text:
# Kwas 3-hydroksypropionowy
Kwas 3-hydroksypropionowy, kwas β-hydroksypropionowy – organiczny związek chemiczny z grupy hydroksykwasów, izomer kwasu mlekowego, różniący się od niego położeniem grupy hydroksylowej w pozycji β zamiast α. W przeciwieństwie do kwasu mlekowego nie jest związkiem chiralnym. W temperaturze pokojowej występuje w postaci lepkiej cieczy.

## Właściwości
Kwas 3-hydroksypropionowy jest bardzo dobrze rozpuszczalny w wodzie, rozpuszczalny jest też w etanolu oraz mieszalny z eterem dietylowym.
Przed osiągnięciem temperatury wrzenia ulega dehydratacji do kwasu akrylowego.

## Otrzymywanie
Kwas β-hydroksypropionowy można otrzymać poprzez uwodnienie kwasu akrylowego w środowisku zasadowym lub hydrolizę β-hydroksypropionitrylu (HOCH
2CH
2CN), który uzyskuje się z 2-chloroetanolu i cyjanku sodu. Można go też łatwo otrzymać przez hydrolizę komercyjnie dostępnego propiolaktonu. Jako alternatywę dla metod chemicznych zaproponowano również strategie biotechnologiczne.

## Zastosowanie
Z kwasu 3-hydroksypropionowego można otrzymać polimery biodegradowalne, np. kwas poli(3-hydroksypropionowy), co sprawia, że budzi on duże zainteresowanie jako potencjalny zamiennik polimerów petrochemicznych. Związek ten ma również zastosowanie w produkcji przemysłowej kwasu akrylowego, 1,3-propanodiolu oraz 3-hydroksypropanalu, które mają zastosowanie w produkcji:
- kwas akrylowy: farb, papieru, klejów, tekstyliów, powłok specjalnych i polimerów superchłonnych
- 1,3-propanodiol: rozpuszczalników, klejów, kosmetyków, poli(tereftalanu trimetylenu)(inne języki) (wykorzystywanego do wytwarzania dywanów i tekstyliów)
- 3-hydroksypropanal: żywności, dodatków paszowych oraz środków konserwujących w przemyśle spożywczym.

title: Kwas 3-hydroksypropionowy

wikitext:
{{Związek chemiczny infobox
 |nazwa                      = Kwas 3-hydroksypropionowy
 |1. grafika                 = Structural formula of 3-hydroxypropionic acid.svg
 |opis 1. grafiki            =
 |rozmiar 1. grafiki         = 180
 |2. grafika                 =
 |opis 2. grafiki            =
 |3. grafika                 =
 |opis 3. grafiki            =
 |nazwa systematyczna        = kwas 3-hydroksypropanowy
 |inne nazwy                 = kwas β-hydroksypropionowy, 3-HP
 |wzór sumaryczny            = C3H6O3
 |inne wzory                 = {{chem2|HOCH2CH2COOH}}
 |masa molowa                = 90,08
 |wygląd                     =
 |SMILES                     = O=C(O)CCO
 |numer CAS                  = 503-66-2
 |PubChem                    = 68152
 |DrugBank                   = DB03688
 |gęstość                    =
 |gęstość źródło             =
 |stan skupienia w podanej g =
 |g warunki niestandardowe   =
 |rozpuszczalność w wodzie   =
 |rww źródło                 =
 |rww warunki niestandardowe =
 |inne rozpuszczalniki       =
 |temperatura topnienia      =
 |tt źródło                  =
 |tt warunki niestandardowe  =
 |temperatura wrzenia        =
 |tw źródło                  =
 |tw warunki niestandardowe  =
 |temperatura krytyczna      =
 |tk źródło                  =
 |ciśnienie krytyczne        =
 |ck źródło                  =
 |logP                       =
 |kwasowość                  = 4,5<ref name="Xinglin Jiang" />
 |zasadowość                 =
 |lepkość                    =
 |l źródło                   =
 |l warunki niestandardowe   =
 |napięcie powierzchniowe    =
 |np źródło                  =
 |np warunki niestandardowe  =
 |układ krystalograficzny    =
 |moment dipolowy            =
 |moment dipolowy źródło     =
 |karta charakterystyki      =
 |zagrożenia GHS źródło      = <ref>{{Sigma-Aldrich|numer = 792659 |marka = ALDRICH |nazwa = 3-Hydroxypropionic acid, 30% solution in water |data = 2020-06-25 |język = en |państwo = PL |wynik = karta |data dostępu = 2022-02-01}}</ref>
 |postać GHS                 = 30% kwas 3-hydroksypropionowy
 |piktogram GHS              = {{Piktogram GHS|05|07}}
 |hasło GHS                  = Niebezpieczeństwo
 |zwroty H                   = {{Zwroty H|302|315|318|335}}
 |zwroty EUH                 = {{Zwroty EUH|brak}}
 |zwroty P                   = {{Zwroty P|280|301+312+330|302+352|305+351+338+310}}
 |NFPA 704                   =
 |NFPA 704 źródło            =
 |temperatura zapłonu        =
 |tz źródło                  =
 |tz warunki niestandardowe  =
 |temperatura samozapłonu    =
 |ts źródło                  =
 |ts warunki niestandardowe  =
 |numer RTECS                =
 |dawka śmiertelna           =
 |pochodne                   =
 |podobne związki            = [[kwas 3-hydroksymasłowy]], [[kwas mlekowy]]
 |commons                    =
}}
'''Kwas 3-hydroksypropionowy''', kwas β-hydroksypropionowy – [[Związki organiczne|organiczny związek chemiczny]] z grupy [[hydroksykwasy|hydroksykwasów]], [[Izomeria konstytucyjna|izomer]] [[Kwas mlekowy|kwasu mlekowego]], różniący się od niego położeniem [[Grupa hydroksylowa|grupy hydroksylowej]] w pozycji β zamiast α. W przeciwieństwie do kwasu mlekowego nie jest [[Chiralność cząsteczek|związkiem chiralnym]]<ref name="Xinglin Jiang">{{cytuj |autor = Xinglin Jiang, Xin Meng, Mo Xian |tytuł = Biosynthetic pathways for 3-hydroxypropionic acid production |czasopismo = Applied Microbiology and Biotechnology |data = 2009 |wolumin = 82 |numer = 6 |s = 995–1003 |doi = 10.1007/s00253-009-1898-7 |język = en |dostęp = z}}</ref>. W [[temperatura pokojowa|temperaturze pokojowej]] występuje w postaci lepkiej cieczy<ref name="Ullmann" />.

== Właściwości ==
Kwas 3-hydroksypropionowy jest bardzo dobrze rozpuszczalny w [[woda|wodzie]], rozpuszczalny jest też w [[etanol]]u oraz mieszalny z [[eter dietylowy|eterem dietylowym]]<ref name=CRC90>{{CRC90|s = '''3'''-300}}</ref>.

Przed osiągnięciem temperatury wrzenia ulega dehydratacji do [[kwas akrylowy|kwasu akrylowego]]<ref name=Beilstein>{{cytuj |autor = Friedrich Beilstein |tytuł = Ueber die Umwandlung der Glycerinsäure in Acrylsäure |czasopismo = Annalen der Chemie und Pharmacie |data = 1862 |wolumin = 122 |numer = 3 |s = 366–374 |doi = 10.1002/jlac.18621220310 |język = de |dostęp = z}}</ref><ref name="Wislicenus">{{cytuj |autor = Johannes Wislicenus |tytuł = XXIV. Ueber die isomeren Milchsäuren |czasopismo = Justus Liebig’s Annalen der Chemie und Pharmacie |data = 1873 |wolumin = 166 |numer = 1 |s = 3–64 |doi = 10.1002/jlac.18731660103 |język = de |dostęp = z}}</ref>.

== Otrzymywanie ==
Kwas β-hydroksypropionowy można otrzymać poprzez uwodnienie kwasu akrylowego w środowisku zasadowym lub hydrolizę β-hydroksypropionitrylu ({{chem2|HOCH2CH2CN}}), który uzyskuje się z [[2-Chloroetanol|2-chloroetanolu]] i [[Cyjanek sodu|cyjanku sodu]]. Można go też łatwo otrzymać przez hydrolizę komercyjnie dostępnego [[propiolakton]]u<ref name=Ullmann>{{Ullmann|s = 8|rozdział= Hydroxycarboxylic Acids, Aliphatic |autor r= Karlheinz Miltenberger |data= 2005 |doi= 10.1002/14356007.a13_507}}</ref>. Jako alternatywę dla metod chemicznych zaproponowano również strategie [[Biotechnologia|biotechnologiczne]]<ref name="Xinglin Jiang" />.

== Zastosowanie ==
Z kwasu 3-hydroksypropionowego można otrzymać [[polimery biodegradowalne]], np. [[kwas poli(3-hydroksypropionowy)]], co sprawia, że budzi on duże zainteresowanie jako potencjalny zamiennik polimerów petrochemicznych. Związek ten ma również zastosowanie w produkcji przemysłowej kwasu akrylowego, [[1,3-Propanodiol|1,3-propanodiolu]] oraz [[3-Hydroksypropanal|3-hydroksypropanalu]], które mają zastosowanie w produkcji<ref name="Xinglin Jiang" />:
* kwas akrylowy: farb, papieru, klejów, tekstyliów, powłok specjalnych i polimerów superchłonnych
* 1,3-propanodiol: rozpuszczalników, klejów, kosmetyków, {{link-interwiki|Poli(tereftalan trimetylenu)|tekst=poli(tereftalanu trimetylenu)|Q=Q209354}} (wykorzystywanego do wytwarzania dywanów i tekstyliów)
* 3-hydroksypropanal: żywności, dodatków paszowych oraz środków konserwujących w przemyśle spożywczym.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{SORTUJ:Kwas hydroksypropionowy 3}}
[[Kategoria:Hydroksykwasy|Hydroksypropionowy, kwas, 3]]

title: Kwas 3-hydroksypropionowy

Inne wzory: HOCH · 2CH · 2COOH

Podobne związki: kwas 3-hydroksymasłowy, kwas mlekowy

title: Niebezpieczeństwa

Działanie żrące: Wykrzyknik


text:
# Garda Síochána
Garda Síochána (z irl. „straż pokoju”, potocznie Gardaí) – policja w Irlandii, powołana w lutym 1922 roku przez Rząd Tymczasowy Republiki Irlandzkiej. Podlega powołanemu przez premiera prezydentowi policji. Komenda Główna Garda znajduje się w Phoenix Park w Dublinie.

## Uzbrojenie
Umundurowani policjanci Garda Síochána (nazywani garda, l.mn. gardaí) nie są tradycyjnie uzbrojeni w broń palną, do ich wyposażenia należy jedynie drewniana pałka. Od 2007 roku drewniane pałki są stopniowo zastępowane przez „pałki teleskopowe” z tworzywa sztucznego. Mają być również wyposażeni w gaz pieprzowy. Od 2006 roku działania Garda Síochána wspiera ochotnicza rezerwa, powołana w celu lepszego zakorzenienia działań Garda w środowiskach lokalnych.

## Udział w misjach pokojowych
Od 1989 roku Garda uczestniczy w misjach pokojowych ONZ w różnych częściach świata (m.in. w Namibii, Angoli, Kambodży, na Cyprze i w byłej Jugosławii).

wikiname: plwiki

title: Garda Síochána

in_language: pl

wikitext:
{{Instytucja państwowa infobox
 |nazwa                  = Garda Síochána
 |nazwa oryginalna       =
 |logo                   = Badge of An Garda Síochána.svg
 |opis logo              =
 |grafika                = Garda Officers roadblock.jpg
 |opis grafiki           =
 |państwo                = IRL
 |data utworzenia        = 22 lutego 1922
 |data likwidacji        =
 |siedziba               = [[Dublin]]
 |tytuł szefa            = Komisarz
 |szef                   = Drew Harris
 |tytuł zastępcy         =
 |zastępca               =
 |budżet                 =
 |zatrudnienie           = 17 652
 |adres                  = Phoenix Park, Dublin 8, D08 HN3X
 |plan obszaru działania =
 |opis planu             =
 |kod mapy               = Dublin
 |współrzędne            = 53°21'16.5"N 6°18'05.6"W
 |commons                = Category:Garda Síochána
 |www                    = https://www.garda.ie/en/
}}

'''Garda Síochána''' (z [[język irlandzki|irl.]] „straż pokoju”, potocznie '''Gardaí''') – policja w [[Irlandia|Irlandii]], powołana w lutym 1922 roku przez Rząd Tymczasowy Republiki Irlandzkiej. Podlega powołanemu przez [[premierzy Irlandii|premiera]] prezydentowi policji. Komenda Główna '''Garda''' znajduje się w [[Phoenix Park]] w [[Dublin]]ie.

== Uzbrojenie ==
[[Plik:Garda.jpg|mały|lewo|skaluj|''Garda'' (policjant) z oddziału motocyklowego]]
Umundurowani policjanci Garda Síochána (nazywani ''garda'', l.mn. ''gardaí'') nie są tradycyjnie uzbrojeni w [[broń palna|broń palną]], do ich wyposażenia należy jedynie drewniana [[Pałka policyjna|pałka]]. Od 2007 roku drewniane pałki są stopniowo zastępowane przez „[[pałka teleskopowa|pałki teleskopowe]]” z tworzywa sztucznego. Mają być również wyposażeni w [[gaz pieprzowy]]. Od 2006 roku działania Garda Síochána wspiera ochotnicza rezerwa, powołana w celu lepszego zakorzenienia działań Garda w środowiskach lokalnych<ref>{{cytuj stronę|url=http://archive.is/20120711094742/http://historical-debates.oireachtas.ie/D/0560/D.0560.200302060063.html|tytuł=Parliamentary Debates – Written Answers. – Garda Equipment.|opublikowany=oireachtas.ie|data=2003-02-03}}</ref>.

