text:
# Management (czasopismo)
Management – periodyk prezentujący publikacje naukowe z zakresu nowoczesnego zarządzania.

## Opis
Czasopismo wydawane jest od 1997 roku. W każdym roku ukazują się dwa numery w języku angielskim. Publikowane artykuły dotyczą przede wszystkim zarządzania strategicznego, marketingu w tym marketingu regionalnego, zarządzania zasobami ludzkimi, zarządzania zmianami, finansami, produkcją i środowiskiem czy też rozwijania innowacyjności pracowników. Pojawiają się również prace na temat zastosowań informatyki w zarządzaniu.
Redakcja mieści się na Wydziale Ekonomii i Zarządzania Uniwersytetu Zielonogórskiego.
Redakcja współpracuje z krajowymi jak i również zagranicznymi ośrodkami naukowymi. Wśród tych ośrodków są między innymi:
- Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu
- Politechnika Wrocławska
- Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu
- Akademia Ekonomiczna w Katowicach
- Politechnika Śląska w Zabrzu
- Wałbrzyska Wyższa Szkoła Zarządzania i Przedsiębiorczości
- Uniwersytet Techniczny w Delfcie
- Manchester Metropolitan University
- Ukrainian Academy of Public Administration of the President of Ukraine
- University of Sheffield
- Universidad de Oviedo, Escuela de Ingenieros de Minas
- INSPEC Acquisitions Section, Stevenage
- Technische Universitaet Ilmenau

Redaktorem naczelnym czasopisma jest prof. dr hab. inż. Janina Stankiewicz.

title: Management (czasopismo)

wikitext:
{{Czasopismo infobox
 |tytuł                 = Management
 |tytuł oryginalny      =
 |podtytuł              =
 |grafika               =
 |opis grafiki          =
 |alt grafiki           =
 |częstotliwość         = półrocznik
 |państwo               = POL
 |wariant flagi         =
 |adres                 =
 |wydawca               =
 |organ prasowy         =
 |tematyka              = zarządzanie
 |język                 =
 |pierwszy numer        = 1997
 |ostatni numer         =
 |redaktor naczelny     = Janina Stankiewicz
 |stali współpracownicy =
 |nakład                =
 |sprzedaż              =
 |format                =
 |liczba stron          =
 |ISSN                  = 1429-9321
 |eISSN                 =
 |OCLC                  =
 |DOI                   =
 |odznaczenia           =
 |commons               =
 |wikiźródła            =
 |wikicytaty            =
 |www                   = https://www.management-poland.com/
}}
'''Management''' – [[periodyk]] prezentujący publikacje naukowe z zakresu nowoczesnego [[zarządzanie|zarządzania]].

== Opis ==
Czasopismo wydawane jest od 1997 roku. W każdym roku ukazują się dwa numery w języku angielskim. Publikowane artykuły dotyczą przede wszystkim zarządzania strategicznego, marketingu w tym marketingu regionalnego, zarządzania zasobami ludzkimi, zarządzania zmianami, finansami, produkcją i środowiskiem czy też rozwijania innowacyjności pracowników. Pojawiają się również prace na temat zastosowań informatyki w zarządzaniu.

Redakcja mieści się na [[Wydział Ekonomii i Zarządzania Uniwersytetu Zielonogórskiego|Wydziale Ekonomii i Zarządzania Uniwersytetu Zielonogórskiego]].

Redakcja współpracuje z krajowymi jak i również zagranicznymi ośrodkami naukowymi. Wśród tych ośrodków są między innymi:
* [[Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu]]
* [[Politechnika Wrocławska]]
* [[Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu]]
* [[Akademia Ekonomiczna w Katowicach]]
* [[Politechnika Śląska|Politechnika Śląska w Zabrzu]]
* [[Wyższa Szkoła Zarządzania i Przedsiębiorczości z siedzibą w Wałbrzychu|Wałbrzyska Wyższa Szkoła Zarządzania i Przedsiębiorczości]]
* [[Uniwersytet Techniczny w Delfcie]]
* [[Manchester Metropolitan University]]
* Ukrainian Academy of Public Administration of the President of Ukraine
* [[University of Sheffield]]
* Universidad de Oviedo, Escuela de Ingenieros de Minas
* INSPEC Acquisitions Section, Stevenage
* [[Technische Universität Ilmenau|Technische Universitaet Ilmenau]]

Redaktorem naczelnym czasopisma jest prof. dr hab. inż. [[Janina Stankiewicz]].

== Linki zewnętrzne ==
* [https://www.management-poland.com/ Strona internetowa]
[[Kategoria:Czasopisma o marketingu]]
[[Kategoria:Czasopisma wydawane od 1997]]
[[Kategoria:Polskie czasopisma o zarządzaniu]]
[[Kategoria:Półroczniki w Polsce]]
[[Kategoria:Uniwersytet Zielonogórski]]

title: Management

Częstotliwość: półrocznik

Tematyka: zarządzanie

Redaktor naczelny: Janina Stankiewicz


text:
# Złoty wiek Polski
Wiek XVI jest nazywany złotym wiekiem dziejów Polski. W połowie tego wieku państwo polsko-litewskie obejmowało prawie 1 mln km² powierzchni i liczyło około 11 milionów mieszkańców, będąc jednym z największych (wraz z Rosją oraz Imperium Osmańskim) państw Europy, potęgą polityczną, militarną i ekonomiczną, dostawcą drewna i produktów rolnych do zachodniej Europy (przez to nazywane także spichlerzem Europy). Transport towarów odbywał się Wisłą, eksportowane były przez Gdańsk, a dostarczały je rozrastające się folwarki pańszczyźniane. Rozwijało się także rzemiosło i handel, wzrastała liczba i wielkość miast.
Rozwój gospodarczy sprzyjał rozwojowi kultury, wyznaczanemu przez renesansowy humanizm i reformację. Polacy osiągnęli w nauce i sztuce poziom europejski. Działali wtedy: pisarze polityczni Andrzej Frycz Modrzewski, Piotr Skarga, poeci Jan Kochanowski, Łukasz Górnicki, Jan Dantyszek, Mikołaj Rej, który pierwszy porzucił łacinę na rzecz języka polskiego, oraz Mikołaj Kopernik, który udowodnił prawdziwość heliocentrycznej budowy Układu Słonecznego. Swoje miejsce w historii znalazł również Stańczyk, nadworny błazen króla Zygmunta I Starego. W budownictwie rozwinął się polski styl renesansowy. Jego najlepsze osiągnięcia to Kaplica Zygmuntowska na Wawelu i krużganki arkadowe wokół dziedzińca na Wawelu oraz attyki na mieszczańskich kamieniczkach w Kazimierzu Dolnym, Krakowie, Zamościu i wielu innych miastach.
Na arenie międzynarodowej Rzeczpospolita Obojga Narodów miała silną pozycję. Gdy w innych krajach europejskich rozwijał się absolutyzm, w Polsce tworzył się ustrój demokracji szlacheckiej. Panująca szlachta utożsamiała się z narodem, a pojęcie „Rzeczpospolita” oznaczało nie republikę, lecz monarchię parlamentarną szlacheckiej wspólnoty. Z praw stanowych najważniejsze były prawa nietykalności osobistej, nienaruszalności mienia, również wolności wyznania, ale tylko dla stanu szlacheckiego. Szlachta obejmowała 8–10% ludności, a składały się na nią: gołota – bez żadnej majętności, szlachta zagrodowa – pracująca na swych gospodarstwach, średnia – posiadająca do kilku, kilkunastu wsi, magnateria polska – z posiadłościami nawet kilkuset wsi, osiedli i miast.
Mieszczaństwo było bardzo silnie zróżnicowane pod względem zamożności. Bogatsi budowali okazałe kamieniczki z podcieniami, ich dzieci uczyły się w gimnazjach humanistycznych, a nawet na zagranicznych uniwersytetach. Parający się rzemiosłem rękodzielniczym, czy drobnym handlem oraz wyrobnicy żyli w ubóstwie. Znaczną rolę w miastach odgrywali Żydzi, którzy od połowy XIV w. napłynęli falami z zachodniej Europy, gdzie okresowo występowały prześladowania. Za Kazimierza Wielkiego uzyskali oni poważne przywileje osadnicze, jakie ułatwiały im działalność gospodarczą, zwłaszcza handel i rzemiosło oraz nabywanie gruntów i nieruchomości. Żydzi pełnili funkcję pośredników pomiędzy miastem a wsią, pomiędzy szlachtą i mieszczaństwem a chłopstwem. Prowadzili karczmy, gorzelnie, handel jarmarczny i domokrążny, trudnili się lichwiarstwem (pożyczkami na procent), byli dzierżawcami i zarządcami majątków szlacheckich itp.
Natomiast sytuacja kmieci, stosunkowo dobra na początku stulecia, pogarszała się stopniowo, wskutek narastających obciążeń pańszczyźnianych. Rosła nędza chłopów, jej wyznacznikiem były kurne chaty z drewna, chrustu i gliny, kryte słomą, oraz legowiska do spania na zapiecku. Toteż liczni chłopi uciekali z pańszczyźnianych wsi i osiedlali się w Karpatach, borach mazowieckich, a potem głównie na Ukrainie. Tam przyłączali się do buntów, wzniecanych przez Kozaków przeciwko dworom szlacheckim i magnackim.
Za panowania Zygmunta I Starego dotarły również do Rzeczypospolitej reformatorskie nauki Marcina Lutra i Jana Kalwina z zachodniej Europy. Już w latach dwudziestych luteranizm przyjęty został w Gdańsku, a kalwinizm stał się od połowy XVI w. popularny w kręgach szlachty w Małopolsce i na Litwie. Jednym z odłamów tego wyznania byli bracia polscy, których potocznie nazywano „arianami”. Ich głównym ośrodkiem religijno-społecznym do 1638 r. było miasto Raków na Kielecczyźnie, gdzie posiadali drukarnie, gimnazjum i kilka zborów. Natomiast za Zygmunta II Augusta zawitała do Korony także kontrreformacja. Jej realizatorami stały się przede wszystkim nowo powstałe zakony jezuitów i zakładane przez nich liczne szkoły średnie (kolegia jezuickie), nawracające braci polskich z powrotem na katolicyzm.
XVII wiek bywa określany jako Srebrny wiek.

wikiname: plwiki

title: Złoty wiek Polski

in_language: pl

wikitext:
{{dopracować|uzupełnić=2021-11 → Brak rozwinięcia historycznego: przyczyny i skutki|Złoty Wiek trwał od końca XV wieku do początków XVII wieku|źródła=2010-10|styl=2015-03}}
[[Plik:Irp1569.jpg|thumb|upright=1.5|Rzeczpospolita po [[Unia lubelska|unii lubelskiej]] w 1569 r.]]
Wiek XVI jest nazywany<ref>[[Norman Davies]], ''Serce Europy'', 2014, strona 318, Wydawnictwo Znak.</ref> '''złotym wiekiem dziejów Polski'''. W połowie tego wieku państwo polsko-litewskie obejmowało prawie 1 mln km² powierzchni i liczyło około 11 milionów mieszkańców, będąc jednym z największych (wraz z [[Carstwo Rosyjskie|Rosją]] oraz [[Imperium Osmańskie|Imperium Osmańskim]]) państw Europy, potęgą polityczną, militarną i ekonomiczną, dostawcą drewna i produktów rolnych do zachodniej Europy (przez to nazywane także spichlerzem Europy). [[Handel wiślany|Transport towarów odbywał się Wisłą]], eksportowane były przez [[Gdańsk]], a dostarczały je rozrastające się [[Folwark|folwarki]] [[pańszczyzna w Polsce|pańszczyźniane]]. Rozwijało się także rzemiosło i handel, wzrastała liczba i wielkość miast.

Rozwój gospodarczy sprzyjał rozwojowi kultury, wyznaczanemu przez renesansowy humanizm i [[Reformacja w Polsce|reformację]]. Polacy osiągnęli w nauce i sztuce poziom europejski. Działali wtedy: pisarze polityczni [[Andrzej Frycz Modrzewski]], [[Piotr Skarga]], poeci [[Jan Kochanowski]], [[Łukasz Górnicki]], [[Jan Dantyszek]], [[Mikołaj Rej]], który pierwszy porzucił łacinę na rzecz języka polskiego, oraz [[Mikołaj Kopernik]], który udowodnił prawdziwość [[Heliocentryzm|heliocentrycznej budowy Układu Słonecznego]]. Swoje miejsce w historii znalazł również [[Stańczyk]], nadworny błazen króla [[Zygmunt I Stary|Zygmunta I Starego]]. W budownictwie rozwinął się [[Architektura renesansu w Polsce|polski styl renesansowy]]. Jego najlepsze osiągnięcia to [[Kaplica Zygmuntowska na Wawelu]] i krużganki arkadowe wokół dziedzińca na [[Wawel]]u oraz attyki na mieszczańskich kamieniczkach w [[Kazimierz Dolny|Kazimierzu Dolnym]], [[Kraków|Krakowie]], [[Zamość|Zamościu]] i wielu innych miastach.

Na arenie międzynarodowej [[Rzeczpospolita Obojga Narodów]] miała silną pozycję. Gdy w innych krajach europejskich rozwijał się [[Absolutyzm władzy|absolutyzm]], w Polsce tworzył się ustrój [[Demokracja szlachecka|demokracji szlacheckiej]]. Panująca szlachta utożsamiała się z narodem, a pojęcie „Rzeczpospolita” oznaczało nie republikę, lecz monarchię parlamentarną szlacheckiej wspólnoty. Z praw stanowych najważniejsze były prawa nietykalności osobistej, nienaruszalności mienia, również wolności wyznania, ale tylko dla stanu szlacheckiego. Szlachta obejmowała 8–10% ludności, a składały się na nią: gołota – bez żadnej majętności, szlachta zagrodowa – pracująca na swych gospodarstwach, średnia – posiadająca do kilku, kilkunastu wsi, [[magnateria polska]] – z posiadłościami nawet kilkuset wsi, osiedli i miast.

