text:
# Otmuchowsko-Nyski Obszar Chronionego Krajobrazu
Otmuchowsko-Nyski Obszar Chronionego Krajobrazu – obszar chronionego krajobrazu o powierzchni 13 389,2 ha, w południowo-zachodniej Polsce, w woj. opolskim, na terenie Obniżenia Otmuchowskiego oraz Wzgórz Niemczańsko-Strzelińskich. Obejmuje tereny powiatu nyskiego usytuowane w gminach: Nysa, Otmuchów, Paczków, leży na obszarze Nadleśnictwa Prudnik.

## Utworzenie
Otmuchowsko-Nyski Obszar Chronionego Krajobrazu utworzony został Uchwałą WRN w Opolu nr XXIV/193/88 z dnia 26 maja 1988 r. Nosił wówczas nazwę OChK „Rejon Jezior Otmuchowskiego i Nyskiego”. Nazwę zmieniono na mocy Rozporządzenia Wojewody Opolskiego nr P/15/2000 z dnia 17 maja 2000 r. w sprawie obszarów chronionego krajobrazu w województwie opolskim [Dz.Urz.Woj.Op. nr 33, poz. 173]. Celem jego utworzenia było zachowanie walorów krajobrazowych i krajoznawczych na potrzeby rozwoju rekreacji.

## Ogólna charakterystyka
Obszar położony jest na terenie opolskiej części zapadliska tektonicznego ciągnącego się na północ od Sudetów Wschodnich i Środkowych. Geograficznie położone głównie w Obniżeniu Otmuchowskim przechodzącym w Dolinę Nysy Kłodzkiej oraz obejmujące niewielką część pagórków na północ od tych regionów.
Granice na mapie prezentowanej przez Geoserwis: Granice.
Najcenniejszymi walorami tego obszaru są:
- zespół ekosystemów Jeziora Nyskiego i Otmuchowskiego (w tym jedynie część zachodnia Jeziora Nyskiego – należącej do gminy Otmuchów) i terenów otaczających, jako europejskiej rangi ostoja ptactwa wodnego
- duże zróżnicowanie rzeźby terenu i budowy geologicznej (rynna pochodzenia tektonicznego o szerokości 10 km wypełniona żwirami, wychodnie skał granitowych Przedgórza Sudeckiego),
- zróżnicowana szata roślinna (67 zbiorowisk roślinnych, 12 gatunków rzadkich i ginących, w tym 3 gatunki zagrożone w skali kraju),
- wysokie walory faunistyczne,
- strefa korytarza ekologicznego o randze krajowej Doliny Nysy Kłodzkiej wraz z korytarzami ekologicznymi doliny Widnej i Łozy stanowiącymi ostoje przyrodnicze, w tym fauny,
- jedne z największych w województwie nagromadzeń cennych zasobów kulturowych (średniowieczne układy urbanistyczne miasta Nysa, Paczków i Otmuchów z zachowanymi wieloma cennymi obiektami – murami obronnymi, basztami, starymi kościołami)[3].

Znaczącą ingerencją w miejscowe środowisko naturalne było wybudowanie zbiorników retencyjnych – Nyskiego i Otmuchowskiego. Obecnie są to obszary o wysokiej wartości przyrodniczej i krajobrazowej ze względu na rolę, jaką pełnią – ostoja ptaków o znaczeniu międzynarodowym. Jezioro Nyskie i Otmuchowskie oraz ich najbliższe sąsiedztwo objęto ochroną prawną w formie Obszaru Chronionego Krajobrazu „Otmuchowsko-Nyski” oraz zaliczono je do obszarów, które spełniają kryteria ostoi przyrodniczych sieci Natura 2000.

## Zbiornik Otmuchowski
| Siedlisko                      | Pokrycie w % |
| ------------------------------ | ------------ |
| zbiorniki wodne                | 55%          |
| bagna                          | 19%          |
| łąki i pastwiska               | 10%          |
| lasy w stanie zmian            | 8%           |
| grunty orne                    | 4%           |
| tereny luźno zabudowane        | 1%           |
| tereny sportowe i wypoczynkowe | 1%           |
| tereny rolnicze                | 1%           |
| lasy liściaste                 | 1%           |

W październiku 2008 r. Zbiornik Otmuchowski o powierzchni 2027 ha usytuowany na terenie obszaru chronionego krajobrazu został zaliczony do obszarów specjalnej ochrony ptaków (OSO) w ramach sieci Natura 2000.

### Położenie geograficzne
Od północy zbiornik przylega do wzgórz, od południa do rozległej równin, pokrytych głównie polami uprawnymi i łąkami. Południowo-wschodni i wschodni brzeg zbiornika stanowi tama ziemna, z zabezpieczeniem kamiennym od wnętrza zbiornika, a na zewnątrz u podnóża. Większość zachodnia część brzegów jest porośnięta szerokim pasem zarośli wierzbowych. Znaczna część brzegu północnego i niewielka południowego jest zajęta jest przez zabudowę służącą celom rekreacyjnym. Na zbiorniku występują duże wahania poziomu wody. W przewadze właścicielem całego obszaru jest Skarb Państwa.
- Otmuchowsko-Nyski Obszar Chronionego Krajobrazu
- Otmuchowsko-Nyski Obszar Chronionego Krajobrazu
- Otmuchowsko-Nyski Obszar Chronionego Krajobrazu

### Flora
W strefie przybrzeżnej zbiornika, w zależności od poziomu wody, wykształcają się zbiorowiska wodne, szuwarowe i zaroślowe. Na wilgotnych piaskach spotkać można rzadkie gatunki roślin: ponikło igłowate (Eleocharitetum acicularis), ponikło jajowate (Eleocharis ovata), bebłek błotny, namulnik brzegowy, turzycę ciborowatą (Carex bohemica Schreb.) i ciborę brunatną (Cyperus fuscus L.). Cibora brunatna (Cyperus fuscus L.) i ponikło jajowate (Eleocharis ovata), ze względu na rzadkość występowania, zostały umieszczone w „Czerwonej księdze roślin województwa opolskiego”.
Zbiornik Otmuchowski stanowi ostoję gatunków charakterystycznych dla wielkoobszarowych wód, szuwarów, namułów, a nawet estuariów słodkowodnych, jakimi są strefy cofkowe zbiorników i ujściowe rzek do nich wpadających. Jego brzegi prawie na całej długości pozbawione najczęściej roślinności drzewiastej i krzewiastej. Jedynie w zachodniej części zbiornika, w okolicach Starego Paczkowa, znajdują się niewielkie kompleksy lasów liściastych, nadrzecznych wiklin i łozowisk, które planuje się objąć ochroną w postaci rezerwatu przyrody „Otmuchowskie Błota”.
Jest to bardzo rzadko występujący fragment krajobrazu tzw. deltowego, typowego w tym regionie jedynie dla stref cofek dużych zbiorników wodnych. Charakteryzuje się on wysoką dynamiką zmian hydrologicznych spowodowanych licznymi okresowymi zalewami, przy wysokich stanach piętrzenia wód.
Na obrzeżach zbiornika, w miejscach mulistych i okresowo zalewanych, rozwinęła się roślinność szuwarowa i błotna, wśród której spotkać można dosyć rzadkiego na Śląsku Opolskim sitowca nadmorskiego należącego do nieczęsto spotykanej w głębi lądu grupy halofitów, czyli roślin siedlisk silnie zasolonych. Innym halofitem, którego można tutaj spotkać jest solanka kolczysta (Salsola kali).

### Fauna
Występuje tutaj co najmniej 27 gatunków ptaków z Załącznika I Dyrektywy Ptasiej. Ostoja jest ważna dla ptaków migrujących. W okresie jesiennym liczba obserwowanych kaczkowatych sięga 15000 osobników. Jest to również ważny obszar wypoczynkowy i żerowiskowy dla siewkowatych. Regularnie zimuje tutaj ponad 2000 – 3000 osobników gęsi zbożowej i gęsi białoczelnej; gniazduje powyżej 1% populacji krajowej czapli siwej. W okresie wędrówek występuje co najmniej 1% populacji szlaku wędrówkowego gęsi zbożowej; stosunkowo dużą koncentrację osiąga cyraneczka i czajka; ptaki wodno – błotne występują w koncentracjach powyżej 20000 osobników. W parku w sąsiedztwie Zbiornika Otmuchowskiego znajduje się też kolonia lęgowa czapli siwej, w której zinwentaryzowano około 250 gniazd.
Zbiornik Otmuchowski jest ostoją ptactwa wodnego o randze europejskiej będąc miejscem gniazdowania wielu ciekawych rzadkich gatunków. Jest to miejsce zimowania oraz postoju i koncentracji przelotnych ptaków wodnych i błotnych w okresie wczesnowiosennym i jesiennym. Spośród gatunków ptaków wymienionych w Załączniku I Dyrektywy Rady 79/409/EWG zwanej Dyrektywą Ptasią nad Zbiornikiem Otmuchowskim można zaobserwować:
| Ptaki wymienione w Załączniku I Dyrektywy Rady 79/409/EWG | Ptaki wymienione w Załączniku I Dyrektywy Rady 79/409/EWG | Ptaki wymienione w Załączniku I Dyrektywy Rady 79/409/EWG |
| --------------------------------------------------------- | --------------------------------------------------------- | --------------------------------------------------------- |
| Nur rdzawoszyi (Gavia stellata)                           |                                                           |                                                           |
| Nur czarnoszyi (Gavia arctica)                            |                                                           |                                                           |
| Perkoz rogaty (Podiceps auritus)                          |                                                           |                                                           |
| Bączek (Ixobrychus minutus)                               |                                                           |                                                           |
| Czapla biała (Ardea alba))                                |                                                           |                                                           |
| Bocian czarny (Ciconia nigra)                             |                                                           |                                                           |
| Bocian biały (Ciconia ciconia)                            |                                                           |                                                           |
| Gęś mała (Anser erythropus)                               |                                                           |                                                           |
| Podgorzałka (Aythya nyroca)                               |                                                           |                                                           |
| Bielik (Haliaeetus albicilla)                             |                                                           |                                                           |
| Błotniak stawowy (Circus aeruginosus)                     |                                                           |                                                           |
| Sokół wędrowny (Falco peregrinus)                         |                                                           |                                                           |
| Derkacz (Crex crex)                                       |                                                           |                                                           |
| Siewka złota (Pluvialis apricaria)                        |                                                           |                                                           |
| Batalion (Philomachus pugnax)                             |                                                           |                                                           |
| Łęczak (Tringa glareola)                                  |                                                           |                                                           |
| Rybitwa wielkodzioba (Hydroprogne caspia)                 |                                                           |                                                           |
| Rybitwa rzeczna (Sterna hirundo)                          |                                                           |                                                           |
| Rybitwa czarna (Chlidonias niger)                         |                                                           |                                                           |
| Sowa błotna (Asio flammeus)                               |                                                           |                                                           |
| Zimorodek zwyczajny (Alcedo atthis)                       |                                                           |                                                           |
| Dzięcioł zielonosiwy (Picus canus)                        |                                                           |                                                           |
| Dzięcioł średni (Dendrocopos medius)                      |                                                           |                                                           |
| Muchołówka białoszyja (Ficedula albicollis)               |                                                           |                                                           |
| Gąsiorek (Lanius collurio)                                |                                                           |                                                           |
| Ortolan (Emberiza hortulana)                              |                                                           |                                                           |