== Udział w misjach pokojowych ==
Od 1989 roku Garda uczestniczy w [[misje pokojowe ONZ|misjach pokojowych ONZ]] w różnych częściach świata (m.in. w [[Namibia|Namibii]], [[Angola|Angoli]], [[Kambodża|Kambodży]], na [[UNFICYP|Cyprze]] i w [[UNPROFOR|byłej Jugosławii]]).
{{clear|left}}
== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.garda.ie Oficjalna strona Gardy Síochány]

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Policja]]
[[Kategoria:Prawo w Irlandii]]

title: Garda Síochána

Państwo: Irlandia

Data utworzenia: 22 lutego 1922

Siedziba: Dublin

Komisarz: Drew Harris


text:
# MG XPower SV
MG XPower SV – samochód sportowy produkowany przez brytyjską firmę MG Rover Group w latach 2004–2005. Dostępny jako 2-drzwiowe coupé. Do napędu używano silników V8 o pojemności 4,6 (SV) lub 5,0 (SV-R) litra. Moc przenoszona była na oś tylną poprzez 5-biegową manualną skrzynię biegów.
Samochód bazował konstrukcyjnie na modelu Qvale Mangusta.

## Dane techniczne (SV)

### Silnik
- V8 4,6 l (4601 cm³), 4 zawory na cylinder, DOHC
- Układ zasilania: wtrysk EFi
- Średnica cylindra × skok tłoka: 90,20 mm × 90,00 mm
- Stopień sprężania: 10,0:1
- Moc maksymalna: 324 KM (239 kW) przy 6000 obr./min
- Maksymalny moment obrotowy: 410 N•m przy 4750 obr./min

### Osiągi
- Przyspieszenie 0-100 km/h: 5,3 s
- Prędkość maksymalna: 266 km/h

## Dane techniczne (SV-R)

### Silnik
- V8 5,0 l (4996 cm³), 4 zawory na cylinder, DOHC
- Układ zasilania: wtrysk EFi
- Średnica cylindra × skok tłoka: 94,00 mm × 90,00 mm
- Stopień sprężania: 11,4:1
- Moc maksymalna: 406 KM (298 kW) przy 6000 obr./min
- Maksymalny moment obrotowy: 510 N•m przy 4750 obr./min

### Osiągi
- Przyspieszenie 0-100 km/h: 5,1 s
- Prędkość maksymalna: 284 km/h

## Galeria
- MG XPower SV
- MG XPower SV
- MG XPower SV-R
- MG XPower SV-R

title: MG XPower SV

wikitext:
{{Auto infobox
 |nazwa                 = MG XPower SV
 |zdjęcie               = AMI SV-R.jpg
 |opis zdjęcia          = MG XPower SV-R
 |inne nazwy            =
 |producent             = [[MG Rover Group]]
 |projektant            =
 |premiera              =
 |okres produkcji       = 2003–2005
 |miejsce produkcji     = {{państwo|GBR}}
 |poprzednik            =
 |następca              =
 |segment               = [[Samochód sportowy|sportowe]] [[Autosegment C|segmentu C]]
 |typy nadwozia         = 2-drzwiowe [[coupé]]
 |silniki               = [[V8 (silnik)|V8]] ''[[Ford Modular]]'' 4,6 l
V8 ''Ford Modular'' 5,0 l
 |skrzynia biegów       = 5-biegowa [[ręczna skrzynia biegów|manualna]]
 |rodzaj napędu         = [[napęd tylny|tylny]]
 |długość               = 4480 mm
 |szerokość             = 1900 mm
 |wysokość              = 1320 mm
 |rozstaw osi           = 2670 mm
 |masa własna           = 1495 kg SV-R
1540 kg SV
 |zbiornik paliwa       =
 |liczba miejsc         =
 |gwiazdki EuroNCAP     =
 |pojemność bagażnika   =
 |ładowność             =
 |modele bliźniacze     =
 |pokrewne              = [[Qvale Mangusta]]
 |konkurencja           = [[Ford Cougar (Europa)|Ford Cougar]]
[[Nissan 350Z]]
[[Toyota Celica]]
 |commons               = Category:MG XPower SV
}}
'''MG XPower SV''' – [[samochód sportowy]] produkowany przez brytyjską firmę [[MG Rover Group]] w latach 2004–2005{{r|club}}. Dostępny jako 2-drzwiowe [[coupé]]. Do napędu używano silników [[V8 (silnik)|V8]] o pojemności 4,6 (SV) lub 5,0 (SV-R) litra. Moc przenoszona była na [[napęd tylny|oś tylną]] poprzez 5-biegową manualną skrzynię biegów.

Samochód bazował konstrukcyjnie na modelu [[Qvale Mangusta]]{{r|club}}.

== Dane techniczne (SV) ==
=== Silnik ===
* [[V8 (silnik)|V8]] 4,6 l (4601 cm³), 4 zawory na cylinder, [[DOHC]]
* Układ zasilania: [[wtrysk paliwa|wtrysk]] EFi
* Średnica cylindra × skok tłoka: 90,20 mm × 90,00 mm
* [[Stopień sprężania]]: 10,0:1
* Moc maksymalna: 324 [[koń mechaniczny|KM]] (239 [[wat|kW]]) przy 6000 obr./min
* Maksymalny [[moment siły|moment obrotowy]]: 410 [[niutonometr|N•m]] przy 4750 obr./min

=== Osiągi ===
* Przyspieszenie 0-100 [[kilometr na godzinę|km/h]]: 5,3 s
* [[Prędkość maksymalna]]: 266 km/h

== Dane techniczne (SV-R) ==
=== Silnik ===
* [[V8 (silnik)|V8]] 5,0 l (4996 cm³), 4 zawory na cylinder, [[DOHC]]
* Układ zasilania: [[wtrysk paliwa|wtrysk]] EFi
* Średnica cylindra × skok tłoka: 94,00 mm × 90,00 mm
* Stopień sprężania: 11,4:1
* Moc maksymalna: 406 [[koń mechaniczny|KM]] (298 [[wat|kW]]) przy 6000 obr./min
* Maksymalny [[moment siły|moment obrotowy]]: 510 [[niutonometr|N•m]] przy 4750 obr./min

=== Osiągi ===
* Przyspieszenie 0-100 [[kilometr na godzinę|km/h]]: 5,1 s
* [[Prędkość maksymalna]]: 284 km/h

== Galeria ==
<gallery mode=packed>
Plik:MGXPowerSV-rear.jpg|MG XPower SV
Plik:MGXPowerSV-front.jpg|MG XPower SV
Plik:MG XPower SV-R.jpg|MG XPower SV-R
Plik:MG_SV-R.jpg|MG XPower SV-R
</gallery>

== Przypisy ==
{{przypisy|
<ref name="club">{{Cytuj stronę | url = https://www.mgownersclub.co.uk/mg-guides/mg-sv-and-svr | tytuł = MG SV and SVR | opublikowany = The MG Owners' Club | język = en | data dostępu = 2023-12-09}}</ref>
}}

== Bibliografia ==
* {{cytuj stronę|url=http://www.carfolio.com/specifications/models/car/?car=115346|tytuł=2003 MG XPower SV Technical specifications|język=en|data dostępu=2010-04-13|praca=carfolio.com}}
* {{cytuj stronę|url=http://www.carfolio.com/specifications/models/car/?car=118778|tytuł=2004 MG XPower SV-R Technical specifications|język=en|data dostępu=2010-04-13|praca=carfolio.com}}

[[Kategoria:Samochody MG|XPower SV]]
[[Kategoria:Samochody sportowe]]
[[Kategoria:Samochody tylnonapędowe]]
[[Kategoria:Samochody z lat 2000–2009]]
[[Kategoria:Coupé]]

title: MG XPower SV

Producent: MG Rover Group

Miejsce produkcji: Wielka Brytania

Segment: sportowe segmentu C

Typy nadwozia: 2-drzwiowe coupé

Silniki: V8 Ford Modular 4,6 l · V8 Ford Modular 5,0 l

Skrzynia biegów: 5-biegowa manualna

Napęd: tylny

Masa własna: 1495 kg SV-R · 1540 kg SV

Pokrewne: Qvale Mangusta

Konkurencja: Ford Cougar · Nissan 350Z · Toyota Celica


text:
# Eugen Franz
Eugen Franz (Eugen Frantz; Eugeniusz Franz; ur. 29 kwietnia 1881 w Załężu, zm. 26 kwietnia 1937 w Katowicach) – niemiecki rewizor, działacz polityczny i społeczny, poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej I, II i III kadencji.

## Życiorys
Urodził się 29 kwietnia 1881 roku w Załężu (późniejsza dzielnica Katowic). Ukończył on Miejskie Gimnazjum w Katowicach (późniejsze III Liceum Ogólnokształcące im. A. Mickiewicza w Katowicach), a także zdobył fachowe wykształcenie techniczne w zakresie górnictwa węglowego. Początkowo zatrudniony był w spółce Georg von Giesces Erben w Szopienicach, w latach 1906–1911 był rewizorem w Izbie Rozrachunkowej Towarzystwa Górniczego we Wrocławiu, a potem został rewizorem w Katowicach.
W czasie I wojny światowej, w latach 1915–1918 był podoficerem armii niemieckiej. Został on członkiem władz Związku Zawodowego Urzędników, w 1920 roku delegatem związkowym w Berlinie, a od 1929 wiceprezesem zarządu związku. W 1921 roku był członkiem delegacji i komisji gospodarczej przy rokowaniach nad umowami w sprawie Górnego Śląska podczas konwencji genewskiej jako rzeczoznawca zagadnień socjalnych rządu Niemiec. Został także członkiem władz lokalnych. Był radnym gminy Załęże, a później radnym miasta Katowice.
Był działaczem Katolickiego Stronnictwa Ludowego i jej przedstawicielem, z ramienia którego trzykrotnie został wybrany na posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. Do Sejmu I kadencji (1922–1927) kandydował z okręgu 39 Katowice. Był on wówczas parlamentarzystą Zjednoczenia Posłów Niemieckich i zasiadał w komisjach ochrony pracy, opieki społ. i inwal. oraz robót publicznych. W kwietniu 1923 roku został wybrany do komisji dla zbadania produkcji i cen węgla. Do Sejmu II kadencji (1928–1930) kandydował z okręgu nr 40 Cieszyn. W czasie II kadencji był on parlamentarzystą Niemieckiego Klubu Poselskiego, będąc jego wiceprezesem. Zasiadał w komisjach ochrony pracy (był zastępcą przewodniczącego) oraz opieki społ. i inwal. Do Sejmu III kadencji (1930–1935) kandydował ponownie z okręgu nr 40 Cieszyn. Był on wówczas członkiem Niemieckiego Klubu Poselskiego, którego był prezesem.
Był członkiem (od 1936 roku skarbnikiem) Związku Niemieckich Katolików w Polsce (VDK; niem. Verband Deutscher Katholiken in Polen; wg Antoniego Steuera członkiem związku był w latach 1922–1933), a od 1929 roku jego przewodniczącym w okręgu Wschodni Śląsk. W tym samym roku został także wiceprezesem Rady Wykonawczej Niemieckiego Związku Ludowego dla Polskiego Śląska (DVB; niem. Deutsche Volksbund für Polnisch-Schlesien).
Po dojściu w 1933 roku Adolfa Hitlera do władzy zbliżył się do organizacji nazistowskich. W 1935 roku współorganizował, a do 1937 roku był wiceprezesem Niemieckiego Bloku Ludowego na Śląsku (niem. Deutsche Volksblock für Schlesien). Był on czołowym działaczem tej organizacji, a w latach 1936–1937 był jej przewodniczącym rady administracyjnej.
Zmarł 26 kwietnia 1937 roku w Katowicach.

## Życie osobiste i działalność społeczna
Był synem urzędnika górniczego Stanisława i Marii z domu Willisch. Był żonaty z Marią z domu Guske.
Był prezesem założonego 23 sierpnia 1906 klubu sportowego 06 Zalenze (późniejszy 06 Kleofas AZS AWF Katowice), a także dyrygentem chóru kościelnego przy załęskiej parafii św. Józefa. Pisał artykuły o tematyce politycznej do Der oberschlesische Kurier.
Mieszkał przy późniejszej ulicy Gliwickiej w Katowicach. Antoni Steuer podaje natomiast, iż mieszkał on przy ulicy Marcina.

title: Eugen Franz

wikitext:
{{Polityk infobox
 |imię i nazwisko           = Eugen Franz
 |imię i nazwisko org       = Eugen Frantz; Eugeniusz Franz
 |grafika                   = Eugen Franz Sejm i Senat 1928-1933.jpg
 |opis grafiki              = Eugen Franz na zdjęciu z około 1922 roku
 |pełne imię i nazwisko     =
 |imię i nazwisko urodzenia =
 |data urodzenia            = 29 kwietnia 1881
 |miejsce urodzenia         = [[Załęże (Katowice)|Załęże]]
 |data śmierci              = 26 kwietnia 1937
 |miejsce śmierci           = [[Katowice]]
 |stopień wojskowy          =
 |funkcja           = Poseł [[Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej I kadencji (1922–1927)|I]], [[Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej II kadencji (1928–1930)|II]] i [[Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej III kadencji (1930–1935)|III]] kadencji Sejmu ([[II Rzeczpospolita|II RP]])
 |partia                    = Zjednoczenie Posłów Niemieckich; Niemiecki Klub Parlamentarny
 |od                        = 1922
 |do                        = 1935
 |poprzednik                =
 |następca                  =
 |podpis                    =
 |odznaczenia               =
 |commons                   = Category:Eugen Franz
 |quote                     =
 |www                       =
}}
'''Eugen Franz''' ('''Eugen Frantz; Eugeniusz Franz'''{{r|BS}}; ur. [[29 kwietnia]] [[1881]] w [[Załęże (Katowice)|Załężu]], zm. [[26 kwietnia]] [[1937]] w [[Katowice|Katowicach]]) – niemiecki [[Urzędnik|rewizor]], działacz polityczny i społeczny, [[poseł]] na [[Sejm Rzeczypospolitej Polskiej]] [[Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej I kadencji (1922–1927)|I]], [[Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej II kadencji (1928–1930)|II]] i [[Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej III kadencji (1930–1935)|III]] kadencji.

== Życiorys ==
Urodził się 29 kwietnia 1881 roku w [[Załęże (Katowice)|Załężu]] (późniejsza [[Podział administracyjny Katowic|dzielnica]] [[Katowice|Katowic]]){{r|SejmI}}{{r|SejmII}}. Ukończył on [[III Liceum Ogólnokształcące im. Adama Mickiewicza w Katowicach|Miejskie Gimnazjum w Katowicach]] (późniejsze III Liceum Ogólnokształcące im. A. Mickiewicza w Katowicach){{r|SejmII}}, a także zdobył fachowe wykształcenie techniczne w zakresie górnictwa węglowego. Początkowo zatrudniony był w spółce [[Georg von Giesches Erben|Georg von Giesces Erben]] w [[Szopienice|Szopienicach]], w latach 1906–1911 był [[Urzędnik|rewizorem]] w Izbie Rozrachunkowej Towarzystwa Górniczego we [[Wrocław]]iu, a potem został rewizorem w [[Katowice|Katowicach]]{{r|BS}}.

