text:
# Trasy turystyczne Bydgoszczy i okolic
Atrakcyjność krajobrazowo-przyrodnicza wynikająca z położenia geograficznego oraz zalesienie okolic Bydgoszczy sprawia, że na obszarze podmiejskim i w okolicach miasta wytyczono kilkadziesiąt znakowanych szlaków turystycznych, pieszych i rowerowych.
Piesze szlaki turystyczne w okolicach Bydgoszczy można podzielić na trzy grupy, odpowiadające geograficznemu położeniu, którego kluczem są dorzecza Brdy, Wisły i Noteci. Podział taki został pierwszy raz zastosowany w 1999 r. w przewodniku Włodzimierza Bykowskiego „Weekend w drodze” i przyjął się od tego czasu:
- Szlaki Brdy
- Szlaki Wisły
- Szlaki Noteci

Innym sposobem poznawania okolic Bydgoszczy jest pływanie szlakami kajakowymi, do których należą ww. rzeki oraz ich dopływy, np. spływy kajakowe Brdą, którą w latach młodości pływał Karol Wojtyła, późniejszy papież Jan Paweł II.
Położenie dużej części miasta, szczególnie centrum nad Brdą sprawia, że Bydgoszcz posiada wiele atrakcji turystycznych. Jedną z nich jest tramwaj wodny – statek regularnie kursujący niczym każdy inny środek komunikacji masowej w mieście.

## Szlaki piesze
Wymienione niżej szlaki zostały pogrupowane według położenia w dorzeczach Brdy, Wisły i Noteci. W okolicach Bydgoszczy pieczę nad pieszymi szlakami turystycznymi sprawują oddziały PTTK: Regionalny „Szlak Brdy”, Miejski w Bydgoszczy, „Puszczański” w Solcu Kujawskim, Miejski w Inowrocławiu, „Pałucki” w Żninie, Miejski w Toruniu.

### Szlaki Brdy
Szlaki dorzecza Brdy biegną na północ od Bydgoszczy głównie terenami leśnymi.
Dzielą się na dwa rodzaje: szlaki najbliższych okolic Bydgoszczy oraz szlaki krajobrazowe okolic Zalewu Koronowskiego.
|                             | Nazwa szlaku                                  | Trasa szlaku                                                                                | Uwagi                                                                                |
| --------------------------- | --------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| szlak turystyczny żółty     | Szlak żółty im. Leona Wyczółkowskiego         | Bydgoszcz Osowa Góra – sanatorium w Smukale – Smukała – Janowo – Wtelno – Gościeradz – Samociążek – Wilcze Gardło – Nowy Jasiniec – Wymysłowo – Wielonek – Sokole Kuźnica – Pruszcz (69 km)                                                 | Szlak m.in. obiegający po północnej stronie zakole Brdy w Janowie, biegnący wzdłuż wschodniej części Zalewu Koronowskiego, pejzaże, rzeźba terenu.                  |
| szlak turystyczny żółty     | Szlak żółty im. inż. Tadeusza Janickiego      | Bydgoszcz Brdyujście – Zamczysko – Osielsko (9 km)                                                                                | Prowadzi przez tereny Lasu Gdańskiego i wzgórza koło Czarnówka znajdujące się w granicach Zespołu Parków Krajobrazowych Chełmińskiego i Nadwiślańskiego.            |
| szlak turystyczny czerwony  | Szlak czerwony Klubu Turystów Pieszych „Talk” | Bydgoszcz Fordon – Osielsko – Bydgoszcz Opławiec – Gościeradz (32 km)                                                                                | Prowadzi przez znajdujące się w granicach Zespołu Parków Krajobrazowych wzgórza fordońskie i przylegające do nich lasy koło Osielska, dalej wkracza do doliny Brdy. |
| szlak turystyczny czerwony  | Szlak czerwony im. Jeremiego Przybory         | Bydgoszcz Fordon – Zamczysko – Myślęcinek (14,4 km)                                                                                | Prowadzi z Fordonu do Myślęcinka przez Wzgórza Fordońskie, Las Gdański i Zamczysko.                                                                                |
| szlak turystyczny zielony   | Szlak zielony „Jezior Koronowskich”           | Wudzyn – prom Sokole-Kuźnica – Krówka – Łąsko Wielkie – Buszkowo – Byszewo – Koronowo – Samociążek – Stronno (77 km)                                                                                | Prezentuje walory okolic Zalewu Koronowskiego – bukowe i sosnowe lasy, leśne ostępy, przyjeziorne nadbrzeża, sakralne zabytki.                                      |
| szlak turystyczny zielony   | Szlak zielony im. inż. Pawła Ciesielczuka     | Osielsko – Niemcz – most na Brdzie – Bydgoszcz Opławiec (14 km)                                                                                | Przebiega przez tereny leśne na północ od Bydgoszczy, następnie przekracza głęboką dolinę Brdy.                                                                     |
| szlak turystyczny niebieski | Szlak niebieski „Brdy”                        | Bydgoszcz Brdyujście – Leśny Park Kultury i Wypoczynku – Smukała – Janowo – Samociążek – Koronowo – Romanowo – Sokole Kuźnica – Zamrzenica – Świt – Tuchola (Rudzki Most) – Gołąbek – Woziwoda – Rytel – Swornegacie – Konarzyny (161,8 km) | Szlak prezentujący walory krajobrazowe doliny Brdy i Borów Tucholskich. W okolicach Bydgoszczy na uwagę zasługuje m.in. odcinek w zakolu Brdy w bydgoskim Janowie.  |
| szlak turystyczny czarny    | Szlak czarny im. dra Stanisława Meysnera      | Leśny Park Kultury i Wypoczynku – Piaski – kładka na Brdzie – sanatorium w Smukale – Tryszczyn (16 km)                                                                                | Przebiega przez las jachcicki, następnie doliną Brdy.                                                                                |
| szlak turystyczny czarny    | Szlak czarny „Białego węgla”                  | Maksymilianowo – Samociążek – Koronowo (Tuszyny) – Koronowo (Pieczyska) – Koronowo (30 km)                                                                                | Szlak prezentujący walory krajobrazowe okolic Koronowa. Przebiega wzdłuż zalewów i elektrowni wodnych na Brdzie.                                                    |
| szlak turystyczny czarny    | Szlak „Zamkowy”                               | Serock – Nowy Jasiniec (6 km)                                                                                | Prezentuje okolice Serocka przy ruinach zamku krzyżackiego w Nowym Jasińcu.                                                                                |