| Regularnie występujące ptaki migrujące nie wymienione w Załączniku I Dyrektywy Rady 79/409/EWG | Regularnie występujące ptaki migrujące nie wymienione w Załączniku I Dyrektywy Rady 79/409/EWG | Regularnie występujące ptaki migrujące nie wymienione w Załączniku I Dyrektywy Rady 79/409/EWG |
| ---------------------------------------------------------------------------------------------- | ---------------------------------------------------------------------------------------------- | ---------------------------------------------------------------------------------------------- |
| Perkozek (Tachybaptus ruficollis)                                                              |                                                                                |                                                                                |
| Perkoz rdzawoszyi (Podiceps grisegena)                                                         |                                                                                |                                                                                |
| Czapla siwa (Ardea cinerea)                                                                    |                                                                                |                                                                                |
| Łabędź niemy (Cygnus olor)                                                                     |                                                                                |                                                                                |
| Gęś zbożowa (Anser fabalis)                                                                    |                                                                                |                                                                                |
| Gęś gęgawa (Anser anser)                                                                       |                                                                                |                                                                                |
| Ohar (Tadorna tadorna)                                                                         |                                                                                |                                                                                |
| Świstun (Anas penelope)                                                                        |                                                                                |                                                                                |
| Kaczka krakwa (Anas strepera)                                                                  |                                                                                |                                                                                |
| Cyraneczka (Anas crecca)                                                                       |                                                                                |                                                                                |
| Kaczka krzyżówka (Anas platyrhynchos)                                                          |                                                                                |                                                                                |
| Rożeniec (Anas acuta)                                                                          |                                                                                |                                                                                |
| Cyranka (Anas querquedula)                                                                     |                                                                                |                                                                                |
| Płaskonos (Anas clypeata)                                                                      |                                                                                |                                                                                |
| Głowienka (Aythya ferina)                                                                      |                                                                                |                                                                                |
| Nur rdzawoszyi (Gavia stellata)                                                                |                                                                                |                                                                                |
| Czernica (Aythya fuligula)                                                                     |                                                                                |                                                                                |
| Uhla (Melanitta fusca)                                                                         |                                                                                |                                                                                |
| Gągoł (Bucephala clangula)                                                                     |                                                                                |                                                                                |
| Szlachar (Mergus serrator)                                                                     |                                                                                |                                                                                |
| Tracz nurogęś (Mergus merganser)                                                               |                                                                                |                                                                                |
| Wodnik zwyczajny (Rallus aquaticus)                                                            |                                                                                |                                                                                |
| Kokoszka zwyczajna (Gallinula chloropus)                                                       |                                                                                |                                                                                |
| Łyska (Fulica atra)                                                                            |                                                                                |                                                                                |
| Sieweczka rzeczna (Charadrius dubius)                                                          |                                                                                |                                                                                |
| Siewnica (Pluvialis squatarola)                                                                |                                                                                |                                                                                |
| Czajka (Vanellus vanellus)                                                                     |                                                                                |                                                                                |
| Bekas kszyk (Gallinago gallinago)                                                              |                                                                                |                                                                                |
| Rycyk (Limosa limosa)                                                                          |                                                                                |                                                                                |
| Kulik wielki (Numenius arquata)                                                                |                                                                                |                                                                                |
| Brodziec śniady (Tringa erythropus)                                                            |                                                                                |                                                                                |
| Krwawodziób (Tringa totanus)                                                                   |                                                                                |                                                                                |
| Kwokacz (Tringa nebularia)                                                                     |                                                                                |                                                                                |
| Brodziec piskliwy (Actitis hypoleucos)                                                         |                                                                                |                                                                                |
| Mewa pospolita (Larus canus)                                                                   |                                                                                |                                                                                |
| Gołąb siniak (Columba oenas)                                                                   |                                                                                |                                                                                |
| Dzięcioł zielony (Picus viridis)                                                               |                                                                                |                                                                                |
| Kormoran czarny (Phalacrocorax carbo)                                                          |                                                                                |                                                                                |
| Kazarki (waterfowl)                                                                            |                                                                                |                                                                                |

## Zbiornik Nyski
| Siedlisko                       | Pokrycie w % |
| ------------------------------- | ------------ |
| zbiorniki wodne                 | 52%          |
| bagna                           | 16%          |
| łąki i pastwiska                | 25%          |
| grunty orne                     | 4%           |
| złożone systemy upraw i działek | 1%           |
| tereny rolnicze                 | 1%           |
| lasy liściaste                  | 1%           |

W październiku 2008 r. Zbiornik Nyski o powierzchni 2127,8 ha usytuowany na terenie obszaru chronionego krajobrazu został zaliczony do obszarów specjalnej ochrony ptaków (OSO) w ramach sieci Natura 2000.

### Położenie geograficzne
Obszar stanowi duży zbiornik zaporowy na Nysie Kłodzkiej. Otaczają go wzgórza, w większości użytkowane rolniczo. W zachodniej części zbiornika znajduje się kilka, sztucznie utworzonych wysp (w wyniku eksploatacji żwiru). Południowy i zachodni brzeg zajmują zarośla wierzbowe i słabo rozwinięta roślinność wodna. Wahania poziomu wody w zbiorniku są znaczne. Przy niskim stanie wody, linia brzegowa jest urozmaicona: pojawiają się liczne zatoki, wysepki i wypłycenia.
Położenie centralnego punktu OSO Zbiornik Nyski:
50 stopni 27 minut 11 sekund szerokości geograficznej północnej
17 stopni 14 minut 57 sekundy długości geograficznej wschodniej

### Flora
Południowy i zachodni brzeg zajmują zarośla wierzbowe i słabo rozwinięta roślinność wodna. Zbiornik otaczają wzgórza, w większości użytkowane rolniczo.

### Fauna
W ostoi występuje co najmniej 15 gatunków ptaków z Załącznika I Dyrektywy Ptasiej. Ostoja jest ważnym miejscem dla migrujących kaczkowatych, zwłaszcza w okresie jesiennym i zimowym (do 60000 osobników) oraz dla siewkowych na jesiennym przelocie. Gniazduje tutaj powyżej 1% populacji krajowej mewy czarnogłowej (Ichthyaetus melanocephalus syn. Larus melanocephalus); stosunkowo wysoką liczebność osiąga rybitwa rzeczna (Sterna hirundo). W okresie wędrówek występuje co najmniej 1% populacji szlaku wędrówkowego gęsi zbożowej (Anser fabalis) i krzyżówki (Anas platyrhynchos). Stosunkowo duże koncentracje osiąga: czapla biała (Ardea alba), łęczak (Tringa glareola), biegus malutki (Calidris minuta), biegus zmienny(Calidris alpina), brodziec piskliwy (Actitis hypoleucos), cyraneczka (Anas crecca), czajka (Vanellus vanellus), kulik wielki (Numenius arquata), kwokacz (Tringa nebularia), siewnica (Pluvialis squatarola syn. Squatarola squatarola). Ptaki wodno-błotne występują w koncentracjach powyżej 20 000 osobników (do 60 000) zarówno w
okresie wędrówki, jak i zimowania. Spośród gatunków ptaków wymienionych w Załączniku I Dyrektywy Rady 79/409/EWG zwanej Dyrektywą Ptasią nad Zbiornikiem Nyskim można zaobserwować:
| Ptaki wymienione w Załączniku I Dyrektywy Rady 79/409/EWG | Ptaki wymienione w Załączniku I Dyrektywy Rady 79/409/EWG | Ptaki wymienione w Załączniku I Dyrektywy Rady 79/409/EWG |
| --------------------------------------------------------- | --------------------------------------------------------- | --------------------------------------------------------- |
| Bączek (Ixobrychus minutus)                               |                                                           |                                                           |
| Czapla biała (Ardea alba)                                 |                                                           |                                                           |
| Bocian biały (Ciconia ciconia)                            |                                                           |                                                           |
| Podgorzałka (Aythya nyroca)                               |                                                           |                                                           |
| Błotniak stawowy (Circus aeruginosus)                     |                                                           |                                                           |
| Kropiatka (Porzana porzana)                               |                                                           |                                                           |
| Derkacz (Crex crex)                                       |                                                           |                                                           |
| Batalion (ptak) (Philomachus pugnax)                      |                                                           |                                                           |
| Łęczak (Tringa glareola)                                  |                                                           |                                                           |
| Mewa czarnogłowa (Larus melanocephalus)                   |                                                           |                                                           |
| Rybitwa rzeczna (Sterna hirundo)                          |                                                           |                                                           |
| Rybitwa białoczelna (Sternula albifrons)                  |                                                           |                                                           |
| Zimorodek zwyczajny (Alcedo atthis)                       |                                                           |                                                           |
| Dzięcioł zielonoszyi (Picus canus)                        |                                                           |                                                           |
| Gąsiorek (Lanius collurio)                                |                                                           |                                                           |
| Ortolan (Emberiza hortulana)                              |                                                           |                                                           |
| Biegus zmienny (Calidris alpina schinzii)                 |                                                           |                                                           |

| Regularnie występujące ptaki migrujące nie wymienione w Załączniku I Dyrektywy Rady 79/409/EWG | Regularnie występujące ptaki migrujące nie wymienione w Załączniku I Dyrektywy Rady 79/409/EWG | Regularnie występujące ptaki migrujące nie wymienione w Załączniku I Dyrektywy Rady 79/409/EWG |
| ---------------------------------------------------------------------------------------------- | ---------------------------------------------------------------------------------------------- | ---------------------------------------------------------------------------------------------- |
| Gęś zbożowa (Anser fabalis)                                                                    |                                                                                |                                                                                |
| Cyraneczka (Anas crecca)                                                                       |                                                                                |                                                                                |
| Kaczka krzyżówka (Anas platyrhynchos)                                                          |                                                                                |                                                                                |
| Cyranka (Anas querquedula)                                                                     |                                                                                |                                                                                |
| Głowienka (ptak) (Aythya ferina)                                                               |                                                                                |                                                                                |
| Siewnica (Pluvialis squatarola)                                                                |                                                                                |                                                                                |
| Czajka (Vanellus vanellus)                                                                     |                                                                                |                                                                                |
| Biegus malutki (Calidris minuta)                                                               |                                                                                |                                                                                |
| Biegus krzywodzioby (Calidris ferruginea)                                                      |                                                                                |                                                                                |
| Biegus zmienny (Calidris alpina)                                                               |                                                                                |                                                                                |
| Kulik wielki (Numenius arquata)                                                                |                                                                                |                                                                                |
| Kwokacz (Tringa nebularia)                                                                     |                                                                                |                                                                                |
| Brodziec piskliwy (Actitis hypoleucos)                                                         |                                                                                |                                                                                |
| Mewa śmieszka (Larus ridibundus)                                                               |                                                                                |                                                                                |
| Mewa pospolita (Larus canus)                                                                   |                                                                                |                                                                                |
| Kazarki (waterfowl)                                                                            |                                                                                |                                                                                |

wikitext:
{{Obszar chroniony infobox
 |nazwa                = Otmuchowsko-Nyski Obszar Chronionego Krajobrazu
 |nazwa oryginalna     =
 |kod obszaru          =
 |logo                 =
 |grafika              =
 |opis grafiki         =
 |rodzaj               = [[obszar chronionego krajobrazu]]
 |państwo              = opolskie
 |położenie            =
 |siedziba             =
 |mezoregion           = [[Obniżenie Otmuchowskie]],
[[Wzgórza Niemczańsko-Strzelińskie]]
 |data utworzenia      = 1989
 |akt prawny           = Uchwała Nr XXVI/193/88 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu z dnia 26 maja 1988 r. w sprawie ochrony walorów krajobrazu{{r|crfop}}
 |data likwidacji      =
 |powód likwidacji     =
 |powierzchnia         = 13 389,2 ha
 |powierzchnia otuliny =
 |obszary chronione    =
 |ochrona              =
 |odwiedzający         =
 |dyrekcja             = [[Nadleśnictwo Prudnik]]
 |plan                 =
 |opis planu           =
 |współrzędne          = 50°28'N 17°10'E
 |commons              = Category:Otmuchowsko-Nyski Obszar Chronionego Krajobrazu
 |www                  =
}}
[[Plik:Otmuchowsko-Nyski Obszar Chronionego Krajobrazu (Mateusz Rossa) fot.6.JPG|thumb|200px|[[Nysa Kłodzka]], widok na XIX-wieczny most na [[Linia kolejowa nr 259 (D29-1971)|byłej linii kolejowej]]]]
[[Plik:Otmuchowsko-Nyski Obszar Chronionego Krajobrazu (Mateusz Rossa) fot.10.JPG|thumb|200px|Śródpolne oczko wodne]]
'''Otmuchowsko-Nyski Obszar Chronionego Krajobrazu''' – [[obszar chronionego krajobrazu]] o powierzchni 13 389,2 ha{{r|crfop}}, w południowo-zachodniej [[Polska|Polsce]], w [[województwo opolskie|woj. opolskim]], na terenie [[Obniżenie Otmuchowskie|Obniżenia Otmuchowskiego]] oraz [[Wzgórza Niemczańsko-Strzelińskie|Wzgórz Niemczańsko-Strzelińskich]]{{fakt|data=2018-01}}. Obejmuje tereny [[Powiat nyski|powiatu nyskiego]] usytuowane w gminach: [[Nysa (gmina)|Nysa]], [[Otmuchów (gmina)|Otmuchów]], [[Paczków (gmina)|Paczków]]{{r|crfop}}, leży na obszarze [[Nadleśnictwo Prudnik|Nadleśnictwa Prudnik]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Obszary chronionego krajobrazu |data dostępu = 2022-05-12 |opublikowany = prudnik.katowice.lasy.gov.pl |url = https://prudnik.katowice.lasy.gov.pl/obszary-chronionego-krajobrazu |język = pl}}</ref>.

