text:
# Jerusalema
Jerusalema – południowoafrykański kryminał z 2008 roku.

## Główne role
- Daniel Buckland - Josh Freidlander
- Robert Hobbs - Detektyw Swart
- Kevon Kane - Van C - diler narkotykowy
- Eugene Khumbanyiwa - Diler narkotykowy
- Motlatsi Mahloko - Młody Zakes
- Jafta Mamabolo - Młody Kunene
- Shelley Meskin - Leah Freidlander
- Kenneth Nkosi - Sithole
- Ronnie Nyakale - Zakes Mbolelo
- Louise Saint-Claire - Anna-Marie van Rensburg
- Rapulana Seiphemo - Lucky Kunene
- Jeffrey Zekele - Nazareth
- Mzwandile Ngubeni - Młody Bull

## Fabuła
Lucky Kunene mieszka w slumsach Hillbrow. Szukając szansy na wyrwanie się z okolicy zostaje drobnym złodziejaszkiem, w końcu zaczyna kraść samochody. Po pewnym czasie dochodzi do wniosku, że jeśli ma osiągnąć coś naprawdę wielkiego, musi wziąć sprawy w swoje ręce. Wpada na pomysł stworzenia agencji nieruchomości, która osiąga duży sukces głównie dzięki brutalnym metodom. Ale pojawiają się komplikacje. Zostaje wplątany w wojnę między policją a handlarzem narkotyków i musi lawirować między jednymi a drugimi, by zachować swoje imperium...

title: Jerusalema

wikitext:
{{Dopracować|źródła=2011-06}}
{{Film infobox
 |tytuł            = Jerusalema
 |oryginalny tytuł =
 |grafika          =
 |opis grafiki     =
 |alt grafiki      =
 |gatunek          = kryminał
 |rok produkcji    = 2007
 |data premiery    =
 |kraj produkcji   = [[Południowa Afryka]]
 |język            = angielski
afrikans
 |czas trwania     = 120 min
 |reżyseria        = [[Ralph Ziman]]
 |scenariusz       = [[Ralph Ziman]]
 |główne role      =
 |muzyka           = [[Alan Ari Lazar]]
 |zdjęcia          = [[Nic Hofmeyer]]
 |scenografia      = [[Flo Ballack]]
 |kostiumy         =
 |montaż           = [[David Helfand]]
[[Bert Lovitt]]
 |produkcja        = [[Tendeka Matatu]]
[[Ralph Ziman]]
 |wytwórnia        = [[Muti Films]]
 |dystrybucja      = [[Lleju Productions]] (USA)
 |budżet           =
 |przychody brutto =
 |poprzednik       =
 |kontynuacja      =
 |nagrody          =
 |commons          =
 |wikicytaty       =
 |www              =
}}
'''Jerusalema''' – [[Południowa Afryka|południowoafrykański]] [[film kryminalny|kryminał]] z 2008 roku.
== Główne role ==
* [[Daniel Buckland]] - Josh Freidlander
* [[Robert Hobbs]] - Detektyw Swart
* [[Kevon Kane]] - Van C - diler narkotykowy
* [[Eugene Khumbanyiwa]] - Diler narkotykowy
* [[Motlatsi Mahloko]] - Młody Zakes
* [[Jafta Mamabolo]] - Młody Kunene
* [[Shelley Meskin]] - Leah Freidlander
* [[Kenneth Nkosi]] - Sithole
* [[Ronnie Nyakale]] - Zakes Mbolelo
* [[Louise Saint-Claire]] - Anna-Marie van Rensburg
* [[Rapulana Seiphemo]] - Lucky Kunene
* [[Jeffrey Zekele]] - Nazareth
* [[Mzwandile Ngubeni]] - Młody Bull

== Fabuła ==
Lucky Kunene mieszka w [[Slumsy|slumsach]] Hillbrow. Szukając szansy na wyrwanie się z okolicy zostaje drobnym złodziejaszkiem, w końcu zaczyna kraść [[samochód|samochody]]. Po pewnym czasie dochodzi do wniosku, że jeśli ma osiągnąć coś naprawdę wielkiego, musi wziąć sprawy w swoje ręce. Wpada na pomysł stworzenia agencji nieruchomości, która osiąga duży sukces głównie dzięki brutalnym metodom. Ale pojawiają się komplikacje. Zostaje wplątany w wojnę między [[policja|policją]] a handlarzem [[narkotyki|narkotyków]] i musi lawirować między jednymi a drugimi, by zachować swoje imperium...

== Linki zewnętrzne ==
* {{IMDb|tytuł|0783532|''Jerusalema''}}

{{Ralph Ziman}}

[[Kategoria:Południowoafrykańskie filmy akcji]]
[[Kategoria:Południowoafrykańskie dramaty filmowe]]
[[Kategoria:Południowoafrykańskie filmy kryminalne]]
[[Kategoria:Południowoafrykańskie filmy z 2008 roku]]

title: Jerusalema

Gatunek: kryminał

Kraj produkcji: Południowa Afryka

Język: angielski · afrikans

Czas trwania: 120 min

Reżyseria: Ralph Ziman

Scenariusz: Ralph Ziman

Muzyka: Alan Ari Lazar

Zdjęcia: Nic Hofmeyer

Scenografia: Flo Ballack

Montaż: David Helfand · Bert Lovitt

Produkcja: Tendeka Matatu · Ralph Ziman

Wytwórnia: Muti Films

Dystrybucja: Lleju Productions (USA)


text:
# Magdalena Różczka
Magdalena Różczka (ur. 27 lipca 1978 w Nowej Soli) – polska aktorka filmowa, teatralna i dubbingowa.

## Życiorys
Dorastała w Nowej Soli, gdzie ukończyła naukę w Szkole Podstawowej nr 8 i Liceum Ekonomicznym, a także grała w amatorskim teatrze „Terminus A Quo”. Przez pół roku studiowała informatykę na Uniwersytecie Zielonogórskim, a także pracowała jako ekspedientka w drogerii i protokolantka w Sądzie Rejonowym w Zielonej Górze. Przez dwa lata studiowała na Wydziale Socjologii Uniwersytetu Zielonogórskiego. W 2004 ukończyła studia na Wydziale Aktorskim Akademii Teatralnej w Warszawie.
W 2010 została ambasadorką dobrej woli UNICEF. Była nominowana do nagrody „Viva! Najpiękniejsi” (2010) dla najpiękniejszej Polka i nagrody Wiktory 2012 dla aktora telewizyjnego. W 2024 na 22. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym Tofifest. Kujawy i Pomorze otrzymała Nagrodę Filmową Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego im. Poli Negri.

## Życie prywatne
W kwietniu 2007 wyszła za scenarzystę Michała Marca, z którym ma córkę Wandę. Ze związku z Janem Holoubkiem ma dwie córki (ur. 2014 i 2020).

## Filmografia
- 1997: Klan – pielęgniarka w „El-Medzie”
- 2001: Rodzina zastępcza – spikerka (odc. 90)
- 2001–2004: Lokatorzy – wyznawca religii Ramy Mageesha (odc. 55); Małgosia (odc. 203)
- 2002–2009: Samo życie – Julita Korzeniewska
- 2003: Toaleta nieczynna
- 2003: Bao-Bab, czyli zielono mi – „Moro” (odc. 1-12)
- 2003: Pornografia – gospodyni salonu przy ul. Kruczej
- 2003: Siedem przystanków na drodze do raju – Roksana
- 2004: Niedosyt – Ania
- 2004–2005: Oficer – nadkomisarz Aldona Ginko (odc. 1-13)
- 2004: Stacyjka – dziewczyna w „Łodzi marzeń” (odc. 3); Jola uczestniczka castingu (odc. 7 i 11)
- 2005: Czego się boją faceci, czyli seks w mniejszym mieście – reżyserka Basia (odc. 9, seria III)
- 2005: Lekarz drzew – Kaja
- 2005: Podróż Niny – Teresa Goldman
- 2005–2006: Wiedźmy – Dorota
- 2006: Oficerowie – nadkomisarz Aldona Ginko-Ryś (odc. 1-14)
- 2006: Pod powierzchnią – Weronika
- 2007: Ryś – Podłoga, dziennikarka Telewizji „Witraż”
- 2008: Pitbull – Alicja (odc. 26)
- 2008: Lejdis – Monia Kochanowska, Milionerka
- 2008: Rozmowy nocą – Matylda
- 2008–2009: Teraz albo nigdy! – Ela
- 2008: Na dobre i na złe – siostra zakonna (odc. 326)
- 2008: Trzeci oficer – prokurator Aldona Ginko-Ryś (odc. 1-13)
- 2008: Ojciec Mateusz – Iga Donat, żona Dariusza (odc. 9)
- 2008: Czarny – Magda
- 2009: Tylko miłość – Ewa
- 2009: Niania – Gosia Sadowska (odc. 129)
- 2009: Idealny facet dla mojej dziewczyny – Kasia Sakowska
- 2009–2014: Czas honoru – Wanda Ryszkowska
- 2010–2011: Usta usta – Julia Hoffmann
- 2010: Belcanto – Kasia
- 2012–2014: Lekarze – Alicja Keller (Szymańska)
- 2014: Pocztówki z Republiki Absurdu – matka w reklamie propagandowej
- 2016: Po prostu przyjaźń – Ivanka
- 2016: Para nie do pary – Majka
- 2016: Zakręcone – Ola
- 2017–2018: Druga szansa – Kaśka, dawna miłość Jakuba Zeita
- 2017: Miasto skarbów – Ewa Wakar
- 2017: Listy do M. 3 – Karolina Krawczyk
- 2018: Serce nie sługa – Marietta Dzik, przyjaciółka Darii
- 2018: Podatek od miłości – Maja, klientka Mariana
- 2019: 1800 gramów – Ewa Wysocka
- 2020: Brigitte Bardot cudowna – matka Adama
- 2020: 25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy – Katarzyna Korejwo, żona Remigiusza
- 2020: Listy do M. 4 – Karolina Krawczyk
- 2021–2022: Tajemnica zawodowa – Julia Żurawska
- 2021: Rojst ’97 – Anna Jass
- 2022: Zadra – matka „Zadry”
- 2024: Rojst Millenium – Anna Jass
- 2024: Zakładnicy – Eryka Oster[10]
- 2024: Matki pingwinów – Tatiana Tracz[11]
- 2025: Niebo. Rok w piekle[12]

### Polski dubbing
- 2002: Mistrzowie kaijudo
- 2003: Dziewczyny i miłość – Magda
- 2006: Ruby Gloom – Makabra
- 2007: Kizi Mizi – Mysz
- 2007: Niezły kanał – Magda
- 2008: Kung Fu Panda
- 2008: Mass Effect – Komandor Shepard
- 2008: Speed Racer – Minx
- 2009: Planeta 51 – Neera
- 2009: Potwory kontra Obcy
- 2009: Najlepszy kontakt – Mao
- 2009: Janosik. Prawdziwa historia – panna Maria
- 2009: Janosik. Prawdziwa historia (TV) – panna Maria
- 2010: Heavy Rain – Lauren Winter
- 2013: Oz: Wielki i potężny – Evanora
- 2014: Kapitan Ameryka: Zimowy żołnierz – Peggy Carter
- 2015: Avengers: Czas Ultrona – Peggy Carter
- 2015: Ant-Man – Peggy Carter
- 2021: A gdyby…? – Peggy Carter/Kapitan Carter

wikiname: plwiki

title: Magdalena Różczka

in_language: pl

wikitext:
{{Aktor infobox
 |imię i nazwisko           = Magdalena Różczka
 |imię i nazwisko org       =
 |grafika                   = Magdalena Różczka (2018).jpg
 |opis grafiki              = Magdalena Różczka (2018)
 |alt grafiki               =
 |prawdziwe imię i nazwisko =
 |data urodzenia            = 27 lipca 1978
 |miejsce urodzenia         = [[Nowa Sól]]
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |zawód                     = [[Aktor|aktorka]]
 |lata aktywności           = od 1997
 |zespół artystyczny        =
 |odznaczenia               =
 |commons                   = Category:Magdalena Różczka
 |wikicytaty                = Magdalena Różczka
 |www                       = http://www.magdalenarozczka.com/
}}
'''Magdalena Różczka''' (ur. [[27 lipca]] [[1978]] w [[Nowa Sól|Nowej Soli]]) – polska aktorka filmowa, teatralna i dubbingowa.

== Życiorys ==
Dorastała w Nowej Soli, gdzie ukończyła naukę w Szkole Podstawowej nr 8 i Liceum Ekonomicznym, a także grała w amatorskim teatrze [[Teatr Terminus A Quo|„Terminus A Quo”]]<ref>{{cytuj książkę|tytuł=Hrabi. Duszkiem tak!|autor=Jakub Jabłonka, Paweł Łęczuk|wydawca=Znak|rok=2019|miejsce=Kraków|isbn=978-83-240-7031-2|strony=254}}</ref>. Przez pół roku studiowała [[informatyka|informatykę]] na [[Uniwersytet Zielonogórski|Uniwersytecie Zielonogórskim]], a także pracowała jako ekspedientka w drogerii i protokolantka w Sądzie Rejonowym w [[Zielona Góra|Zielonej Górze]]. Przez dwa lata studiowała na [[Wydział Nauk Społecznych Uniwersytetu Zielonogórskiego|Wydziale Socjologii Uniwersytetu Zielonogórskiego]]. W 2004 ukończyła studia na Wydziale Aktorskim [[Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie|Akademii Teatralnej w Warszawie]].

