text:
# Etnopoetyka
Etnopoetyka (od greckiego: ἔθνος – naród; ποιητική – poetyka) – interdyscyplinarna dziedzina badań, która zajmuje się poezją i innymi formami literatury różnych kultur i społeczności. Analizuje ona nie tylko teksty, ale także konteksty, w których te teksty powstają i funkcjonują, uwzględniając specyficzne cechy kulturowe i językowe. Etnopoetyka obejmuje również sposoby zapisu poezji ustnej, biorąc pod uwagę elementy charakterystyczne dla kultury, w której powstało to lub inne dzieło.

## Historia
Termin "etnopoetyka" został wypracowany pod koniec lat 60. XX w. przez Jerome’a Rothenberga, aby rozwiązać niedociągnięcia w tłumaczeniu ustnych poetyk, szczególnie z kultur rdzennych Amerykanów. Obok takich lingwistów jak Dell Hymes i Dennis Tedlock, Rothenberg dążył do lepszego przekazu istoty i kunsztu ich występów ustnych w formie pisemnej.
Etnopoetyka zyskała na znaczeniu na początku lat 80. XX w.  dzięki wpływowym pracom, takim jak In Vain I Tried to Tell You Della Hymesa z 1982 r. i The Spoken Word and the Work of Interpretation Dennisa Tedlocka z 1983 r.. Przyciągając uwagę różnych dyscyplin, jak np. antropologia, folklorystyka i językoznawstwo, Tedlock i Hymes dodatkowo poszerzyli analizę etnopoetyczną, dążąc do wizualnego zobrazowania cech artyzmu ustnego poprzez pisemne interpretacje.
Na początku XXI w. ta specyficzna interpretacja stopniowo zyskiwała uznanie przez leksykografów, a jej definicja, mimo ograniczenia zakresu semantycznego słów, które tworzą ten termin, znalazła się w encyklopediach i słownikach terminologicznych. W kolejnych latach badania z zakresu etnopoetyki rozszerzyły się poza kulturę rdzennych Amerykanów, obejmując folklor bliskowschodni i żydowski, a także ustne tradycje innych ludów. Doprowadziło to do poszerzenia przedmiotu badań, w wyniku czego obecnie etnopoetykę charakteryzują interdyscyplinarne badania integrujące etnologię, antropologię, folklorystykę, językoznawstwo i literaturoznawstwo.

## Przedmiot badań
Ze względu na to, że etnopoetyka jest dość młodą nauką, przedmiot jej badań jest wciąż w trakcie formowania się, co prowadzi do zmian w zależności od czasu i badacza. Niemniej jednak ogólna idea etnopoetyki pozostaje niezmieniona.
Głównym przedmiotem badań w etnopoetyce są teksty, które są analizowane w kontekście ich oryginalnego języka i kultury. Celem tego jest ustalenie, w jaki sposób poszczególne elementy funkcjonują w kulturowym kontekście danego tekstu. Etnopoetyka twierdzi, że zachodni i zorientowani na kulturę pisarską uczeni często błędnie interpretują poezję kultur "prymitywnych", nie zdając sobie sprawy, że standardy estetyczne nie są uniwersalne. Poezji jednej kultury nie można oceniać lub interpretować na podstawie poezji innej kultury. Zadaniem badacza etnopetyki jest określenie w tekstach konkretnych standardów i cech właściwych dla każdej kultury.
Według Tedlocka każde opowiadanie ustne jest poetyckie. Niemniej jednak poezja nie jest tak postrzegana, gdy opowiadania są przedstawiane jako proza. Jego zdaniem proza istnieje tylko w wersji pisemnej, ponieważ brakuje jej ciszy, oddechu lub pauz, które są najważniejszym aspektem miary poetyckiej w poezji ustnej. To właśnie te pauzy muszą być w jakiś sposób odnotowane w każdej tekstowej reprezentacji takiej poezji.
Natomiast Hymes uważa, że kluczem do etnopoetyki dowolnego tekstu niekoniecznie jest określenie pauz, a raczej zasad jej organizacji. To znaczy konieczne jest rozważenie, dlaczego przerwy są wykonywane w określonych odstępach czasu, nawet jeśli tekst jest nagrany na taśmie.
W swojej pracy "applied ethnopoetics" Jan Blommaert stawia hipotezę, że etnopoetyka może być również wykorzystywana do analizy różnych narracji, zwłaszcza w tzw. obszarach "stosowanych", w których historie określają losy ludzi. Przykładem takich sytuacji może być przesłuchanie policyjne, przesłuchanie sądowe, wywiad podczas ubieganiu się o azyl, procedura ubiegania się o ubezpieczenie społeczne itp.

## Metodologia
Początkowo, gdy etnopoetyka rozwijała się jako odrębna dyscyplina, często stosowano podczas badań system oznaczeń podobny do stylu muzycznego. Był to graficzny system notacji, który reprezentował różne cechy dźwiękowe, np. podziały wierszy dla pauz, kropki między wierszami dla dłuższych pauz, wielkie litery dla głośności, drobny druk dla szeptów lub cichych słów. Gesty, mimika i znaczące reakcje publiczności zostały opisane w nawiasach i przypisach, które zawierały również opisy ogólnej sytuacji opowieści. To właśnie ten system zapisu poezji ustnej był często używany przez Tedlocka podczas badań.
Jedną z metod stosowanych w dzisiejszej analizie etnopoetycznej jest analiza tezaurusów. Metoda ta ma na celu zbadanie semantycznej struktury koncepcji, które kształtują kod kulturowy języka i narodu. Warto dodać, że każda osoba ma swój unikalny tezaurus, który powstaje pod wpływem różnych czynników, takich jak język, edukacja, wyznanie i środowisko społeczno-kulturowe.
Semantyczna struktura koncepcji obejmuje kilka ważnych elementów. Pierwszy składnik to pojęcie, które pokrywa się z leksykalnym znaczeniem słowa. Je można wyjaśnić w słowniku objaśniającym. Drugim składnikiem jest treść mentalna, która jest definiowana przez reprezentacje narodowe i opisywana w ramach językoznawstwa. Ten komponent opisuje, w jaki sposób koncepcje odzwierciedlają wartości kulturowe i postrzeganie świata. Ponadto koncepcje obejmują komponent etniczny, który zależy od stopnia interakcji kultur różnych grup etnicznych, a także komponent intelektualny jako odzwierciedlenie kultury światowej. W ten sposób koncepcje są podstawowymi jednostkami obrazu świata, w których rejestrowane są wartości i stosunek człowieka do otaczającego go świata.
Analiza tekstów poetyckich może również obejmować metodykę semantycznego rozkładu znaczenia na składniki egzoteryczne i ezoteryczne. Znaczenie egzoteryczne odnosi się do wyraźnych, powierzchownych aspektów tekstu, a znaczenie ezoteryczne opisuje głębsze aspekty kulturowe, konceptualne i sytuacyjne.
Można zatem stwierdzić, że metodologia etnopoetyki jest bezpośrednio związana z wybranym przedmiotem badań. Oznacza to, że u zarania rozwoju tej dyscypliny badacze skupiali się bardziej na sposobach rejestrowania poezji ustnej przy zachowaniu jej wyjątkowości kulturowej. Jednak współczesna etnopoetyka zajmuje się również analizą etnicznego składnika już napisanych utworów poetyckich przy użyciu odpowiednich metod.

## Krytyka
Jedną z łagodniejszych krytyk jest złożoność analizy etnopoetyckiej. Wymaga ona głębokiej znajomości oryginalnego języka i kultury, nawet większej niż w przypadku standardowych obserwacji etnograficznych. Ponadto można czytać teksty etnopoetyczne w tłumaczeniu, ale niemożliwe jest przeprowadzenie analizy etnopoetyckiej przetłumaczonych tekstów.
Mniejszym problemem jest również  ryzyko, że taka analiza potwierdzi nieświadomie stereotypowe wyobrażenia o badanych kulturach. Badacze, pomimo najlepszych intencji, wnioskują i wprowadzają do sytuacji kulturowych pewne oczekiwania, które są już w pewnym stopniu ukształtowane. Bez krytycznego dystansu do uprzedzeń etnopoetyka staje się narażona na nieprecyzyjne i nawet lekceważące przedstawienie "prymitywnej" kultury, a następnie na przekazanie fałszywych założeń. Ten problem staje się jeszcze bardziej dotkliwy podczas pracy z ustnie przekazywaną poezją dawnych kultur. Brak bezpośrednich obserwacji skutkuje koniecznością polegania wyłącznie na danych pochodzących z drugiej ręki. Takie problemy mogą zainicjować błędne koło, ponieważ przyszli naukowcy będą opierać się na wątpliwych, stereotypowych wnioskach. Ten problem pokazuje, dlaczego niezbędne jest, aby tłumacz był dogłębnie zaznajomiony z językiem i kulturą badanej grupy.
Jako przykład takiego potencjalnego zniekształcenia można przytoczyć fakt, że każdy zachodni gatunek literacki zawiera zarówno doskonałe, jak i mniej udane przykłady utworów poetyckich. To samo dotyczy ustnych, tradycyjnych gatunków słownych. Jeśli badacz nie rozumie, co ta konkretna kultura uważa za dobrą i złą poezję, istnieje ryzyko przedstawienia całego materiału jako równego, podczas gdy w obrębie tej kultury są rysowane różnice. Etnopoetyka może promować poczucie równości sztuki słownej między różnymi kulturami i uznać, że standardy estetyczne nie są uniwersalne. Jednakże to nie oznacza, że w badanej kulturze nie ma standardów.
Sherman Paul zauważa jeszcze jeden problem, który nigdy nie został w pełni rozwiązany w analizie etnopoetycznej, a mianowicie zaniedbanie ustnej tradycyjnej poezji kobiet. Z kilkoma wyjątkami większość głównych badań etnopoetycznych skupia się na poetach-mężczyznach. Gatunki męskie w wielu tradycyjnych społeczeństwach mogą być bardziej widoczne niż kobiece, ale zdolność do tworzenia wyjątkowej sztuki słownej zdecydowanie nie jest ograniczona przez płeć.
Powołując się na swoje doświadczenie, Steve Reece, przypomina ambiwalentne reakcje studentów na próby Tedlocka i Fine’a w zakresie tekstualizacji ustnych wystąpień rdzennych Amerykanów:

Z jednej strony, studenci krytykowali ich za przesadne deprecjonowanie, a nawet dekonstrukcję pisemnego dyskursu z powodu ich bałwochwalstwa dla wystąpień ustnych. Z drugiej strony, studenci zdali sobie sprawę, że pomieszali oba media, mówione i pisane, nie z powodu arogancji czy ignorancji, ale po to, by uczynić prawdziwie ustne wystąpienie, albo przynajmniej zrozumiały zapis tego wystąpienia, szeroko dostępnym w łatwo rozpowszechnianym medium: tekście pisanym.

title: Etnopoetyka

wikitext:
'''Etnopoetyka''' (od greckiego: ἔθνος – naród; ποιητική – poetyka) – interdyscyplinarna dziedzina badań, która zajmuje się poezją i innymi formami literatury różnych kultur i społeczności. Analizuje ona nie tylko teksty, ale także konteksty, w których te teksty powstają i funkcjonują, uwzględniając specyficzne cechy kulturowe i językowe. Etnopoetyka obejmuje również sposoby zapisu poezji ustnej, biorąc pod uwagę elementy charakterystyczne dla kultury, w której powstało to lub inne dzieło<ref name=":0">{{Cytuj |autor = Catherine S. Quick |tytuł = Volume 30, Issues 1/2 1999: Folklore Forum |data dostępu = 2024-06-13 |url = https://scholarworks.iu.edu/dspace/collections/19e888f5-bcdf-461a-9f87-91477388a26d |język = en}}</ref><ref name=":1">{{Cytuj |autor = Vladimir N. Zakharov |tytuł = The idea of ethnopoetics in modern research |czasopismo = Problems of historical poetics |data = 2020.07.13 |numer = 18 |język = ru |doi=10.15393/j9.art.2020.8382}}</ref><ref name=":2">{{Cytuj |autor = Eugenia Prokop-Janiec |tytuł = Literatura & etnologia |data = 2019 |data dostępu = 2024-06-13 |isbn = 978-83-233-4667-8 |wydanie = Wydanie I |miejsce = Kraków |wydawca = Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego |oclc = on1128026448 |url = https://www.worldcat.org/title/on1128026448}}</ref>.

== Historia ==
[[Plik:Jerome Rothenberg in Speaking Portraits.jpg|mały|Jerome Rothenberg]]
Termin "etnopoetyka" został wypracowany pod koniec lat 60. XX w. przez [[Jerome Rothenberg|Jerome’a Rothenberga]], aby rozwiązać niedociągnięcia w tłumaczeniu ustnych poetyk, szczególnie z kultur rdzennych Amerykanów. Obok takich lingwistów jak [[Dell Hathaway Hymes|Dell Hymes]] i [[Dennis Tedlock]], Rothenberg dążył do lepszego przekazu istoty i kunsztu ich występów ustnych w formie pisemnej.

Etnopoetyka zyskała na znaczeniu na początku lat 80. XX w.  dzięki wpływowym pracom, takim jak ''In Vain I Tried to Tell You'' Della Hymesa z 1982 r. i ''The Spoken Word and the Work of Interpretation'' Dennisa Tedlocka z 1983 r.<ref name=":3">{{Cytuj |autor = Jan Blommaert |tytuł = Applied ethnopoetics |czasopismo = Narrative Inquiry |data = 2006-08-29 |data dostępu = 2024-06-13 |issn = 1387-6740 |wolumin = 16 |numer = 1 |s = 181–190 |doi = 10.1075/ni.16.1.23blo |url = http://www.jbe-platform.com/content/journals/10.1075/ni.16.1.23blo |język = en}}</ref>. Przyciągając uwagę różnych dyscyplin, jak np. [[antropologia]], [[folklorystyka]] i [[językoznawstwo]], Tedlock i Hymes dodatkowo poszerzyli analizę etnopoetyczną, dążąc do wizualnego zobrazowania cech artyzmu ustnego poprzez pisemne interpretacje.

Na początku XXI w. ta specyficzna interpretacja stopniowo zyskiwała uznanie przez leksykografów, a jej definicja, mimo ograniczenia zakresu semantycznego słów, które tworzą ten termin, znalazła się w encyklopediach i słownikach terminologicznych. W kolejnych latach badania z zakresu etnopoetyki rozszerzyły się poza kulturę rdzennych Amerykanów, obejmując folklor bliskowschodni i żydowski, a także ustne tradycje innych ludów<ref name=":1" />. Doprowadziło to do poszerzenia przedmiotu badań, w wyniku czego obecnie etnopoetykę charakteryzują interdyscyplinarne badania integrujące [[Etnologia|etnologię]], antropologię, folklorystykę, językoznawstwo i [[literaturoznawstwo]].

== Przedmiot badań ==
Ze względu na to, że etnopoetyka jest dość młodą nauką, przedmiot jej badań jest wciąż w trakcie formowania się, co prowadzi do zmian w zależności od czasu i badacza. Niemniej jednak ogólna idea etnopoetyki pozostaje niezmieniona.

Głównym przedmiotem badań w etnopoetyce są teksty, które są analizowane w kontekście ich oryginalnego języka i kultury. Celem tego jest ustalenie, w jaki sposób poszczególne elementy funkcjonują w kulturowym kontekście danego tekstu<ref name=":2" />. Etnopoetyka twierdzi, że zachodni i zorientowani na kulturę pisarską uczeni często błędnie interpretują poezję kultur "prymitywnych", nie zdając sobie sprawy, że standardy estetyczne nie są uniwersalne. Poezji jednej kultury nie można oceniać lub interpretować na podstawie poezji innej kultury. Zadaniem badacza etnopetyki jest określenie w tekstach konkretnych standardów i cech właściwych dla każdej kultury<ref name=":0" />.

Według Tedlocka każde opowiadanie ustne jest poetyckie. Niemniej jednak poezja nie jest tak postrzegana, gdy opowiadania są przedstawiane jako proza<ref name=":0" />. Jego zdaniem proza istnieje tylko w wersji pisemnej, ponieważ brakuje jej ciszy, oddechu lub pauz, które są najważniejszym aspektem miary poetyckiej w poezji ustnej. To właśnie te pauzy muszą być w jakiś sposób odnotowane w każdej tekstowej reprezentacji takiej poezji<ref name=":1" />.

Natomiast Hymes uważa, że kluczem do etnopoetyki dowolnego tekstu niekoniecznie jest określenie pauz, a raczej zasad jej organizacji. To znaczy konieczne jest rozważenie, dlaczego przerwy są wykonywane w określonych odstępach czasu, nawet jeśli tekst jest nagrany na taśmie<ref name=":1" /><ref name=":0" />.

W swojej pracy "applied ethnopoetics" [[Jan Blommaert]] stawia hipotezę, że etnopoetyka może być również wykorzystywana do analizy różnych narracji, zwłaszcza w tzw. obszarach "stosowanych", w których historie określają losy ludzi<ref name=":3" />. Przykładem takich sytuacji może być przesłuchanie policyjne, przesłuchanie sądowe, wywiad podczas ubieganiu się o azyl, procedura ubiegania się o ubezpieczenie społeczne itp.

== Metodologia ==
Początkowo, gdy etnopoetyka rozwijała się jako odrębna dyscyplina, często stosowano podczas badań system oznaczeń podobny do stylu muzycznego. Był to graficzny system notacji, który reprezentował różne cechy dźwiękowe, np. podziały wierszy dla pauz, kropki między wierszami dla dłuższych pauz, wielkie litery dla głośności, drobny druk dla szeptów lub cichych słów. Gesty, mimika i znaczące reakcje publiczności zostały opisane w nawiasach i przypisach, które zawierały również opisy ogólnej sytuacji opowieści. To właśnie ten system zapisu poezji ustnej był często używany przez Tedlocka podczas badań<ref name=":0" />.

Jedną z metod stosowanych w dzisiejszej analizie etnopoetycznej jest analiza tezaurusów<ref name=":1" />. Metoda ta ma na celu zbadanie semantycznej struktury koncepcji, które kształtują kod kulturowy języka i narodu. Warto dodać, że każda osoba ma swój unikalny [[tezaurus]], który powstaje pod wpływem różnych czynników, takich jak język, edukacja, wyznanie i środowisko społeczno-kulturowe.

Semantyczna struktura koncepcji obejmuje kilka ważnych elementów. Pierwszy składnik to pojęcie, które pokrywa się z leksykalnym znaczeniem słowa. Je można wyjaśnić w słowniku objaśniającym. Drugim składnikiem jest treść mentalna, która jest definiowana przez reprezentacje narodowe i opisywana w ramach językoznawstwa. Ten komponent opisuje, w jaki sposób koncepcje odzwierciedlają wartości kulturowe i postrzeganie świata. Ponadto koncepcje obejmują komponent etniczny, który zależy od stopnia interakcji kultur różnych grup etnicznych, a także komponent intelektualny jako odzwierciedlenie kultury światowej<ref name=":4">{{Cytuj |autor = Z. Tabakowa |tytuł = Ethnopoetics: the subject of research and ethnopolitical analysis |czasopismo = Bulletin of the Chelyabinsk State University |data = 2014.01.21 |data dostępu = 2024-06-13 |numer = 7 |opublikowany = cyberleninka.ru |url = https://cyberleninka.ru/article/n/etnopoetika-predmet-issledovaniya-i-etnopoeticheskiy-analiz/viewer |język = ru}}</ref>. W ten sposób koncepcje są podstawowymi jednostkami obrazu świata, w których rejestrowane są wartości i stosunek człowieka do otaczającego go świata.

Analiza tekstów poetyckich może również obejmować metodykę semantycznego rozkładu znaczenia na składniki egzoteryczne i ezoteryczne. Znaczenie egzoteryczne odnosi się do wyraźnych, powierzchownych aspektów tekstu, a znaczenie ezoteryczne opisuje głębsze aspekty kulturowe, konceptualne i sytuacyjne<ref name=":4" />.