Mieszczaństwo było bardzo silnie zróżnicowane pod względem zamożności. Bogatsi budowali okazałe kamieniczki z podcieniami, ich dzieci uczyły się w gimnazjach humanistycznych, a nawet na zagranicznych uniwersytetach. Parający się rzemiosłem rękodzielniczym, czy drobnym handlem oraz wyrobnicy żyli w ubóstwie. Znaczną rolę w miastach odgrywali [[Historia Żydów w Polsce|Żydzi]], którzy od połowy XIV w. napłynęli falami z zachodniej Europy, gdzie okresowo występowały prześladowania. Za [[Kazimierz III Wielki|Kazimierza Wielkiego]] uzyskali oni poważne przywileje osadnicze, jakie ułatwiały im działalność gospodarczą, zwłaszcza handel i rzemiosło oraz nabywanie gruntów i nieruchomości. Żydzi pełnili funkcję pośredników pomiędzy miastem a wsią, pomiędzy szlachtą i mieszczaństwem a chłopstwem. Prowadzili karczmy, gorzelnie, handel jarmarczny i domokrążny, trudnili się lichwiarstwem (pożyczkami na procent), byli dzierżawcami i zarządcami majątków szlacheckich itp.

Natomiast sytuacja kmieci, stosunkowo dobra na początku stulecia, pogarszała się stopniowo, wskutek narastających [[Pańszczyzna w Polsce|obciążeń pańszczyźnianych]]. Rosła nędza chłopów, jej wyznacznikiem były kurne chaty z drewna, chrustu i gliny, kryte słomą, oraz legowiska do spania na zapiecku. Toteż liczni chłopi uciekali z pańszczyźnianych wsi i osiedlali się w Karpatach, borach mazowieckich, a potem głównie na Ukrainie. Tam przyłączali się do buntów, wzniecanych przez [[Kozacy|Kozaków]] przeciwko dworom szlacheckim i magnackim.

Za panowania [[Zygmunt I Stary|Zygmunta I Starego]] dotarły również do Rzeczypospolitej reformatorskie nauki [[Marcin Luter|Marcina Lutra]] i [[Jan Kalwin|Jana Kalwina]] z zachodniej Europy. Już w latach dwudziestych [[luteranizm]] przyjęty został w [[Gdańsk]]u, a [[kalwinizm]] stał się od połowy XVI w. popularny w kręgach szlachty w Małopolsce i na Litwie. Jednym z odłamów tego wyznania byli [[bracia polscy]], których potocznie nazywano „arianami”. Ich głównym ośrodkiem religijno-społecznym do 1638 r. było miasto Raków na Kielecczyźnie, gdzie posiadali drukarnie, gimnazjum i kilka zborów. Natomiast za [[Zygmunt II August|Zygmunta II Augusta]] zawitała do Korony także [[kontrreformacja]]. Jej realizatorami stały się przede wszystkim nowo powstałe zakony [[jezuici|jezuitów]] i zakładane przez nich liczne szkoły średnie (kolegia jezuickie), nawracające braci polskich z powrotem na katolicyzm.

XVII wiek bywa określany jako [[Srebrny wiek]].

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://culture.pl/en/article/the-polish-brethren-the-first-reformed-peace-church-polands-first-banned-religion The Polish Brethren: The First Reformed Peace Church & Poland’s First Banned Religion] {{lang|en}}

[[Kategoria:I Rzeczpospolita]]


text:
# Mszadla (województwo mazowieckie)
Mszadla (dawn. Mszadła) – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie szydłowieckim, w gminie Szydłowiec.
Wieś należy do sołectwa Jankowice.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa radomskiego.

title: Mszadla (województwo mazowieckie)

wikitext:
{{Polska miejscowość infobox
 |nazwa                  = Mszadla
 |rodzaj miejscowości    = wieś
 |zdjęcie                =
 |opis zdjęcia           =
 |alt zdjęcia            =
 |województwo            = mazowieckie
 |powiat                 = [[Powiat szydłowiecki|szydłowiecki]]
 |gmina                  = [[Szydłowiec (gmina)|Szydłowiec]]
 |sołectwo               = Jankowice
 |miejscowość podstawowa =
 |wysokość               =
 |liczba ludności        = 1{{r|pwl|nsp}}
 |rok                    = 2021
 |strefa numeracyjna     = 48
 |kod pocztowy           = 26-500{{r|poczta}}
 |tablice rejestracyjne  = WSZ
 |SIMC                   = 0639268{{r|teryt}}
 |kod mapy               = Szydłowiec (gmina)
 |współrzędne            = 51°15'30"N 20°52'18"E<ref name="prng">{{PRNG Miejscowości|84044|data=2023-11-05}}</ref>
 |commons                =
 |www                    =
}}
'''Mszadla''' (dawn. ''Mszadła'') – [[wieś]] w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo mazowieckie|województwie mazowieckim]], w [[powiat szydłowiecki|powiecie szydłowieckim]], w [[Szydłowiec (gmina)|gminie Szydłowiec]]{{r|teryt|roz}}.

Wieś należy do [[sołectwo|sołectwa]] ''[[Jankowice (powiat szydłowiecki)|Jankowice]]''.

[[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] miejscowość administracyjnie należała do [[województwo radomskie|województwa radomskiego]].

== Zobacz też ==
* [[Mszadla]], [[Mszadla Dolna]], [[Mszadla Nowa]], [[Mszadla Stara]]

== Przypisy ==
{{Przypisy|
* <ref name=pwl>{{Polska w liczbach|id=wies_Mszadla_mazowieckie|nazwa=Wieś Mszadla w liczbach|data dostępu=2025-03-28}}</ref>
* <ref name="nsp">{{Cytuj |url = https://bdl.stat.gov.pl/bdl/dane/teryt/kategoria/49217 |tytuł = NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych |data = 2022-09-19 |data dostępu = 2025-03-28 |opublikowany = Bank Danych Lokalnych GUS}}</ref>
* <ref name=poczta>{{Poczta Polska|2013|s=798|data dostępu=2020-12-23}}</ref>
* <ref name=teryt>[http://eteryt.stat.gov.pl/eTeryt/rejestr_teryt/udostepnianie_danych/baza_teryt/uzytkownicy_indywidualni/wyszukiwanie/wyszukiwanie.aspx?contrast=default GUS. Wyszukiwarka TERYT]</ref>
* <ref name=roz>''Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części'' ({{Dziennik Ustaw|2013|200}})</ref>
}}

{{Gmina Szydłowiec}}

[[Kategoria:Szydłowiec (gmina)]]

title: Mszadla

Państwo: Polska

Województwo: mazowieckie

Powiat: szydłowiecki

Gmina: Szydłowiec

Sołectwo: Jankowice

Tablice rejestracyjne: WSZ


text:
# Spreewaldbahn
Spreewaldbahn (dolnołuż. Błótowska železnica) – rozebrana sieć kolei wąskotorowych (1000 mm) w Niemczech, na terenie Brandenburgii (Dolne Łużyce), obsługująca w przeszłości tereny Spreewaldu (dolnołuż. Błóta), w tym łącząca miasta Chociebuż, Lubin (niem. Lübben) i Bórkowy (niem. Burg).

## Historia
21 grudnia 1896 zostało założone towarzystwo Lübben-Cottbuser Kreisbahnen. 26 czerwca 1897 udzielono mu koncesji na budowę i eksploatację wąskotorowej kolei w Spreewaldzie. 29 maja 1898 uruchomiono połączenia Lübben Ost – Burg, Byhlen – Lieberose oraz Straupitz – Goyatz, natomiast 23 października 1898 połączenie z Lübben Ost do Lübben. 21 maja 1899 powstała linia Burg – Cottbus West, a 7 grudnia tego samego roku krótki odcinek łącznikowy z Cottbus West do Cottbus Anschluß. 18 sierpnia 1923 została założona spółka akcyjna Spreewaldbahn AG Lübben. 1 października 1930 zaprzestano transportowania koleją przesyłek pocztowych. 5 sierpnia 1946 nastąpiło wywłaszczenie akcjonariuszy (kolej została upaństwowiona 1 kwietnia 1949 i weszła w skład Deutsche Reichsbahn). 28 września 1958 zamknięto odcinek Lieberose Anschluß – Lieberose Stadt, a 18 października 1964 linię Bhylen – Lieberose Stadt. 26 maja 1967 zakończono eksploatację linii Lübben Hbf – Lübben Ost, natomiast 24 września 1967 wstrzymano ruch pasażerski na odcinku Lübben Ost – Straupitz. Ostatni odcinek (Cottbus – Goyatz) został zamknięty 3 stycznia 1970.
W 2008 powstało w Straupitz stowarzyszenie miłośników kolei spreewaldzkiej IG Spreewaldbahn EV, które zajmuje się propagowaniem wiedzy o historii tych tras oraz remontem taboru, a także przejazdami na odbudowanym odcinku w ramach stacji Straupitz. Na dawnej stacji w Burg od 1995 funkcjonuje restauracja i skansen taboru (wagony i drezyny). Pamiątki kolejowe są eksponowane w Muzeum Pałacowym w Lubinie.

## Przebieg linii

### Kilometraż linii Lübben Anschluß – Cottbus Anschluß (Cottbus Spreewaldbahnhof)
- Lübben Anschluß: 0,0 km  Lübben (Spreewald)
- Lübben Ost: 4,8 km,
- Radensdorf: 10,0 km,
- Burglehne: 11,5 km,
- Wusswergk: 13,9 km,
- Neu-Zauche: 17,2 km,
- Straupitz: 20,4 km, → Goyatz (13,9 km)
- Byhlen: 24,8 km, → Lieberose Anschluß / Spreewaldbahnhof (19,1 km)
- Rosenhof: 26,7 km,
- Byhleguhre: 18,1 km,
- Schmogrow: 30,6 km,
- Burg Bismarckturm: 32,1 km,
- Burg: 33,9 km (obecnie skansen kolejowy),
- Werben: 37,4 km,
- Ruben-Guhrow: 40,7 km,
- Briesen: 42,3 km,
- Sielow: 46,3 km,
- Cottbus West: 49,9 km,
- Cottbus Anschluß (Cottbus Spreewaldbahnhof): 51,7 km  Cottbus Hbf[2].

### Kilometraż linii Straupitz – Goyatz
- Straupitz: 0,0 km,
- Laasow: 3,3 km,
- Waldow: 5,5 km,
- Sikadel: 9,9 km
- Goyatz: 13,9 km[2].

### Kilometraż linii Byhlen – Lieberose Anschluß (Lieberose Spreewaldbahnhof)
- Beylen: 0,0 km,
- Liebitz-Burghof: 7,7 km,
- Lieberose Stadt: 13,4 km,
- Blasdorf: 16,2 km,
- Jamlitz: 17,6 km,
- Lieberose Anschluß: 19,1 km  Lieberose (obecnie Jamlitz)[2].

## Galeria
- Dworzec Cottbus Spreewaldbahnhof
- Dworzec w Burg z wystawą taboru
- Straupitz (odbudowany tor i drezyny)
- Dworzec w Goyatz

title: Spreewaldbahn

wikitext:
{{Linia kolejowa infobox
 |zarządca =
 |numer    =
 |nazwa    = Błótowska železnica
 |nazwa2   = Spreewaldbahn
 |mapa     = Błośańske.png
 |srjp     =
 |długość  = 84,7
 |rozstaw  = 1000
 |trakcja  = parowa
 |vmax     =
 |zdjęcie  = CB-BahnhofAlt-4.jpg
 |opis     = [[Cottbus Spreewaldbahnhof]]
 |przebieg =
 |commons  = Category:Spreewaldbahn
}}
'''Spreewaldbahn''' ([[Język dolnołużycki|dolnołuż.]] ''Błótowska železnica'') – rozebrana sieć kolei [[Kolej wąskotorowa|wąskotorowych]] (1000 mm) w [[Niemcy|Niemczech]], na terenie [[Brandenburgia|Brandenburgii]] ([[Dolne Łużyce]]), obsługująca w przeszłości tereny [[Spreewald]]u (dolnołuż. ''Błóta'')<ref>{{Cytuj odcinek |tytuł = Eisenbahnatlas Deutschland = Railatlas Germany |url = https://www.worldcat.org/oclc/71200092 |autorzy = Verlag Schweers + Wall, s. 46 |stacja = Schweers + Wall |emisja = 2005 |data dostępu = 2021-04-29}}</ref>, w tym łącząca miasta [[Chociebuż]], [[Lubin (Niemcy)|Lubin]] (niem. ''Lübben'') i [[Burg (Spreewald)|Bórkowy]] (niem. ''Burg'').

== Historia ==
[[Plik:Spreewaldbahn 99 5703.jpg|mały|lewo|Parowóz 99 5703 w Muzeum Pałacowym w Lubinie]]
21 grudnia 1896 zostało założone towarzystwo ''Lübben-Cottbuser Kreisbahnen''. 26 czerwca 1897 udzielono mu [[Koncesja|koncesji]] na budowę i eksploatację wąskotorowej kolei w Spreewaldzie. 29 maja 1898 uruchomiono połączenia Lübben Ost – Burg, [[Byhleguhre-Byhlen|Byhlen]] – [[Lieberose]] oraz [[Straupitz]] – [[Goyatz]], natomiast 23 października 1898 połączenie z Lübben Ost do Lübben. 21 maja 1899 powstała linia Burg – [[Cottbus West]], a 7 grudnia tego samego roku krótki odcinek łącznikowy z Cottbus West do Cottbus Anschluß. 18 sierpnia 1923 została założona [[spółka akcyjna]] ''Spreewaldbahn AG Lübben''. 1 października 1930 zaprzestano transportowania koleją przesyłek pocztowych. 5 sierpnia 1946 nastąpiło [[Wywłaszczenie (prawo)|wywłaszczenie]] [[akcjonariusz]]y (kolej została [[Nacjonalizacja|upaństwowiona]] 1 kwietnia 1949 i weszła w skład [[Deutsche Reichsbahn (NRD)|Deutsche Reichsbahn]]). 28 września 1958 zamknięto odcinek Lieberose Anschluß – Lieberose Stadt, a 18 października 1964 linię Bhylen – Lieberose Stadt. 26 maja 1967 zakończono eksploatację linii Lübben Hbf – Lübben Ost, natomiast 24 września 1967 wstrzymano ruch pasażerski na odcinku Lübben Ost – Straupitz. Ostatni odcinek (Cottbus – Goyatz) został zamknięty 3 stycznia 1970<ref name=":1">{{Cytuj |tytuł = Bahnstrecken im Land Brandenburg |data dostępu = 2021-04-29 |opublikowany = www.bahnstrecken.de |url = http://www.bahnstrecken.de/indexf.htm?http://www.bahnstrecken.de/sb.htm}}</ref>.