W 2010 została [[ambasador dobrej woli UNICEF|ambasadorką dobrej woli UNICEF]]{{r|unicef-magdalena-rozczka}}. Była nominowana do nagrody „[[Viva!|Viva! Najpiękniejsi” (2010)]] dla najpiękniejszej Polka{{r|polki-|Kowalczyk i Buzek najpiękniejszymi}} i nagrody [[Wiktory 2012]] dla aktora telewizyjnego{{r|M Michalski2013}}. W 2024 na 22. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym Tofifest. Kujawy i Pomorze otrzymała Nagrodę Filmową Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego im. Poli Negri<ref>{{Cytuj |tytuł = Nagroda Filmowa Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego im. Poli Negri |data dostępu = 2025-06-14 |opublikowany = Kujawsko-Pomorska Trasa Filmowa |url = https://film.kujawsko-pomorskie.pl/nagroda-marszalka/}}</ref>.

== Życie prywatne ==
W kwietniu 2007 wyszła za scenarzystę Michała Marca<ref>{{Cytuj | url=https://www.kobieta.pl/artykul/magdalena-rozczka-po-ciuchutku-wyszlam-za-maz | tytuł=MAGDALENA RÓŻCZKA Po ciuchutku wyszłam za mąż - Kobieta.pl<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=kobieta.pl | język=pl | data dostępu=2024-04-24}}</ref>, z którym ma córkę Wandę{{r|Redakcja Gali2009}}. Ze związku z [[Jan Holoubek|Janem Holoubkiem]]{{r|Tygodnik Życie na Gorąco}} ma dwie córki (ur. 2014 i 2020).

== Filmografia ==
[[Plik:Madzia różczka.jpg|mały|Magdalena Różczka na scenie nowosolskiego teatru [[Teatr Terminus A Quo|„Terminus A Quo”]] (lata 90.)]]
{{Układ wielokolumnowy |szerokość = 300px |
* 1997: ''[[Klan (serial telewizyjny)|Klan]]'' – pielęgniarka w „El-Medzie”
* 2001: ''[[Rodzina zastępcza (serial telewizyjny)|Rodzina zastępcza]]'' – spikerka (odc. 90)
* 2001–2004: ''[[Lokatorzy]]'' – wyznawca religii Ramy Mageesha (odc. 55); Małgosia (odc. 203)
* 2002–2009: ''[[Samo życie (serial telewizyjny)|Samo życie]]'' – Julita Korzeniewska
* 2003: ''[[Toaleta nieczynna]]''
* 2003: ''[[Bao-Bab, czyli zielono mi]]'' – „Moro” (odc. 1-12)
* 2003: ''[[Pornografia (film)|Pornografia]]'' – gospodyni salonu przy ul. Kruczej
* 2003: ''[[Siedem przystanków na drodze do raju]]'' – Roksana
* 2004: ''[[Niedosyt]]'' – Ania
* 2004–2005: ''[[Oficer (serial telewizyjny)|Oficer]]'' – nadkomisarz Aldona Ginko (odc. 1-13)
* 2004: ''[[Stacyjka]]'' – dziewczyna w „Łodzi marzeń” (odc. 3); Jola uczestniczka castingu (odc. 7 i 11)
* 2005: ''[[Czego się boją faceci, czyli seks w mniejszym mieście]]'' – reżyserka Basia (odc. 9, seria III)
* 2005: ''[[Lekarz drzew]]'' – Kaja
* 2005: ''[[Podróż Niny]]'' – Teresa Goldman
* 2005–2006: ''[[Wiedźmy (serial telewizyjny)|Wiedźmy]]'' – Dorota
* 2006: ''[[Oficerowie]]'' – nadkomisarz Aldona Ginko-Ryś (odc. 1-14)
* 2006: ''[[Pod powierzchnią (film 2006)|Pod powierzchnią]]'' – Weronika
* 2007: ''[[Ryś (film 2007)|Ryś]]'' – Podłoga, dziennikarka Telewizji „Witraż”
* 2008: ''[[Pitbull (serial telewizyjny)|Pitbull]]'' – Alicja (odc. 26)
* 2008: ''[[Lejdis]]'' – Monia Kochanowska, Milionerka
* 2008: ''[[Rozmowy nocą]]'' – Matylda
* 2008–2009: ''[[Teraz albo nigdy!]]'' – Ela
* 2008: ''[[Na dobre i na złe]]'' – siostra zakonna (odc. 326)
* 2008: ''[[Trzeci oficer]]'' – prokurator Aldona Ginko-Ryś (odc. 1-13)
* 2008: ''[[Ojciec Mateusz]]'' – Iga Donat, żona Dariusza (odc. 9)
* 2008: ''[[Czarny (film)|Czarny]]'' – Magda
* 2009: ''[[Tylko miłość (serial telewizyjny)|Tylko miłość]]'' – Ewa
* 2009: ''[[Niania (polski serial telewizyjny)|Niania]]'' – Gosia Sadowska (odc. 129)
* 2009: ''[[Idealny facet dla mojej dziewczyny]]'' – Kasia Sakowska
* 2009–2014: ''[[Czas honoru]]'' – Wanda Ryszkowska
* 2010–2011: ''[[Usta usta]]'' – Julia Hoffmann
* 2010: ''[[Belcanto (film)|Belcanto]]'' – Kasia
* 2012–2014: ''[[Lekarze (serial telewizyjny)|Lekarze]]'' – Alicja Keller (Szymańska)
* 2014: ''[[Pocztówki z Republiki Absurdu]]'' – matka w reklamie propagandowej
* 2016: ''[[Po prostu przyjaźń]]'' – Ivanka
* 2016: ''[[Para nie do pary (serial telewizyjny)|Para nie do pary]]'' – Majka
* 2016: ''[[Zakręcone (serial telewizyjny)|Zakręcone]]'' – Ola
* 2017–2018: ''[[Druga szansa (polski serial telewizyjny)|Druga szansa]]'' – Kaśka, dawna miłość Jakuba Zeita
* 2017: ''[[Miasto skarbów]]'' – Ewa Wakar
* 2017: ''[[Listy do M. 3]]'' – Karolina Krawczyk
* 2018: ''[[Serce nie sługa (film 2018)|Serce nie sługa]]'' – Marietta Dzik, przyjaciółka Darii
* 2018: ''[[Podatek od miłości]]'' – Maja, klientka Mariana
* 2019: ''[[1800 gramów]]'' – Ewa Wysocka
* 2020: ''[[Brigitte Bardot cudowna]]'' – matka Adama
* 2020: ''[[25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy]]'' – Katarzyna Korejwo, żona Remigiusza
* 2020: ''[[Listy do M. 4]]'' – Karolina Krawczyk
* 2021–2022: ''[[Tajemnica zawodowa (serial telewizyjny)|Tajemnica zawodowa]]'' – Julia Żurawska
* 2021: ''[[Rojst (serial telewizyjny)|Rojst ’97]]'' – Anna Jass
* 2022: ''[[Zadra (film)|Zadra]]'' – matka „Zadry”
* 2024: ''[[Rojst (serial telewizyjny)|Rojst Millenium]]'' – Anna Jass
* 2024: ''[[Zakładnicy (serial telewizyjny)|Zakładnicy]]'' – Eryka Oster<ref>{{Cytuj | url=https://swiatseriali.interia.pl/newsy/seriale/zakladnicy-1696/news-zakladnicy-zakonczyly-sie-zdjecia-do-nowego-serialu-polsatu,nId,7397202 | tytuł="Zakładnicy": Zakończyły się zdjęcia do nowego serialu Polsatu - Świat Seriali w INTERIA.PL<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> |
opublikowany=interia.pl | język=pl | data dostępu=2024-04-24}}</ref>
* 2024: ''[[Matki pingwinów]]'' – Tatiana Tracz<ref>{{Cytuj | url=https://zwierciadlo.pl/kultura/540888,1,matki-pingwinow-to-nowy-polski-serial-o-wyzwaniach-rodzicow-dzieci-atypowych-premiera-wkrotce-na-netflixie.read?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTEAAR2exkzpUIBv-fyYeHTMiNoHBpgrnpWWRdoqqZLDAdeEyypDihO4O78Eerk_aem_AfcW_Aq0pkdyozxawnMfstcuJ0upDRutlQeBpGP27sD35eDD8I_gK58vTGqPGqBX7YiYnfrb0Kuc_sdBxvCvX5rW&mibextid=xfxF2i | tytuł=„Matki pingwinów” to nowy polski serial o wyzwaniach rodziców dzieci atypowych. Premiera wkrótce na Netflixie<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=pl/kultura/540888,1,matki-pingwinow-to-nowy-polski-serial-o-wyzwaniach-rodzicow-dzieci-atypowych-premiera-wkrotce-na-netflixie.read?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTEAAR2exkzpUIBv-fyYeHTMiNoHBpgrnpWWRdoqqZLDAdeEyypDihO4O78Eerk_aem_AfcW_Aq0pkdyozxawnMfstcuJ0upDRutlQeBpGP27sD35eDD8I_gK58vTGqPGqBX7YiYnfrb0Kuc_sdBxvCvX5rW&mibextid=xfxF2i | język=pl | data dostępu=2024-04-28}}</ref>
* 2025: ''[[Niebo. Rok w piekle]]''<ref>https://prasa.wbdpoland.pl/post/koniec-zdjec-do-nowego-serialu-max-original-niebo-rok-w-piekle-m</ref>}}

=== Polski dubbing ===
[[Plik:Magdalena Różczka.JPG|mały|Magdalena Różczka na planie serialu Ojciec Mateusz (2008)]]
{{Układ wielokolumnowy |szerokość=28em <!-- od 9 do 28 --> |liczba=2 |
* 2002: ''[[Mistrzowie kaijudo]]''
* 2003: ''[[Dziewczyny i miłość]]'' – Magda
* 2006: ''[[Ruby Gloom]]'' – Makabra
* 2007: ''[[Kizi Mizi]]'' – Mysz
* 2007: ''[[Niezły kanał]]'' – Magda
* 2008: ''[[Kung Fu Panda]]''
* 2008: ''[[Mass Effect]]'' – Komandor Shepard
* 2008: ''[[Speed Racer]]'' – Minx
* 2009: ''[[Planeta 51]]'' – Neera
* 2009: ''[[Potwory kontra Obcy]]''
* 2009: ''[[Najlepszy kontakt]]'' – Mao
* 2009: ''[[Janosik. Prawdziwa historia]]'' – panna Maria
* 2009: ''[[Janosik. Prawdziwa historia (serial telewizyjny)|Janosik. Prawdziwa historia]]'' (TV) – panna Maria
* 2010: ''[[Heavy Rain]]'' – Lauren Winter
* 2013: ''[[Oz: Wielki i potężny]]'' – Evanora
* 2014: ''[[Kapitan Ameryka: Zimowy żołnierz]]'' – Peggy Carter
* 2015: ''[[Avengers: Czas Ultrona]]'' – Peggy Carter
* 2015: ''[[Ant-Man (film)|Ant-Man]]'' – Peggy Carter
* 2021: [[A gdyby…?]] – Peggy Carter/Kapitan Carter}}

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="Kowalczyk i Buzek najpiękniejszymi">{{cytuj|url=http://www.efakt.pl/Kowalczyk-i-Buzek-najpiekniejszymi-Polkami-,artykuly,67168,1.html|tytuł=Kowalczyk i Buzek najpiękniejszymi Polkami?|opublikowany=efakt.pl|język=pl|data dostępu=2017-11-25}}</ref>
<ref name="M Michalski2013">{{cytuj stronę|url=http://web.archive.org/web/20130221033604/http://www.plejada.pl:80/3,63772,news,1,1,znamy-nominowanych-do-wiktorow,artykul.html|tytuł=Znamy nominowanych do Wiktorów|autor=M.Michalski|opublikowany=plejada.pl|data=2013-02-19|data dostępu=2013-02-19}}</ref>
<ref name="polki-">{{Cytuj stronę |url=http://polki.pl/viva_najpiekniejsi_galeria.html?galg_id=10005677&ph_center_01_page_no=21 |tytuł=Viva! Najpiękniejsze kobiety 2010 Viva! – VIVA! Najpiękniejsi – Galeria -VIVA! Najpiękniejsi – wielki plebiscyt magazynu Viva! |data dostępu=2010-03-20 |archiwum=https://web.archive.org/web/20100412091248/http://polki.pl/viva_najpiekniejsi_galeria.html?galg_id=10005677 |zarchiwizowano=2010-04-12}}</ref>
<ref name="Redakcja Gali2009">{{cytuj stronę| url-status=ukryj |url=http://www.gala.pl/wywiady-i-sylwetki/magdalena-rozczka-moje-dwa-zycia-2287|tytuł=''Magdalena Różczka. Moje dwa życia''|autor=Redakcja „Gali”|data=2009-04-17|opublikowany=Serwis o gwiazdach Gala.pl. gala.pl > Wywiady i sylwetki [on-line]|data dostępu=2013-11-18}}</ref>
<ref name="Tygodnik Życie na Gorąco">Tygodnik ''[[Życie na Gorąco (tygodnik)|Życie na Gorąco]]'' nr 30, 23 lipca 2015, s. 35.</ref>
<ref name="unicef-magdalena-rozczka">{{Cytuj stronę | url = http://www.unicef.pl/partnerstwa/ambasadorzy-dobrej-woli/magdalena-rozczka | tytuł = Ambasadorzy dobrej woli – www.unicef.pl | opublikowany = unicef.pl | archiwum = https://web.archive.org/web/20100614203227/http://www.unicef.pl/partnerstwa/ambasadorzy-dobrej-woli/magdalena-rozczka | zarchiwizowano = 2010-06-14}}.</ref>
}}

