text:
# Patricia McCormick
Patricia Joan McCormick (ur. 12 maja 1930 w Seal Beach, zm. 7 marca 2023 w Santa Ana), amerykańska skoczkini do wody. Wielokrotna medalistka olimpijska.
Na dwóch olimpiadach zdominowała rywalizację w swojej dyscyplinie. W 1952 zdobyła złote medale w obu olimpijskich konkurencjach – skokach z wieży i platformy. Cztery lata później powtórzyła ten wyczyn. Podobnym osiągnięciem może się pochwalić jedynie, w rywalizacji mężczyzn, Greg Louganis. Zdobyła również cztery medale igrzysk panamerykańskich, podczas zmagań w 1951 i 1955 roku.
Medalistką olimpijską była także jej córka, Kelly.

## Starty olimpijskie
Helsinki 1952
- wieża, trampolina – złoto

Melbourne 1956
- wieża, trampolina – złoto

title: Patricia McCormick

wikitext:
{{Sportowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Patricia McCormick
 |imię i nazwisko org       =
 |dyscyplina                = skoki do wody
 |grafika                   = Pat McCormick 1957.jpg
 |opis grafiki              =
 |pełne imię i nazwisko     =
 |data urodzenia            = 12 maja 1930
 |miejsce urodzenia         = [[Seal Beach]]
 |data śmierci              = 7 marca 2023
 |miejsce śmierci           = [[Santa Ana (Stany Zjednoczone)|Santa Ana]]
 |obywatelstwo              =
 |wzrost                    = 162 cm
 |pozycja                   =
 |klub                      =
 |numer w klubie            =
 |kariera juniorska         =
 |kariera seniorska         =
 |kariera reprezentacyjna   =
 |kariera trenerska         =
 |medale                    =
{{Medalista infobox/reprezentacja|USA|48}}
{{Medalista infobox/nagłówek|IO}}
{{Medalista infobox/IO|L|Helsinki|1952|skoki do wody|złoto|([[Skoki do wody na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1952 – trampolina 3 m kobiet|skoki z trampoliny]])}}
{{Medalista infobox/IO|L|Helsinki|1952|skoki do wody|złoto|([[Skoki do wody na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1952 – wieża 10 m kobiet|skoki z wieży]])}}
{{Medalista infobox/IO|L|Melbourne|1956|skoki do wody|złoto|([[Skoki do wody na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1956 – trampolina 3 m kobiet|skoki z trampoliny]])}}
{{Medalista infobox/IO|L|Melbourne|1956|skoki do wody|złoto|([[Skoki do wody na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1956 – wieża 10 m kobiet|skoki z wieży]])}}
{{Medalista infobox/nagłówek|[[Igrzyska panamerykańskie]]}}
{{Medalista infobox/wiersz|1|[[Skoki do wody na Igrzyskach Panamerykańskich 1951|Buenos Aires 1951]]|skoki z wieży}}
{{Medalista infobox/wiersz|1|[[Skoki do wody na Igrzyskach Panamerykańskich 1955|Meksyk 1955]]|skoki z wieży}}
{{Medalista infobox/wiersz|1|[[Skoki do wody na Igrzyskach Panamerykańskich 1955|Meksyk 1955]]|skoki z trampoliny}}
{{Medalista infobox/wiersz|2|[[Skoki do wody na Igrzyskach Panamerykańskich 1951|Buenos Aires 1951]]|skoki z trampoliny}}
 |odznaczenia               =
 |commons                   = Category:Pat McCormick (diver)
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Patricia Joan McCormick''' (ur. [[12 maja]] [[1930]] w [[Seal Beach]], zm. [[7 marca]] [[2023]] w [[Santa Ana (Stany Zjednoczone)|Santa Ana]]<ref>[https://www.olympedia.org/athletes/51112 Pat McCormick]</ref>), [[Stany Zjednoczone|amerykańska]] [[skoki do wody|skoczkini do wody]]. Wielokrotna medalistka olimpijska.

Na dwóch olimpiadach zdominowała rywalizację w swojej dyscyplinie. W [[1952]] zdobyła złote medale w obu olimpijskich konkurencjach – skokach z wieży i platformy. Cztery lata później powtórzyła ten wyczyn. Podobnym osiągnięciem może się pochwalić jedynie, w rywalizacji mężczyzn, [[Greg Louganis]]. Zdobyła również cztery medale igrzysk panamerykańskich, podczas zmagań w [[Skoki do wody na Igrzyskach Panamerykańskich 1951|1951]] i [[Skoki do wody na Igrzyskach Panamerykańskich 1955|1955]] roku.

Medalistką olimpijską była także jej córka, [[Kelly McCormick|Kelly]].

== Starty olimpijskie ==
; [[Letnie Igrzyska Olimpijskie 1952|Helsinki 1952]]
* wieża, trampolina – złoto
; [[Letnie Igrzyska Olimpijskie 1956|Melbourne 1956]]
* wieża, trampolina – złoto

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj stronę | url = https://www.olympedia.org/athletes/51112 | tytuł = Pat McCormick | autor = | opublikowany = olympedia.org | język = en | data dostępu = 2023-02-27}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{Atletki roku Associated Press}}
{{Mistrzynie olimpijskie w skokach do wody (trampolina 3 m kobiet)}}
{{Mistrzynie olimpijskie w skokach do wody (wieża 10 m kobiet)}}

{{SORTUJ:McCormick, Patricia}}
[[Kategoria:Amerykańscy skoczkowie do wody]]
[[Kategoria:Amerykańscy medaliści olimpijscy]]
[[Kategoria:Medaliści Letnich Igrzysk Olimpijskich 1952]]
[[Kategoria:Medaliści Letnich Igrzysk Olimpijskich 1956]]
[[Kategoria:Medaliści Igrzysk Panamerykańskich 1951]]
[[Kategoria:Medaliści Igrzysk Panamerykańskich 1955]]
[[Kategoria:Skoczkowie do wody na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1952]]
[[Kategoria:Skoczkowie do wody na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1956]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1930]]
[[Kategoria:Zmarli w 2023]]

title: · Patricia McCormick

Data i miejsce urodzenia: 12 maja 1930 · Seal Beach

Data i miejsce śmierci: 7 marca 2023 · Santa Ana

title: Dorobek medalowy

złoto: Helsinki 1952 · skoki do wody · (skoki z trampoliny)

złoto: Helsinki 1952 · skoki do wody · (skoki z wieży)

złoto: Melbourne 1956 · skoki do wody · (skoki z trampoliny)

złoto: Melbourne 1956 · skoki do wody · (skoki z wieży)

srebro: Buenos Aires 1951 · skoki z trampoliny


text:
# Denar
Denar (łac. dēnārǐŭs, l.mn. denarii, stgr. δηνάριον) – dawna moneta srebrna, pierwszy raz wybita w Rzymie około 215–211 roku p.n.e. Nazwa pochodzi z łac. deni („po dziesięć”), gdyż wówczas miała wartość dziesięciu brązowych asów.

## W okresierepubliki
Denar jako monetę obiegową zaczęto bić w okresie II wojny punickiej (218–201 p.n.e.). Pierwotnie jego normatywna waga wynosiła 4,55 g, tj. 1/72 rzymskiej libry, czyli funta. Pierwsze denary miały na awersie głowę bogini Romy i znak wartości X, tj. 10 asów, zaś na rewersie konne postacie Dioskurów (Kastora i Polluksa) oraz napis „ROMA”. Za bezpośredni poprzednik denara uważany jest kwadrygat z pokrewnymi wyobrażeniami symbolicznymi awersu i rewersu. Natomiast bigat był jedynie rodzajem republikańskiej monety denarowej z charakterystycznym przedstawieniem rewersowym.
Pod koniec II wieku p.n.e., w czasach Gajusza Grakcha (ok. 123 roku p.n.e.) zmieniono relacje denara, którego wartość wynosiła teraz 16 asów. W Rzymie republikańskim emitowano również techniczną odmianę tej monety, jaką był tzw. serratus, czyli denar nacinany na obrzeżu. Inną odmianą był denar suberatus, czyli jedynie pokrywany srebrem, a będący produktem fałszowania obiegowego pieniądza.

## W okresiecesarstwa
Za rządów Oktawiana Augusta (27 p.n.e.–14.n.e) denar ważył 3,89 g i odpowiadał 4 sestercjuszom, 8 dupondiusom (dwuasom), 16 asom i 64 kwadransom (ćwierćasom). Cesarz Neron (54–68 n.e.) w wyniku reformy z 64 r. obniżył jego wagę z 3,89 do 3,43 grama, czyli do 1/96 funta. Poważną dewaluację w latach 193–196 n.e. trzykrotnie przeprowadził cesarz Septymiusz Sewer, obniżając ilość srebra w monecie z 81% do 54%. Reformy te spowodowały, że denar odtąd stał się właściwie pieniądzem kredytowym; jedynie moneta złota miała charakter pełnowartościowy.
W III stuleciu pogłębiający się kryzys polityczny i ekonomiczny imperium odbił się mocno na systemie monetarnym, doprowadzając go do ruiny. W połowie III w. denar zawierał jedynie ok. 2–3% srebra, stając się właściwie monetą miedzianą. Emisji jego praktycznie zaniechali następcy cesarza Gordiana III (238–244). Na krótko przywrócono go za Aureliana (270–275), ale tylko jako drobną rozmienną monetę z brązu o wadze ok. 2,6 g, w której zawartość srebra wynosiła teoretycznie 2,5 proc.. Mimo to, jako pieniądz obrachunkowy (denarius communis) stosowany był aż do reform Dioklecjana w końcu III stulecia. Nieudaną próbą odnowienia wartościowego denara było wprowadzenie wówczas srebrnego argenteusa.
| Okres        | Jednostka odniesienia | Liczba denarów |
| ------------ | --------------------- | -------------- |
| ok. 100 n.e. | 1 funt złota          | 1000           |
| 301 n.e.     | 1 funt złota          | 50 000         |
| 311 n.e.     | 1 funt złota          | 120 000        |
| 324 n.e.     | 1 funt złota          | 300 000        |
| 337 n.e.     | 1 funt złota          | 20 000 000     |
| po 350 n.e.  | 1 funt złota          | 330 000 000    |

### Denar w kontekście biblijnym
W Nowym Testamencie rzymski denar wymieniany jest niejednokrotnie jako dobrze znany miernik wartości. W Ewangelii św. Mateusza stanowi on równowartość dziennej pracy robotnika (Mt 20,2.9–10.13); tyle wynosił w czasach Jezusa coroczny podatek na rzecz cesarza, w literaturze umownie zwany „groszem czynszowym” (Mt 22,19–21 ; Mk 12,15 ; Łk 20,24), zaś danina na rzecz świątyni – 2 denary (Mt 17,24–27). Opiekę nad rannym w gospodzie zapewniano za 2 denary (Łk 10,35), ale flakon (bądź funt) wonnego olejku z nardu wart był aż trzysta (Mk 14,5 ; J 12,5). W denarach wyliczany jest też dług (Łk 7,41) oraz ilość chleba potrzebna dla ludzkiej gromady (Mk 6,37 ; J 6,7).
Pod koniec I wieku n.e. św. Jan prorokował o czasach po wielkiej wojnie, kiedy za jednego denara można będzie nabyć kwartę pszenicy lub 3 kwarty jęczmienia (Ap 6,6). Za życia Jezusa miał on w Palestynie wartość około 1 drachmy, co odpowiadało ¼ szekla.

## W mennictwie i tradycji europejskiej
W średniowieczu od X aż do ok. połowy XIII w. denarem nazywano niemal każdą monetą srebrną w wielu nowo powstałych chrześcijańskich państwach Europy, kierując się tradycją odziedziczoną po Rzymianach i nawiązując do prestiżu imperium rzymskiego. Do czasu zastąpienia go groszem denar był podstawową srebrną jednostką monetarną w całej Europie zachodniej i środkowej. Przy tak ogromnym rozprzestrzenieniu zyskał swoiste nazwy miejscowe: pens (penny) w Anglii, pfennig (fenig) w Niemczech, a we Francji denier (łac. novus denarius).
Jako pierwszy bił go frankoński Pepin Mały (751–768), ale szerzej wprowadził na zachodzie Europy pod koniec VIII wieku Karol Wielki. Jego funt (livra czyli libra) o wadze ok. 408 g, dzielił się na 20 solów (solidów), każdy po 12 denarów. W ten sposób zgodnie z karolińską stopą menniczą wybijano 240 denarów (wagi ok. 1,7 g i średnicy ok. 21 mm) z funta czystego srebra. Późniejsze srebrniki Karola (812–814 r.) nosiły na wzór rzymskich napis IMP[erator] AVG[ustus] i portret władcy w wieńcu laurowym. Waga ich potem obniżyła się do 1–1,5 g ; za Filipa I (początek XII w.) do monety dodawano trzecią część miedzi. Za rządów Ludwika Grubego (1108–1137) była to już tylko w połowie moneta srebrna. Bito ją jednak (jako niewielki miedziak) do czasu panowania Ludwika XVI, kiedy to emisji zaniechano ostatecznie.
W Anglii, naśladując denar karoliński, dość wcześnie wprowadzono pens za rządów króla Offy (757–794). W XII–XIV w. pensy znane były też pod nazwą sterlingów (easterlingów) – stąd późniejsze określenie funt szterling. W wiekach średnich była to główna angielska moneta obiegowa i przetrwała ona (choć jako niski nominał) do czasów Jerzego I (1714–1727), ostatecznie zamieniona (1797) na miedziak. Do 1971 r. pens przez wieki oznaczano tradycyjnie symbolem „d” – od denarius. Na wzór angielskich bito penningi w krajach skandynawskich; zachowały się do końca 2001 roku jedynie w walucie fińskiej (pennia = pens). W angielskim systemie monetarnym karolińska stopa mennicza przetrwała dłużej niż gdziekolwiek na świecie, bo aż do początku lat 70. XX wieku.
Niemieckie fenigi (ok. 1,2 g) wypuszczano od X stulecia, też wedle stopy karolińskiej, jednakże waga i próba tej monety były niejednakowe w różnych częściach Niemiec. Ponadto z upływem czasu zawartość srebra w monecie wraz z jej wagą obniżała się (np. w końcu XV wieku – tylko ok. 0,3 g). W XVII wieku fenig bito już z miedzi. Nazwa przez stulecia przetrwała jednak w walucie niemieckiej nawet po wprowadzeniu srebrnej marki Rzeszy (1871), podzielnej na 100 fenigów, a także po wszystkich jej transformacjach w XX stuleciu – zarówno w okresie międzywojennym, jak i po II wojnie światowej.
W Hiszpanii ślad tej tradycyjnej nazwy zachował się dotąd w języku jako ogólna nazwa pieniędzy (dinero) ; podobnie w Portugalii (dinheiro) i we Włoszech (danaro albo denaro). W Europie XX wieku antyczna nazwa znalazła (jako dinar) odbicie w walucie Jugosławii (od 1920 r.) i w nowszych czasach (1993) – Macedonii.