== Utworzenie ==
Otmuchowsko-Nyski Obszar Chronionego Krajobrazu utworzony został Uchwałą WRN w [[Opole|Opolu]] nr XXIV/193/88 z dnia 26 maja 1988 r. Nosił wówczas nazwę OChK „Rejon Jezior Otmuchowskiego i Nyskiego”. Nazwę zmieniono na mocy Rozporządzenia Wojewody Opolskiego nr P/15/2000 z dnia 17 maja 2000 r. w sprawie obszarów chronionego krajobrazu w województwie opolskim [Dz.Urz.Woj.Op. nr 33, poz. 173]<ref name=autonazwa1>{{cytuj stronę|url=http://www.um.otmuchow.samorzady.pl/?a=1025|tytuł=Plan rozwoju lokalnego gminy Otmuchów na lata 2004-2006 oraz na lata 2007-2013|praca=Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego w Otmuchowie|archiwum=https://web.archive.org/web/20071009195828/http://um.otmuchow.samorzady.pl/?a=1025|zarchiwizowano=2007-10-09|data dostępu=2010-07-15}}</ref>. Celem jego utworzenia było zachowanie walorów krajobrazowych i krajoznawczych na potrzeby rozwoju rekreacji.

== Ogólna charakterystyka ==
Obszar położony jest na terenie opolskiej części zapadliska tektonicznego ciągnącego się na północ od Sudetów Wschodnich i Środkowych. Geograficznie położone głównie w [[Obniżenie Otmuchowskie|Obniżeniu Otmuchowskim]] przechodzącym w [[Dolina Nysy Kłodzkiej|Dolinę Nysy Kłodzkiej]] oraz obejmujące niewielką część pagórków na północ od tych regionów.

Granice na mapie prezentowanej przez Geoserwis: [https://geoserwis.gdos.gov.pl/mapy/?showExternalObject=2C9CC3511732A7DCE2DDC86D6DAAA3D3 Granice.]
Najcenniejszymi walorami tego obszaru są:
* zespół ekosystemów [[Jezioro Nyskie|Jeziora Nyskiego]] i [[Jezioro Otmuchowskie|Otmuchowskiego]] (w tym jedynie część zachodnia [[Jezioro Nyskie|Jeziora Nyskiego]] – należącej do [[Otmuchów (gmina)|gminy Otmuchów]]) i terenów otaczających, jako europejskiej rangi ostoja ptactwa wodnego
* duże zróżnicowanie rzeźby terenu i budowy geologicznej (rynna pochodzenia tektonicznego o szerokości 10 km wypełniona żwirami, wychodnie skał granitowych [[Przedgórze Sudeckie|Przedgórza Sudeckiego]]),
* zróżnicowana szata roślinna (67 zbiorowisk roślinnych, 12 gatunków rzadkich i ginących, w tym 3 gatunki zagrożone w skali kraju),
* wysokie walory faunistyczne,
* strefa [[korytarz ekologiczny|korytarza ekologicznego]] o randze krajowej [[Dolina Nysy Kłodzkiej|Doliny Nysy Kłodzkiej]] wraz z [[korytarz ekologiczny|korytarzami ekologicznymi]] doliny [[Widna|Widnej]] i Łozy stanowiącymi ostoje przyrodnicze, w tym fauny,
* jedne z największych w województwie nagromadzeń cennych zasobów kulturowych (średniowieczne układy urbanistyczne miasta [[Nysa]], [[Paczków]] i [[Otmuchów]] z zachowanymi wieloma cennymi obiektami – murami obronnymi, basztami, starymi kościołami)<ref name=autonazwa1 />.

Znaczącą ingerencją w miejscowe środowisko naturalne było wybudowanie zbiorników retencyjnych – Nyskiego i Otmuchowskiego. Obecnie są to obszary o wysokiej wartości przyrodniczej i krajobrazowej ze względu na rolę, jaką pełnią – ostoja ptaków o znaczeniu międzynarodowym. [[Jezioro Nyskie]] i [[Jezioro Otmuchowskie|Otmuchowskie]] oraz ich najbliższe sąsiedztwo objęto ochroną prawną w formie [[Obszar chronionego krajobrazu|Obszaru Chronionego Krajobrazu]] „Otmuchowsko-Nyski” oraz zaliczono je do obszarów, które spełniają kryteria ostoi przyrodniczych sieci [[Natura 2000]].

== Zbiornik Otmuchowski ==
{| class="wikitable" style="font-size: 90%; float:right; margin: 0 0 1em 1em; text-align:right;"
|+ Klasy siedlisk Zbiornika Otmuchowskiego<ref>{{cytuj stronę|url=http://natura2000.gdos.gov.pl/natura2000/pl/info.php?KodOstoi=PLB160003&NazwaOstoi=Zbiornik+Otmuchowski&Siedlisko=1&Siedlisko_I=1&Ssaki=1&Ssaki_I=1&Ptaki=1&Ptaki_I=1&PtakiM=1&PtakiM_I=1&Gady=1&Gady_I=1&Ryby=1&Ryby_I=1&Bezkregowce=1&Bezkregowce_I=1&Rosliny=1&Rosliny_I=1&Opis=1&Zarzad=1&all=Zaznacz+i+wy%B6wietl+wszystko|tytuł=Baza danych Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000|język=pl|data dostępu=2010-07-13}}</ref>
|-
! Siedlisko !! Pokrycie w %
|-
| bgcolor="EEFFAA" | zbiorniki wodne
| 55%
|-
| bgcolor="EEFFAA" | bagna
| 19%
|-
| bgcolor="EEFFAA" | łąki i pastwiska
| 10%
|-
| bgcolor="EEFFAA" | lasy w stanie zmian
| 8%
|-
| bgcolor="EEFFAA" | grunty orne
| 4%
|-
| bgcolor="EEFFAA" | tereny luźno zabudowane
| 1%
|-
| bgcolor="EEFFAA" | tereny sportowe i wypoczynkowe
| 1%
|-
| bgcolor="EEFFAA" | tereny rolnicze
| 1%
|-
| bgcolor="EEFFAA" | lasy liściaste
| 1%
|}
W październiku 2008 r. Zbiornik Otmuchowski o powierzchni 2027 ha usytuowany na terenie [[obszar chronionego krajobrazu|obszaru chronionego krajobrazu]] został zaliczony do [[Obszar specjalnej ochrony ptaków|obszarów specjalnej ochrony ptaków]] (OSO) w ramach sieci [[Natura 2000]].

=== Położenie geograficzne ===
[[Plik:Zbiornik Otmuchowski Natura 2000 OChK Otmuchów-Nysa.jpg|thumb|200px|Mapa sytuacyjna Zbiornika Otmuchowskiego]]
Od północy zbiornik przylega do wzgórz, od południa do rozległej równin, pokrytych głównie polami uprawnymi i łąkami. Południowo-wschodni i wschodni brzeg zbiornika stanowi tama ziemna, z zabezpieczeniem kamiennym od wnętrza zbiornika, a na zewnątrz u podnóża. Większość zachodnia część brzegów jest porośnięta szerokim pasem zarośli wierzbowych. Znaczna część brzegu północnego i niewielka południowego jest zajęta jest przez zabudowę służącą celom rekreacyjnym. Na zbiorniku występują duże wahania poziomu wody. W przewadze właścicielem całego obszaru jest Skarb Państwa.

<gallery>
Plik:Jez-otmuchowskie-1-fot-Jacek-Rozycki.jpg|Otmuchowsko-Nyski Obszar Chronionego Krajobrazu
Plik:Jez-otmuchowskie-2-fot-Jacek-Rozycki.jpg|Otmuchowsko-Nyski Obszar Chronionego Krajobrazu
Plik:Jez-otmuchowskie-3-fot-Jacek-Rozycki.jpg|Otmuchowsko-Nyski Obszar Chronionego Krajobrazu
</gallery>

=== Flora ===
[[Plik:Carex bohemica HabitusInflorescence BotGardBln0806.jpg|thumb|200px|[[Turzyca ciborowata]]
(Carex bohemica Schreb.)]]
W strefie przybrzeżnej zbiornika, w zależności od poziomu wody, wykształcają się zbiorowiska wodne, szuwarowe i zaroślowe. Na wilgotnych piaskach spotkać można rzadkie gatunki roślin: [[ponikło igłowate]] (''Eleocharitetum acicularis''), [[ponikło jajowate]] (''Eleocharis ovata''), [[bebłek błotny]], [[namulnik brzegowy]], [[turzyca ciborowata|turzycę ciborowatą]] (''Carex bohemica Schreb.'') i [[cibora brunatna|ciborę brunatną]] (''Cyperus fuscus L.''). [[Cibora brunatna]] (''Cyperus fuscus L.'') i [[ponikło jajowate]] (''Eleocharis ovata''), ze względu na rzadkość występowania, zostały umieszczone w „Czerwonej księdze roślin województwa opolskiego”.
Zbiornik Otmuchowski stanowi ostoję gatunków charakterystycznych dla wielkoobszarowych wód, szuwarów, namułów, a nawet [[estuarium|estuariów]] słodkowodnych, jakimi są strefy cofkowe zbiorników i ujściowe rzek do nich wpadających. Jego brzegi prawie na całej długości pozbawione najczęściej roślinności drzewiastej i krzewiastej. Jedynie w zachodniej części zbiornika, w okolicach [[Stary Paczków|Starego Paczkowa]], znajdują się niewielkie kompleksy lasów liściastych, nadrzecznych wiklin i łozowisk, które planuje się objąć ochroną w postaci rezerwatu przyrody „[[Otmuchowskie Błota]]”.

Jest to bardzo rzadko występujący fragment krajobrazu tzw. deltowego, typowego w tym regionie jedynie dla stref cofek dużych zbiorników wodnych. Charakteryzuje się on wysoką dynamiką zmian hydrologicznych spowodowanych licznymi okresowymi zalewami, przy wysokich stanach piętrzenia wód.
Na obrzeżach zbiornika, w miejscach mulistych i okresowo zalewanych, rozwinęła się roślinność szuwarowa i błotna, wśród której spotkać można dosyć rzadkiego na Śląsku Opolskim [[sitowiec nadmorski|sitowca nadmorskiego]] należącego do nieczęsto spotykanej w głębi lądu grupy [[halofity|halofitów]], czyli roślin siedlisk silnie zasolonych. Innym [[halofity|halofitem]], którego można tutaj spotkać jest [[solanka kolczysta]] (''Salsola kali'')<ref>{{cytuj stronę|url=http://opole.wyborcza.pl/opole/1,35107,3180956.html|tytuł=Krzysztof Spałek, Najpiękniejsza nasza delta, Gazeta Wyborcza | data = 2006-02-23| archiwum = http://archive.is/Ozqtd | zarchiwizowano = 2011-04-25}}</ref>.