== Bibliografia ==
* {{Filmweb|osoba|114953|Magdalena Różczka}}
* {{IMDb|osoba|1524874|Magdalena Różczka}}
* {{Filmpolski|osoba|1136032|Magdalena Różczka}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Różczka, Magdalena}}
[[Kategoria:Absolwenci Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza]]
[[Kategoria:Ambasadorowie dobrej woli UNICEF]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Nowej Soli]]
[[Kategoria:Polskie aktorki dubbingowe]]
[[Kategoria:Polskie aktorki filmowe]]
[[Kategoria:Polskie aktorki teatralne]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1978]]

title: Magdalena Różczka

Data i miejsce urodzenia: 27 lipca 1978 · Nowa Sól

Zawód: aktorka


text:
# Katastrofa lotu Air Inter 148
Katastrofa lotu Air Inter 148 wydarzyła się wieczorem 20 stycznia 1992. Lecący z Lyonu do Strasburga Airbus A320 nagle znikł z radaru kontroli lotów portu lotniczego w Strasburgu. Szczątki rozbitej maszyny odnaleziono na zboczu góry Sainte-Odile po kilkunastu godzinach poszukiwań. Ocalało 9 osób, w tym jedna ze stewardes; 87 osób, w tym obaj piloci, poniosło śmierć.

## Dochodzenie
Śledztwo w sprawie katastrofy lotu 148 było poważnie utrudnione: zarówno czarna skrzynka, jak i rejestrator rozmów w kokpicie są zaprojektowane tak, by wytrzymać działanie wysokich temperatur przez pewien czas – w tym jednak przypadku płonący wrak zlokalizowano po kilkunastu godzinach; rejestratory nie były odporne na tak długie narażenie na temperaturę przekraczającą 1000 stopni Celsjusza. O ile zapis rozmów w kokpicie udało się odczytać, parametry lotu nie nadawały się do odczytu. Samolot posiadał także tzw. QAR (ang. Quick Access Recorder) – niezależny rejestrator parametrów lotu; ten został uszkodzony mechanicznie, niemniej po miesiącach żmudnej pracy udało się odczytać z niego wszystkie zapisane dane. Po skompilowaniu danych z obu rejestratorów udało się wyjaśnić, dlaczego doszło do tragedii.

## Przyczyny katastrofy
Katastrofa lotu Air Inter 148 nie miała jednej głównej przyczyny; do tragedii i śmierci 87 osób przyczynił się splot różnych czynników.
Samolot miał pierwotnie lądować z wykorzystaniem systemu ILS na pasie 23 strasburskiego lotniska; w związku jednak ze zmianą kierunku wiatru i problemami z systemem ILS, załoga została skierowana na podejście nieprecyzyjne (VOR/DME) na pas 05. Rejestrator rozmów w kokpicie wykazał, że ta zmiana bardzo zdenerwowała kapitana Christiana Hecqueta; jak się okazało po przeanalizowaniu kariery i programu szkoleniowego obydwu pilotów, ani kapitan, ani pierwszy oficer Joël Cherubin nie mieli doświadczenia w pilotowaniu Airbusa A320 – kapitan wylatał na tym typie maszyny 162 godziny, pierwszy oficer – zaledwie 61 godzin. Dodatkowo, choć obaj piloci wielokrotnie lądowali na lotnisku w Strasburgu, zawsze przeprowadzali lądowanie z wykorzystaniem systemu ILS. Program szkoleniowy Air Inter nie obejmował lądowania nieprecyzyjnego. Trudno się więc dziwić zdenerwowaniu kapitana: piloci mieli wykonać lądowanie, którego nie mieli okazji przećwiczyć, w samolocie wyposażonym w nowoczesne systemy pokładowe, w których obsłudze nie zdążyli nabyć doświadczenia, podczas fatalnej pogody (zachmurzenie, opady śniegu, zmieniający się wiatr).
Jak obliczył kpt. Hecquet, kąt schodzenia maszyny przy podejściu VOR/DME powinien wynosić -3.3 stopnia – i taką wartość wprowadził do autopilota. Jednak, z czego nie zdawał sobie sprawy, w programowaniu kąta schodzenia kryła się istotna wada autopilota: za pomocą tego samego przełącznika wprowadzano wartość kąta schodzenia (ang. Flight Path Angle – FPA) w stopniach, ale również prędkość schodzenia (ang. Vertical Speed – VS) w tysiącach stóp na minutę, dodatkowo obie wartości wyświetlane były w tym samym okienku w identyczny sposób (ułamek dziesiętny z jednym miejscem po przecinku). Jedyną różnicą było oznaczenie, zapisane niewielkimi, mało czytelnymi literami nad ułamkiem; zdenerwowany kpt. Hecquet nie zauważył, że zamiast bezpiecznego kąta schodzenia -3.3 stopnie, zaprogramował niebezpieczną prędkość schodzenia -3300 stóp/minutę (ok. 1km/min; odpowiada to kątowi schodzenia ok. -11 stopni).
Dezorientację załogi pogłębił jeszcze błąd kontrolera lotów: zauważył on, że samolot oddalił się od osi pasa, jednak poinformował pilotów, że oddalają się w lewo; z jego perspektywy tak to wyglądało, jednak z perspektywy pilotów samolot zbaczał w prawo od osi pasa. Kontroler poprawił swój błąd, jednak podany przez niego kierunek był błędny – i maszyna w dalszym ciągu oddalała się od osi pasa, tym razem w przeciwnym kierunku, co zauważył pierwszy oficer. Dodatkowo, o czym nie wiedzieli ani piloci, ani kontroler lotów, błąd ten sprawił, że samolot skierował się wprost na Sainte-Odile. Pechowym zbiegiem okoliczności w tym samym momencie kapitan zauważył, iż Airbus schodzi podejrzanie szybko; jego uwagę odwrócił jednak Cherubin, informując go, iż samolot nadal nie jest ustawiony w osi pasa. Niewykluczone, że gdyby ta informacja padła kilka sekund później, Hecquet zdołałby wykryć swój błąd i skorygować go. W kilkanaście sekund później tuż przed nosem samolotu ukazało się zaśnieżone, pokryte drzewami zbocze góry Sainte-Odile; piloci nie zdążyli zareagować i samolot rozbił się.
Nadal jednak pozostało kilka niewyjaśnionych kwestii:
- dlaczego piloci nie wiedzieli, iż kierują się wprost na szczyt góry? W samolotach pasażerskich od dekad instalowano systemy GPWS, ostrzegające, że samolot jest na kursie zbieżnym z przeszkodą terenową; jednak na rejestratorze rozmów w kokpicie nie było słychać alarmu GPWS.
- dlaczego załoga nie zdecydowała się zrezygnować z lądowania w Strasburgu i poprosić o kurs na alternatywne lotnisko? W przypadku niesprzyjających okoliczności załoga zawsze może zgłosić taką prośbę.
- dlaczego podczas prób odtworzenia końcowego podejścia lotu 148 w symulatorze lotu, po wprowadzeniu wszystkich danych maszyna zawsze przelatywała w sporej odległości nad szczytem góry, nie rozbijając się?

Odpowiedź na pierwsze dwa pytania znaleziono, przyglądając się funkcjonowaniu linii lotniczej Air Inter. Była to niewielka, regionalna linia lotnicza, która w komunikacji na terenie Francji od lat musiała konkurować głównie z niezwykle popularnymi pociągami TGV. Aby móc rywalizować z szybkimi, wygodnymi i punktualnymi pociągami, Air Inter wprowadziła szereg zasad obowiązujących pilotów: odejście na lotnisko zapasowe było dozwolone jedynie w ostateczności, a samoloty często latały na niewielkich wysokościach z dużymi prędkościami, rzędu 350 węzłów (ok. 650 km/h), co wiązało się z licznymi fałszywymi alarmami ze strony systemu GPWS – tak więc kierownictwo linii lotniczej podjęło decyzję o dezaktywowaniu tych systemów w samolotach Air Inter.
Cały czas pozostawała jeszcze najważniejsza kwestia: nawet pomimo błędnego kursu podanego przez kontrolera i błędnie ustawionej przez pilota prędkości schodzenia, podczas odtwarzania lotu nr 148 w symulatorze maszyna zawsze przelatywała w dużej odległości nad szczytem Sainte-Odile. Zagadkę wyjaśniło dopiero szczegółowe przeanalizowanie instrukcji obsługi Airbusa A320. Jak się okazało, samolot ten zawierał wbudowane nietypowe zabezpieczenie: jeśli polecenie wydane przez pilota (czy to za pośrednictwem drążka sterowego, czy autopilota) następowało w reakcji na bodziec zewnętrzny, komputer pokładowy podwajał to polecenie. Analizując parametry lotu nr 148, okazało się, że tuż przed wprowadzeniem przez kapitana prędkości schodzenia -3300 stóp/minutę, wysokość samolotu nagle nieznacznie się zwiększyła. Gdy lekka turbulencja nieznacznie podrzuciła samolot do góry, dokładnie w tym samym momencie kpt. Hecquet wydał polecenie schodzenia – komputer pokładowy odebrał to jako próbę uniknięcia zagrożenia i zaczął obniżać wysokość lotu o wartość dwukrotnie większą, niż podana -6600 stóp/minutę. Ani piloci, ani instruktorzy Air Inter nie zdawali sobie sprawy z istnienia takiego zabezpieczenia.

## Pokłosie
Po opublikowaniu raportu dotyczącego tragedii, zalecono włącznie wprowadzenie 35 poprawek tak do programu szkoleniowego, jak i do oprogramowania samolotów Airbus. Najważniejsze obejmowały:
- obowiązkowe szkolenie pilotów tak w podejściach ILS, jak i VOR DME;
- modyfikację wyświetlaczy na autopilotach: odtąd prędkość schodzenia podana jest za pomocą czterech lub pięciu cyfr, a kąt schodzenia – dwóch lub trzech, co umożliwia natychmiastowe rozróżnienie obu trybów schodzenia;
- modyfikację czarnych skrzynek tak, by mogły wytrzymać pożar nawet przez kilkanaście godzin.

Pięć lat po tragedii linia Air Inter przestała istnieć, wchłonięta przez Air France.
Katastrofę lotu nr 148 przedstawiono w jednym z odcinków serialu Katastrofa w przestworzach – Niewidzialna góra.

title: Katastrofa lotu Air Inter 148

wikitext:
{{Wypadek lotniczy infobox
 |nazwa                = Katastrofa lotu Air Inter 148
 |grafika              = Air Inter Airbus A320-111 Gilliand-1.jpg
 |opis grafiki         = Airbus A320, który uległ katastrofie (nr. rej. F-GGED). Zdjęcie wykonano na lotnisku w [[Paryż]]u w styczniu 1991 roku.
 |alt grafiki          =
 |państwo              = FRA
 |wariant flagi        = 1976
 |miejsce              = Sainte-Odile
 |data                 = [[20 stycznia]] [[1992]]
 |godzina              = 19:20 czasu lokalnego<br />19:20 czasu polskiego
 |rodzaj               = [[kontrolowany lot ku ziemi]]
 |przyczyna            = m.in. błąd pilota, błąd kontrolera lotów
 |ofiary śmiertelne    = 87 osób
 |ofiary na ziemi      =
 |ranni                = 9 osób
 |1. typ               = [[Airbus A320|Airbus A320-111]]
 |1. nazwa             =
 |1. użytkownik        = [[Air Inter]]
 |1. numer             = F-GGED
 |1. start             = {{Flaga|FRA|1976}} [[Port lotniczy Lyon-Saint-Exupéry|Lyon]]
 |1. cel lotu          = {{Flaga|FRA|1976}} [[Port lotniczy Strasburg|Strasburg]]
 |1. numer lotu        = 148
 |1. liczba pasażerów  = 90 osób
 |1. liczba załogi     = 6 osób
 |1. ofiary śmiertelne =
 |1. ranni             =
 |współrzędne          = 48°25′38.5″N 7°24′18.5″E
 |commons              =
 |wikinews             =
}}
'''Katastrofa lotu Air Inter 148''' wydarzyła się wieczorem 20 stycznia 1992. Lecący z [[Lyon]]u do [[Strasburg]]a [[Airbus A320]] nagle znikł z radaru kontroli lotów portu lotniczego w Strasburgu. Szczątki rozbitej maszyny odnaleziono na zboczu góry Sainte-Odile po kilkunastu godzinach poszukiwań. Ocalało 9 osób, w tym jedna ze stewardes; 87 osób, w tym obaj piloci, poniosło śmierć.