Można zatem stwierdzić, że metodologia etnopoetyki jest bezpośrednio związana z wybranym przedmiotem badań. Oznacza to, że u zarania rozwoju tej dyscypliny badacze skupiali się bardziej na sposobach rejestrowania poezji ustnej przy zachowaniu jej wyjątkowości kulturowej. Jednak współczesna etnopoetyka zajmuje się również analizą etnicznego składnika już napisanych utworów poetyckich przy użyciu odpowiednich metod.

== Krytyka ==
Jedną z łagodniejszych krytyk jest złożoność analizy etnopoetyckiej. Wymaga ona głębokiej znajomości oryginalnego języka i kultury, nawet większej niż w przypadku standardowych obserwacji etnograficznych. Ponadto można czytać teksty etnopoetyczne w tłumaczeniu, ale niemożliwe jest przeprowadzenie analizy etnopoetyckiej przetłumaczonych tekstów<ref name=":0" />.

Mniejszym problemem jest również  ryzyko, że taka analiza potwierdzi nieświadomie stereotypowe wyobrażenia o badanych kulturach. Badacze, pomimo najlepszych intencji, wnioskują i wprowadzają do sytuacji kulturowych pewne oczekiwania, które są już w pewnym stopniu ukształtowane. Bez krytycznego dystansu do uprzedzeń etnopoetyka staje się narażona na nieprecyzyjne i nawet lekceważące przedstawienie "prymitywnej" kultury, a następnie na przekazanie fałszywych założeń<ref name=":0" />. Ten problem staje się jeszcze bardziej dotkliwy podczas pracy z ustnie przekazywaną poezją dawnych kultur. Brak bezpośrednich obserwacji skutkuje koniecznością polegania wyłącznie na danych pochodzących z drugiej ręki. Takie problemy mogą zainicjować błędne koło, ponieważ przyszli naukowcy będą opierać się na wątpliwych, stereotypowych wnioskach. Ten problem pokazuje, dlaczego niezbędne jest, aby tłumacz był dogłębnie zaznajomiony z językiem i kulturą badanej grupy.

Jako przykład takiego potencjalnego zniekształcenia można przytoczyć fakt, że każdy zachodni gatunek literacki zawiera zarówno doskonałe, jak i mniej udane przykłady utworów poetyckich. To samo dotyczy ustnych, tradycyjnych gatunków słownych. Jeśli badacz nie rozumie, co ta konkretna kultura uważa za dobrą i złą poezję, istnieje ryzyko przedstawienia całego materiału jako równego, podczas gdy w obrębie tej kultury są rysowane różnice. Etnopoetyka może promować poczucie równości sztuki słownej między różnymi kulturami i uznać, że standardy estetyczne nie są uniwersalne. Jednakże to nie oznacza, że w badanej kulturze nie ma standardów<ref name=":0" />.

Sherman Paul zauważa jeszcze jeden problem, który nigdy nie został w pełni rozwiązany w analizie etnopoetycznej, a mianowicie zaniedbanie ustnej tradycyjnej poezji kobiet. Z kilkoma wyjątkami większość głównych badań etnopoetycznych skupia się na poetach-mężczyznach. Gatunki męskie w wielu tradycyjnych społeczeństwach mogą być bardziej widoczne niż kobiece, ale zdolność do tworzenia wyjątkowej sztuki słownej zdecydowanie nie jest ograniczona przez płeć<ref name=":0" />.

Powołując się na swoje doświadczenie, Steve Reece, przypomina ambiwalentne reakcje studentów na próby Tedlocka i Fine’a w zakresie tekstualizacji ustnych wystąpień rdzennych Amerykanów:
{{Cytat|treść=Z jednej strony, studenci krytykowali ich za przesadne deprecjonowanie, a nawet dekonstrukcję pisemnego dyskursu z powodu ich bałwochwalstwa dla wystąpień ustnych. Z drugiej strony, studenci zdali sobie sprawę, że pomieszali oba media, mówione i pisane, nie z powodu arogancji czy ignorancji, ale po to, by uczynić prawdziwie ustne wystąpienie, albo przynajmniej zrozumiały zapis tego wystąpienia, szeroko dostępnym w łatwo rozpowszechnianym medium: tekście pisanym.|źródło=Toward an Ethnopoetically Grounded Edition of Homer's Odyssey|autor=Steve Reece}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* Quick, C. (1999). Ethnopoetics. ''Folklore Forum 30, 1''(2), 95-105.
* Zacharow, W. (2020). The idea of ethnopoetics in modern research. ''Problems of historical poetics'', ''18''(3), 7-19.
* Prokop-Janiec, E. (2019). ''Literatura et etnologia''. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
* Blommaert, J. (2006). Applied Ethnopoetics. W: M. Bamberg (red.), ''Narrative–State of the Art''. (s. 181–190). Amsterdam: John Benjamins Publishing Company.
* Tabakova, Z. (2014). Ethnopoetics: the subject of research and ethnopolitical analysis. ''Bulletin of the Chelyabinsk State University, 7''(336), 198-206.
* Reece, S. (2011). Toward an Ethnopoetically Grounded Edition of Homer's Odyssey. ''Oral Tradition, 26''(2), 1-26.

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Folklor]]


text:
# A Moment Like This
„A Moment Like This” – pierwszy singel amerykańskiej piosenkarki Kelly Clarkson wydany na podwójnej stronie A z utworem „Before Your Love”. Autorami piosenki są  Jörgen Elofsson i John Reid, natomiast producentami są Stephen Ferrera oraz Steve Mac. Utwór został stworzony w nagrodzie dla zwycięzcy pierwszej edycji amerykańskiego programu American Idol.
Utwór „A Moment Like This” zadebiutował na sześćdziesiątym miejscu listy Billboard Hot 100. Ostatecznie utwór dotarł do miejsca pierwszego awansując z pięćdziesiątego drugiego miejsca i pobijając dotychczasowy rekord należący do zespołu The Beatles i ich piosenki „Can’t Buy Me Love”, która awansowała z miejsca dwudziestego siódmego na pierwsze. W 2015 magazyn Billboard opublikował listę stu najlepszych singli uczestników amerykańskiego Idola. Utwór „A Moment Like This” znalazł się na jedenastym miejscu.

## Lista utworów
CD Single
1. „Before Your Love” – 4:00
2. „A Moment Like This” – 3:50

DVD Single
1. „Before Your Love” (teledysk)– 3:52
2. „A Moment Like This” (teledysk) – 3:47

## Teledysk
Teledysk do singla został wyreżyserowany przez Antti Jokinena i ukazuje artystkę śpiewającą na deskach teatru, w którym odbywały się finałowe odcinki programu American Idol i przed jury. W teledysku widać także emocje, jakie towarzyszyły artystce zaraz po ogłoszeniu zwycięzcy programu.

## Pozycje na listach
| Lista przebojów (2002)             | Najwyższa pozycja |
| ---------------------------------- | ----------------- |
| Kanada (Canadian Hot 100)          | 1                 |
| USA (Billboard Hot 100)            | 1                 |
| USA (Billboard Pop Songs)          | 4                 |
| USA (Billboard Adult Pop Songs)    | 27                |
| USA (Billboard Adult Contemporary) | 26                |
| USA (Billboard Hot Country Songs)  | 58                |

## Certyfikaty
| Kraj              | Wydawca      | Certyfikat         |
| ----------------- | ------------ | ------------------ |
| Stany Zjednoczone | RIAA         | złota płyta        |
| Kanada            | Music Canada | 2× platynowa płyta |

## Wersja Leony Lewis
W grudniu 2006 roku utwór „A Moment Like This” ponownie zaśpiewała Leona Lewis, zwyciężczyni brytyjskiego show The X Factor. Singel wydany został jedynie w Wielkiej Brytanii i Irlandii, w obu tych krajach zajął pozycję pierwszą na tamtejszych listach przebojów.

### Format singla
1. „A Moment Like This”
2. „Summertime”
3. „Sorry Seems to Be the Hardest Word”

### Pozycje na listach
| Norowania(2006)                  | Najwyższa pozycja |
| -------------------------------- | ----------------- |
| Irlandia (Irish Singles Chart)   | 1                 |
| Wielka Brytania UK Singles Chart | 1                 |
| European Billboard Hot 100       | 3                 |

### Certyfikaty
| Kraj            | Wydawca | Certyfikat      |
| --------------- | ------- | --------------- |
| Wielka Brytania | BPI     | platynowa płyta |

### Historia wydania
| Państwo         | Data            | Wytwórnia | Format           |
| --------------- | --------------- | --------- | ---------------- |
| Wielka Brytania | 17 grudnia 2006 | Syco      | digital download |
| Wielka Brytania | 20 grudnia 2006 | Syco      | Single CD        |

wikiname: plwiki

title: A Moment Like This

in_language: pl

wikitext:
{{Singel infobox
 |tytuł                     = A Moment Like This
 |okładka                   =
 |wykonawca                 = [[Kelly Clarkson]]
 |album                     =
 |strona A                  = „Before Your Love”
 |strona B                  =
 |wydany                    = 17 września 2002
 |nagrywany                 = 2002
 |gatunek                   = [[muzyka pop|pop]]
 |długość                   = 3:49
 |wytwórnia                 = [[RCA Records|RCA]]
 |producent                 = Stephen Ferrera, Steve Mac
 |format                    = [[singel CD|CD single]], DVD single
 |autor                     =
 |kompozytor                =
 |twórca tekstu             =
 |poprzedni singel          =
 |następny singel           = [[Miss Independent]]
 |rok poprzedniego singla   =
 |rok 1. wydania            = 2002
 |rok następnego singla     = 2003
}}
'''„A Moment Like This”''' – pierwszy singel amerykańskiej piosenkarki [[Kelly Clarkson]] wydany na podwójnej stronie A z utworem '''„Before Your Love”'''. Autorami piosenki są  Jörgen Elofsson i John Reid, natomiast producentami są Stephen Ferrera oraz Steve Mac. Utwór został stworzony w nagrodzie dla zwycięzcy pierwszej edycji amerykańskiego programu ''[[American Idol]]''.