=== Fauna ===
Występuje tutaj co najmniej 27 gatunków ptaków z Załącznika I [[Dyrektywa ptasia|Dyrektywy Ptasiej]]. Ostoja jest ważna dla ptaków migrujących. W okresie jesiennym liczba obserwowanych [[kaczkowate|kaczkowatych]] sięga 15000 osobników. Jest to również ważny obszar wypoczynkowy i żerowiskowy dla [[Sieweczkowate|siewkowatych]]. Regularnie zimuje tutaj ponad 2000 – 3000 osobników [[gęś zbożowa|gęsi zbożowej]] i [[gęś białoczelna|gęsi białoczelnej]]; gniazduje powyżej 1% populacji krajowej [[czapla siwa|czapli siwej]]. W okresie wędrówek występuje co najmniej 1% populacji szlaku wędrówkowego [[gęś zbożowa|gęsi zbożowej]]; stosunkowo dużą koncentrację osiąga [[Cyraneczka zwyczajna|cyraneczka]] i [[Czajka zwyczajna|czajka]]; ptaki wodno – błotne występują w koncentracjach powyżej 20000 osobników. W parku w sąsiedztwie Zbiornika Otmuchowskiego znajduje się też kolonia lęgowa [[czapla siwa|czapli siwej]], w której zinwentaryzowano około 250 gniazd.
Zbiornik Otmuchowski jest ostoją ptactwa wodnego o randze europejskiej będąc miejscem gniazdowania wielu ciekawych rzadkich gatunków. Jest to miejsce zimowania oraz postoju i koncentracji przelotnych ptaków wodnych i błotnych w okresie wczesnowiosennym i jesiennym. Spośród gatunków ptaków wymienionych w Załączniku I Dyrektywy Rady 79/409/EWG zwanej [[Dyrektywa ptasia|Dyrektywą Ptasią]]<ref name=autonazwa2>{{cytuj stronę|url=http://www.google.pl/url?sa=t&source=web&cd=3&ved=0CBwQFjAC&url=http%3A%2F%2Feur-lex.europa.eu%2FLexUriServ%2FLexUriServ.do%3Furi%3DDD%3A15%3A01%3A31979L0409%3APL%3APDF&rct=j&q=za%C5%82%C4%85cznik%20i%20dyrektywy%20rady%2079%20409%20ewg&ei=zsU9TJK5IpSdOLWkzfEO&usg=AFQjCNGwPmuYjvdzv0Sg0sDAIVonBdnYZw|tytuł=Dyrektywa Ptasia - Dziennik Urzędowy Wspólnot Europejskich|język=pl|data dostępu=2010-07-13}}</ref> nad Zbiornikiem Otmuchowskim można zaobserwować<ref>{{cytuj stronę|url=http://natura2000.gdos.gov.pl/natura2000/dane/pdf/pl/PLB160003.pdf|tytuł=Natura 2000 - Standardowy formularz danych dla obszarów specjalnej ochrony (OSO), dla obszarów spełniających kryteria obszarów o znaczeniu wspólnotowym (OZW) i dla specjalnych obszarów ochrony (SOO) |język=pl|data dostępu=2010-07-13}}</ref>:
{{col-begin}}
{| class="wikitable" width="35%"
!colspan="3"|Ptaki wymienione
w Załączniku I Dyrektywy Rady 79/409/EWG
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Nur rdzawoszyi]]
(''Gavia stellata'') || [[Plik:RedthroatedLoon23.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Nur czarnoszyi]]
(''Gavia arctica'') || [[Plik:Plongeon arctique nid.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Perkoz rogaty]]
(''Podiceps auritus'') || [[Plik:Podiceps auritus1.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Czaplowate|Bączek]]
(''Ixobrychus minutus'') || [[Plik:Ixobrychus minutus 3 (Marek Szczepanek).jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Czapla biała]]
(''Ardea alba)'') || [[Plik:Egretta alba 2 (Marek Szczepanek).jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Bocian czarny]]
(''Ciconia nigra'') || [[Plik:Cap cerny.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Bocian biały]]
(''Ciconia ciconia'') || [[Plik:Ciconia ciconia (aka).jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Gęś mała]]
(''Anser erythropus'') || [[Plik:Ente unbekannt 1.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Podgorzałka zwyczajna|Podgorzałka]]
(''Aythya nyroca'') || [[Plik:Aythya nyroca16.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Bielik]]
(''Haliaeetus albicilla'') || [[Plik:Seeadler-flug.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Błotniak stawowy]]
(''Circus aeruginosus'') || [[Plik:Circus aeruginosus samiec4.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Sokół wędrowny]]
(''Falco peregrinus'') || [[Plik:PeregrineFalcon.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Derkacz zwyczajny|Derkacz]]
(''Crex crex'') || [[Plik:Crex crex00.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Siewka złota]]
(''Pluvialis apricaria'') || [[Plik:Eurasiangoldie77.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Batalion]]
(''Philomachus pugnax'') || [[Plik:Ruff90.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Łęczak]]
(''Tringa glareola'') || [[Plik:Wood Sandpiper (Non-breeding) near Hodal I IMG 9633.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Rybitwa wielkodzioba]]
(''Hydroprogne caspia'') || [[Plik:Sterna-caspia-010.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Rybitwa rzeczna]]
(''Sterna hirundo'') || [[Plik:Sterna hirundo - Common Tern.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Rybitwa czarna]]
(''Chlidonias niger'') || [[Plik:Chlidonias niger.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Uszatka błotna|Sowa błotna]]
(''Asio flammeus'') || [[Plik:Hibou des marais.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Zimorodek zwyczajny]]
(''Alcedo atthis'') || [[Plik:Alcedo atthis 2 (Lukasz Lukasik).jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Dzięcioł zielonosiwy]]
(''Picus canus'') || [[Plik:Picus canus 2.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Dzięcioł średni]]
(''Dendrocopos medius'') || [[Plik:Dendrocopos medius (Marek Szczepanek) cut.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Muchołówka białoszyja]]
(''Ficedula albicollis'') || [[Plik:Halsbandschnaepper.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Gąsiorek]]
(''Lanius collurio'') || [[Plik:Neuntoeter.JPG|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Ortolan]]
(''Emberiza hortulana'') || [[Plik:Hortolà 01 Emberiza hortulana).jpg|200px|center]]
|}
{{col-break}}
{| class="wikitable" width="35%"
!colspan="3"|Regularnie występujące ptaki migrujące
nie wymienione w Załączniku I Dyrektywy Rady 79/409/EWG
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Perkozek zwyczajny|Perkozek]]
(''Tachybaptus ruficollis'') || [[Plik:Tachybaptus ruficollis 1 (Marek Szczepanek).jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Perkoz rdzawoszyi]]
(''Podiceps grisegena'') || [[Plik:Podiceps griseigena 1 (Marek Szczepanek).jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Czapla siwa]]
(''Ardea cinerea'') || [[Plik:Ardea cinerea 2 (Marek Szczepanek).jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Łabędź niemy]]
(''Cygnus olor'') || [[Plik:Cygnus olor Adult Lyngby Denmark.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Gęś zbożowa]]
(''Anser fabalis'') || [[Plik:Bean.goose.600pix.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Gęgawa|Gęś gęgawa]]
(''Anser anser'') || [[Plik:Greylag Goose (Anser anser).jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Ohar]]
(''Tadorna tadorna'') || [[Plik:Common.shelduck.2.arp.750pix.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Świstun zwyczajny|Świstun]]
(''Anas penelope'') || [[Plik:Mareca penelope female at Cley, Norfolk.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Krakwa|Kaczka krakwa]]
(''Anas strepera'') || [[Plik:Anas strepera FWS.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Cyraneczka zwyczajna|Cyraneczka]]
(''Anas crecca'') || [[Plik:Common Teal (Anas crecca) near Hodal, Haryana W IMG 6577.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Krzyżówka (ptak)|Kaczka krzyżówka]]
(''Anas platyrhynchos'') || [[Plik:Mallard male female.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Rożeniec zwyczajny|Rożeniec]]
(''Anas acuta'') || [[Plik:Northern Pintail.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Cyranka zwyczajna|Cyranka]]
(''Anas querquedula'') || [[Plik:Garganey duck.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Płaskonos zwyczajny|Płaskonos]]
(''Anas clypeata'') || [[Plik:Anas clypeata 2.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Głowienka zwyczajna|Głowienka]]
(''Aythya ferina'') || [[Plik:20050514-003-aythya-ferina.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Nur rdzawoszyi]]
(''Gavia stellata'') || [[Plik:RedthroatedLoon23.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Czernica (ptak)|Czernica]]
(''Aythya fuligula'') || [[Plik:Tufted-Duck-male-female.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Uhla zwyczajna|Uhla]]
(''Melanitta fusca'') || [[Plik:Wwscoter12.JPG|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Gągoł]]
(''Bucephala clangula'') || [[Plik:Bucephala clangula.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Szlachar]]
(''Mergus serrator'') || [[Plik:Mergus serrator -New Jersey -USA -winter-8.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Nurogęś|Tracz nurogęś]]
(''Mergus merganser'') || [[Plik:Mergus merganser -Sandwell -England -male-8.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Wodnik zwyczajny]]
(''Rallus aquaticus'') || [[Plik:Rallus aquaticus 1 (Marek Szczepanek).jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Kokoszka zwyczajna]]
(''Gallinula chloropus'') || [[Plik:Moorhen.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Łyska zwyczajna|Łyska]]
(''Fulica atra'') || [[Plik:Common Coot (Fulica atra) in a Nelumbo nucifera (Indian Lotus) pond W IMG 8846.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Sieweczka rzeczna]]
(''Charadrius dubius'') || [[Plik:Charadrius dubius 4 (Marek Szczepanek).jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Siewnica]]
(''Pluvialis squatarola'') || [[Plik:Pluvialis squatarola1.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Czajka zwyczajna|Czajka]]
(''Vanellus vanellus'') || [[Plik:Kiebitz 050424ausschnitt.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Bekas kszyk]]
(''Gallinago gallinago'') || [[Plik:Gallinago gallinago 1 (Marek Szczepanek).jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Rycyk]]
(''Limosa limosa'') || [[Plik:Limosa limosa (Uitkerke).jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Kulik wielki]]
(''Numenius arquata'') || [[Plik:Numenius arquata Reculver.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Brodziec śniady]]
(''Tringa erythropus'') || [[Plik:Tringa erythropus 1.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Krwawodziób]]
(''Tringa totanus'') || [[Plik:Common Redshank Tringa totanus.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Kwokacz]]
(''Tringa nebularia'') || [[Plik:Tringa nebularia (Marek Szczepanek).jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Brodziec piskliwy]]
(''Actitis hypoleucos'') || [[Plik:Actitis hypoleucos 1 (Marek Szczepanek).jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Mewa siwa|Mewa pospolita]]
(''Larus canus'') || [[Plik:Sturmmöwe - Auenlandschaft Hohenrode HA 222 Landkreis Schaumburg.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Siniak (ptak)|Gołąb siniak]]
(''Columba oenas'') || [[Plik:Columba oenas.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Dzięcioł zielony]]
(''Picus viridis'') || [[Plik:Grünspecht Picus viridis.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Kormoran zwyczajny|Kormoran czarny]]
(''Phalacrocorax carbo'') || [[Plik:Kormoran 2008-03-21 032.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Tadornini|Kazarki]]
(''waterfowl'') || [[Plik:Ruddy.shelduck.arp.2.750pix.jpg|200px|center]]
|}
{{col-end}}

== Zbiornik Nyski ==
{| class="wikitable" style="font-size: 90%; float:right; margin: 0 0 1em 1em; text-align:right;"
|+ Klasy siedlisk Zbiornika Nyskiego<ref name=sdf>{{cytuj stronę|url=http://natura2000.gdos.gov.pl/datafiles/index/name:Zbiornik%20Nyski/all:0|tytuł=SDF PLB160002 'Zbiornik Nyski'|język=pl|data dostępu=2014-01-13}}</ref>
|-
! Siedlisko !! Pokrycie w %
|-
| bgcolor="EEFFAA" | zbiorniki wodne
| 52%
|-
| bgcolor="EEFFAA" | bagna
| 16%
|-
| bgcolor="EEFFAA" | łąki i pastwiska
| 25%
|-
| bgcolor="EEFFAA" | grunty orne
| 4%
|-
| bgcolor="EEFFAA" | złożone systemy upraw i działek
| 1%
|-
| bgcolor="EEFFAA" | tereny rolnicze
| 1%
|-
| bgcolor="EEFFAA" | lasy liściaste
| 1%
|}
W październiku 2008 r. Zbiornik Nyski o powierzchni 2127,8 ha usytuowany na terenie [[obszar chronionego krajobrazu|obszaru chronionego krajobrazu]] został zaliczony do [[obszar specjalnej ochrony ptaków|obszarów specjalnej ochrony ptaków]] (OSO) w ramach sieci [[Natura 2000]].