== Dochodzenie ==
Śledztwo w sprawie katastrofy lotu 148 było poważnie utrudnione: zarówno [[Rejestrator parametrów lotu|czarna skrzynka]], jak i rejestrator rozmów w kokpicie są zaprojektowane tak, by wytrzymać działanie wysokich temperatur przez pewien czas – w tym jednak przypadku płonący wrak zlokalizowano po kilkunastu godzinach; rejestratory nie były odporne na tak długie narażenie na temperaturę przekraczającą 1000 stopni Celsjusza. O ile zapis rozmów w kokpicie udało się odczytać, parametry lotu nie nadawały się do odczytu. Samolot posiadał także tzw. QAR ({{ang.|[[Rejestrator szybkiego dostępu|Quick Access Recorder]]}}) – niezależny rejestrator parametrów lotu; ten został uszkodzony mechanicznie, niemniej po miesiącach żmudnej pracy udało się odczytać z niego wszystkie zapisane dane. Po skompilowaniu danych z obu rejestratorów udało się wyjaśnić, dlaczego doszło do tragedii.

== Przyczyny katastrofy ==
Katastrofa lotu Air Inter 148 nie miała jednej głównej przyczyny; do tragedii i śmierci 87 osób przyczynił się splot różnych czynników.

Samolot miał pierwotnie lądować z wykorzystaniem systemu [[Instrument landing system|ILS]] na pasie 23 strasburskiego lotniska; w związku jednak ze zmianą kierunku wiatru i problemami z systemem ILS, załoga została skierowana na podejście nieprecyzyjne ([[VOR]]/[[Distance measuring equipment|DME]]) na pas 05. Rejestrator rozmów w kokpicie wykazał, że ta zmiana bardzo zdenerwowała [[Dowódca statku powietrznego|kapitana]] Christiana Hecqueta; jak się okazało po przeanalizowaniu kariery i programu szkoleniowego obydwu pilotów, ani kapitan, ani [[Pierwszy oficer (lotnictwo cywilne)|pierwszy oficer]] Joël Cherubin nie mieli doświadczenia w pilotowaniu Airbusa A320 – kapitan wylatał na tym typie maszyny 162 godziny, pierwszy oficer – zaledwie 61 godzin. Dodatkowo, choć obaj piloci wielokrotnie lądowali na lotnisku w Strasburgu, zawsze przeprowadzali lądowanie z wykorzystaniem systemu ILS. Program szkoleniowy Air Inter nie obejmował lądowania nieprecyzyjnego. Trudno się więc dziwić zdenerwowaniu kapitana: piloci mieli wykonać lądowanie, którego nie mieli okazji przećwiczyć, w samolocie wyposażonym w nowoczesne systemy pokładowe, w których obsłudze nie zdążyli nabyć doświadczenia, podczas fatalnej pogody (zachmurzenie, opady śniegu, zmieniający się wiatr).

Jak obliczył kpt. Hecquet, kąt schodzenia maszyny przy podejściu VOR/DME powinien wynosić -3.3 stopnia – i taką wartość wprowadził do [[Automatyczny pilot|autopilota]]. Jednak, z czego nie zdawał sobie sprawy, w programowaniu kąta schodzenia kryła się istotna wada autopilota: za pomocą tego samego przełącznika wprowadzano wartość kąta schodzenia ({{ang.|Flight Path Angle}} – '''FPA''') w stopniach, ale również prędkość schodzenia ({{ang.|Vertical Speed}} – '''VS''') w tysiącach stóp na minutę, dodatkowo obie wartości wyświetlane były w tym samym okienku w identyczny sposób (ułamek dziesiętny z jednym miejscem po przecinku). Jedyną różnicą było oznaczenie, zapisane niewielkimi, mało czytelnymi literami nad ułamkiem; zdenerwowany kpt. Hecquet nie zauważył, że zamiast bezpiecznego kąta schodzenia -3.3 stopnie, zaprogramował niebezpieczną prędkość schodzenia -3300 stóp/minutę (ok. 1km/min; odpowiada to kątowi schodzenia ok. -11 stopni).

Dezorientację załogi pogłębił jeszcze błąd kontrolera lotów: zauważył on, że samolot oddalił się od osi pasa, jednak poinformował pilotów, że oddalają się w lewo; z jego perspektywy tak to wyglądało, jednak z perspektywy pilotów samolot zbaczał w prawo od osi pasa. Kontroler poprawił swój błąd, jednak podany przez niego kierunek był błędny – i maszyna w dalszym ciągu oddalała się od osi pasa, tym razem w przeciwnym kierunku, co zauważył pierwszy oficer. Dodatkowo, o czym nie wiedzieli ani piloci, ani kontroler lotów, błąd ten sprawił, że samolot skierował się wprost na Sainte-Odile. Pechowym zbiegiem okoliczności w tym samym momencie kapitan zauważył, iż Airbus schodzi podejrzanie szybko; jego uwagę odwrócił jednak Cherubin, informując go, iż samolot nadal nie jest ustawiony w osi pasa. Niewykluczone, że gdyby ta informacja padła kilka sekund później, Hecquet zdołałby wykryć swój błąd i skorygować go. W kilkanaście sekund później tuż przed nosem samolotu ukazało się zaśnieżone, pokryte drzewami zbocze góry Sainte-Odile; piloci nie zdążyli zareagować i samolot rozbił się.

Nadal jednak pozostało kilka niewyjaśnionych kwestii:
* dlaczego piloci nie wiedzieli, iż kierują się wprost na szczyt góry? W samolotach pasażerskich od dekad instalowano systemy [[GPWS]], ostrzegające, że samolot jest na kursie zbieżnym z przeszkodą terenową; jednak na rejestratorze rozmów w kokpicie nie było słychać alarmu GPWS.
* dlaczego załoga nie zdecydowała się zrezygnować z lądowania w Strasburgu i poprosić o kurs na alternatywne lotnisko? W przypadku niesprzyjających okoliczności załoga zawsze może zgłosić taką prośbę.
* dlaczego podczas prób odtworzenia końcowego podejścia lotu 148 w symulatorze lotu, po wprowadzeniu wszystkich danych maszyna zawsze przelatywała w sporej odległości nad szczytem góry, nie rozbijając się?

Odpowiedź na pierwsze dwa pytania znaleziono, przyglądając się funkcjonowaniu linii lotniczej Air Inter. Była to niewielka, regionalna [[linia lotnicza]], która w komunikacji na terenie Francji od lat musiała konkurować głównie z niezwykle popularnymi pociągami [[TGV]]. Aby móc rywalizować z szybkimi, wygodnymi i punktualnymi pociągami, Air Inter wprowadziła szereg zasad obowiązujących pilotów: odejście na [[lotnisko zapasowe]] było dozwolone jedynie w ostateczności, a samoloty często latały na niewielkich wysokościach z dużymi prędkościami, rzędu 350 węzłów (ok. 650 km/h), co wiązało się z licznymi fałszywymi alarmami ze strony systemu GPWS – tak więc kierownictwo linii lotniczej podjęło decyzję o dezaktywowaniu tych systemów w samolotach Air Inter.

Cały czas pozostawała jeszcze najważniejsza kwestia: nawet pomimo błędnego kursu podanego przez kontrolera i błędnie ustawionej przez pilota prędkości schodzenia, podczas odtwarzania lotu nr 148 w symulatorze maszyna zawsze przelatywała w dużej odległości nad szczytem Sainte-Odile. Zagadkę wyjaśniło dopiero szczegółowe przeanalizowanie instrukcji obsługi Airbusa A320. Jak się okazało, samolot ten zawierał wbudowane nietypowe zabezpieczenie: jeśli polecenie wydane przez pilota (czy to za pośrednictwem drążka sterowego, czy autopilota) następowało w reakcji na bodziec zewnętrzny, [[komputer]] pokładowy podwajał to polecenie. Analizując parametry lotu nr 148, okazało się, że tuż przed wprowadzeniem przez kapitana prędkości schodzenia -3300 stóp/minutę, wysokość samolotu nagle nieznacznie się zwiększyła. Gdy lekka turbulencja nieznacznie podrzuciła samolot do góry, dokładnie w tym samym momencie kpt. Hecquet wydał polecenie schodzenia – komputer pokładowy odebrał to jako próbę uniknięcia zagrożenia i zaczął obniżać wysokość lotu o wartość dwukrotnie większą, niż podana -6600 stóp/minutę. Ani piloci, ani instruktorzy Air Inter nie zdawali sobie sprawy z istnienia takiego zabezpieczenia.

== Pokłosie ==
Po opublikowaniu raportu dotyczącego tragedii, zalecono włącznie wprowadzenie 35 poprawek tak do programu szkoleniowego, jak i do oprogramowania samolotów Airbus. Najważniejsze obejmowały:
* obowiązkowe szkolenie pilotów tak w podejściach ILS, jak i [[VOR]] [[Distance measuring equipment|DME]];
* modyfikację wyświetlaczy na autopilotach: odtąd prędkość schodzenia podana jest za pomocą czterech lub pięciu cyfr, a kąt schodzenia – dwóch lub trzech, co umożliwia natychmiastowe rozróżnienie obu trybów schodzenia;
* modyfikację czarnych skrzynek tak, by mogły wytrzymać pożar nawet przez kilkanaście godzin.
Pięć lat po tragedii linia Air Inter przestała istnieć, wchłonięta przez Air France.
Katastrofę lotu nr 148 przedstawiono w jednym z odcinków serialu ''[[Katastrofa w przestworzach]]'' – ''Niewidzialna góra''.

== Zobacz też ==
* [[katastrofy i incydenty cywilnych samolotów pasażerskich]]
* [[katastrofa lotu Air France 296]]
* [[katastrofa lotu Air New Zealand 901]]
* [[katastrofa lotu American Airlines 965]]
* [[katastrofa lotnicza na Policy]]
* [[katastrofa lotu Indian Airlines 605]]

== Bibliografia ==
* [http://www.rvs.uni-bielefeld.de/publications/Incidents/DOCS/ComAndRep/Strasbourg/Strasbourgrep/strasbourgrep.html Oficjalny raport] {{lang|fr}}

{{SORTUJ:Air Inter}}
[[Kategoria:Katastrofy lotnicze we Francji]]
[[Kategoria:Katastrofy lotnicze z udziałem samolotu Airbus A320]]
[[Kategoria:Katastrofy lotnicze w 1992]]
[[Kategoria:Katastrofy lotnicze z udziałem błędów pilotów]]
[[Kategoria:Katastrofy lotnicze z udziałem błędów kontroli lotów]]
[[Kategoria:1992 we Francji]]
[[Kategoria:Kontrolowany lot ku ziemi (CFIT)]]

title: Katastrofa lotu Air Inter 148

Państwo: Francja

Miejsce: Sainte-Odile

Data: 20 stycznia 1992

Godzina: 19:20 czasu lokalnego · 19:20 czasu polskiego

Rodzaj: kontrolowany lot ku ziemi

Ofiary śmiertelne: 87 osób

Ranni: 9 osób

Typ: Airbus A320-111

Użytkownik: Air Inter

Numer: F-GGED

Start: Lyon

Cel lotu: Strasburg

Liczba pasażerów: 90 osób

Liczba załogi: 6 osób


text:
# Mamaku
Mamaku – miasto w Nowej Zelandii, na Wyspie Północnej, w regionie Zatoka Obfitości.

title: Mamaku

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Mamaku
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             = Mamaku
 |państwo                      = NZL
 |1. jednostka administracyjna = [[Zatoka Obfitości (region)|Bay of Plenty]]
 |powierzchnia                 = 2,67
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2018
 |liczba ludności              =
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |współrzędne                  = 38°05′43″S 176°4′43″E
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Mamaku''' – [[miasto]] w [[Nowa Zelandia|Nowej Zelandii]], na [[Wyspa Północna (Nowa Zelandia)|Wyspie Północnej]], w regionie [[Zatoka Obfitości (region)|Zatoka Obfitości]].

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miasta w regionie Zatoka Obfitości]]

title: Mamaku

Państwo: Nowa Zelandia

Region: Bay of Plenty


text:
# Nyctimantis bokermanni
Nyctimantis bokermanni – gatunek płaza bezogonowego z rodziny rzekotkowatych (Hylidae).

## Występowanie
Gatunek ten jest endemitem południowo-wschodniej Brazylii, występuje jedynie w pasie wybrzeży na terenie dwóch stanów: São Paulo i Santa Catarina. Miejsce typowe to Estação Ecológica da Juréia-Itatins w stanie São Paulo.
Płaz ten preferuje tereny położone nisko nad poziomem morza. Zamieszkuje nizinne wilgotne lasy deszczowe, namorzyny i krzaczastą roślinność „restinga”. Można go znaleźć m.in. wśród skał na obrzeżach rzek, na roślinach bromeliowatych czy w dziuplach drzew.