W czasie [[I wojna światowa|I wojny światowej]], w latach 1915–1918 był [[podoficer]]em [[Armia Cesarstwa Niemieckiego|armii niemieckiej]]{{r|SejmI}}. Został on członkiem władz Związku Zawodowego Urzędników, w 1920 roku delegatem związkowym w [[Berlin]]ie, a od 1929 wiceprezesem zarządu związku{{r|BS}}. W 1921 roku był członkiem delegacji i komisji gospodarczej przy rokowaniach nad umowami w sprawie [[Górny Śląsk|Górnego Śląska]] podczas [[Konwencja genewska o Górnym Śląsku|konwencji genewskiej]] jako rzeczoznawca zagadnień socjalnych rządu Niemiec<ref name="SejmII">{{Cytuj |tytuł = Sejm i Senat 1928-1933: podręcznik zawierający wyniki wyborów w województwach, okręgach i powiatach, podobizny posłów sejmowych i senatorów, statystyki i mapy poglądowe |data = 1928 |data dostępu = 2023-11-27 |miejsce = Poznań |wydawca = Wielkopolska Księgarnia Narodowa Karola Rzepeckiego |s = 85-86 |url = https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/83710/edition/97608/content |język = pl}}</ref>{{r|BS}}. Został także członkiem władz lokalnych. Był radnym gminy Załęże, a później [[Rada Miasta Katowice|radnym miasta Katowice]]{{r|BS}}{{r|SejmI}}.

Był działaczem [[Katolickie Stronnictwo Ludowe|Katolickiego Stronnictwa Ludowego]] i jej przedstawicielem{{r|BS}}, z ramienia którego trzykrotnie został wybrany na posła na [[Sejm Rzeczypospolitej Polskiej]]. Do [[Sejm Rzeczypospolitej Polskiej I kadencji (1922–1927)|Sejmu I kadencji (1922–1927)]] kandydował z okręgu 39 Katowice. Był on wówczas parlamentarzystą Zjednoczenia Posłów Niemieckich<ref name="SejmI">{{Cytuj |tytuł = Sejm i Senat 1922-1927: podręcznik dla wyborców, zawierający wyniki wyborów w powiatach, okręgach, województwach, podobizny senatorów i posłów sejmowych oraz mapy poglądowe |data = 1923 |data dostępu = 2023-11-27 |miejsce = Poznań |wydawca = Wielkopolska Księgarnia Narodowa Karola Rzepeckiego |s = 264-265 |url = https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/54063/edition/70278/content |język = pl}}</ref> i zasiadał w komisjach ochrony pracy, opieki społ. i inwal. oraz robót publicznych. W kwietniu 1923 roku został wybrany do komisji dla zbadania produkcji i cen węgla<ref name="BS">{{Cytuj stronę|url=https://bs.sejm.gov.pl/F?func=direct&local_base=ARS10&doc_number=000000410|tytuł=Franz Eugeniusz 1891-1937|autor=[[Biblioteka Sejmowa]]|opublikowany=bs.sejm.gov.pl|język=pl|data dostępu=2024-08-24}}</ref>. Do [[Sejm Rzeczypospolitej Polskiej II kadencji (1928–1930)|Sejmu II kadencji (1928–1930)]] kandydował z okręgu nr 40 [[Cieszyn]]. W czasie II kadencji był on parlamentarzystą Niemieckiego Klubu Poselskiego, będąc jego wiceprezesem{{r|SejmII}}. Zasiadał w komisjach ochrony pracy (był zastępcą przewodniczącego) oraz opieki społ. i inwal. Do [[Sejm Rzeczypospolitej Polskiej III kadencji (1930–1935)|Sejmu III kadencji (1930–1935)]] kandydował ponownie z okręgu nr 40 Cieszyn. Był on wówczas członkiem Niemieckiego Klubu Poselskiego, którego był prezesem{{r|BS}}.

Był członkiem (od 1936 roku skarbnikiem) Związku Niemieckich Katolików w Polsce (VDK; [[Język niemiecki|niem.]] ''Verband Deutscher Katholiken in Polen''; wg [[Antoni Steuer|Antoniego Steuera]] członkiem związku był w latach 1922–1933{{r|LZF}}), a od 1929 roku jego przewodniczącym w okręgu Wschodni Śląsk. W tym samym roku został także wiceprezesem Rady Wykonawczej [[Niemiecki Związek Ludowy dla Polskiego Śląska|Niemieckiego Związku Ludowego dla Polskiego Śląska]] (DVB; niem. ''Deutsche Volksbund für Polnisch-Schlesien''){{r|BS}}.

Po dojściu w 1933 roku [[Adolf Hitler|Adolfa Hitlera]] do władzy zbliżył się do [[Nazizm|organizacji nazistowskich]]. W 1935 roku współorganizował, a do 1937 roku był wiceprezesem Niemieckiego Bloku Ludowego na Śląsku (niem. ''Deutsche Volksblock für Schlesien''){{r|BS}}. Był on czołowym działaczem tej organizacji, a w latach 1936–1937 był jej przewodniczącym rady administracyjnej<ref name="LZF">{{Cytuj stronę|url=https://www.mhk.katowice.pl/index.php/muzeum-on-line/encyklopedia/leksykon-zaleski/333-f-zaleski|tytuł=Leksykon załęski. F|autor=[[Antoni Steuer]]|data=2023-06-14|opublikowany=www.mhk.katowice.pl|język=pl|data dostępu=2023-11-27}}</ref>.

Zmarł 26 kwietnia 1937 roku w Katowicach{{r|BS}}.

== Życie osobiste i działalność społeczna ==
Był synem urzędnika górniczego Stanisława i Marii z domu Willisch. Był żonaty z Marią z domu Guske{{r|BS}}.

Był prezesem założonego 23 sierpnia 1906 klubu sportowego [[06 Kleofas Katowice|06 Zalenze]] (późniejszy 06 Kleofas AZS AWF Katowice){{r|LZF}}<ref name="06kleohist">{{Cytuj stronę|url=https://06kleofas.pl/historia/|tytuł=Historia|autor=Klub bokserski 06 Kleofas AZS AWF Katowice|opublikowany=06kleofas.pl|język=pl|data dostępu=2023-11-27}}</ref>, a także dyrygentem chóru kościelnego przy [[Parafia św. Józefa w Katowicach|załęskiej parafii św. Józefa]]{{r|LZF}}. Pisał artykuły o tematyce politycznej do ''{{link-interwiki|Der oberschlesische Kurier|Q=Q1199474}}''{{r|LZF}}.

Mieszkał przy [[Ulica Gliwicka w Katowicach|późniejszej ulicy Gliwickiej]] w Katowicach{{r|SejmI}}{{r|SejmII}}. [[Antoni Steuer]] podaje natomiast, iż mieszkał on przy ulicy Marcina{{r|LZF}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Franz, Eugen}}
[[Kategoria:Działacze mniejszości niemieckiej w II RP]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Załężu (Katowice)]]
[[Kategoria:Absolwenci III Liceum Ogólnokształcącego im. Adama Mickiewicza w Katowicach]]
[[Kategoria:Prezesi klubów piłkarskich]]
[[Kategoria:Posłowie na Sejm I kadencji (1922–1927)]]
[[Kategoria:Posłowie na Sejm II kadencji (1928–1930)]]
[[Kategoria:Posłowie na Sejm III kadencji (1930–1935)]]
[[Kategoria:Radni Katowic (II Rzeczpospolita)]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1881]]
[[Kategoria:Zmarli w 1937]]

title: Eugen FranzEugen Frantz; Eugeniusz Franz

Data i miejsce urodzenia: 29 kwietnia 1881 · Załęże

Data i miejsce śmierci: 26 kwietnia 1937 · Katowice


text:
# Challand-Saint-Victor
Challand-Saint-Victor – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Dolina Aosty.
Według danych na styczeń 2009 gminę zamieszkiwało 618 osób przy gęstości zaludnienia 24,7 os./1 km².

title: Challand-Saint-Victor

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Challand-Saint-Victor
 |nazwa oryginalna                =
 |dopełniacz nazwy                =
 |jednostka                       = gmina
 |zdjęcie                         =
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            = Blason ville It Challand-Saint-Victor (AO).svg
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = Dolina Aosty
 |siedziba                        =
 |nazwa kodu statystycznego       = [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]
 |kod statystyczny                = 007014
 |powierzchnia                    = 25,0 km²
 |wysokość                        = 744 m n.p.m.
 |rok                             = I 2009
 |liczba ludności                 = 618
 |gęstość zaludnienia             = 24,7 os./km²
 |numer kierunkowy                = 0125
 |kod pocztowy                    = 11020
 |tablice rejestracyjne           =
 |adres urzędu                    =
 |plan                            =
 |mapa                            = Map of comune of Challand-Saint-Victor (region Aosta Valley, Italy).svg
 |nazwa mapy                      = Włoch
 |kod mapy                        = Dolina Aosty
 |współrzędne                     = 45°41′N 7°42′E
 |commons                         =
 |www                             =
}}
'''Challand-Saint-Victor''' – miejscowość i gmina we [[Włochy|Włoszech]], w regionie [[Dolina Aosty]].

Według danych na styczeń 2009 gminę zamieszkiwało 618 osób przy gęstości zaludnienia 24,7 os./1 km².

== Linki zewnętrzne ==
* źródło danych: [https://demo.istat.it/pop2009/index1_e.html Istituto Nazionale di Statistica]

{{Dolina Aosty}}

[[Kategoria:Miejscowości w Dolinie Aosty]]
[[Kategoria:Dolina Aosty]]

title: Challand-Saint-Victor

Państwo: Włochy

Region autonomiczny: Dolina Aosty


text:
# Otto Liebing
Otto Max Hugo Liebing (ur. 31 marca 1891 w Berlinie, zm. 5 listopada 1967 w Berlinie Zachodnim) – niemiecki wioślarz, brązowy medalista olimpijski.
Wystąpił na igrzyskach olimpijskich w Sztokholmie w 1912, gdzie niemiecka osada Berliner Ruderverein von 1876 w składzie: Otto Liebing, Max Bröske, Max Vetter, Willi Bartholomae, Fritz Bartholomae, Werner Dehn, Rudolf Reichelt, Hans Matthiae i Kurt Runge zdobyła brązowy medal w ósemkach. W walce o finał Niemcy przegrali z Brytyjczykami z osady Leander Club o 2,4 sekundy. Był to jego jedyny start olimpijski.
Trzykrotnie zdobywał mistrzostwo kraju: w 1911 w czwórkach bez sternika, 1912 w ósemkach, a w 1920 w dwójkach bez sternika.

title: Otto Liebing

wikitext:
{{Sportowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Otto Liebing
 |imię i nazwisko org       =
 |dyscyplina                = wioślarstwo
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |pełne imię i nazwisko     =
 |data urodzenia            = 31 marca 1891
 |miejsce urodzenia         = [[Berlin]]
 |data śmierci              = 5 listopada 1967
 |miejsce śmierci           = [[Berlin Zachodni]]
 |obywatelstwo              =
 |wzrost                    =
 |pozycja                   =
 |klub                      =
 |numer w klubie            =
 |kariera juniorska         =
 |kariera seniorska         =
 |kariera reprezentacyjna   =
 |kariera trenerska         =
 |medale                    =
{{Medalista infobox/reprezentacja|GER|1871}}
{{Medalista infobox/nagłówek|IO}}
{{Medalista infobox/IO|L|Sztokholm|1912|wioślarstwo|brąz|([[Wioślarstwo na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1912 – ósemka mężczyzn|ósemka]])}}
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Otto Max Hugo Liebing''' (ur. [[31 marca]] [[1891]] w [[Berlin]]ie, zm. [[5 listopada]] [[1967]] w [[Berlin Zachodni|Berlinie Zachodnim]]) – [[Niemcy|niemiecki]] [[wioślarstwo|wioślarz]], brązowy medalista olimpijski.

Wystąpił na [[Letnie Igrzyska Olimpijskie 1912|igrzyskach olimpijskich w Sztokholmie]] w 1912, gdzie niemiecka osada Berliner Ruderverein von 1876 w składzie: Otto Liebing, [[Max Bröske]], [[Max Vetter]], [[Willi Bartholomae]], [[Fritz Bartholomae]], [[Werner Dehn]], [[Rudolf Reichelt]], [[Hans Matthiae]] i [[Kurt Runge]] zdobyła brązowy medal w ósemkach. W walce o finał Niemcy przegrali z [[Wielka Brytania|Brytyjczykami]] z osady Leander Club o 2,4 sekundy<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.olympedia.org/results/157617 | tytuł = Olympedia – 1912 Summer Olympics, Rowing, Eights, Men | opublikowany = olympedia.org | język = en | data dostępu = 2024-09-20}}</ref>. Był to jego jedyny start olimpijski.