Utwór „A Moment Like This” zadebiutował na sześćdziesiątym miejscu listy ''[[Hot 100|Billboard Hot 100]]''. Ostatecznie utwór dotarł do miejsca pierwszego awansując z pięćdziesiątego drugiego miejsca i pobijając dotychczasowy rekord należący do zespołu [[The Beatles]] i ich piosenki „Can’t Buy Me Love”, która awansowała z miejsca dwudziestego siódmego na pierwsze. W 2015 magazyn [[Billboard (tygodnik)|Billboard]] opublikował listę stu najlepszych singli uczestników amerykańskiego ''Idola''. Utwór „A Moment Like This” znalazł się na jedenastym miejscu<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.billboard.com/articles/list/1550614/american-idol-top-100-hits-of-all-time?list_page=8 | tytuł = Top 100 'American Idol' Hits of All Time | autor = Fred Bronson, | data = 2015-05-12 | opublikowany = [[Billboard (tygodnik)|Billboard]] | język = en}}</ref>.

== Lista utworów ==
; CD Single
# „Before Your Love” – 4:00
# „A Moment Like This” – 3:50

; DVD Single
# „Before Your Love” (teledysk)– 3:52
# „A Moment Like This” (teledysk) – 3:47

== Teledysk ==
Teledysk do singla został wyreżyserowany przez Antti Jokinena i ukazuje artystkę śpiewającą na deskach teatru, w którym odbywały się finałowe odcinki programu ''[[American Idol]]'' i przed jury. W teledysku widać także emocje, jakie towarzyszyły artystce zaraz po ogłoszeniu zwycięzcy programu<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.vevo.com/watch/kelly-clarkson/a-moment-like-this/USRV80200057 | tytuł = Kelly Clarkson – A Moment Like This | opublikowany = Vevo | język = en}}</ref>.

== Pozycje na listach ==
{| class="wikitable"
!align="left"|Lista przebojów (2002)
!align="center"|Najwyższa
pozycja
|-
|align="left"|Kanada ([[Billboard Canadian Hot 100|Canadian Hot 100]])<ref>{{Cytuj stronę | url = http://web.archive.org/web/20160214143817/http://www.billboard.com/artist/305681/Kelly%20Clarkson/chart?page=1&f=793| tytuł = Kelly Clarkson – Chart history – Canadian Hot 100 | opublikowany = Billboard | język = en}}</ref>
|align="center"|'''1'''
|-
|align="left"|USA ([[Hot 100|Billboard Hot 100]])<ref>{{Cytuj stronę | url = http://web.archive.org/web/20130524101913/http://www.billboard.com/artist/305681/Kelly+Clarkson/chart?f=379 | tytuł = Kelly Clarkson – Chart history – Billboard Hot 100| opublikowany = Billboard | język = en}}</ref>
|align="center"|'''1'''
|-
|align="left"|USA (Billboard Pop Songs)<ref>{{Cytuj stronę | url = http://web.archive.org/web/20160320182133/http://www.billboard.com/artist/305681/kelly%20clarkson/chart?page=1&f=381 | tytuł = Kelly Clarkson – Chart history – Billboard Pop Songs| opublikowany = Billboard | język = en}}</ref>
|align="center"|4
|-
|align="left"|USA (Billboard  Adult Pop Songs)<ref>{{Cytuj stronę | url = http://web.archive.org/web/20160407044908/http://www.billboard.com/artist/305681/Kelly%20Clarkson/chart?page=1&f=343| tytuł = Kelly Clarkson – Chart history – Billboard Adult Pop Songs | opublikowany = Billboard | język = en}}</ref>
|align="center"|27
|-
|align="left"|USA (Billboard Adult Contemporary)<ref>{{Cytuj stronę | url = http://web.archive.org/web/20151102210112/http://www.billboard.com/artist/305681/Kelly%20Clarkson/chart?page=2&f=341 | tytuł = Kelly Clarkson – Chart history – Billboard Adult Contemporary| opublikowany = Billboard | język = en}}</ref>
|align="center"|26
|-
|align="left"|USA (Billboard Hot Country Songs)<ref>{{Cytuj stronę | url =http://web.archive.org/web/20150710085344/http://www.billboard.com/artist/305681/Kelly%20Clarkson/chart?f=357| tytuł = Kelly Clarkson – Chart history – Hot Country Songs | opublikowany = Billboard | język = en}}</ref>
|align="center"|58
|-
|}

== Certyfikaty ==
{| class="wikitable sortable"
|-
! style="text-align:center;"|Kraj
! style="text-align:center;"|Wydawca
! style="text-align:center;"|Certyfikat
|-
|align="left"|Stany Zjednoczone
|align="left"|[[Recording Industry Association of America|RIAA]]
| style="text-align:center;"| [[certyfikat sprzedaży w przemyśle muzycznym|złota płyta]]<ref>{{cytuj stronę|url=http://web.archive.org/web/20160105133924/http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=SEARCH_RESULTS|tytuł=Kelly Clarkson – RIAA Gold & Platinum| opublikowany=RIAA}}</ref>
|-
|align="left"|Kanada
|align="left"|[[Music Canada]]
| style="text-align:center;"| 2× [[certyfikat sprzedaży w przemyśle muzycznym|platynowa płyta]]<ref>{{cytuj stronę|url=https://musiccanada.com/gold-platinum/?_gp_search=%22Before+Your+Love%2FA+Moment+Like+This%22%20%22Kelly+Clarkson%22|tytuł=Music Canada: Gold/Platinum – Kelly Clarkson| opublikowany=Music Canada}}</ref>
|}

== Wersja Leony Lewis ==
{{Singel infobox
 |tytuł                     = A Moment Like This
 |okładka                   =
 |wykonawca                 = [[Leona Lewis]]
 |album                     = [[Spirit (album Leony Lewis)|Spirit]]
 |strona A                  = „Summertime”, „Sorry Seems to Be the Hardest Word”
 |strona B                  =
 |wydany                    = 17 grudnia 2006
 |nagrywany                 = 2006
 |gatunek                   = [[muzyka pop|pop]], [[rhythm and blues|R&B]]
 |długość                   = 4:17
 |wytwórnia                 = Syco Music, [[Sony BMG Music Entertainment|Sony BMG]]
 |producent                 = Steve Mac
 |format                    = [[singel CD|Single CD]], [[Digital download|Download]]
 |autor                     =
 |kompozytor                =
 |twórca tekstu             =
 |poprzedni singel          =
 |następny singel           = [[Bleeding Love]]
 |rok poprzedniego singla   =
 |rok 1. wydania            = 2006
 |rok następnego singla     = 2007
}}
W grudniu 2006 roku utwór „A Moment Like This” ponownie zaśpiewała [[Leona Lewis]], zwyciężczyni [[Wielka Brytania|brytyjskiego]] show ''[[The X Factor (format telewizyjny)|The X Factor]]''. Singel wydany został jedynie w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]] i [[Irlandia|Irlandii]], w obu tych krajach zajął pozycję pierwszą na tamtejszych listach przebojów.

=== Format singla ===
# „A Moment Like This”
# „Summertime”
# „Sorry Seems to Be the Hardest Word”

=== Pozycje na listach ===
{| class="wikitable"
!align="left"|Norowania(2006)
!align="center"|Najwyższa
pozycja
|-
|align="left"|Irlandia ([[Top 100 Singles|Irish Singles Chart]])
|align="center"|'''1'''
|-
|align="left"| Wielka Brytania [[UK Singles Chart]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.officialcharts.com/artist/2060/LEONA-LEWIS/ | tytuł = Leona Lewis – Official Charts Company | opublikowany = Official Charts Company | język = en}}</ref>
|align="center"|'''1'''
|-
|align="left"|European Billboard Hot 100
|align="center"|3
|}

=== Certyfikaty ===
{| class="wikitable sortable"
|-
! style="text-align:center;"|Kraj
! style="text-align:center;"|Wydawca
! style="text-align:center;"|Certyfikat
|-
|align="left"|Wielka Brytania
|align="left"|[[British Phonographic Industry|BPI]]
| style="text-align:center;"| [[certyfikat sprzedaży w przemyśle muzycznym|platynowa płyta]]<ref>{{cytuj stronę|url=https://www.bpi.co.uk/brit-certified/|tytuł=Certifield Awards | opublikowany=BPI}}</ref>
|}

=== Historia wydania ===
{|class="wikitable"
! Państwo
! Data
! Wytwórnia
! Format
|-
| rowspan="2" | [[Wielka Brytania]]
| [[17 grudnia]] [[2006]]
| rowspan="2" | Syco
| [[digital download]]
|-
|[[20 grudnia]] [[2006]]
|[[singel CD|Single CD]]
|}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kelly Clarkson}}
{{Leona Lewis}}

{{SORTUJ:Moment Like This, A}}
[[Kategoria:Single wydane w roku 2002]]
[[Kategoria:Single wydane w roku 2006]]
[[Kategoria:Single Kelly Clarkson]]
[[Kategoria:Single Leony Lewis]]
[[Kategoria:Single numer jeden na UK Singles Chart]]
[[Kategoria:Single numer jeden w Kanadzie]]
[[Kategoria:Single numer jeden w Stanach Zjednoczonych]]

title: A Moment Like This

Strona A: „Before Your Love”

Wydany: 17 września 2002

Gatunek: pop

Wydawnictwo: RCA

Producent: Stephen Ferrera, Steve Mac

Format: CD single, DVD single

„A Moment Like This” · (2002) · „Miss Independent” · (2003)

title: A Moment Like This

Wydany: 17 grudnia 2006

Gatunek: pop, R&B

Wydawnictwo: Syco Music, Sony BMG

Producent: Steve Mac

Format: Single CD, Download

„A Moment Like This” · (2006) · „Bleeding Love” · (2007)


text:
# Mikołaj (Adoratski)
Mikołaj, imię świeckie Piotr Stiepanowicz Adoratski (ur. 3 września?/15 września 1849 w Kazaniu, zm. 1896) – rosyjski biskup prawosławny.