W 2008 powstało w Straupitz stowarzyszenie [[Trainspotting (hobby)|miłośników kolei]] spreewaldzkiej ''IG Spreewaldbahn EV'', które zajmuje się propagowaniem wiedzy o historii tych tras oraz remontem taboru, a także przejazdami na odbudowanym odcinku w ramach [[Straupitz (stacja kolejowa)|stacji Straupitz]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Chronik « IG Spreewaldbahn e.V. |data dostępu = 2021-04-29 |opublikowany = www.ig-spreewaldbahn.de |url = https://www.ig-spreewaldbahn.de/verein/chronik/}}</ref>. Na dawnej stacji w Burg od 1995 funkcjonuje restauracja i skansen taboru (wagony i drezyny)<ref>{{Cytuj |tytuł = Historie |data dostępu = 2021-04-29 |opublikowany = www.spreewaldbahnhofburg.de |url = http://www.spreewaldbahnhofburg.de/historie.html}}</ref>. Pamiątki kolejowe są eksponowane w Muzeum Pałacowym w Lubinie<ref>[https://www.spreewald-info.de/ausflugsziele/museen/spreewald-museum-luebbenau Spreewald Info, ''Spreewald Museum Lübbenau''].</ref>.

== Przebieg linii ==
{{Układ wielokolumnowy|liczba=2|

=== Kilometraż linii Lübben Anschluß – Cottbus Anschluß ([[Cottbus Spreewaldbahnhof]]) ===
* '''Lübben Anschluß:''' 0,0 km [[Plik:TriangleArrow-Left.svg|13px]] [[Lübben (Spreewald) (stacja kolejowa)|Lübben (Spreewald)]]
* Lübben Ost: 4,8 km,
* Radensdorf: 10,0 km,
* Burglehne: 11,5 km,
* Wusswergk: 13,9 km,
* Neu-Zauche: 17,2 km,
* [[Plik:TriangleArrow-Right.svg|13px]] '''Straupitz''': 20,4 km, → ''Goyatz'' (13,9 km)
* [[Plik:TriangleArrow-Right.svg|13px]] '''Byhlen''': 24,8 km, → ''Lieberose Anschluß / Spreewaldbahnhof'' (19,1 km)
* Rosenhof: 26,7 km,
* Byhleguhre: 18,1 km,
* Schmogrow: 30,6 km,
* Burg Bismarckturm: 32,1 km,
* [[Burg (Spreewald) (stacja kolejowa)|Burg]]: 33,9 km (obecnie skansen kolejowy),
* Werben: 37,4 km,
* Ruben-Guhrow: 40,7 km,
* Briesen: 42,3 km,
* Sielow: 46,3 km,
* Cottbus West: 49,9 km,
* Cottbus Anschluß ([[Cottbus Spreewaldbahnhof]]): 51,7 km [[Plik:TriangleArrow-Left.svg|13px]] [[Cottbus (stacja kolejowa)|Cottbus Hbf]]<ref name=":1" />.

=== Kilometraż linii Straupitz – Goyatz ===
* Straupitz: 0,0 km,
* Laasow: 3,3 km,
* Waldow: 5,5 km,
* Sikadel: 9,9 km
* Goyatz: 13,9 km<ref name=":1" />.

=== Kilometraż linii Byhlen – Lieberose Anschluß (Lieberose Spreewaldbahnhof) ===
* Beylen: 0,0 km,
* Liebitz-Burghof: 7,7 km,
* Lieberose Stadt: 13,4 km,
* Blasdorf: 16,2 km,
* Jamlitz: 17,6 km,
* Lieberose Anschluß: 19,1 km [[Plik:TriangleArrow-Left.svg|13px]] [[Jamlitz (stacja kolejowa)|Lieberose (obecnie Jamlitz)]]<ref name=":1" />.
}}

== Galeria ==
<gallery mode="packed" heights="170px">
Plik:Cottbus 07-2017 img07 Spreewaldbahnhof.jpg|Dworzec [[Cottbus Spreewaldbahnhof]]
Plik:Burg Spreewaldbahnhof 01.jpg|[[Burg (Spreewald) (stacja kolejowa)|Dworzec w Burg]] z wystawą taboru
Plik:Bahnhofsfest 2017 Straupitz.jpg|Straupitz (odbudowany tor i drezyny)
Plik:Goyatz Bahnhof 01.JPG|Dworzec w Goyatz
</gallery>

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Linie kolejowe w Niemczech]]
[[Kategoria:Koleje wąskotorowe w Niemczech]]
[[Kategoria:Transport w Brandenburgii]]

title: Spreewaldbahn

Sieć trakcyjna: parowa


text:
# Dzierzążnia (gmina)
Dzierzążnia (daw. gmina Sarnowo) – gmina wiejska w województwie mazowieckim, w powiecie płońskim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie ciechanowskim.
Siedziba gminy to Dzierzążnia.
Według danych z 30 czerwca 2004 gminę zamieszkiwało 3935 osób.

## Struktura powierzchni
Według danych z roku 2002 gmina Dzierzążnia ma obszar 102,1 km², w tym:
- użytki rolne: 92%
- użytki leśne: 2%

Gmina stanowi 7,38% powierzchni powiatu.

## Demografia
Dane z 30 czerwca 2004:
| Opis                              | Ogółem | Ogółem | Kobiety | Kobiety | Mężczyźni | Mężczyźni |
| --------------------------------- | ------ | ------ | ------- | ------- | --------- | --------- |
| jednostka                         | osób   | %      | osób    | %       | osób      | %         |
| populacja                         | 3935   | 100    | 1927    | 49      | 2008      | 51        |
| gęstość zaludnienia (mieszk./km²) | 38,5   | 38,5   | 18,9    | 18,9    | 19,7      | 19,7      |

## Miejscowości
Błomino-Gule, Błomino Gumowskie, Błomino-Jeże, Chrościn, Cumino, Dzierzążnia, Gumowo, Kadłubowo, Korytowo, Kucice, Niwa, Nowa Dzierzążnia, Nowe Gumino, Nowe Kucice, Nowe Sarnowo, (Pluskocin Skołatowo}, Podmarszczyn, Pomianowo, Przemkowo, Rakowo, Sadkowo, Sarnowo-Góry, Siekluki, Starczewo-Pobodze, Starczewo Wielkie, Stare Gumino, Wierzbica Pańska, Wierzbica Szlachecka, Wilamowice.
Wieś bez statusu sołectwa to Pomianowo-Dzierki.

## Organizacje
Od 2005 roku na terenie gminy Dzierzążnia działa Stowarzyszenie na Rzecz Gminy Dzierzążnia, a od 2012 roku Stowarzyszenie Amicus Gminy Dzierzążnia.

## Sąsiednie gminy
Baboszewo, Bulkowo, Naruszewo, Płońsk, Staroźreby

title: Dzierzążnia (gmina)

wikitext:
{{Polska jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                     = Dzierzążnia
 |dopełniacz nazwy          = gminy Dzierzążnia
 |jednostka                 = [[gmina wiejska]]
 |zdjęcie                   = Urząd Gminy Dzierzążnia.jpg
 |opis zdjęcia              = Urząd Gminy Dzierzążnia
 |herb                      =
 |flaga                     =
 |województwo               = {{Państwo|mazowieckie}}
 |powiat                    = [[Powiat płoński|płoński]]
 |TERC                      = 1420052
 |siedziba                  =
 |stanowisko zarządzającego = wójt
 |zarządzający              = Adam Sobiecki
(od 2018)
 |rok powierzchni           =
 |powierzchnia              = 102,1
 |rok ludności              = 30.06.2016
 |liczba ludności           = 3 365<ref name="pop2023">{{Polska w liczbach|id=gmina_Dzierzaznia|nazwa=Gmina Dzierzążnia w liczbach|data dostępu=2025-01-09}}</ref>
 |gęstość zaludnienia       = 33,0
 |urbanizacja               =
 |numer kierunkowy          = 23
 |kod pocztowy              =
 |tablice rejestracyjne     = WPN
 |adres urzędu              = 09-164 [[Dzierzążnia]]
 |plan                      = Dzierzążnia (gmina) location map.png
 |liczba sołectw            = 29{{r|soł|us}}<ref name="soł" />
 |liczba miejscowości       = 31<ref name="us">[http://warszawa.stat.gov.pl/vademecum/vademecum_mazowieckie/portrety_gmin/plonski/1420052_dzierzaznia.pdf Urząd Statystyczny w Warszawie]</ref>
 |mapa województwa          =
 |mapa powiatu              = Gmina Dzierzążnia.png
 |kod mapy                  = mazowieckie
 |współrzędne               = 52°37′43N 20°13′14E
 |commons                   = Category:Gmina Dzierzążnia
 |www                       = https://dzierzaznia.pl
 |bip                       = https://ugdzierzaznia.bip.org.pl
}}
'''Dzierzążnia''' (daw. ''[[Sarnowo (gmina)|gmina Sarnowo]]'') – [[gmina]] [[gmina wiejska|wiejska]] w [[województwo mazowieckie|województwie mazowieckim]], w [[powiat płoński|powiecie płońskim]]. [[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] gmina położona była w [[województwo ciechanowskie|województwie ciechanowskim]].
Siedziba gminy to [[Dzierzążnia]].

Według danych z 30 czerwca 2004<ref name="autonazwa2">{{cytuj stronę|url=http://demografia.stat.gov.pl/BazaDemografia/|tytuł=Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast|opublikowany=[[Główny Urząd Statystyczny|GUS]]|język=pl|data dostępu=2010-09-14}}</ref> gminę zamieszkiwało 3935 osób.

== Struktura powierzchni ==
Według danych z roku 2002<ref name="autonazwa1">{{cytuj stronę|url=http://www.regioset.pl/|tytuł=Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset|opublikowany=regioset.pl|język=pl|data dostępu=2010-09-14}}</ref> gmina Dzierzążnia ma obszar 102,1 km², w tym:
* użytki rolne: 92%
* użytki leśne: 2%

Gmina stanowi 7,38% powierzchni powiatu.

== Demografia ==
Dane z 30 czerwca 2004<ref name="autonazwa2" />:
{| class="wikitable"
!Opis || colspan=2|Ogółem || colspan=2|Kobiety || colspan=2|Mężczyźni
|-
|jednostka || osób || % || osób || % || osób || %
|--
|populacja || '''3935''' || 100 || 1927 || 49 || 2008 || 51
|--
|gęstość zaludnienia
(mieszk./km²) || colspan=2| 38,5 || colspan=2| 18,9 || colspan=2| 19,7
|}

[[Plik:Piramida wieku Gmina Dzierzaznia.png|thumb|690x480px|center
|Piramida wieku mieszkańców gminy Dzierzążnia w 2014 roku<ref name="populacja2016">{{Polska w liczbach|id=gmina_Dzierzaznia|nazwa=Gmina Dzierzążnia w liczbach|data dostępu=15 marca 2016}}</ref>]]

== Miejscowości ==
[[Błomino-Gule]], [[Błomino Gumowskie]], [[Błomino-Jeże]], [[Chrościn]], [[Cumino]], [[Dzierzążnia]], [[Gumowo (powiat płoński)|Gumowo]], [[Kadłubowo]], [[Korytowo (województwo mazowieckie)|Korytowo]], [[Kucice]], [[Niwa (województwo mazowieckie)|Niwa]], [[Nowa Dzierzążnia]], [[Nowe Gumino]], [[Nowe Kucice]], [[Nowe Sarnowo]], ([[Pluskocin (województwo mazowieckie)|Pluskocin]] [[Skołatowo]]}, [[Podmarszczyn]], [[Pomianowo (województwo mazowieckie)|Pomianowo]], [[Przemkowo (województwo mazowieckie)|Przemkowo]], [[Rakowo (powiat płoński)|Rakowo]], [[Sadkowo (województwo mazowieckie)|Sadkowo]], [[Sarnowo-Góry]], [[Siekluki (województwo mazowieckie)|Siekluki]], [[Starczewo-Pobodze]], [[Starczewo Wielkie]], [[Stare Gumino]], [[Wierzbica Pańska]], [[Wierzbica Szlachecka]], [[Wilamowice (województwo mazowieckie)|Wilamowice]]<ref name="soł">[https://ugdzierzaznia.bip.org.pl/id/118 BIP gminy, sołtysi]</ref>.

Wieś bez statusu sołectwa to [[Pomianowo-Dzierki]].

== Organizacje ==
Od 2005 roku na terenie gminy Dzierzążnia działa Stowarzyszenie na Rzecz Gminy Dzierzążnia, a od 2012 roku Stowarzyszenie Amicus Gminy Dzierzążnia<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.stowarzyszenieamicus.org|tytuł=Stowarzyszenie Amicus Gminy Dzierzążnia|data dostępu=2016-02-16}}</ref>.