Trzykrotnie zdobywał mistrzostwo kraju: w 1911 w czwórkach bez sternika, 1912 w ósemkach, a w 1920 w dwójkach bez sternika<ref>{{Cytuj stronę | url = https://olympics.com/en/athletes/otto-liebing | tytuł = Otto LIEBING | opublikowany = olympics.com | język = en | data dostępu = 2024-09-20}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj stronę | url = https://www.olympedia.org/athletes/37911 | tytuł = Otto Liebing | opublikowany = olympedia.org | język = en | data dostępu = 2024-09-20}}

{{SORTUJ:Liebing, Otto}}
[[Kategoria:Niemieccy medaliści olimpijscy]]
[[Kategoria:Niemieccy wioślarze]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Berlinie]]
[[Kategoria:Niemieccy olimpijczycy (Sztokholm 1912)]]
[[Kategoria:Medaliści Letnich Igrzysk Olimpijskich 1912]]
[[Kategoria:Wioślarze na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1912]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1891]]
[[Kategoria:Zmarli w 1967]]

title: · Otto Liebing

Data i miejsce urodzenia: 31 marca 1891 · Berlin

Data i miejsce śmierci: 5 listopada 1967 · Berlin Zachodni

title: Dorobek medalowy

brąz: Sztokholm 1912 · wioślarstwo · (ósemka)


text:
# Piasczanka (obwód witebski)
Piasczanka (biał. Пясчанка; ros. Песчанка, Piesczanka) – wieś na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie dokszyckim, w sielsowiecie Biehomla. W 2009 roku liczyła 6 mieszkańców.

title: Piasczanka (obwód witebski)

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Piasczanka
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |alt zdjęcia                  =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = BY-VI
 |1. jednostka administracyjna =
 |2. jednostka administracyjna = [[rejon dokszycki|dokszycki]]
 |3. jednostka administracyjna = [[Sielsowiet Biehomla|Biehomla]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2009
 |liczba ludności              = 6
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     =
 |współrzędne                  = 54°47'34.0"N 28°10'01.0"E
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Piasczanka''' ({{w języku|be|Пясчанка}}; {{w języku|ru|Песчанка}}, ''Piesczanka'') – wieś na [[Białoruś|Białorusi]], w [[obwód witebski|obwodzie witebskim]], w [[rejon dokszycki|rejonie dokszyckim]], w [[Sielsowiet Biehomla|sielsowiecie Biehomla]]. W 2009 roku liczyła 6 mieszkańców{{r|spis}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name=spis>{{Cytuj stronę | url = https://archive.ph/20150625020333/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census/viciebskaja.htm | tytuł = Liczby ludności miejscowości obwodu witebskiego na podstawie spisu ludności wg stanu na dzień 14 października 2009 roku | data dostępu = 2020-06-07 | język = ru}}</ref>
}}

[[Kategoria:Wsie w rejonie dokszyckim]]

title: Piasczanka

Państwo: Białoruś

Obwód: witebski

Rejon: dokszycki

Sielsowiet: Biehomla

Populacja (2009) · • liczba ludności: · 6


text:
# Sznaucer miniaturowy
Sznaucer miniaturowy – rasa psów, należąca do grupy pinczera i sznaucera, molosowatych, szwajcarskich psów pasterskich i innych ras. Jest zaklasyfikowana do sekcji psów typu pinczera i sznaucera - w podsekcji sznaucery. Typ dogowaty. Nie podlega próbom pracy.

## Pochodzenie rasy
Sznaucer miniaturowy wywodzi się od małych psów o szorstkim owłosieniu, których używano do stróżowania przy gospodarstwach wiejskich na południu Niemiec i w Szwajcarii już w XIX wieku. Wówczas pies ten nazywany był szorstkowłosym pinczerem karłowatym. Ten typ psa odznaczał się dużą czujnością i skutecznością w tępieniu gryzoni. W XIX wieku sznaucery miniaturowe i affenpinczery były traktowane jako jedna rasa. Jednak affenpinczer ma cechy psa karłowatego, które u sznaucera miniaturowego nie powinny występować. Do rozdzielenia tych dwóch ras przyczynił się kynolog Josef Berta. Był on przeciwnikiem pinczerów małpich, o których mówił jako o "kreaturach o ułomnym ciele". Gdy w 1897 roku na wystawie w Erfurcie miał przystąpić do ich oceniania, po raz pierwszy zaświtała mu myśl, by - jak napisał w roku 1931 - "stworzyć miniaturową formę sznaucera" ze "zbieraniny, jaką określa się mianem pinczera małpiego". Ostatecznie wysiłki Berty doprowadziły jednak nie do wyeliminowania pinczerów małpich, lecz do powstania nowej rasy: od roku 1899 na wystawach osobno oceniano pinczera małpiego oraz miniaturowego pinczera szorstkowłosego, to jest dzisiejszego sznaucera miniaturowego.
Nazwa "sznaucer" pochodzi od zwycięzcy Trzeciej Międzynarodowej Niemieckiej Wystawy Psów w Hanowerze (1879), pinczera szorstkowłosego imieniem Schnauzer (w języku niemieckim Schnauze oznacza pysk).

## Budowa i wygląd
Sznaucery miniaturowe stanowią pomniejszenie większych sznaucerów. Miniatura nie powinna mieć defektów ras karłowatych (np. kulista czaszka, wyłupiaste oczy, cienka kość, krótka, spiczasta kufa). Sznaucer miniaturowy musi być zwartym, grubokościstym psem, o kwadratowej sylwetce.
- Głowa: długa, mocna, stanowi połowę długości grzbietu. Kulista czaszka jest wadą.
- Czoło: płaskie, guz potyliczny niewidoczny.
- Kufa: długa, w formie ściętego klina. Stop powinien być wyraźnie zaznaczony. Krótka, spiczasta kufa jest wadą.
- Oczy: ciemne, nieduże, owalne, osadzone frontalnie. Powieki przylegające. Wadliwe jest oko duże, okrągłe, a w szczególności wyłupiaste.
- Nos: czarny, grzbiet nosa prosty.
- Uzębienie: kompletne, zgryz nożycowy. Zęby są duże, białe i zdrowe. Zbyt małe, źle wykształcone, noszące ślady przebytych chorób są wadami.
- Uszy: wysoko osadzone, załamane w połowie, mają kształt litery V, przylegają wewnętrzną krawędzią do głowy. Dawniej uszy były kopiowane, obecnie jest to zabronione.
- Szyja: proporcjonalnej długości, muskularna.
- Sylwetka: kwadratowa, sucha, elegancka. Tułów stanowi dwukrotność linii głowy. Linia suchego, zwartego grzbietu delikatnie opada od wysokiego kłębu do zaokrąglonego zadu.
- Kończyny: mocne, proste, dość szeroko, równolegle ustawione, o silnych stawach i ścięgnach. Łapy małe, okrągłe, zwarte.
- Ogon: gruby u nasady, szablasty lub sierpowaty.

Szata sznaucera miniaturowego składa się z miękkiego podszerstka i twardego włosa pokrywowego. Włos pokrywowy powinien być twardy i gęsty na całym ciele, a nie kręcony i nie nastroszony. Przy dotyku powinien sprężynować. Na kufie i nad oczami jest dłuższy, tworzy typową brodę i krzaczaste brwi. Standard przewiduje cztery rodzaje umaszczenia sznaucerów miniaturowych: czarne, czarno-srebrne, "pieprz i sól" i białe.

## Charakter
Sznaucer miniaturowy ma temperament małego psa, charakterem natomiast jest zbliżony do sznaucera średniego. Psy tej rasy są wierne i mocno przywiązane do swojego właściciela. Główne cechy sznaucera miniaturowego to inteligencja, pewność siebie, wytrwałość i czujność. Jest psem do towarzystwa, nadaje się również na psa stróżującego, może startować w wielu dyscyplinach kynologicznych. Przyjazny wobec dzieci, może jednak ścigać koty. Wykazuje silny instynkt myśliwski, stanowiący nieraz zagrożenie dla małych zwierząt (ptaki, gryzonie). Dobrze znosi warunki miejskie, ale ze względu na energiczne usposobienie potrzebuje długich spacerów.

## Zdrowie i pielęgnacja
Sznaucery miniaturowe są odporne na warunki pogodowe i wiele chorób. Rzadko występują u nich także choroby wrodzone, mają jednak skłonność do alergii pokarmowych. Niewłaściwy sposób odżywiania może powodować dolegliwości skórne lub problemy z trzustką. Sznaucer miniaturowy wymaga regularnego szczotkowania i trymowania. Długość życia: 12 do 15 lat.

title: Sznaucer miniaturowy

wikitext:
{{Pies infobox
 |nazwa            = Sznaucer miniaturowy
 |grafika          = Miniature Schnauzer 02.jpg
 |opis grafiki     = Sznaucer miniaturowy
 |alt grafiki      =
 |inne nazwy       = Brodacz monachijski miniaturowy, Zwergschnauzer
 |kraj patronacki  = [[Niemcy]]
 |kraj pochodzenia = [[Niemcy]]
 |wysokość         = 30 - 35 [[metr|cm]]
 |masa             = 5,9 - 6,8 [[Kilogram|kg]]{{odn|Palmer|1995|s=32}}
 |FCI              = Grupa II, Sekcja 1,<br />nr wzorca 183
 |AKC              = Terrier
 |ANKC             = Grupa 6 (Utility)
 |CKC              = Grupa 4 - Terriers
 |KC(UK)           = Utility
 |NZKC             = Utility
 |UKC              = Terriers
 |www FCI          = https://fci.be/en/nomenclature/MINIATURE-SCHNAUZER-183.html
 |www AKC          = http://www.akc.org/dog-breeds/miniature-schnauzer/
 |www ANKC         = https://dogsaustralia.org.au/members/Breed/Detail/189
 |www CKC          = https://www.ckc.ca/CanadianKennelClub/media/Breed-Standards/Group%204/Schnauzer-Miniature.pdf
 |www KC(UK)       = https://www.thekennelclub.org.uk/breed-standards/utility/miniature-schnauzer/
 |www NZKC         = https://www.dogsnz.org.nz/breeds/info/schnauzer-miniature/692
 |www UKC          = https://www.ukcdogs.com/miniature-schnauzer
 |inne wzorce      =
 |commons          = Schnauzer
}}
[[Plik:Miniature Schnauzer puppy blackandsilver.jpg|thumb|200px|Szczenię sznaucera miniaturowego]]
[[Plik:Zwergschnauzer.jpg|thumb|200px|right|Sznaucer biały - tego typu umaszczenie u sznaucerów miniaturowych jest wynikiem braku pigmentu we włosie ([[albinizm]]), a nie rezultatem obecności białego barwnika<ref>Hans Räber, Encyklopedia Psów Rasowych, Tom I, str. 486</ref>.]]
[[Plik:Miniature Schnauzer salt & pepper 2.jpg|thumb|200px|Sznaucer o umaszczeniu określanym jako ''czarno-srebrne'']]

'''Sznaucer miniaturowy''' – [[Rasy psa|rasa psów]], należąca do grupy [[Pinczer miniaturowy|pinczera]] i sznaucera, [[molosy (psy)|molosowatych]], [[Szwajcaria|szwajcarskich]] [[pies pasterski|psów pasterskich]] i innych ras. Jest zaklasyfikowana do sekcji psów typu pinczera i sznaucera - w podsekcji sznaucery. [[Typy psów|Typ]] dogowaty<ref name="Fal">{{Cytuj książkę | nazwisko =Falappi| imię = Rino| tytuł =Czworonożni przyjaciele: rasy, pielęgnacja i hodowla psów| strony =70}}</ref>. Nie podlega [[Próby i konkursy pracy psów myśliwskich|próbom pracy]]<ref name=IEPR>{{Cytuj książkę | nazwisko =Fournier|imię =Alain|tytuł =Ilustrowana encyklopedia psów rasowych |strony =89}}</ref>.

== Pochodzenie rasy ==
Sznaucer miniaturowy wywodzi się od małych psów o szorstkim owłosieniu, których używano do stróżowania przy gospodarstwach wiejskich na południu [[Niemcy|Niemiec]] i w [[Szwajcaria|Szwajcarii]] już w [[XIX wiek]]u. Wówczas pies ten nazywany był szorstkowłosym [[Pinczery|pinczerem]] karłowatym. Ten typ psa odznaczał się dużą czujnością i skutecznością w tępieniu gryzoni. W XIX wieku sznaucery miniaturowe i [[pinczer małpi|affenpinczery]] były traktowane jako jedna rasa. Jednak affenpinczer ma cechy psa karłowatego, które u sznaucera miniaturowego nie powinny występować. Do rozdzielenia tych dwóch ras przyczynił się kynolog [[Josef Berta]]. Był on przeciwnikiem pinczerów małpich, o których mówił jako o "kreaturach o ułomnym ciele". Gdy w 1897 roku na wystawie w Erfurcie miał przystąpić do ich oceniania, po raz pierwszy zaświtała mu myśl, by - jak napisał w roku 1931 - "stworzyć miniaturową formę sznaucera" ze "zbieraniny, jaką określa się mianem pinczera małpiego". Ostatecznie wysiłki Berty doprowadziły jednak nie do wyeliminowania pinczerów małpich, lecz do powstania nowej rasy: od roku 1899 na wystawach osobno oceniano pinczera małpiego oraz miniaturowego pinczera szorstkowłosego, to jest dzisiejszego sznaucera miniaturowego.

Nazwa "sznaucer" pochodzi od zwycięzcy Trzeciej Międzynarodowej Niemieckiej Wystawy Psów w Hanowerze (1879), pinczera szorstkowłosego imieniem Schnauzer (w języku niemieckim S''chnauze'' oznacza pysk).

== Budowa i wygląd ==
Sznaucery miniaturowe stanowią pomniejszenie większych sznaucerów. Miniatura nie powinna mieć defektów ras karłowatych (np. kulista czaszka, wyłupiaste oczy, cienka kość, krótka, spiczasta kufa). Sznaucer miniaturowy musi być zwartym, grubokościstym psem, o kwadratowej sylwetce.

* Głowa: długa, mocna, stanowi połowę długości grzbietu. Kulista czaszka jest wadą.
* Czoło: płaskie, [[guz potyliczny]] niewidoczny.
* [[Kufa (kynologia)|Kufa]]: długa, w formie ściętego klina. Stop powinien być wyraźnie zaznaczony. Krótka, spiczasta kufa jest wadą.
* Oczy: ciemne, nieduże, owalne, osadzone frontalnie. Powieki przylegające. Wadliwe jest oko duże, okrągłe, a w szczególności wyłupiaste.
* Nos: czarny, grzbiet nosa prosty.
* Uzębienie: kompletne, zgryz nożycowy. Zęby są duże, białe i zdrowe. Zbyt małe, źle wykształcone, noszące ślady przebytych chorób są wadami.
* Uszy: wysoko osadzone, załamane w połowie, mają kształt litery V, przylegają wewnętrzną krawędzią do głowy. Dawniej uszy były [[Kopiowanie (kynologia)|kopiowane]], obecnie jest to zabronione.
* Szyja: proporcjonalnej długości, muskularna.
* Sylwetka: kwadratowa, sucha, elegancka. Tułów stanowi dwukrotność linii głowy. Linia suchego, zwartego grzbietu delikatnie opada od wysokiego kłębu do zaokrąglonego zadu.
* Kończyny: mocne, proste, dość szeroko, równolegle ustawione, o silnych stawach i ścięgnach. Łapy małe, okrągłe, zwarte.
* Ogon: gruby u nasady, szablasty lub sierpowaty.