## Życiorys
Był synem prawosławnego protoprezbitera. Ukończył Kazańską Akademię Duchowną, uzyskując w niej tytuł kandydata nauk teologicznych. W roku uzyskania dyplomu, 2 grudnia 1874, został zatrudniony jako psalmista w cerkwi przy ambasadzie rosyjskiej w Wiedniu. Był już wówczas mężczyzną żonatym. Jego żona zmarła w 1876. Cztery lata później wrócił do rodzinnego Kazania; rok później został członkiem rosyjskiej misji prawosławnej w Chinach.
10 stycznia 1882 złożył wieczyste śluby mnisze, 24 stycznia został wyświęcony na hierodiakona, zaś cztery dni później – na hieromnicha. W Chinach przebywał do 1886, gdy wrócił do Rosji i został nadzorcą szkoły duchownej w Chersoniu. W roku następnym został rektorem seminarium duchownego w Stawropolu. 25 października tegoż roku otrzymał godność archimandryty. W 1888 obronił dysertację magisterską, którą poświęcił historii rosyjskiej misji prawosławnej w Chinach. Przekładał teksty liturgiczne na język chiński.
11 marca 1890 w Petersburgu odbyła się jego chirotonia na biskupa nowomyrhorodzkiego, wikariusza eparchii chersońskiej. Po roku został przeniesiony na katedrę Aleutów i Alaski, jednak już po trzech miesiącach Świątobliwy Synod Rządzący mianował go biskupem bałckim, wikariuszem eparchii podolskiej. Prowadził ascetyczny tryb życia, cieszył się szacunkiem wiernych. W 1895 przeniesiony po raz kolejny, na katedrę orenburską. Urząd ten sprawował przez rok, do swojej śmierci.

title: Mikołaj (Adoratski)

wikitext:
{{Duchowny infobox
 |imię przybrane          = Mikołaj
 |imię przybrane org      =
 |imię i nazwisko         = Piotr Adoratski
 |imię i nazwisko org     =
 |tytuł                   = Arcybiskup orenburski
 |grafika                 = Епископ Николай (Адоратский).jpg
 |opis grafiki            =
 |alt grafiki             =
 |herb                    =
 |dewiza                  =
 |dewiza - j. polski      =
 |kraj działania          = [[Imperium Rosyjskie]]
 |data urodzenia          = 15 września 1849
 |miejsce urodzenia       = [[Kazań]]
 |data śmierci            = 1896
 |miejsce śmierci         =
 |miejsce pochówku        =
 |1. funkcja              = Biskup orenburski
 |1. funkcja - okres      = 1895–1896
 |2. funkcja              =
 |2. funkcja - okres      =
 |wyznanie                = [[prawosławie|prawosławne]]
 |kościół                 = [[Rosyjski Kościół Prawosławny]]
 |inkardynacja            = [[Eparchia orenburska]]
 |data ślubów zakonnych   = 10 stycznia 1882
 |data diakonatu          = 24 stycznia 1882
 |data ordynacji          =
 |data święceń            = 28 stycznia 1882
 |data nominacji          =
 |data sakry              = 11 marca 1890
 |data patriarchatu       =
 |data kreacji            =
 |papież kreujący         =
 |kościół tytularny       =
 |faksymile               =
 |opis faksymile          =
 |odznaczenia             =
 |commons                 =
 |wikiźródła              =
 |wikicytaty              =
 |wikinews                =
 |www                     =
}}
'''Mikołaj''', imię świeckie '''Piotr Stiepanowicz Adoratski''' (ur. {{data|1849-09-15}} w [[Kazań|Kazaniu]], zm. [[1896]]) – [[Rosja|rosyjski]] biskup [[prawosławie|prawosławny]].

== Życiorys ==
Był synem prawosławnego [[protoprezbiter]]a. Ukończył Kazańską Akademię Duchowną, uzyskując w niej tytuł [[kandydat nauk|kandydata nauk]] [[teologia|teologicznych]]. W roku uzyskania dyplomu, 2 grudnia 1874, został zatrudniony jako psalmista w [[sobór św. Mikołaja w Wiedniu|cerkwi przy ambasadzie rosyjskiej w Wiedniu]]. Był już wówczas mężczyzną żonatym. Jego żona zmarła w 1876. Cztery lata później wrócił do rodzinnego Kazania; rok później został członkiem [[rosyjska misja prawosławna w Chinach|rosyjskiej misji prawosławnej w Chinach]]<ref name="ortho">{{Cytuj stronę |url=http://www.ortho-rus.ru/cgi-bin/ps_file.cgi?2_325 |tytuł=Николай (Адоратский) |data dostępu=2012-12-21 |archiwum=https://archive.is/20121221142006/http://www.ortho-rus.ru/cgi-bin/ps_file.cgi?2_325 |zarchiwizowano=2012-12-21 }}</ref>.

10 stycznia 1882 złożył wieczyste śluby mnisze, 24 stycznia został wyświęcony na [[hierodiakon]]a, zaś cztery dni później – na [[hieromnich]]a. W [[Chiny|Chinach]] przebywał do 1886, gdy wrócił do [[Imperium Rosyjskie|Rosji]] i został nadzorcą szkoły duchownej w [[Chersoń|Chersoniu]]. W roku następnym został rektorem seminarium duchownego w [[Stawropol]]u. 25 października tegoż roku otrzymał godność [[archimandryta|archimandryty]]. W 1888 obronił dysertację magisterską, którą poświęcił historii rosyjskiej misji prawosławnej w Chinach. Przekładał teksty liturgiczne na [[język chiński]]<ref name="ortho"/>.

11 marca 1890 w [[Petersburg]]u odbyła się jego [[chirotonia]] na biskupa nowomyrhorodzkiego, wikariusza [[eparchia chersońska|eparchii chersońskiej]]. Po roku został przeniesiony na katedrę Aleutów i Alaski, jednak już po trzech miesiącach [[Świątobliwy Synod Rządzący]] mianował go biskupem bałckim, wikariuszem eparchii podolskiej. Prowadził ascetyczny tryb życia, cieszył się szacunkiem wiernych. W 1895 przeniesiony po raz kolejny, na katedrę [[eparchia orenburska|orenburską]]. Urząd ten sprawował przez rok, do swojej śmierci<ref name="ortho"/>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Metropolici całej Ameryki i Kanady}}
{{Biskupi eparchii orenburskiej}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Mikołaj (Adoratski)}}
[[Kategoria:Rosyjska misja prawosławna w Chinach]]
[[Kategoria:Eparchia chersońska]]
[[Kategoria:Biskupi orenburscy]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Kazaniu]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1849]]
[[Kategoria:Zmarli w 1896]]

title: Mikołaj

Kraj działania: Imperium Rosyjskie

Data i miejsce urodzenia: 15 września 1849 · Kazań

Wyznanie: prawosławne

Kościół: Rosyjski Kościół Prawosławny

Inkardynacja: Eparchia orenburska

Śluby zakonne: 10 stycznia 1882

Diakonat: 24 stycznia 1882

Prezbiterat: 28 stycznia 1882


text:
# Dolní Žandov
Dolní Žandov – wieś i gmina w Czechach, w powiecie Cheb, w kraju karlowarskim. Według danych z dnia 1 stycznia 2012 liczyła 1 208 mieszkańców.

title: Dolní Žandov

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Dolní Žandov
 |nazwa oryginalna                =
 |dopełniacz nazwy                =
 |jednostka                       = [[gmina]]
 |zdjęcie                         = Dolní Žandov (Cheb).jpg
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            = Znak_Dolni_Zandov.gif
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = kraj karlowarski
 |1. jednostka administracyjna    =
 |2. jednostka administracyjna    = [[Powiat Cheb|Cheb]]
 |1. jednostka tradycyjna         = [[Czechy]]
 |siedziba                        =
 |ISO 3166-2                      =
 |powierzchnia                    = 41,32 km²
 |rok                             = 2012
 |liczba ludności                 = 1 208<ref name="urz">{{cytuj stronę|url=http://web.archive.org/web/20181004001804/http://www.mvcr.cz/soubor/pocet-obcane-leden12-xls.aspx|tytuł=Počty obyvatel v obcích k 1. 1. 2012|opublikowany=www.mvcr.cz|język=cs|data dostępu=2012-02-16}}</ref>
 |gęstość zaludnienia             =
 |numer kierunkowy                =
 |kod pocztowy                    = 354 93
 |tablice rejestracyjne           =
 |adres urzędu                    =
 |plan                            =
 |nazwa 1. podziału               = obrębów ewidencyjnych
 |1. podział                      = 6
 |nazwa 2. podziału               = części gminy
 |2. podział                      = 5
 |nazwa 3. podziału               = gmin katastralnych
 |3. podział                      = 6
 |mapa                            =
 |nazwa mapy                      =
 |kod mapy                        = kraj karlowarski
 |współrzędne                     = 50°1′1″N 12°32′47″E
 |commons                         = Category:Dolní Žandov
 |www                             = http://www.dolnizandov.cz
}}
'''Dolní Žandov''' – wieś i [[gmina]] w [[Czechy|Czechach]], w [[Powiat Cheb|powiecie Cheb]], w [[Kraj karlowarski|kraju karlowarskim]]. Według danych z dnia 1 stycznia 2012 liczyła 1 208 mieszkańców<ref name="urz"/>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Powiat Cheb}}

[[Kategoria:Miejscowości w kraju karlowarskim]]
[[Kategoria:Gminy w powiecie Cheb]]
[[Kategoria:Dawne miasta w Czechach]]

title: Dolní Žandov

Herb: Flaga

Państwo: Czechy

Kraj: karlowarski

Powiat: Cheb

Kraina: Czechy


text:
# Bielsko-Biała Północ
Bielsko-Biała Północ – przystanek kolejowy w Bielsku-Białej, w województwie śląskim, w Polsce.