== Sąsiednie gminy ==
[[Baboszewo (gmina)|Baboszewo]], [[Bulkowo (gmina)|Bulkowo]], [[Naruszewo (gmina)|Naruszewo]], [[Płońsk (gmina wiejska)|Płońsk]], [[Staroźreby (gmina)|Staroźreby]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Zobacz też ==
* [[Dzierzązna (gmina)|gmina Dzierzązna]]
* [[Dzierżązna (gmina)|gmina Dzierżązna]]

{{Gmina Dzierzążnia}}
{{Powiat płoński}}
{{Powiat płoński (dawny)}}

[[Kategoria:Dzierzążnia (gmina)| ]]
[[Kategoria:Polskie gminy bez herbu]]

title: Dzierzążnia

Powiat: płoński

Wójt: Adam Sobiecki · (od 2018)

Tablice rejestracyjne: WPN

title: Szczegółowy podział administracyjny


text:
# Văleni (okręg Braszów)
Văleni – wieś w Rumunii, w okręgu Braszów, w gminie Jibert. W 2011 roku liczyła 166 mieszkańców.

title: Văleni (okręg Braszów)

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Văleni
 |nazwa oryginalna             = Văleni
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = Rumunia
 |1. jednostka administracyjna = [[Okręg Braszów|Braszów]]
 |2. jednostka administracyjna = [[Jibert (gmina)|Jibert]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2011
 |liczba ludności              = 166
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     = Braszów
 |współrzędne                  = 45°57′41″N 24°58′13″E
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Văleni''' – wieś w [[Rumunia|Rumunii]], w [[Okręg Braszów|okręgu Braszów]], w [[Jibert (gmina)|gminie Jibert]]. W 2011 roku liczyła 166 mieszkańców{{r|rpl}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name=rpl>{{Cytuj stronę | url = http://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2014/01/rpl_2011_populatia-pe-categorii-de-localitati.xls | tytuł = Populația stabilă pe județe, municipii, orașe și localităti componenete la RPL_2011 | opublikowany = Institutul Național de Statistică | język = ro | data dostępu = 2021-02-08 | archiwum = https://web.archive.org/web/20170610134720/http://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2014/01/rpl_2011_populatia-pe-categorii-de-localitati.xls | zarchiwizowano = 2017-06-10 }}</ref>
}}

{{Gmina Jibert}}

[[Kategoria:Wsie w okręgu Braszów]]

title: Văleni

Państwo: Rumunia

Okręg: Braszów

Gmina: Jibert


text:
# Wengen
Wengen – miejscowość w Szwajcarii w Alpach Berneńskich, leży na wysokości 1274 m n.p.m. i jest zamieszkana przez 1116 mieszkańców (31 grudnia 2023), w sezonie zimowym zamieszkuje tu ponad 10 000 osób. Jest największym skupiskiem ludności w dolinie Lauterbrunnental. Jest jedną z dziewięciu miejscowości w Szwajcarii, w których zabroniony jest ruch pojazdów mechanicznych z silnikiem spalinowym.

## Historia
Pierwsze ślady człowieka w Wengen zanotowano w dokumentach w 1268 roku, natomiast nie wiadomo, skąd się wzięła nazwa Wengen.
Pierwotnie miejscowość ta słynęła z rolnictwa, jednak dopiero od początku XIX wieku zaczęła przyciągać turystów i narciarzy. Jednym z pierwszych gości, jacy odwiedzili Wengen, był Felix Mendelssohn. W 1817 roku Mary i Percy Shelleyowie opublikowali powieść historyczną pod tytułem Historia sześciu tygodni a Lorda Bryon ułożył wiersz dramatyczny Manfred. Oba te utwory opisały miejscowy krajobraz i rozpropagowały Wengen. Dzięki nim zapoczątkowany został ruch turystyczny.
W 1859 roku został otwarty pierwszy prymitywny hotel o nazwie Launerhaus, zdolny pomieścić 30 osób. A w 1880 roku został otwarty pierwszy pensjonat w Wengen, który mógł pomieścić 100 osób. W znacznie szybszym tempie turystyka zaczęła się rozwijać w Wengen po 1890 roku, kiedy to została wybudowana trasa narciarska Wengernalpbahn. Wraz z przyrostem turystów w niedługim czasie w wiosce powstało mnóstwo hoteli, apartamentów dla turystów i narciarzy oraz domków letniskowych, które można było wynajmować w sezonie letnim.
Na początku XIX wieku w miejscowych klubach narciarskich panowali głównie turyści z Anglii. W 1903 w Wengen został zbudowany kościół anglikański, a dwa lata później arystokrata Henry Lunn utworzył publiczną szkołę sportu alpinistycznego dla jego członków z klubu narciarskiego. Przewodniczący Brytyjskiego metodyzmu Henry Lunn po raz pierwszy odwiedził Wengen po zorganizowaniu spotkania wiernych kościoła protestanckiego w pobliżu Grindelwaldu, gdzie odkrył wspaniałe tereny dla sportów zimowych. Powrócił tam w 1896 roku wraz ze swoim synem Arnoldem, by ten nauczył się jeździć na nartach, i dzięki temu wyjazdowi opanował jazdę na nartach w bardzo szybkim tempie. W 1911 roku został w Wengen utworzony klub curlingowy.
Pierwsze zawody narciarskie odbyły się na początku 1920 roku. W 1921 odbyło się w Wengen pierwsze wielkie wydarzenie narciarskie - był to puchar Wielkiej Brytanii w narciarstwie alpejskim, a rok później zostały rozegrane zawody narciarskie między dwoma uczelniami Oksfordu i Cambridge. To wydarzenie obejmowało konkurencje zjazdu. Wengen pierwsze na świecie uruchomiło wyciąg narciarski, co było wielkim udogodnieniem dla narciarzy, z tego też względu turystów przybywało z roku na rok. Arnold Lunn uwielbiał zjeżdżać ze zbocza gór na tak zwaną "krechę", dzięki Arnoldowi powstała konkurencja zjazdu. Również w tym okresie Lunn wymyślił i wprowadził w Wengen pierwszy wyścig slalomu, w którym narciarze pokonywali trasę, omijając drzewa napotkane na stoku. Później drzewa zostały zastąpione tyczkami, które zostały wykonane z konarów drzew. Wydarzenie to zapoczątkowało włączenia tej konkurencji do zawodów pucharu świata.

## Polityka
Wraz z miejscowościami Mürren, Isenfluh, Gimmelwald, Stechelberg i Lauterbrunnen, Wengen tworzy jedną gminę Lauterbrunnen.

## Transport
Wengen jest jedną z niewielu wiosek w Europie, gdzie miejscowa ludność nie przemieszcza się samochodami, ale za to istnieje elektryczna kolejka wąskotorowa. W samych Alpach istnieją jeszcze dwie miejscowości, gdzie samochody nie są w ogóle używane. Są to: Zermatt i Avoriaz, choć z przyczyn ekologicznych inne miejscowości rozważają taką możliwość.
Wengen jest obsługiwane przez kolejowy system WAB (Wengernalpbahn). Kolejka ta przebiega przez Grindelwald, przełęcz Kleine Scheidegg, Wengen i dalej do Lauterbrunnen. Na przełęczy Kleine Scheidegg pasażerowie muszą się przesiąść. Wieś jest także połączona z dolinami różnego kolejkami linowymi i gondolowymi. Kolejka z Lauterbrunnen do dworca kolejowego w Wengen kursuje codziennie od wczesnego rana do późnej nocy, wykonując około 40 kursów. Może pociągnąć maksymalnie 4 wagony. W razie potrzeby i dużego zainteresowania podpina się drugą lokomotywę.
W górę podróż trwa ok. 14 minut, zaś zjazd kolejki w dół trwa 17 minut. Obecnie wszystkie pociągi kursują na mniej stromej, ale nieco dłuższej trasie, która wiedzie przez Wengwald.

## Sport i rekreacja
Wengen słynie na całym świecie z trasy do narciarstwa alpejskiego Lauberhorn oraz z maratonu górskiego Jungfrau Marathon.
Od 1930 roku na trasie Lauberhorn odbywa się cykl pucharu świata w narciarstwie alpejskim mężczyzn. Zazwyczaj rozgrywane są trzy konkurencje: zjazd, slalom i superkombinacja. Oprócz tego, że uważa się ją za jedną z najtrudniejszych technicznie tras zjazdowych, jest ona najdłuższa w całym kalendarzu FIS i zapiera wdech w piersiach z powodu cudnych widoków. Średnio zawodnik trasę Lauberhorn, która mierzy 4455 metrów, pokonuje w około dwie i pół minuty. Zawodnicy na odcinku Haneggschuss osiągają ogromne prędkości dochodzące do 160km/h. Rekord prędkości na trasie Lauberhorn uzyskał w 2005 roku Włoch Stefan Thanei - prędkość ta wyniosła 158km/h.
- W Wengen jest także Downhill Only Club, jeden z najstarszych klubów narciarstwa alpejskiego Wielkiej Brytanii. Został założony w 1925 roku.
- Istnieje wiele atrakcji turystycznych, które są udostępnione zwiedzającym, a nie tylko dla narciarzy.
- W okresie zimowym, zwłaszcza w okolicach świąt, jest otwarta niezliczona liczba sklepów z prezentami świątecznymi, elektroniką i pamiątkami.
- Dla osób, które do Wengen przyjechały niekoniecznie na narty, jest otwarta szkoła łyżwiarstwa figurowego, dzięki temu można nauczyć się jazdy na łyżwach na dwóch lodowiskach w centrum Wengen.
- Ponadto turyści mogą oglądać curling, gdzie zawodnicy prowadzą treningi lub rozgrywają mecze.
- Poza tym wszystkim istnieją liczne trasy spacerowe w pięknej scenerii z wodospadami wokoło.

## Ludzie związani z Wengen
- Hedy Schlunegger – złota medalistka olimpijska w zjeździe z igrzysk w Sankt Moritz (1948 r.)
- Karl Molitor – wicemistrz olimpijski w kombinacji z igrzysk w Sankt Moritz (1948 r.)
- Heinz von Allmen – wicemistrz świata w kombinacji z mistrzostw świata w Innsbrucku (1936 r.)

## Galeria
- Widok na Wengen z Wengernalpbahn
- Meta pucharu świata w Wengen
- Widok na Wengen z Männlichen

title: Wengen

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Wengen
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         = CHE Lauterbrunnen COA.svg
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             = Wengen
 |państwo                      = CH-BE
 |powierzchnia                 = 36,40
 |wysokość                     = 1274
 |rok                          = 31 grudnia 2023
 |liczba ludności              = 1116
 |gęstość zaludnienia          = 31
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 = 3823
 |tablice rejestracyjne        =
 |współrzędne                  = 46°36′N 7°55′E
 |commons                      = Category:Wengen, Switzerland
 |www                          = http://www.wengen.com/
 |wikisłownik = Wengen
}}
'''Wengen''' – miejscowość w [[Szwajcaria|Szwajcarii]] w [[Alpy Berneńskie|Alpach Berneńskich]], leży na wysokości 1274 m n.p.m. i jest zamieszkana przez 1116 mieszkańców (31 grudnia 2023), w sezonie zimowym zamieszkuje tu ponad 10 000 osób. Jest największym skupiskiem ludności w dolinie [[Lauterbrunnental]]. Jest jedną z dziewięciu miejscowości w Szwajcarii, w których zabroniony jest ruch pojazdów mechanicznych z silnikiem spalinowym<ref>[https://www.50plus.at/schweiz/autofrei.htm Brak wjazdu]</ref>.

== Historia ==
Pierwsze ślady człowieka w ''Wengen'' zanotowano w dokumentach w 1268 roku, natomiast nie wiadomo, skąd się wzięła nazwa ''Wengen''.
Pierwotnie miejscowość ta słynęła z rolnictwa, jednak dopiero od początku XIX wieku zaczęła przyciągać turystów i narciarzy. Jednym z pierwszych gości, jacy odwiedzili Wengen, był [[Felix Mendelssohn-Bartholdy|Felix Mendelssohn]]. W 1817 roku [[Mary Shelley|Mary]] i [[Percy Bysshe Shelley|Percy Shelleyowie]] opublikowali powieść historyczną pod tytułem ''Historia sześciu tygodni'' a [[George Gordon Byron|Lorda Bryon]] ułożył wiersz dramatyczny ''Manfred''. Oba te utwory opisały miejscowy krajobraz i rozpropagowały Wengen. Dzięki nim zapoczątkowany został ruch turystyczny.

W 1859 roku został otwarty pierwszy prymitywny [[hotel]] o nazwie '''Launerhaus''', zdolny pomieścić 30 osób. A w 1880 roku został otwarty pierwszy pensjonat w Wengen, który mógł pomieścić 100 osób. W znacznie szybszym tempie turystyka zaczęła się rozwijać w Wengen po 1890 roku, kiedy to została wybudowana [[trasa narciarska]] '''Wengernalpbahn'''. Wraz z przyrostem turystów w niedługim czasie w wiosce powstało mnóstwo hoteli, apartamentów dla turystów i narciarzy oraz domków letniskowych, które można było wynajmować w sezonie letnim.

Na początku XIX wieku w miejscowych klubach narciarskich panowali głównie turyści z [[Anglia|Anglii]]. W 1903 w Wengen został zbudowany kościół [[Anglikanizm|anglikański]], a dwa lata później arystokrata [[Henry Lunn]] utworzył publiczną szkołę sportu alpinistycznego dla jego członków z klubu narciarskiego. Przewodniczący Brytyjskiego [[metodyzm]]u [[Henry Lunn]] po raz pierwszy odwiedził '''Wengen''' po zorganizowaniu spotkania wiernych kościoła protestanckiego w pobliżu [[Grindelwald]]u, gdzie odkrył wspaniałe tereny dla [[Sporty zimowe|sportów zimowych]]. Powrócił tam w 1896 roku wraz ze swoim synem Arnoldem, by ten nauczył się jeździć na nartach, i dzięki temu wyjazdowi opanował jazdę na nartach w bardzo szybkim tempie. W 1911 roku został w Wengen utworzony klub [[curling]]owy.

Pierwsze zawody narciarskie odbyły się na początku 1920 roku. W 1921 odbyło się w Wengen pierwsze wielkie wydarzenie narciarskie - był to puchar [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]] w [[Narciarstwo alpejskie|narciarstwie alpejskim]], a rok później zostały rozegrane zawody narciarskie między dwoma uczelniami [[Uniwersytet Oksfordzki|Oksfordu]] i [[University of Cambridge|Cambridge]]. To wydarzenie obejmowało konkurencje [[Bieg zjazdowy|zjazdu]]. Wengen pierwsze na świecie uruchomiło wyciąg narciarski, co było wielkim udogodnieniem dla narciarzy, z tego też względu turystów przybywało z roku na rok. Arnold Lunn uwielbiał zjeżdżać ze zbocza gór na tak zwaną "krechę", dzięki Arnoldowi powstała konkurencja zjazdu. Również w tym okresie Lunn wymyślił i wprowadził w Wengen pierwszy wyścig slalomu, w którym narciarze pokonywali trasę, omijając drzewa napotkane na stoku. Później drzewa zostały zastąpione tyczkami, które zostały wykonane z konarów drzew. Wydarzenie to zapoczątkowało włączenia tej konkurencji do zawodów pucharu świata.