## Status
W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN Nyctimantis bokermanni od 2023 roku klasyfikowany jest jako gatunek najmniejszej troski (LC, ang. Least Concern); wcześniej, od 2004 roku uznawano go za gatunek niedostatecznie rozpoznany (DD, ang. Data Deficient).
Jest to gatunek rzadko spotykany, gdyż trudno go wykryć w koronach drzew i na bromeliowatych. Ponieważ nie stwierdzono większych zagrożeń i występuje on na dużym obszarze, przypuszcza się, że jego populacja jest stabilna. Lokalnie zagraża mu utrata siedlisk spowodowana ekspansją miast i rolnictwa.
Część zasięgu występowania gatunku leży w granicach obszarów chronionych.

title: Nyctimantis bokermanni

wikitext:
{{Tytuł kursywą}}
{{Zwierzę infobox
 |nazwa łacińska         = ''Nyctimantis bokermanni''
 |TSN                    =
 |zoolog                 = ([[José Perez Pombal Júnior|Pombal]], 1993)
 |okres istnienia        =
 |grafika                =
 |opis grafiki           =
 |typ                    = [[strunowce]]
 |podtyp                 = [[kręgowce]]
 |gromada                = [[płazy]]
 |rząd                   = [[płazy bezogonowe]]
 |podrząd                = [[Neobatrachia]]
 |rodzina                = [[rzekotkowate]]
 |podrodzina             = [[Hylinae]]<ref name="asw">{{Cytuj | autor = Darrel R. Frost | tytuł = Nyctimantis bokermanni (Pombal, 1993) | url = https://amphibiansoftheworld.amnh.org/Amphibia/Anura/Hylidae/Hylinae/Nyctimantis/Nyctimantis-bokermanni | opublikowany = American Museum of Natural History, New York, USA | data dostępu = 2024-05-31 | język = en | praca = Amphibian Species of the World: an Online Reference. Version 6.2}}</ref>
 |rodzaj                 = ''[[Nyctimantis]]''
 |gatunek                = ''Nyctimantis bokermanni''
 |synonimy               = * ''Aparasphenodon bokermanni'' Pombal, 1993<ref name="oryg">{{Cytuj | autor = J.P. Pombal Jr. | tytuł = New species of Aparasphenodon (Anura: Hylidae) from southeastern Brazil | url = https://www.researchgate.net/publication/272570493_New_Species_of_Aparasphenodon_Anura_Hylidae_from_Southeastern_Brazil | czasopismo = Copeia | wolumin = 1993 | data = 1993 | s = 1088–1091 | język = en}}</ref>
 |status IUCN            = LC
 |IUCN id                = 55297
 |wikispecies            = Nyctimantis bokermanni
 |commons                = Category:Nyctimantis bokermanni
}}
'''''Nyctimantis bokermanni'''''{{r|asw}} – [[gatunek (biologia)|gatunek]] [[płazy bezogonowe|płaza bezogonowego]] z [[rodzina (biologia)|rodziny]] [[rzekotkowate|rzekotkowatych]] (Hylidae).

== Występowanie ==
Gatunek ten jest [[endemit]]em południowo-wschodniej [[Brazylia|Brazylii]], występuje jedynie w pasie wybrzeży na terenie dwóch [[podział administracyjny Brazylii|stanów]]: [[São Paulo (stan)|São Paulo]] i [[Santa Catarina]]. [[Miejsce typowe]] to [[Estação Ecológica da Juréia-Itatins]] w stanie São Paulo<ref name="iucn">{{IUCN |id = 55297 |nazwa = Nyctimantis bokermanni |autor = IUCN SSC Amphibian Specialist Group & Instituto Boitatá de Etnobiologia e Conservação da Fauna |data dostępu = 2024-05-31}}</ref>.

Płaz ten preferuje tereny położone nisko nad poziomem morza. Zamieszkuje nizinne wilgotne lasy deszczowe, [[namorzyny]] i krzaczastą roślinność „[[restinga]]”. Można go znaleźć m.in. wśród skał na obrzeżach rzek, na roślinach [[Bromeliowate|bromeliowatych]] czy w dziuplach drzew<ref name=iucn />.

== Status ==
W [[Czerwona księga gatunków zagrożonych|Czerwonej księdze gatunków zagrożonych]] [[Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody|IUCN]] ''Nyctimantis bokermanni'' od 2023 roku klasyfikowany jest jako [[gatunek najmniejszej troski]] (LC, {{ang.|Least Concern}}); wcześniej, od 2004 roku uznawano go za [[gatunek niedostatecznie rozpoznany]] (DD, {{ang.|Data Deficient}})<ref name="iucn" />.

Jest to gatunek rzadko spotykany, gdyż trudno go wykryć w koronach drzew i na bromeliowatych. Ponieważ nie stwierdzono większych zagrożeń i występuje on na dużym obszarze, przypuszcza się, że jego populacja jest stabilna. Lokalnie zagraża mu utrata siedlisk spowodowana ekspansją miast i rolnictwa<ref name=iucn />.

Część zasięgu występowania gatunku leży w granicach obszarów chronionych<ref name=iucn />.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Rzekotkowate]]
[[Kategoria:Płazy Ameryki Południowej]]
[[Kategoria:Fauna endemiczna Brazylii]]
[[Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1993 roku]]

title: Synonimy

Synonimy:
Kategoria zagrożenia (CKGZ)
· najmniejszej troski


text:
# Powstanie Maji-Maji
Powstanie Maji-Maji – rebelia około 20 plemion afrykańskich na południowych terenach ówczesnej Niemieckiej Afryki Wschodniej, będących kolonią niemiecką, które miało miejsce w latach 1905–1907. Było to kolejne powstanie Afrykańczyków przeciw Niemcom po powstaniu Busziri (1888–1889) i powstaniu Wahehe (1891–1898). Według różnych szacunków w powstaniu Maji-Maji Niemcy zamordowali około 200-300 tysięcy Afrykańczyków podczas powstania oraz na skutek fali głodu, który Niemcy sztucznie wywołali w celu złamania oporu i ukarania powstańców.

## Historia
Przyczyną powstania były szykany kolonialnych władz niemieckich wobec mieszkańców regionów, w których uprawiano bawełnę na masową skalę (rejony Kilwy i góry Matubi). Niemcy wprowadzili wysokie podatki, m.in. podatki od posiadania domów, zabronili Afrykańczykom polowań na dzikie zwierzęta i wprowadzili w 1905 nową walutę przez wschodnioafrykański bank, co spowodowało zbiednienie Afrykańczyków.
Powstanie rozpoczęło się od zniszczenia przez dwóch mężczyzn i kobietę 20 lipca 1905 plantacji bawełny koło wsi Kipitamu i Nadete na terenach plemienia Matumbi w pobliżu miasta portowego Kilwa. Krótko po tym zdarzeniu kilka plemion rozpoczęło walkę z niemieckim kolonizatorem. Ważną rolę w powstaniu spełniał Kinjiktile, mężczyzna z plemienia Matumbi, znany w roku 1904 jako uzdrowiciel i muzyk, założyciel kultu Maji-Maji. Kinjiktile rozdawał rdzennym mieszkańcom amulety, które rzekomo miały zamieniać wystrzeliwane przez Niemców kule w wodę (maji w języku suahili oznacza wodę). Zdecydowana większość powstańców zmarła z głodu po tym, jak niemiecki rząd kolonialny rozpoczął systematyczne palenie domów, pól i buszu. Pod koniec 1907 roku większość ludności terenów objętych powstaniem nie żyła, a pola były zdewastowane. Po ustaniu głównych walk w 1907 niektórzy z przywódców zrywu prowadzili jeszcze walkę partyzancką przeciwko oddziałom Schutztruppe do lipca 1908, kiedy to niemieckie władze kolonialne złapały ich i wymordowały.
W wyniku walki i niemieckich represji po powstaniu cała południowa część kolonii została spustoszona. Wojna, głód i niemieckie represje spowodowały śmierć około 200-300 tysięcy ludzi. Niemcy stracili kilkunastu żołnierzy.
W Tanzanii powstanie uznawane jest do dzisiaj za ważne wydarzenie narodowe. Julius Nyerere, pierwszy prezydent zjednoczonej Tanzanii, nazwał je początkiem narodowego pojednania, które w roku 1964 doprowadziło do uzyskania niepodległości przez Tanzanię.

## Literatura niemieckojęzyczna
- Walter Nuhn: Flamen ueber Deutschost. Bernard & Graefe Verlag, ISBN 3-7637-5969-7.
- Karl Martin Seeberg: Der Maji-Maji Krieg gegen deutsche Kolonialherschaft. Dietrich Reimer Verlag, Berlin 1989
- Felicitas Becker: Jigal Beez: Der Maji-Maji Krieg in Deutsch Afrika 1905-1907, Ch.Links 2005

## Literatura polskojęzyczna
- Paweł Brudek: Afryka Wschodnia 1914-1918, Warszawa 2008
- Paweł Brudek: Niemieckie wojska kolonialne w Afryce Wschodniej 1886-1918, Oświęcim 2016

title: Powstanie Maji-Maji

wikitext:
{{Wojna infobox
 |nazwa        = Powstanie Maji-Maji
 |epoka        = czasy najnowsze
 |konflikt     = [[Ekspansja kolonialna Niemiec na przełomie XIX i XX wieku]]
 |grafika      = Maji Maji rebellion - de.png
 |opis grafiki = Zasięg powstania
 |czas         = 1905–1907
 |miejsce      = [[Niemiecka Afryka Wschodnia]]
 |terytorium   =
 |przyczyna    = niemiecki ucisk wobec [[autochton]]ów
 |wynik        = zwycięstwo Niemców
 |strona1      = {{państwo|DEU|1871}}
 |strona2      = powstańcy plemienni
 |dowódca1     = [[Gustav Adolf von Götzen]]
 |dowódca2     = [[Kinjiktile]]
 |siły1        =
 |siły2        =
 |straty1      =
 |straty2      =
 |kod mapy     =
 |współrzędne  =
 |commons      =
}}
[[Plik:Wilhelm Kuhnert Schlacht bei Mahenge.jpg|thumb|Obraz ''Bitwa pod Mahenge'' [[Friedrich Wilhelm Kuhnert|Friedricha Wilhelma Kuhnerta]] z 1908 roku. Bitwa była częścią powstania Maji-Maji.]]
'''Powstanie Maji-Maji''' – [[Powstanie|rebelia]] około 20 plemion afrykańskich na południowych terenach ówczesnej [[Niemiecka Afryka Wschodnia|Niemieckiej Afryki Wschodniej]], będących [[Kolonia (geografia polityczna)|kolonią]] niemiecką, które miało miejsce w latach 1905–1907. Było to kolejne powstanie Afrykańczyków przeciw Niemcom po [[Powstanie Busziri|powstaniu Busziri]] (1888–1889) i powstaniu Wahehe (1891–1898). Według różnych szacunków w powstaniu Maji-Maji Niemcy zamordowali około 200-300 tysięcy Afrykańczyków podczas powstania oraz na skutek fali głodu, który Niemcy sztucznie wywołali w celu złamania oporu i ukarania powstańców.

== Historia ==
Przyczyną powstania były szykany kolonialnych władz niemieckich wobec mieszkańców regionów, w których uprawiano [[Bawełna (włókno)|bawełnę]] na masową skalę (rejony [[Kilwa Kisiwani|Kilwy]] i góry Matubi). Niemcy wprowadzili wysokie [[Podatek|podatki]], m.in. podatki od posiadania domów, zabronili Afrykańczykom polowań na dzikie zwierzęta i wprowadzili w 1905 nową walutę przez wschodnioafrykański bank, co spowodowało zbiednienie Afrykańczyków.

Powstanie rozpoczęło się od zniszczenia przez dwóch mężczyzn i kobietę 20 lipca 1905 plantacji bawełny koło wsi Kipitamu i Nadete na terenach plemienia [[Matumbi]] w pobliżu miasta portowego Kilwa. Krótko po tym zdarzeniu kilka [[Plemię|plemion]] rozpoczęło walkę z niemieckim kolonizatorem. Ważną rolę w powstaniu spełniał [[Kinjiktile]], mężczyzna z plemienia Matumbi, znany w roku 1904 jako uzdrowiciel i muzyk, założyciel kultu Maji-Maji. Kinjiktile rozdawał rdzennym mieszkańcom amulety, które rzekomo miały zamieniać wystrzeliwane przez [[Niemcy (naród)|Niemców]] kule w wodę (maji w języku [[suahili]] oznacza wodę). Zdecydowana większość powstańców zmarła z głodu po tym, jak [[Cesarstwo Niemieckie|niemiecki]] rząd kolonialny rozpoczął systematyczne palenie domów, pól i [[busz]]u. Pod koniec 1907 roku większość ludności terenów objętych powstaniem nie żyła, a pola były zdewastowane. Po ustaniu głównych walk w 1907 niektórzy z przywódców zrywu prowadzili jeszcze walkę partyzancką przeciwko oddziałom [[Schutztruppe]] do lipca 1908, kiedy to niemieckie władze kolonialne złapały ich i wymordowały.

W wyniku walki i niemieckich represji po powstaniu cała południowa część kolonii została spustoszona. Wojna, głód i niemieckie represje spowodowały śmierć około 200-300 tysięcy ludzi. Niemcy stracili kilkunastu żołnierzy.