## Ruch pasażerski
| Rok  | Wymiana pasażerska na dobę |
| ---- | -------------------------- |
| 2017 | 50-99                      |
| 2022 | 100-149                    |

## Historia
Przystanek kolejowy został otwarty w 1973 roku głównie dla pracowników pobliskiej Fabryki Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej,  dojeżdżających pociągiem z okolic Żywca, Zwardonia i Suchej Beskidzkiej. Na peronie wybudowano przejście podziemne wraz z dodatkowym wejściem do zakładu. Pod wiatą zabudowano przeszklone poczekalnie i szalety, które zostały kompletnie zdewastowane, szalety później zlikwidowano. Na przełomie roku 2020 i 2021 został zmodernizowany. Wówczas została zabudowana nowa nawierzchnia z płyt betonowych wraz ze ścieżkami dla osób niewidomych i słabowidzących.
Zdewastowana wiata oraz elementy infrastruktury zostały zlikwidowane. W zamian zainstalowano mniejsze wiaty i elementy małej architektury z oświetleniem. Dodatkowo peron został skrócony.
Od 11 czerwca 2023 do 15 czerwca 2025 obsługa przystanku była zawieszona w związku z przebudową wiaduktu drogowego w ciągu ulicy Kwiatkowskiego. Przy okazji przebudowy wiaduktu wyposażono przystanek w windę, czyniąc go dostępnym dla osób o ograniczonej możliwości poruszania się.

title: Bielsko-Biała Północ

wikitext:
{{Stacja kolejowa infobox
 |nazwa                      = Bielsko-Biała Północ
 |nazwa oryginalna           =
 |zdjęcie                    = Bielsko-Biała Północ, przystanek kolejowy.jpg
 |opis zdjęcia               = Widok z ulicy Kwiatkowskiego (2025)
 |państwo                    = śląskie
 |miejscowość                = [[Bielsko-Biała]]
 |lokalizacja                = [[Komorowice (Bielsko-Biała)|Komorowice]]
 |zarządca                   =
 |data otwarcia              = 1973
 |data zamknięcia            =
 |poprzednie nazwy           =
 |rodzaj                     =
 |rok liczby pasażerów       =
 |liczba pasażerów           =
 |liczba peronów             = 1
 |liczba krawędzi peronowych = 2
 |kasy                       = {{Nie}}
 |linie kolejowe             =
* [[Linia kolejowa nr 139|139 Katowice – Zwardoń]]
 |opis schematu              =
 |schemat                    =
 |kod mapy                   = Bielsko-Biała
 |współrzędne                = 49°50′31″N 19°2′29″E
 |commons                    = Category:Bielsko-Biała Północ train stop
 |www                        =
}}
'''Bielsko-Biała Północ''' – [[przystanek osobowy|przystanek kolejowy]] w [[Bielsko-Biała|Bielsku-Białej]], w [[Województwo śląskie|województwie śląskim]], w [[Polska|Polsce]].

== Ruch pasażerski ==
{| class="wikitable"
! Rok
! Wymiana pasażerska na dobę
|-
| 2017<ref name="roz">{{cytuj stronę|url=https://utk.gov.pl/pl/aktualnosci/14537,Najwieksze-i-najmniejsze-stacje-w-Polsce.html|tytuł=Największe i najmniejsze stacje w Polsce|nazwisko=|imię=|praca=utk.gov.pl|data dostępu=2019-12-18}}</ref>
| 50-99
|-
| 2022<ref name="utk23">{{Cytuj stronę | url =https://dane.utk.gov.pl/download/7/85303/Wymianapasazerskawrazzrankingiemnastrone2022.xlsx | tytuł =Wymiana pasażerska - Dane o stacjach 2022 | autor =Urząd Transportu Kolejowego | opublikowany = | data = | język = | data dostępu = 2023-09-17}}</ref>
| 100-149
|-
|}

== Historia ==
[[Plik:Bielsko-Biała Północ przed przebudową 01.jpg|thumb|left|Wygląd przystanku przed przebudową (2016)]]
Przystanek kolejowy został otwarty w 1973 roku głównie dla pracowników pobliskiej [[Fabryka Samochodów Małolitrażowych|Fabryki Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej]],  dojeżdżających pociągiem z okolic [[Żywiec|Żywca]], [[Zwardoń|Zwardonia]] i [[Sucha Beskidzka|Suchej Beskidzkiej]]. Na peronie wybudowano przejście podziemne wraz z dodatkowym wejściem do zakładu. Pod wiatą zabudowano przeszklone poczekalnie i szalety, które zostały kompletnie zdewastowane, szalety później zlikwidowano. Na przełomie roku 2020 i 2021 został zmodernizowany. Wówczas została zabudowana nowa nawierzchnia z płyt betonowych wraz ze ścieżkami dla osób niewidomych i słabowidzących.
Zdewastowana wiata oraz elementy infrastruktury zostały zlikwidowane. W zamian zainstalowano mniejsze wiaty i elementy małej architektury z oświetleniem. Dodatkowo peron został skrócony<ref name="kolejcieszyn">{{cytuj stronę | url = http://kolejcieszyn.pl/139.php?s=bbpolnoc | tytuł = Bielsko Biała Północ | autor = Koleje Śląska Cieszyńskiego | data = | opublikowany = kolejcieszyn.pl | data dostępu = 2025-07-11}}</ref>.

Od 11 czerwca 2023 do 15 czerwca 2025 obsługa przystanku była zawieszona w związku z przebudową wiaduktu drogowego w ciągu ulicy Kwiatkowskiego. Przy okazji przebudowy wiaduktu wyposażono przystanek w windę, czyniąc go dostępnym dla osób o ograniczonej możliwości poruszania się<ref name="kolejcieszyn"/>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
{{Stacja kolejowa/sąsiednie
|stacja       = Bielsko-Biała Północ
|linia        = {{LK-linia|139}} [[Katowice (stacja kolejowa)|Katowice]] – [[Zwardoń (stacja kolejowa)|Zwardoń]]
|kilometr     = 54,348
|typ          = HST
|poprzedni_typ = KHSTl
|poprzedni    = [[Bielsko-Biała Komorowice]]
|poprzedni_km = 2,132
|następny     = [[Bielsko-Biała Główna]]
|następny_km  = 1,365
}}

{{Transport kolejowy w Bielsku-Białej}}

[[Kategoria:Stacje i przystanki kolejowe w Bielsku-Białej|Północ]]

title: Bielsko-Biała Północ

Państwo: Polska

Województwo: śląskie

Miejscowość: Bielsko-Biała

Lokalizacja: Komorowice

Kasy: N


text:
# Język kala lagaw ya
Język kala lagaw ya (Mabuiag) – język australijski z rodziny pama-nyungańskiej, używany na zachodnich wyspach Cieśniny Torresa (Australia). Według danych z 2006 roku posługuje się nim ponad tysiąc osób.
Powstał jego słownik. Jest zapisywany alfabetem łacińskim.

title: Język kala lagaw ya

wikitext:
{{Język infobox
 | nazwa oryginalna = Mabuiag
 | obszar           = [[wyspy w Cieśninie Torresa|wyspy Cieśniny Torresa]] ([[Australia]])
 | liczba mówiących = 1200 (2006)
 | system pisma     = [[alfabet łaciński|łacińskie]]
 | klasyfikacja     = * [[Języki pama-nyungańskie]]
* Język kala lagaw ya
 | język urzędowy   =
 | organ regulujący =
 | iso1             =
 | iso2             =
 | iso3             = mel
 | sil              =
 | kod              =
 | dialekty         =
 | mapka            =
 | opis             =
 | wikisłownik      =
}}
'''Język kala lagaw ya''' (''Mabuiag'') – [[Języki australijskie|język australijski]] z [[języki pama-nyungańskie|rodziny pama-nyungańskiej]], używany na zachodnich [[Wyspy w Cieśninie Torresa|wyspach Cieśniny Torresa]] ([[Australia]]). Według danych z 2006 roku posługuje się nim ponad tysiąc osób<ref name="Ethnologue" />.

Powstał jego słownik. Jest zapisywany [[alfabet łaciński|alfabetem łacińskim]]<ref name="Ethnologue">{{Ethnologue |tytuł = Kala Lagaw Ya |wydanie = 18 |archiwum = https://web.archive.org/web/20150921131531/http://www.ethnologue.com/language/mwp |id = mwp |zarchiwizowano = 2015-09-21 |data dostępu = 2020-05-30 }}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Kala lagaw ya}}
[[Kategoria:Języki australijskie]]
[[Kategoria:Języki zagrożone wymarciem]]
[[Kategoria:Wyspy w Cieśninie Torresa]]

title: Mabuiag

Obszar: wyspy Cieśniny Torresa (Australia)

Pismo/alfabet: łacińskie

title: Klasyfikacja genetyczna

Klasyfikacja genetyczna: - Języki pama-nyungańskie - Język kala lagaw ya

title: Status oficjalny

UNESCO: 3 zdecydowanie zagrożony↗

Ethnologue: 5 rozwojowy↗

title: Kody języka

ISO 639-3: mel

IETF: mwp

Ethnologue: mwp

WALS: kly

title: W Wikipedii

W Wikipedii: Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.


text:
# Czerlin (województwo wielkopolskie)
Czerlin – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie wągrowieckim, w gminie Gołańcz.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa pilskiego.

## Historia
Po raz pierwszy miejscowość wymieniona została w dokumencie z 1154 Zbiluta (z rodu Pałuków) obywatela polskiego (“Poloniae civis”), w którym zanotowana została jako Cirnelina.
W miejscowości urodził się Bogufał III z Czerlina - biskup poznański w latach 1254–1265.

title: Czerlin (województwo wielkopolskie)

wikitext:
{{Inne znaczenia||[[Czerlin]]}}
{{Polska miejscowość infobox
 |nazwa                  = Czerlin
 |rodzaj miejscowości    = wieś
 |zdjęcie                =
 |opis zdjęcia           =
 |alt zdjęcia            =
 |województwo            = wielkopolskie
 |powiat                 = [[Powiat wągrowiecki|wągrowiecki]]
 |gmina                  = [[Gołańcz (gmina)|Gołańcz]]
 |sołectwo               =
 |miejscowość podstawowa =
 |wysokość               =
 |liczba ludności        = 207<ref>{{Cytuj |url=https://bdl.stat.gov.pl/bdl/metadane/cechy/4182 |tytuł=NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych |data=2022-09-19 |data dostępu=2022-10-06 |opublikowany=Bank Danych Lokalnych GUS}}</ref>
 |rok                    = 2022
 |strefa numeracyjna     = 67
 |kod pocztowy           = 62-130<ref>{{Poczta Polska|2022-10|s=180}}</ref>
 |tablice rejestracyjne  = PWA
 |SIMC                   = 0525984
 |kod mapy               = Gołańcz (gmina)
 |współrzędne            = 52°56'30"N 17°21'49"E<ref name="prng">{{PRNG Miejscowości|20037|data=2023-11-05}}</ref>
 |commons                =
 |www                    =
}}
'''Czerlin''' – [[wieś]] w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo wielkopolskie|województwie wielkopolskim]], w [[powiat wągrowiecki|powiecie wągrowieckim]], w [[Gołańcz (gmina)|gminie Gołańcz]].