### Poza Europą
Na arabskim Bliskim Wschodzie nazwę starożytnego denara przeniesiono na monetę złotą wagi 4,25 g, wartą początkowo 10 srebrnych dirhemów, a wprowadzoną za kalifa Abd el-Malika na wzór bizantyjskiego solida i zwaną dinarem. Miano to, mocno utrwalone w arabskiej tradycji, w czasach nowożytnych dało początek nazwom jednostek monetarnych wielu nowo powstałych muzułmańskich państw Bliskiego Wschodu i Maghrebu: Iraku (1932), Jordanii (1950), Tunezji (1958), Algierii (1964), Libii (1971), Jemenu, Bahrajnu, Kuwejtu, a także Iranu.

## Denar na ziemiach polskich
Na przełomie X/XI w. większość monet w obiegu miała przeciętną wagę ok. 1,3 g.
Według badań Stanisława Suchodolskiego, monety wiązane dotąd z osobą Mieszka I (960–992) pochodziły od jego wnuka Mieszka II (1025–1034) i są o około 30 lat późniejsze (ok. 1013-1025) niż dotąd uważano. Mieszko II, syn Bolesława Chrobrego (992–1025) bił monetę jeszcze za życia ojca – jako następca tronu. Emisje te historycy łączyli przedtem z osobą jego dziadka noszącego to samo imię – Mieszka I.
Pierwszymi monetami polskimi były zatem nie denary Mieszka I, lecz jego następcy – Bolesława Chrobrego (ok. 995). Przy średnicy 16–21 mm ważyły około 1,5 grama (według badań Suchodolskiego: monety ciężkie - waga średnia rzędu ok. 1,5-1,7 g, monety lżejsze - ok. 1 g). Denary mieszkowe przy średnicy 19–20 mm ważyły średnio ok. 1,5 g (1,38–1,629 g). Przeciętna średnia waga monet obu władców: ciężkie – ok. 1,46–1,75 g, lekkie – 0,745–1,15 g. Początkowo denary odpowiadały 1/240 grzywny.
Denary Bolesława Śmiałego (1058–1079) wahały się wagą od ok. 0,4 do 1,1 g (według stopy menniczej – 0,9 g) przy bardzo zmiennej próbie srebra, mając też średnicę zmniejszoną do 11–15 mm. Podstawą ich był nie funt karoliński, lecz grzywna krakowska (ok. 210 g). Za Władysława Hermana (1079–1102) pojawiły się monety lekko wklęsłe, o kształcie miseczkowatym. Natomiast wypuszczane samowolnie przez wojewodę Sieciecha są pierwszą polską obiegową monetą prywatną kursującą na równi z książęcą.
Mieszko Stary (1173–1202) wprowadził do obiegu nowe cienkie denary o większej średnicy, ale mniejszej wadze (0,35–0,85 g). Z czasem ich wagę oraz próbę obniżano tak, że na przełomie XIV/XV wieku ważyły zaledwie ok. 0,15–0,25 g. Służyło temu praktykowanie zapożyczonej z zachodu Europy praktyki tzw. renowacji monety (renovatio monetae), polegające na przymusowej okresowej wymianie całej krążącej masy monetarnej na nowy pieniądz. Przy stosowanym niekorzystnym kursie wymiennym (mniej otrzymanych monet z gorszego srebra za więcej zwróconych starych z lepszego kruszcu) oznaczało to ukrytą szybką dewaluację denara, który już wówczas nie był pełnowartościowy.
W XIII w. większość denarów bitych przez polskich książąt miała postać cienkiej, łamliwej blaszki – brakteata (na Śląsku upowszechniła się forma brakteata guziczkowego. Na Śląsku dysponującym większymi zasobami srebra i lepszymi możliwościami rozwoju gospodarczego, ok. 1290 r. wprowadzono do obiegu kwartniki, tj. denary kwartnikowe (denarii quartenses) o wysokiej zawartości kruszcu (do 0,940) i zwiększonej wadze (1,8–2 g). „Reforma kwartnikowa była samodzielnym dziełem władców śląskich i miała charakter pionierski”. Niską wartość miały denary emitowane w państwie krzyżackim (zwane też fenigami), gdzie z grzywny chełmińskiej (200 g) wybijano ich 720 o wadze ok. 0,28 g.
W okresie po reformie groszowej (przeprowadzonej na ziemiach polskich przez Wacława II Przemyślidę, 1300–1305) znaczenie denara – szczególnie w większych transakcjach – zmalało na rzecz grosza, tym niemniej wciąż wybijano go w dużych ilościach. Mimo że na przełomie XIV–XV wieku waga denara wynosiła już tylko 1/10 tego, co we wczesnym średniowieczu, nigdy nie zmieniono jego nazwy. Jedynie na Pomorzu Zachodnim oraz na Śląsku stosowano określenia Slavicales lub parvi na określenie monet odbiegających swą wartością od innych współczesnych denarów będących w obiegu. Na Śląsku od XIV w. denar zwano halerzem.
Za Kazimierza Wielkiego (1333–1370) dodatkowo pojawiły się półdenary, czyli obole. Jagiellonowie emitowali denarki jako najmniejszą swoją monetę. Wiele ich wybijali zwłaszcza Władysław Jagiełło i Kazimierz Jagiellończyk.
Denary wypuszczano jeszcze przez cały wiek XVI, już jako najdrobniejszą monetę wartości zaledwie 1/10 – 1/18 grosza. Z czasów Zygmunta III Wazy ostatnie emisje pochodzą z 1624–1626 roku (na Litwie emitowano do 1582 r.). Jednak była to już faktycznie moneta miedziana o wadze 0,33 g i na jeden grosz przypadało 18 denarów. Za rządów Jana II Kazimierza, w latach 1652–1653 wybito w niewielkich ilościach denar o wadze 0,53 grama. Natomiast w obrachunkach pojęcie denara (zwanego u nas w późniejszych czasach pieniążkiem) zachowało się aż do początków XIX stulecia.

wikiname: plwiki

title: Denar

in_language: pl

wikitext:
{{Inne znaczenia|dawnej monety|[[denar (Macedonia Północna)|denar północnomacedoński]]}}
'''Denar''' ([[łacina|łac.]] ''dēnārǐŭs'', l.mn. ''denarii'', [[język starogrecki|stgr.]] ''δηνάριον'') – dawna moneta srebrna, pierwszy raz wybita w [[starożytny Rzym|Rzymie]] około 215–211 roku p.n.e.<ref group="uwaga">Według poglądu Andrzeja Kunisza (''Vademecum...'', t. I, s. 271), najpóźniej zaś w 211 p.n.e. – jak zresztą obecnie przyjmuje się najczęściej. Dokładniejsze datowanie wciąż sporne; np. u Helmuta Kahnta – ok. 213 r. p.n.e. (''Das grosse Münzlexikon von A bis Z'', Regenstauf 2005, s. 88).</ref> Nazwa pochodzi z łac. ''deni'' („po dziesięć”), gdyż wówczas miała wartość dziesięciu brązowych [[as (moneta)|asów]].

== W okresie [[Republika rzymska|republiki]] ==
[[Plik:Denar z czasów Republiki Rzymskiej.jpg|thumb|240px|Typowy denar z czasów Republiki z [[awers i rewers|awersowym]] przedstawieniem głowy bogini [[Roma (mitologia)|Romy]] i konnych [[Dioskurowie|Dioskurów]] na rewersie]]
Denar jako monetę obiegową zaczęto bić w okresie [[II wojna punicka|II wojny punickiej]] (218–201 p.n.e.). Pierwotnie jego normatywna waga wynosiła 4,55 g, tj. 1/72 rzymskiej [[Miary rzymskie#Miary masy (libra)|libry]], czyli funta. Pierwsze denary miały na [[awers i rewers|awersie]] głowę bogini [[Roma (mitologia)|Romy]] i znak wartości X, tj. 10 [[as (moneta)|asów]], zaś na rewersie konne postacie [[Dioskurowie|Dioskurów (Kastora i Polluksa)]] oraz napis „ROMA”. Za bezpośredni poprzednik denara uważany jest [[kwadrygat]] z pokrewnymi wyobrażeniami symbolicznymi awersu i rewersu. Natomiast [[bigatus|bigat]] był jedynie rodzajem republikańskiej monety denarowej z charakterystycznym przedstawieniem rewersowym.

Pod koniec II wieku p.n.e., w czasach [[Gajusz Grakchus|Gajusza Grakcha]] (ok. 123 roku p.n.e.) zmieniono relacje denara, którego wartość wynosiła teraz 16 asów{{refn|grupa=uwaga|Po reformie ustalającej wartość denara w brązie na 16 asów, wojskom żołd wypłacano licząc go nadal po 10 asów, z korzystniejszym przeliczeniem, gdy żołnierz otrzymywał więcej denarów: przy wysokości przeciętnego żołdu rocznego w wysokości 1200 asów, wciąż odbierał 120 denarów wagi 3,9 g, natomiast w nowym przeliczeniu jedynie 75 denarów ([[Lidia Winniczuk]]: ''Ludzie, zwyczaje i obyczaje starożytnej Grecji i Rzymu''. Warszawa: [[Wydawnictwo Naukowe PWN|Państwowe Wydawnictwo Naukowe]], 1983, s. 162-163).}}. W Rzymie republikańskim emitowano również techniczną odmianę tej monety, jaką był tzw. [[serratus]], czyli denar nacinany na obrzeżu. Inną odmianą był denar [[suberatus]], czyli jedynie pokrywany [[srebro|srebrem]], a będący produktem fałszowania obiegowego pieniądza.

== W okresie [[Cesarstwo Rzymskie|cesarstwa]] ==
[[Plik:Septimius Severus Secular Games-transparent.png|thumb|240px|Denar Septymiusza Sewera z 204 n.e.]]
Za rządów [[Oktawian August|Oktawiana Augusta]] (27 p.n.e.–14.n.e) denar ważył 3,89 g i odpowiadał 4 [[sesterc]]juszom, 8 [[dupondius]]om (dwuasom), 16 asom i 64 [[quadrans|kwadransom]] (ćwierćasom){{refn|grupa=uwaga|W tych czasach gdy [[legion]]iści otrzymywali [[żołd]], zwany [[stipendium]], w wysokości 10 asów dziennie, [[pretorianie]] płatni byli dziennie 2 denary ([[Publiusz Korneliusz Tacyt|Tacyt]]: ''Roczniki'', I, 17)}}. Cesarz [[Neron]] (54–68 n.e.) w wyniku reformy z 64 r. obniżył jego wagę z 3,89 do 3,43 grama, czyli do 1/96 funta. Poważną dewaluację w latach 193–196 n.e. trzykrotnie przeprowadził cesarz [[Septymiusz Sewer]], obniżając ilość srebra w monecie z 81% do 54%. Reformy te spowodowały, że denar odtąd stał się właściwie pieniądzem kredytowym; jedynie moneta złota miała charakter pełnowartościowy.

W III stuleciu pogłębiający się kryzys polityczny i ekonomiczny imperium odbił się mocno na systemie monetarnym, doprowadzając go do ruiny. W połowie III w. denar zawierał jedynie ok. 2–3% srebra, stając się właściwie monetą miedzianą. Emisji jego praktycznie zaniechali następcy cesarza [[Gordian III|Gordiana III]] (238–244). Na krótko przywrócono go za [[Lucjusz Domicjusz Aurelian|Aureliana]] (270–275), ale tylko jako drobną rozmienną monetę z brązu o wadze ok. 2,6 g, w której zawartość srebra wynosiła teoretycznie 2,5 proc.<ref>Adriano Savio: ''Monete romane'', Napoli 2001, s. 200.</ref>. Mimo to, jako pieniądz obrachunkowy (''denarius communis'') stosowany był aż do reform [[Dioklecjan]]a w końcu III stulecia. Nieudaną próbą odnowienia wartościowego denara było wprowadzenie wówczas srebrnego [[argenteus]]a.

{| class="wikitable" border="1"
|+ Deprecjacja wartości denara w stosunku do złota{{r|Johnson-27}}
! Okres !! Jednostka odniesienia !! Liczba denarów
|-
| ok. 100 n.e. || 1 funt złota || 1000
|-
|  301 n.e.{{r|Dioklecjan}} || 1 funt złota || 50 000
|-
|  311 n.e. || 1 funt złota || 120 000
|-
|  324 n.e. || 1 funt złota || 300 000
|-
|  337 n.e. || 1 funt złota || 20 000 000
|-
|  po 350 n.e. || 1 funt złota || 330 000 000
|}

=== Denar w kontekście biblijnym ===
[[Plik:Tiberius, R6195, BMC 49.jpg|thumb|240px|Ewangeliczny denar „z obrazem i napisem Cezara” (Tyberiusza) do opłacania podatku]]
W [[Nowy Testament|Nowym Testamencie]] rzymski denar wymieniany jest niejednokrotnie jako dobrze znany miernik wartości. W [[Ewangelia Mateusza|Ewangelii św. Mateusza]] stanowi on równowartość dziennej pracy robotnika (Mt 20,2.9–10.13); tyle wynosił w czasach [[Jezus Chrystus|Jezusa]] coroczny podatek na rzecz [[Cesarstwo Rzymskie|cesarza]], w literaturze umownie zwany „groszem czynszowym” (Mt 22,19–21 ; Mk 12,15 ; Łk 20,24), zaś danina na rzecz [[Świątynia Jerozolimska|świątyni]] – 2 denary (Mt 17,24–27). Opiekę nad rannym w gospodzie zapewniano za 2 denary (Łk 10,35), ale flakon (bądź [[libra (jednostka miary)|funt]]) wonnego [[olejek nardowy|olejku z nardu]] wart był aż trzysta (Mk 14,5 ; J 12,5). W denarach wyliczany jest też dług (Łk 7,41) oraz ilość chleba potrzebna dla ludzkiej gromady (Mk 6,37 ; J 6,7).

Pod koniec I wieku n.e. [[Jan Ewangelista|św. Jan]] prorokował o czasach po wielkiej wojnie, kiedy za jednego denara można będzie nabyć kwartę pszenicy lub 3 kwarty jęczmienia (Ap 6,6)<ref>[http://biblia.oblubienica.eu/interlinearny/index/book/27/chapter/6/verse/6/param/1 Apokalipsa 6,6] {{lang|el}}. Tekst ten jest różnie interpretowany ([http://www.biblia.deon.pl/rozdzial.php?id=1094#P5 przekład w Biblii Tysiąclecia]).</ref>. Za życia Jezusa miał on w [[Palestyna|Palestynie]] wartość około 1 [[drachma (moneta)|drachmy]], co odpowiadało ¼ [[szekel (masa)|szekla]]<ref>''Bibel-Lexikon'' (pod red. H. Haaga), Leipzig 1971, kol. 325 ; 1185.</ref>.