### Szlaki Wisły
Szlaki obejmują cztery krainy: Dolinę Dolnej Wisły, dorzecze dolnej Wdy, zachodnią część Pojezierza Chełmińskiego i północne krańce Puszczy Bydgoskiej.
|                             | Nazwa szlaku                                                    | Trasa szlaku                                                                                | Uwagi                                                                                |
| --------------------------- | --------------------------------------------------------------- | ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
|                             | Szlak im. Jerzego Szafkowskiego                                 | Stacja PKP Przyłubie - Puszcza Bydgoska - Kamień pamięci Jerzego Szafkowskiego - Nadleśnictwo Solec Kujawski                                                                       | 13.09.2014 "Na stacji PKP w Przyłubiu nastąpiło otwarcie nowego szlaku w Puszczy Bydgoskiej. Szlak im. Jerzego Szafkowkiego powstał z naszej inicjatywy, bowiem patron był przyjacielem naszego Klubu i w ten sposób zapragnęliśmy zachować pamięć o tym zasłużonym dla Puszczy Bydgoskiej i turystyki Leśniku. Wykonanie szlaku zostało sfinansowane przez Nadleśnictwo Solec Kujawski. W obecności Pani Burmistrz Solca Kujawskiego, przedstawicieli Nadleśnictwa Solec Kujawski i Nadleśnictwa Cierpiszewo oraz licznie zgromadzonych turystów, Pani Danuta Szafkowska wraz z Nadleśniczym Jakubem Siedleckim dokonali odsłonięcia pierwszego znaku szlaku, po czym nastąpił wymarsz na trasę rajdu. Uczestnicy powędrowali leśnymi ostępami do Solca Kujawskiego. Po drodze zatrzymali się przy kamieniu upamiętniającym Jerzego Szafkowskiego.” (http://horyzont.solec.pttk.pl/) |
| szlak turystyczny żółty     | Szlak żółty „Rezerwatów Chełmińskich”                           | Bydgoszcz Fordon – most przez Wisłę – rezerwat „Wielka Kępa Ostromecka” – Ostromecko – Reptowo – Gzin – Unisław – Płutowo – Starogród – Kałdus – Chełmno (48 km)                   | Szlak przebiega przez rezerwaty przyrody południowej części Doliny Dolnej Wisły.                                                                                |
| szlak turystyczny żółty     | Szlak żółty „Puszczański”                                       | Bydgoszcz Lęgnowo – Żółwin – Siedmiogóry – Wypaleniska – Szwedzka Góra – Chrośna – Dąbrowa Mała – Osiek Wielki – Glinno Wielkie – Gniewkowo (44 km)                                | Szlak prezentujący walory krajobrazowe Puszczy Bydgoskiej, opodal wiślanej doliny.                                                                                |
| szlak turystyczny żółty     | Szlak im. Fryderyka Chopina                                     | Świecie – Kozłowo – Terespol Pomorski (8 km)                                                                                | Szlak łączący Świecie nad Wisłą ze stacją kolejową w Terespolu Pomorskim.                                                                                |
| szlak turystyczny czerwony  | Szlak czerwony „Martyrologii Solecczan”                         | Szlak po Solcu Kujawskim (9 km)                                                                                | Szlak, który prowadzi miejscami pamięci narodowej z okresu II wojny światowej w Solcu Kujawskim                                                                                |
| szlak turystyczny czerwony  | Szlak czerwony „Zamków i Martyrologii”                          | Chełmno – Małe Czyste – Papowo Biskupie (zamek) – Kornatowo (16 km)                                                                                | Szlak prezentujący uroki Pojezierza Chełmińskiego – krainy położonej na wschód od Bydgoszczy.                                                                                |
| szlak turystyczny czerwony  | Szlak czerwony „Zielonej Strugi”                                | Przyłubie – Rojewo (39 km)                                                                                | Szlak wiodący terenami Puszczy Bydgoskiej, stromymi nadwiślańskimi skarpami, pagórami wydmowymi i borami.                                                                                |
| szlak turystyczny zielony   | Szlak zielony „Nadwiślański”                                    | Bydgoszcz Osiedle Leśne – Zamczysko – Strzelce Górne – Gądecz – Trzęsacz – Kozielec – Topolno – Świecie (55 km)                                                                    | Trasa prowadzi południową częścią Parku Krajobrazowego Doliny Dolnej Wisły.                                                                                |
| szlak turystyczny zielony   | Szlak zielony im. Tadeusza Dolczewskiego                        | Solec Kujawski – centrum radiowo-nadawcze w Kabacie (Puszcza Bydgoska) – przystanek autobusowy przy cmentarzu menonicko-ewangelicki w Przyłubiu (15 km)                            | Szlak, który prezentuje walory krajobrazowe Puszczy Bydgoskiej koło Solca Kujawskiego, a także dwie anteny nadawcze                                                                                |
| szlak turystyczny zielony   | Szlak zielony „Starego Chełmna”                                 | Chełmno (Rynek) – Jez. Starogrodzkie – Starogród – Kałdus – Chełmno (dworzec autobusowy) (17 km)                                                                                | Szlak bogaty w walory krajobrazowe oraz widoki na dolinę Wisły i Chełmno                                                                                |
| szlak turystyczny niebieski | Szlak niebieski im. dra Władysława Łęgi                         | Terespol – Laskowice (22 km)                                                                                | Szlak wiodący wokół dorzecza dolnej Wdy.                                                                                |
| szlak turystyczny niebieski | Szlak „Zamkowy”                                                 | Świecie – Chełmno (9 km)                                                                                | Szlak, którego trasa prowadzi od ruin zamku krzyżackiego w Świeciu do Rynku w Chełmnie.                                                                                |
| szlak turystyczny niebieski | Szlak niebieski im. Mariana Przybylskiego                       | Przyłubie (przystanek PKP) – Radiowe Centrum Nadawcze Polskiego Radia (Puszcza Bydgoska) – Szwedzka Góra - Łąki Studzienieckie – Chrośna (skrzyżowanie ze szlakiem „Puszczańskim”) | Szlak prezentuje walory krajobrazowe Puszczy Bydgoskiej w Okolicach Przyłubia i Chrośnej.                                                                                |
| szlak turystyczny czarny    | Szlak im. prof Krystyny Wyrostkiewicz (dawniej „Orlich Gniazd”) | Ostromecko – Kamieniec – Ostromecko (18 km)                                                                                | Szlak biegnie wiślanym zakolem opodal Bydgoszczy.                                                                                |
| szlak turystyczny czarny    | Szlak czarny „Na Diabelce”                                      | Świecie – Sartowice (11 km)                                                                                | Krótki szlak prowadzący granicą stromych wiślanych osuwisk zwanych Diabelcami lub Czarcimi Górami.                                                                                |
| szlak turystyczny czarny    | Szlak czarny w Unisławiu                                        | Szlak na krawędzi zboczowej Doliny Dolnej Wisły do punktu widokowego (2 km)                                                                                | Prowadzi wzdłuż stromych zboczy w Unisławiu.                                                                                |
| szlak turystyczny czarny    | Szlak czarny „Panoramy Chełmna”                                 | Trasa biegnie po pagórkowatej rzeźbie okolic Chełmna (8 km)                                                                                | Szlak, którego trasa prowadzi południowymi rubieżami Chełmna                                                                                |
| szlak turystyczny czarny    | Szlak czarny martyrologii w okolicach Płutowa                   | Szlak w okolicach mogiły ofiar II wojny światowej (2 km)                                                                                | Szlak, którego trasa wiedzie od mogiły nieznanego żołnierza w północnej części Płutowa do zbiorowej mogiły osób pomordowanych w okresie II wojny światowej w lesie na południe od miejscowości                                                                                |

### Szlaki Noteci
Szlaki prowadzą dorzeczem Noteci, obejmując część etnicznych terenów Kujaw i Pałuk, przez Bydgoskie Łąki Nadnoteckie oraz Puszczą Bydgoską, krzyżując się w okolicy Jeziora Jezuickiego.
|                             | Nazwa szlaku                                             | Trasa szlaku                                                                                | Uwagi                                                                                |
| --------------------------- | -------------------------------------------------------- | -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| szlak turystyczny żółty     | Szlak żółty im. Leszka Białego                           | Biskupin – Gąsawka - Niestronno (22 km)                                                                                | Szlak wiodący przez tereny Pałuk Żnińskich.                                                                                |
| szlak turystyczny żółty     | Szlak żółty „Nadnotecki”                                 | Bydgoszcz Prądy – Lisi Ogon – Głęboczek – Tur - Potulice – Nakło - Lubaszcz – Samostrzel – Osiek nad Notecią – Białośliwie – Piła Kalina (100 km)                                      | Szlak prowadzi wzdłuż doliny Noteci. Trasa przebiega przez otaczające Noteć łąki i lasy. W okolicach Osieka przecina wzniesienia moreny czołowej.                      |
| szlak turystyczny żółty     | Szlak żółty w okolicach Brzozy                           | Szlak łączący szlaki przebiegające przez Puszczę Bydgoską ze szlakiem „Pałuckim” w Brzozie (2 km)                                                                                | Szlak o charakterze pomocniczym.                                                                                |
| szlak turystyczny czerwony  | Szlak czerwony „Powstania Kościuszkowskiego na Kujawach” | Bydgoszcz Błonie – las „szubiński” – Trzciniec – Zielonka – Bydgoskie Łąki Nadnoteckie – Kanał Notecki – śluza Dębinek – Noteć – Władysławowo – Pszczółczyn – Kąpie – Łabiszyn (21 km) | Prowadzi trasą przemarszu wojsk powstańczych gen. Henryka Dąbrowskiego w 1794 r. Szlak przebiega przez tereny Łąk Nadnoteckich i sosnowym borem w okolicach Łabiszyna. |
| szlak turystyczny czerwony  | Szlak czerwony „Piastowski”                              | Żnin – Biskupin – Recz (24 km)                                                                                | Szlak prowadzący agrarnymi terenami przy polodowcowych jeziorach Pojezierza Żnińskiego.                                                                                |
| szlak turystyczny czerwony  | Szlak czerwony „Wolnościowy”                             | Bydgoszcz Stare Miasto – Wzgórze Dąbrowskiego – Glinki – lasy bielickie – Emilianowo – Piecki – Prądocin - Dobromierz – Nowa Wieś Wielka (27 km)                                       | Szlak turystyczny po Puszczy Bydgoskiej prowadzący koło Jeziora Jezuickiego.                                                                                |
| szlak turystyczny czerwony  | Szlak czerwony „Umocnień Przedmościa Bydgoskiego”        | Zielonczyn – Kruszyn – Osówiec (9 km)                                                                                | Szlak przebiegający wzdłuż linii umocnień wojskowych z okresu II wojny światowej.                                                                                |
| szlak turystyczny zielony   | Szlak zielony im. red. Wojciecha Rzeźniackiego)          | Bydgoszcz Błonie – las „szubiński” – Murowaniec – most na kanale – Zamość – Głęboczek – Żurczyn (21 km)                                                                                | Szlak prowadzący po lasach na południowy zachód od Bydgoszczy.                                                                                |
| szlak turystyczny zielony   | Szlak zielony „Relaks”                                   | Bydgoszcz dworzec PKS – kładka na Brdzie – Wzgórze Wolności – lasy bielickie – Piecki – Chmielniki przystanek PKP (16 km)                                                              | Szlak turystyczny po Puszczy Bydgoskiej prowadzący nad Jezioro Jezuickie.                                                                                |
| szlak turystyczny niebieski | Szlak niebieski im. płk. Ignacego Mielżyńskiego          | Rynarzewo – Szubin (12 km)                                                                                | Szlak uzupełniający czarny szlak Powstania Wielkopolskiego. Prowadzi agrarnymi terenami w okolicy Szubina.                                                             |
| szlak turystyczny niebieski | Szlak niebieski „Pałucki”                                | Brzoza – Łabiszyn – pałac w Lubostroniu – Chomiąża Szlachecka - Gąsawa (66 km)                                                                                | Szlak Krajoznawczy wiodący wzdłuż rynnowych jezior w okolicach Chomiąży Szlacheckiej i Gąsawy na Pałukach Żnińskich.                                                   |
| szlak turystyczny czarny    | Szlak czarny „Komputerków”                               | Bydgoszcz Wyżyny – lasy bielickie – Stryszek – Piecki – Prądocin – Wypaleniska – Solec Kujawski (31 km)                                                                                | Szlak prowadzi przez pagórkowate tereny Puszczy Bydgoskiej, zahaczając o Jezioro Jezuickie.                                                                            |
| szlak turystyczny czarny    | Szlak czarny „Powstania Wielkopolskiego”                 | Bydgoszcz Prądy – Lisi Ogon – Drzewce – Murowaniec – most przez kanał – Zamość – Rynarzewo (13 km)                                                                                | Szlak krajoznawczy, biegnący przy Kanale Noteckim.                                                                                |