Szata sznaucera miniaturowego składa się z miękkiego [[podszerstek|podszerstka]] i twardego włosa pokrywowego. Włos pokrywowy powinien być twardy i gęsty na całym ciele, a nie kręcony i nie nastroszony. Przy dotyku powinien sprężynować. Na kufie i nad oczami jest dłuższy, tworzy typową brodę i krzaczaste brwi. Standard przewiduje cztery rodzaje umaszczenia sznaucerów miniaturowych: czarne, czarno-srebrne, "pieprz i sól" i białe.

== Charakter ==
Sznaucer miniaturowy ma temperament małego psa, charakterem natomiast jest zbliżony do [[sznaucer średni|sznaucera średniego]]. Psy tej rasy są wierne i mocno przywiązane do swojego właściciela. Główne cechy sznaucera miniaturowego to inteligencja, pewność siebie, wytrwałość i czujność. Jest psem do towarzystwa, nadaje się również na psa stróżującego, może startować w wielu dyscyplinach kynologicznych. Przyjazny wobec dzieci, może jednak ścigać koty. Wykazuje silny instynkt myśliwski, stanowiący nieraz zagrożenie dla małych zwierząt (ptaki, gryzonie). Dobrze znosi warunki miejskie, ale ze względu na energiczne usposobienie potrzebuje długich spacerów.

== Zdrowie i pielęgnacja ==
Sznaucery miniaturowe są odporne na warunki pogodowe i wiele chorób. Rzadko występują u nich także choroby wrodzone, mają jednak skłonność do [[alergia pokarmowa|alergii pokarmowych]]. Niewłaściwy sposób odżywiania może powodować dolegliwości skórne lub problemy z trzustką. Sznaucer miniaturowy wymaga regularnego szczotkowania i [[trymowanie sierści|trymowania]]. Długość życia: 12 do 15 lat<ref>{{Cytuj |autor = Izabela Przeczek |tytuł = Psy rasowe. Pochodzenie, rasy, zachowania |data =  |s = 181}}</ref>.

== Zobacz też ==
* [[Sznaucer średni]]
* [[Sznaucer olbrzym]]
== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę | nazwisko = Fournier |imię = Alain | tytuł =Ilustrowana encyklopedia psów rasowych | data =2012| wydawca = Carta Blanca. Grupa Wydawnicza PWN| miejsce = Warszawa | isbn = 978-83-7705-179-5| strony =}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko = Krämer | imię = Eva Maria | tytuł = Rasy psów|wydawca=Oficyna Wydawnicza MULTICO| miejsce = Warszawa | data =1998 | isbn = 83-7073-122-8 | strony =62}}
* Hans Räber: ''Encyklopedia psów rasowych.'' Tom I. Warszawa: Oficyna Wydawnicza MULTICO, 1999. {{ISBN|83-7073-158-9}}.
* {{Cytuj książkę | nazwisko =Falappi | imię = Rino| tytuł =Czworonożni przyjaciele: rasy, pielęgnacja i hodowla psów| data = 2001 | wydawca =Dom Wydawniczy "Bellona" | miejsce = Warszawa | isbn = 83-11-09354-7 | strony =}}
* {{Cytuj książkę  | nazwisko =Palmer| imię =Joan| tytuł =Psy rasowe; 235 ras; pochodzenie rasy, pielęgnacja, szkolenie, przygotowanie do pokazów| data =1995| wydawca =Agencja Elipsa| miejsce = Warszawa| isbn = 83-85152-709|odn=tak}}
* Izabela Przeczek: ''Psy rasowe. Pochodzenie, rasy, zachowania''. Warszawa: Wydawnictwo SBM, 2016. {{ISBN|978-83-8059-273-5}}.

{{wikisłownik|sznaucer}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Rasy psów]]

title: Sznaucer miniaturowy

Kraj patronacki: Niemcy

Kraj pochodzenia: Niemcy

FCI: Grupa II, Sekcja 1, · nr wzorca 183

AKC: Terrier

ANKC: Grupa 6 (Utility)

CKC: Grupa 4 - Terriers

KC(UK): Utility

NZKC: Utility

UKC: Terriers


text:
# 1615 w literaturze
Wydarzenia literackie w 1615 roku.

## Nowe książki
- zagraniczne
  - Miguel de Cervantes - Druga część przygód Don Kichota

## Nowe poezje
- polskie
  - Jan z Kijan – Fraszki nowe Sowiźrzałowe

title: 1615 w literaturze

wikitext:
{{rok w|literaturze|1615}}
== Nowe książki ==

*zagraniczne
** [[Miguel de Cervantes]] - ''[[Don Kichot (powieść)|Druga część przygód Don Kichota]]''

== Nowe poezje ==

* polskie
** [[Jan z Kijan]] – ''Fraszki nowe Sowiźrzałowe''

{{kalendaria tematyczne|1615}}

[[Kategoria:Kalendarium literatury]]
[[Kategoria:Wydarzenia 1615]]


text:
# Soccer (gra komputerowa)
Soccer (jap. サッカー Sakkā) – komputerowa gra sportowa wydana przez Inteligent Systems i Nintendo, jest to pierwsza część serii gier sportowych wydanych przez te firmy na Nintendo Entertainment System. Została wydana w Japonii w 1985 roku, a następnie w Stanach Zjednoczonych i Europie w 1987 roku. Gra dostępna jest też na konsolę Wii od 2006 roku dzięki usłudze Virtual Console. Ze względu na bardzo uproszczoną rozgrywkę gra Soocer nie zdobyła znaczącej popularności, uzyskując niepochlebne recenzje krytyków.

## Rozgrywka
Celem gry jest umieszczenie piłki w bramce przeciwnika. Gra oferuje możliwość rozgrywki zarówno dla jednego, jak i dla dwóch graczy. W grze można też dokonać wyboru poziomu trudności, a także długości połowy między 15, 30 i 45 jednostkami czasu. W czasie przerwy odgrywana jest animacja przedstawiająca tańczące cheerleaderki. Sterowanie jest bardzo uproszczone: naciśnięcie przycisku B odpowiada za podanie piłki, natomiast przycisk A odpowiada za strzał; w grze nie ma możliwości wykonywania wślizgów, lobów itp.
Drużyny w grze składają się z pięciu zawodników plus bramkarz, którego można kontrolować jedynie podczas wybijania piłki. W grze dostępnych jest siedem drużyn: Brazylia, Hiszpania, Francja, Niemcy Zachodnie, Wielka Brytania, Japonia i Stany Zjednoczone.

title: Soccer (gra komputerowa)

wikitext:
{{Gra komputerowa infobox
 |tytuł                 = Soccer
 |tytuł oryginalny      =
 |grafika               =
 |opis grafiki          =
 |producent             = [[Intelligent Systems]]
 |wydawca               = [[Nintendo]]
 |dystrybutor           =
 |seria gier            =
 |reżyser               =
 |projektant            =
 |artysta               =
 |główny programista    =
 |scenarzysta           =
 |kompozytor            = [[Kōji Kondō]]
 |licencja              =
 |silnik                =
 |format obrazu         =
 |aktualna wersja       =
 |data wydania          = {{wydanie gry|JP=9 kwietnia 1985}}{{wydanie gry|NA=styczeń 1987}}{{wydanie gry|PAL=15 stycznia 1987}}
 |gatunek               = [[komputerowa gra sportowa]]
 |tryby gry             = [[gra jednoosobowa|jednoosobowy]], [[gra wieloosobowa|wieloosobowy]]
 |kategorie wiekowe     =
 |język                 =
 |platforma             = [[Nintendo Entertainment System]], [[GameCube]], [[Wii]]
 |nośniki               = [[kartridż]]
 |wymagania             =
 |kontrolery            = [[gamepad]]
 |rozdzielczość natywna =
 |www                   =
}}
{{nihongo|'''Soccer'''|サッカー|Sakkā}} – [[komputerowa gra sportowa]] wydana przez [[Inteligent Systems]] i [[Nintendo]], jest to pierwsza część serii gier sportowych wydanych przez te firmy na [[Nintendo Entertainment System]]. Została wydana w Japonii w 1985 roku, a następnie w Stanach Zjednoczonych i Europie w 1987 roku. Gra dostępna jest też na konsolę [[Wii]] od 2006 roku dzięki usłudze [[Virtual Console]]. Ze względu na bardzo uproszczoną rozgrywkę gra ''Soocer'' nie zdobyła znaczącej popularności, uzyskując niepochlebne recenzje krytyków<ref>{{cytuj stronę|url=http://uk.ign.com/articles/2006/12/08/soccer-virtual-console-review|tytuł=Soccer Virtual Console Review|nazwisko=Thomas|imię=Lucas M.|data=2006-12-07|opublikowany=IGN|język=en|data dostępu=2013-02-13}}</ref>.

== Rozgrywka ==
Celem gry jest umieszczenie piłki w bramce przeciwnika. Gra oferuje możliwość rozgrywki zarówno dla jednego, jak i dla dwóch graczy. W grze można też dokonać wyboru poziomu trudności, a także długości połowy między 15, 30 i 45 jednostkami czasu. W czasie przerwy odgrywana jest animacja przedstawiająca tańczące [[cheerleading|cheerleaderki]]. Sterowanie jest bardzo uproszczone: naciśnięcie przycisku B odpowiada za podanie piłki, natomiast przycisk A odpowiada za strzał; w grze nie ma możliwości wykonywania wślizgów, lobów itp.

Drużyny w grze składają się z pięciu zawodników plus bramkarz, którego można kontrolować jedynie podczas wybijania piłki. W grze dostępnych jest siedem drużyn: Brazylia, Hiszpania, Francja, Niemcy Zachodnie, Wielka Brytania, Japonia i Stany Zjednoczone.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:1985 w grach komputerowych]]
[[Kategoria:Gry na platformę Nintendo Entertainment System]]
[[Kategoria:Gry wydane przez Nintendo]]

title: Soccer

Producent: Intelligent Systems

Wydawca: Nintendo

Kompozytor: Kōji Kondō

Data wydania: JP: 9 kwietnia 1985 · Am.Płn.: styczeń 1987 · PAL: 15 stycznia 1987

Gatunek: komputerowa gra sportowa

Tryby gry: jednoosobowy, wieloosobowy

Platforma: Nintendo Entertainment System, GameCube, Wii

Nośniki: kartridż

Kontrolery: gamepad


text:
# Gressholmen
Gressholmen – wyspa zlokalizowana na Oslofjordzie, na południe od centralnego Oslo. Administracyjnie należy do dzielnicy Gamle.
Statek na wyspę płynie z Rådhusbryggene 4. Przed 21 marca 2015 r. wypływały z portu Vippetangen.
Gressholmen połączony jest z wyspami Rambergøya i Heggholmen. Razem obejmują one powierzchnię około 149 hektarów. Dużą część tego obszaru stanowi rezerwat przyrody, jednak znajdują się tam również domy. Wcześniej Gressholmen był znany z występowania tam dzikich królików, jednak zostały one usunięte w Wielkanoc 2007 roku, gdyż ich wypas doprowadził do erozji chronionej flory.
Na terenie Gressholmen utworzony został rezerwat przyrody Gressholmen-Rambergøya w celu ochrony obszarów podmokłych.
W 1927 roku utworzono tutaj pierwsze lotnisko w Oslo – port hydroplanów Gressholmen. Istnieje tam też wiele kąpielisk, hotel i restauracja.

## Nazwa
Nazwa Gressholmen składa się z dwóch słów: gress – trawa i holme – wysepka.

title: Gressholmen

wikitext:
{{Dopracować|źródła=2020-07}}
{{Wyspa infobox
 |nazwa               = Gressholmen
 |nazwa oryginalna    =
 |zdjęcie             = Gressholmen - Nordre-brygge.jpg
 |opis zdjęcia        = Widok na Gressholmen
 |kontynent           = Europa
 |państwo             = Norwegia
 |akwen               = Oslofjorden
 |archipelag          =
 |powierzchnia        = 149 ha
 |długość brzegu      =
 |najwyższy punkt     =
 |liczba ludności     =
 |rok                 =
 |gęstość zaludnienia =
 |współrzędne         = 59° 53′ 4″ N, 10° 43′ 13″ E
 |mapa wyspy          =
 |opis mapy wyspy     =
 |commons             =
}}
'''Gressholmen''' – wyspa zlokalizowana na [[Oslofjorden|Oslofjordzie]], na południe od centralnego Oslo. Administracyjnie należy do dzielnicy [[Gamle Oslo|Gamle]].

Statek na wyspę płynie z [[Rådhusbryggene]] 4. Przed 21 marca 2015 r. wypływały z portu [[Vippetangen]].

Gressholmen połączony jest z wyspami Rambergøya i Heggholmen. Razem obejmują one powierzchnię około 149 hektarów. Dużą część tego obszaru stanowi rezerwat przyrody, jednak znajdują się tam również domy. Wcześniej Gressholmen był znany z występowania tam [[Królik europejski|dzikich królików]], jednak zostały one usunięte w [[Wielkanoc]] 2007 roku, gdyż ich wypas doprowadził do erozji chronionej flory.

Na terenie Gressholmen utworzony został rezerwat przyrody Gressholmen-Rambergøya w celu ochrony obszarów podmokłych.

W 1927 roku utworzono tutaj pierwsze lotnisko w Oslo – port hydroplanów Gressholmen. Istnieje tam też wiele kąpielisk, hotel i restauracja.

== Nazwa ==
Nazwa ''Gressholmen'' składa się z dwóch słów: ''gress – trawa'' i ''holme – wysepka''.

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Oslo]]
[[Kategoria:Wyspy Norwegii]]

title: Gressholmen

Kontynent: Europa

Państwo: Norwegia

Akwen: Oslofjorden

Powierzchnia: 149 ha km²


text:
# Zło
Zło – jedno z podstawowych pojęć etycznych. W moralności koncept zła przedstawiany jest jako przeciwieństwo lub brak występowania dobra.

## Pojęcie

### Filozofia
- Zło to jedna z dwóch podstawowych kategorii moralnych, przeciwieństwo dobra.
- W filozofii teistycznej zło to stan nieistnienia, nieobecności lub zakłócenia dobra rozumianego jako stan, w jakim bóg (osobowy absolut) chce, aby rzeczy się znajdowały. Np. według chrześcijan całe zło na świecie ma swoje źródło w złym używaniu wolności, w zdolności niszczenia dzieł Bożych[2].