== W mennictwie i tradycji europejskiej ==
[[Plik:Denier sous Charles Ier dit Charlemagne.jpg|thumb|Denar Karola Wielkiego (1,36 g) z [[monogram]]em [[Karolingowie|karolińskim]] na rewersie]]
W średniowieczu od X aż do ok. połowy XIII w. denarem nazywano niemal każdą monetą srebrną w wielu nowo powstałych chrześcijańskich państwach Europy, kierując się tradycją odziedziczoną po Rzymianach i nawiązując do prestiżu imperium rzymskiego. Do czasu zastąpienia go groszem{{refn|grupa=uwaga|Nazwa ta (od ''denarius grossus'' – „gruby denar”) jest w istocie tylko przetworzeniem dotychczasowego pojęcia.}} denar był podstawową srebrną jednostką monetarną w całej Europie zachodniej i środkowej. Przy tak ogromnym rozprzestrzenieniu zyskał swoiste nazwy miejscowe: pens (penny) w Anglii, pfennig (fenig) w Niemczech{{refn|grupa=uwaga|Zdaniem R. Kiersnowskiego fenig to nie fonetyczna wersja denara, ale odpowiadający mu synonim monety w krajach germańskich od ok. VIII w.; pochodzenie tego określenia wciąż sporne: od łac. ''pondus'' (waga, ciężar) lub od [[języki germańskie|germ.]] ''Pfanne'' (patelnia, panew) albo jeszcze innego pochodzenia (''Moneta w kulturze wieków średnich'', Warszawa 1988, s. 129).}}, a we Francji denier (łac. ''novus denarius'').

Jako pierwszy bił go [[Frankowie|frankoński]] [[Pepin Krótki|Pepin Mały]] (751–768), ale szerzej wprowadził na zachodzie Europy pod koniec VIII wieku [[Karol Wielki]]. Jego funt (''livra'' czyli ''libra'') o wadze ok. 408 g, dzielił się na 20 solów (solidów), każdy po 12 denarów. W ten sposób zgodnie z karolińską [[stopa mennicza|stopą menniczą]] wybijano 240 denarów (wagi ok. 1,7 g i średnicy ok. 21 mm) z funta czystego srebra. Późniejsze srebrniki Karola (812–814 r.) nosiły na wzór rzymskich napis IMP[erator] AVG[ustus] i portret władcy w wieńcu laurowym. Waga ich potem obniżyła się do 1–1,5 g ; za [[Filip I (król Francji)|Filipa I]] (początek XII w.) do monety dodawano trzecią część miedzi. Za rządów [[Ludwik VI Gruby|Ludwika Grubego]] (1108–1137) była to już tylko w połowie moneta srebrna. Bito ją jednak (jako niewielki miedziak) do czasu panowania [[Ludwik XVI|Ludwika XVI]], kiedy to emisji zaniechano ostatecznie<ref>''Denier'' [w] C.C. Chamberlain: ''Guide to Numismatics'', London 1965, s. 46.</ref>.

W Anglii, naśladując denar karoliński, dość wcześnie wprowadzono pens za rządów króla [[Offa (król Mercji)|Offy]] (757–794). W XII–XIV w. pensy znane były też pod nazwą sterlingów (easterlingów) – stąd późniejsze określenie funt szterling. W wiekach średnich była to główna angielska moneta obiegowa i przetrwała ona (choć jako niski nominał) do czasów [[Jerzy I Hanowerski|Jerzego I]] (1714–1727), ostatecznie zamieniona (1797) na miedziak. Do 1971 r. pens przez wieki oznaczano tradycyjnie symbolem „d” – od denarius<ref>''Penny'' [w] C.C. Chamberlain, dz. cyt., s. 121–122.</ref>. Na wzór angielskich bito penningi w krajach skandynawskich; zachowały się do końca 2001 roku jedynie w walucie [[Finlandia|fińskiej]] (pennia = pens). W angielskim systemie monetarnym karolińska stopa mennicza przetrwała dłużej niż gdziekolwiek na świecie, bo aż do początku lat 70. XX wieku.

Niemieckie [[fenig]]i (ok. 1,2 g) wypuszczano od X stulecia, też wedle stopy karolińskiej, jednakże waga i próba tej monety były niejednakowe w różnych częściach Niemiec. Ponadto z upływem czasu zawartość srebra w monecie wraz z jej wagą obniżała się (np. w końcu XV wieku – tylko ok. 0,3 g). W XVII wieku fenig bito już z miedzi. Nazwa przez stulecia przetrwała jednak w walucie niemieckiej nawet po wprowadzeniu srebrnej [[marka niemiecka|marki Rzeszy]] (1871), podzielnej na 100 fenigów, a także po wszystkich jej transformacjach w XX stuleciu – zarówno w okresie międzywojennym, jak i po II wojnie światowej.

W Hiszpanii ślad tej tradycyjnej nazwy zachował się dotąd w języku jako ogólna nazwa pieniędzy (''dinero'') ; podobnie w Portugalii (''dinheiro'') i we Włoszech (''danaro'' albo ''denaro''). W Europie XX wieku antyczna nazwa znalazła (jako dinar) odbicie w walucie [[Jugosławia|Jugosławii]] (od 1920 r.) i w nowszych czasach (1993) – Macedonii.

=== Poza Europą ===
[[Plik:Arabic-Latin Umayyad dinar from Spain, 715-717 AD.jpg|thumb|Dinar Umajjadów z pocz. VIII w.]]
Na arabskim Bliskim Wschodzie nazwę starożytnego denara przeniesiono na monetę złotą wagi 4,25 g, wartą początkowo 10 srebrnych [[dirhem]]ów, a wprowadzoną za [[kalif]]a Abd el-Malika na wzór bizantyjskiego [[solid]]a i zwaną [[dinar]]em. Miano to, mocno utrwalone w arabskiej tradycji, w czasach nowożytnych dało początek nazwom jednostek monetarnych wielu nowo powstałych muzułmańskich państw Bliskiego Wschodu i [[Maghreb]]u: Iraku (1932), Jordanii (1950), Tunezji (1958), Algierii (1964), Libii (1971), Jemenu, Bahrajnu, Kuwejtu, a także Iranu<ref>W.W. Zwaricz: ''Numizmaticzeskij słowar'', Lwow 1975, s. 51.</ref>.

== Denar na ziemiach polskich ==
Na przełomie X/XI w. większość monet w obiegu miała przeciętną wagę ok. 1,3 [[Gram|g]]<ref>{{Cytuj |autor = Stanisław Suchodolski |tytuł = Moneta polska w X/XI wieku : Mieszko I i Bolesław Chrobry |czasopismo = Wiadomości Numizmatyczne |data = 1967 |wolumin = 11 |numer = 2-3 (40-41) |s = 146, 190 |cytat = Na początku XI wieku najliczniejsze są w polskich znaleziskach tzw. denary Ottona i Adelajdy oraz [[Denar_krzyżowy|krzyżówki]] typu II z kapliczką – o wadze przeciętnej ok. 1,3 g |język = pl en |odn = tak}}</ref>.

Według badań [[Stanisław Suchodolski (numizmatyk)|Stanisława Suchodolskiego]]<ref group="uwaga">Możliwość taką dopuszczał już wcześniej (por. St. Suchodolski: ''Denar w kalecie. Trzy pierwsze stulecia monety polskiej''. Wrocław 1981, s.8).</ref>, monety wiązane dotąd z osobą [[Mieszko I|Mieszka I]] (960–992) pochodziły od jego wnuka [[Mieszko II Lambert|Mieszka II]] (1025–1034) i są o około 30 lat późniejsze (ok. 1013-1025) niż dotąd uważano. Mieszko II, syn [[Bolesław I Chrobry|Bolesława Chrobrego]] (992–1025) bił monetę jeszcze za życia ojca – jako następca tronu. Emisje te historycy łączyli przedtem z osobą jego dziadka noszącego to samo imię – Mieszka I<ref name="Suchodolski1998">{{cytuj pismo | nazwisko = Suchodolski | imię = Stanisław | tytuł = Spór o początki mennictwa w Czechach i w Polsce | czasopismo = Wiadomości Numizmatyczne | wolumin = XLII | data = 1998 | url = http://www.denary.com.pl/pdf/1.pdf}}</ref>.

Pierwszymi monetami polskimi były zatem nie denary Mieszka I, lecz jego następcy – Bolesława Chrobrego (ok. 995)<ref name="Suchodolski1998" />. Przy średnicy 16–21 mm ważyły około 1,5 [[Gram|grama]] (według badań Suchodolskiego: monety ciężkie - waga średnia rzędu ok. 1,5-1,7 g, monety lżejsze - ok. 1 g{{odn|Suchodolski|1967|s=84}}). Denary mieszkowe przy średnicy 19–20 mm ważyły średnio ok. 1,5 g (1,38–1,629 g){{odn|Suchodolski|1967|s=81, 144, 186-187}}. Przeciętna średnia waga monet obu władców: ciężkie – ok. 1,46–1,75 g, lekkie – 0,745–1,15 g{{odn|Suchodolski|1967|s=143, 190}}. Początkowo denary odpowiadały 1/240 [[grzywna (jednostka miar)|grzywny]].

Denary [[Bolesław II Szczodry|Bolesława Śmiałego]] (1058–1079) wahały się wagą od ok. 0,4 do 1,1 g (według stopy menniczej – 0,9 g) przy bardzo zmiennej próbie srebra, mając też średnicę zmniejszoną do 11–15 mm. Podstawą ich był nie funt karoliński, lecz grzywna krakowska (ok. 210 g). Za [[Władysław I Herman|Władysława Hermana]] (1079–1102) pojawiły się monety lekko wklęsłe, o kształcie miseczkowatym. Natomiast wypuszczane samowolnie przez wojewodę [[Sieciech (palatyn)|Sieciecha]] są pierwszą polską obiegową [[Denar Sieciecha|monetą]] prywatną kursującą na równi z książęcą.

[[Mieszko III Stary|Mieszko Stary]] (1173–1202) wprowadził do obiegu nowe cienkie denary o większej średnicy, ale mniejszej wadze (0,35–0,85 g). Z czasem ich wagę oraz próbę obniżano{{refn|grupa=uwaga|[[Bulla]] papieża [[Innocenty III|Innocentego III]] z 1207 r. zarzucała księciu polskiemu, iż [[świętopietrze]] („grosz albo denar św. Piotra”) płaci jak najgorszą monetą (H. Cywiński, dz. cyt., s.24).}} tak, że na przełomie XIV/XV wieku ważyły zaledwie ok. 0,15–0,25 g. Służyło temu praktykowanie zapożyczonej z zachodu Europy praktyki tzw. renowacji monety (''renovatio monetae''), polegające na przymusowej okresowej wymianie całej krążącej masy monetarnej na nowy pieniądz. Przy stosowanym niekorzystnym kursie wymiennym (mniej otrzymanych monet z gorszego srebra za więcej zwróconych starych z lepszego kruszcu) oznaczało to ukrytą szybką [[dewaluacja|dewaluację]] denara, który już wówczas nie był pełnowartościowy.
[[Plik:Denar Łokietka.jpg|thumb|Denar z czasów Władysława Łokietka z napisami WLADISLAVS (awers) i R[ex] POLONIE (rewers)]]
W XIII w. większość denarów bitych przez polskich książąt miała postać cienkiej, łamliwej blaszki – [[brakteat]]a (na Śląsku upowszechniła się forma brakteata guziczkowego{{refn|grupa=uwaga|O większej średnicy i wadze 0,55–0,85 g ; wprowadził go ok. 1230 r. książę [[Henryk I Brodaty|Henryk Brodaty]], okresowo podnosząc znaczenie lokalnego pieniądza (H. Cywiński, dz. cyt., s.29).}}. Na Śląsku dysponującym większymi zasobami srebra i lepszymi możliwościami rozwoju gospodarczego, ok. 1290 r. wprowadzono do obiegu kwartniki, tj. denary kwartnikowe (''denarii quartenses'') o wysokiej zawartości kruszcu (do 0,940) i zwiększonej wadze (1,8–2 g). „Reforma kwartnikowa była samodzielnym dziełem władców śląskich i miała charakter pionierski”<ref>Cyt. za H. Cywiński, dz. cyt., s. 30</ref>. Niską wartość miały denary emitowane w [[państwo zakonu krzyżackiego|państwie krzyżackim]] (zwane też fenigami), gdzie z grzywny [[Chełmno|chełmińskiej]] (200 g) wybijano ich 720 o wadze ok. 0,28 g{{refn|grupa=uwaga|Według krzyżackiego dokumentu z 1233 r. 5 denarów chełmińskich odpowiadało 1 [[Kolonia (Niemcy)|kolońskiemu]] (H. Cywiński, dz. cyt., s. 27).}}.

W okresie po reformie groszowej (przeprowadzonej na ziemiach polskich przez [[Wacław II|Wacława II Przemyślidę]], 1300–1305) znaczenie denara – szczególnie w większych transakcjach – zmalało na rzecz [[grosz]]a, tym niemniej wciąż wybijano go w dużych ilościach. Mimo że na przełomie XIV–XV wieku waga denara wynosiła już tylko 1/10 tego, co we wczesnym średniowieczu, nigdy nie zmieniono jego nazwy. Jedynie na Pomorzu Zachodnim oraz na Śląsku stosowano określenia ''Slavicales'' lub ''parvi'' na określenie monet odbiegających swą wartością od innych współczesnych denarów będących w obiegu. Na Śląsku od XIV w. denar zwano halerzem.

Za [[Kazimierz III Wielki|Kazimierza Wielkiego]] (1333–1370) dodatkowo pojawiły się [[obol|półdenary]], czyli [[obol]]e. Jagiellonowie emitowali denarki jako najmniejszą swoją monetę. Wiele ich wybijali zwłaszcza [[Władysław II Jagiełło|Władysław Jagiełło]] i [[Kazimierz IV Jagiellończyk|Kazimierz Jagiellończyk]].

Denary wypuszczano jeszcze przez cały wiek XVI, już jako najdrobniejszą monetę wartości zaledwie 1/10 – 1/18 grosza. Z czasów [[Zygmunt III Waza|Zygmunta III Wazy]] ostatnie emisje pochodzą z 1624–1626 roku (na Litwie emitowano do 1582 r.). Jednak była to już faktycznie moneta miedziana o wadze 0,33 g i na jeden [[grosz]] przypadało 18 denarów. Za rządów [[Jan II Kazimierz Waza|Jana II Kazimierza]], w latach 1652–1653 wybito w niewielkich ilościach denar o wadze 0,53 grama. Natomiast w obrachunkach pojęcie denara (zwanego u nas w późniejszych czasach pieniążkiem) zachowało się aż do początków XIX stulecia.