### Znakowane ścieżki spacerowe wokół Bydgoszczy
Wytyczono dwa okrężne szlaki wokół Smukały, które dostosowane są do regulaminu imprez IVV (niem. Internationaler Volkssportverband). Oznakowane kwadratami z przylegających podstawami trójkątów białego i kolorowego (niebieskiego lub czerwonego).
1. Szlak niebieski 10 km
2. Szlak czerwony 18 km

## Szlaki rowerowe
|                          | Nazwa szlaku                                  | Trasa szlaku                                                                                | Uwagi                                                                                |
| ------------------------ | --------------------------------------------- | ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
|                          | Międzynarodowa Trasa Rowerowa R-1             | Na odcinku podbydgoskim przebiega na trasie: Salno – Wtelno – Bydgoszcz Janowo – Bożenkowo – Samociążek – Koronowo – Serock – Gruczno – Świecie – Wielkie Łunawy – Grudziądz                   | Najdłuższy szlak rowerowy w Europie z Calais we Francji do Petersburga w Rosji.                                                                                |
| szlak rowerowy zielony   | Szlak rowerowy dookoła Doliny Fordońskiej     | Bydgoszcz Osiedla Leśne – Las Gdański – Nowy Fordon – Topolno – Gruczno – Głogówko Królewskie – Chełmno – Ostromecko – Stary Fordon (89 km)                                                    | Szlak wytyczony 2000/2001 r. przez Bydgoskie Towarzystwo Cyklistów. Trasa szlaku wiedzie widokowymi drogami w południowej części Doliny Dolnej Wisły.                                                                                |
| szlak rowerowy niebieski | Rowerowy Szlak Przyjaźni Bydgoszcz – Toruń    | Bydgoszcz Dworzec Gł. PKP – Bydgoszcz Fordon – Ostromecko – Wałdowo Królewskie – Wolumin – Skłudzewo – Zławieś Wielka – Zarośle Cienkie – Cegielnik – Rozgarty – Toruń Plac Rapackiego (57 km) | Wytyczony w 2003 r. Trasa szlaku prowadzi lasami i polami na granicy Pojezierza Chełmińskiego i Kotliny Toruńskiej.                                                                                |
| szlak rowerowy niebieski | Szlak Rowerowy BY 6001n                       | Bydgoszcz-Leśna - Las Gdański - Piaski - Smukała - Janowo – Świekatowo – Bysławek – Tuchola – Woziwoda – Rytel - Mylof - Swornegacie - Chojnice (167 km)                                       | Wytyczony na początku lat 90. XX wieku przez Regionalny Oddział PTTK „Szlak Brdy”. Trasa prowadzi okolicami rzeki Brdy przez kompleks leśny Borów Tucholskich.                                                                                |
| szlak rowerowy niebieski | Szlak rowerowy „Świadkowie Historii”          | Solec Kujawski (dworzec PKP) – Krzyż Powstańców Wielkopolskich - Szwedzkia Góra - Łąki Studzienieckie - Leszyce - osiedle Rudy – Solec Kujawski (40 km)                                        | Szlak wytyczony Oddział „Puszczański” PTTK w Solcu Kujawskim. Prowadzi terenami Puszczy Bydgoskiej. Przy opisywaniu szlaku wykorzystano opracowanie Pana Jerzego Szafkowskiego (Jerzy Szafkowski - leśnik, Inżynier Nadzoru w Nadleśnictwie Solec Kujawski) – praca wyróżniona przez Wojewodę Kujawsko-Pomorskiego Józefa Rogackiego w konkursie „Cudze chwalicie...” w 2000 r. |
| szlak rowerowy czarny    | Szlak rowerowy czarny po Dolinie Dolnej Wisły | Cierpice – Solec Kujawski – Bydgoszcz – Świecie – Nowe – Gniew – Tczew – Kwidzyn – Grudziądz – Chełmno – Ostromecko – Zamek Bierzgłowski (447 km)                                              | Wytyczony w 2001 r., a odnowiony w 2006 r. przez TPDW w Grucznie, prezentuje walory krajobrazowe doliny największej polskiej rzeki od Kotliny Toruńskiej, aż po deltę.                                                                                |

### Miejskie szlaki rowerowe
W Bydgoszczy sieć szlaków rowerowych jest raczej słabo rozwinięta. Łączna długość tras to 36 km (2003).
I. Nad Starym Kanałem Bydgoskim,
II. W rejonie osiedla Piaski,
III. W rejonie Leśnego Parku Kultury i Wypoczynku,
IV. Wzdłuż trasy „W-Z”,
V. Nad Brdą i wzdłuż ul. Toruńskiej,
VI. U podnóża Zbocza Fordońskiego.

## Turystyka wodna
W pobliżu Bydgoszczy znajduje się wiele szlaków kajakowych. Na terenie miasta znajduje się stanica wodna PTTK z ośrodkiem domków turystycznych. Można wypożyczyć kajaki i dokonać spływu Brdą.
Wykorzystując Bydgoski Węzeł Wodny można dopłynąć do jezior pałuckich lub Gopła lub też Notecią na zachód aż do Odry.

### Bydgoski Tramwaj wodny
Od kwietnia do października kursuje tramwaj wodny. Rzeka Brda przepływa przez centrum miasta i starówkę. Wiele arterii komunikacyjnych przebiega wzdłuż rzeki. Umożliwia to wykorzystanie drogi wodnej jako naturalnego traktu, na którym może kursować środek transportu miejskiego.
W sezonie kursuje co godzinę niewielki statek o cenie biletu niższej, niż komunikacji autobusowej. Turystyka łączy się w tym przypadku ze względami użytkowymi.
Więcej:
- Bydgoski Tramwaj Wodny