[[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] miejscowość administracyjnie należała do [[województwo pilskie|województwa pilskiego]].

== Historia ==
[[Plik:AGAD Fundacja klasztoru cystersów w Łeknie.jpg|thumb|left|Dokument z 1154 Zbiluta (z rodu [[Pałukowie|Pałuków]]) obywatela polskiego (“Poloniae civis”) notujący Czerlin jako ''Cirnelina''.]]

Po raz pierwszy miejscowość wymieniona została w dokumencie z 1154 Zbiluta (z rodu [[Pałukowie|Pałuków]]) obywatela polskiego (“Poloniae civis”), w którym zanotowana została jako ''Cirnelina''{{odn|Praca zbiorowa|1877|s=23-24}}.

W miejscowości urodził się [[Bogufał III z Czerlina]] - biskup poznański w latach [[1254]]–[[1265]].

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę |autor = Praca zbiorowa | tytuł = Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski| wydawca = Biblioteka Kórnicka| miejsce = Poznań| rok = 1877| strony = 23-24 |odn= {{odn/id|Praca zbiorowa|1877}}}}
{{Gmina Gołańcz}}

[[Kategoria:Gołańcz (gmina)]]

title: Czerlin

Województwo: wielkopolskie

Powiat: wągrowiecki

Gmina: Gołańcz

Tablice rejestracyjne: PWA


text:
# Egipski system liczbowy
Starożytne cyfry egipskie były używane w Egipcie aż do wczesnych lat pierwszego tysiąclecia naszej ery. Był to system dziesiętny, często zaokrąglany w górę, zapisywany przy użyciu hieroglifów. System zapisu przez hieratykę wymuszał skończony zapis liczb.

## Cyfry i liczby
Następujące hieroglify były używane do oznaczania potęgi dziesiątki:
| Z1 |

| Z1 |

| V20 |

| V20 |

| V1 |

| V1 |

| M12 |

| M12 |

| D50 |

| D50 |

| I8 |

| I8 |

| I7 |

| I7 |

| C11 |

| C11 |

Wielokrotności tych wartości były wyrażane przez powtórzenie symbolu wymaganą liczbę razy. Na przykład rzeźba w kamieniu z Karnak ukazuje liczbę 4622 jako
| M12 | M12 | M12 | M12 |

| V1 · V1 · V1 · V1 · V1 · V1 |

| V20 | V20 | Z1 | Z1 |

| M12 | M12 | M12 | M12 |

| V1 · V1 · V1 · V1 · V1 · V1 |

| V20 | V20 | Z1 | Z1 |

Liczby egipskie mogą być zapisywane w obu kierunkach (a nawet pionowo). Powyższy przykład jest zapisany od lewej do prawej i od góry do dołu.

## Ułamki
zobacz ułamek egipski
Liczby wymierne można wyrażać jedynie jako sumę ułamków z licznikiem równym 1, tzn. sumę odwrotności dodatnich liczb całkowitych, z wyjątkiem 2/3 i 3/4.
Hieroglif oznaczający ułamek wyglądał jak „usta”, co oznaczało „część”:
| D21 |

| D21 |

Ułamki zapisywano za pomocą tego operatora umieszczanego nad liczbą oznaczały domniemany licznik 1 i dodatni mianownik poniżej. Wobec czego 1/3 zapisywano jako:
| D21 · Z1 · Z1 · Z1 |

| D21 · Z1 · Z1 · Z1 |

Ponadto istniały także oddzielne symbole dla 1/2, 2/3 (często używany) i 3/4 (używany rzadziej):
| Aa13 |

| Aa13 |

| D22 |

| D22 |

| D23 |

| D23 |

Jeśli mianownik stawał się zbyt duży, „usta” były umieszczane tylko nad początkiem „mianownika”:
| D21 · V1 · V1 · V1 | V20 · V20 · V20 · Z1 |

| D21 · V1 · V1 · V1 | V20 · V20 · V20 · Z1 |

## Dodawanie i odejmowanie
Jako plus i minus używano hieroglifów:
| D54 |

| D54 |

| D55 |

| D55 |

Jeśli stopy skierowane były zgodnie z kierunkiem pisania, to oznaczało dodawanie, w przeciwnym razie odejmowanie.

## Zapis słownie
Tak jak w większości nowożytnych języków, w starożytnym języku egipskim liczby można było zapisywać fonetycznie, tak jak obecnie można zapisać trzydzieści zamiast „30” w języku polskim. Trzydzieści na przykład zapisywano jako:
| Aa15 · D36 | D58 |

| Aa15 · D36 | D58 |

podczas gdy liczba 30 jako
| V20 | V20 | V20 |

| V20 | V20 | V20 |

Nie było to jednak powszechne dla liczb innych niż jeden i dwa. W pozostałych przypadkach stosowano zapis liczbowy.

## Egipskie liczebniki
Poniższa tabelka zawiera zrekonstruowane formy liczebników (oznaczone poprzedzającą gwiazdką), następnie transliterację hieroglifów do ich zapisania, a na końcu ich koptyjski odpowiednik, który dał pewne wskazówki co do ich oryginalnej wokalizacji. Duża litera A w niektórych zrekonstruowanych formach oznacza, że jakość rekonstrukcji pozostaje niepewna:
| Egipska transliteracja                                                 | Polskie tłumaczenie | Koptyjski (dialekt Sahidic) |
| ---------------------------------------------------------------------- | ------------------- | --------------------------- |
| *wiʻyaw ‹ wꜥ.w (masc.) *wiʻīyat ‹ wꜥ.t (fem.)                          | jeden               | oua (masc.) ouei (fem.)     |
| *sínway ‹ sn.wy (masc.) *síntay ‹ sn.ty (fem.)                         | dwa                 | snau (masc.) snte (fem.)    |
| *ḫámtaw ‹ ḫmt.w (masc.) *ḫámtat ‹ ḫmt.t (fem.)                         | trzy                | šomnt (masc.) šomte (fem.)  |
| *yAfdáw ‹ ỉfd.w (masc.) *yAfdát ‹ ỉfd.t (fem.)                         | cztery              | ftoou (masc.) ftoe (fem.)   |
| *dīyaw ‹ dỉ.w (masc.) *dīyat ‹ dỉ.t (fem.)                             | pięć                | tiou (masc.) tie (fem.)     |
| *yAssáw ‹ sỉs.w or ỉs.w (?) (masc.) *yAssát ‹ sỉs.t or ỉs.t (?) (fem.) | sześć               | soou (masc.) soe (fem.)     |
| *sáfḫaw ‹ sfḫ.w (masc.) *sáfḫat ‹ sfḫt (fem.)                          | siedem              | šašf(masc.) šašfe (fem.)    |
| *ḫAmānaw ‹ ḫmnw (masc.) *ḫAmānat ‹ ḫmnt (fem.)                         | osiem               | šmoun (masc.) šmoune (fem.) |
| *pAsīḏaw ‹ psḏw (masc.) *pAsīḏat ‹ psḏt (fem.)                         | dziewięć            | psis (masc.) psite (fem.)   |
| *mūḏaw ‹ mḏw (masc.) *mūḏat ‹ mḏt (fem.)                               | dziesięć            | mēt (masc.) mēte (fem.)     |
| *ḏubāʻatay ‹ ḏbꜥ.ty                                                    | dwadzieścia         | jōt (masc.) jōti (fem.)     |
| *máʻbAʼ ‹ mꜥbꜣ (masc.) *máʻbAʼat ‹ mꜥbꜣ.t (fem.)                       | trzydzieści         | maab (masc.) maabe (fem.)   |
| *ḥAmí (?) ‹ ḥm.w (masc.)                                               | czterdzieści        | xme                         |
| *díywu ‹ dy.w                                                          | pięćdziesiąt        | taeiou                      |
| *yAssáwyu ‹ sỉsy.w lub ỉswy.w (?)                                      | sześćdziesiąt       | se                          |
| *safḫáwyu ‹ sfḫy.w (masc.)                                             | siedemdziesiąt      | šfe                         |
| *ḫamanáwyu ‹ ḫmny.w (masc.)                                            | osiemdziesiąt       | xmene                       |
| *pAsiḏawyu ‹ psḏy.w (masc.)                                            | dziewięćdziesiąt    | pstaiou                     |
| *šáwat ‹ š.t                                                           | sto                 | še                          |
| *šūtay ‹ š.ty                                                          | dwieście            | šēt                         |
| *ḫaʼ ‹ ḫꜣ                                                              | tysiąc              | šo                          |
| *ḏubaʻ ‹ ḏbꜣ                                                           | dziesięć tysięcy    | tba                         |
| ‹ hfn                                                                  | sto tysięcy         |                             |
| *ḥaḥ ‹ ḥḥ                                                              | milion (mnóstwo)    |                             |

title: Egipski system liczbowy

wikitext:
{{Systemy liczbowe}}
'''Starożytne cyfry egipskie''' były używane w Egipcie aż do wczesnych lat pierwszego tysiąclecia naszej ery. Był to system dziesiętny, często zaokrąglany w górę, zapisywany przy użyciu [[Hieroglify|hieroglifów]]. System zapisu przez [[Hieratyka|hieratykę]] wymuszał skończony zapis liczb.