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="Johnson-27">{{cytuj książkę | imię = Paul | nazwisko = Johnson | autor link =  | tytuł = Historia Anglików | wydawca = Marabut | miejsce = Gdańsk | rok = 1995 | strony= |isbn = 83-85893-16-4}}</ref>
<ref name="Dioklecjan">W wyniku finansowej reformy Dioklecjana.</ref>
}}

== Bibliografia ==
* John W. Betlyon: Pieniądze w ''Encyklopedia biblijna'' (pod red. P.J. Achtemeiera). Warszawa 1999, s. 930-935
* ''Biblia Tysiąclecia. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu''. Poznań – Warszawa 1980
* Henryk Cywiński: ''Dziesięć wieków pieniądza polskiego''. Warszawa 1987
* [[Tadeusz Kałkowski]]: ''Tysiąc lat monety polskiej''. Kraków 1983 (wyd. 3)
* [[Ryszard Kiersnowski]]: ''Początki pieniądza polskiego''. Warszawa 1962
* Ryszard Kiersnowski: ''Wstęp do numizmatyki polskiej wieków średnich''. Warszawa 1964
* Ryszard Kiersnowski: ''Moneta w kulturze wieków średnich''. Warszawa 1988
* [[Marian Kowalski (numizmatyk)|Marian Kowalski]]: ''Vademecum kolekcjonera monet i banknotów''. Wrocław – Warszawa 1988
* [[Andrzej Kunisz]]: Numizmatyka rzymska w ''Vademecum historyka starożytnej Grecji i Rzymu''. T. 1. Warszawa 1982, s. 269–304
* Andrzej Kunisz: ''Denar i antoninian. Z problematyki obiegu monetarnego w Cesarstwie Rzymskim w III w. n.e.'' „Studia Historyczne”, T. XVI (1973)
* [[Józef Andrzej Szwagrzyk]]: ''Pieniądz na ziemiach polskich X–XX w.'' Wrocław 1988 (wyd. 2)
* [[Józef Szymański (historyk)|Józef Szymański]]: ''Nauki pomocnicze historii''. Warszawa 2001

== Zobacz też ==
{{commons|Denarius}}
{{Wikiźródła|Encyklopedia staropolska/Denar|Denar w Encyklopedii staropolskiej}}
{{wikisłownik|denar}}
* [[system monetarny w cesarstwie rzymskim]].
* [[bigatus]]
* [[serratus]]
* [[suberatus]]
* [[denar Princes Polonie]]

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Monety rzymskie]]
[[Kategoria:Monety średniowieczne]]
[[Kategoria:Srebrne monety]]


text:
# Pherallodus
Pherallodus – rodzaj ryb z rodziny grotnikowatych (Gobiesocidae).

## Klasyfikacja
Gatunki zaliczane do tego rodzaju:
- Pherallodus indicus
- Pherallodus smithi

title: Pherallodus

wikitext:
{{Zwierzę infobox
 |nazwa łacińska         = ''Pherallodus''
 |TSN                    = 642526
 |zoolog                 = Briggs, 1955
 |okres istnienia        =
 |grafika                =
 |opis grafiki           =
 |typ                    = [[strunowce]]
 |podtyp                 = [[kręgowce]]
 |gromada                = [[promieniopłetwe]]
 |rząd                   = [[okoniokształtne]]
 |rodzina                = [[grotnikowate]]
 |rodzaj                 = ''Pherallodus''
 |synonimy               =
 |wikispecies            = Pherallodus
 |commons                =
}}
'''''Pherallodus''''' – rodzaj ryb z rodziny [[Grotnikowate|grotnikowatych]] (Gobiesocidae).

== Klasyfikacja ==
[[Gatunek (biologia)|Gatunki]] zaliczane do tego rodzaju{{r|Eschmeyer}}:

* ''[[Pherallodus indicus]]''
* ''[[Pherallodus smithi]]''

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="Eschmeyer">{{Catalog of Fishes|fishcatmain|wersja=2 października 2012|data dostępu=12 listopada 2012}}</ref>
}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Grotnikowate]]

Domena: eukarionty

Królestwo: zwierzęta

Typ: strunowce

Podtyp: kręgowce

Gromada: promieniopłetwe

Rząd: okoniokształtne

Rodzina: grotnikowate

Rodzaj: Pherallodus


text:
# Čelinac
Čelinac (cyr. Челинац) – miasto w północnej części Bośni i Hercegowiny, w Republice Serbskiej, siedziba gminy Čelinac. W 2013 roku liczyło 5097 mieszkańców.

title: Čelinac

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                 = Čelinac
 |nazwa oryginalna      = {{k|sr|Челинац}}
 |zdjęcie               = Celinac.jpg
 |opis zdjęcia          =
 |herb                  =
 |flaga                 =
 |dopełniacz nazwy      =
 |państwo               = BA-SRP
 |3. jednostka administracyjna = [[Gmina Čelinac|Čelinac]]
 |powierzchnia          =
 |wysokość              =
 |rok                   = 2013
 |liczba ludności       = 5097{{r|stat}}
 |gęstość zaludnienia   =
 |numer kierunkowy      =
 |kod pocztowy          =
 |tablice rejestracyjne =
 |współrzędne           = 44°43′30″N 17°19′48″E
 |commons               = Category:Čelinac
 |www                   = http://www.opstina-celinac.com/
}}
'''Čelinac''' ([[Cyrylica serbska|cyr.]] Челинац) – [[miasto]] w północnej części [[Bośnia i Hercegowina|Bośni i Hercegowiny]], w [[Republika Serbska|Republice Serbskiej]], siedziba [[Gmina Čelinac|gminy Čelinac]]. W 2013 roku liczyło 5097 mieszkańców{{r|stat}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="stat">{{cytuj stronę|url=http://web.archive.org/web/20170323072344/http://www2.rzs.rs.ba/static/uploads/bilteni/popis/gradovi_opstine_naseljena_mjesta/Rezultati_Popisa_2013_Gradovi_Opstine_Naseljena_Mjesta_WEB.xlsx|tytuł=Резултати Пописа 2013, Градови, општине, насељена мјеста|opublikowany=Републички завод за статистику|język=sr|data dostępu=2019-09-12}}</ref>
}}

{{Gmina Čelinac}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miasta w Republice Serbskiej]]
[[Kategoria:Miejscowości w gminie Čelinac]]

title: ČelinacЧелинац

Państwo: Bośnia i Hercegowina

Część składowa: Republika Serbska

Gmina: Čelinac


text:
# Kindrovo
Kindrovo – wieś w Chorwacji, w żupanii brodzko-posawskiej, w gminie Podcrkavlje. W 2011 roku liczyła 87 mieszkańców.

title: Kindrovo

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Kindrovo
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |godło                        =
 |pieczęć                      =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = żupania brodzko-posawska
 |2. jednostka administracyjna = [[gmina Podcrkavlje|Podcrkavlje]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2011
 |liczba ludności              = 87{{r|stat}}
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |współrzędne                  =
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Kindrovo''' – [[wieś]] w [[Chorwacja|Chorwacji]], w [[Żupania brodzko-posawska|żupanii brodzko-posawskiej]], w [[gmina Podcrkavlje|gminie Podcrkavlje]]. W 2011 roku liczyła 87 mieszkańców{{r|stat}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="stat">{{Popis 2011|s=464}}</ref>
}}

{{gmina Podcrkavlje}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miejscowości w żupanii brodzko-posawskiej]]

title: Kindrovo

Państwo: Chorwacja

Żupania: brodzko-posawska

Gmina: Podcrkavlje


text:
# Linia kolejowa Litovel – Mladeč
Linia kolejowa Litovel – Mladeč (Linia kolejowa nr 274 (Czechy)) – jednotorowa, niezelektryfikowana linia kolejowa o znaczeniu regionalnym w Czechach. Łączy Litovel ze stacją Mladeč. Przebiega w całości przez terytorium Kraju ołomunieckiego.

title: Linia kolejowa Litovel – Mladeč

wikitext:
{{Linia kolejowa infobox
 |numer    = 274
 |nazwa    = Litovel – Mladeč<ref name=przebieg>Poniższy przebieg trasy opracowano na podstawie [http://www.zelpage.cz/trate/ceska-republika/trat-274 opisu linii 274], [http://www.zelpage.cz/atlas.php atlasu kolejowego Czech] oraz serwisu [http://mapy.cz/ mapy.cz].</ref>
 |zarządca = [[Správa železniční dopravní cesty|SŽDC]]
 |mapa     =
 |srjp     = 274
 |długość  = 5,7
 |rozstaw  = 1435
 |trakcja  = brak
 |vmax     = 60
 |zdjęcie  = Železniční trať 274 u nádraží Litovel - předměstí, Litovel, okres Olomouc.jpg
 |opis     =
 |commons  = Category:Railway line 274 (Czech Republic)
 |przebieg =
{{LK||STR||||{{LK-linia|273|Linia kolejowa Červenka – Prostějov}} ↑ [[Červenka (stacja kolejowa)|Červenka]]||}}
{{LK||BHF|||0|[[Litovel předměstí]]|||}}
{{LK||ABZgl||||{{LK-linia|273|Linia kolejowa Červenka – Prostějov}} → [[Prostějov hlavní nádraží|Prostějov]]||}}
{{LK||HST|||2,572|[[Chudobín (przystanek kolejowy)|Chudobín]]|||}}
{{LK||HST|||4,753|[[Mladeč jeskyně]]|||}}
{{LK||KBHFe|||5,73|[[Mladeč (stacja kolejowa)|Mladeč]]|||}}
}}
'''Linia kolejowa Litovel – Mladeč''' ('''Linia kolejowa nr 274 (Czechy)''') – jednotorowa, niezelektryfikowana [[linia kolejowa]] o znaczeniu regionalnym w [[Czechy|Czechach]]. Łączy [[Litovel]] ze stacją [[Mladeč]]. Przebiega w całości przez terytorium [[Kraj ołomuniecki|Kraju ołomunieckiego]].

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{DEFAULTSORT:Litovel – Mladeč}}
[[Kategoria:Linie kolejowe w Czechach]]

title: Linia kolejowa nr 274

Zarządca: SŽDC

Sieć trakcyjna: brak

Prędkość maksymalna: 60 km/h

title: kolej

odcinek zelektryfikowany


text:
# Laura (film 2010)
Laura – polski film z 2010 roku. Film jest produkcją telewizji TVN i jest to trzeci film, który pochodzi z cyklu Prawdziwe historie.
Film opowiada o tragedii w kopalni Halemba, która wydarzyła się w lutym 2006 roku.

## Opis fabuły
Zbyszek Nowak wbrew górniczej tradycji nie pracuje jako górnik. Z tego powodu jest skłócony ze swoim ojcem. Najważniejszą osobą dla Zbyszka jest córka, Laura, którą kocha ponad życie. Pewnego dnia okazuje się, że dziewczynka ma poważną wadę serca. Żona mężczyzny, Marlena, aby być przy dziecku, rezygnuje z pracy. Sytuacja finansowa rodziny staje się bardzo trudna. Zbyszek postanawia więc wrócić do pracy w kopalni. Wkrótce dochodzi do tragedii. Nowak zostaje uwięziony pod ziemią. Mimo niewielkich szans na przeżycie mężczyzna nie poddaje się. Rozpoczyna się dramatyczna akcja ratunkowa.

## Obsada
- Krzysztof Respondek – Zbyszek Nowak
- Sonia Bohosiewicz – Marlena Nowak, żona Zbyszka
- Julia Kornacka – Laura Nowak, córka Marleny i Zbyszka
- Marian Dziędziel – Hans Nowak, ojciec Zbyszka
- Krzysztof Pluskota - Paweł Nowak, brat Zbyszka
- Anna Seniuk – teściowa Zbyszka
- Jacenty Jędrusik – teść Zbyszka
- Wiesław Nowak - dyrektor Kolasa
- Andrzej Warcaba - zastępca dyrektora
- Adam Myrczek - sztygar Kozłowski
- Grzegorz Stasiak - Zenek Barglik
- Marcin Szaforz - Adam Banek
- Paulina Napora - Halina
- Artur Święs - doktor Karol
- Bernard Krawczyk - ksiądz
- Jerzy Cnota - kościelny
- Anna Kadulska - kadrowa
- Dorota Bochenek - sprzedawczyni
- Zbigniew Nowak - górnik

title: Laura (film 2010)

wikitext:
{{inne znaczenia|filmu|[[Laura (ujednoznacznienie)|inne znaczenie tego słowa]]}}
{{Film infobox
 |tytuł            = Laura
 |oryginalny tytuł =
 |grafika          =
 |opis grafiki     =
 |alt grafiki      =
 |gatunek          = [[Dramat filmowy|dramat]]
[[film obyczajowy|obyczajowy]]
 |rok produkcji    = [[2010 w filmie|2010]]
 |data premiery    = [[25 listopada]] [[2010]]
 |kraj produkcji   = [[Polska]]
 |język            = polski
 |czas trwania     = 80 min
 |reżyseria        = Radosław Dunaszewski
 |scenariusz       = Radosław Dunaszewski
Piotr Fede
 |główne role      = [[Krzysztof Respondek]]
[[Sonia Bohosiewicz]]
[[Julia Kornacka]]
[[Marian Dziędziel]]
 |muzyka           = Motion Trio
 |zdjęcia          = Jacek Januszyk
 |scenografia      = Anna Niemira
 |kostiumy         = Jolanta Łagowska
 |montaż           = Tadeusz Talar
 |produkcja        = [[TVN]]
 |wytwórnia        =
 |dystrybucja      =
 |budżet           =
 |przychody brutto =
 |poprzednik       =
 |kontynuacja      =
 |nagrody          =
 |commons          =
 |wikicytaty       =
 |www              =
}}
'''Laura''' – [[Polska|polski]] [[film]] z [[2010 w filmie|2010]] roku. Film jest produkcją telewizji [[TVN]] i jest to trzeci film, który pochodzi z cyklu [[Prawdziwe historie]].

Film opowiada o [[Katastrofa górnicza w kopalni „Halemba” (2006)|tragedii w kopalni Halemba]], która wydarzyła się w lutym 2006 roku.

== Opis fabuły ==

Zbyszek Nowak wbrew górniczej tradycji nie pracuje jako górnik. Z tego powodu jest skłócony ze swoim ojcem. Najważniejszą osobą dla Zbyszka jest córka, Laura, którą kocha ponad życie. Pewnego dnia okazuje się, że dziewczynka ma poważną wadę serca. Żona mężczyzny, Marlena, aby być przy dziecku, rezygnuje z pracy. Sytuacja finansowa rodziny staje się bardzo trudna. Zbyszek postanawia więc wrócić do pracy w kopalni. Wkrótce dochodzi do tragedii. Nowak zostaje uwięziony pod ziemią. Mimo niewielkich szans na przeżycie mężczyzna nie poddaje się. Rozpoczyna się dramatyczna akcja ratunkowa.