W [[Tanzania|Tanzanii]] powstanie uznawane jest do dzisiaj za ważne wydarzenie narodowe. [[Julius Nyerere]], pierwszy prezydent zjednoczonej Tanzanii, nazwał je początkiem narodowego pojednania, które w roku 1964 doprowadziło do uzyskania niepodległości przez Tanzanię.

== Literatura niemieckojęzyczna ==
* Walter Nuhn: Flamen ueber Deutschost. Bernard & Graefe Verlag, {{ISBN|3-7637-5969-7}}.
* Karl Martin Seeberg: Der Maji-Maji Krieg gegen deutsche Kolonialherschaft. Dietrich Reimer Verlag, Berlin 1989
* Felicitas Becker: Jigal Beez: Der Maji-Maji Krieg in Deutsch Afrika 1905-1907, Ch.Links 2005

== Literatura polskojęzyczna ==
* Paweł Brudek: Afryka Wschodnia 1914-1918, Warszawa 2008
* Paweł Brudek: Niemieckie wojska kolonialne w Afryce Wschodniej 1886-1918, Oświęcim 2016

== Zobacz też ==
* [[Powstanie Busziri]]
* [[Powstanie Herero]]
* [[Ludobójstwo Herero i Namaqua]]

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:1905 w Afryce]]
[[Kategoria:1906 w Afryce]]
[[Kategoria:1907 w Afryce]]
[[Kategoria:Historia Tanzanii]]
[[Kategoria:Historia kolonialna Niemiec]]
[[Kategoria:Powstania w Afryce|Maji-Maji]]

title: Powstanie Maji-Maji

Miejsce: Niemiecka Afryka Wschodnia

Przyczyna: niemiecki ucisk wobec autochtonów

Wynik: zwycięstwo Niemców

title: Strony konfliktu

Cesarstwo Niemieckie: powstańcy plemienni

title: Dowódcy

Gustav Adolf von Götzen: Kinjiktile


text:
# Łotta
Łotta (ros. Лотта; fiń. Luttojoki) – rzeka w Finlandii i Rosji. Ma 235 km długości, a jej dorzecze zajmuje powierzchnię 7980 km². Źródła znajdują się na północ od masywu Saariselkä w północno-zachodniej Finlandii. Rzeka uchodzi do zachodniej części Zbiornika Górnotułomskiego w obwodzie murmańskim. Głównym jej dopływem jest Suomu.

title: Łotta

wikitext:
{{Rzeka infobox
 |nazwa               = Łotta
 |zdjęcie             = Luttojoki.jpg
 |opis zdjęcia        =
 |kontynent           = Europa
 |państwo             = {{państwo|Finlandia}}<br />{{państwo|Rosja}}
 |lokalizacja         =
 |rodzaj cieku        = rzeka
 |długość             = 235
 |spadek              =
 |powierzchnia zlewni = 7980
 |średni przepływ     =
 |miejsce przepływu   =
 |źródło: miejsce     = na północ od [[Saariselkä|Saariselki]]
 |źródło: wysokość    = ok. 220 m n.p.m.
 |źródło: współrzędne =
 |ujście: recypient   = Zbiornik Górnotułomski
 |ujście: miejsce     =
 |ujście: wysokość    = ok. 80 m n.p.m.
 |ujście: współrzędne =
 |mapa                =
 |opis mapy           =
 |szlak               =
 |kod mapy            = Finlandia
 |wariant mapy        =
 |commons             = Category:Lotta River
}}
'''Łotta''' ([[język rosyjski|ros.]] Лотта; [[język fiński|fiń.]] ''Luttojoki'') – rzeka w [[Finlandia|Finlandii]] i [[Rosja|Rosji]]. Ma 235 km długości, a jej dorzecze zajmuje powierzchnię 7980 km². Źródła znajdują się na północ od masywu [[Saariselkä]] w północno-zachodniej Finlandii. Rzeka uchodzi do zachodniej części Zbiornika Górnotułomskiego w [[obwód murmański|obwodzie murmańskim]]. Głównym jej dopływem jest [[Suomu (rzeka)|Suomu]].

== Zobacz też ==
* [[Rzeki Europy]]

== Bibliografia ==
* [http://textual.ru/gvr/index.php?card=153925 Rzeka na textual.ru] (rus.) [dostęp 24 marca 2014]
* [http://www.r-arcticnet.sr.unh.edu/v4.0/ViewPoint.pl?Point=8972 Informacje o średnim przepływie] (ang.) [dostęp 24 marca 2014]

[[Kategoria:Rzeki w Finlandii]]
[[Kategoria:Rzeki w obwodzie murmańskim]]
[[Kategoria:Zlewisko Morza Barentsa]]

title: Łotta

Kontynent: Europa

Państwo: Finlandia · Rosja

Miejsce: na północ od Saariselki

Recypient: Zbiornik Górnotułomski


text:
# Adam Antoni Rudnicki
Adam Antoni Rudnicki (ur. 27 października 1785 – zm. 30 stycznia 1838 w Warszawie)  – polski lekarz, lekarz weterynarii.

## Życiorys
Pracował w szpitalach w Krakowie i Warszawie. W 1824 został mianowany na szefa rządowego Instytutu Weterynarii w Burakowie. Uczestnik powstania listopadowego.
Autor rozprawy o szarlatanach i szarlataństwie wydanej w 1816 roku „O fuszerstwie lekarskiem, czyli fałszywych lekarzach i smutnym ich wpływie na społeczeństwo: jakoteż o środkach zachowania kraiu nadal od szkodliwości ladaiakiego lekarzenia / przez Adama Rudnickiego.”
Pochowany na cmentarzu powązkowskim kwatera 32.

title: Adam Antoni Rudnicki

wikitext:
{{Dopracować|źródła=2010-11}}

{{Biogram infobox
 |imię i nazwisko           = Adam Antoni Rudnicki
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |alt grafiki               =
 |data urodzenia            = [[27 października]] [[1785]]
 |miejsce urodzenia         =
 |data śmierci              = [[30 stycznia]] [[1838]]
 |miejsce śmierci           = [[Warszawa]]
 |zawód                     = lekarz
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
}}
'''Adam Antoni Rudnicki''' (ur. [[27 października]] [[1785]] – zm. [[30 stycznia]] [[1838]] w [[Warszawa|Warszawie]])  – polski lekarz, [[lekarz weterynarii]].

== Życiorys ==
Pracował w szpitalach w [[Kraków|Krakowie]] i [[Warszawa|Warszawie]]. W [[1824]] został mianowany na szefa rządowego Instytutu Weterynarii w Burakowie. Uczestnik [[powstanie listopadowe|powstania listopadowego]].

Autor rozprawy o szarlatanach i szarlataństwie wydanej w 1816 roku „O fuszerstwie lekarskiem, czyli fałszywych lekarzach i smutnym ich wpływie na społeczeństwo: jakoteż o środkach zachowania kraiu nadal od szkodliwości ladaiakiego lekarzenia / przez Adama Rudnickiego.”

Pochowany na cmentarzu powązkowskim kwatera 32<ref>[http://www.sejm-wielki.pl/b/le.3164.1.2 M.J. Minakowski, Genealogia potomków Sejmu Wielkiego]</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [https://polona.pl/search/?query=Adam_Antoni_Rudnicki&filters=creator:%22Rudnicki,_Adam_Antoni_(1785--1844)%22,public:1,hasTextContent:0 Publikacje Adama Antoniego Rudnickiego] w bibliotece [[Polona]]

{{Zastrzeżenia|Medycyna}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Rudnicki Adam Antoni}}
[[Kategoria:Polscy lekarze]]
[[Kategoria:Polscy lekarze weterynarii]]
[[Kategoria:Powstańcy listopadowi]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1785]]
[[Kategoria:Zmarli w 1838]]

title: Adam Antoni Rudnicki

Data urodzenia: 27 października 1785

Data i miejsce śmierci: 30 stycznia 1838 · Warszawa

Zawód, zajęcie: lekarz


text:
# Rajd Wisły 1998
Rajd Wisły 1998 – 46. edycja Rajdu Wisły. Był to rajd samochodowy rozgrywany od 18 do 19 września  1998 roku. Była to szósta runda Rajdowych Samochodowych Mistrzostw Polski w roku 1998 oraz czterdziesta czwartą rundą Rajdowych Mistrzostw Europy w roku 1998. Rajd składał się z dwudziestu czterech odcinków specjalnych.

## Wyniki końcowe rajdu
| Miejsce                                         | Kierowca                                        | Pilot                                           | Samochód                                        | Czas                                            | Strata                                          | Grupa Klasa                                     |
| Klasyfikacja generalna, ERC i mistrzostw Polski | Klasyfikacja generalna, ERC i mistrzostw Polski | Klasyfikacja generalna, ERC i mistrzostw Polski | Klasyfikacja generalna, ERC i mistrzostw Polski | Klasyfikacja generalna, ERC i mistrzostw Polski | Klasyfikacja generalna, ERC i mistrzostw Polski | Klasyfikacja generalna, ERC i mistrzostw Polski |
| ----------------------------------------------- | ----------------------------------------------- | ----------------------------------------------- | ----------------------------------------------- | ----------------------------------------------- | ----------------------------------------------- | ----------------------------------------------- |
| 1                                               | Janusz Kulig                                    | Jarosław Baran                                  | Renault Mégane Maxi                             | 2:14:11.8                                       | -                                               | A7                                              |
| 2                                               | Robert Gryczyński                               | Tadeusz Burkacki                                | Toyota Corolla WRC                              | 2:14:45.6                                       | +33.8                                           | A8                                              |
| 3                                               | Cezary Fuchs                                    | Robert Ziemski                                  | Toyota Celica GT-Four                           | 2:18:54.8                                       | +4:43.0                                         | A8                                              |
| 4                                               | Robert Herba                                    | Jacek Rathe                                     | Mitsubishi Lancer Evo V                         | 2:19:27.0                                       | +5:15.2                                         | N4                                              |
| 5                                               | Piotr Świeboda                                  | Artur Skorupa                                   | Mitsubishi Lancer Evo IV                        | 2:21:19.4                                       | +7:07.6                                         | N4                                              |
| 6                                               | Wojciech Zaborowski                             | Tomasz Malec                                    | Mitsubishi Lancer Evo III                       | 2:21:35.0                                       | +7:23.2                                         | N4                                              |
| 7                                               | Jerzy Wierzbołowski                             | Bogusław Lepiarz                                | Ford Escort RS Cosworth                         | 2:24:23.2                                       | +10:11.4                                        | A8                                              |
| 8                                               | Zbigniew Stec                                   | Stanisław Bazan                                 | Mitsubishi Lancer Evo V                         | 2:25:10.1                                       | +10:58.3                                        | N4                                              |
| 9                                               | Jarosław Pineles                                | Miroslaw Knapik                                 | Mitsubishi Lancer Evo IV                        | 2:26:33.3                                       | +12:21.5                                        | N4                                              |
| 10                                              | Damian Gielata                                  | Maciej Baran                                    | Škoda Felicia Kit Car                           | 2:27:14.3                                       | +13:02.5                                        | A6                                              |

title: Rajd Wisły 1998

wikitext:
{{Rajd runda infobox
 |nazwa              = 46. Rajd Wisły
 |rundaWRC           =
 |rundaIRC           =
 |rundaERC           = 44
 |rundaRSMP          = 6
 |rok                = 1998
 |państwo            = POL
 |baza               = [[Wisła (miasto)|Wisła]]
 |dzień rozpoczęcia  = 18 września
 |dzień zakończenia  = 19 września
 |długość            =
 |długość os         = 243,07
 |liczba os          = 24
 |nawierzchnia       = [[asfalt]], [[szuter]]
 |załóg-start        = 87
 |załóg-meta         = 53
 |zwycięzca          = [[Janusz Kulig]]
 |zwycięzca-samochód = [[Renault Mégane]] Maxi
 |commons            =
}}
'''Rajd Wisły 1998''' – 46. edycja [[Rajd Wisły|Rajdu Wisły]]. Był to [[rajd samochodowy]] rozgrywany od 18 do 19 września  1998 roku. Była to szósta runda [[Rajdowe samochodowe mistrzostwa Polski|Rajdowych Samochodowych Mistrzostw Polski]] w roku [[Rajdowe Samochodowe Mistrzostwa Polski 1998|1998]] oraz czterdziesta czwartą rundą [[Rajdowe Mistrzostwa Europy|Rajdowych Mistrzostw Europy]] w roku [[Rajdowe Mistrzostwa Europy 1998|1998]]. Rajd składał się z dwudziestu czterech odcinków specjalnych.