### Szlaki kajakowe
- BRDA

Dostępna dla kajaków na długości 233 km, przebiega przez liczne jeziora Pojezierza Pomorskiego, Bory Tucholskie, Zalew Koronowski, Bydgoszcz, ujście do Wisły.
W latach 60. spływał Brdą Karol Wojtyła. Przy rzece znajduje się infrastruktura turystyczna m.in. 5 stanic wodnych PTTK i liczne ośrodki wypoczynkowe. Występuje tu urozmaicony, kręty bieg rzeki, lasy, jeziora, pierwotna przyroda i liczne boczne szlaki.
Płynąc cicho przez leśne ostępy można natknąć się na schodzące do wodopoju jelenie, sarny i dzik lub dostrzec czarne bociany. Atrakcją środkowego biegu Brdy są przede wszystkim jeziora charakteryzujące się czystą wodą i urozmaiconymi, przeważnie zalesionymi brzegami. Nad piaszczystymi, łatwo dostępnymi brzegami rozlokowały się liczne ośrodki wypoczynkowe. Na terenie Borów Tucholskich, znajduje się zapora w Mylofie, kierująca część wód rzeki do Wielkiego Kanału Brdy, imponującej budowli hydrotechnicznej z połowy XIX wieku. Kanał ten, poprowadzony jest równolegle do Brdy, miejscami po akweduktach, ponad kilkoma jej dopływami.
W okolicy Tucholi Brda tworzy przełom z licznymi bystrzami zwany Piekłem, stanowiący rezerwat przyrody. Szlak kończy Jezioro Koronowskie o urozmaiconej linii brzegowej, z licznymi, głębokimi zatokami, otoczone niemal ze wszystkich stron lasami. Poniżej Zalewu Koronowskiego na Brdzie wybudowano kilka zapór i elektrowni wodnych.
Zbiornikami wyrównawczymi dla elektrowni są dwa mniejsze sztuczne zbiorniki, jezioro Tryszczyn i jezioro Smukała. Zapora w Smukale, zbudowana w 1951 roku po zniszczeniu poprzedniej w czasie wojny, leży już w granicach administracyjnych Bydgoszczy.
- KANAŁ BYDGOSKI

Szlak długości 25 km, od Brdy do ujścia Noteci, 6 śluz, zbudowany w 1774 r.
- NOTEĆ

Szlak długości 280 km, rzeka nizinna na terenie Kujaw i Wielkopolski, największy dopływ Warty. W górnym biegu rozdziela się na 2 ramiona: Noteć Wschodnią i Zachodnią, które łączą się w jez. Pakoskim. Spływ jest atrakcyjny w górnym odcinku.
- KANAŁ NOTECKI

Szlak długości 25 km, dostępny dla kajaków i statków, zbudowany w XIX w., łączy Noteć z Kanałem Bydgoskim.
- GĄSAWKA

Szlak długości 53 km, łatwy, miejsce rozpoczęcia spływu w Żninie lub Biskupinie, zakończenie w ujściu do Noteci.
- ŁOBŻONKA

Szlak długości 28 km, łatwy, urozmaicony licznymi zakolami. Szlak zaczyna się w Łobżenicy, wiedzie wąską doliną o stromych brzegach, kończy się w ujściu do Noteci.
- Trasa kajakarstwa górskiego

W centrum Bydgoszczy, ok. 200-300 metrów od Ratusza znajduje się tor kajakarstwa górskiego.

title: Trasy turystyczne Bydgoszczy i okolic

wikitext:
[[Plik:Footpath signs in Bydgoszcz, Oplawiec and Smukala districts (3).JPG|mały|240px|Szlaki turystyczne okolic Bydgoszczy]]
Atrakcyjność krajobrazowo-przyrodnicza wynikająca z położenia geograficznego oraz zalesienie okolic '''[[Bydgoszcz]]y''' sprawia, że na obszarze podmiejskim i w okolicach miasta wytyczono kilkadziesiąt znakowanych [[szlak turystyczny|szlaków turystycznych]], pieszych i rowerowych.

Piesze szlaki turystyczne w okolicach Bydgoszczy można podzielić na trzy grupy, odpowiadające geograficznemu położeniu, którego kluczem są dorzecza Brdy, Wisły i Noteci. Podział taki został pierwszy raz zastosowany w [[1999]] r. w przewodniku Włodzimierza Bykowskiego „Weekend w drodze” i przyjął się od tego czasu:
* Szlaki [[Brda|Brdy]]
* Szlaki [[Wisła|Wisły]]
* Szlaki [[Noteć|Noteci]]

Innym sposobem poznawania okolic Bydgoszczy jest pływanie szlakami kajakowymi, do których należą ww. rzeki oraz ich dopływy, np. [[spływ kajakowy|spływy kajakowe]] [[Brda|Brdą]], którą w latach młodości pływał Karol Wojtyła, późniejszy papież [[Jan Paweł II]].

Położenie dużej części miasta, szczególnie centrum nad [[Brda|Brdą]] sprawia, że Bydgoszcz posiada wiele atrakcji turystycznych. Jedną z nich jest [[tramwaj wodny]] – statek regularnie kursujący niczym każdy inny środek komunikacji masowej w mieście.

== Szlaki piesze ==
Wymienione niżej szlaki zostały pogrupowane według położenia w dorzeczach Brdy, Wisły i Noteci. W okolicach Bydgoszczy pieczę nad pieszymi szlakami turystycznymi sprawują oddziały PTTK: Regionalny „Szlak Brdy”, Miejski w Bydgoszczy, „Puszczański” w Solcu Kujawskim, Miejski w Inowrocławiu, „Pałucki” w Żninie, Miejski w Toruniu.

=== Szlaki Brdy ===
Szlaki dorzecza [[Brda|Brdy]] biegną na północ od Bydgoszczy głównie terenami leśnymi.

Dzielą się na dwa rodzaje: szlaki najbliższych okolic Bydgoszczy oraz szlaki krajobrazowe okolic [[Jezioro Koronowskie|Zalewu Koronowskiego]].

{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+ Szlaki Brdy
!
! Nazwa szlaku
! Trasa szlaku
! Uwagi
|-
! {{szlak|żółty}}
! Szlak żółty im. [[Leon Wyczółkowski|Leona Wyczółkowskiego]]
| style="font-size:90%;" | Bydgoszcz Osowa Góra – sanatorium w Smukale – Smukała – Janowo – [[Wtelno]] – [[Gościeradz (województwo kujawsko-pomorskie)|Gościeradz]] – [[Samociążek]] – Wilcze Gardło – [[Nowy Jasiniec]] – Wymysłowo – Wielonek – Sokole Kuźnica – [[Pruszcz (powiat tucholski)|Pruszcz]] (69 km)
| Szlak m.in. obiegający po północnej stronie zakole Brdy w Janowie, biegnący wzdłuż wschodniej części Zalewu Koronowskiego, pejzaże, rzeźba terenu.

|-
! {{szlak|żółty}}
! Szlak żółty im. inż. Tadeusza Janickiego
| style="font-size:90%;" | Bydgoszcz Brdyujście – Zamczysko – [[Osielsko]] (9 km)
| Prowadzi przez tereny [[Las Gdański|Lasu Gdańskiego]] i wzgórza koło Czarnówka znajdujące się w granicach [[Zespół Parków Krajobrazowych nad Dolną Wisłą|Zespołu Parków Krajobrazowych Chełmińskiego i Nadwiślańskiego]].

|-
! {{szlak|czerwony}}
! Szlak czerwony Klubu Turystów Pieszych „Talk”
| style="font-size:90%;" | Bydgoszcz Fordon – [[Osielsko]] – Bydgoszcz Opławiec – [[Gościeradz (województwo kujawsko-pomorskie)|Gościeradz]] (32 km)
| Prowadzi przez znajdujące się w granicach [[Zespół Parków Krajobrazowych nad Dolną Wisłą|Zespołu Parków Krajobrazowych]] wzgórza [[Fordon (Bydgoszcz)|fordońskie]] i przylegające do nich lasy koło [[Osielsko|Osielska]], dalej wkracza do doliny Brdy.

|-
! {{szlak|czerwony}}
! Szlak czerwony im. Jeremiego Przybory
| style="font-size:90%;" | [[Mariampol (Bydgoszcz)|Bydgoszcz Fordon]] – Zamczysko – [[Leśny Park Kultury i Wypoczynku|Myślęcinek]] (14,4 km)
| Prowadzi z Fordonu do Myślęcinka przez Wzgórza Fordońskie, Las Gdański i Zamczysko<ref>[https://archive.is/20120717140550/http://wirtualneszlaki.pl/szlaki-piesze/bydgoszcz-mariampol-myslecinek-im-jeremiego-przybory-szlak-pieszy-czerwony Opis szlaku im. Jeremiego Przybory.]</ref>.

|-
! {{szlak|zielony}}
! Szlak zielony „Jezior Koronowskich”
| style="font-size:90%;" | Wudzyn – prom Sokole-Kuźnica – Krówka – [[Łąsko Wielkie]] – [[Buszkowo (powiat bydgoski)|Buszkowo]] – [[Byszewo (wieś w powiecie bydgoskim)|Byszewo]] – [[Koronowo]] – [[Samociążek]] – Stronno (77 km)
| Prezentuje walory okolic Zalewu Koronowskiego – [[buk]]owe i [[bór sosnowy|sosnowe lasy]], leśne ostępy, przyjeziorne nadbrzeża, sakralne zabytki.