== Obsada ==

* [[Krzysztof Respondek]] – Zbyszek Nowak
* [[Sonia Bohosiewicz]] – Marlena Nowak, żona Zbyszka
* [[Julia Kornacka]] – Laura Nowak, córka Marleny i Zbyszka
* [[Marian Dziędziel]] – Hans Nowak, ojciec Zbyszka
* [[Krzysztof Pluskota]] - Paweł Nowak, brat Zbyszka
* [[Anna Seniuk]] – teściowa Zbyszka
* [[Jacenty Jędrusik]] – teść Zbyszka
* Wiesław Nowak - dyrektor Kolasa
* Andrzej Warcaba - zastępca dyrektora
* Adam Myrczek - sztygar Kozłowski
* [[Grzegorz Stasiak]] - Zenek Barglik
* Marcin Szaforz - Adam Banek
* Paulina Napora - Halina
* [[Artur Święs]] - doktor Karol
* [[Bernard Krawczyk]] - ksiądz
* [[Jerzy Cnota]] - kościelny
* Anna Kadulska - kadrowa
* Dorota Bochenek - sprzedawczyni
* Zbigniew Nowak - górnik

== Linki zewnętrzne ==
* {{Filmweb|tytuł|568580|Laura}}
* {{Filmpolski|tytuł|1225816|Laura}}

[[Kategoria:Polskie dramaty filmowe]]
[[Kategoria:Polskie filmy telewizyjne]]
[[Kategoria:Polskie filmy katastroficzne]]
[[Kategoria:Polskie filmy z 2010 roku]]
[[Kategoria:Filmy produkcji TVN]]
[[Kategoria:Filmy oparte na faktach]]

title: Laura

Gatunek: dramat · obyczajowy

Data premiery: 25 listopada 2010

Kraj produkcji: Polska

Język: polski

Czas trwania: 80 min

Reżyseria: Radosław Dunaszewski

Scenariusz: Radosław Dunaszewski · Piotr Fede

Główne role: Krzysztof Respondek · Sonia Bohosiewicz · Julia Kornacka · Marian Dziędziel

Muzyka: Motion Trio

Zdjęcia: Jacek Januszyk

Scenografia: Anna Niemira

Kostiumy: Jolanta Łagowska

Montaż: Tadeusz Talar

Produkcja: TVN


text:
# SN 2007gi
SN 2007gi – supernowa typu Ia odkryta 14 sierpnia 2007 roku w galaktyce NGC 4036. Jej maksymalna jasność wynosiła 13,25m.

title: SN 2007gi

wikitext:
{{koordynaty astronomiczne|12|1|23|42|61|53|33|8}}
{{Supernowa infobox
 | nazwa = SN 2007gi
 | zdjęcie =
 | opis =
 | odkrywca = Itagaki{{r|vizier}}
 | dzień = 14 sierpnia
 | rok = 2007{{r|vizier}}
 | typ = Ia{{r|vizier}}
 | SNRtyp =
 | galaktyka = NGC 4036{{r|vizier}}{{r|Barbon, 1999}}
 | gwiazdozbiór =
 | rektascensja = {{RA|12|1|23,42}}{{r|vizier}}{{r|Barbon, 1999}}
 | deklinacja = {{DEC|61|53|33,8}}{{r|vizier}}{{r|Barbon, 1999}}
 | odl_ly =
 | odl_pc =
 | jas_max = 13,25
 | przodek =
 | typ_przodka =
 | masa_przodka =
 | uwagi =
}}
'''SN 2007gi''' – [[supernowa]] typu Ia odkryta 14 sierpnia 2007 roku w galaktyce [[NGC 4036]]{{r|vizier}}. Jej maksymalna jasność wynosiła 13,25{{magnitudo}}{{r|Barbon, 1999}}{{r|cbat}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
* <ref name="cbat">{{cytuj stronę|url=http://www.cbat.eps.harvard.edu/lists/Supernovae.html|tytuł=List of Supernovae|opublikowany=IAU Central Bureau for Astronomical Telegrams|język=en|data dostępu=2011-11-02}}</ref>
* <ref name="Barbon, 1999">{{cytuj pismo|nazwisko=Barbon|imię=R.|nazwisko2=Buondí|imię2=V.|nazwisko3=Cappellaro|imię3=E.|nazwisko4=Turatto|imię4=M.|tytuł=The Asiago Supernova Catalogue - 10 years after|czasopismo=Astronomy and Astrophysics Supplement|wydawca=NASA ADS|wolumin=139|strony=531-536|język=en|data=1999-11|url=https://heasarc.gsfc.nasa.gov/W3Browse/all/asiagosn.html|doi=10.1051/aas:1999404}}</ref>
* <ref name="vizier">{{cytuj stronę|url=http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR?-source=B/sn|tytuł=Asiago Supernova Catalogue (5802 rows)|data=2011-12-11|opublikowany=vizier.u-strasbg.fr|język=en|data dostępu=2011-12-27}}</ref>
}}

[[Kategoria:Supernowe zaobserwowane w 2007 roku]]

title: SN 2007gi

Odkrywca: Itagaki

Data odkrycia: 14 sierpnia 2007

Typ supernowej: Ia


text:
# Markiz Normanby

## Informacje ogólne
- Dodatkowymi tytułami markiza Normanby są:
  - hrabia Mulgrave
  - wicehrabia Normanby
  - baron Mulgrave
- Najstarszy syn markiza Normanby nosi tytuł hrabiego Mulgrave

Markizowie Normanby 1. kreacji (parostwo Anglii)
- patrz: książę Buckingham i Normanby

Baronowie Mulgrave 1. kreacji (parostwo Wielkiej Brytanii)
- 1767–1775: Constantine Phipps, 1. baron Mulgrave
- 1775–1792: Constantine John Phipps, 2. baron Mulgrave
- 1792–1831: Henry Phipps, 3. baron Mulgrave

Hrabiowie Mulgrave 2. kreacji (parostwo Zjednoczonego Królestwa)
- 1812–1831: Henry Phipps, 1. hrabia Mulgrave
- 1831–1863: Constantine Henry Phipps, 2. hrabia Mulgrave

Markizowie Normanby 2. kreacji (parostwo Zjednoczonego Królestwa)
- 1838–1863: Constantine Henry Phipps, 1. markiz Normanby
- 1863–1890: George Augustus Constantine Phipps, 2. markiz Normanby
- 1890–1932: Constantine Charles Henry Phipps, 3. markiz Normanby
- 1932–1994: Oswald Constantine George Phipps, 4. markiz Normanby
- 1994 -: Constantine Edmund Walter Phipps, 5. markiz Normanby

Najstarszy syn 5. markiza Normanby: John Phipps, hrabia Mulgrave

title: Markiz Normanby

wikitext:
[[Plik:Constantine John Phipps.jpg|mały|150px|[[Constantine Phipps (2. baron Mulgrave)|Constantine John Phipps, 2. baron Mulgrave]]]]
== Informacje ogólne ==
* Dodatkowymi tytułami markiza Normanby są:
** hrabia Mulgrave
** wicehrabia Normanby
** baron Mulgrave
* Najstarszy syn markiza Normanby nosi tytuł '''hrabiego Mulgrave'''

'''Markizowie Normanby 1. kreacji (parostwo Anglii)'''
* patrz: [[książę Buckingham i Normanby]]

'''Baronowie Mulgrave 1. kreacji (parostwo Wielkiej Brytanii)'''
* 1767–1775: [[Constantine Phipps, 1. baron Mulgrave]]
* 1775–1792: [[Constantine Phipps (2. baron Mulgrave)|Constantine John Phipps, 2. baron Mulgrave]]
* 1792–1831: [[Henry Phipps|Henry Phipps, 3. baron Mulgrave]]

'''Hrabiowie Mulgrave 2. kreacji (parostwo Zjednoczonego Królestwa)'''
* 1812–1831: [[Henry Phipps|Henry Phipps, 1. hrabia Mulgrave]]
* 1831–1863: [[Constantine Phipps (1. markiz Normanby)|Constantine Henry Phipps, 2. hrabia Mulgrave]]

'''Markizowie Normanby 2. kreacji (parostwo Zjednoczonego Królestwa)'''
* 1838–1863: [[Constantine Phipps (1. markiz Normanby)|Constantine Henry Phipps, 1. markiz Normanby]]
* 1863–1890: [[George Phipps|George Augustus Constantine Phipps, 2. markiz Normanby]]
* 1890–1932: [[Constantine Phipps, 3. markiz Normanby|Constantine Charles Henry Phipps, 3. markiz Normanby]]
* 1932–1994: [[Oswald Phipps, 4. markiz Normanby|Oswald Constantine George Phipps, 4. markiz Normanby]]
* 1994 -: [[Constantine Phipps, 5. markiz Normanby|Constantine Edmund Walter Phipps, 5. markiz Normanby]]

'''Najstarszy syn 5. markiza Normanby:''' [[John Phipps, hrabia Mulgrave]]

== Linki zewnętrzne ==
* {{Cytuj stronę | url = http://www.leighrayment.com/peers/peersN2.htm | tytuł = leighrayment.com | opublikowany = leighrayment.com | archiwum = https://web.archive.org/web/20080608045347/http://www.leighrayment.com/peers/peersN2.htm | zarchiwizowano = 2008-06-08}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Markizaty w parostwie Anglii|Normanby]]
[[Kategoria:Markizaty w parostwie Zjednoczonego Królestwa|Normanby]]


text:
# Cmentarz Wolski w Warszawie
Cmentarz Wolski – cmentarz rzymskokatolicki znajdujący się przy ul. Wolskiej 180/182, w warszawskiej dzielnicy Wola.

## Historia
Cmentarz parafialny na Woli założono na tzw. księżej wólce w 1854 w parafii św. Stanisława Biskupa i Męczennika. Od początku przeznaczony był dla okolicznej, zazwyczaj ubogiej ludności. Konieczność założenia nowego cmentarza powstała w związku z zaanektowaniem kościoła św. Wawrzyńca na cerkiew prawosławną i urządzenie w jego otoczeniu cmentarza prawosławnego.
Cmentarz wielokrotnie był powiększany: w 1874, następnie w 1882 (o 3,36 ha) oraz w 1899 (o 2,61 ha). W latach 1925–1937 jego powierzchnia wynosiła 9,1 ha.
W 1918 z inicjatywy Towarzystwa Przyjaciół Woli na cmentarzu powstał pomnik upamiętniający poległych w I wojnie światowej. W czasie II wojny światowej spoczęli tam obrońcy Warszawy z 1939 roku, mieszkańcy miasta zamordowani przez Niemców w czasie rzezi Woli w sierpniu 1944 roku, powstańcy, a także żołnierze Ludowego Wojska Polskiego polegli przy wyzwalaniu Warszawy. Powierzchnia nekropolii wynosi 12 ha.
Na cmentarzu znajduje się kościół św. Grzegorza Wielkiego, zbudowany w latach 1962−1963.
Z nekropolią graniczy cmentarz Powstańców Warszawy.

## Pochowani na cmentarzu (m.in.)
- Wojciech Alaborski (1941–2009) – aktor
- Mikołaj Bałysz ps. „Zagłoba” (1906–1974) – żołnierz AK, dowódca 2 kompanii zgrupowania Gromada, kawaler Virtuti Militari
- Tomasz Biliński (1939–2016) – profesor nauk biologicznych
- Zbigniew Czeczot (1925–1999) – kryminolog, prof. dr hab.
- Wiesław Drzewicz (1927–1996) – aktor
- Edmund Fidler (1907–1999) – aktor
- Bronisław Gawryluk (1922–2002) – architekt, członek zespołu projektantów Stadionu Dziesięciolecia w Warszawie
- Ryszard Jagodziński ps. „Sanczo Pansa” (1926–2006) – żołnierz Batalionu Czwartaków AL, kawaler Orderu Virtuti Militari
- Leonard Jakubowski (1922–2012) – piosenkarz
- Janusz Kaczmarski (1931–2009) – polski malarz i pedagog, profesor sztuk plastycznych, mąż Anny Trojanowskiej-Kaczmarskiej i ojciec Jacka Kaczmarskiego
- Alfred Kaftal (1931–1995) – prawnik, profesor UW
- Jan Kałuszewski (1890–1922) – działacz PPS zabity 11 grudnia 1922 podczas rozruchów towarzyszących wyborowi Gabriela Narutowicza na prezydenta RP
- Stanisław Kluźniak (1891–1957) – profesor SGGW i PW
- Andrzej Kowalewicz (zm. 2012) – aktor
- Jan Kryst ps. „Alan” (1922–1943) – żołnierz Armii Krajowej
- Jan Kugler (1922–2007) – zawodnik i trener tenisa stołowego
- Joanna Kulmowa (1928–2018) – poetka
- Janina Irmina Lichońska (1912–1969) – filolog klasyczny i tłumaczka
- Edward Majcher (1931–2009) – ks. infułat, proboszcz parafii pw. św. Wojciecha w Warszawie, doktor teologii, publicysta
- Daniela Makulska (1923-1996) – aktorka
- Paweł Mojsa (1917–1993) – żołnierz AK, kawaler Orderu Virtuti Militari
- Krystyna Mrugalska (1937−2024) – pedagog, działaczka społeczna
- Zdzisław Mrugalski (1930−2017) – zegarmistrz, prof. dr hab. nauk technicznych
- Jerzy Narbutt (1925–2011) – poeta, prozaik i felietonista
- Franciszek Pilarski (1899–1962) – działacz robotniczy, członek KZMP, KPP, GL, PPR i PZPR, odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski
- Antoni Piotrowski (1910–1988) – ks. prałat, kapelan AK, podpułkownik, w latach 1948–1985 kapelan Szpitala Wolskiego
- Józef M. Pogórski (1928–1995) – architekt
- Barbara Rachwalska (1922–1993) – aktorka
- Władysław Ruchowski (1905–1973) – żołnierz I Dywizji Pancernej gen. Maczka, odznaczony Krzyżem Walecznych, Francuskim Grosdeger, oraz odznaczeniami brytyjskimi i belgijskimi
- Mieczysław Rutkowski (1929–2010) – inż. budownictwa wodnego, odznaczony trzykrotnie nagrodą państwową I stopnia za udział w projektowaniu stopnia wodnego Dębe
- Bohdan Rzeszowski (1926–1983) – aktor, śpiewak, wteran bitwy o Monte Cassino
- Ludwik Rzeszowski (?–1940) – prezydent miasta Równe, zamordowany w Katyniu
- Walenty Sieczko (1887–1957) – działacz niepodległościowy, więzień X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej, odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski
- Franciszek Steczkowski (1905–1999) – żołnierz AK, kawaler Orderu Virtuti Militari
- Stanisław Terlecki (1955–2017) – polski piłkarz
- Ludwik Tyszko (zm. 1937) – pułkownik, dziekan KOP, dziekan Armii Litwy Środkowej, starszy kapelan Szpitala Ujazdowskiego, kapelan Szpitala Wolskiego
- Stefan Wichrzycki ps. „Wicherek” – polski bojowiec Rewolucji w Królestwie Polskim w 1905 roku
- Teresa Zarębska (1932–2003) – profesor PW
- Stefan Zembrzuski (1937–2007) – ksiądz prałat, wieloletni proboszcz parafii Podwyższenia Krzyża Świętego na Jelonkach, dziekan dekanatu jelonkowskiego, kanonik gremialny Kapituły Kolegiackiej Wilanowskiej
- Zdzisław Żałobka (1938–2004) – wojewoda siedlecki w latach 1981–1982
- Zbiorowy grób ofiar rzezi Woli z domów przy ul. Wolskiej 102, 104, 105, 107
- Zbiorowy grób Sióstr Benedyktynek Samarytanek Krzyża Chrystusowego zamordowanych podczas rzezi Woli w Szpitalu św. Łazarza 5 sierpnia 1944 roku:
- Symboliczne groby 30 redemptorystów zamordowanych w powstaniu warszawskim

## Galeria
- Stare groby
- Alejka cmentarna
- Kaplica rodzinna ze śladami kul
- Ulica Sowińskiego dzieląca cmentarz na dwie części

title: Cmentarz Wolski w Warszawie

wikitext:
{{Cmentarz infobox
 |nazwa                    = Cmentarz Wolski w Warszawie
 |nazwa oryginalna         =
 |zabytek                  =
 |zdjęcie                  = Cmentarz Wolski w Warszawie 2023.jpg
 |opis zdjęcia             = Fragment nekropolii
 |nazwa pełna              =
 |poprzednie nazwy         =
 |państwo                  = POL
 |miejscowość              = [[Warszawa]]
 |adres                    = ul. Wolska 180/182
 |typ cmentarza            = wyznaniowy
 |wyznanie                 = katolicyzm
 |stan cmentarza           = czynny
 |powierzchnia cmentarza   = 12 ha
 |liczba pochówków         =
 |liczba grobów            =
 |liczba kwater            =
 |data otwarcia            = 1854
 |data ostatniego pochówku =
 |data likwidacji          =
 |zarządca                 =
 |architekt                =
 |mapa cmentarza           = POL Warsaw cm wolski2.jpg
 |kod mapy                 = Warszawa
 |współrzędne              = 52°13′40″N 20°56′04″E
 |commons                  = Category:Wola Cemetery
 |www                      = http://cmentarzwolski.warszawa.pl
}}
[[Plik:Kościół św. Grzegorza Wielkiego na cmentarzu Wolskim w Warszawie 2023.jpg|thumb|Kościół św. Grzegorza Wielkiego]]
'''Cmentarz Wolski''' – [[cmentarz]] rzymskokatolicki znajdujący się przy [[Ulica Wolska w Warszawie|ul. Wolskiej 180/182]], w [[Warszawa|warszawskiej]] dzielnicy [[Wola (Warszawa)|Wola]].