=== Położenie geograficzne ===
[[Plik:Zbiornik Nyski Natura 2000 OChK Otmuchów-Nysa.jpg|thumb|200px|Mapa sytuacyjna Zbiornika Nyskiego.]]
Obszar stanowi duży zbiornik zaporowy na Nysie Kłodzkiej. Otaczają go wzgórza, w większości użytkowane rolniczo. W zachodniej części zbiornika znajduje się kilka, sztucznie utworzonych wysp (w wyniku eksploatacji żwiru). Południowy i zachodni brzeg zajmują zarośla wierzbowe i słabo rozwinięta roślinność wodna. Wahania poziomu wody w zbiorniku są znaczne. Przy niskim stanie wody, linia brzegowa jest urozmaicona: pojawiają się liczne zatoki, wysepki i wypłycenia.

Położenie centralnego punktu OSO Zbiornik Nyski:

50 stopni 27 minut 11 sekund szerokości geograficznej północnej

17 stopni 14 minut 57 sekundy długości geograficznej wschodniej

=== Flora ===
Południowy i zachodni brzeg zajmują zarośla wierzbowe i słabo rozwinięta roślinność wodna. Zbiornik otaczają wzgórza, w większości użytkowane rolniczo<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.ine.eko.org.pl/index_areas.php?rek=460|tytuł=Natura 2000 a turystyka. Portal informacyjno - edukacyjny|język=pl|data dostępu=2010-07-13}}</ref>.

=== Fauna ===
[[Plik:Otmuchowsko-Nyski Obszar Chronionego Krajobrazu (Mateusz Rossa) fot.11.JPG|thumb|220px|Obszar [[Natura 2000]]
Zbiornik Nyski]]
W ostoi występuje co najmniej 15 gatunków ptaków z Załącznika I [[Dyrektywa ptasia|Dyrektywy Ptasiej]]. Ostoja jest ważnym miejscem dla migrujących [[Kaczkowate|kaczkowatych]], zwłaszcza w okresie jesiennym i zimowym (do 60000 osobników) oraz dla [[Siewkowe|siewkowych]] na jesiennym przelocie. Gniazduje tutaj powyżej 1% populacji krajowej [[Mewa czarnogłowa|mewy czarnogłowej]] (''Ichthyaetus melanocephalus syn. Larus melanocephalus''); stosunkowo wysoką liczebność osiąga [[rybitwa rzeczna]] (''Sterna hirundo''). W okresie wędrówek występuje co najmniej 1% populacji szlaku wędrówkowego [[Gęś zbożowa|gęsi zbożowej]] (''Anser fabalis'') i [[Krzyżówka (ptak)|krzyżówki]] (''Anas platyrhynchos''). Stosunkowo duże koncentracje osiąga: [[czapla biała]] (''Ardea alba''), [[łęczak]] (''Tringa glareola''), [[biegus malutki]] (''Calidris minuta''), [[biegus zmienny]](''Calidris alpina''), [[brodziec piskliwy]] (Actitis hypoleucos), [[Cyraneczka zwyczajna|cyraneczka]] (''Anas crecca''), [[Czajka zwyczajna|czajka]] (Vanellus vanellus), [[kulik wielki]] (''Numenius arquata''), [[kwokacz]] (''Tringa nebularia''), [[siewnica]] (Pluvialis squatarola syn. ''Squatarola squatarola''). Ptaki wodno-błotne występują w koncentracjach powyżej 20 000 osobników (do 60 000) zarówno w
okresie wędrówki, jak i zimowania. Spośród gatunków ptaków wymienionych w Załączniku I Dyrektywy Rady 79/409/EWG zwanej [[Dyrektywa ptasia|Dyrektywą Ptasią]]<ref name=autonazwa2 /> nad Zbiornikiem Nyskim można zaobserwować<ref name=sdf/>:
{{col-begin}}
{| class="wikitable" width="35%"
!colspan="3"|Ptaki wymienione
w Załączniku I Dyrektywy Rady 79/409/EWG
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Bączek zwyczajny|Bączek]]
(''Ixobrychus minutus'') || [[Plik:Ixobrychus minutus 3 (Marek Szczepanek).jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Czapla biała]]
(''Ardea alba'') || [[Plik:Egretta alba 2 (Marek Szczepanek).jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Bocian biały]]
(''Ciconia ciconia'') || [[Plik:Ciconia ciconia (aka).jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Podgorzałka zwyczajna|Podgorzałka]]
(''Aythya nyroca'') || [[Plik:Aythya nyroca16.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Błotniak stawowy]]
(''Circus aeruginosus'') || [[Plik:Circus aeruginosus samiec4.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Kropiatka]]
(''Porzana porzana'') || [[Plik:MG 019417--1-0--2009.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Derkacz zwyczajny|Derkacz]]
(''Crex crex'') || [[Plik:Crex crex00.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Batalion|Batalion (ptak)]]
(''Philomachus pugnax'') || [[Plik:Ruff90.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Łęczak]]
(''Tringa glareola'') || [[Plik:Wood Sandpiper (Non-breeding) near Hodal I IMG 9633.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Mewa czarnogłowa]]
(''Larus melanocephalus'') || [[Plik:Larus melanocephalus aka Mediterranean Gull rare guest in Sweden2.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Rybitwa rzeczna]]
(''Sterna hirundo'') || [[Plik:Sterna hirundo - Common Tern.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Rybitwa białoczelna]]
(''Sternula albifrons'') || [[Plik:Leasttern54.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Zimorodek zwyczajny]]
(''Alcedo atthis'') || [[Plik:Alcedo atthis 2 (Lukasz Lukasik).jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Dzięcioł zielonoszyi]]
(''Picus canus'') || [[Plik:Picus canus 2.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Gąsiorek]]
(''Lanius collurio'') || [[Plik:Neuntoeter.JPG|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Ortolan]]
(''Emberiza hortulana'') || [[Plik:Hortolà 01 Emberiza hortulana).jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Biegus zmienny]]
(''Calidris alpina schinzii'') || [[Plik:Calidris alpina 01.jpg|200px|center]]
|}
{{col-break}}
{| class="wikitable" width="35%"
!colspan="3"|Regularnie występujące ptaki migrujące
nie wymienione w Załączniku I Dyrektywy Rady 79/409/EWG
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Gęś zbożowa]]
(''Anser fabalis'') || [[Plik:Bean.goose.600pix.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Cyraneczka zwyczajna|Cyraneczka]]
(''Anas crecca'') || [[Plik:Common Teal (Anas crecca) near Hodal, Haryana W IMG 6577.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Krzyżówka (ptak)|Kaczka krzyżówka]]
(''Anas platyrhynchos'') || [[Plik:Mallard male female.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Cyranka zwyczajna|Cyranka]]
(''Anas querquedula'') || [[Plik:Garganey duck.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Głowienka zwyczajna|Głowienka (ptak)]]
(''Aythya ferina'') || [[Plik:20050514-003-aythya-ferina.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Siewnica]]
(''Pluvialis squatarola'') || [[Plik:Pluvialis squatarola1.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Czajka zwyczajna|Czajka]]
(''Vanellus vanellus'') || [[Plik:Kiebitz 050424ausschnitt.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Biegus malutki]]
(''Calidris minuta'') || [[Plik:Little Stint.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Biegus krzywodzioby]]
(''Calidris ferruginea'') || [[Plik:Calidris ferruginea (Marek Szczepanek).jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Biegus zmienny]]
(''Calidris alpina'') || [[Plik:Calidris alpina 01.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Kulik wielki]]
(''Numenius arquata'') || [[Plik:Numenius arquata Reculver.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Kwokacz]]
(''Tringa nebularia'') || [[Plik:Tringa nebularia (Marek Szczepanek).jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Brodziec piskliwy]]
(''Actitis hypoleucos'') || [[Plik:Actitis hypoleucos 1 (Marek Szczepanek).jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Mewa śmieszka]]
(''Larus ridibundus'') || [[Plik:Laughlock.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Mewa siwa|Mewa pospolita]]
(''Larus canus'') || [[Plik:Sturmmöwe - Auenlandschaft Hohenrode HA 222 Landkreis Schaumburg.jpg|200px|center]]
|-
|width="40%" style="text-align: center"|[[Tadornini|Kazarki]]
(''waterfowl'') || [[Plik:Ruddy.shelduck.arp.2.750pix.jpg|200px|center]]
|}
{{col-end}}
{{Commonscat|Otmuchowsko-Nyski Obszar Chronionego Krajobrazu}}

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name=crfop>{{Cytuj stronę | url = http://crfop.gdos.gov.pl/CRFOP/widok/viewobszarchronionegokrajobrazu.jsf?fop=PL.ZIPOP.1393.OCHK.507 | tytuł = Otmuchowsko - Nyski Obszar Chronionego Krajobrazu | praca = Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody | opublikowany = Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska | data dostępu = 2018-11-18}}</ref>
}}

[[Kategoria:Obszary chronionego krajobrazu w województwie opolskim]]
[[Kategoria:Obszary Natura 2000 w województwie opolskim]]

Województwo: opolskie

Mezoregion: Obniżenie Otmuchowskie, · Wzgórza Niemczańsko-Strzelińskie

Dyrekcja: Nadleśnictwo Prudnik


text:
# St. Francis (Wisconsin)
St. Francis – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Wisconsin, w hrabstwie Milwaukee.

wikiname: plwiki

title: St. Francis (Wisconsin)

in_language: pl

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = St. Francis
 |nazwa oryginalna             =
 |rodzaj miasta                = Town
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             = St. Francis
 |państwo                      = Stany Zjednoczone
 |1. jednostka administracyjna = {{Państwo|Wisconsin}}
 |2. jednostka administracyjna = [[Hrabstwo Milwaukee|Milwaukee]]
 |kod statystyczny             = [[Federal Information Processing Standard|FIPS]]: 55-70650
[[Geographic Names Information System|GNIS]] ID: 1572924
 |powierzchnia                 = 6,6
 |wysokość                     = 211
 |rok                          = 2010
 |liczba ludności              = 9365<ref>{{Cytuj stronę | nazwisko =  | imię =  | tytuł = American FactFinder - Community Facts | url = http://factfinder.census.gov/faces/nav/jsf/pages/community_facts.xhtml | opublikowany =  | data =  | data dostępu = 2014-12-10 | archiwum = http://webarchive.loc.gov/all/20150118032557/http://factfinder.census.gov/faces/nav/jsf/pages/community_facts.xhtml | zarchiwizowano = 2015-01-18 }}</ref>
 |gęstość zaludnienia          = 1418,0
 |numer kierunkowy             = 414
 |kod pocztowy                 = 53235
 |tablice rejestracyjne        =
 |strefa czasowa               = [[UTC-06:00]]
[[UTC-05:00]]
 |kod mapy                     = US-WI
 |współrzędne                  = 42°58′11″N 87°52′36″W
 |commons                      =
 |www                          = https://wi-stfrancis.civicplus.com
}}
'''St. Francis''' – miasto w [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]], w stanie [[Wisconsin]], w hrabstwie [[Hrabstwo Milwaukee|Milwaukee]].

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miasta w stanie Wisconsin]]

title: St. Francis

Państwo: Stany Zjednoczone

Stan: Wisconsin

Hrabstwo: Milwaukee

Powierzchnia: 6,6 km²


text:
# Herberto Hélder
Herberto Helder de Oliveira (ur. 23 listopada 1930 w Funchal, zm. 23 marca 2015 w Cascais) – poeta portugalski.
Studiował prawo oraz filologię romańską na Uniwersytecie w Coimbrze, ale porzucił studia przed ich ukończeniem. Przebywając w Lizbonie, pracował m.in. jako dziennikarz, meteorolog, spiker radiowy oraz redaktor tekstów literackich. W 1958 roku wydany został jego debiutancki tom poezji, zatytułowany O Amor em Visita (Miłość w gościach). Wiele podróżował po Europie (Francja, Belgia, Holandia) oraz Afryce. W latach 1971–1975 przebywał w Angoli.
Unikał wystąpień publicznych, nie udzielał wywiadów i nie przyjmował nagród.