|-
! {{szlak|zielony}}
! Szlak zielony im. inż. Pawła Ciesielczuka
| style="font-size:90%;" | [[Osielsko]] – [[Niemcz]] – most na Brdzie – Bydgoszcz Opławiec (14 km)
| Przebiega przez tereny leśne na północ od Bydgoszczy, następnie przekracza głęboką dolinę Brdy.

|-
! {{szlak|niebieski}}
! Szlak niebieski „Brdy”
| style="font-size:90%;" width=35% | Bydgoszcz Brdyujście – Leśny Park Kultury i Wypoczynku – Smukała – Janowo – [[Samociążek]] – [[Koronowo]] – Romanowo – Sokole Kuźnica – [[Zamrzenica]] – [[Świt (gmina Gostycyn)|Świt]] – [[Tuchola]] (Rudzki Most) – [[Gołąbek (powiat tucholski)|Gołąbek]] – [[Woziwoda]] – [[Rytel]] – [[Swornegacie]] – [[Konarzyny (powiat chojnicki)|Konarzyny]] (161,8 km)
| width=35% | Szlak prezentujący walory krajobrazowe doliny [[Brda|Brdy]] i [[Bory Tucholskie|Borów Tucholskich]]. W okolicach Bydgoszczy na uwagę zasługuje m.in. odcinek w zakolu Brdy w bydgoskim Janowie.

|-
! {{szlak|czarny}}
! Szlak czarny im. dra Stanisława Meysnera
| style="font-size:90%;" | Leśny Park Kultury i Wypoczynku – Piaski – kładka na Brdzie – sanatorium w Smukale – [[Tryszczyn]] (16 km)
| Przebiega przez las jachcicki, następnie doliną Brdy.

|-
! {{szlak|czarny}}
! Szlak czarny „Białego węgla”
| style="font-size:90%;" | Maksymilianowo – [[Samociążek]] – Koronowo (Tuszyny) – Koronowo (Pieczyska) – [[Koronowo]] (30 km)
| Szlak prezentujący walory krajobrazowe okolic [[Koronowo|Koronowa]]. Przebiega wzdłuż zalewów i [[elektrownia wodna|elektrowni wodnych]] na Brdzie.

|-
! {{szlak|czarny}}
! Szlak „Zamkowy”
| style="font-size:90%;" | [[Serock (województwo kujawsko-pomorskie)|Serock]] – [[Nowy Jasiniec]] (6 km)
| Prezentuje okolice Serocka przy ruinach [[zamek krzyżacki|zamku krzyżackiego]] w [[Nowy Jasiniec|Nowym Jasińcu]].
|}

=== Szlaki Wisły ===
Szlaki obejmują cztery krainy: [[Dolina Dolnej Wisły|Dolinę Dolnej Wisły]], dorzecze dolnej [[Wda (rzeka)|Wdy]], zachodnią część [[Pojezierze Chełmińskie|Pojezierza Chełmińskiego]] i północne krańce [[Puszcza Bydgoska|Puszczy Bydgoskiej]].

{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+ Szlaki Wisły
!
! Nazwa szlaku
! Trasa szlaku
! Uwagi
|-
!
! Szlak im. Jerzego Szafkowskiego
| style="font-size:90%" | Stacja PKP Przyłubie - Puszcza Bydgoska - Kamień pamięci Jerzego Szafkowskiego - Nadleśnictwo Solec Kujawski
|'''13.09.2014'''

"Na stacji PKP w Przyłubiu nastąpiło otwarcie nowego szlaku w Puszczy
Bydgoskiej. Szlak im. Jerzego Szafkowkiego powstał z naszej inicjatywy, bowiem patron był przyjacielem naszego Klubu i w ten sposób zapragnęliśmy zachować pamięć o tym zasłużonym dla Puszczy Bydgoskiej i
turystyki Leśniku.
Wykonanie szlaku zostało sfinansowane przez Nadleśnictwo Solec Kujawski. W obecności Pani Burmistrz Solca Kujawskiego, przedstawicieli Nadleśnictwa Solec Kujawski i Nadleśnictwa Cierpiszewo oraz licznie
zgromadzonych turystów, Pani Danuta Szafkowska wraz z Nadleśniczym Jakubem Siedleckim dokonali odsłonięcia pierwszego znaku szlaku, po czym nastąpił wymarsz na trasę rajdu.

Uczestnicy powędrowali leśnymi ostępami do Solca Kujawskiego. Po drodze zatrzymali się przy kamieniu upamiętniającym Jerzego
Szafkowskiego.” (http://horyzont.solec.pttk.pl/)

|-
! {{szlak|żółty}}
! Szlak żółty „Rezerwatów Chełmińskich”
| style="font-size:90%;" width=35% | [[Bydgoszcz]] Fordon – most przez Wisłę – rezerwat „Wielka Kępa Ostromecka” – [[Ostromecko]] – [[Reptowo (województwo kujawsko-pomorskie)|Reptowo]] – [[Gzin]] –
[[Unisław (województwo kujawsko-pomorskie)|Unisław]] – [[Płutowo]] – [[Starogród (województwo kujawsko-pomorskie)|Starogród]] – [[Kałdus]] – [[Chełmno]] (48 km)
| width=35% | Szlak przebiega przez rezerwaty przyrody południowej części Doliny Dolnej Wisły.

|-
! {{szlak|żółty}}
! Szlak żółty „Puszczański”
| style="font-size:90%;" width=35% | [[Bydgoszcz]] Lęgnowo – Żółwin – Siedmiogóry – [[Wypaleniska]] – Szwedzka Góra – [[Chrośna (wieś)|Chrośna]] – [[Dąbrowa Mała (województwo kujawsko-pomorskie)|Dąbrowa Mała]] – [[Osiek Wielki (województwo kujawsko-pomorskie)|Osiek Wielki]] – Glinno Wielkie – [[Gniewkowo]] (44 km)
| width=35% | Szlak prezentujący walory krajobrazowe Puszczy Bydgoskiej, opodal wiślanej doliny.

|-
! {{szlak|żółty}}
! Szlak im. [[Fryderyk Chopin|Fryderyka Chopina]]
| style="font-size:90%;" width=35% | [[Świecie]] – [[Kozłowo (powiat świecki)|Kozłowo]] – [[Terespol Pomorski]] (8 km)
| width=35% | Szlak łączący Świecie nad Wisłą ze stacją kolejową w Terespolu Pomorskim.

|-
! {{szlak|czerwony}}
! Szlak czerwony „Martyrologii Solecczan”
| style="font-size:90%;" width=35% | Szlak po [[Solec Kujawski|Solcu Kujawskim]] (9 km)
| width=35% | Szlak, który prowadzi miejscami pamięci narodowej z okresu II wojny światowej w Solcu Kujawskim

|-
! {{szlak|czerwony}}
! Szlak czerwony „Zamków i Martyrologii”
| style="font-size:90%;" width=35% | [[Chełmno]] – [[Małe Czyste]] – [[Papowo Biskupie]] (zamek) – [[Kornatowo]] (16 km)
| width=35% | Szlak prezentujący uroki Pojezierza Chełmińskiego – krainy położonej na wschód od Bydgoszczy.

|-
! {{szlak|czerwony}}
! Szlak czerwony „Zielonej Strugi”
| style="font-size:90%;" width=35% | [[Przyłubie (województwo kujawsko-pomorskie)|Przyłubie]] – [[Rojewo (powiat inowrocławski)|Rojewo]] (39 km)
| width=35% | Szlak wiodący terenami [[Puszcza Bydgoska|Puszczy Bydgoskiej]], stromymi nadwiślańskimi skarpami, pagórami wydmowymi i borami.

|-
! {{szlak|zielony}}
! Szlak zielony „Nadwiślański”
| style="font-size:90%;" width=35% | Bydgoszcz Osiedle Leśne – Zamczysko – [[Strzelce Górne]] – [[Gądecz]] – [[Trzęsacz (województwo kujawsko-pomorskie)|Trzęsacz]] – [[Kozielec (powiat bydgoski)|Kozielec]] – [[Topolno]] – [[Świecie]] (55 km)
| width=35% | Trasa prowadzi południową częścią Parku Krajobrazowego Doliny Dolnej Wisły.