== Polityka ==
Wraz z miejscowościami [[Mürren]], [[Isenfluh]], [[Gimmelwald]], [[Stechelberg]] i [[Lauterbrunnen]], Wengen tworzy jedną gminę Lauterbrunnen.

== Transport ==
[[Plik:WengenBahnhof.JPG|thumb|Dworzec w Wengen]]
Wengen jest jedną z niewielu wiosek w Europie, gdzie miejscowa ludność nie przemieszcza się samochodami, ale za to istnieje elektryczna kolejka wąskotorowa. W samych Alpach istnieją jeszcze dwie miejscowości, gdzie samochody nie są w ogóle używane. Są to: [[Zermatt]] i [[Avoriaz]], choć z przyczyn ekologicznych inne miejscowości rozważają taką możliwość.

Wengen jest obsługiwane przez kolejowy system WAB (Wengernalpbahn). Kolejka ta przebiega przez [[Grindelwald]], przełęcz [[Kleine Scheidegg]], Wengen i dalej do Lauterbrunnen. Na przełęczy Kleine Scheidegg pasażerowie muszą się przesiąść. Wieś jest także połączona z dolinami różnego kolejkami linowymi i gondolowymi. Kolejka z Lauterbrunnen do dworca kolejowego w Wengen kursuje codziennie od wczesnego rana do późnej nocy, wykonując około 40 kursów. Może pociągnąć maksymalnie 4 wagony. W razie potrzeby i dużego zainteresowania podpina się drugą lokomotywę.

W górę podróż trwa ok. 14 minut, zaś zjazd kolejki w dół trwa 17 minut. Obecnie wszystkie pociągi kursują na mniej stromej, ale nieco dłuższej trasie, która wiedzie przez [[Wengwald]].

== Sport i rekreacja ==
[[Plik:Lauterbrunnental2.jpg|thumb|Widok na Jungfrau i Lauterbrunnental z Wengen]]
'''Wengen''' słynie na całym świecie z trasy do narciarstwa alpejskiego [[Lauberhorn]] oraz z maratonu górskiego [[Jungfrau Marathon]].

Od 1930 roku na trasie Lauberhorn odbywa się cykl [[Puchar Świata w narciarstwie alpejskim|pucharu świata w narciarstwie alpejskim]] mężczyzn. Zazwyczaj rozgrywane są trzy konkurencje: [[Bieg zjazdowy|zjazd]], [[slalom]] i [[superkombinacja]]. Oprócz tego, że uważa się ją za jedną z najtrudniejszych technicznie tras zjazdowych, jest ona najdłuższa w całym kalendarzu [[Międzynarodowa Federacja Narciarska i Snowboardowa|FIS]] i zapiera wdech w piersiach z powodu cudnych widoków. Średnio zawodnik trasę Lauberhorn, która mierzy 4455 metrów, pokonuje w około dwie i pół minuty. Zawodnicy na odcinku '''Haneggschuss''' osiągają ogromne prędkości dochodzące do 160km/h. Rekord prędkości na trasie '''Lauberhorn''' uzyskał w 2005 roku Włoch [[Stefan Thanei]] - prędkość ta wyniosła 158km/h.

* W Wengen jest także '''Downhill Only Club''', jeden z najstarszych klubów narciarstwa alpejskiego Wielkiej Brytanii. Został założony w 1925 roku.
* Istnieje wiele atrakcji turystycznych, które są udostępnione zwiedzającym, a nie tylko dla narciarzy.
* W okresie zimowym, zwłaszcza w okolicach świąt, jest otwarta niezliczona liczba sklepów z prezentami świątecznymi, elektroniką i pamiątkami.
* Dla osób, które do Wengen przyjechały niekoniecznie na narty, jest otwarta szkoła łyżwiarstwa figurowego, dzięki temu można nauczyć się jazdy na łyżwach na dwóch lodowiskach w centrum Wengen.
* Ponadto turyści mogą oglądać [[curling]], gdzie zawodnicy prowadzą treningi lub rozgrywają mecze.
* Poza tym wszystkim istnieją liczne trasy spacerowe w pięknej scenerii z wodospadami wokoło.

== Ludzie związani z Wengen ==
* [[Hedy Schlunegger]] – złota medalistka olimpijska w zjeździe z [[Zimowe Igrzyska Olimpijskie 1948|igrzysk w Sankt Moritz]] (1948 r.)
* [[Karl Molitor]] – wicemistrz olimpijski w kombinacji z [[Zimowe Igrzyska Olimpijskie 1948|igrzysk w Sankt Moritz]] (1948 r.)
* [[Heinz von Allmen]] – wicemistrz świata w kombinacji z [[Mistrzostwa Świata w Narciarstwie Alpejskim 1936|mistrzostw świata w Innsbrucku]] (1936 r.)

== Galeria ==
<gallery>
Plik:5307 - Wengen - Viewed from Wegneralpbahn.JPG|Widok na Wengen z Wengernalpbahn
Plik:Wengen2006 picture 098.jpg|Meta pucharu świata w Wengen
Plik:Wengen-2.jpg|Widok na Wengen z [[Männlichen]]
</gallery>

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.mywengen.ch/en/welcome.cfm Oficjalna strona miasta]

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miejscowości w Szwajcarii]]
[[Kategoria:Szwajcarskie ośrodki narciarskie]]

title: Wengen

Państwo: Szwajcaria

Kanton: Berno

Tablice rejestracyjne: BE


text:
# Mistrzostwa Europy w Lekkoatletyce 1978 – sztafeta 4 × 400 m kobiet
Sztafeta 4 × 400 metrów kobiet była jedną z konkurencji rozgrywanych podczas XII mistrzostw Europy w Pradze. Biegi eliminacyjne zostały rozegrane 2 września, a bieg finałowy 3 września 1978 roku. Zwycięzcą tej konkurencji została sztafeta Niemieckiej Republiki Demokratycznej w składzie: Christiane Marquardt, Barbara Krug, Christina Brehmer i Marita Koch. W rywalizacji wzięło udział czterdzieści osiem zawodniczek z dwunastu reprezentacji.

## Rekordy
| Rekord świata     | NRD · (Doris Maletzki, Brigitte Rohde, Ellen Streidt, Christina Brehmer) | 3:19,23 | Montreal, Kanada | 31.07.1976 |
| Rekord Europy     | NRD · (Doris Maletzki, Brigitte Rohde, Ellen Streidt, Christina Brehmer) | 3:19,23 | Montreal, Kanada | 31.07.1976 |
| Rekord mistrzostw | NRD · (Brigitte Rohde, Waltraud Dietsch, Angelika Handt, Ellen Streidt)  | 3:25,21 | Rzym, Włochy     | 08.09.1974 |

## Wyniki

### Eliminacje
Rozegrano dwa biegi eliminacyjne. Do finału awansowały po cztery najlepsze zespoły (Q).
Bieg 1
| Miejsce | Reprezentacja   | Zawodniczki                                                                     | Czas   | Uwagi |
| ------- | --------------- | ------------------------------------------------------------------------------- | ------ | ----- |
| 1       | ZSRR            | Tetiana Proroczenko, Nadieżda Muszta, Tatjana Prowidochina, Marija Kułczunowa   | 3:24,2 | Q     |
| 2       | Wielka Brytania | Karen Williams, Joslyn Hoyte, Verona Elder, Donna Hartley                       | 3:29,0 | Q     |
| 3       | Węgry           | Éva Mohácsi, Rozália Halmosi, Irén Orosz, Ilona Pál                             | 3:30,1 | Q     |
| 4       | Czechosłowacja  | Eva Ráková, Jindřiška Kubečková, Jozefína Čerchlanová, Jarmila Kratochvílová    | 3:31,2 | Q     |
| 5       | Francja         | Catherine Delachanal, Martine Jacquemin, Danièle Lairloup, Patricia Darbonville | 3:33,8 |       |
| 6       | Holandia        | Tilly Verhoef, Truus van Amstel, Coby Körmeling, Wilma Hillen                   | 3:34,7 |       |

Bieg 2
| Miejsce | Reprezentacja | Zawodniczki                                                                 | Czas   | Uwagi |
| ------- | ------------- | --------------------------------------------------------------------------- | ------ | ----- |
| 1       | NRD           | Christiane Marquardt, Barbara Krug, Christina Brehmer, Marita Koch          | 3:27,7 | Q     |
| 2       | RFN           | Elke Decker, Elke Barth, Gaby Bußmann, Silvia Hollmann                      | 3:30,9 | Q     |
| 3       | Polska        | Małgorzata Gajewska, Genowefa Błaszak, Krystyna Kacperczyk, Irena Szewińska | 3:31,2 | Q     |
| 4       | Rumunia       | Maria Samungi, Doina Badescu, Mariana Suman, Elena Tărîță                   | 3:31,8 | Q     |
| 5       | Finlandia     | Yvonne Hannus, Barbro Lindström, Mona-Lisa Pursiainen, Pirjo Häggman        | 3:32,2 |       |
| 6       | Belgia        | Anne Michel, Rosine Wallez, Anne-Marie Van Nuffel, Lea Alaerts              | 3:34,4 |       |

### Finał
| Miejsce | Reprezentacja   | Zawodniczki                                                                   | Czas    | Uwagi |
| ------- | --------------- | ----------------------------------------------------------------------------- | ------- | ----- |
| 1       | NRD             | Christiane Marquardt, Barbara Krug, Christina Brehmer, Marita Koch            | 3:21,20 | CR    |
| 2       | ZSRR            | Tetiana Proroczenko, Nadieżda Muszta, Tatjana Prowidochina, Marija Kułczunowa | 3:22,53 |       |
| 3       | Polska          | Małgorzata Gajewska, Krystyna Kacperczyk, Genowefa Błaszak, Irena Szewińska   | 3:26,76 |       |
| 4       | Wielka Brytania | Karen Williams, Joslyn Hoyte, Verona Elder, Donna Hartley                     | 3:27,17 |       |
| 5       | RFN             | Elke Decker, Elke Barth, Gaby Bußmann, Silvia Hollmann                        | 3:27,96 |       |
| 6       | Czechosłowacja  | Jarmila Kratochvílová, Jindřiška Kubečková, Eva Ráková, Jozefína Čerchlanová  | 3:30,4  |       |
| 7       | Rumunia         | Maria Samungi, Doina Badescu, Mariana Suman, Elena Tărîță                     | 3:30,7  |       |
| 8       | Węgry           | Éva Mohácsi, Rozália Halmosi, Irén Orosz, Ilona Pál                           | 3:32,2  |       |

wikitext:
{{Główny artykuł|Mistrzostwa Europy w Lekkoatletyce 1978}}
{{Wyniki infobox
 |plik             = [[Plik:Athletics pictogram.svg|40px|left]]
 |impreza          = Mistrzostwa Europy w Lekkoatletyce 1978
 |dyscyplina       =
 |konkurencja      = Sztafeta 4 × 400 metrów kobiet
 |pierwsze miejsce = {{Państwo|DEU|DDR}}
 |drugie miejsce   = {{Państwo|SUN}}
 |trzecie miejsce  = {{Państwo|POL}}
}}
'''[[Sztafeta 4 × 400 metrów]] kobiet''' była jedną z konkurencji rozgrywanych podczas [[Mistrzostwa Europy w Lekkoatletyce 1974|XII mistrzostw Europy]] w [[Praga|Pradze]]. Biegi eliminacyjne zostały rozegrane 2 września, a bieg finałowy 3 września 1978 roku. Zwycięzcą tej konkurencji została sztafeta Niemieckiej Republiki Demokratycznej w składzie: [[Christiane Marquardt]], [[Barbara Krug]], [[Christina Lathan|Christina Brehmer]] i [[Marita Koch]]. W rywalizacji wzięło udział czterdzieści osiem zawodniczek z dwunastu reprezentacji.

== Rekordy ==
{| class="wikitable"
|'''Rekord świata''' ||style="padding-right:1em"| {{Państwo|DEU|DDR}}
([[Doris Maletzki]], [[Brigitte Rohde]], [[Ellen Streidt]], [[Christina Lathan|Christina Brehmer]]) ||align=center style="padding-left:1em; padding-right:1em;"| 3:19,23 ||style="padding-right:1em"| [[Montreal]], [[Kanada]] || 31.07.1976<ref>{{cytuj| url = http://iaaf-ebooks.s3.amazonaws.com/2015/Progression-of-IAAF-World-Records-2015/projet/IAAF%2DWRPB%2D2015%2Epdf | tytuł = Progression of IAAF World Records. 2015 Edition | opublikowany = [[Międzynarodowe Stowarzyszenie Federacji Lekkoatletycznych|IAAF]] | s = 302 | data dostępu = 2019-11-11 | język = en}}</ref>
|-
|'''Rekord Europy''' ||style="padding-right:1em"| {{Państwo|DEU|DDR}}
([[Doris Maletzki]], [[Brigitte Rohde]], [[Ellen Streidt]], [[Christina Lathan|Christina Brehmer]]) ||align=center style="padding-left:1em; padding-right:1em;"| 3:19,23 ||style="padding-right:1em"| [[Montreal]], [[Kanada]] || 31.07.1976
|-
|'''Rekord mistrzostw''' ||style="padding-right:1em"| {{Państwo|DEU|DDR}}
([[Brigitte Rohde]], [[Waltraud Dietsch]], [[Angelika Handt]], [[Ellen Streidt]]) ||align=center style="padding-left:1em; padding-right:1em;"| 3:25,21 ||style="padding-right:1em"| [[Rzym]], [[Włochy]] || 08.09.1974<ref>{{Cytuj| url = https://web.archive.org/web/20190914210408/http://www.european-athletics.org/mm/Document/EventsMeetings/General/01/28/48/10/LAEM18_STATISTICS_HANDBOOK_A4_RZ_English.pdf | tytuł = Berlin 2018 Leichtatletik – EM Statistics Handbook | opublikowany = [[European Athletics]] | s = 698 | data dostępu = 2019-11-11 | język = en}}</ref>
|}

== Wyniki ==
=== Eliminacje ===
Rozegrano dwa biegi eliminacyjne. Do finału awansowały po cztery najlepsze zespoły ('''Q''').