## Wybrana twórczość

### Poezja
- O Amor em Visita (1958)
- A Colher na Boca (1961)
- Poemacto (1961)
- Lugar (1962)
- Electrònicolírica (1964)
- Húmus: poema-montagem (1967)
- Retrato em Movimento (1967)
- Ofício Cantante: 1953-1963 (1967)
- O Bebedor Nocturno (1968)
- Vocação Animal (1971)
- Poesia Toda (1973)
- Cobra (1977)
- O Corpo o Luxo a Obra (1978)
- Photomaton & Vox (1979)
- Flash (1980)
- A Plenos Pulmões (1981)
- Poesia Toda 1953-1980 (1981)
- A Cabeça entre as Mãos (1982)
- As Magias (1987)
- Última Ciência (1988)
- Poesia Toda (1990) (ISBN 972-37-0252-5)
- Do Mundo (1994)
- Poesia Toda (1996) (ISBN 972-37-0184-7)
- Ouolof: poemas mudados para português (1997)
- Poemas Ameríndios: poemas mudados para português (1997)
- Doze Nós Numa Corda: poemas mudados para português (1997)
- Fonte (1998)
- Ou o poema contínuo: súmula (2001) (ISBN 972-37-0627-X)
- Ou o poema contínuo (2004) (ISBN 972-37-0954-6)
- A Faca Não Corta o Fogo – Súmula & Inédita (2008)
- Ofício Cantante – Poesia Completa (2009)
- Servidões (2013)
- A Morte Sem Mestre (2014)
- Poemas Completos (2014)
- Poemas Canhotos (2015)

### Proza
- Os Passos em Volta (1963)
- Apresentação do Rosto (1968).
- A Faca Não Corta o Fogo (2008).

title: Herberto Hélder

wikitext:
'''Herberto Helder de Oliveira''' (ur. 23 listopada 1930 w [[Funchal]], zm. 23 marca 2015 w [[Cascais]]<ref>[http://www.china.org.cn/world/Off_the_Wire/2015-03/25/content_35144644.htm Portuguese poet Herberto Helder passes away], http://www.china.org.cn/, 25 marca 2015.</ref>) – poeta portugalski.

Studiował prawo oraz filologię romańską na [[Uniwersytet w Coimbrze|Uniwersytecie w Coimbrze]], ale porzucił studia przed ich ukończeniem. Przebywając w [[Lizbona|Lizbonie]], pracował m.in. jako dziennikarz, meteorolog, spiker radiowy oraz redaktor tekstów literackich. W 1958 roku wydany został jego debiutancki tom poezji, zatytułowany ''O Amor em Visita'' (''Miłość w gościach''). Wiele podróżował po Europie (Francja, Belgia, Holandia) oraz Afryce. W latach 1971–1975 przebywał w [[Angola|Angoli]].

Unikał wystąpień publicznych, nie udzielał wywiadów i nie przyjmował nagród.

== Wybrana twórczość ==
=== Poezja ===
* ''O Amor em Visita'' (1958)
* ''A Colher na Boca'' (1961)
* ''Poemacto'' (1961)
* ''Lugar'' (1962)
* ''Electrònicolírica'' (1964)
* ''Húmus: poema-montagem'' (1967)
* ''Retrato em Movimento'' (1967)
* ''Ofício Cantante: 1953-1963'' (1967)
* ''O Bebedor Nocturno'' (1968)
* ''Vocação Animal'' (1971)
* ''Poesia Toda'' (1973)
* ''Cobra'' (1977)
* ''O Corpo o Luxo a Obra'' (1978)
* ''Photomaton & Vox'' (1979)
* ''Flash'' (1980)
* ''A Plenos Pulmões'' (1981)
* ''Poesia Toda 1953-1980'' (1981)
* ''A Cabeça entre as Mãos'' (1982)
* ''As Magias'' (1987)
* ''Última Ciência'' (1988)
* ''Poesia Toda'' (1990) ({{ISBN|972-37-0252-5}})
* ''Do Mundo'' (1994)
* ''Poesia Toda'' (1996) ({{ISBN|972-37-0184-7}})
* ''Ouolof: poemas mudados para português'' (1997)
* ''Poemas Ameríndios: poemas mudados para português'' (1997)
* ''Doze Nós Numa Corda: poemas mudados para português'' (1997)
* ''Fonte'' (1998)
* ''Ou o poema contínuo: súmula'' (2001) ({{ISBN|972-37-0627-X}})
* ''Ou o poema contínuo'' (2004) ({{ISBN|972-37-0954-6}})
* ''A Faca Não Corta o Fogo – Súmula & Inédita'' (2008)
* ''Ofício Cantante – Poesia Completa'' (2009)
* ''Servidões'' (2013)
* ''A Morte Sem Mestre'' (2014)
* ''Poemas Completos'' (2014)
* ''Poemas Canhotos'' (2015)

=== Proza ===
* ''Os Passos em Volta'' (1963)
* ''Apresentação do Rosto'' (1968).
* ''A Faca Não Corta o Fogo'' (2008).

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* [[Literatura na Świecie]], nr 3-4/2010
* [http://www.deutschlandradiokultur.de/herberto-helder-ein-grosser-poet-den-man-nicht-kennt.1270.de.html?dram:article_id=321142 HERBERTO HELDER. Ein großer Poet, den man nicht kennt], Deutschlandradio Kultur, 29 maja 2015

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Hélder, Herberto}}
[[Kategoria:Portugalscy poeci XX wieku]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1930]]
[[Kategoria:Zmarli w 2015]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Funchal]]


text:
# Bazylia pospolita
Bazylia pospolita (Ocimum basilicum L.), zwyczajowo zwana też bazylią wonną, bazylkiem ogrodowym, bazylijką zwyczajną, balsamem, bazyliszką polską – gatunek rośliny jednorocznej z rodziny jasnotowatych. Pochodzi prawdopodobnie z tropikalnej strefy Afryki, ale obecnie nie rośnie dziko, występuje tylko w uprawie. Nazwa wywodzi się od greckiego βασιλεύς (basileus), czyli król, gdyż wierzono, że wykorzystywano je w królewskich perfumach. W antycznym Rzymie nazwa tego zioła Basilescus odwoływała się do bazyliszka. Bazylia była wówczas traktowana jako talizman przeciwko tej bestii. Libijczycy spożywali ją dla ochrony przed wężami i skorpionami.

## Morfologia
ŁodygaO przekroju czworokątnym i czerwonawym zabarwieniu, wysokości 30 – 60 cm, rozgałęziona.
LiścieUlistnienie nakrzyżległe. Liście jasnozielone, błyszczące, o długości do 5 cm. Jajowate lub romboidalne, o brzegu karbowanym, rzadziej ząbkowanym. Na spodniej stronie znajdują się gruczoły wytwarzające olejek eteryczny.
KwiatyKielich dwuwargowy, o krótkiej rurce. Koloru czerwonawego, różowego lub żółtobiałego. Kwiaty zebrane po 6 w nibyokółki, które wyrastają z kątów liściowych lub tworzą nibykłosy na szczycie pędu. Kwiaty obfitują w nektar. Kwitnie w lipcu i w sierpniu.
OwoceMała (do 15 mm), owalna, brązowa niełupka.
KorzeńSystem korzeniowy palowy, niezbyt głęboki, w wyniku pikowania silnie rozgałęziony (korzenie boczne)

## Zmienność
Odmiany:
- Bazylia grecka (Ocimum basilicum var. minimum) – roślina drobnolistna (liście do 1 cm długości), gęsto ulistniona, silnie rozkrzewiona i nisko rosnąca (do 0,5 m wysokości)[5].

## Zastosowanie
- Roślina uprawna: Znaczące uprawy znajdują się w Ameryce Południowej. W Azji uprawiano ją od czasów przedhistorycznych. Wieńce uplecione z bazylii znaleziono w piramidach egipskich. Z Iranu i Indii dotarła do Europy południowej, prawdopodobnie przywieziona w czasie wypraw Aleksandra Macedońskiego, skąd w XVI w. przywędrowała do Europy Środkowej (w tym Polski), gdzie początkowo była siana w oranżeriach i w donicach.

- Roślina lecznicza
  - Surowiec zielarski: ziele bazylii – Herba Basilici (ulistnione, ścięte w czasie kwitnienia i ususzone pędy). Zawiera olejek eteryczny – olejek bazyliowy (0,5 – 1,5%) – ma bardzo silny, korzenno-kwiatowy zapach i lekko żółtawą barwę. Jego głównymi składnikami są: metylochawikol, cyneol i linalol, eugenol, cytral, limonen, terpinen. Ponadto zawiera garbniki (5%), saponiny, flawonoidy, substancje gorzkie, olej tłusty zawierający oksykwasy tłuszczowe (kwas trionowy), sole mineralne, witaminy
  - Działanie: poprawia trawienie i ułatwia przyswajanie pokarmu – działa przeciwskurczowo, pobudza wydzielanie soku żołądkowego, działa słabo wiatropędnie przeciwzapalnie i przeciwbakteryjnie. Powszechnie uważa się, że działa przeciwdepresyjnie, poprawia nastrój i dodaje sił (działanie podobne do melisy). Stosuje się w łagodnych zaburzeniach trawiennych, wzdęciach, przy niedoborze soku żołądkowego.

- Roślina przyprawowa – ma miły, korzenny, słodkawy i pikantny smak i zapach. Jako przyprawy używa się świeżych lub suszonych liści lub całego ziela, które ścina się w czasie kwitnienia. Wówczas roślina odrasta i powtórnie kwitnie. Najlepiej dodawać ją do sałatek i zup, duszonych warzyw oraz twarożku. Można również nacierać zielem mięsa przed dalszym przyrządzaniem. Niezastąpiony składnik prawie wszystkich włoskich dań, świetnie komponuje się z makaronem i pomidorami, główny składnik pesto
- roślina miododajna.
- Olejek eteryczny używany jest w przemyśle perfumeryjnym do wyrobu perfum i mydła
- W przemyśle spożywczym wykorzystywana do wyrobu konserw
- W przemyśle spirytusowym stosowana do wyrobu likierów
- Do dziś bazylię traktuje się jako roślinę ozdobną
- Odstrasza owady

## Uprawa
Można ją stosunkowo łatwo uprawiać w ogródku. Wystarczy odchwaszczać i nawozić, najlepiej kompostem, gdyż nie lubi świeżego obornika. Nasiona można wysiewać w maju wprost do gruntu, w rzędach co 30 cm. Gdy osiągną wysokość kilku centymetrów przerwać, zostawiając rośliny co 15–20 cm. Można też uprawiać w doniczce. Lubi stanowiska nasłonecznione, osłonięte od wiatru. Gleby żyzne, przepuszczalne, próchnicze. Należy podlewać z umiarem, w południe, w ciepłe dni dodatkowo spryskiwać wodą. Bazylię może zaatakować mączniak lub mszyce, choć zdarza się to rzadko. Należy wtedy roślinę zanurzyć w wodzie z mydłem, a następnie dokładnie opłukać.

title: Bazylia pospolita

wikitext:
{{Takson infobox
 |nazwa                = Bazylia pospolita
 |grafika              = Ocimum basilicum Blanco2.407-cropped.jpg
 |opis grafiki         =
 |alt grafiki          =
 |systematyka ref      = <ref name="ruggiero" /><ref name="apweb" />
 |domena               = [[eukarionty]]
 |królestwo            = [[rośliny]]
 |podkrólestwo         = [[rośliny zielone]]
 |nadgromada           = [[rośliny telomowe]]
 |gromada              = [[rośliny naczyniowe]]
 |podgromada           = [[rośliny nasienne]]
 |nadklasa             = [[okrytonasienne]]
 |klasa                = ''[[Magnoliopsida]]''
 |nadrząd              = [[astropodobne]]
 |rząd                 = [[jasnotowce]]
 |rodzina              = [[jasnotowate]]
 |rodzaj               = [[bazylia]]
 |gatunek              = bazylia pospolita
 |nazwa łacińska       = Ocimum basilicum
 |autor                = [[Karol Linneusz|L.]]
 |cytat                = [[Species Plantarum|Sp. pl. 2:597. 1753]]
 |synonimy             =
 |wikispecies          =
 |commons              = Category:Ocimum basilicum
}}
[[Plik:Basil-Basilico-Ocimum basilicum-albahaca.jpg|thumb|240px|Pokrój]]
[[Plik:Ocimum basilicum1.jpg|thumb|240px|Kwiaty bazylii]]

'''Bazylia pospolita''' (''Ocimum basilicum'' [[Karol Linneusz|L.]]), zwyczajowo zwana też bazylią wonną, bazylkiem ogrodowym, bazylijką zwyczajną, balsamem, bazyliszką polską – [[gatunek (biologia)|gatunek]] [[roślina jednoroczna|rośliny jednorocznej]] z rodziny [[jasnotowate|jasnotowatych]]. Pochodzi prawdopodobnie z tropikalnej strefy Afryki, ale obecnie nie rośnie dziko, występuje tylko w uprawie<ref name=grin>{{Cytuj stronę |url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomysearch.aspx?language=en |tytuł=Germplasm Resources Information Network (GRIN)|data dostępu = 2010-12-27}}</ref>. Nazwa wywodzi się od [[język grecki|greckiego]] ''βασιλεύς ([[basileus (starożytna Grecja)|basileus]])'', czyli król, gdyż wierzono, że wykorzystywano je w królewskich perfumach<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.etymonline.com/word/Basil | tytuł = Basil | praca = Online Etymology Dictionary | opublikowany = Douglas Harper | data dostępu = 2021-09-16}}</ref>. W antycznym [[Rzym]]ie nazwa tego [[zioła]] ''Basilescus'' odwoływała się do [[bazyliszek (stworzenie mityczne)|bazyliszka]]. Bazylia była wówczas traktowana jako [[talizman]] przeciwko tej bestii. Libijczycy spożywali ją dla ochrony przed [[Węże|wężami]] i [[Skorpiony|skorpionami]].