== Wyniki końcowe rajdu ==

{| class="wikitable" width=90% style="text-align: left; font-size: 85%; max-width: 850px;"
|-
! Miejsce
! Kierowca
! Pilot
! Samochód
! Czas
! Strata
! Grupa Klasa
|-
!colspan="7" style="border-bottom: 2px solid LightSteelBlue;"| Klasyfikacja generalna, ERC  i mistrzostw Polski<ref>{{Cytuj stronę | url =https://www.ewrc-results.com/final/2926-rajd-wisly-1998/ | tytuł = 46. Rajd Wisły 1998 Wyniki | data = | opublikowany = www.ewrc-results.com | język = pl | data dostępu = 2018-07-30}}</ref>
|-
! 1
| {{flaga|POL}} [[Janusz Kulig]]
| {{flaga|POL}} [[Jarosław Baran]]
| [[Renault Mégane]] Maxi
|align=center| 2:14:11.8
|align=center| -
|align=center| A7
|-
! 2
| {{flaga|POL}} [[Robert Gryczyński]]
| {{flaga|POL}} [[Tadeusz Burkacki]]
| [[Toyota Corolla WRC]]
|align=center| 2:14:45.6
|align=center| +33.8
|align=center| A8
|-
! 3
| {{flaga|POL}} [[Cezary Fuchs]]
| {{flaga|POL}} [[Robert Ziemski]]
| [[Toyota Celica]] GT-Four
|align=center| 2:18:54.8
|align=center| +4:43.0
|align=center| A8
|-
! 4
| {{flaga|POL}} [[Robert Herba]]
| {{flaga|POL}} [[Jacek Rathe]]
| [[Mitsubishi Lancer Evo V]]
|align=center| 2:19:27.0
|align=center| +5:15.2
|align=center| N4
|-
! 5
| {{flaga|POL}} [[Piotr Świeboda]]
| {{flaga|POL}} [[Artur Skorupa]]
| [[Mitsubishi Lancer Evolution#EVO IV|Mitsubishi Lancer Evo IV]]
|align=center| 2:21:19.4
|align=center| +7:07.6
|align=center| N4
|-
! 6
| {{flaga|POL}} [[Wojciech Zaborowski]]
| {{flaga|POL}} [[Tomasz Malec]]
| [[Mitsubishi Lancer Evolution#EVO III|Mitsubishi Lancer Evo III]]
|align=center| 2:21:35.0
|align=center| +7:23.2
|align=center| N4
|-
! 7
| {{flaga|POL}} [[Jerzy Wierzbołowski]]
| {{flaga|POL}} [[Bogusław Lepiarz]]
| [[Ford Escort RS Cosworth]]
|align=center| 2:24:23.2
|align=center| +10:11.4
|align=center| A8
|-
! 8
| {{flaga|POL}} [[Zbigniew Stec (kierowca rajdowy)|Zbigniew Stec]]
| {{flaga|POL}} [[Stanisław Bazan]]
| [[Mitsubishi Lancer Evo V]]
|align=center| 2:25:10.1
|align=center| +10:58.3
|align=center| N4
|-
! 9
| {{flaga|POL}} [[Jarosław Pineles]]
| {{flaga|POL}} [[Miroslaw Knapik]]
| [[Mitsubishi Lancer Evo IV]]
|align=center| 2:26:33.3
|align=center| +12:21.5
|align=center| N4
|-
! 10
| {{flaga|POL}} [[Damian Gielata]]
| {{flaga|POL}} [[Maciej Baran]]
| [[Škoda Felicia]] Kit Car
|align=center| 2:27:14.3
|align=center| +13:02.5
|align=center| A6
|-
|}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{RSMP 1998}}
{{Rajd Wisły}}

[[Kategoria:Rajd Wisły|1998]]
[[Kategoria:Rajdowe Samochodowe Mistrzostwa Polski 1998]]
[[Kategoria:Rajdowe Mistrzostwa Europy 1998]]
[[Kategoria:Zawody sportowe w Wiśle]]

title: 46. Rajd Wisły

Państwo: Polska

Baza: Wisła

Od: 18 września 1998

Do: 19 września 1998

Nawierzchnia: asfalt, szuter

Zwycięzca: Janusz Kulig · (Renault Mégane Maxi)


text:
# Jassans-Riottier
Jassans-Riottier – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy, w departamencie Ain.

## Demografia
Według danych na styczeń 2012 r. gminę zamieszkiwały 6422 osoby, a gęstość zaludnienia wynosiła 1335,1 osób/km².

## Współpraca
Miejscowość partnerska:
- Ottignies-Louvain-la-Neuve, Belgia

title: Jassans-Riottier

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Jassans-Riottier
 |nazwa oryginalna                =
 |dopełniacz nazwy                = gminy Jassans-Riottier
 |jednostka                       = miejscowość i gmina
 |zdjęcie                         =
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            = Blason ville fr Jassans-Riottier (Ain).svg
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = Owernia-Rodan-Alpy
 |1. jednostka administracyjna    =
 |2. jednostka administracyjna    = [[Ain (departament)|Ain]]
 |3. jednostka administracyjna    = [[Okręg Bourg-en-Bresse|Bourg-en-Bresse]]
 |4. jednostka administracyjna    = [[Kanton Trévoux|Trévoux]]
 |siedziba                        =
 |nazwa kodu statystycznego       = [[Institut national de la statistique et des études économiques|INSEE]]
 |kod statystyczny                = 01194
 |stanowisko zarządzającego       = Mer
 |zarządzający                    = Jean-Pierre Reverchon (2014–2020)
 |powierzchnia                    = 4,81 km²
 |wysokość                        = 167–249 m n.p.m.
 |rok                             = 2012
 |liczba ludności                 = 6422
 |gęstość zaludnienia             = 1335,1 os./km²
 |numer kierunkowy                =
 |kod pocztowy                    = 01480
 |tablice rejestracyjne           =
 |adres urzędu                    =
 |plan                            =
 |mapa                            =
 |nazwa mapy                      = Francji
 |kod mapy                        = Ain
 |współrzędne                     = 45°59′10″N 4°45′27″E
 |commons                         =
 |www                             = http://www.jassansriottier.fr/
}}
'''Jassans-Riottier''' – miejscowość i [[Gmina (Francja)|gmina]] we [[Francja|Francji]], w [[Region (Francja)|regionie]] [[Owernia-Rodan-Alpy]], w [[Departament (Francja)|departamencie]] [[Ain (departament)|Ain]].

== Demografia ==
Według danych na styczeń 2012 r. gminę zamieszkiwały 6422 osoby, a gęstość zaludnienia wynosiła 1335,1 osób/km².

== Współpraca ==
Miejscowość partnerska:
* {{Flaga|BEL}} [[Ottignies-Louvain-la-Neuve]], [[Belgia]]

== Bibliografia ==
* [http://www.insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/departement.asp?dep=01&annee=2012 Francuski Urząd Statystyczny]

{{Okręg Bourg-en-Bresse}}

[[Kategoria:Miejscowości w departamencie Ain]]
[[Kategoria:Gminy w departamencie Ain]]

title: Jassans-Riottier

Region: Owernia-Rodan-Alpy

Departament: Ain

Okręg: Bourg-en-Bresse

Kanton: Trévoux

Mer: Jean-Pierre Reverchon (2014–2020)


text:
# (19379) Labrecque
(19379) Labrecque (1998 BR7) – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 3,54 lat w średniej odległości 2,32 j.a. Odkryta 24 stycznia 1998 roku.

title: (19379) Labrecque

wikitext:
{{Planetoida infobox
 |       numer = 19379
 |       nazwa = Labrecque
 |  oznaczenie =
 |     zdjęcie =
 |        opis =
 |    odkrywca = [[Near Earth Asteroid Tracking|NEAT]]
 |       dzień = 24 stycznia
 |         rok = 1998
 |występowanie =
 |       epoka =
 |wielka_półoś = 2,3226
 |    mimośród = 0,2793
 |  peryhelium = 1,6738
 |    aphelium = 2,9714
 |         lat = 3
 |         dni = 197
 |      godzin = 21
 |    prędkość = 19,54
 |  nachylenie = 23,09
 |    średnica =
 |        masa =
 |     gęstość =
 |okres_obrotu =
 |      albedo =
 |     jasność = 13,9
 |         typ =
 |    satelity =
}}
'''(19379) Labrecque (1998 BR7)''' – [[planetoida]] z [[pas planetoid|pasa głównego asteroid]] okrążająca [[Słońce]] w ciągu 3,54 lat w średniej odległości 2,32 [[jednostka astronomiczna|j.a.]] Odkryta [[24 stycznia]] [[1998]] roku.

== Zobacz też ==
* [[lista planetoid 19001–20000]]
* [[lista planetoid]]

== Linki zewnętrzne ==
* {{JPL|19379}}
* {{JPLorb|19379}}
* {{MPC|19379}}

{{DEFAULTSORT:Labrecque}}

[[Kategoria:Planetoidy pasa głównego]]
[[Kategoria:Nazwane planetoidy]]
[[Kategoria:Obiekty astronomiczne odkryte w 1998]]

title: (19379) Labrecque

Odkrywca: NEAT

Data odkrycia: 24 stycznia 1998

Okres obiegu · wokół Słońca: 3 lata 197 dni 21 godzin


text:
# Ilinci
Ilinci (cyr. Илинци) – wieś w Serbii, w Wojwodinie, w okręgu sremskim, w gminie Šid. W 2011 roku liczyła 804 mieszkańców.

title: Ilinci

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Ilinci
 |nazwa oryginalna             = {{k|sr|Илинци}}
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |godło                        =
 |pieczęć                      =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = Wojwodina
 |1. jednostka administracyjna = [[Okręg sremski|sremski]]
 |2. jednostka administracyjna = [[Gmina Šid|Šid]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2011
 |liczba ludności              = 804{{r|stat}}
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |współrzędne                  =
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Ilinci''' ([[Cyrylica serbska|cyr.]] Илинци) – [[wieś]] w [[Serbia|Serbii]], w [[Wojwodina|Wojwodinie]], w [[Okręg sremski|okręgu sremskim]], w [[Gmina Šid|gminie Šid]]. W 2011 roku liczyła 804 mieszkańców{{r|stat}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="stat">{{cytuj stronę|url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/Popis2011/Knjiga20.pdf|tytuł=Popis stanovništva, domaćinstava i stanova 2011. u Republici Srbiji|opublikowany=Republički zavod za statistiku|język=sr|data dostępu=2019-08-20}}</ref>
}}

{{Gmina Šid}}

[[Kategoria:Miejscowości w okręgu sremskim]]

title: IlinciИлинци

Państwo: Serbia

Prowincja autonomiczna: Wojwodina

Okręg: sremski

Gmina: Šid


text:
# Jełgawa (rejon)
Jełgawa (łot. Jelgavas rajons) – rejon w południowo-centralnej Łotwie, funkcjonujący w latach 1949–1962 i 1967–2009.
Rejon graniczył z Litwą oraz z rejonami: Bauska, Dobele, Ryga, Tukums i miastem wydzielonym Jełgawa.
Zniesiony 30 czerwca 2009, w ramach reformy administracyjnej.

title: Jełgawa (rejon)

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Jełgawa
 |nazwa oryginalna                = Jelgavas rajons
 |dopełniacz nazwy                =
 |jednostka                       = rejon
 |zdjęcie                         =
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            = Jelgavas apriņķa ģerbonis.svg
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = LVA
 |siedziba                        = [[Jełgawa]]
 |ISO 3166-2                      = LV-JL
 |powierzchnia                    = 1 604 km²
 |rok                             =
 |liczba ludności                 = 37 371
 |gęstość zaludnienia             = 23,3 os./km²
 |numer kierunkowy                =
 |kod pocztowy                    =
 |tablice rejestracyjne           =
 |adres urzędu                    =
 |plan                            =
 |mapa                            = Jelgavas rajons LocMap.png
 |nazwa mapy                      =
 |współrzędne                     =
 |commons                         =
 |www                             =
}}
'''Jełgawa''' ([[język łotewski|łot.]] ''Jelgavas rajons'') – rejon w południowo-centralnej [[Łotwa|Łotwie]], funkcjonujący w latach 1949–1962 i 1967–2009.

Rejon graniczył z [[Litwa|Litwą]] oraz z rejonami: [[Bauska (rejon)|Bauska]], [[Dobele (rejon)|Dobele]], [[Ryga (rejon)|Ryga]], [[Tukums (rejon)|Tukums]] i miastem wydzielonym [[Jełgawa]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Latvijas pārskata karte - rajoni |data dostępu = 2024-12-02 |opublikowany = www.ambermarks.com |url = http://www.ambermarks.com/Kartes/Rajoni/Rajoni.htm}}</ref>.

Zniesiony 30 czerwca 2009, w ramach reformy administracyjnej<ref>{{Cytuj |tytuł = Zaudējis spēku - Administratīvo teritoriju un apdzīvoto vietu likums |data dostępu = 2024-12-01 |opublikowany = LIKUMI.LV |url = https://likumi.lv/ta/id/185993-administrativo-teritoriju-un-apdzivoto-vietu-likums |język = lv}}</ref>.