'''Bieg 1'''
{| class=wikitable style="text-align:center"
! width=20| Miejsce ||width=220| Reprezentacja ||width=400|Zawodniczki ||width=90| Czas ||width=50| Uwagi
|- bgcolor=lightblue
|1||align=left|{{Państwo|SUN}} ||align=left| [[Tetiana Proroczenko]], [[Nadieżda Olizarenko|Nadieżda Muszta]], [[Tatjana Prowidochina]], [[Marija Pinigina|Marija Kułczunowa]] || 3:24,2 || '''Q''' {{Rekord|CR|link=Rekordy mistrzostw Europy w lekkoatletyce}}
|- bgcolor=lightblue
|2||align=left|{{Państwo|GBR}} ||align=left| [[Karen Williams]], [[Joslyn Hoyte-Smith|Joslyn Hoyte]], [[Verona Elder]], [[Donna Hartley]] || 3:29,0 || '''Q'''
|- bgcolor=lightblue
|3||align=left|{{Państwo|HUN|1957}} ||align=left| [[Éva Mohácsi]], [[Rozália Halmosi]], [[Irén Orosz]], [[Ilona Pál]] || 3:30,1 || '''Q'''
|- bgcolor=lightblue
|4||align=left|{{Państwo|CSK}} ||align=left| [[Eva Ráková]], [[Jindřiška Kubečková]], [[Jozefína Čerchlanová]], [[Jarmila Kratochvílová]] || 3:31,2 || '''Q'''
|-
|5||align=left|{{Państwo|FRA}} ||align=left| [[Catherine Delachanal]], [[Martine Duvivier|Martine Jacquemin]], [[Danièle Lairloup]], [[Patricia Darbonville]] || 3:33,8 ||
|-
|6||align=left|{{Państwo|NLD}} ||align=left| [[Tilly Verhoef]], [[Truus van Amstel]], [[Coby Körmeling]], [[Wilma Hillen]] || 3:34,7 ||
|}

'''Bieg 2'''
{| class=wikitable style="text-align:center"
! width=20| Miejsce ||width=220| Reprezentacja ||width=400|Zawodniczki ||width=90| Czas ||width=50| Uwagi
|- bgcolor=lightblue
|1||align=left|{{Państwo|DEU|DDR}} ||align=left| [[Christiane Marquardt]], [[Barbara Krug]], [[Christina Lathan|Christina Brehmer]], [[Marita Koch]] || 3:27,7 || '''Q'''
|- bgcolor=lightblue
|2||align=left|{{Państwo|DEU|BRD}} ||align=left| [[Elke Decker]], [[Elke Barth]], [[Gaby Bußmann]], [[Silvia Hollmann]] || 3:30,9 || '''Q'''
|- bgcolor=lightblue
|3||align=left|{{Państwo|POL}} ||align=left| [[Małgorzata Dunecka|Małgorzata Gajewska]], [[Genowefa Błaszak]], [[Krystyna Kacperczyk]], [[Irena Szewińska]] || 3:31,2 || '''Q'''
|- bgcolor=lightblue
|4||align=left|{{Państwo|ROU|1965}} ||align=left| [[Maria Samungi]], [[Doina Badescu]], [[Mariana Suman]], [[Elena Tărîță]] || 3:31,8 || '''Q'''
|-
|5||align=left|{{Państwo|FIN}} ||align=left| [[Yvonne Hannus]], [[Barbro Lindström]], [[Mona-Lisa Pursiainen]], [[Pirjo Wilmi-Rokkanen|Pirjo Häggman]] || 3:32,2 ||
|-
|6||align=left|{{Państwo|BEL}} ||align=left| [[Anne Michel]], [[Rosine Wallez]], [[Anne-Marie Van Nuffel]], [[Lea Alaerts]] || 3:34,4 ||
|}

=== Finał ===
{| class=wikitable style="text-align:center"
! width=20| Miejsce ||width=220| Reprezentacja ||width=400|Zawodniczki ||width=90| Czas ||width=50| Uwagi
|-
|- bgcolor=gold
|1||align=left|{{Państwo|DEU|DDR}} ||align=left| [[Christiane Marquardt]], [[Barbara Krug]], [[Christina Lathan|Christina Brehmer]], [[Marita Koch]] || 3:21,20 || {{Rekord|CR|link=Rekordy mistrzostw Europy w lekkoatletyce}}
|- bgcolor=silver
|2||align=left|{{Państwo|SUN}} ||align=left| [[Tetiana Proroczenko]], [[Nadieżda Olizarenko|Nadieżda Muszta]], [[Tatjana Prowidochina]], [[Marija Pinigina|Marija Kułczunowa]] || 3:22,53 ||
|- bgcolor=cc9966
|3||align=left|{{Państwo|POL}} ||align=left| [[Małgorzata Dunecka|Małgorzata Gajewska]], [[Krystyna Kacperczyk]], [[Genowefa Błaszak]], [[Irena Szewińska]] || 3:26,76 ||
|-
|4||align=left|{{Państwo|GBR}} ||align=left| [[Karen Williams]], [[Joslyn Hoyte-Smith|Joslyn Hoyte]], [[Verona Elder]], [[Donna Hartley]] || 3:27,17 ||
|-
|5||align=left|{{Państwo|DEU|BRD}} ||align=left| [[Elke Decker]], [[Elke Barth]], [[Gaby Bußmann]], [[Silvia Hollmann]] || 3:27,96 ||
|-
|6||align=left|{{Państwo|CSK}} ||align=left| [[Jarmila Kratochvílová]], [[Jindřiška Kubečková]], [[Eva Ráková]], [[Jozefína Čerchlanová]] || 3:30,4 ||
|-
|7||align=left|{{Państwo|ROU|1965}} ||align=left| [[Maria Samungi]], [[Doina Badescu]], [[Mariana Suman]], [[Elena Tărîță]] || 3:30,7 ||
|-
|8||align=left|{{Państwo|HUN|1957}} ||align=left| [[Éva Mohácsi]], [[Rozália Halmosi]], [[Irén Orosz]], [[Ilona Pál]] || 3:32,2 ||
|}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj| url = https://web.archive.org/web/20190914210408/http://www.european-athletics.org/mm/Document/EventsMeetings/General/01/28/48/10/LAEM18_STATISTICS_HANDBOOK_A4_RZ_English.pdf | tytuł = Berlin 2018 Leichtatletik – EM Statistics Handbook | opublikowany = [[European Athletics]] | s = 561 | data dostępu = 2019-11-11 | język = en}}
* {{Cytuj| url = https://www.european-athletics.org/competitions/european-athletics-championships/history/year=1978/results/index.html | tytuł = European Athletics Championships – Praha 1978| opublikowany = [[European Athletics]] | data dostępu = 2019-11-11 | język = en}}
* {{Cytuj pismo | tytuł = Wyniki XII mistrzostw Europy | czasopismo = Lekkoatletyka | wolumin = XXIII | wydanie = 11 | strony = 15 | data = | rok = 1978 | miesiąc = listopad | odpowiedzialność = [[Zygmunt Głuszek]] (red. naczelny) | wydawca = RSW Prasa | miejsce = Warszawa | język = pl| data dostępu = 2019-11-11}}

{{Mistrzostwa Europy w Lekkoatletyce 1978}}
{{Mistrzynie Europy w sztafecie 4 × 400 m}}

[[Kategoria:Mistrzostwa Europy w Lekkoatletyce 1978|Sztafeta 4 × 400 m kobiet]]

title: · Mistrzostwa Europy w Lekkoatletyce 1978Sztafeta 4 × 400 metrów kobiet

Złoty medal: NRD

Srebrny medal: ZSRR

Brązowy medal: Polska


text:
# Riverview (Missouri)
Riverview – wieś w Stanach Zjednoczonych, w stanie Missouri, w hrabstwie St. Louis.

title: Riverview (Missouri)

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Riverview
 |nazwa oryginalna             =
 |rodzaj miasta                = Village
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             = Riverview
 |państwo                      = Stany Zjednoczone
 |1. jednostka administracyjna = {{Państwo|Missouri}}
 |2. jednostka administracyjna = [[Hrabstwo St. Louis (Missouri)|St. Louis]]
 |stanowisko zarządzającego    = Mayor
 |zarządzający                 =
 |kod statystyczny             =
 |powierzchnia                 = 2,15
 |wysokość                     = 167
 |rok                          = 2010
 |liczba ludności              =
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |strefa czasowa               = [[UTC-06:00]]<br />[[UTC-05:00]]
 |kod mapy                     = US-MO
 |współrzędne                  = 38°45′2″N 90°12′31″W
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Riverview''' – wieś w [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]], w stanie [[Missouri (stan)|Missouri]], w hrabstwie [[Hrabstwo St. Louis (Missouri)|St. Louis]].

[[Kategoria:Wsie w stanie Missouri]]

title: Riverview

Państwo: Stany Zjednoczone

Stan: Missouri

Hrabstwo: St. Louis


text:
# SFera (czasopismo)
SFera – polskie czasopismo o tematyce fantastycznej wydawane w latach 1984–1988.
Andrzej Szatkowski, redaktor SFery, wkrótce po debiucie czasopisma, uznał to za „niewątpliwe wydarzenie na polu polskiej fantastyki naukowej”. Zauważył też, że gdyby nie wydarzenia stanu wojennego, SFera byłaby pierwszym polskim czasopismem o fantastyce, ubiegając „Fantastykę” (która ukazała się w 1982 roku); jako że pierwszy numer SFery (w formacie 32 stron A4 i nakładzie 2 000, przygotowany przez Ogólnopolski Klub Miłośników Fantastyki i Science Fiction z pomocą Socjalistycznego Związku Studentów Polskich) został już wydrukowany pod koniec 1981 „ale nigdy nie opuścił drukarni”.
Pierwsza publicznie dostępna SFera wydawana była nieregularnie w latach 80., konkretnie: od grudnia 1984 do 1988 przez Polskie Stowarzyszenie Miłośników Fantastyki (przy współpracy z Zrzeszeniem Studentów Polskich), którego była biuletynem klubowym. Redaktorem naczelnym był Andrzej Szatkowski. Ukazało się sześć numerów (choć według niektórych opisów, pozycja była dwu- albo trzymiesięcznikiem), w tym dwa podwójne. Nakład pierwszego numeru wynosił 3.000 egzemplarzy, a czwartego 6.000; przeciętny nakład wynosił ok. 5.000 egzemplarzy, przy formacie A3 i objętości 16 stron.
Szatkowski opisał cele pisma następująco: „Pismo umożliwi Stowarzyszeniu obalić pewne mity, ukazać mechanizmy rządzące ruchem klubowym (i nie tylko), rozwiać lub obudzić nadzieje, a przede wszystkim pokazać działalność PSFM w innym świetle. Wszystkim tym tematom pragnie »SFera« poświęcić wiele miejsca”. W praktyce, publikacja zawierała teksty prasowe, informacyjne i krytyczne, zwłaszcza o fantastyce i fandomie, teksty paranaukowe oraz opowiadania autorów polskich i zagranicznych, a także recenzje gier planszowych i komputerowych. W numerze z 1984 znajduje się jeden z najstarszych polskich tekstów o grach fabularnych. W 1986 ukazała się w niej pierwsza manga wydana w Polsce (komiks Black Knight Batto, znany na Zachodzie jako Black Knight Bat, autorstwa Buichiego Terasawy; publikowana jednak bez zgody autora).
Tytuł reaktywowano na krótko w 2003, jako miesięcznik pod redakcją Piotra Pieńkowskiego, do końca roku ukazało się 6 numerów. Wydawcą był Dom Mediowy „Sukces”. Miało podtytuły literatura, filmy, gry, komiksy: nowy fantastyczny magazyn, a od numeru trzeciego, wszystko o fantastyce.

title: SFera (czasopismo)

wikitext:
{{Czasopismo infobox
 |tytuł                 = SFera
 |tytuł oryginalny      =
 |podtytuł              =
 |grafika               =
 |opis grafiki          =
 |alt grafiki           =
 |częstotliwość         = nieregularna
 |państwo               = POL
 |wariant flagi         =
 |adres                 =
 |wydawca               = [[Polskie Stowarzyszenie Miłośników Fantastyki]]<br>[[Zrzeszenie Studentów Polskich]]
 |organ prasowy         =
 |tematyka              = literatura
 |język                 =
 |pierwszy numer        = [[1984]]
 |ostatni numer         = [[1988]]
 |redaktor naczelny     = [[Andrzej Szatkowski]]
 |stali współpracownicy =
 |nakład                = 5 tys. egz.
 |sprzedaż              =
 |format                = A3
 |liczba stron          = 16
 |ISSN                  =
 |eISSN                 =
 |OCLC                  =
 |DOI                   =
 |odznaczenia           =
 |commons               =
 |wikiźródła            =
 |wikicytaty            =
 |www                   =
}}

'''SFera''' – polskie czasopismo o tematyce fantastycznej wydawane w latach 1984–1988.

Andrzej Szatkowski, redaktor SFery, wkrótce po debiucie czasopisma, uznał to za „niewątpliwe wydarzenie na polu polskiej [[Fantastyka naukowa|fantastyki naukowej]]”. Zauważył też, że gdyby nie wydarzenia [[Stan wojenny w Polsce (1981–1983)|stanu wojennego]], SFera byłaby pierwszym polskim czasopismem o fantastyce, ubiegając „[[Fantastyka (czasopismo)|Fantastykę]]” (która ukazała się w 1982 roku); jako że pierwszy numer SFery (w formacie 32 stron A4 i nakładzie 2 000, przygotowany przez [[Ogólnopolski Klub Miłośników Fantastyki i Science Fiction]] z pomocą [[Socjalistyczny Związek Studentów Polskich|Socjalistycznego Związku Studentów Polskich]]) został już wydrukowany pod koniec 1981 „ale nigdy nie opuścił drukarni”<ref name=":5">{{Cytuj |autor r = Andrzej Szatkowski |rozdział = Trzy problemy fandomu polskiego |tytuł = Dira necessitas: antologia SF |data = 1988 |wydawca = Almapress |s = 253, 262-263}}</ref>.