== Morfologia ==
; [[Łodyga]]: O przekroju czworokątnym i [[barwa czerwona|czerwonawym zabarwieniu]], wysokości 30 – 60 cm, rozgałęziona.
; [[Liść|Liście]]: [[Ulistnienie]] nakrzyżległe. Liście [[Barwa zielona|jasnozielone]], błyszczące, o długości do 5 cm. Jajowate lub romboidalne, o brzegu karbowanym, rzadziej ząbkowanym. Na spodniej stronie znajdują się gruczoły wytwarzające [[olejek eteryczny]].

; [[Kwiat]]y: [[kielich (botanika)|Kielich]] dwuwargowy, o krótkiej rurce. Koloru [[barwa czerwona|czerwonawego]], [[barwa różowa|różowego]] lub żółtobiałego. Kwiaty zebrane po 6 w nibyokółki, które wyrastają z kątów liściowych lub tworzą nibykłosy na szczycie pędu. Kwiaty obfitują w [[nektar (botanika)|nektar]]. Kwitnie w lipcu i w sierpniu.
; [[Owoc]]e: Mała (do 15 mm), owalna, [[barwa brązowa|brązowa]] [[niełupka]].
; [[Korzeń]]: System korzeniowy palowy, niezbyt głęboki, w wyniku pikowania silnie rozgałęziony (korzenie boczne)

== Zmienność ==
Odmiany:
* '''Bazylia grecka''' (''Ocimum basilicum'' var. ''minimum'') – roślina drobnolistna (liście do 1 cm długości), gęsto ulistniona, silnie rozkrzewiona i nisko rosnąca (do 0,5 m wysokości)<ref>{{cytuj stronę|url=http://rosliny.wymarzonyogrod.pl/baza-roslin/ziola/bazylia-grecka,15_700/|tytuł=Bazylia grecka|autor=Agnieszka Mike-Jeziorska|praca=wymarzonerosliny.pl|opublikowany=MURATOR S.A.|język=pl|data dostępu=2013-03-05}}</ref>.

== Zastosowanie ==
* [[Rośliny uprawne|Roślina uprawna]]: Znaczące uprawy znajdują się w [[Ameryka Południowa|Ameryce Południowej]]. W Azji uprawiano ją od czasów przedhistorycznych. Wieńce uplecione z bazylii znaleziono w [[piramida]]ch [[Egipt|egipskich]]. Z [[Iran]]u i [[Indie|Indii]] dotarła do Europy południowej, prawdopodobnie przywieziona w czasie wypraw [[Aleksander Macedoński|Aleksandra Macedońskiego]], skąd w [[XVI wiek|XVI]] w. przywędrowała do Europy Środkowej (w tym [[Polska|Polski]]), gdzie początkowo była siana w oranżeriach i w donicach.

* [[Rośliny lecznicze|Roślina lecznicza]]
** [[Surowiec zielarski]]: ziele bazylii – ''Herba Basilici'' (ulistnione, ścięte w czasie kwitnienia i ususzone pędy). Zawiera [[olejek eteryczny]] – [[olejek bazyliowy]] (0,5 – 1,5%) – ma bardzo silny, korzenno-kwiatowy zapach i lekko żółtawą barwę. Jego głównymi składnikami są: [[metylochawikol]], [[cyneol]] i [[linalol]], [[eugenol]], [[cytral]], [[limonen]], [[terpinen]]. Ponadto zawiera [[garbniki]] (5%), [[saponiny]], [[flawonoidy]], substancje gorzkie, olej tłusty zawierający oksykwasy tłuszczowe ([[kwas trionowy]]), [[sole mineralne]], [[witaminy]]
** Działanie: poprawia trawienie i ułatwia przyswajanie pokarmu – działa przeciwskurczowo, pobudza wydzielanie [[Sok żołądkowy|soku żołądkowego]], działa słabo wiatropędnie przeciwzapalnie i przeciwbakteryjnie. Powszechnie uważa się, że działa przeciwdepresyjnie, poprawia nastrój i dodaje sił (działanie podobne do [[melisa lekarska|melisy]]). Stosuje się w łagodnych zaburzeniach trawiennych, wzdęciach, przy niedoborze soku żołądkowego.
[[Plik:Basil.12days.jpg|thumb|120px|Bazylia (12 dni)]]
* [[Rośliny przyprawowe|Roślina przyprawowa]] – ma miły, korzenny, słodkawy i pikantny [[smak (fizjologia)|smak]] i [[zapach]]. Jako [[Przyprawa|przyprawy]] używa się świeżych lub suszonych liści lub całego ziela, które ścina się w czasie kwitnienia. Wówczas roślina odrasta i powtórnie kwitnie. Najlepiej dodawać ją do [[sałatka|sałatek]] i [[zupa|zup]], duszonych [[warzywa|warzyw]] oraz twarożku. Można również nacierać zielem [[mięso|mięsa]] przed dalszym przyrządzaniem. Niezastąpiony składnik prawie wszystkich włoskich dań, świetnie komponuje się z makaronem i pomidorami, główny składnik ''pesto''
* [[Rośliny miododajne|roślina miododajna]].
* Olejek eteryczny używany jest w przemyśle [[perfumy|perfumeryjnym]] do wyrobu perfum i mydła
* W przemyśle spożywczym wykorzystywana do wyrobu [[konserwa|konserw]]
* W przemyśle spirytusowym stosowana do wyrobu [[likier]]ów
* Do dziś bazylię traktuje się jako [[rośliny ozdobne|roślinę ozdobną]]
* Odstrasza [[owady]]

== Uprawa ==
Można ją stosunkowo łatwo uprawiać w ogródku. Wystarczy odchwaszczać i nawozić, najlepiej [[kompost]]em, gdyż nie lubi świeżego obornika. Nasiona można wysiewać w [[maj]]u wprost do gruntu, w rzędach co 30 cm. Gdy osiągną wysokość kilku centymetrów przerwać, zostawiając rośliny co 15–20 cm. Można też uprawiać w doniczce. Lubi stanowiska nasłonecznione, osłonięte od [[wiatr]]u. Gleby żyzne, przepuszczalne, [[próchnica (humus)|próchnicze]]. Należy podlewać z umiarem, w południe, w ciepłe dni dodatkowo spryskiwać wodą. Bazylię może zaatakować [[Erysiphe|mączniak]] lub [[mszyce]], choć zdarza się to rzadko. Należy wtedy roślinę zanurzyć w [[woda|wodzie]] z [[Mydła|mydłem]], a następnie dokładnie opłukać.

== Przypisy ==
<references responsive>
<ref name="ruggiero">{{Ruggiero |data dostępu = 2020-02-20}}</ref>
<ref name="apweb">{{Angiosperm Phylogeny Website |data dostępu = 2010-03-31}}</ref>
</references>

== Bibliografia ==
* Lesley Bremness "Wielka księga ziół", Warszawa, "Wiedza i Życie", 1991 {{ISBN|83-85231-24-2}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Jasnotowate]]
[[Kategoria:Rośliny lecznicze]]
[[Kategoria:Rośliny przyprawowe]]
[[Kategoria:Ozdobne rośliny jednoroczne]]
[[Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza]]

title: Bazylia pospolita

Domena: eukarionty

Królestwo: rośliny

Podkrólestwo: rośliny zielone

Nadgromada: rośliny telomowe

Gromada: rośliny naczyniowe

Podgromada: rośliny nasienne

Nadklasa: okrytonasienne

Klasa: Magnoliopsida

Nadrząd: astropodobne

Rząd: jasnotowce

Rodzina: jasnotowate

Rodzaj: bazylia

Gatunek: bazylia pospolita


text:
# Elattoneura tetrica
Elattoneura tetrica – gatunek ważki z rodziny pióronogowatych (Platycnemididae). Występuje endemicznie w południowej części Indii, głównie w Ghatach Zachodnich.

title: Elattoneura tetrica

wikitext:
{{Tytuł kursywą}}
{{Zwierzę infobox
 |nazwa łacińska         = ''Elattoneura tetrica''
 |TSN                    =
 |zoolog                 = (Laidlaw, 1917){{r|Checklist}}
 |okres istnienia        =
 |grafika                =
 |opis grafiki           =
 |typ                    = [[stawonogi]]
 |gromada                = [[owady]]
 |podgromada             = [[Owady uskrzydlone|uskrzydlone]]
 |rząd                   = [[ważki]]
 |podrząd                = [[ważki równoskrzydłe]]
 |nadrodzina             = [[Coenagrionoidea]]
 |rodzina                = [[pióronogowate]]
 |podrodzina             = [[Disparoneurinae]]
 |rodzaj                 = ''[[Elattoneura]]''
 |gatunek                = ''Elattoneura tetrica''
 |synonimy               =
* ''Disparoneura tetrica'' <small>Laidlaw, 1917</small>{{r|Checklist}}
 |status IUCN            = LC
 |IUCN id                = 175183
 |wikispecies            =
 |commons                = Category:Elattoneura tetrica
}}
'''''Elattoneura tetrica''''' – [[gatunek (biologia)|gatunek]] [[ważki]] z [[rodzina (biologia)|rodziny]] [[pióronogowate|pióronogowatych]] (Platycnemididae){{r|Checklist}}. Występuje [[Endemit|endemicznie]] w południowej części [[Indie|Indii]], głównie w [[Ghaty Zachodnie|Ghatach Zachodnich]]{{r|iucn}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="Checklist">{{Cytuj stronę | url = https://www2.pugetsound.edu/academics/academic-resources/slater-museum/biodiversity-resources/dragonflies/world-odonata-list2/ | tytuł = World Odonata List | autor = D. Paulson, M. Schorr & C. Deliry | data = 2022-03-01 | język = en | data dostępu = 2022-03-10}}</ref>
}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Elattoneura]]
[[Kategoria:Ważki Azji]]
[[Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1917 roku]]

title: Synonimy

Synonimy:
Kategoria zagrożenia (CKGZ)
· najmniejszej troski


text:
# Jan Šrámek
Jan Šrámek (ur. 11 sierpnia 1870 w Grygovie na Morawach, zm. 22 kwietnia 1956 w Pradze) – czechosłowacki ksiądz i polityk, założyciel i wieloletni przywódca Czechosłowackiej Partii Ludowej, premier rządu Czechosłowacji na uchodźstwie (1940–1945).