#### Tomizm
Święty Tomasz z Akwinu złem określa brak dobra, które rzecz powinna mieć ze swej natury.

### Religia
- W buddyzmie zło może być utożsamiane ze złą karmą.
- W zaratusztrianizmie − podobnie jak w manicheizmie i innych systemach dualistycznych − zło jest pojęte (obok dobra) jako jedna z pierwotnych zasad bytu, w odróżnieniu od chrześcijaństwa, w którym przyjmuje się, że zło jest "tylko brakiem dobra".
- Katolicyzm głosi, że zło zawsze ma wymiar osobowy (konkretny człowiek i odpowiedzialność za czyny), stąd obowiązek indywidualnej spowiedzi. Zło weszło na świat wraz z grzechem pierwszych rodziców i rozlało się na całe stworzenie (przejawy: choroby, starość i w końcu śmierć itp.), które oczekuje wraz z ludzkością powrotu Pana Boga i nowego świata bez zła i śmierci, tak jak to było na początku, w ogrodzie Eden (w raju), nim Adam i Ewa zgrzeszyli[5][6].
- Świadkowie Jehowy uważają, że głównym sprawcą zła jest Szatan Diabeł[7]. Nakłaniając do grzechu Adama i Ewę sprawił, że zło rozprzestrzeniło się na innych. Przyczyną pojawiania się złych pragnień jest podstawowa skaza natury ludzkiej: wrodzona niedoskonałość. Jehowa Bóg postanowił wykorzenić zło i wszystkich, którzy je szerzą. Królestwo Boże zapewni na ziemi doskonałe warunki życia – bez zła i śmierci, a Ziemia stanie się rajem, podobnym do ogrodu Eden, w którym żyli Adam i Ewa[8][9][10].
- Judaizm podobnie tłumaczy początek zła na świecie „A śmierć weszła na świat przez zawiść diabła” (Mdr 2, 23–24), który to diabeł skutecznie kusił pierwszych rodziców, i o których miłość i pozycję, jaką dał im Stwórca – Jahwe był zazdrosny.

### Psychologia
W psychologii zło jest oceną  przedmiotu przez subiektywny podmiot, który określa charakter (negatywny) relacji (emocji) ukierunkowanej z umysłu obserwatora na postrzegany przedmiot. W wyniku mechanizmów poznawczych w percepcji obserwatora subiektywnego zło wydaje się być cechą obiektywną przedmiotu tak ocenianego. Innymi słowy, złe jest to, co jako postrzegane źródło bodźca dany osobnik (obserwator) uznaje za niepożądane, niebezpieczne, pobudzające negatywny stan emocjonalny, niechęć.

## Podstawy biologiczne
Zło, jako objaw ciemnej triady, może mieć podstawy biologiczne, gdyż obserwowane bywa też u zwierząt.

title: Zło

wikitext:
{{inne znaczenia}}
[[Plik:Extermination of Evil Sendan Kendatsuba crop.jpg|thumb|260px|Jeden z pięciu japońskich obrazów, który komponuje serię ''[[Eksterminacja zła]]'', przedstawia [[Sendana Kendatsubę]], jednego z ośmiu strażników prawa buddyjskiego, wyganiającego zło.]]
'''Zło''' – jedno z podstawowych pojęć [[etyka|etycznych]]. W [[moralność|moralności]] koncept zła przedstawiany jest jako przeciwieństwo lub brak występowania [[dobro|dobra]]<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.katedra.uksw.edu.pl/001wydarzenia/2009/puno_2009/puno_4.pdf|tytuł=Etyka – problem dobra i zła|autor=Artur Andrzejuk|data=2009-02-22}}</ref>.

== Pojęcie ==
=== Filozofia ===
* Zło to jedna z dwóch podstawowych kategorii moralnych, przeciwieństwo dobra.
* W [[filozofia|filozofii]] teistycznej zło to stan nieistnienia, nieobecności lub zakłócenia dobra rozumianego jako stan, w jakim [[bóg]] (osobowy absolut) chce, aby rzeczy się znajdowały. Np. według chrześcijan całe zło na świecie ma swoje źródło w złym używaniu [[wolność|wolności]], w zdolności niszczenia dzieł Bożych<ref>[https://opusdei.org/pl-pl/document/bog-ktory-pozwala-dzialac-zlo-i-cierpienie/ ''Bóg, który pozwala działać. Zło i cierpienie''], opusdei.org</ref>.

==== [[Tomizm]] ====
[[Tomasz z Akwinu|Święty Tomasz z Akwinu]] złem określa brak dobra, które [[rzecz]] powinna mieć ze swej natury<ref>{{Cytuj |autor = [[Tomasz z Akwinu|Św. Tomasz z Akwinu]] |tytuł = Suma teologiczna |data = |data dostępu = 2019.03.10 |wolumin = 4 |wydawca = Katolicki Ośrodek Wydawniczy "Veritas" |s = 48 |url = http://katedra.uksw.edu.pl/suma/Suma%204.pdf#page=48&zoom=auto,-73,341 |archiwum = http://katedra.uksw.edu.pl/suma/suma_indeks.htm}}</ref><ref>{{Cytuj |autor = Iwona Solecka-Karczewska |tytuł = Filozofia zła w ujęciu Tomasza z Akwinu |data = |data dostępu = 2019.03.09 |url = http://www.katedra.uksw.edu.pl/nagroda/nagroda_2009/solecka_karczewska.htm |cytat = Tomasza z Akwinu koncepcja zła: z jednej strony obarcza odpowiedzialnością za zło Boga, z drugiej strony wykazuje, że stworzenie świata bez zła było niemożliwe. Utrzymuje, że człowiek jest odpowiedzialny jedynie za zło moralne, które czyni i jego skutki oraz podkreśla, że zło jest zawsze mniejsze niż dobro, gdyż jest jedynie wadą w bycie lub utratą istnienia, ale nigdy nie jest utratą istnienia wszystkich bytów}}</ref>.

=== Religia ===
* W [[buddyzm]]ie zło może być utożsamiane ze złą [[karma|karmą]].
* W [[zaratusztrianizm]]ie − podobnie jak w [[manicheizm]]ie i innych systemach [[Dualizm (religia)|dualistycznych]] − zło jest pojęte (obok dobra) jako jedna z pierwotnych zasad bytu, w odróżnieniu od chrześcijaństwa, w którym przyjmuje się, że zło jest "tylko brakiem dobra".
* [[Katolicyzm]] głosi, że zło zawsze ma wymiar osobowy (konkretny człowiek i odpowiedzialność za czyny), stąd obowiązek indywidualnej spowiedzi. Zło weszło na świat wraz z grzechem pierwszych rodziców i rozlało się na całe stworzenie (przejawy: choroby, starość i w końcu śmierć itp.), które oczekuje wraz z ludzkością powrotu Pana Boga i nowego świata bez zła i śmierci, tak jak to było na początku, w ogrodzie [[Eden (raj)|Eden]] (w raju), nim [[Adam i Ewa]] zgrzeszyli<ref>{{Cytuj |tytuł = Opinia komisji teologicznej w sprawie tzw. spowiedzi furtkowej |data = 2015-01-27 |data dostępu = 2019-04-11 |miejsce = Lublin |opublikowany = Diecezja Rzeszowska  |url = http://www.diecezja.rzeszow.pl/2015/03/opinia-komisji-teologicznej-w-sprawie-tzw-spowiedzi-furtkowej/ |archiwum = https://web.archive.org/web/20160713052303/http://www.diecezja.rzeszow.pl/2015/03/opinia-komisji-teologicznej-w-sprawie-tzw-spowiedzi-furtkowej/}}</ref><ref>{{Cytuj |autor =  [[Stanisław Gądecki]]; [[Artur Miziński]] |redaktor = Stanisław Gądecki |tytuł = Decyzja KEP w sprawie tzw. spowiedzi furtkowej |data = 12.03.2015  |opis = Decyzja nr 2/368/2015 z dnia 12 marca 2015 r. |miejsce = Warszawa |s = punkt 11 |opublikowany = Konferencja Episkopatu Polski |url = https://episkopat.pl/en/decyzja-kep-w-sprawie-tzw-spowiedzi-furtkowej/ |archiwum = https://web.archive.org/web/20180228070219/https://episkopat.pl/en/decyzja-kep-w-sprawie-tzw-spowiedzi-furtkowej/ |cytat = Zło jest brakiem należnego dobra (privatio boni), w związku z czym nie może być ani bytem substancjalnym, ani żadnym pozytywnym stanem rzeczy (wszystko co jest, jest dobre: ens et bonum convertuntur). W przeciwnym razie należałoby przyjąć istnienie dwóch pryncypiów, będących źródłem dobra i zła, co jednak pozostaje w głębokiej sprzeczności z chrześcijańską nauką o stworzeniu. Jeśli mówi się czasem o „złu metafizycznym” (Leibniz), to akcentuje się jedynie egzystencjalną i istotową ograniczoność bytu na tle bytu absolutnego. Teologia chrześcijańska nie wyklucza wprawdzie działań szatańskich i demonicznych, jednak ich nie eksponuje. Chrześcijanin żyje świadomością, że Chrystus pokonał moce szatańskie, i że to Jego zwycięstwo ma charakter ostateczny i nieodwołalny (por. J 12,31; Ef 1,20-22; Kol 2,15; Ap 12,9). |data dostępu = 2023-12-09}}</ref>.
* [[Świadkowie Jehowy]] uważają, że głównym sprawcą zła jest [[Doktryna Świadków Jehowy#Szatan|Szatan Diabeł]]<ref>{{cytuj |url = https://www.jw.org/pl/biblioteka/książki/Prowadzenie-rozmów-na-podstawie-Pism/Szatan-Diabeł/ |tytuł = Szatan Diabeł |praca = Prowadzenie rozmów na podstawie Pism, wyd. 2 |data = 2001 |s = 328–334 |isbn = 83-86930-47-0}}</ref>. Nakłaniając do [[grzech pierworodny#Różne wyznania|grzechu]] Adama i Ewę sprawił, że zło rozprzestrzeniło się na innych. Przyczyną pojawiania się złych pragnień jest podstawowa skaza natury ludzkiej: wrodzona niedoskonałość. [[Doktryna Świadków Jehowy#Bóg|Jehowa Bóg]] postanowił wykorzenić zło i wszystkich, którzy je szerzą. [[Doktryna Świadków Jehowy#Królestwo Boże|Królestwo Boże]] zapewni na ziemi doskonałe warunki życia – bez zła i śmierci, a Ziemia stanie się [[Eden (raj)#Świadkowie Jehowy|rajem]], podobnym do ogrodu Eden, w którym żyli Adam i Ewa<ref>{{cytuj |url = https://www.jw.org/pl/biblioteka/książki/Prowadzenie-rozmów-na-podstawie-Pism/Zło/ |tytuł = Zło |praca = Prowadzenie rozmów na podstawie Pism, wyd. 2 |data = 2001 |s = 415–417 | isbn = 83-86930-47-0}}</ref><ref>{{cytuj |url = https://www.jw.org/pl/biblioteka/czasopisma/wp20150701/zło/ |tytuł = Skąd się wzięło zło |czasopismo = Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy |opublikowany = jw.org |data = lipiec 2015 |s = 33}}</ref><ref>{{cytuj |url = https://wol.jw.org/pl/wol/d/r12/lp-p/1101989277 |tytuł = Zło, niegodziwość |praca = Wnikliwe poznawanie Pism, tom 2 |wydawca = [[Strażnica – Towarzystwo Biblijne i Traktatowe|Towarzystwo Strażnica]] |data = 2006 |s = 1158–1600 |isbn = 83-86930-84-5}}</ref>.
* [[Judaizm]] podobnie tłumaczy początek zła na świecie „''A śmierć weszła na świat przez zawiść diabła''” (Mdr 2, 23–24), który to diabeł skutecznie kusił pierwszych rodziców, i o których miłość i pozycję, jaką dał im Stwórca – [[Jahwe]] był zazdrosny.

=== Psychologia ===
W [[psychologia|psychologii]] zło jest oceną  przedmiotu przez subiektywny podmiot, który określa charakter (negatywny) relacji (emocji) ukierunkowanej z umysłu obserwatora na postrzegany przedmiot. W wyniku mechanizmów poznawczych w percepcji obserwatora subiektywnego zło wydaje się być cechą obiektywną przedmiotu tak ocenianego. Innymi słowy, złe jest to, co jako postrzegane źródło bodźca dany osobnik (obserwator) uznaje za niepożądane, niebezpieczne, pobudzające negatywny stan emocjonalny, niechęć.

== Podstawy biologiczne ==
Zło, jako objaw [[Ciemna triada|ciemnej triady]], może mieć podstawy biologiczne, gdyż obserwowane bywa też u zwierząt<ref>{{Cytuj |autor = Lucy Jones |tytuł = How did evil evolve, and why did it persist? |data dostępu = 2021-01-03 |opublikowany = www.bbc.com |url = https://www.bbc.com/earth/story/20160401-how-did-evil-evolve-and-why-did-it-persist |język = en}}</ref>.

== Zobacz też ==
{{Siostrzane projekty
 |commons = Category:Evil
 |cytaty = Zło
 |słownik = zło
}}
* [[dobro]]
* [[dualizm (religia)|dualizm w religii]]
* [[Szatan]]
* [[wolna wola]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{paywall}} ''[https://www.rep.routledge.com/articles/thematic/evil/v-2 Evil]'' {{lang|en}}, [[Routledge Encyclopedia of Philosophy]], rep.routledge.com [dostęp 2023-05-10].
{{SEP2 | 2018-08-23}}
* {{SEP3 | url = evil/ | autor = Michael Tooley | tytuł = The Problem of Evil | data = 2015-03-03 | tytuł polski = (Problem zła) }}
* {{SEP3 | url = concept-evil/ | autor = Todd Calder | tytuł = The Concept of Evil | data = 2018-08-21 | tytuł polski = (Pojęcie zła) }}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Etyka]]


text:
# Chińska Republika Ludowa na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1980
Chińską Republikę Ludową na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1980 reprezentowało 24 zawodników, 13 mężczyzn i 11 kobiet.