== Zobacz też ==
* [[Podział administracyjny Łotwy (do 2009)]]
* [[Powiat mitawski]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Łotwa (do 2009)}}

[[Kategoria:Rejony Łotwy|Jelgava]]

title: JełgawaJelgavas rajons

Państwo: Łotwa

Siedziba: Jełgawa

Kod ISO 3166-2: LV-JL


text:
# Vadu Crișului (gmina)
Vadu Crișului – gmina w Rumunii, w okręgu Bihor. Obejmuje miejscowości Birtin, Tomnatic, Topa de Criș i Vadu Crișului. W 2011 roku liczyła 4009 mieszkańców.

title: Vadu Crișului (gmina)

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Vadu Crișului
 |nazwa oryginalna                = Vadu Crișului
 |dopełniacz nazwy                =
 |jednostka                       = gmina
 |zdjęcie                         = RO BH Vadu Crisului (5).jpg
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            =
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = Rumunia
 |1. jednostka administracyjna    = [[Okręg Bihor|Bihor]]
 |siedziba                        =
 |ISO 3166-2                      =
 |powierzchnia                    =
 |rok                             = 2011
 |liczba ludności                 = 4009
 |gęstość zaludnienia             =
 |numer kierunkowy                =
 |kod pocztowy                    =
 |tablice rejestracyjne           =
 |adres urzędu                    =
 |plan                            =
 |mapa                            = Vadu Crisului jud Bihor.png
 |nazwa mapy                      = okręgu Bihor
 |współrzędne                     =
 |commons                         =
 |www                             =
}}
'''Vadu Crișului''' – gmina w [[Rumunia|Rumunii]], w [[Okręg Bihor|okręgu Bihor]]. Obejmuje miejscowości [[Birtin (okręg Bihor)|Birtin]], [[Tomnatic (okręg Bihor)|Tomnatic]], [[Topa de Criș]] i [[Vadu Crișului]]{{r|rpl}}. W 2011 roku liczyła 4009 mieszkańców{{r|rpl}}.
== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name=rpl>{{Cytuj stronę | url = http://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2014/01/rpl_2011_populatia-pe-categorii-de-localitati.xls | tytuł = Populaţia stabilă pe judeţe, municipii, oraşe şi localităti componenete la RPL_2011 | opublikowany = Institutul Naţional de Statistică | język = ro | data dostępu = 2020-12-13 | archiwum = https://web.archive.org/web/20170610134720/http://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2014/01/rpl_2011_populatia-pe-categorii-de-localitati.xls | zarchiwizowano = 2017-06-10 }}</ref>
}}
{{Okręg Bihor}}

[[Kategoria:Gminy w okręgu Bihor]]

title: Vadu Crișului

Państwo: Rumunia

Okręg: Bihor


text:
# Collocalia
Collocalia – rodzaj ptaków z podrodziny jerzyków (Apodinae) w rodzinie jerzykowatych (Apodidae).

## Zasięg występowania
Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Azji Południowo-Wschodniej i Oceanii.

## Morfologia
Długość ciała 9–10 cm; masa ciała 8–11 g.

## Systematyka

### Etymologia
- Collocalia: gr. κολλα kolla „klej”; καλια kalia „gniazdo”. Gniazda salangan wykonane są z kleistej substancji utworzonej w gruczołach ślinowych ptaków lęgowych i stanowią podstawę chińskiej tzw. zupy z jaskółczych gniazd; jednak twarde, włókniste gniazda budowane przez salanganę zmienną są uznawane za bezużyteczne do tego celu[5].
- Salangana: fr. nazwa Salanganes nadana salanganom przez I. Geoffroy Saint-Hilaire’a w 1837 roku[6]. Gatunek typowy: Hirundo esculenta Linnaeus, 1758.

### Podział systematyczny
Do rodzaju należą następujące gatunki:
- Collocalia troglodytes G.R. Gray, 1845 – salangana lilipucia
- Collocalia linchi Horsfield & F. Moore, 1854 – salangana zielonawa
- Collocalia dodgei Richmond, 1905 – salangana krótkoskrzydła – takson wyodrębniony ostatnio na podstawie badań molekularnych z C. linchi[8]
- Collocalia natalis Lister, 1889 – salangana wyspowa – takson wyodrębniony ostatnio na podstawie badań molekularnych z C. esculenta[8]
- Collocalia affinis Beavan, 1867 – salangana białobrzucha – takson wyodrębniony ostatnio na podstawie badań molekularnych z C. esculenta[8]
- Collocalia marginata Salvadori, 1882 – salangana siworzytna – takson wyodrębniony ostatnio na podstawie badań molekularnych z C. esculenta[8]
- Collocalia isonota Oberholser, 1906 – salangana skromna – takson wyodrębniony ostatnio na podstawie badań molekularnych z C. esculenta[8]
- Collocalia sumbawae Stresemann, 1925 – salangana floreska – takson wyodrębniony ostatnio na podstawie badań molekularnych z C. esculenta[8]
- Collocalia neglecta G.R. Gray, 1866 – salangana timorska – takson wyodrębniony ostatnio na podstawie badań molekularnych z C. esculenta[8]
- Collocalia esculenta (Linnaeus, 1758) – salangana zmienna
- Collocalia uropygialis G.R. Gray, 1866 – salangana przepasana – takson wyodrębniony ostatnio na podstawie badań molekularnych z C. esculenta[8].

title: Collocalia

wikitext:
{{Tytuł kursywą}}
{{Zwierzę infobox
 |nazwa łacińska         = ''Collocalia''
 |TSN                    = 553653
 |zoolog                 = [[George Robert Gray|G.R. Gray]], 1840{{r|Gray}}
 |okres istnienia        =
 |grafika                = Glossy Swiftlet ( Collocalia esculenta).jpg
 |opis grafiki           = [[Salangana zmienna]] (''C. esculenta'')
 |typ                    = [[strunowce]]
 |podtyp                 = [[kręgowce]]
 |gromada                = [[ptaki]]
 |podgromada             = [[Neornithes]]
 |infragromada           = [[ptaki neognatyczne]]
 |rząd                   = [[krótkonogie]]
 |rodzina                = [[jerzykowate]]
 |podrodzina             = [[jerzyki (podrodzina)|jerzyki]]
 |plemię                 = [[Collocalini]]
 |rodzaj                 = ''Collocalia''
 |typ nomenklatoryczny   = ''Hirundo esculenta'' [[Karol Linneusz|Linnaeus]], 1758
 |synonimy               =
* ''Salangana'' {{small|[[René Lesson|Lesson]], 1840}}{{r|Lesson}}
 |ranga podtaksonu       = [[gatunek (biologia)|Gatunki]]
 |podtaksony             = ''11 gatunków – zobacz opis w tekście''
 |wikispecies            = Collocalia
 |commons                = Category:Collocalia
}}
'''''Collocalia''''' – [[rodzaj (biologia)|rodzaj]] [[ptaki|ptaków]] z [[rodzina (biologia)|podrodziny]] [[Jerzyki (podrodzina)|jerzyków]] (Apodinae) w [[rodzina (biologia)|rodzinie]] [[jerzykowate|jerzykowatych]] (Apodidae).

== Zasięg występowania ==
Rodzaj obejmuje gatunki występujące w [[Azja Południowo-Wschodnia|Azji Południowo-Wschodniej]] i [[Oceania|Oceanii]]{{r|hbw5}}.

== Morfologia ==
Długość ciała 9–10 cm; masa ciała 8–11 g{{r|hbw5}}.

== Systematyka ==
=== Etymologia ===
* ''Collocalia'': {{gr.|κολλα}} ''kolla'' „klej”; καλια ''kalia'' „gniazdo”. Gniazda salangan wykonane są z kleistej substancji utworzonej w gruczołach ślinowych ptaków lęgowych i stanowią podstawę chińskiej tzw. [[zupa z jaskółczych gniazd|zupy z jaskółczych gniazd]]; jednak twarde, włókniste gniazda budowane przez salanganę zmienną są uznawane za bezużyteczne do tego celu<ref>{{The Key to Scientific Names|nazwa=Collocalia|data dostępu=2022-01-12}}</ref>.
* ''Salangana'': [[język francuski|fr.]] nazwa ''Salanganes'' nadana salanganom przez [[Isidore Geoffroy Saint-Hilaire|I. Geoffroy Saint-Hilaire’a]] w 1837 roku<ref>{{The Key to Scientific Names|nazwa=Salangana|data dostępu=2022-01-12}}</ref>. [[Gatunek typowy]]: ''Hirundo esculenta'' {{small|Linnaeus, 1758}}.

=== Podział systematyczny ===
Do rodzaju należą następujące gatunki{{r|Mielczarek&Kuziemko}}:
* ''Collocalia troglodytes'' G.R. Gray, 1845 – [[salangana lilipucia]]
* ''Collocalia linchi'' Horsfield & F. Moore, 1854 – [[salangana zielonawa]]
* ''Collocalia dodgei'' Richmond, 1905 – [[salangana krótkoskrzydła]] – [[takson]] wyodrębniony ostatnio na podstawie badań molekularnych z ''C. linchi''{{r|Rheindt&inni}}
* ''Collocalia natalis'' Lister, 1889 – [[salangana wyspowa]] – takson wyodrębniony ostatnio na podstawie badań molekularnych z ''C. esculenta''{{r|Rheindt&inni}}
* ''Collocalia affinis'' Beavan, 1867 – [[salangana białobrzucha]] – takson wyodrębniony ostatnio na podstawie badań molekularnych z ''C. esculenta''{{r|Rheindt&inni}}
* ''Collocalia marginata'' Salvadori, 1882 – [[salangana siworzytna]] – takson wyodrębniony ostatnio na podstawie badań molekularnych z ''C. esculenta''{{r|Rheindt&inni}}
* ''Collocalia isonota'' Oberholser, 1906 – [[salangana skromna]] – takson wyodrębniony ostatnio na podstawie badań molekularnych z ''C. esculenta''{{r|Rheindt&inni}}
* ''Collocalia sumbawae'' Stresemann, 1925 – [[salangana floreska]] – takson wyodrębniony ostatnio na podstawie badań molekularnych z ''C. esculenta''{{r|Rheindt&inni}}
* ''Collocalia neglecta'' G.R. Gray, 1866 – [[salangana timorska]] – takson wyodrębniony ostatnio na podstawie badań molekularnych z ''C. esculenta''{{r|Rheindt&inni}}
* ''Collocalia esculenta'' (Linnaeus, 1758) – [[salangana zmienna]]
* ''Collocalia uropygialis'' G.R. Gray, 1866 – [[salangana przepasana]] – takson wyodrębniony ostatnio na podstawie badań molekularnych z ''C. esculenta''{{r|Rheindt&inni}}.

== Przypisy ==
<references>
<ref name="Gray">{{cytuj książkę| autor = G.R. Gray| tytuł = A list of the genera of birds: with their synonyma an indication of the typical species of each genus|url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/48588#page/22/mode/1up|rok = 1840|wydawca = R. and J.E. Taylor|miejsce = (London)| strony = 8| język = en}}</ref>
<ref name="Lesson">{{cytuj pismo |autor = R.-P. Lesson|tytuł = Analyses d’ouvrages nouveaux|url = https://biodiversitylibrary.org/page/13714149|czasopismo = Revue Zoologie | wolumin = 3|strony = 145|rok = 1840| język = fr}}</ref>
<ref name="hbw5">{{cytuj książkę| autor = J. del Hoyo, A. Elliott & J. Sargatal| tytuł = Handbook of the Birds of the World | część = 5|tytuł części = Barn-owls to Hummingbirds| rozdział = Family Apodidae (Swifts) | autor r = P. Chantler| rok = 1999 | wydawca = Lynx Edicions | miejsce = Barcelona | isbn = 84-87334-25-3| strony = 425–426| język = en |adres rozdziału = https://archive.org/details/handbookofbirdso0005unse/page/425/mode/2up}}</ref>
<ref name="Mielczarek&Kuziemko">Systematyka i nazwy polskie za: {{cytuj stronę|autor = P. Mielczarek & M. Kuziemko |url = http://listaptakow.eko.uj.edu.pl/nonpasserines2.html#Collocalini |tytuł = Plemię: Collocalini Bonaparte, 1853 (wersja: 2024-10-02)|opublikowany = Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego |praca = Kompletna lista ptaków świata|data dostępu = 2025-01-15}}</ref>
<ref name="Rheindt&inni">{{cytuj pismo |autor = F.E. Rheindt, L. Christidis, J.A. Norman, J.A. Eaton, K.R. Sadanandan & R. Schodde|tytuł = Speciation in Indo-Pacific swiftlets (Aves: Apodidae): integrating molecular and phenotypic data for a new provisional taxonomy of the Collocalia esculenta complex|url = https://www.researchgate.net/publication/315889013_Speciation_in_Indo-Pacific_swiftlets_Aves_Apodidae_Integrating_molecular_and_phenotypic_data_for_a_new_provisional_taxonomy_of_the_Collocalia_esculenta_complex |czasopismo = [[Zootaxa]]| wolumin = 4250|wydanie = 5|strony = 401–433|rok = 2017|doi = 10.11646/zootaxa.4250.5.1 |język = en}}</ref>
</references>

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Jerzykowate]]
[[Kategoria:Taksony opisane przez George’a Roberta Graya]]

title: Domena

Domena: eukarionty

Królestwo: zwierzęta

Typ: strunowce

Podtyp: kręgowce

Gromada: ptaki

Podgromada: Neornithes

Infragromada: ptaki neognatyczne

Rząd: krótkonogie

Rodzina: jerzykowate

Podrodzina: jerzyki

Plemię: Collocalini

Rodzaj: Collocalia