Pierwsza publicznie dostępna SFera wydawana była nieregularnie w latach 80., konkretnie: od grudnia 1984<ref>{{encyklopediafantastyki.pl|id=SFera_3_(4)_1985| tytuł=SFera 3 (4) 1985|data dostępu=2025-01-31}}</ref><ref name=":0">{{Cytuj |tytuł = Nie tylko „Razem”, czyli co można znaleźć w starych fanzinach – Błękitny Świt |data dostępu = 2025-01-31 |opublikowany = www.blekitnyswit.pl |url = https://www.blekitnyswit.pl/2017/09/19/nie-tylko-razem-czyli-co-mozna-znalezc-w-starych-fanzinach/}}</ref> do 1988 przez [[Polskie Stowarzyszenie Miłośników Fantastyki]] (przy współpracy z [[Zrzeszenie Studentów Polskich|Zrzeszeniem Studentów Polskich]]), którego była biuletynem klubowym. Redaktorem naczelnym był [[Andrzej Szatkowski]]<ref name=":5" /><ref name=":0" /><ref name=":3">{{Cytuj |tytuł = SFera : biuletyn informacyjno-kulturalny PSMF / [Rada Naczelna Zrzeszenia Studentów Polskich, Rada Główna Polskiego Stowarzyszenia Miłośników Fantastyki ; Andrzej Szatkowski red. nacz.]. |data dostępu = 2025-01-31 |opublikowany = Biblioteka Narodowa |url = https://katalogi.bn.org.pl/discovery/fulldisplay?vid=48OMNIS_NLOP:48OMNIS_NLOP&docid=alma991022634079705066&context=L |język = en}}</ref>. Ukazało się sześć numerów (choć według niektórych opisów, pozycja była dwu-<ref name=":4">{{Cytuj |autor = Andrzej Niewiadowski |tytuł = Polska fantastyka naukowa: przewodnik 1945-1985 |data = 1987 |data dostępu = 2025-01-31 |isbn = 978-83-207-0999-5 |wydanie = Wyd. 1 |miejsce = Warszawa |wydawca = Iskry |s = 99}}</ref> albo trzymiesięcznikiem<ref name=":3" />), w tym dwa podwójne. Nakład pierwszego numeru wynosił 3.000 egzemplarzy<ref name=":0" />, a czwartego 6.000<ref>{{Cytuj |tytuł = Sfera. Biuletyn Polskiego Stowarzyszenia Miłośników Fantastyki. (1985). Nr 3(4) |data dostępu = 2025-01-31 |opublikowany = Poliart Beata Kalke |url = https://poliart.biz/ksiazki-czasopisma-kartografia-i-nuty/142855-sfera-biuletyn-polskiego-stowarzyszenia-milosnikow-fantastyki-1985-nr-34.html?srsltid=AfmBOop0z4BrMUwZYDAeWrn1AjuHqh19xI2uwVSQAVWU7ygeZMLfLR6B |język = pl}}</ref>; przeciętny nakład wynosił ok. 5.000 egzemplarzy, przy formacie A3 i objętości 16 stron<ref name=":4" />.

Szatkowski opisał cele pisma następująco: „Pismo umożliwi Stowarzyszeniu obalić pewne mity, ukazać mechanizmy rządzące ruchem klubowym (i nie tylko), rozwiać lub obudzić nadzieje, a przede wszystkim pokazać działalność PSFM w innym świetle. Wszystkim tym tematom pragnie »SFera« poświęcić wiele miejsca”<ref name=":5" />. W praktyce, publikacja zawierała teksty prasowe, informacyjne i krytyczne, zwłaszcza o fantastyce i fandomie, teksty [[Paranauka|paranaukowe]] oraz opowiadania autorów polskich i zagranicznych, a także recenzje [[Gra planszowa|gier planszowych]] i [[Gra komputerowa|komputerowych]]<ref name=":0" /><ref name=":4" />. W numerze z 1984 znajduje się jeden z najstarszych polskich tekstów o [[Gra fabularna|grach fabularnych]]<ref name=":0" />. W 1986 ukazała się w niej pierwsza [[manga]] wydana w Polsce (komiks {{link-interwiki|Black Knight Batto|Q=Q55522928|tekst=''Black Knight Batto''}}, znany na [[Świat zachodni|Zachodzie]] jako ''Black Knight Bat''<ref>{{Cytuj |tytuł = Black Knight Bat |data dostępu = 2024-03-12 |opublikowany = MyAnimeList.net |url = https://myanimelist.net/manga/60105/Black_Knight_Bat |język = en}}</ref>, autorstwa {{link-interwiki|Buichi Terasawa|Q=Q2630137|tekst=Buichiego Terasawy}}; publikowana jednak [[Piractwo medialne|bez zgody autora]])<ref name=":022">{{Cytuj |autor = Łukasz Reczulski |tytuł = Narodziny i rozkwit Polskiej Rzeczypospolitej Mangowej |data = 2023 |data dostępu = 2024-03-13 |isbn = 978-83-963463-7-7 |wydawca = Instytut Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego; Stowarzyszenie Naukowe Archeologów Polskich, Oddział w Łodzi |s = 69 |url = https://depot.ceon.pl/handle/123456789/23932 |język = pl}}</ref><ref name=":1">{{Cytuj |autor = Łukasz Reczulski, Paula Gamus |tytuł = Historia łódzkiego fandomu mangi i anime w latach 1995–2010 |czasopismo = Acta Universitatis Lodziensis. Folia Librorum |data = 2015 |data dostępu = 2024-03-12 |issn = 2450-1336 |wolumin = 21 |doi = 10.18778/0860-7435.21.03 |url = http://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.hdl_11089_17343 |język = en}}</ref><ref name=":02">{{Cytuj |autor = Łukasz Reczulski |tytuł = Narodziny i rozkwit Polskiej Rzeczypospolitej Mangowej |data = 2023 |data dostępu = 2024-03-13 |isbn = 978-83-963463-7-7 |wydawca = Instytut Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego; Stowarzyszenie Naukowe Archeologów Polskich, Oddział w Łodzi |s = 54–57 |url = https://depot.ceon.pl/handle/123456789/23932 |język = pl}}</ref>.

Tytuł reaktywowano na krótko w 2003, jako miesięcznik pod redakcją [[Piotr Pieńkowski|Piotra Pieńkowskiego]]<ref>{{Cytuj |tytuł = 'SFera' - nowy miesięcznik |data = 2021-12-26 |data dostępu = 2025-01-31 |opublikowany = www.wirtualnemedia.pl |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/sfera-nowy-miesiecznik}}</ref>, do końca roku ukazało się 6 numerów<ref>{{encyklopediafantastyki.pl|id=Kategoria:SFera_(czasopismo)_wydane_w_2003|tytuł=Kategoria:SFera (czasopismo) wydane w 2003|data dostępu=2025-01-31}}</ref><ref>http://baza.fantasta.pl/czasopisma.php</ref>. Wydawcą był Dom Mediowy „Sukces”<ref name=":2">{{Cytuj |tytuł = Sfera : literatura, filmy, gry, komiksy : nowy fantastyczny magazyn / [red. nacz. Piotr Pieńkowski]. |data dostępu = 2025-01-31 |opublikowany = Biblioteka Narodowa |url = https://katalogi.bn.org.pl/discovery/fulldisplay?vid=48OMNIS_NLOP:48OMNIS_NLOP&docid=alma991022195099705066&context=L |język = en}}</ref>. Miało podtytuły ''literatura, filmy, gry, komiksy: nowy fantastyczny magazyn'', a od numeru trzeciego, ''wszystko o fantastyce''<ref name=":2" />.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Polskie czasopisma fantastyczne]]
[[Kategoria:Czasopisma w języku polskim]]
[[Kategoria:Czasopisma wydawane od 1984]]
[[Kategoria:Czasopisma wydawane do 1988]]
[[Kategoria:Polskie czasopisma literackie]]
[[Kategoria:Prasa w Warszawie]]

title: SFera

Częstotliwość: nieregularna

Wydawca: Polskie Stowarzyszenie Miłośników Fantastyki · Zrzeszenie Studentów Polskich

Tematyka: literatura

Redaktor naczelny: Andrzej Szatkowski

Średni nakład: 5 tys. egz.


text:
# Skansen Etnograficzny w Russowie
Skansen Etnograficzny w Russowie – skansen prezentujący zabytki budownictwa ludowego w Kaliskiem, położony w zabytkowym parku w Russowie, w sąsiedztwie Dworku Marii Dąbrowskiej; oddział Muzeum Okręgowego Ziemi Kaliskiej w Kaliszu.

## Ekspozycja
W skansenie znajdują się:
- wąskofrontowy dom mieszkalny z Takomyśli – ok. 1870 r.
- stodoła dwusąsiekowa z Godziesz Wielkich – 2 poł. XIX w.
- obora ze Skrzatek – koniec XIX w.
- spichlerz z zagrody wybranieckiej w Russowie, nazywany „sołkiem” – 2 poł. XVIII w.
- chata mieszkalna z Dobrzeca – 1 poł. XIX w.
- spichlerz dworski z Kuźnicy Grabowskiej – z 1800 r.

Część zabudowań figuruje w rejestrze zabytków pod numerem kl.IV-885/13/60 z 17 marca 1960 roku.

title: Skansen Etnograficzny w Russowie

wikitext:
{{Muzeum infobox
 |nazwa                   = Skansen Etnograficzny w Russowie
 |nazwa oryginalna        =
 |placówka macierzysta    =
 |zdjęcie                 = Russów - park (3).jpg
 |opis zdjęcia            = chaty ludowe
 |alt zdjęcia             =
 |państwo                 = POL
 |miejscowość             =
 |adres                   = Russów 49<br />62-817 Żelazków
 |data założenia          =
 |data likwidacji         =
 |zakres zbiorów          =
 |wielkość zbiorów        =
 |powierzchnia ekspozycji =
 |dyrektor                =
 |kustosz                 =
 |kierownik               =
 |oddziały                =
 |kod mapy                = Żelazków (gmina)
 |współrzędne             = 51°50′33.62″N 18°5′12.02″E
 |commons                 = Category:Park in Russów
 |www                     =
}}
'''Skansen Etnograficzny w Russowie''' – [[skansen]] prezentujący zabytki budownictwa ludowego w [[Kaliskie]]m, położony w zabytkowym<ref name=zabytek>{{zabytek|wielkopolskie|strony=54|data dostępu=2010-09-21}}</ref> parku w [[Russów|Russowie]], w sąsiedztwie [[Dworek Marii Dąbrowskiej w Russowie|Dworku Marii Dąbrowskiej]]; oddział [[Muzeum Okręgowe Ziemi Kaliskiej w Kaliszu|Muzeum Okręgowego Ziemi Kaliskiej w Kaliszu]].

== Ekspozycja ==
W skansenie znajdują się:
* wąskofrontowy dom mieszkalny z [[Takomyśle|Takomyśli]] – ok. 1870 r.
* stodoła dwusąsiekowa z [[Godziesze Wielkie|Godziesz Wielkich]] – 2 poł. XIX w.
* obora ze [[Skrzatki|Skrzatek]] – koniec XIX w.
* spichlerz z zagrody wybranieckiej w [[Russów|Russowie]], nazywany „sołkiem” – 2 poł. XVIII w.
* chata mieszkalna z [[Dobrzec (Kalisz)|Dobrzeca]] – 1 poł. XIX w.
* spichlerz dworski z [[Kuźnica Grabowska|Kuźnicy Grabowskiej]] – z 1800 r.
Część zabudowań figuruje w rejestrze zabytków pod numerem kl.IV-885/13/60 z 17 marca 1960 roku<ref name=zabytek/>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę |tytuł = Muzea Wielkopolski| wydawca = Kwartet| miejsce = Poznań| rok = 2004| strony = 45| isbn = 83-917016-5-4}}
* {{cytuj książkę |tytuł = Dworek Marii Dąbrowskiej| url = https://archive.ph/20130503183924/http://www.muzeum.kalisz.pl/oddzialy_russow.html | data dostępu = 2010-09-22}}

[[Kategoria:Muzeum Okręgowe Ziemi Kaliskiej]]
[[Kategoria:Russów|Skansen]]
[[Kategoria:Muzea w województwie wielkopolskim]]
[[Kategoria:Skanseny etnograficzne w Polsce|Russów]]

title: Skansen Etnograficzny w Russowie

Adres: Russów 49 · 62-817 Żelazków


text:
# Lemat Farkasa
Lemat Farkasa, alternatywa Farkasa – twierdzenie z algebry liniowej, według którego w przestrzeni {\displaystyle \mathbb {R} ^{n}} albo punkt należy do stożka, albo można go oddzielić od stożka płaszczyzną.

## Wypowiedź
Jeżeli {\displaystyle A} jest macierzą rzeczywistą o {\displaystyle n} wierszach i {\displaystyle m} kolumnach oraz {\displaystyle b\in \mathbb {R} ^{n}} jest wektorem zapisywanym w kolumnie, zachodzi alternatywa wykluczająca:
- albo równanie {\displaystyle Ax=b} ma rozwiązanie {\displaystyle x\geqslant 0,}
- albo układ nierówności:

{\displaystyle \left\{{y^{T}A\geqslant 0 \atop y^{T}b<0}\right.}
ma rozwiązanie ze względu na {\displaystyle y\in \mathbb {R} ^{n}.}

## Interpretacja
Jeżeli równanie {\displaystyle Ax=b} ma rozwiązanie {\displaystyle x\geqslant 0,} wtedy istnieje kombinacja stożkowa kolumn macierzy {\displaystyle A} dająca wektor {\displaystyle b,} czyli punkt {\displaystyle b} należy do stożka wyznaczonego przez kolumny macierzy {\displaystyle A.}
Jeżeli układ nierówności:
{\displaystyle \left\{{y^{T}A\geqslant 0 \atop y^{T}b<0}\right.}
ma rozwiązanie {\displaystyle y\in \mathbb {R} ^{n},} wtedy wektor {\displaystyle y} tworzy z każdą z kolumn macierzy {\displaystyle A} kąt mniejszy bądź równy od {\displaystyle 90^{o}} (bo wszystkie iloczyny skalarne są większe od 0), a z wektorem {\displaystyle b} kąt rozwarty. Zatem płaszczyzna prostopadła do wektora {\displaystyle y} oddziela stożek od punktu {\displaystyle b.}

## Zastosowanie
Lemat Farkasa służy do pokazania twierdzenia o dualności w programowaniu liniowym, a w szerszym ujęciu nieliniowym w dowodzie twierdzenia Karusha-Kuhna-Tuckera.

title: Lemat Farkasa

wikitext:
{{Dopracować|źródła=2010-10}}
'''Lemat Farkasa''', '''alternatywa Farkasa''' – twierdzenie z [[Algebra liniowa|algebry liniowej]], według którego w przestrzeni <math>\mathbb{R}^n</math> albo punkt należy do [[stożek|stożka]], albo można go oddzielić od stożka płaszczyzną.