|-
! {{szlak|zielony}}
! Szlak zielony im. Tadeusza Dolczewskiego
| style="font-size:90%;" width=35% | [[Solec Kujawski]] – centrum radiowo-nadawcze w Kabacie (Puszcza Bydgoska) – przystanek autobusowy przy cmentarzu menonicko-ewangelicki w [[Przyłubie (województwo kujawsko-pomorskie)|Przyłubiu]] (15 km)
| width=35% | Szlak, który prezentuje walory krajobrazowe Puszczy Bydgoskiej koło Solca Kujawskiego, a także dwie anteny nadawcze

|-
! {{szlak|zielony}}
! Szlak zielony „Starego Chełmna”
| style="font-size:90%;" width=35% | [[Chełmno]] (Rynek) – Jez. Starogrodzkie – [[Starogród (województwo kujawsko-pomorskie)|Starogród]] – [[Kałdus]] – [[Chełmno]] (dworzec autobusowy) (17 km)
| width=35% | Szlak bogaty w walory krajobrazowe oraz widoki na dolinę Wisły i Chełmno

|-
! {{szlak|niebieski}}
! Szlak niebieski im. dra Władysława Łęgi
| style="font-size:90%;" width=35% | Terespol – [[Laskowice (województwo kujawsko-pomorskie)|Laskowice]] (22 km)
| width=35% | Szlak wiodący wokół dorzecza dolnej Wdy.

|-
! {{szlak|niebieski}}
! Szlak „Zamkowy”
| style="font-size:90%;" width=35% | [[Świecie]] – [[Chełmno]] (9 km)
| width=35% | Szlak, którego trasa prowadzi od ruin zamku krzyżackiego w Świeciu do Rynku w Chełmnie.

|-
! {{szlak|niebieski}}
! Szlak niebieski im. Mariana Przybylskiego
| style="font-size:90%;" width=35% | [[Przyłubie (przystanek kolejowy)|Przyłubie (przystanek PKP)]] – Radiowe Centrum Nadawcze Polskiego Radia (Puszcza Bydgoska) – Szwedzka Góra - Łąki Studzienieckie – [[Chrośna (wieś)|Chrośna]] (skrzyżowanie ze szlakiem „Puszczańskim”)
| width=35% | Szlak prezentuje walory krajobrazowe Puszczy Bydgoskiej w Okolicach Przyłubia i Chrośnej.

|-
! {{szlak|czarny}}
! Szlak im. prof Krystyny Wyrostkiewicz
(dawniej „Orlich Gniazd”)
| style="font-size:90%;" width=35%| [[Ostromecko]] – [[Kamieniec (powiat bydgoski)|Kamieniec]] – [[Ostromecko]] (18 km)
| width=35% | Szlak biegnie wiślanym zakolem opodal Bydgoszczy.

|-
! {{szlak|czarny}}
! Szlak czarny „Na Diabelce”
| style="font-size:90%;" width=35% | [[Świecie]] – [[Sartowice]] (11 km)
| width=35% | Krótki szlak prowadzący granicą stromych wiślanych osuwisk zwanych [[Góry Diabelce|Diabelcami]] lub Czarcimi Górami.

|-
! {{szlak|czarny}}
! Szlak czarny w Unisławiu
| style="font-size:90%;" width=35% | Szlak na krawędzi zboczowej Doliny Dolnej Wisły do punktu widokowego (2 km)
| width=35% | Prowadzi wzdłuż stromych zboczy w Unisławiu.

|-
! {{szlak|czarny}}
! Szlak czarny „Panoramy Chełmna”
| style="font-size:90%;" width=35% | Trasa biegnie po pagórkowatej rzeźbie okolic Chełmna (8 km)
| width=35% | Szlak, którego trasa prowadzi południowymi rubieżami Chełmna

|-
! {{szlak|czarny}}
! Szlak czarny martyrologii w okolicach Płutowa
| style="font-size:90%;" width=35% | Szlak w okolicach mogiły ofiar II wojny światowej (2 km)
| width=35% | Szlak, którego trasa wiedzie od mogiły nieznanego żołnierza w północnej części Płutowa do zbiorowej mogiły osób pomordowanych w okresie II wojny światowej w lesie na południe od miejscowości
|}

=== Szlaki Noteci ===
Szlaki prowadzą dorzeczem [[Noteć|Noteci]], obejmując część etnicznych terenów [[Kujawy|Kujaw]] i [[Pałuki|Pałuk]], przez Bydgoskie [[Łąki Nadnoteckie]] oraz [[Puszcza Bydgoska|Puszczą Bydgoską]], krzyżując się w okolicy [[Jezioro Jezuickie|Jeziora Jezuickiego]].

{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+ Szlaki Noteci
!
! Nazwa szlaku
! Trasa szlaku
! Uwagi
|-
! {{szlak|żółty}}
! Szlak żółty im. [[Leszek Biały|Leszka Białego]]
| style="font-size:90%;" width=35% | Biskupin – Gąsawka - Niestronno (22 km)
| width=35% | Szlak wiodący przez tereny Pałuk Żnińskich.

|-
! {{szlak|żółty}}
! Szlak żółty „Nadnotecki”
| style="font-size:90%;" width=35% | Bydgoszcz Prądy – Lisi Ogon – Głęboczek – Tur - Potulice – Nakło - Lubaszcz – Samostrzel – Osiek nad Notecią – Białośliwie – Piła Kalina (100 km)
| width=35% | Szlak prowadzi wzdłuż doliny Noteci. Trasa przebiega przez otaczające Noteć łąki i lasy. W okolicach Osieka przecina wzniesienia moreny czołowej.

|-
! {{szlak|żółty}}
! Szlak żółty w okolicach Brzozy
| style="font-size:90%;" width=35% | Szlak łączący szlaki przebiegające przez [[Puszcza Bydgoska|Puszczę Bydgoską]] ze szlakiem „Pałuckim” w [[Brzoza (powiat bydgoski)|Brzozie]] (2 km)
| width=35% | Szlak o charakterze pomocniczym.

|-
! {{szlak|czerwony}}
! Szlak czerwony „Powstania Kościuszkowskiego na Kujawach”
| style="font-size:90%;" width=35% | Bydgoszcz Błonie – las „szubiński” – Trzciniec – Zielonka – Bydgoskie Łąki Nadnoteckie – Kanał Notecki – śluza Dębinek – Noteć – Władysławowo – Pszczółczyn – Kąpie – Łabiszyn (21 km)
| width=35% | Prowadzi trasą przemarszu wojsk powstańczych gen. [[Jan Henryk Dąbrowski|Henryka Dąbrowskiego]] w [[1794]] r. Szlak przebiega przez tereny Łąk Nadnoteckich i sosnowym borem w okolicach Łabiszyna.

|-
! {{szlak|czerwony}}
! Szlak czerwony „Piastowski”
| style="font-size:90%;" width=35% | Żnin – Biskupin – Recz (24 km)
| width=35% |
Szlak prowadzący agrarnymi terenami przy [[lodowiec|polodowcowych]] jeziorach Pojezierza Żnińskiego.

|-
! {{szlak|czerwony}}
! Szlak czerwony „Wolnościowy”
| style="font-size:90%;" width=35% | Bydgoszcz Stare Miasto – Wzgórze Dąbrowskiego – Glinki – lasy bielickie – Emilianowo – Piecki – Prądocin - Dobromierz – Nowa Wieś Wielka (27 km)
| width=35% | Szlak turystyczny po Puszczy Bydgoskiej prowadzący koło [[Jezioro Jezuickie|Jeziora Jezuickiego]].

|-
! {{szlak|czerwony}}
! Szlak czerwony „Umocnień Przedmościa Bydgoskiego”
| style="font-size:90%;" width=35% | [[Zielonczyn (województwo kujawsko-pomorskie)|Zielonczyn]] – [[Kruszyn (powiat bydgoski)|Kruszyn]] – [[Osówiec (województwo kujawsko-pomorskie)|Osówiec]] (9 km)
| width=35% | Szlak przebiegający wzdłuż linii umocnień wojskowych z okresu II wojny światowej.

|-
! {{szlak|zielony}}
! Szlak zielony im. red. Wojciecha Rzeźniackiego)
| style="font-size:90%;" width=35% | Bydgoszcz Błonie – las „szubiński” – Murowaniec – most na kanale – Zamość – Głęboczek – Żurczyn (21 km)
| width=35% | Szlak prowadzący po lasach na południowy zachód od Bydgoszczy.

|-
! {{szlak|zielony}}
! Szlak zielony „Relaks”
| style="font-size:90%;" width=35% | Bydgoszcz dworzec PKS – kładka na Brdzie – Wzgórze Wolności – lasy bielickie – Piecki – Chmielniki przystanek PKP (16 km)
| width=35% | Szlak turystyczny po Puszczy Bydgoskiej prowadzący nad [[Jezioro Jezuickie]].