== Cyfry i liczby ==
Następujące hieroglify były używane do oznaczania potęgi dziesiątki:
{| class="wikitable" style="margin: 0.5em 1em;"
|-
!Wartość
!1
!10
!100
!1000
!10 000
!100 000
!1 milion lub
''mnóstwo''
|-
|Hieroglif
|align="center"| <hiero>Z1</hiero>
|align="center"| <hiero>V20</hiero>
|align="center"| <hiero>V1</hiero>
|align="center"| <hiero>M12</hiero>
|align="center"| <hiero>D50</hiero>
|align="center"| <hiero>I8</hiero>
lub
<hiero>I7</hiero>
|align="center"| <hiero>C11</hiero>
|-
|Opis
| Pojedyncze pociągnięcie
| Kości pięty
| Kłębek liny
| [[Grzybienie egipskie|Grzybień egipski]]
| Palec
| [[Kijanka]]
lub [[Żabowate|Żaba]]
| Klęczący
wznoszący
ręce ([[Huh]])
|}
Wielokrotności tych wartości były wyrażane przez powtórzenie symbolu wymaganą liczbę razy. Na przykład rzeźba w kamieniu z [[Karnak]] ukazuje liczbę 4622 jako
{| align="center"
|<hiero>M12-M12-M12-M12-!-V1*V1*V1:V1*V1*V1-!-V20-V20-Z1-Z1</hiero>
|}
Liczby egipskie mogą być zapisywane w obu kierunkach (a nawet pionowo). Powyższy przykład jest zapisany ''od lewej do prawej'' i ''od góry do dołu''.

== Ułamki ==
zobacz [[ułamek egipski]]

[[Liczby wymierne]] można wyrażać jedynie jako sumę ułamków z licznikiem równym [[1 (liczba)|1]], tzn. sumę odwrotności dodatnich liczb całkowitych, z wyjątkiem 2/3 i 3/4.
Hieroglif oznaczający ułamek wyglądał jak „usta”, co oznaczało „część”:
{| align="center"
|<hiero>D21</hiero>
|}
Ułamki zapisywano za pomocą tego [[ukośnik|operatora]] umieszczanego nad liczbą oznaczały domniemany licznik 1 i dodatni mianownik poniżej. Wobec czego 1/3 zapisywano jako:
{| align="center"
|<hiero>D21:Z1*Z1*Z1</hiero>
| <math>= \frac{1}{3}</math>
|}
Ponadto istniały także oddzielne symbole dla 1/2, 2/3 (często używany) i 3/4 (używany rzadziej):
{| align="center"
|<hiero>Aa13</hiero>
|<math>= \frac{1}{2}</math>
|
|<hiero>D22</hiero>
|<math>= \frac{2}{3}</math>
|
|<hiero>D23</hiero>
|<math>= \frac{3}{4}</math>
|}
Jeśli mianownik stawał się zbyt duży, „usta” były umieszczane tylko nad początkiem „mianownika”:
{| align="center"
|<hiero>D21:V1*V1*V1-V20*V20:V20*Z1</hiero>
|<math>= \frac{1}{331}</math>
|}

== Dodawanie i odejmowanie ==
Jako [[plus i minus]] używano hieroglifów:
{| align="center"
|<hiero>D54</hiero> i <hiero>D55</hiero>
|}
Jeśli stopy skierowane były zgodnie z kierunkiem pisania, to oznaczało [[dodawanie]], w przeciwnym razie [[odejmowanie]]<ref name="historyOfMathematicalNotations">{{Cytuj |autor = Cajori, Florian; |tytuł = A History of Mathematical Notations |s = 229–230 |data = 1993 |wydawca = Dover Publications |isbn = 0486677664}}</ref>.

== Zapis słownie ==
Tak jak w większości nowożytnych języków, w starożytnym języku egipskim liczby można było zapisywać fonetycznie, tak jak obecnie można zapisać ''trzydzieści'' zamiast „30” w [[język polski|języku polskim]]. ''Trzydzieści'' na przykład zapisywano jako:
{| align="center"
|<hiero>Aa15:D36-D58</hiero>
|}
podczas gdy ''liczba'' 30 jako
{| align="center"
|<hiero>V20-V20-V20</hiero>
|}
Nie było to jednak powszechne dla liczb innych niż ''jeden'' i ''dwa''. W pozostałych przypadkach stosowano zapis ''liczbowy''.

== Egipskie liczebniki ==
Poniższa tabelka zawiera zrekonstruowane formy liczebników (oznaczone poprzedzającą gwiazdką), następnie transliterację hieroglifów do ich zapisania, a na końcu ich [[język koptyjski|koptyjski]] odpowiednik, który dał pewne wskazówki co do ich oryginalnej wokalizacji. Duża litera ''A'' w niektórych zrekonstruowanych formach oznacza, że jakość rekonstrukcji pozostaje niepewna:
{| class="wikitable"
|-
! [[Język egipski|Egipska]] [[transliteracja]] !! [[Język polski|Polskie]] [[Tłumaczenie (przekład)|tłumaczenie]] !! [[Język koptyjski|Koptyjski]] (dialekt Sahidic)
|-
| '''{{unicode|*wiʻyaw}}''' ‹ {{unicode|wꜥ.w}} ([[Rodzaj gramatyczny|masc.]])
'''{{unicode|*wiʻīyat}} ''' ‹ {{unicode|wꜥ.t}} ([[Rodzaj gramatyczny|fem.]]) || jeden || oua (masc.)
ouei (fem.)
|-
| '''{{unicode|*sínway}}''' ‹ {{unicode|sn.wy}} (masc.)
'''{{unicode|*síntay}}''' ‹ {{unicode|sn.ty}} (fem.) || dwa || snau (masc.)
snte (fem.)
|-
| '''{{unicode|*ḫámtaw}}''' ‹ {{unicode|ḫmt.w}} (masc.)
'''{{unicode|*ḫámtat}}''' ‹ {{unicode|ḫmt.t}} (fem.) || trzy || šomnt (masc.)
šomte (fem.)
|-
| '''{{unicode|*yAfdáw}}''' ‹ {{unicode|ỉfd.w}} (masc.)
'''{{unicode|*yAfdát}}''' ‹ {{unicode|ỉfd.t}} (fem.) || cztery || ftoou (masc.)
ftoe (fem.)
|-
| '''{{unicode|*dīyaw}}''' ‹ {{unicode|dỉ.w}} (masc.)
'''{{unicode|*dīyat}}''' ‹ {{unicode|dỉ.t}} (fem.) || pięć || tiou (masc.)
tie (fem.)
|-
| '''{{unicode|*yAssáw}}''' ‹ {{unicode|sỉs.w}} or {{unicode|ỉs.w}} (?) (masc.)
'''{{unicode|*yAssát}}''' ‹ {{unicode|sỉs.t}} or {{unicode|ỉs.t}} (?) (fem.) || sześć || soou (masc.)
soe (fem.)
|-
| '''{{unicode|*sáfḫaw}}''' ‹ {{unicode|sfḫ.w}} (masc.)
'''{{unicode|*sáfḫat}}''' ‹ {{unicode|sfḫt}} (fem.) || siedem || šašf(masc.)
šašfe (fem.)
|-
| '''{{unicode|*ḫAmānaw}}''' ‹ {{unicode|ḫmnw}} (masc.)
'''{{unicode|*ḫAmānat}}''' ‹ {{unicode|ḫmnt}} (fem.) || osiem || šmoun (masc.)
šmoune (fem.)
|-
| '''{{unicode|*pAsīḏaw}}''' ‹ {{unicode|psḏw}} (masc.)
'''{{unicode|*pAsīḏat}}''' ‹ {{unicode|psḏt}} (fem.) || dziewięć || psis (masc.)
psite (fem.)
|-
| '''{{unicode|*mūḏaw}}''' ‹ {{unicode|mḏw}} (masc.)
'''{{unicode|*mūḏat}}''' ‹ {{unicode|mḏt}} (fem.) || dziesięć || mēt (masc.)
mēte (fem.)
|-
| '''{{unicode|*ḏubāʻatay}}''' ‹ {{unicode|ḏbꜥ.ty}} || dwadzieścia || jōt (masc.)
jōti (fem.)
|-
| '''{{unicode|*máʻbAʼ}}''' ‹ {{unicode|mꜥbꜣ}} (masc.)
'''{{unicode|*máʻbAʼat}}''' ‹ {{unicode|mꜥbꜣ.t}} (fem.) || trzydzieści || maab (masc.)
maabe (fem.)
|-
| '''{{unicode|*ḥAmí}}''' (?) ‹ {{unicode|ḥm.w}} (masc.) || czterdzieści || xme
|-
| '''{{unicode|*díywu}}''' ‹ {{unicode|dy.w}} || pięćdziesiąt || taeiou
|-
| '''{{unicode|*yAssáwyu}}''' ‹ {{unicode|sỉsy.w}} lub {{unicode|ỉswy.w}} (?) || sześćdziesiąt || se
|-
| '''{{unicode|*safḫáwyu}}''' ‹ {{unicode|sfḫy.w}} (masc.) || siedemdziesiąt || šfe
|-
| '''{{unicode|*ḫamanáwyu}}''' ‹ {{unicode|ḫmny.w}} (masc.) || osiemdziesiąt || xmene
|-
| '''{{unicode|*pAsiḏawyu}}''' ‹ {{unicode|psḏy.w}} (masc.) || dziewięćdziesiąt || pstaiou
|-
| '''{{unicode|*šáwat}}''' ‹ {{unicode|š.t}} || sto || še
|-
| '''{{unicode|*šūtay}}''' ‹ {{unicode|š.ty}} || dwieście || šēt
|-
| '''{{unicode|*ḫaʼ}}''' ‹ {{unicode|ḫꜣ}} || tysiąc || šo
|-
| '''{{unicode|*ḏubaʻ}}''' ‹ {{unicode|ḏbꜣ}} || dziesięć tysięcy || tba
|-
| ‹ {{unicode|hfn}} || sto tysięcy
|-
| '''{{unicode|*ḥaḥ}}''' ‹ {{unicode|ḥḥ}} || milion (''mnóstwo'') ||
|}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Systemy liczbowe]]
[[Kategoria:Starożytny Egipt]]