== Historia ==
Cmentarz parafialny na Woli założono na tzw. księżej wólce w 1854 w [[Parafia św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Warszawie|parafii św. Stanisława Biskupa i Męczennika]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Cmentarz Wolski w Warszawie – Historia cmentarza |data dostępu = 2022-11-03 |opublikowany = www.cmentarzwolski.warszawa.pl |url = http://www.cmentarzwolski.warszawa.pl/informacje-o-cmentarzu/historia-cmentarza}}</ref>. Od początku przeznaczony był dla okolicznej, zazwyczaj ubogiej ludności. Konieczność założenia nowego cmentarza powstała w związku z zaanektowaniem [[Kościół św. Wawrzyńca w Warszawie|kościoła św. Wawrzyńca]] na cerkiew prawosławną i urządzenie w jego otoczeniu [[Cmentarz prawosławny w Warszawie|cmentarza prawosławnego]].

Cmentarz wielokrotnie był powiększany: w 1874<ref group="uwaga" >Mórawski podaje tę datę jako datę powstania cmentarza.</ref>, następnie w 1882 (o 3,36 ha) oraz w 1899 (o 2,61 ha). W latach 1925–1937 jego powierzchnia wynosiła 9,1 ha.

W 1918 z inicjatywy [[Towarzystwo Przyjaciół Woli|Towarzystwa Przyjaciół Woli]] na cmentarzu powstał pomnik upamiętniający poległych w I wojnie światowej. W czasie [[II wojna światowa|II wojny światowej]] spoczęli tam [[Obrona Warszawy (1939)|obrońcy Warszawy z 1939 roku]], mieszkańcy miasta zamordowani przez Niemców w czasie [[Rzeź Woli|rzezi Woli]] w sierpniu 1944 roku, [[Powstanie warszawskie|powstańcy]], a także żołnierze [[Ludowe Wojsko Polskie|Ludowego Wojska Polskiego]] polegli przy wyzwalaniu Warszawy. Powierzchnia nekropolii wynosi 12 ha.

Na cmentarzu znajduje się [[Kościół św. Grzegorza w Warszawie|kościół św. Grzegorza Wielkiego]], zbudowany w latach 1962−1963.

Z nekropolią graniczy [[cmentarz Powstańców Warszawy]].

== Pochowani na cmentarzu (m.in.) ==
{{osobny artykuł|Kategoria:Pochowani na cmentarzu Wolskim w Warszawie}}
* [[Wojciech Alaborski]] (1941–2009) – aktor
* [[Mikołaj Bałysz]] ps. „Zagłoba” (1906–1974) – żołnierz AK, dowódca 2 kompanii [[Zgrupowanie Gromada|zgrupowania Gromada]], kawaler [[Order Virtuti Militari|Virtuti Militari]]
* [[Tomasz Biliński]] (1939–2016) – profesor nauk biologicznych
* [[Zbigniew Czeczot]] (1925–1999) – kryminolog, prof. dr hab.
* [[Wiesław Drzewicz]] (1927–1996) – aktor
* [[Edmund Fidler]] (1907–1999) – aktor
* [[Bronisław Gawryluk]] (1922–2002) – architekt, członek zespołu projektantów [[Stadion Dziesięciolecia|Stadionu Dziesięciolecia w Warszawie]]
* [[Ryszard Jagodziński]] ps. „Sanczo Pansa” (1926–2006) – żołnierz [[Batalion im. Czwartaków|Batalionu Czwartaków]] [[Armia Ludowa|AL]], kawaler Orderu Virtuti Militari
* [[Leonard Jakubowski]] (1922–2012) – piosenkarz
* [[Janusz Kaczmarski (malarz)|Janusz Kaczmarski]] (1931–2009) – polski malarz i pedagog, profesor sztuk plastycznych, mąż [[Anna Trojanowska-Kaczmarska|Anny Trojanowskiej-Kaczmarskiej]] i ojciec [[Jacek Kaczmarski|Jacka Kaczmarskiego]]
* [[Alfred Kaftal]] (1931–1995) – prawnik, profesor [[Uniwersytet Warszawski|UW]]
* [[Jan Kałuszewski]] (1890–1922) – działacz PPS zabity 11 grudnia 1922 podczas rozruchów towarzyszących wyborowi [[Gabriel Narutowicz|Gabriela Narutowicza]] na prezydenta RP
* [[Stanisław Kluźniak]] (1891–1957) – profesor SGGW i PW
* [[Andrzej Kowalewicz]] (zm. 2012) – aktor
* [[Jan Kryst]] ps. „Alan” (1922–1943) – żołnierz Armii Krajowej
* [[Jan Kugler]] (1922–2007) – zawodnik i trener tenisa stołowego
* [[Joanna Kulmowa]] (1928–2018) – poetka
* [[Janina Irmina Lichońska]] (1912–1969) – filolog klasyczny i tłumaczka
* [[Edward Majcher]] (1931–2009) – ks. infułat, proboszcz [[Parafia św. Wojciecha w Warszawie|parafii pw. św. Wojciecha w Warszawie]], doktor teologii, publicysta
* [[Daniela Makulska]] (1923-1996) – aktorka
* [[Paweł Mojsa]] (1917–1993) – żołnierz AK, kawaler Orderu Virtuti Militari
* [[Krystyna Mrugalska]] (1937−2024) – [[Pedagogika|pedagog]], [[Działacz społeczny|działaczka społeczna]]
* [[Zdzisław Mrugalski]] (1930−2017) – [[zegarmistrz]], prof. dr hab. nauk technicznych
* [[Jerzy Narbutt]] (1925–2011) – poeta, prozaik i felietonista
* Franciszek Pilarski (1899–1962) – działacz robotniczy, członek [[Komunistyczny Związek Młodzieży Polski|KZMP]], [[Komunistyczna Partia Polski|KPP]], [[Gwardia Ludowa|GL]], [[Polska Partia Robotnicza|PPR]] i [[Polska Zjednoczona Partia Robotnicza|PZPR]], odznaczony [[Order Odrodzenia Polski|Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski]]
* [[Antoni Piotrowski (duchowny)|Antoni Piotrowski]] (1910–1988) – ks. prałat, kapelan AK, podpułkownik, w latach 1948–1985 kapelan [[Szpital Wolski|Szpitala Wolskiego]]
* [[Józef M. Pogórski]] (1928–1995) – architekt
* [[Barbara Rachwalska]] (1922–1993) – aktorka
* Władysław Ruchowski (1905–1973) – żołnierz I Dywizji Pancernej gen. Maczka, odznaczony [[Krzyż Walecznych|Krzyżem Walecznych]], [[Francja|Francuskim]] Grosdeger, oraz odznaczeniami [[Wielka Brytania|brytyjskimi]] i [[Belgia|belgijskimi]]
* [[Mieczysław Rutkowski]] (1929–2010) – inż. budownictwa wodnego, odznaczony trzykrotnie nagrodą państwową I stopnia za udział w projektowaniu stopnia wodnego [[Dębe (powiat legionowski)|Dębe]]
* [[Bohdan Rzeszowski]] (1926–1983) – aktor, śpiewak, wteran bitwy o [[Monte Cassino]]
* [[Ludwik Rzeszowski]] (?–1940) – prezydent miasta [[Równe]], zamordowany w [[Katyń|Katyniu]]
* Walenty Sieczko (1887–1957) – działacz niepodległościowy, więzień X Pawilonu [[Cytadela Warszawska|Cytadeli Warszawskiej]], odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski
* [[Franciszek Steczkowski]] (1905–1999) – żołnierz AK, kawaler Orderu Virtuti Militari
* [[Stanisław Terlecki]] (1955–2017) – polski piłkarz
* [[Ludwik Tyszko]] (zm. 1937) – pułkownik, dziekan KOP, dziekan Armii [[Litwa Środkowa|Litwy Środkowej]], starszy kapelan Szpitala Ujazdowskiego, kapelan Szpitala Wolskiego
* [[Stefan Wichrzycki]] ps. „Wicherek” – polski bojowiec [[Rewolucja 1905 roku w Królestwie Polskim|Rewolucji w Królestwie Polskim w 1905 roku]]
* [[Teresa Zarębska]] (1932–2003) – profesor PW
* [[Stefan Zembrzuski]] (1937–2007) – ksiądz prałat, wieloletni proboszcz parafii Podwyższenia Krzyża Świętego na Jelonkach, dziekan dekanatu jelonkowskiego, kanonik gremialny Kapituły Kolegiackiej Wilanowskiej
* [[Zdzisław Żałobka]] (1938–2004) – wojewoda [[Województwo siedleckie|siedlecki]] w latach 1981–1982
* Zbiorowy grób ofiar [[Rzeź Woli|rzezi Woli]] z domów przy ul. [[Ulica Wolska w Warszawie|Wolskiej]] 102, 104, 105, 107
* Zbiorowy grób [[Zgromadzenie Sióstr Benedyktynek Samarytanek Krzyża Chrystusowego|Sióstr Benedyktynek Samarytanek Krzyża Chrystusowego]] zamordowanych podczas rzezi Woli w Szpitalu św. Łazarza 5 sierpnia 1944 roku:
* Symboliczne groby [[30 redemptorystów zamordowanych w powstaniu warszawskim]]

== Galeria ==
<gallery>
Plik:POL Warsaw cm wolski4.jpg|Stare groby
Plik:POL Warsaw cm wolski5.jpg|Alejka cmentarna
Plik:POL Warsaw cm wolski6.jpg|Kaplica rodzinna ze śladami kul
Plik:POL Warsaw cm wolski7.jpg|[[Ulica Józefa Sowińskiego w Warszawie|Ulica Sowińskiego]] dzieląca cmentarz na dwie części
</gallery>

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Mórawski |imię = Karol |autor link = Karol Mórawski |tytuł = Warszawskie cmentarze. Przewodnik historyczny |data = 1991 |wydawca = PTTK „Kraj” |miejsce = Warszawa |isbn = 83-7005-333-5 |strony = 103–108}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://cmentarzwolski.warszawa.pl Strona internetowa Cmentarza Wolskiego]

{{Cmentarze Warszawy}}

[[Kategoria:Cmentarze rzymskokatolickie w Warszawie|Wolski w Warszawie, Cmentarz]]
[[Kategoria:Ulrychów (Warszawa)]]

title: Cmentarz Wolski w Warszawie

Państwo: Polska

Miejscowość: Warszawa

Adres: ul. Wolska 180/182

Typ cmentarza: wyznaniowy

Wyznanie: katolicyzm

Stan cmentarza: czynny

Powierzchnia cmentarza: 12 ha


text:
# Rokiccy herbu Rawicz
Rokiccy – polski ród szlachecki, pieczętujący się herbem Rawicz.
Jest to rodzina mazowiecka z województwa rawskiego, która pochodzi z Rokitnicy Wielkiej. Posiadała też dobra Jankowice, Marcinki, Mileska i Zarzecze. Jedna gałąź tej rodziny przeniosła się na Litwę. Niektórzy członkowie zamieszkiwali w okolicach Klwowa.

Rokiccy, którzy nie stracili nazwiska przodków swych, dom znaczny tamże w rawskiem województwie; bywali na dworze królów polskich znacznymi i zasłużonymi.

## Przedstawiciele
- Jan Pakosz Rokicki - starosta rawski, miał za sobą Jedlińską, starościankę Zawichoską[4].
- Franciszek Antoni Rokicki - wielki regent litewski[5].
- Rafał Rokicki - dworzanin Zygmunta Augusta w 1572 roku[6].
- Michał Rokicki - senator, kasztelan miński w 1772 roku[7][8].

title: Rokiccy herbu Rawicz

wikitext:
{{Ród infobox
 |nazwa                  = Rokiccy
 |alternatywne nazwy     =
 |grafika                = POL COA Rawicz.svg
 |opis grafiki           = Rokiccy herbu [[Rawicz (herb szlachecki)|Rawicz]]
 |państwo                = Polska
 |region                 = [[Województwo rawskie|woj. Rawskie]]
 |gniazdo rodzinne       = Rokitnica Wielka
 |tytuły                 =
 |protoplasta            =
 |pierwsza wzmianka      =
 |status rodziny         =
 |głowa rodziny          =
 |ostatni przedstawiciel =
 |data wymarcia          =
 |pochodzenie etniczne   =
 |ród macierzysty        =
 |gałęzie                = mazowiecka, litewska
 |commons                =
 |www                    =
}}

'''Rokiccy''' – polski ród [[Szlachta|szlachecki]], pieczętujący się herbem [[Rawicz (herb szlachecki)|Rawicz]].