|-
! {{szlak|niebieski}}
! Szlak niebieski im. płk. Ignacego Mielżyńskiego
| style="font-size:90%;" width=35% | Rynarzewo – Szubin (12 km)
| width=35% | Szlak uzupełniający czarny szlak Powstania Wielkopolskiego. Prowadzi agrarnymi terenami w okolicy Szubina.

|-
! {{szlak|niebieski}}
! Szlak niebieski „Pałucki”
| style="font-size:90%;" width=35% | Brzoza – Łabiszyn – pałac w Lubostroniu – Chomiąża Szlachecka - Gąsawa (66 km)
| width=35% | Szlak Krajoznawczy wiodący wzdłuż rynnowych jezior w okolicach Chomiąży Szlacheckiej i Gąsawy na Pałukach Żnińskich.

|-
! {{szlak|czarny}}
! Szlak czarny „Komputerków”
| style="font-size:90%;" width=35% | Bydgoszcz Wyżyny – lasy bielickie – Stryszek – Piecki – Prądocin – Wypaleniska – Solec Kujawski (31 km)
| width=35% | Szlak prowadzi przez pagórkowate tereny [[Puszcza Bydgoska|Puszczy Bydgoskiej]], zahaczając o [[Jezioro Jezuickie]].

|-
! {{szlak|czarny}}
! Szlak czarny „Powstania Wielkopolskiego”
| style="font-size:90%;" width=35% | Bydgoszcz Prądy – Lisi Ogon – Drzewce – Murowaniec – most przez kanał – Zamość – Rynarzewo (13 km)
| width=35% | Szlak krajoznawczy, biegnący przy [[Kanał Notecki|Kanale Noteckim]].
|}

=== Znakowane ścieżki spacerowe wokół Bydgoszczy ===
Wytyczono dwa okrężne szlaki wokół [[Smukała|Smukały]], które dostosowane są do regulaminu imprez [[IVV]] ([[język niemiecki|niem.]] Internationaler Volkssportverband). Oznakowane kwadratami z przylegających podstawami trójkątów białego i kolorowego (niebieskiego lub czerwonego).
# Szlak niebieski 10 km
# Szlak czerwony 18 km

== Szlaki rowerowe ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+ Szlaki rowerowe
!
! Nazwa szlaku
! Trasa szlaku
! Uwagi
|-
!
! Międzynarodowa Trasa Rowerowa R-1
| style="font-size:90%;" width=35% | Na odcinku podbydgoskim przebiega na trasie:

[[Salno (powiat bydgoski)|Salno]] – [[Wtelno]] – Bydgoszcz Janowo – Bożenkowo – [[Samociążek]] – [[Koronowo]] – [[Serock (województwo kujawsko-pomorskie)|Serock]] – [[Gruczno]] – [[Świecie]] – [[Wielkie Łunawy]] – [[Grudziądz]]
| width=35% | Najdłuższy szlak rowerowy w [[Europa|Europie]] z [[Calais]] we [[Francja|Francji]] do [[Petersburg]]a w [[Rosja|Rosji]].

|-
! {{Szlak rowerowy|zielony}}
! Szlak rowerowy dookoła Doliny Fordońskiej
| style="font-size:90%;" width=35% | Bydgoszcz Osiedla Leśne – [[Las Gdański]] – [[Fordon (Bydgoszcz)|Nowy Fordon]] – [[Topolno]] – [[Gruczno]] – [[Głogówko Królewskie]] – [[Chełmno]] – [[Ostromecko]] – Stary [[Fordon (Bydgoszcz)|Fordon]] (89 km)
| width=35% | Szlak wytyczony [[2000]]/[[2001]] r. przez Bydgoskie Towarzystwo Cyklistów. Trasa szlaku wiedzie widokowymi drogami w południowej części [[Dolina Dolnej Wisły|Doliny Dolnej Wisły]].

|-
! {{Szlak rowerowy|niebieski}}
! Rowerowy Szlak Przyjaźni Bydgoszcz – Toruń
| style="font-size:90%;" width=35% | [[Bydgoszcz]] Dworzec Gł. PKP – Bydgoszcz Fordon – [[Ostromecko]] – Wałdowo Królewskie – Wolumin – Skłudzewo – Zławieś Wielka – Zarośle Cienkie – Cegielnik – Rozgarty – [[Toruń]] Plac Rapackiego (57 km)
| width=35% | Wytyczony w [[2003]] r. Trasa szlaku prowadzi lasami i polami na granicy Pojezierza Chełmińskiego i Kotliny Toruńskiej.

|-
! {{Szlak rowerowy|niebieski}}
! Szlak Rowerowy BY 6001n
| style="font-size:90%;" width=35% | Bydgoszcz-Leśna - Las Gdański - Piaski - Smukała - Janowo – Świekatowo – Bysławek – Tuchola – Woziwoda – Rytel - Mylof - Swornegacie - Chojnice (167 km)
| width=35% | Wytyczony na początku lat 90. [[XX wiek]]u przez Regionalny Oddział PTTK „Szlak Brdy”. Trasa prowadzi okolicami rzeki [[Brda|Brdy]] przez kompleks leśny [[Bory Tucholskie|Borów Tucholskich]].

|-
! {{Szlak rowerowy|niebieski}}
! Szlak rowerowy „Świadkowie Historii”
| style="font-size:90%;" width=35% | [[Solec Kujawski]] (dworzec PKP) – Krzyż Powstańców Wielkopolskich - Szwedzkia Góra - Łąki Studzienieckie - Leszyce - osiedle Rudy – [[Solec Kujawski]] (40 km)
| width=35% | Szlak wytyczony Oddział „Puszczański” PTTK w Solcu Kujawskim. Prowadzi terenami Puszczy Bydgoskiej. Przy opisywaniu szlaku wykorzystano opracowanie Pana Jerzego Szafkowskiego (Jerzy Szafkowski - leśnik, Inżynier Nadzoru w Nadleśnictwie Solec Kujawski) – praca wyróżniona przez Wojewodę Kujawsko-Pomorskiego Józefa Rogackiego w konkursie „Cudze chwalicie...” w 2000 r.<ref>{{Cytuj | url=http://solec-kujawski.torun.lasy.gov.pl/ | tytuł=Nadleśnictwo Solec Kujawski - Lasy Państwowe | opublikowany=solec-kujawski.torun.lasy.gov.pl | język=pl | data dostępu=2017-11-27}}</ref>

|-
! {{Szlak rowerowy|czarny}}
! Szlak rowerowy czarny po Dolinie Dolnej Wisły
| style="font-size:90%;" width=35% | [[Cierpice (województwo kujawsko-pomorskie)|Cierpice]] – [[Solec Kujawski]] – [[Bydgoszcz]] – [[Świecie]] – [[Nowe]] – [[Gniew (miasto)|Gniew]] – [[Tczew]] – [[Kwidzyn]] – [[Grudziądz]] – [[Chełmno]] – [[Ostromecko]] – [[Zamek Bierzgłowski]] (447 km)
| width=35% | Wytyczony w [[2001]] r., a odnowiony w [[2006]] r. przez [[Towarzystwo Przyjaciół Dolnej Wisły|TPDW]] w [[Gruczno|Grucznie]], prezentuje walory krajobrazowe [[Dolina Dolnej Wisły|doliny największej polskiej rzeki]] od [[Kotlina Toruńska|Kotliny Toruńskiej]], aż po deltę.
|}

=== Miejskie szlaki rowerowe ===
W [[Bydgoszcz]]y sieć szlaków rowerowych jest raczej słabo rozwinięta. Łączna długość tras to 36 km (2003).

I. Nad Starym Kanałem Bydgoskim,
II. W rejonie osiedla Piaski,
III. W rejonie Leśnego Parku Kultury i Wypoczynku,
IV. Wzdłuż trasy „W-Z”,
V. Nad Brdą i wzdłuż ul. Toruńskiej,
VI. U podnóża Zbocza Fordońskiego.

== Turystyka wodna ==
W pobliżu [[Bydgoszcz]]y znajduje się wiele szlaków [[kajak]]owych. Na terenie miasta znajduje się stanica wodna [[Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze|PTTK]] z ośrodkiem domków turystycznych. Można wypożyczyć kajaki i dokonać spływu [[Brda|Brdą]].

Wykorzystując [[Bydgoski Węzeł Wodny]] można dopłynąć do jezior [[Pałuki|pałuckich]] lub [[Gopło|Gopła]] lub też [[Noteć|Notecią]] na zachód aż do [[Odra|Odry]].