## Reprezentanci

### Narciarstwo alpejskie
Kobiety
- Wang Guizhen
  - gigant slalom – 35. miejsce
  - slalom – 18. miejsce

Mężczyźni
- Piao Dongyi
  - gigant slalom – 50. miejsce
  - slalom – 34. miejsce

### Biathlon
Mężczyźni
- Song Yongjun
  - sprint na 10 km – 41. miejsce

- Han Jinsuo
  - sprint na 10 km – 46. miejsce

- Li Xiaoming
  - sprint na 10 km – nie ukończył

- Ying Zhenshan
  - bieg na 20 km – 44. miejsce

- Wang Yunjie
  - bieg na 20 km – 46. miejsce

- Song Yongjun, Li Xiaoming, Ying Zhenshan, Wang Yunjie
  - sztafeta 4 × 7,5 km- 14. miejsce

### Biegi narciarskie
Kobiety
- Ren Guiping
  - bieg na 5 km – 38. miejsce
  - bieg na 10 km – 38. miejsce

Mężczyźni
- Lin Guanghao
  - bieg na 15 km – 50. miejsce

### Łyżwiarstwo figurowe
Mężczyźni
- Xu Zhaoxiao
  - Soliści – 16. miejsce

Kobiety
- Bao Zhenghua
  - Solistki – 22. miejsce

### Łyżwiarstwo szybkie
Mężczyźni
- Wang Nianchun
  - 500 m – 23. miejsce
  - 1000 m – 36. miejsce

- Zhao Weichang
  - 500 m – 31. miejsce
  - 1000 m – 24. miejsce
  - 1500 m – 25. miejsce

- Su He
  - 500 m – 33. miejsce

- Li Huchun
  - 1000 m – 32. miejsce
  - 1500 m – 30. miejsce

- Guo Chengjiang
  - 1500 m – 29. miejsce

Kobiety
- Cao Guifeng
  - 500 m – 21. miejsce
  - 1000 m – 27. miejsce

- Shen Guoqin
  - 500 m – 27. miejsce
  - 1500 m – 30. miejsce

- Wang Limei
  - 500 m – 29. miejsce

- Zhang Li
  - 1000 m – 31. miejsce

- Shen Zhenshu
  - 1000 m – 32. miejsce

- Kong Meiyu
  - 1500 m – 27. miejsce
  - 3000 m – 27. miejsce

- Chen Shuhua
  - 1500 m – 29. miejsce

- Piao Meiji
  - 3000 m – 28. miejsce

wikitext:
{{Wyniki reprezentacji infobox
 |nazwa                  = Chińska Republika Ludowa na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1980
 |państwo                = CHN
 |kod MKOl               = CHN
 |kod organizacja        =
 |organizacja            =
 |impreza z linkiem      = [[Zimowe Igrzyska Olimpijskie 1980]]
 |miejscowość            = [[Lake Placid]]
 |chorąży                = [[Han Xiaopeng]]
 |liczba zawodników      = 24
 |liczba konkurencji     =
 |liczba dyscyplin       = 5
 |pozycja w klasyfikacji =
 |złote                  = 0
 |srebrne                = 0
 |brązowe                = 0
 |suma                   = 0
}}
'''[[Chińska Republika Ludowa|Chińską Republikę Ludową]] na [[Zimowe Igrzyska Olimpijskie 1980|Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1980]]''' reprezentowało 24 zawodników, 13 mężczyzn i 11 kobiet.

== Reprezentanci ==
=== [[Plik:Alpine skiing pictogram.svg|30px]] Narciarstwo alpejskie ===
{{Zobacz też|Narciarstwo alpejskie na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1980}}

'''Kobiety'''

* [[Wang Guizhen]]
** gigant slalom – 35. miejsce
** slalom – 18. miejsce

'''Mężczyźni'''

* [[Piao Dongyi]]
** gigant slalom – 50. miejsce
** slalom – 34. miejsce

=== [[Plik:Biathlon pictogram.svg|30px]] Biathlon ===
{{Zobacz też|Biathlon na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1980}}

'''Mężczyźni'''

* [[Song Yongjun]]
** sprint na 10 km – 41. miejsce

* [[Han Jinsuo]]
** sprint na 10 km – 46. miejsce

* [[Li Xiaoming]]
** sprint na 10 km – nie ukończył

* [[Ying Zhenshan]]
** bieg na 20 km – 44. miejsce

* [[Wang Yunjie]]
** bieg na 20 km – 46. miejsce

* [[Song Yongjun]], [[Li Xiaoming]], [[Ying Zhenshan]], [[Wang Yunjie]]
** sztafeta 4 × 7,5 km- 14. miejsce

=== [[Plik:Cross country skiing pictogram.svg|30px]] Biegi narciarskie ===
{{Zobacz też|Biegi narciarskie na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1980}}

'''Kobiety'''
* [[Ren Guiping]]
** bieg na 5 km – 38. miejsce
** bieg na 10 km – 38. miejsce

'''Mężczyźni'''

* [[Lin Guanghao]]
** bieg na 15 km – 50. miejsce

=== [[Plik:Figure skating pictogram.svg|30px]] Łyżwiarstwo figurowe ===
{{Zobacz też|Łyżwiarstwo figurowe na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1980}}

'''Mężczyźni'''

* [[Xu Zhaoxiao]]
** Soliści – 16. miejsce

'''Kobiety'''

* [[Bao Zhenghua]]
** Solistki – 22. miejsce

=== [[Plik:Speed skating pictogram.svg|30px]] Łyżwiarstwo szybkie ===
{{Zobacz też|Łyżwiarstwo szybkie na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1980}}

'''Mężczyźni'''

* [[Wang Nianchun]]
** 500 m – 23. miejsce
** 1000 m – 36. miejsce

* [[Zhao Weichang]]
** 500 m – 31. miejsce
** 1000 m – 24. miejsce
** 1500 m – 25. miejsce

* [[Su He]]
** 500 m – 33. miejsce

* [[Li Huchun]]
** 1000 m – 32. miejsce
** 1500 m – 30. miejsce

* [[Guo Chengjiang]]
** 1500 m – 29. miejsce

'''Kobiety'''

* [[Cao Guifeng]]
** 500 m – 21. miejsce
** 1000 m – 27. miejsce

* [[Shen Guoqin]]
** 500 m – 27. miejsce
** 1500 m – 30. miejsce

* [[Wang Limei]]
** 500 m – 29. miejsce

* [[Zhang Li (łyżwiarka szybka)|Zhang Li]]
** 1000 m – 31. miejsce

* [[Shen Zhenshu]]
** 1000 m – 32. miejsce

* [[Kong Meiyu]]
** 1500 m – 27. miejsce
** 3000 m – 27. miejsce

* [[Chen Shuhua (łyżwiarka szybka)|Chen Shuhua]]
** 1500 m – 29. miejsce

* [[Piao Meiji]]
** 3000 m – 28. miejsce

== Bibliografia ==
* {{Cytuj stronę | url = http://www.sports-reference.com/olympics/countries/CHN/winter/1980/ | tytuł = Skład reprezentacji na stronie ''sports-reference.com'' | opublikowany = sports-reference.com | archiwum = https://web.archive.org/web/20110918051914/http://www.sports-reference.com/olympics/countries/CHN/winter/1980/ | zarchiwizowano = 2011-09-18}}

{{IO Chińska Republika Ludowa}}
{{ZIO 1980}}

[[Kategoria:Państwa uczestniczące w Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1980]]
[[Kategoria:Chińska Republika Ludowa na igrzyskach olimpijskich|*1980]]

Kod MKOl: CHN

Chorąży: Han Xiaopeng

Liczba zawodników: 24 w 5 dyscyplinach

Medale: Złoto · 0 · Srebro · 0 · Brąz · 0 · Razem · 0


text:
# 1984 w sztukach plastycznych
Wydarzenia w sztukach plastycznych i wizualnych w 1984 roku.

## Wydarzenia
- W Łodzi powstały: Galeria Wschodnia oraz Galeria 86[1].

## Malarstwo
- Ryszard Woźniak

Ćwicz oko i dłonie w ojczyzny obronie – akryl, papier
- Jarosław Modzelewski, Marek Sobczyk

Das Gebiet des Deutsches Pfarrer oder Bleistift Probe – tempera, papier, 292x288 cm
- Keith Haring

Bez tytułu (Untitled) (24 marca) – akryl na winylu, 244x366 cm
Drzewo życia – akryl i olej na płótnie, 300x370 cm

## Plakat
- Jan Młodożeniec

plakat do filmu Kobieta w kapeluszu – format B1
- Franciszek Starowieyski

plakat do sztuki teatralnej Dziady – format A1

## Wideo
- Zbigniew Libera

Perseweracja mistyczna – VHS, 49 min. 11 s.
Obrzędy intymne – VHS, 11 min. 42 s.
- Zbigniew Warpechowski

Marsz –  9 min., w kolekcji Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie

## Nagrody
- Nagroda im. Jana Cybisa – Jerzy Tchórzewski
- Nagroda Turnera – Malcolm Morley[11]
- World Press Photo – Mustafa Bozdemir[12]
- 9-10. Międzynarodowe Biennale Plakatu[13]

Złoty medal w kategorii plakatów ideowych – Frieder Grindler
Złoty medal w kategorii plakatów promujących kulturę – Wiktor Sadowski

## Urodzeni
- 3 września - Ewa Juszkiewicz, polska malarka
- Agnieszka Grodzińska, polska artystka realizująca instalacje, prace malarskie i rysunkowe

## Zmarli
- Paweł Wróbel (ur. 1913), polski malarz amator
- Czesław Kowalski-Wierusz (ur. 1882), polski malarz
- Georges Spiro (ur. 1909), francuski malarz
- 1 stycznia – Edward Sutor (ur. 1917), polski rzeźbiarz
- 15 marca – Witold Chomicz (ur. 1910), polski malarz, grafik
- 28 marca – Czesław Lenczowski (ur. 1905), polski malarz
- 29 sierpnia – Marian Rojewski (ur. 1921), polski grafik
- 28 października – Stefan Żechowski (ur. 1912), polski rysownik, ilustrator, malarz
- 2 grudnia – Marian Eile (ur. 1910), polski malarz, scenograf

title: 1984 w sztukach plastycznych

wikitext:
{{rok w|sztukach plastycznych|1984}}
{{spis treści}}

== Wydarzenia ==
* W Łodzi powstały: [[Galeria Wschodnia]] oraz [[Galeria 86]]{{r|info}}.

== Malarstwo ==
* '''[[Ryszard Woźniak]]'''
: ''Ćwicz oko i dłonie w ojczyzny obronie'' – akryl, papier{{r|artm1}}
* '''[[Jarosław Modzelewski]]''', '''[[Marek Sobczyk]]'''
: ''Das Gebiet des Deutsches Pfarrer oder Bleistift Probe'' – tempera, papier, 292x288 cm{{r|artm2}}
* '''[[Keith Haring]]'''
: ''Bez tytułu (Untitled)'' (24 marca) – akryl na winylu, 244x366 cm{{r|malam.295}}
: ''Drzewo życia'' – akryl i olej na płótnie, 300x370 cm{{r|malam.294}}

== Plakat ==
* '''[[Jan Młodożeniec]]'''
: plakat do filmu ''[[Kobieta w kapeluszu]]'' – format [[format arkusza|B1]]{{r|mlodo.3}}
* '''[[Franciszek Starowieyski]]'''
: plakat do sztuki teatralnej ''[[Dziady (dramat)|Dziady]]'' – format A1{{r|staro.6}}

== Wideo ==
* '''[[Zbigniew Libera (artysta)|Zbigniew Libera]]'''
: ''Perseweracja mistyczna'' – VHS, 49 min. 11 s.{{r|artm3}}
: ''Obrzędy intymne'' – VHS, 11 min. 42 s.{{r|artm4}}
* '''[[Zbigniew Warpechowski]]'''
: ''Marsz'' –  9 min., w kolekcji [[Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie]]{{r|msnw.1}}

== Nagrody ==
* [[Nagroda im. Jana Cybisa]] – [[Jerzy Tchórzewski]]
* [[Nagroda Turnera]] – [[Malcolm Morley]]{{r|turner}}
* [[World Press Photo]] – [[Mustafa Bozdemir]]{{r|wpp}}
* 9-10. [[Międzynarodowe Biennale Plakatu]]{{r|plakat.84}}
: Złoty medal w kategorii plakatów ideowych – [[Frieder Grindler]]
: Złoty medal w kategorii plakatów promujących kulturę – [[Wiktor Sadowski]]

== Urodzeni ==
* [[3 września]] - [[Ewa Juszkiewicz]], polska malarka
* [[Agnieszka Grodzińska]], polska artystka realizująca instalacje, prace malarskie i rysunkowe

== Zmarli ==
* [[Paweł Wróbel]] (ur. [[1913 w sztukach plastycznych|1913]]), polski malarz amator
* [[Czesław Kowalski-Wierusz]] (ur. [[1882 w sztukach plastycznych|1882]]), polski malarz
* [[Georges Spiro]] (ur. [[1909 w sztukach plastycznych|1909]]), francuski malarz
* [[1 stycznia]] – [[Edward Sutor]] (ur. [[1917 w sztukach plastycznych|1917]]), polski rzeźbiarz
* [[15 marca]] – [[Witold Chomicz]] (ur. [[1910 w sztukach plastycznych|1910]]), polski malarz, grafik
* [[28 marca]] – [[Czesław Lenczowski]] (ur. [[1905 w sztukach plastycznych|1905]]), polski malarz
* [[29 sierpnia]] – [[Marian Rojewski]] (ur. [[1921 w sztukach plastycznych|1921]]), polski grafik
* [[28 października]] – [[Stefan Żechowski]] (ur. [[1912 w sztukach plastycznych|1912]]), polski rysownik, ilustrator, malarz
* [[2 grudnia]] – [[Marian Eile]] (ur. [[1910 w sztukach plastycznych|1910]]), polski malarz, scenograf