Jest to rodzina [[Mazowieckie|mazowiecka]] z województwa rawskiego, która pochodzi z Rokitnicy Wielkiej. Posiadała też dobra Jankowice, Marcinki, Mileska i Zarzecze. Jedna gałąź tej rodziny przeniosła się na [[Litwa|Litwę]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Materiały do Polskiego Słownika Biograficzno-Genealogicznego |url = https://polishgenealogy1.blogspot.com/2017/04/rokicki.html}}</ref>. Niektórzy członkowie zamieszkiwali w okolicach [[Klwów|Klwowa]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Dzieje Klwowa i parafii klwowskiej do roku 1918 |s = 327}}</ref>.
{{
Cytat
|treść=''Rokiccy, którzy nie stracili nazwiska przodków swych, dom znaczny tamże w rawskiem województwie; bywali na dworze królów polskich znacznymi i zasłużonymi.''|autor= [[Bartosz Paprocki]]
|źródło = ''[[Herby rycerstwa polskiego|„Herby rycerstwa polskiego”]]''<ref>{{Cytuj |autor = Bartosz Paprocki |rozdział = O klejnocie Rawicz |tytuł = Herby rycerstwa polskiego |data = 1584 |s = 542 |url = https://polona.pl/item-view/97e6323c-aa7d-4fc5-b0b6-404cd8a6e231?page=549}}</ref>
}}

== Przedstawiciele ==
* Jan Pakosz Rokicki - [[starosta]] rawski, miał za sobą Jedlińską, starościankę Zawichoską<ref>{{Cytuj |autor = Kasper Niesiecki |tytuł = Herbarz polski Kaspra Niesieckiego S. J...T. 8 : [R-S] |data = 1841 |s = 132 |url = https://crispa.uw.edu.pl/object/files/416441/display/Default}}</ref>.
* [[Franciszek Antoni Rokicki]] - wielki [[regent]] litewski<ref>{{Cytuj |autor = Seweryn Uruski |tytuł = Rodzina : herbarz szlachty polskiej. T. 15, Przanowski-Rzyszko |data = 1931 |s = 229 |url = https://polona.pl/item-view/24e04f97-0353-4fe9-a762-307f33eb5585?page=236}}</ref>.
* Rafał Rokicki - [[dworzanin]] [[Zygmunt II August|Zygmunta Augusta]] w 1572 roku<ref>{{Cytuj |autor = Seweryn Uruski |tytuł = Rodzina : herbarz szlachty polskiej. T. 15, Przanowski-Rzyszko |data = 1931 |url = https://polona.pl/item-view/24e04f97-0353-4fe9-a762-307f33eb5585?page=236}}</ref>.
* Michał Rokicki - [[senator]], [[kasztelan]] miński w 1772 roku<ref>{{Cytuj |autor = Jerzy Seweryn Dunin Borkowski |tytuł = Rocznnik szlachty polskiej, Tom 2 |data = 1883 |s = 631 |url = https://polona.pl/item-view/bdea6387-45d1-4b1f-989c-3e0b86361f0d?page=640}}</ref><ref>{{Cytuj |autor = Seweryn Uruski |tytuł = Rodzina : herbarz szlachty polskiej. T. 15, Przanowski-Rzyszko |data = 1931 |s = 229 |url = https://polona.pl/item-view/24e04f97-0353-4fe9-a762-307f33eb5585?page=236}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Polskie rody szlacheckie]]

title: Rokiccy

Region: woj. Rawskie

Gniazdo rodzinne: Rokitnica Wielka

Gałęzie: mazowiecka, litewska


text:
# Grębocin (przystanek kolejowy)
Grębocin – przystanek osobowy w granicach administracyjnych Torunia, w województwie kujawsko-pomorskim, w Polsce.
Przystanek osobowy Grębocin znajduje się we wschodniej części miasta, w dzielnicy Grębocin, między stacją Toruń Wschodni a stacją Lubicz. Wejście na teren stacji znajduje się od ulicy Twardej.

## Ruch pasażerski
| Rok  | Wymiana pasażerska na dobę |
| ---- | -------------------------- |
| 2017 | –                          |
| 2022 | 0-9                        |

## Historia
Przystanek kolejowy Grębocin otwarto 21 listopada 1937 roku wraz z uruchomieniem połączenia kolejowego z miejscowością Nasielsk.

## Linia kolejowa
Przez przystanek przechodzi linia kolejowa:
- 27 Toruń Wschodni – Nasielsk

## Połączenia kolejowe
Z przystankiem istnieją bezpośrednie połączenia z: Lipnem i Sierpcem.

title: Grębocin (przystanek kolejowy)

wikitext:
{{Stacja kolejowa infobox
 |nazwa                      = Grębocin
 |nazwa oryginalna           =
 |zdjęcie                    = Toruń Grębocin PKP5.jpg
 |opis zdjęcia               =
 |państwo                    = PL-KP
 |miejscowość                = [[Toruń]]
 |lokalizacja                = [[Grębocin nad Strugą|Os. Grębocin]]
 |zarządca                   = PKP PLK
 |data otwarcia              = 1937
 |data zamknięcia            =
 |poprzednie nazwy           =
* Gramtschen
 |rodzaj                     = [[przystanek osobowy]]
 |rok liczby pasażerów       = 2017<ref name="roz">{{cytuj stronę|url=https://utk.gov.pl/pl/aktualnosci/14537,Najwieksze-i-najmniejsze-stacje-w-Polsce.html|tytuł=Największe i najmniejsze stacje w Polsce|nazwisko=|imię=|praca=utk.gov.pl|data dostępu=2019-12-18}}</ref>
 |liczba pasażerów           = 0-9
 |liczba peronów             = 1
 |liczba krawędzi peronowych = 1
 |kasy                       = {{nie}}
 |linie kolejowe             =
* [[Linia kolejowa nr 27|27 Nasielsk – Toruń Wschodni]]
* [[Linia kolejowa nr 736|736 Grębocin – Katarzynka]] (nieczynna)
 |opis schematu              =
 |schemat                    =
 |kod mapy                   = Toruń
 |współrzędne                = 53°2′44″N 18°41′27″E
 |commons                    = Category:Grębocin train stop
 |www                        =
}}
'''Grębocin''' – [[przystanek osobowy]] w granicach administracyjnych [[Toruń|Torunia]], w [[Województwo kujawsko-pomorskie|województwie kujawsko-pomorskim]], w [[Polska|Polsce]].

{{fakt|data=2024-02|Przystanek osobowy Grębocin znajduje się we wschodniej części miasta, w dzielnicy [[Grębocin nad Strugą|Grębocin]], między stacją [[Toruń Wschodni]] a stacją [[Lubicz (stacja kolejowa)|Lubicz]]. Wejście na teren stacji znajduje się od ulicy Twardej}}.

== Ruch pasażerski ==
{| class="wikitable"
! Rok
! Wymiana pasażerska na dobę
|-
| 2017<ref name="roz">{{cytuj stronę|url=https://utk.gov.pl/pl/aktualnosci/14537,Najwieksze-i-najmniejsze-stacje-w-Polsce.html|tytuł=Największe i najmniejsze stacje w Polsce|nazwisko=|imię=|praca=utk.gov.pl|data dostępu=2019-12-18}}</ref>
| –
|-
| 2022<ref name="utk23">{{Cytuj stronę | url =https://dane.utk.gov.pl/download/7/85303/Wymianapasazerskawrazzrankingiemnastrone2022.xlsx | tytuł =Wymiana pasażerska - Dane o stacjach 2022 | autor =Urząd Transportu Kolejowego | opublikowany = | data = | język = | data dostępu = 2023-09-17}}</ref>
| 0-9
|-
|}

== Historia ==
{{fakt|data=2024-02|Przystanek kolejowy Grębocin otwarto 21 listopada 1937 roku wraz z uruchomieniem połączenia kolejowego z miejscowością [[Nasielsk]]}}.

== Linia kolejowa ==
Przez przystanek przechodzi [[linia kolejowa]]:
* [[Linia kolejowa nr 27|27]] [[Toruń Wschodni]] – [[Nasielsk (stacja kolejowa)|Nasielsk]]

== Połączenia kolejowe ==
{{fakt|data=2024-02|Z przystankiem istnieją bezpośrednie połączenia z: [[Lipno|Lipnem]] i [[Sierpc]]em}}.

== Zobacz też ==
* [[Transport kolejowy w Toruniu]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{Bazakolejowa.pl|stacja|1328|Grębocin}}

{{stacja kolejowa/sąsiednie
|stacja = Grębocin
|linia = {{LK-linia|27}} [[Nasielsk (stacja kolejowa)|Nasielsk]] – [[Toruń Wschodni]]
|kilometr = 160,992
|poprzedni = [[Lubicz (stacja kolejowa)|Lubicz]]
|poprzedni_km = 4,277
|następny = [[Toruń Wschodni]]
|następny_km = 4,030
}}

{{Transport kolejowy w Toruniu}}

[[Kategoria:Stacje i przystanki kolejowe w Toruniu|Grębocin]]
[[Kategoria:Stacje i przystanki kolejowe w Polsce oddane do użytku w 1937|Toruń]]

title: Grębocin

Województwo: kujawsko-pomorskie

Miejscowość: Toruń

Lokalizacja: Os. Grębocin

Zarządca: PKP PLK

Poprzednie nazwy: - Gramtschen

Rodzaj: przystanek osobowy

Kasy: N


text:
# Stanisław Poręba (rusycysta)
Stanisław Poręba (ur. 24 czerwca 1930 w Tarnowie, zm. 12 stycznia 2012 w Sosnowcu), mąż Gabrieli z d. Olak – polski filolog, rusycysta, historyk literatury rosyjskiej XX wieku. Absolwent Katedry Filologii Rosyjskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego (1955). Jeden z twórców studiów rusycystycznych na Uniwersytecie Śląskim, gdzie pełnił funkcje prodziekana Wydziału Filologicznego (1982–1984), dyrektora Instytutu Filologii Rosyjskiej (1984–1990). Emerytowany profesor Uniwersytetu Śląskiego i Wyższej Szkoły Zarządzania Marketingowego i Języków Obcych w Katowicach. Współautor pierwszego polskiego podręcznika akademickiego do historii literatury rosyjskiej całego okresu sowieckiego (wraz z żoną Gabrielą Porębiną).

## Upamiętnienie
- Od symbolizmu do postmodernizmu. Szkice o literaturze rosyjskiej. Księga pamiątkowa ofiarowana profesorowi Stanisławowi Porębie z okazji jubileuszu. Piotr Fast (red.), Barbara Stempczyńska (red.). Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 1999. Brak numerów stron w książce

## Publikacje
Spis publikacji za lata 1964–1996 zamieszczony jest w książce Od symbolizmu do postmodernizmu. Szkice o literaturze rosyjskiej. Księga pamiątkowa ofiarowana profesorowi Stanisławowi Porębie z okazji jubileuszu. Piotr Fast (red.), Barbara Stempczyńska (red.). Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 1999, s. 9–13.

### Książki
- Skrypt do nauki języka rosyjskiego dla studentów uczelni medycznych (1967).
- Twórczość Lidii Sejfulliny lat dwudziestych (1974).
- Rosyjska powieść radziecka w latach 1953–1956 (1977).
- Drogi rozwoju porewolucyjnej prozy rosyjskiej. Kierunki i prądy literackie (1981).
- Pieriestrojka literacka w ZSRR. Próba rekonesansu (1991)
- Aleksander Sołżenicyn (1992).
- Historia literatury rosyjskiej. 1917–1991 (1994; 1996).

### Redakcja książek
- Zagadnienie prądów i kierunków w literaturze rosyjskiej (1980)
- Literatura rosyjska wobec tradycji kulturowych (1982)
- Postać w literaturze rosyjskiej XX wieku (analizy i przekroje) (1983)
- Powieść rosyjska XIX i XX wieku (1984)
- Z zagadnień realizmu rosyjskiego (1986)

## Źródła i linki zewnętrzne
- Prof. dr hab. Stanisław Poręba, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2012-01-19].
- Nekrolog prof. zw. dr. hab. Stanisława Poręby. www.us.edu.pl. [dostęp 2012-01-19]. (pol.).
- Małgorzata Toczkowska, Poręba Stanisław, w: Pisarze i badacze literatury w Zagłębiu Dąbrowskim. Słownik biobibliograficzny, tom 3 (pod redakcją Pawła Majerskiego), Sosnowiec 2006, s. 134–137

title: Stanisław Poręba (rusycysta)

wikitext:
{{Naukowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Stanisław Poręba
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |państwo                   =
 |wariant flagi             =
 |data urodzenia            = [[24 czerwca]] [[1930]]
 |miejsce urodzenia         = [[Tarnów]]
 |data śmierci              = [[12 stycznia]] [[2012]]
 |miejsce śmierci           = [[Sosnowiec]]
 |stopień lub tytuł naukowy = profesor
 |jakich nauk               = humanistycznych
 |specjalność               = rosyjska literatura XX w.
 |almamater                 = [[Uniwersytet Jagielloński]]
 |aktywność zawodowa        = Nauczyciel akademicki
 |jednostka1 typ            = Uczelnia
 |jednostka1 nazwa          = [[Uniwersytet Śląski w Katowicach]]<br />[[Wyższa Szkoła Zarządzania Marketingowego i Języków Obcych w Katowicach]]
 |funkcja                   =
 |stanowisko1               =
 |okres zatr1               =
 |doktorat data             =
 |doktorat uczelnia         =
 |doktorat dyscyplina       =
 |habilitacja data          =
 |habilitacja uczelnia      =
 |habilitacja dyscyplina    =
 |profesura data            = [[1985]]
 |status pan                =
 |status pau                =
 |funkcja pan typ           =
 |funkcja pan nazwa         =
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Stanisław Poręba''' (ur. [[24 czerwca]] [[1930]] w [[Tarnów|Tarnowie]], zm. [[12 stycznia]] [[2012]] w [[Sosnowiec|Sosnowcu]]), mąż [[Gabriela Porębina|Gabrieli]] z d. Olak – [[Polacy|polski]] [[filologia|filolog]], [[Rusycystyka|rusycysta]], [[Historia literatury|historyk literatury]] [[Literatura rosyjska|rosyjskiej]] XX wieku. Absolwent [[Instytut Filologii Wschodniosłowiańskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego|Katedry Filologii Rosyjskiej]] [[Uniwersytet Jagielloński|Uniwersytetu Jagiellońskiego]] (1955). Jeden z twórców studiów rusycystycznych na [[Uniwersytet Śląski|Uniwersytecie Śląskim]], gdzie pełnił funkcje prodziekana Wydziału Filologicznego (1982–1984), dyrektora Instytutu Filologii Rosyjskiej (1984–1990). [[Profesor emeritus|Emerytowany profesor]] [[Uniwersytet Śląski|Uniwersytetu Śląskiego]] i [[Wyższa Szkoła Zarządzania Marketingowego i Języków Obcych w Katowicach|Wyższej Szkoły Zarządzania Marketingowego i Języków Obcych w Katowicach]]. Współautor pierwszego polskiego [[Podręcznik akademicki|podręcznika akademickiego]] do historii [[Literatura rosyjska|literatury rosyjskiej]] całego okresu [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|sowieckiego]] (wraz z żoną [[Gabriela Porębina|Gabrielą Porębiną]]).

== Upamiętnienie ==
* {{cytuj książkę | inni = [[Piotr Fast]] (red.), Barbara Stempczyńska (red.) | tytuł = Od symbolizmu do postmodernizmu. Szkice o literaturze rosyjskiej. Księga pamiątkowa ofiarowana profesorowi Stanisławowi Porębie z okazji jubileuszu | wydawca = Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego | miejsce = Katowice | rok = 1999}}

== Publikacje ==
Spis publikacji za lata 1964–1996 zamieszczony jest w książce {{cytuj książkę | inni = [[Piotr Fast]] (red.), Barbara Stempczyńska (red.) | tytuł = Od symbolizmu do postmodernizmu. Szkice o literaturze rosyjskiej. Księga pamiątkowa ofiarowana profesorowi Stanisławowi Porębie z okazji jubileuszu | wydawca = Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego | miejsce = Katowice | rok = 1999 | strony = 9–13}}

=== Książki ===
* ''Skrypt do nauki języka rosyjskiego dla studentów uczelni medycznych'' (1967).
* ''Twórczość Lidii Sejfulliny lat dwudziestych'' (1974).
* ''Rosyjska powieść radziecka w latach 1953–1956'' (1977).
* ''Drogi rozwoju porewolucyjnej prozy rosyjskiej. Kierunki i prądy literackie'' (1981).
* ''Pieriestrojka literacka w ZSRR. Próba rekonesansu'' (1991)
* ''Aleksander Sołżenicyn'' (1992).
* ''Historia literatury rosyjskiej. 1917–1991'' (1994; 1996).