## Życiorys
Po ukończeniu szkoły podstawowej w rodzinnym Grygovie oraz gimnazjum w Kromieryżu studiował na Wydziale Teologii Uniwersytetu w Ołomuńcu (od 1904 pracował tam jako docent, a od 1911 profesor teologii). Zainteresowany polityką założył w 1899 Partię Chrześcijańsko-Społeczną (czes. Strana Křesťanskosociální). W 1906 zdobył mandat do czeskiego sejmu. W latach 1907–1911 posłował do Rady Państwa. W 1918 został przewodniczącym katolickiego stowarzyszenia gimnastycznego „Orel”. Wyświęcony w 1892 na księdza, w 1893 został skierowany do pracy w parafii Nowy Jiczyn.
Po utworzeniu państwa czechosłowackiego w październiku 1918 znalazł się wśród członków Rewolucyjnego Zgromadzenia Narodowego. W styczniu 1919 objął stanowisko przewodniczącego Czechosłowackiej Partii Ludowej (Československá strana lidová) po tym, jak doprowadził do zjednoczenia ze sobą mniejszych ugrupowań katolickich. Funkcję prezesa zachował do 1938.
Pozostawał deputowanym Zgromadzenia Narodowego (1918–1938). Od 1921 do 1938 pełnił nieprzerwanie urząd ministra (kolejnictwa, zdrowia, poczty, opieki społecznej, administracji). Nie cieszył się względami nastawionego niechętnie do Kościoła katolickiego prezydenta Masaryka.
Po podpisaniu układu monachijskiego wyemigrował z kraju. Pełnił obowiązki wiceprzewodniczącego Czechosłowackiej Rady Narodowej w Paryżu (1939–1940). W 1940 stanął na czele rządu Republiki Czechosłowackiej w Londynie, którym pozostał do 4 kwietnia 1945. W marcu 1945 brał udział w negocjacjach moskiewskich na temat powołania władz w wyzwolonej spod okupacji niemieckiej Czechosłowacji. W tymże roku objął obowiązki wicepremiera w kraju. Kontynuował pracę jako prezes ČSL.
W lutym 1948 jako jedyny minister opowiedział się przeciwko podaniu się do dymisji niekomunistycznych członków rządu, choć 20 lutego również i on ustąpił z funkcji. W marcu 1948 wraz z Františkiem Hálą bezskutecznie próbował uciec z Czechosłowacji. Resztę życia spędził w miejscach odosobnienia. Zmarł w praskim szpitalu na Bułowce jako Josef Císař.
Był ministrem w 12 z 13 istniejących rządów czechosłowackich w okresie 1921–1938.

## Ordery i odznaczenia
- Order Tomáša Garrigue Masaryka II klasy (pośmiertnie, 1991)[4]
- Wielka Wstęga Orderu Odrodzenia Polski (5 lipca 1947)[5]

title: Jan Šrámek

wikitext:
{{Polityk infobox
 | polityk             = Jan Šrámek
 | grafika             = Jan Šrámek.jpg
 | opis grafiki        =
 | data urodzenia      = 11 sierpnia 1870
 | miejsce urodzenia   = [[Grygov]]
 | data śmierci        = 22 kwietnia 1956
 | miejsce śmierci     = [[Praga]]
 | funkcja             = [[Premierzy Czechosłowacji|Premier Czechosłowacji na uchodżstwie]]
 | partia              = [[Unia Chrześcijańska i Demokratyczna – Czechosłowacka Partia Ludowa|Czechosłowacka Partia Ludowa]]
 | od                  = [[21 lipca]] [[1940]]
 | do                  = [[5 kwietnia]] [[1945]]
 | poprzednik          =
 | następca            = [[Zdeněk Fierlinger]]
 | odznaczenia         = {{order|OTGM|2}} {{order|OOP|WW}}
 | www                 =
 | commons             =
 | quote               =
 | imię i nazwisko     =
 | news                =
}}
'''Jan Šrámek''' (ur. [[11 sierpnia]] [[1870]] w [[Grygov]]ie na [[Morawy|Morawach]], zm. [[22 kwietnia]] [[1956]] w [[Praga|Pradze]]) – [[Czechosłowacja|czechosłowacki]] ksiądz i polityk, założyciel i wieloletni przywódca [[Unia Chrześcijańska i Demokratyczna – Czechosłowacka Partia Ludowa|Czechosłowackiej Partii Ludowej]], premier rządu [[Czechosłowacja|Czechosłowacji]] na uchodźstwie (1940–1945).

== Życiorys ==
Po ukończeniu szkoły podstawowej w rodzinnym Grygovie oraz gimnazjum w [[Kromieryż]]u studiował na Wydziale Teologii [[Uniwersytet Palackiego|Uniwersytetu w Ołomuńcu]] (od 1904 pracował tam jako docent, a od 1911 profesor teologii). Zainteresowany polityką założył w 1899 Partię Chrześcijańsko-Społeczną ([[język czeski|czes.]] Strana Křesťanskosociální). W 1906 zdobył mandat do czeskiego sejmu. W latach 1907–1911 posłował do [[Rada Państwa (Austria)|Rady Państwa]]. W 1918 został przewodniczącym katolickiego stowarzyszenia gimnastycznego „Orel”. Wyświęcony w 1892 na księdza, w 1893 został skierowany do pracy w parafii [[Nowy Jiczyn]].

Po utworzeniu państwa czechosłowackiego w październiku 1918 znalazł się wśród członków Rewolucyjnego Zgromadzenia Narodowego. W styczniu 1919 objął stanowisko przewodniczącego [[Unia Chrześcijańska i Demokratyczna – Czechosłowacka Partia Ludowa|Czechosłowackiej Partii Ludowej]] (Československá strana lidová) po tym, jak doprowadził do zjednoczenia ze sobą mniejszych ugrupowań katolickich. Funkcję prezesa zachował do 1938.

Pozostawał deputowanym Zgromadzenia Narodowego (1918–1938). Od 1921 do 1938 pełnił nieprzerwanie urząd ministra (kolejnictwa, zdrowia, poczty, opieki społecznej, administracji). Nie cieszył się względami nastawionego niechętnie do Kościoła katolickiego prezydenta Masaryka<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.cs-magazin.com/2004-09/view.php?article=articles%2Fcs040959.htm | tytuł = Pavel Kosatík: Mistr kompromisu – Jan Šrámek (1870-1956) | opublikowany = cs-magazin.com | archiwum = https://web.archive.org/web/20190302090753/http://www.cs-magazin.com/2004-09/view.php?article=articles%2Fcs040959.htm | zarchiwizowano = 2019-03-02}}.</ref>.

Po podpisaniu układu monachijskiego wyemigrował z kraju. Pełnił obowiązki wiceprzewodniczącego Czechosłowackiej Rady Narodowej w [[Paryż]]u (1939–1940). W 1940 stanął na czele rządu [[Czechosłowacja|Republiki Czechosłowackiej]] w [[Londyn]]ie, którym pozostał do 4 kwietnia 1945. W marcu 1945 brał udział w negocjacjach moskiewskich na temat powołania władz w wyzwolonej spod okupacji niemieckiej Czechosłowacji. W tymże roku objął obowiązki wicepremiera w kraju. Kontynuował pracę jako prezes ČSL.

W lutym 1948 jako jedyny minister opowiedział się przeciwko podaniu się do dymisji niekomunistycznych członków rządu, choć 20 lutego również i on ustąpił z funkcji. W marcu 1948 wraz z Františkiem Hálą bezskutecznie próbował uciec z [[Czechosłowacja|Czechosłowacji]]. Resztę życia spędził w miejscach odosobnienia. Zmarł w praskim szpitalu na Bułowce jako Josef Císař<ref>[http://www.csfd.cz/film.php?id=221815 Zob. „Zemřel pod cizím jménem”, film dokumentalny Jiříego Šindara z 2005].</ref>.

Był ministrem w 12 z 13 istniejących rządów czechosłowackich w okresie 1921–1938<ref>S. Żerko, ''Biograficzny leksykon II wojny światowej'', Poznań 2013, s. 401.</ref>.

== Ordery i odznaczenia ==

* [[Order Tomáša Garrigue Masaryka]] II klasy (pośmiertnie, 1991)<ref>{{Cytuj |autor =  |tytuł = List of Honoured |data dostępu = 2022-01-19 |opublikowany = Prague Castle |url = https://www.hrad.cz/en/czech-republic/state-decorations/the-czech-and-slovak-federal-republic/tomas-garrigue-masaryk-order/list |język = en}}</ref>
* Wielka Wstęga [[Order Odrodzenia Polski|Orderu Odrodzenia Polski]] (5 lipca 1947)<ref>{{Monitor Polski|1947|143|860}} „za wybitne zasługi w dziedzinie współpracy polsko-czechosłowackiej”.</ref>

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj stronę | url = http://www.kdu.cz/subweb/default.asp?page=311&IDCl=14214&IDR=10316 | tytuł = Życiorys w Novym Hlasie | opublikowany = kdu.cz | archiwum = https://web.archive.org/web/20090608034822/http://www.kdu.cz/subweb/default.asp?page=311&IDCl=14214&IDR=10316 | zarchiwizowano = 2009-06-08}} {{lang|cs}}
* {{Cytuj stronę | url = http://kdu-dolnidobrouc.wz.cz/Historie_CSL.htm#Jansramek | tytuł = Życiorys na stronach KDU-ČSL | opublikowany = kdu-dolnidobrouc.wz.cz | archiwum = https://web.archive.org/web/20060703031226/http://kdu-dolnidobrouc.wz.cz/Historie_CSL.htm#Jansramek | zarchiwizowano = 2006-07-03}} {{lang|cs}}
{{Premierzy Czechosłowacji}}
{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Šrámek, Jan}}
[[Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Palackiego w Ołomuńcu]]
[[Kategoria:Cudzoziemcy odznaczeni Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski (1944–1989)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Masaryka]]
[[Kategoria:Czechosłowaccy ministrowie]]
[[Kategoria:Czechosłowaccy posłowie do Zgromadzenia Narodowego]]
[[Kategoria:Czescy duchowni katoliccy]]
[[Kategoria:Politycy Czechosłowackiej Partii Ludowej]]
[[Kategoria:Premierzy Czechosłowacji]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1870]]
[[Kategoria:Zmarli w 1956]]

title: Jan Šrámek

Data i miejsce urodzenia: 11 sierpnia 1870 · Grygov

Data i miejsce śmierci: 22 kwietnia 1956 · Praga

Okres: od 21 lipca 1940 · do 5 kwietnia 1945

Przynależność polityczna: Czechosłowacka Partia Ludowa

Następca: Zdeněk Fierlinger


text:
# Rewalsar
Rewalsar (hindi रिवालसर) – miasto w północnych Indiach w stanie Himachal Pradesh, w zachodnich Himalajach.
Populacja miasta w 2001 roku wynosiła 1369 mieszkańców.

## Galeria obrazów
- Rewalsar

title: Rewalsar

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Rewalsar
 |nazwa oryginalna             = रिवालसर
 |zdjęcie                      = RewalsarLake.jpg
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = IND
 |1. jednostka administracyjna = [[Himachal Pradesh]]
 |2. jednostka administracyjna =
 |3. jednostka administracyjna = [[Mandi (dystrykt)|Mandi]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     = 1360
 |rok                          = 2001
 |liczba ludności              = 1369
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     = Himachal Pradesh
 |współrzędne                  = 31°38′2″N 76°50′0″E
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Rewalsar''' ([[Język hindi|hindi]] रिवालसर) – miasto w północnych [[Indie|Indiach]] w stanie [[Himachal Pradesh]], w zachodnich [[Himalaje|Himalajach]].

Populacja miasta w 2001 roku wynosiła 1369 mieszkańców<ref>{{cytuj stronę |url=http://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 | tytuł=Table - 3 : Population, population in the age group 0-6 and literates by sex - Cities/Towns (in alphabetic order): 2001 | data dostępu=2011-12-16 | autor=Census of India | rok=| język=en}}</ref>.

== Galeria obrazów ==
<br><gallery class=center caption="Rewalsar">
Rewalsar-See-10-Abstieg vom Nonnenhuegel-gje.jpg
Rewalsar-Mandala-Tempel Zangdok Palri-12-Drachen-gje.jpg
Rewalsar-Mandala-Tempel Zangdok Palri-26-Amitabha-gje.jpg
Rewalsar-Mandala-Tempel Zangdok Palri-56-Puja bei Padmasambhava-gje.jpg
Rewalsar-Nonnenkloster-08-gje.jpg
Rewalsar-Nonnenkloster-32-Gebetsfahnenweihe.jpg
Rewalsar-Padmasambhava-08-gje.jpg
Rewalsar-Padmasambhava-52-Sockeltempel innen-gje.jpg
Rewalsar-Sikh-Tempel-08-gje.jpg
</gallery>

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Miasta w dystrykcie Mandi]]

title: Rewalsarरिवालसर

Państwo: Indie

Stan: Himachal Pradesh

Dystrykt: Mandi