== Przypisy ==
<references>
<ref name="artm1">{{cytuj stronę|url=http://artmuseum.pl/pl/kolekcja/praca/wozniak-ryszard-cwicz-oko-i-dlonie-w-ojczyzny-obronie | tytuł=Ćwicz oko i dłonie w ojczyzny obronie | opublikowany=Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie | data dostępu=2012-03-14}}</ref>
<ref name="artm2">{{cytuj stronę|url=http://web.archive.org/web/20110313115658/http://www.artmuseum.pl:80/kolekcja.php?l=0&id=modzelewskisobczyk_das | tytuł=Kolekcja | opublikowany=Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie | data dostępu=2019-12-22}}</ref>
<ref name="artm3">{{cytuj stronę|url=http://artmuseum.pl/pl/filmoteka/praca/libera-zbigniew-perseweracja-mistyczna?age18=true | tytuł=Perseweracja mistyczna | opublikowany=Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie | data dostępu=2012-04-12}}</ref>
<ref name="artm4">{{cytuj stronę|url=http://artmuseum.pl/pl/filmoteka/praca/libera-zbigniew-obrzedy-intymne | tytuł=Obrzędy intymne | opublikowany=Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie | data dostępu=2012-04-12}}</ref>
<ref name="turner">{{cytuj stronę|url=https://www.tate.org.uk/whats-on/tate-britain/turner-prize-1984|tytuł=Turner Prize 1984|opublikowany=Tate Britain|język=en|data dostępu=2012-04-07}}</ref>
<ref name="wpp">{{cytuj stronę|url=http://www.worldpressphoto.org/collection/photo/1984|tytuł=1984 Photo Contest|opublikowany=World Press Photo|język=en|data dostępu=2016-03-19}}</ref>
<ref name="malam.295">{{cytuj książkę| tytuł=Malarstwo amerykańskie | autor= Francesca Castria Marchetti (red.)| wydawca=Wydawnictwo Arkady|miejsce=Warszawa |data=2005| isbn=83-213-4373-2| strony= 295}}</ref>
<ref name="malam.294">{{cytuj książkę| tytuł=Malarstwo amerykańskie | autor= Francesca Castria Marchetti (red.)| wydawca=Wydawnictwo Arkady|miejsce=Warszawa |data=2005| isbn=83-213-4373-2| strony= 294}}</ref>
<ref name="info">{{cytuj stronę|url=http://info.galerie.art.pl/galerie/86.html|tytuł=Galeria 86, Łódź|praca=Ośrodek Informacji i Dokumentacji|opublikowany=Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski|data dostępu=2012-06-24|archiwum=https://web.archive.org/web/20070206142922/http://info.galerie.art.pl/galerie/86.html|zarchiwizowano=2007-02-06}}</ref>
<ref name="mlodo.3">{{cytuj stronę|url=http://www.poster.com.pl/mlodozeniec-3.htm|tytuł=Jan Mlodozeniec| praca=Polish Poster Gallery| opublikowany=Galeria Plakatu|data dostępu=2012-06-25}}</ref>
<ref name="staro.6">{{cytuj stronę|url=http://www.poster.com.pl/starowieyski-6.htm| tytuł=Franciszek Starowieyski | praca=Polish Poster Gallery| opublikowany=Galeria Plakatu|data dostępu=2012-06-27}}</ref>
<ref name="plakat.84">{{cytuj stronę|url=http://www.postermuseum.pl/biennale/laureaci/mbp-910/ | tytuł=Międzynarodowe Biennale Plakatu, Warszawa 1984 | opublikowany=Muzeum Plakatu w Wilanowie |data dostępu=2015-07-10}}</ref>
<ref name="msnw.1">{{cytuj stronę | url =http://artmuseum.pl/pl/kolekcja/praca/warpechowski-zbigniew-marsz | tytuł = Zbigniew Warpechowski - Marsz | opublikowany = Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie | data dostępu = 2013-05-31}}</ref>
</references>

{{kalendaria tematyczne|1984}}

[[Kategoria:Kalendarium sztuk plastycznych]]
[[Kategoria:Wydarzenia 1984]]


text:
# Pseudagrion chloroceps
Pseudagrion chloroceps – gatunek ważki z rodziny łątkowatych (Coenagrionidae).

title: Pseudagrion chloroceps

wikitext:
{{Zwierzę infobox
 |nazwa łacińska         = ''Pseudagrion chloroceps''
 |TSN                    =
 |zoolog                 = Fraser, 1953
 |okres istnienia        =
 |grafika                =
 |opis grafiki           =
 |typ                    = [[stawonogi]]
 |gromada                = [[owady]]
 |podgromada             = [[Owady uskrzydlone|uskrzydlone]]
 |rząd                   = [[ważki]]
 |podrząd                = [[ważki równoskrzydłe]]
 |nadrodzina             = [[Coenagrionoidea]]
 |rodzina                = [[łątkowate]]
 |podrodzina             = [[Pseudagrioninae]]
 |rodzaj                 = ''[[Pseudagrion]]''
 |gatunek                = ''Pseudagrion chloroceps''
 |synonimy               =
 |status IUCN            = DD
 |IUCN id                = 88089874
 |wikispecies            =
 |commons                =
}}
'''''Pseudagrion chloroceps''''' – [[gatunek (biologia)|gatunek]] [[ważki]] z [[rodzina (biologia)|rodziny]] [[łątkowate|łątkowatych]] (Coenagrionidae).

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{cytuj stronę|url=http://www.pugetsound.edu/academics/academic-resources/slater-museum/biodiversity-resources/dragonflies/world-odonata-list/|tytuł=World Odonata List|autor=Schorr i inni|data=2011|język=en|data dostępu=2011-11-15|archiwum=https://web.archive.org/web/20130728190152/http://www.pugetsound.edu/academics/academic-resources/slater-museum/biodiversity-resources/dragonflies/world-odonata-list/|zarchiwizowano=28 lipca 2013}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Pseudagrion]]
[[Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1953 roku]]

Domena: eukarionty

Królestwo: zwierzęta

Typ: stawonogi

Gromada: owady

Podgromada: uskrzydlone

Rząd: ważki

Podrząd: ważki równoskrzydłe

Nadrodzina: Coenagrionoidea

Rodzina: łątkowate

Podrodzina: Pseudagrioninae

Rodzaj: Pseudagrion

Gatunek: Pseudagrion chloroceps


text:
# Thomas Cavendish
Thomas Cavendish (ur. 19 września 1560 w Trimley St Martin, zm. maj 1592) – angielski żeglarz i korsarz.
Thomas Cavendish służył pod rozkazami królowej Elżbiety I. Brał udział w wojnie korsarskiej pomiędzy Anglią a Hiszpanią i Portugalią, toczonej w wojnie w latach 1496–1604.

W 1585 wyruszył w pierwszy rejs korsarski do brzegów Indii, a już rok później na trzech galeonach i z 123 ludźmi, w rejs dookoła świata. Po drodze atakował hiszpańskie osady i statki wzdłuż wybrzeży Ameryki Południowej, od Patagonii po Meksyk. Gdy przedostał się na Pacyfik, skierował się na Filipiny, Moluki i Jawę. W 1588 roku wrócił do Anglii na jednym okręcie Desire i z łupami.
W 1591 roku wyruszył na kolejną wyprawę na Pacyfik na pięciu galeonach. W zimie dotarł do Cieśniny Magellana, gdzie z powodu sztormu jego statek Leicester musiał zawrócić i zatonął w pobliżu Wyspy Świętej Heleny. Thomas Cavendish zginął, a wkrótce później wszystkie statki oprócz jednego (Desire) zatonęły.

title: Thomas Cavendish

wikitext:
{{Biogram infobox
 |imię i nazwisko           = Thomas Cavendish
 |grafika                   = Thomas Cavendish.jpg
 |opis grafiki              =
 |alt grafiki               =
 |data urodzenia            = [[19 września]] [[1560]]
 |miejsce urodzenia         = [[Trimley St Martin]]
 |data śmierci              = maj [[1592]]
 |miejsce śmierci           =
 |zawód                     = żeglarz
 |odznaczenia               =
 |commons                   = Category:Thomas Cavendish
}}
'''Thomas Cavendish''' (ur. [[19 września]] [[1560]] w [[Trimley St Martin]], zm. maj [[1592]]) – angielski żeglarz i [[korsarz]].

Thomas Cavendish służył pod rozkazami królowej [[Elżbieta I Tudor|Elżbiety I]]. Brał udział w wojnie korsarskiej pomiędzy [[Anglia|Anglią]] a [[Hiszpania|Hiszpanią]] i [[Portugalia|Portugalią]], toczonej w wojnie w latach 1496–1604.<br />
W 1585 wyruszył w pierwszy rejs korsarski do brzegów Indii, a już rok później na trzech [[galeon]]ach i z 123 ludźmi, w rejs dookoła świata. Po drodze atakował hiszpańskie osady i statki wzdłuż wybrzeży [[Ameryka Południowa|Ameryki Południowej]], od [[Patagonia|Patagonii]] po [[Meksyk]]. Gdy przedostał się na [[Ocean Spokojny|Pacyfik]], skierował się na [[Filipiny]], [[Moluki]] i [[Jawa|Jawę]]. W 1588 roku wrócił do Anglii na jednym okręcie ''Desire'' i z łupami.

W 1591 roku wyruszył na kolejną wyprawę na Pacyfik na pięciu galeonach. W zimie dotarł do [[Cieśnina Magellana|Cieśniny Magellana]], gdzie z powodu sztormu jego statek ''Leicester'' musiał zawrócić i zatonął w pobliżu [[Wyspa Świętej Heleny|Wyspy Świętej Heleny]]. Thomas Cavendish zginął, a wkrótce później wszystkie statki oprócz jednego (''Desire'') zatonęły.

== Bibliografia ==
* {{Cytuj|autor = Marian Mickiewicz; Witold Mickiewicz |tytuł = Słownik odkrywców i zdobywców |data = 1996 |isbn = 83-85414-29-0 |miejsce = Poznań |wydawca = wyd. ATENA |oclc = 749318882}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Cavendish, Thomas}}
[[Kategoria:Angielscy korsarze]]
[[Kategoria:Angielscy podróżnicy i odkrywcy]]
[[Kategoria:Zmarli w 1592]]

title: Thomas Cavendish

Data i miejsce urodzenia: 19 września 1560 · Trimley St Martin

Zawód, zajęcie: żeglarz


text:
# Steve Gaynor
Steve Gaynor – amerykański biznesmen i konserwatywny polityk. Członek Partii Republikańskiej. W 2021 roku ogłosił, że będzie kandydował na gubernatora stanu Arizona.

## Biografia
Pochodzi z White Plains, w stanie Nowy Jork. Uczęszczał do Swarthmore College, szkoły sztuk wyzwolonych niedaleko Filadelfii. Ukończył studia w 1981 roku i uzyskał tytuł MBA na Harvard Business School.
W 1988 roku Gaynor kupił B&D Litho, małą drukarnię w Phoenix. Na początku 2000 roku kupił kolejną w Denver i założył jedną „od zera” w Los Angeles. Do 2007 roku firma rozrosła się do około 350 pracowników. W 2007 roku sprzedał zakłady w Denver i Phoenix spółce publicznej Ennis Inc. za 12,5 mln dolarów.
W 2018 roku nieznacznie przegrał w wyścigu na sekretarza stanu z demokratką Katie Hobbs.

## Życie prywatne
Mieszka w Paradise Valley ze swoją żoną Dorothy i mają troje dorosłych dzieci.

title: Steve Gaynor

wikitext:
{{Polityk infobox
 | polityk             = Steve Gaynor
 | grafika             = Steve Gaynor (31874168668).jpg
 | data urodzenia      =
 | miejsce urodzenia   =
 | funkcja             =
 | partia              = [[Partia Republikańska (Stany Zjednoczone)|Partia Republikańska]]
 | od                  =
 | do                  =
 | poprzednik          =
 | następca            =
 | 2 funkcja           =
 | 2 od                =
 | 2 do                =
 | 2 poprzednik        =
 | 2 następca          =
}}
'''Steve Gaynor''' – [[Stany Zjednoczone|amerykański]] biznesmen i konserwatywny polityk. Członek [[Partia Republikańska (Stany Zjednoczone)|Partii Republikańskiej]]. W 2021 roku ogłosił, że będzie kandydował na gubernatora stanu [[Arizona]]<ref name=":0">{{Cytuj |autor = Lacey Latch |tytuł = Conservative businessman Steve Gaynor announces run for governor |data dostępu = 2021-07-02 |opublikowany = The Arizona Republic |url = https://www.azcentral.com/story/news/politics/arizona/2021/06/25/steve-gaynor-announces-run-arizona-governor/5347971001/ |język = en}}</ref>.

== Biografia ==
Pochodzi z [[White Plains (Nowy Jork)|White Plains]], w stanie [[Nowy Jork (stan)|Nowy Jork]]. Uczęszczał do ''Swarthmore College'', szkoły [[Sztuki wyzwolone|sztuk wyzwolonych]] niedaleko [[Filadelfia|Filadelfii]]. Ukończył studia w 1981 roku i uzyskał tytuł [[Master of Business Administration|MBA]] na [[Harvard Business School]]<ref name=":1">{{Cytuj |autor = Elizabeth Whitman |tytuł = Piecing Together Steve Gaynor |data = 2018-11-04 |data dostępu = 2021-07-02 |opublikowany = Phoenix New Times |url = https://www.phoenixnewtimes.com/news/who-is-steve-gaynor-gop-candidate-arizona-secretary-state-voter-id-10958608}}</ref>.

W 1988 roku Gaynor kupił ''B&D Litho'', małą drukarnię w [[Phoenix]]. Na początku 2000 roku kupił kolejną w [[Denver]] i założył jedną „od zera” w [[Los Angeles]]. Do 2007 roku firma rozrosła się do około 350 pracowników. W 2007 roku sprzedał zakłady w Denver i Phoenix spółce publicznej Ennis Inc. za 12,5 mln dolarów<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Cytuj |tytuł = Steve Gaynor: Campaigning to ensure better elections {{!}} Arizona Jewish Life |data = 2018-10-01 |data dostępu = 2021-07-02 |url = https://azjewishlife.com/steve-gaynor-campaigning-to-ensure-better-elections/ |język = en}}</ref>.

W 2018 roku nieznacznie przegrał w wyścigu na sekretarza stanu z demokratką [[Katie Hobbs]]<ref name=":0" />.

== Życie prywatne ==
Mieszka w [[Paradise Valley (Arizona)|Paradise Valley]] ze swoją żoną Dorothy i mają troje dorosłych dzieci<ref name=":2" />.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{DEFAULTSORT:Gaynor, Steve}}

[[Kategoria:Absolwenci Harvard Business School]]
[[Kategoria:Amerykańscy przedsiębiorcy]]
[[Kategoria:Polityka stanu Arizona]]

title: Steve Gaynor

Przynależność polityczna: Partia Republikańska