=== Redakcja książek ===
* ''Zagadnienie prądów i kierunków w literaturze rosyjskiej'' (1980)
* ''Literatura rosyjska wobec tradycji kulturowych'' (1982)
* ''Postać w literaturze rosyjskiej XX wieku (analizy i przekroje)'' (1983)
* ''Powieść rosyjska XIX i XX wieku'' (1984)
* ''Z zagadnień realizmu rosyjskiego'' (1986)

== Źródła i linki zewnętrzne ==
* {{ludzie nauki|68579|osoba=prof. dr hab. Stanisław Poręba|data dostępu=2012-01-19}}
* {{cytuj stronę | url = http://www.us.edu.pl/zmarl-prof-zw-dr-hab-stanislaw-poreba | tytuł = Nekrolog prof. zw. dr. hab. Stanisława Poręby | data dostępu = 2012-01-19| opublikowany = www.us.edu.pl | język = pl}}
* Małgorzata Toczkowska, ''Poręba Stanisław'', w: ''Pisarze i badacze literatury w Zagłębiu Dąbrowskim. Słownik biobibliograficzny'', tom 3 (pod redakcją Pawła Majerskiego), Sosnowiec 2006, s. 134–137

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Poręba, Stanisław}}
[[Kategoria:Polscy historycy literatury]]
[[Kategoria:Polscy rusycyści]]
[[Kategoria:Polscy slawiści]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1930]]
[[Kategoria:Zmarli w 2012]]
[[Kategoria:Wykładowcy Uniwersytetu Śląskiego]]
[[Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Tarnowie]]

title: Stanisław Poręba

Data i miejsce urodzenia: 24 czerwca 1930 · Tarnów

Data i miejsce śmierci: 12 stycznia 2012 · Sosnowiec

Alma Mater: Uniwersytet Jagielloński

Uczelnia: Uniwersytet Śląski w Katowicach · Wyższa Szkoła Zarządzania Marketingowego i Języków Obcych w Katowicach


text:
# Formula One Indoor Trophy
Formula One Indoor Trophy – cykl wyścigów Formuły 1 organizowanych w grudniu w latach 1988–1996.

## Historia
Zawody były organizowane podczas Bologna Motor Show i wbrew nazwie nie odbywały się w hali, a na świeżym powietrzu. Wyścig charakteryzował się niską frekwencją. Edycja z 1989 roku była jedynym wyścigiem Formuły 1 w historii, w którym uczestniczył zespół FIRST Racing. Ostatnia edycja miała miejsce w 1996 roku, a w latach 1997–2007 odbywały się podobne zawody Formuły 3000.

## Format
Cechą charakterystyczną wyścigu był format typu jeden na jednego, podobnie jak w Race of Champions – kierowca, który szybciej pokonał cztery okrążenia, awansował do następnej rundy. W 1993 roku zmieniono zasady, ustalając rundę przedwstępną oraz wprowadzając finał do dwóch zwycięstw.

## Zwycięzcy
| Rok  | Zwycięzca            | Samochód              |
| ---- | -------------------- | --------------------- |
| 1988 | Luis Pérez-Sala      | Minardi M188-Ford     |
| 1989 | Luis Pérez-Sala      | Minardi M189-Ford     |
| 1990 | Gianni Morbidelli    | Minardi M190-Ford     |
| 1991 | Gabriele Tarquini    | Fondmetal FA1M-E-Ford |
| 1992 | Johnny Herbert       | Lotus 107-Judd        |
| 1993 | Rubens Barrichello   | Jordan 193-Hart       |
| 1995 | Luca Badoer          | Minardi M195-Ford     |
| 1996 | Giancarlo Fisichella | Benetton B196-Renault |

title: Formula One Indoor Trophy

wikitext:
{{Liga infobox
 |nazwa               = Formula One Indoor Trophy
 |inne nazwy          =
 |grafika             =
 |podpis grafiki      =
 |państwo             =
 |skrót               =
 |sport               = [[Formuła 1]]
 |organizator         =
 |data założenia      = 1988
 |założyciel          =
 |poprzednia nazwa    =
 |zawodowa od         =
 |data rozwiązania    = 1996
 |nowa nazwa          =
 |prezes              =
 |przewodniczący RN   =
 |partner TV          =
 |sponsor             =
 |zwycięzca           =
 |awans               =
 |spadek              =
 |liczba drużyn       =
 |puchary             =
 |obecny sezon        =
 |pierwszy zwycięzca  = [[Luis Pérez-Sala]]
 |ostatni zwycięzca   = [[Giancarlo Fisichella]]
 |najwięcej zwycięstw =
 |commons             =
 |www                 =
}}
'''Formula One Indoor Trophy''' – cykl wyścigów [[Formuła 1|Formuły 1]] organizowanych w grudniu w latach 1988–1996.

== Historia ==
Zawody były organizowane podczas [[Bologna Motor Show]] i wbrew nazwie nie odbywały się w hali, a na świeżym powietrzu. Wyścig charakteryzował się niską frekwencją. Edycja z 1989 roku była jedynym wyścigiem Formuły 1 w historii, w którym uczestniczył zespół [[FIRST Racing]]. Ostatnia edycja miała miejsce w 1996 roku, a w latach 1997–2007 odbywały się podobne zawody [[Formuła 3000|Formuły 3000]]<ref name="wtf">{{Cytuj | autor = Dan Thorn | url = https://wtf1.com/post/a-throwback-to-formula-1s-forgotten-indoor-trophy/ | tytuł = A Throwback To Formula 1’s Forgotten Indoor Trophy | opublikowany = Wtf1 | data = 2020-05-29 | data dostępu = 2020-09-09}}</ref>.

== Format ==
Cechą charakterystyczną wyścigu był format typu jeden na jednego, podobnie jak w [[Race of Champions]] – kierowca, który szybciej pokonał cztery okrążenia, awansował do następnej rundy. W 1993 roku zmieniono zasady, ustalając rundę przedwstępną oraz wprowadzając finał do dwóch zwycięstw<ref name="wtf"/>.

== Zwycięzcy ==
{|class="wikitable"
! Rok
! Zwycięzca
! Samochód
|-
| 1988
| {{flaga|ESP}} [[Luis Pérez-Sala]]
| [[Minardi M188]]-[[Ford Motor Company|Ford]]
|-
| 1989
| {{flaga|ESP}} [[Luis Pérez-Sala]]
| [[Minardi M189]]-[[Ford Motor Company|Ford]]
|-
| 1990
| {{flaga|ITA}} [[Gianni Morbidelli]]
| [[Minardi M190]]-[[Ford Motor Company|Ford]]
|-
| 1991
| {{flaga|ITA}} [[Gabriele Tarquini]]
| [[Osella FA1M|Fondmetal FA1M-E]]-[[Ford Motor Company|Ford]]
|-
| 1992
| {{flaga|GBR}} [[Johnny Herbert]]
| [[Lotus 107]]-[[Judd]]
|-
| 1993
| {{flaga|BRA}} [[Rubens Barrichello]]
| [[Jordan 193]]-[[Hart Racing Engines|Hart]]
|-
| 1995
| {{flaga|ITA}} [[Luca Badoer]]
| [[Minardi M195]]-[[Ford Motor Company|Ford]]
|-
| 1996
| {{flaga|ITA}} [[Giancarlo Fisichella]]
| [[Benetton B196]]-[[Renault Sport|Renault]]
|}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Grand Prix Formuły 1 niewliczane do Mistrzostw Świata]]

title: Formula One Indoor Trophy

Państwo: Włochy

Dyscyplina: Formuła 1

Pierwszy zwycięzca: Luis Pérez-Sala

Ostatni zwycięzca: Giancarlo Fisichella


text:
# Józef Ziętek
Józef Ziętek (ur. 23 kwietnia 1916 r. w Hadykówce, zm. 6 stycznia 1999 r. w Jaworze) – polski poeta.

## Życiorys
Urodził się w Hadykówce, będącej wówczas częścią Galicji i Lodomerii. W wieku 23 lat wziął udział w kampanii wrześniowej, w której walczył pod dowództwem ppłk. dypl. Beniamina Kotarba, a w czasie okupacji działał w Batalionach Chłopskich. Po wyzwoleniu pracował w Starostwie Powiatowym w Kolbuszowej, gdzie organizował akcję przesiedleńczą repatriantów na ziemie zachodnie. W marcu 1946 r. przyjechał z rodziną na Dolny Śląsk i osiedlił się w Jaworze. W 1947 r. pełnił funkcję radnego miejskiego; pracował też w Starostwie Powiatowym, zajmował się organizacją osadnictwa w mieście i powiecie jaworskim oraz był przewodniczącym Komisji Uwłaszczeniowej. W latach 1950–1975 (do emerytury) pracował jako kierownik Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Urzędzie Powiatowej Rady Narodowej.

## Twórczość
Napisał ok. 400 wierszy, zebranych drukiem w trzech tomikach: Zgrzebnymi myślami pozszywane (1987), Z biegiem lat (1987) i W cieniu jesieni (1990) oraz dwóch zbiorach: Zasiał wiatr (1993) i Zostawić ślad (1996). Tworzył przez całe życie, ale najwięcej wierszy napisał w ostatnim dwudziestoleciu XX wieku. Jego poezja ma charakter wspomnieniowy, w swoich wierszach dawał wyraz tęsknocie za opuszczoną w 1946 r. ziemią kolbuszowską. Wspominał w nich także Lasowiaków, żyjących w jego rodzinnych stronach. W swoich utworach pisał także o Jaworze, poruszał tematy religijne i opisywał przyrodę. Był członkiem Stowarzyszenia Twórców Ludowych.

## Wyróżnienia
- 1985 – wyróżnienie w konkursie literackim „Źródło”, organizowanym przez Klub Kultury Chłopskiej i tygodnik „Wieści”
- 1987 – wyróżnienie w konkursie literackim. organizowanym przez Dom Kultury Zagłębia Miedziowego w Lubinie
- 1989 – nagroda w konkursie poetyckim im. Stanisława Buczyńskiego, organizowanym w Zamościu
- 1996 – wyróżnienie w 40. Międzynarodowym Konkursie Literackim w Wąglanach
- 1996 – tytuł Honorowego Obywatela Miasta Jawora

title: Józef Ziętek

wikitext:
[[File:Józef Ziętek.png|thumb|Józef Ziętek przed majem 1994]]
'''Józef Ziętek''' (ur. 23 kwietnia 1916 r. w [[Hadykówka|Hadykówce]], zm. 6 stycznia 1999 r. w [[Jawor (miasto)|Jaworze]]) – polski poeta.

== Życiorys ==
Urodził się w Hadykówce, będącej wówczas częścią [[Królestwo Galicji i Lodomerii|Galicji i Lodomerii]]. W wieku 23 lat wziął udział w [[Kampania wrześniowa|kampanii wrześniowej]], w której walczył pod dowództwem ppłk. dypl. [[Beniamin Kotarba|Beniamina Kotarba]], a w czasie okupacji działał w [[Bataliony Chłopskie|Batalionach Chłopskich]]. Po wyzwoleniu pracował w Starostwie Powiatowym w [[Kolbuszowa|Kolbuszowej]], gdzie organizował akcję przesiedleńczą repatriantów na ziemie zachodnie. W marcu 1946 r. przyjechał z rodziną na [[Dolny Śląsk]] i osiedlił się w Jaworze. W 1947 r. pełnił funkcję radnego miejskiego; pracował też w Starostwie Powiatowym, zajmował się organizacją osadnictwa w mieście i powiecie jaworskim oraz był przewodniczącym Komisji Uwłaszczeniowej. W latach 1950–1975 (do emerytury) pracował jako kierownik Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Urzędzie Powiatowej Rady Narodowej.

== Twórczość ==
Napisał ok. 400 wierszy, zebranych drukiem w trzech tomikach: ''Zgrzebnymi myślami pozszywane'' (1987), ''Z biegiem lat'' (1987) i ''W cieniu jesieni'' (1990) oraz dwóch zbiorach: ''Zasiał wiatr'' (1993) i ''Zostawić ślad'' (1996). Tworzył przez całe życie, ale najwięcej wierszy napisał w ostatnim dwudziestoleciu XX wieku. Jego poezja ma charakter wspomnieniowy, w swoich wierszach dawał wyraz tęsknocie za opuszczoną w 1946 r. ziemią kolbuszowską. Wspominał w nich także [[Lasowiacy|Lasowiaków]], żyjących w jego rodzinnych stronach. W swoich utworach pisał także o Jaworze, poruszał tematy religijne i opisywał przyrodę. Był członkiem [[Stowarzyszenie Twórców Ludowych|Stowarzyszenia Twórców Ludowych]].

== Wyróżnienia ==
* 1985 – wyróżnienie w konkursie literackim „Źródło”, organizowanym przez Klub Kultury Chłopskiej i tygodnik „[[Wieści (pismo)|Wieści]]”
* 1987 – wyróżnienie w konkursie literackim. organizowanym przez Dom Kultury Zagłębia Miedziowego w [[Lubin]]ie
* 1989 – nagroda w konkursie poetyckim im. [[Stanisław Buczyński|Stanisława Buczyńskiego]], organizowanym w [[Zamość|Zamościu]]
* 1996 – wyróżnienie w 40. Międzynarodowym Konkursie Literackim w [[Wąglany|Wąglanach]]
* 1996 – tytuł Honorowego Obywatela Miasta Jawora

== Bibliografia ==
* {{Cytuj stronę | url = http://www.tmj-jawor.pl/jawor_2_tom.pdf | tytuł = Rybotycki Jan, ''Jawor od A do Z'', Tom 2. Gmina Jawor, Burmistrz Miasta Jawora, Jawor 2006 | opublikowany = tmj-jawor.pl | archiwum = https://web.archive.org/web/20160304121355/http://www.tmj-jawor.pl/jawor_2_tom.pdf | zarchiwizowano = 2016-03-04}}
* {{Cytuj stronę | url = http://www.jawor.pl/pl/tresci-41.html | tytuł = Biografia Józefa Ziętka na stronie jawor.pl | opublikowany = jawor.pl | archiwum = https://web.archive.org/web/20160304122527/http://www.jawor.pl/pl/tresci-41.html | zarchiwizowano = 2016-03-04}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Ziętek, Jan}}
[[Kategoria:Urodzeni w 1916]]
[[Kategoria:Zmarli w 1999]]
[[Kategoria:Ludzie związani z Jaworem]]
[[Kategoria:Polscy poeci]]
[[Kategoria:Ludzie związani z Kolbuszową]]