== Wypowiedź ==
Jeżeli <math>A</math> jest [[macierz]]ą rzeczywistą o <math>n</math> wierszach i <math>m</math> kolumnach oraz <math>b\in\mathbb{R}^n</math> jest wektorem zapisywanym w kolumnie, zachodzi [[Alternatywa rozłączna|alternatywa wykluczająca]]:
* albo równanie <math>A x = b</math> ma rozwiązanie <math>x \geqslant 0,</math>
* albo układ nierówności:
: <math>\left\{ {y^T A \geqslant 0 \atop y^T b < 0} \right.</math>

ma rozwiązanie ze względu na <math>y\in\mathbb{R}^n.</math>

== Interpretacja ==
Jeżeli równanie <math>A x = b</math> ma rozwiązanie <math>x \geqslant 0,</math> wtedy istnieje [[kombinacja stożkowa]] kolumn macierzy <math>A</math> dająca wektor <math>b,</math> czyli punkt <math>b</math> należy do stożka wyznaczonego przez kolumny macierzy <math>A.</math>

Jeżeli układ nierówności:
: <math>\left\{ {y^T A \geqslant 0 \atop y^T b < 0} \right.</math>

ma rozwiązanie <math>y\in\mathbb{R}^n,</math> wtedy wektor <math>y</math> tworzy z każdą z kolumn macierzy <math>A</math> kąt mniejszy bądź równy od <math>90^o</math> (bo wszystkie iloczyny skalarne są większe od 0), a z wektorem <math>b</math> kąt rozwarty. Zatem płaszczyzna prostopadła do wektora <math>y</math> oddziela stożek od punktu <math>b.</math>

== Zastosowanie ==
Lemat Farkasa służy do pokazania [[Twierdzenie o dualności|twierdzenia o dualności]] w [[Programowanie liniowe|programowaniu liniowym]], a w szerszym ujęciu [[programowanie nieliniowe|nieliniowym]] w dowodzie [[Warunki Karusha–Kuhna–Tuckera|twierdzenia Karusha-Kuhna-Tuckera]].

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.mimuw.edu.pl/~kowalik/teach/algorytmika/lp.pdf Skrypt dra Łukasza Kowalika z MIMUW]

{{Algebra liniowa}}

[[Kategoria:Twierdzenia algebry liniowej]]
[[Kategoria:Metody optymalizacji]]
[[Kategoria:Programowanie liniowe]]
[[Kategoria:Lematy algebry|F]]


text:
# Giovanni (angolski piłkarz)
Giovanni, właśc. Giovanni Vemba-Duarte (ur. 21 stycznia 1991 w Kabindzie) – angolski piłkarz występujący na pozycji pomocnika lub napastnika.

## Kariera klubowa
W wieku 13 lat rozpoczął treningi w drużynie juniorów SV Schalkhaar. W latach 2005–2010 był zawodnikiem młodzieżowych zespołów FC Twente.
Latem 2010 roku odbył testy w Arce Gdynia. Decyzją trenera Dariusza Pasieki podpisano z nim dwuletni kontrakt. 25 września 2010 zadebiutował w Ekstraklasie w przegranym 0:2 meczu z Cracovią, w którym pojawił się na boisku w 65. minucie, zmieniając Wojciecha Wilczyńskiego. Po zakończeniu sezonu 2010/11 Arka zajęła w tabeli 15. lokatę, oznaczającą spadek do I ligi. We wrześniu 2011 roku klub zdecydował się na rozwiązanie z nim umowy z powodu nieprofesjonalnego podejścia do treningów. Ogółem w barwach Arki Giovanni rozegrał 12 ligowych spotkań - wszystkie na poziomie Ekstraklasy - w których nie zdobył żadnej bramki.
Przez kolejne 2,5 roku Giovanni pozostawał bez klubu, odbywając w międzyczasie testy w Go Ahead Eagles oraz zespołach ligi duńskiej. W styczniu 2014 roku został piłkarzem amatorskiego VV Hoogeveen. W sezonie 2013/14 spadł ze swoim zespołem do Eerste Klasse (V poziom rozgrywkowy), gdzie występował przez 1,5 roku.

## Życie prywatne
Urodził się w 1991 roku w Kabindzie w Angoli. W 2002 roku, z powodu trwającej w tym kraju wojny domowej, wyemigrował wraz z matką do Holandii, gdzie oboje zamieszkali w ośrodku dla uchodźców w Schalkhaar k. Deventer. Posiada obywatelstwo angolskie i holenderskie.

title: Giovanni (angolski piłkarz)

wikitext:
{{Piłkarz infobox
 |imię i nazwisko         = Giovanni
 |imię i nazwisko org     =
 |grafika                 =
 |opis grafiki            =
 |pełne imię i nazwisko   = Giovanni Vemba-Duarte
 |data urodzenia          = [[21 stycznia]] [[1991]]
 |miejsce urodzenia       = [[Kabinda (miasto w Angoli)|Kabinda]]
 |data śmierci            =
 |miejsce śmierci         =
 |obywatelstwo            = [[Angola|angolskie]], [[Holandia|holenderskie]]
 |wzrost                  = 177 cm
 |pozycja                 = [[Pomocnik (piłka nożna)|prawoskrzydłowy]], [[napastnik]]
 |klub                    =
 |numer w klubie          =
 |kariera juniorska       =
! 2004–2005 ! SV Schalkhaar
! 2005–2010 ! [[FC Twente]]
 |kariera seniorska       =
! 2010–2011 ! [[Arka Gdynia (piłka nożna)|Arka Gdynia]] ! 12 ! 0
! 2014–2015 ! VV Hoogeveen
 |kariera reprezentacyjna =
 |kariera trenerska       =
 |medale                  =
 |odznaczenia             =
 |commons                 =
 |wikicytaty              =
 |www                     =
}}
'''Giovanni''', właśc. '''Giovanni Vemba-Duarte''' (ur. [[21 stycznia]] [[1991]] w [[Kabinda (miasto w Angoli)|Kabindzie]]) – [[Angola|angolski]] [[piłkarz]] występujący na pozycji [[Pomocnik (piłka nożna)|pomocnika]] lub [[napastnik]]a.

== Kariera klubowa ==
W wieku 13 lat rozpoczął [[trening]]i w drużynie juniorów SV Schalkhaar. W latach 2005–2010 był zawodnikiem młodzieżowych zespołów [[FC Twente]]<ref name="ref1">{{cytuj stronę | url=http://sportowefakty.wp.pl/pilka-nozna/164325/w-poszukiwaniu-lepszego-zycia-rozmowa-z-giovanni-duarte-hole | tytuł=W poszukiwaniu lepszego życia – rozmowa z Giovannim, holenderskim piłkarzem Arki Gdynia | opublikowany=sportowefakty.wp.pl | język=pl | data dostępu=2025-04-09}}</ref>.

Latem 2010 roku odbył testy w [[Arka Gdynia (piłka nożna)|Arce Gdynia]]<ref>{{cytuj stronę | url=http://www.90minut.pl/news/127/news1274475-Giovanni-Vemba-Duarte-trenuje-z-Arka.html | tytuł=Giovanni Vemba-Duarte trenuje z Arką | opublikowany=[[90minut.pl]] | język=pl | data dostępu=2025-04-09}}</ref><ref>{{cytuj stronę | url=http://igol.pl/giovanni-vemba-duarte-testowany-przez-arke/ | tytuł=Giovanni Duarte testowany przez Arkę | opublikowany=igol.pl | język=pl | data dostępu=2025-04-09}}</ref>. Decyzją trenera [[Dariusz Pasieka|Dariusza Pasieki]] podpisano z nim dwuletni [[Umowa|kontrakt]]<ref>{{cytuj stronę | url=http://www.gol24.pl/ekstraklasa/a/giovanni-duarte-zagra-w-arce,9664926/ | tytuł=Giovanni Duarte zagra w Arce | opublikowany=gol24.pl | język=pl | data dostępu=2025-04-09}}</ref><ref>{{cytuj stronę | url=http://www.sportowefakty.pl/pilka-nozna/159954/giovanni-vemba-duarte-na-dwa-lata-w-arce | tytuł=Giovanni Vemba-Duarte na dwa lata w Arce | opublikowany=sportowefakty.pl | język=pl | data dostępu=2025-04-09}}</ref>. 25 września 2010 zadebiutował w [[Ekstraklasa w piłce nożnej|Ekstraklasie]] w przegranym 0:2 meczu z [[Cracovia (piłka nożna)|Cracovią]], w którym pojawił się na boisku w 65. minucie, zmieniając [[Wojciech Wilczyński|Wojciecha Wilczyńskiego]]. Po zakończeniu [[Ekstraklasa w piłce nożnej (2010/2011)|sezonu 2010/11]] Arka zajęła w tabeli 15. lokatę, oznaczającą spadek do [[I liga polska w piłce nożnej|I ligi]]<ref>{{cytuj stronę | url=http://www.dziennikbaltycki.pl/artykul/409768,arka-spadla-z-ekstraklasy-pilkarze-dostali-urlopy,id,t.html | tytuł=Arka spadła z ekstraklasy, piłkarze dostali urlopy | opublikowany=dziennikbaltycki.pl | język=pl | data dostępu=2025-04-09}}</ref>. We wrześniu 2011 roku klub zdecydował się na rozwiązanie z nim umowy z powodu nieprofesjonalnego podejścia do treningów<ref>{{cytuj stronę | url=http://www.90minut.pl/news/167/news1675952-Arka-rozwiazala-kontrakt-z-Giovannim.html | tytuł=Arka rozwiązała kontrakt z Giovannim | opublikowany=90minut.pl | język=pl | data dostępu=2025-04-09}}</ref><ref>{{cytuj stronę | url=http://www.arka.gdynia.pl/news,8115-kontrakt-z--duarte-rozwiazany.html | tytuł=Kontrakt z Duarte rozwiązany | opublikowany=arka.gdynia.pl | język=pl | data dostępu=2025-04-09}}</ref>. Ogółem w barwach Arki Giovanni rozegrał 12 ligowych spotkań - wszystkie na poziomie Ekstraklasy - w których nie zdobył żadnej [[Bramka (piłka nożna)|bramki]].

Przez kolejne 2,5 roku Giovanni pozostawał bez klubu, odbywając w międzyczasie testy w [[Go Ahead Eagles]] oraz zespołach ligi [[Dania|duńskiej]]<ref name="ref2">{{cytuj stronę | url=https://www.tweenul.nl/nieuws/hoogeveen-versterkt-zich-met-giovanni-vemba-duarte | tytuł=VV Hoogeveen versterkt zich met Giovanni Vemba-Duarte | opublikowany=tweenul.nl | język=nl | data dostępu=2025-04-09}}</ref><ref name="ref3">{{cytuj stronę | url=https://www.rtvdrenthe.nl/nieuws/80875/angolese-aanwinst-voor-hoogeveen | tytuł=VV Hoogeveen versterkt zich met Giovanni Vemba-Duarte | opublikowany=tweenul.nl | język=nl | data dostępu=2025-04-09}}</ref>. W styczniu 2014 roku został piłkarzem amatorskiego VV Hoogeveen<ref name="ref2" /><ref name="ref3" />. W sezonie 2013/14 spadł ze swoim zespołem do Eerste Klasse (V poziom rozgrywkowy), gdzie występował przez 1,5 roku.

== Życie prywatne ==
Urodził się w 1991 roku w [[Kabinda (miasto w Angoli)|Kabindzie]] w [[Angola|Angoli]]<ref name="ref4">{{cytuj stronę | url=https://gol24.pl/giovanni-potwierdzony/ar/9664530 | tytuł=Giovanni potwierdzony | opublikowany=gol24.pl | język=pl | data dostępu=2025-04-09}}</ref>. W 2002 roku, z powodu trwającej w tym kraju [[wojna domowa w Angoli|wojny domowej]], wyemigrował wraz z matką do [[Holandia|Holandii]], gdzie oboje zamieszkali w ośrodku dla uchodźców w Schalkhaar k. [[Deventer]]<ref name="ref1" /><ref name="ref4" />. Posiada obywatelstwo [[Angola|angolskie]] i [[Holandia|holenderskie]]<ref name="ref1" />.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{90minut.pl|osoba|18092|Giovanni}}
* {{transfermarkt|p|id=160435|nazwa=Giovanni|data dostępu=2025-04-09}}

[[Kategoria:Angolscy piłkarze]]
[[Kategoria:Holenderscy piłkarze]]
[[Kategoria:Piłkarze Arki Gdynia]]
[[Kategoria:Holendrzy pochodzenia angolskiego]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Kabindzie (Angola)]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1991]]

title: · Giovanni

Pełne imię i nazwisko: Giovanni Vemba-Duarte

Data i miejsce urodzenia: 21 stycznia 1991 · Kabinda

Obywatelstwo: angolskie, holenderskie

Pozycja: prawoskrzydłowy, napastnik

title: Kariera juniorska

Lata: Klub

SV Schalkhaar

FC Twente

title: Kariera seniorska

Lata: Klub · Wyst. · Gole

Arka Gdynia · 12 · (0)

VV Hoogeveen