział=Gady łuskonośne − jaszczurki, amfisbeny i węże}}</ref>
<ref name="Dobrowolska475">{{cytuj książkę|nazwisko=Dobrowolska|imię=Hanna|tytuł=Gady|wydawca=Państwowe Wydawnictwo Naukowe|miejsce=Warszawa|data=1981|seria=Zwierzęta świata|strony=475|isbn=83-01-00957-8|rozdział=Systematyka gadów}}</ref>
<ref name="rd">{{Cytuj | autor = * P. Uetz & J. Hallermann | tytuł = Anolis occultus | url = https://reptile-database.reptarium.cz/species?genus=Anolis&species=occultus | data dostępu = 2025-01-20 | język = en | praca = The Reptile Database}}</ref>
</references>

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Anolidae|occultus]]
[[Kategoria:Gady Ameryki Północnej]]
[[Kategoria:Fauna endemiczna Portoryko]]
[[Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1965 roku]]

title: Synonimy

Synonimy:
Kategoria zagrożenia (CKGZ)
· najmniejszej troski