=== Bydgoski Tramwaj wodny ===
[[Plik:Bydgoszcz tramwaj wodny.jpg|mały|Bydgoski Tramwaj Wodny przycumowany przy Przystanku TESCO]]
Od kwietnia do października kursuje [[tramwaj wodny]]. Rzeka Brda przepływa przez centrum miasta i starówkę. Wiele arterii komunikacyjnych przebiega wzdłuż rzeki. Umożliwia to wykorzystanie drogi wodnej jako naturalnego traktu, na którym może kursować środek transportu miejskiego.

W sezonie kursuje co godzinę niewielki statek o cenie biletu niższej, niż komunikacji autobusowej. Turystyka łączy się w tym przypadku ze względami użytkowymi.

'''Więcej''':
* [[Bydgoski Tramwaj Wodny]]

=== Szlaki kajakowe ===
* '''BRDA'''
: Dostępna dla [[kajak]]ów na długości 233 km, przebiega przez liczne jeziora [[Pojezierze Pomorskie|Pojezierza Pomorskiego]], [[Bory Tucholskie]], [[Jezioro Koronowskie|Zalew Koronowski]], Bydgoszcz, ujście do [[Wisła|Wisły]].

: W latach 60. spływał Brdą [[Jan Paweł II|Karol Wojtyła]]. Przy rzece znajduje się infrastruktura turystyczna m.in. 5 stanic wodnych [[Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze|PTTK]] i liczne ośrodki wypoczynkowe. Występuje tu urozmaicony, kręty bieg rzeki, lasy, jeziora, pierwotna przyroda i liczne boczne szlaki.

: Płynąc cicho przez leśne ostępy można natknąć się na schodzące do wodopoju [[jeleń|jelenie]], [[sarna|sarny]] i [[Dzik euroazjatycki|dzik]] lub dostrzec [[czarny bocian|czarne bociany]]. Atrakcją środkowego biegu Brdy są przede wszystkim jeziora charakteryzujące się czystą wodą i urozmaiconymi, przeważnie zalesionymi brzegami. Nad piaszczystymi, łatwo dostępnymi brzegami rozlokowały się liczne ośrodki wypoczynkowe. Na terenie Borów Tucholskich, znajduje się zapora w [[Mylof]]ie, kierująca część wód rzeki do [[Wielki Kanał Brdy|Wielkiego Kanału Brdy]], imponującej budowli hydrotechnicznej z połowy [[XIX wiek|XIX]] wieku. Kanał ten, poprowadzony jest równolegle do Brdy, miejscami po akweduktach, ponad kilkoma jej dopływami.

: W okolicy [[Tuchola|Tucholi]] Brda tworzy przełom z licznymi bystrzami zwany Piekłem, stanowiący rezerwat przyrody. Szlak kończy [[Jezioro Koronowskie]] o urozmaiconej linii brzegowej, z licznymi, głębokimi zatokami, otoczone niemal ze wszystkich stron lasami. Poniżej Zalewu Koronowskiego na Brdzie wybudowano kilka zapór i [[elektrownia wodna|elektrowni wodnych]].

: Zbiornikami wyrównawczymi dla elektrowni są dwa mniejsze sztuczne zbiorniki, [[jezioro Tryszczyn]] i [[jezioro Smukała]]. Zapora w Smukale, zbudowana w [[1951]] roku po zniszczeniu poprzedniej w czasie wojny, leży już w granicach administracyjnych Bydgoszczy.

* '''KANAŁ BYDGOSKI'''
: Szlak długości 25 km, od Brdy do ujścia Noteci, 6 śluz, zbudowany w [[1774]] r.

* '''NOTEĆ'''
: Szlak długości 280 km, rzeka nizinna na terenie [[Kujawy|Kujaw]] i [[Wielkopolska|Wielkopolski]], największy dopływ [[Warta|Warty]]. W górnym biegu rozdziela się na 2 ramiona: Noteć Wschodnią i Zachodnią, które łączą się w [[Jeziora Pakoskie|jez. Pakoskim]]. Spływ jest atrakcyjny w górnym odcinku.

* '''KANAŁ NOTECKI'''
: Szlak długości 25 km, dostępny dla kajaków i statków, zbudowany w [[XIX wiek|XIX]] w., łączy Noteć z Kanałem Bydgoskim.

* '''GĄSAWKA'''
: Szlak długości 53 km, łatwy, miejsce rozpoczęcia spływu w [[Żnin]]ie lub [[Biskupin (powiat żniński)|Biskupinie]], zakończenie w ujściu do Noteci.

* '''ŁOBŻONKA'''
: Szlak długości 28 km, łatwy, urozmaicony licznymi zakolami. Szlak zaczyna się w [[Łobżenica|Łobżenicy]], wiedzie wąską doliną o stromych brzegach, kończy się w ujściu do Noteci.

* '''Trasa kajakarstwa górskiego'''
: W centrum Bydgoszczy, ok. 200-300 metrów od Ratusza znajduje się tor [[kajakarstwo górskie|kajakarstwa górskiego]].

== Zobacz też ==
* [[Szlaki turystyczne Torunia i okolic]]
* [[Szlak turystyczny]]
* [[Szlak rowerowy]]
* [[Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze|PTTK]]
* [[droga dla rowerów|Ścieżka rowerowa]]
* [[Masa Krytyczna]]
* [[Miasta dla rowerów|Miasta dla Rowerów]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{Cytuj stronę | url = http://tramwajwodny.byd.pl/ | tytuł = Bydgoski Tramwaj Wodny | opublikowany = tramwajwodny.byd.pl | archiwum = https://web.archive.org/web/20160205061620/http://tramwajwodny.byd.pl/ | zarchiwizowano = 2016-02-05}}
* [http://mapa.bbc.bydgoszcz.pl Mapa dróg rowerowych i szlaków turystycznych w Bydgoszczy i okolicy]
* [http://ombydgoszcz.pttk.pl Oddział Miejski PTTK w Bydgoszczy]
* [http://solec.pttk.pl Strona Oddziału „Puszczańskiego” PTTK w Solcu Kujawskim - opisy szlaków turystycznych]
* {{Cytuj stronę | url = http://gracjan5.w.interia.pl/szablon_obrazki/strona/INDEX.html | tytuł = Szlak Umocnień Przedmościa Bydgoskiego | opublikowany = gracjan5.w.interia.pl | archiwum = https://web.archive.org/web/20080413023618/http://gracjan5.w.interia.pl/szablon_obrazki/strona/INDEX.html | zarchiwizowano = 2008-04-13}}
* [http://wirtualneszlaki.pl/szlaki-okolice/bydgoszczy Katalog i opisy szlaków turystycznych okolic Bydgoszczy]

[[Kategoria:Geografia Bydgoszczy]]
[[Kategoria:Szlaki turystyczne w województwie kujawsko-pomorskim|Bydgoszcz]]


text:
# Flaga Zimbabwe
Flaga Zimbabwe – jeden z symboli narodowych Zimbabwe.

## Opis
Flaga jest prostokątem 1:2. Jest podzielona na 7 równych pasów. Pasy mają kolor (idąc od góry do środka) zielony, złoty, czerwony i czarny. Od strony masztowej posiada biały trójkąt, na którym jest czerwona gwiazda z Ptakiem Zimbabwe.

## Symbolika[1]
Poszczególne kolory na fladze symbolizują:
- Zielony: rolnictwo i roślinność,
- Złoty: bogactwo mineralne państwa;
- Czerwony: krew przelaną w trakcie walki o wyzwolenie,
- Czarny: czarnoskórą większość,
- Biały: pokój,
- Czerwona Gwiazda: aspiracje narodowe Zimbabwe,
- Ptak Zimbabwe: symbol narodowy.

## Historia
W 1890 tereny dzisiejszego Zimbabwe, w ramach wyścigu o Afrykę, zostały zajęte przez Brytyjską Kompanie Południowoafrykańską. Podczas sprawowania administracji przez kompanię nad kolonią oficjalną flagą kolonii była flaga kompanii. Flagą tą była flaga Wielkiej Brytanii, z umieszczonym na środku logiem kompanii, przedstawiającym lwa z kłem w łapie, a pod nim napisem „B.S.A.C.”. W 1923 roku rząd brytyjski przejął władzę w kolonii. Przez niechęć białych kolonistów do przyłączenia się do Związku Południowej Afryki została utworzona Rodezja Południowa. Została również uchwalona nowa flaga kolonii. Była to niebieska flaga, z umieszczoną w kantonie flagą Wielkiej Brytanii oraz herbem kolonii po prawej stronie. Rodezja Południowa w 1953 roku weszła w skład federacji Federacji Rodezji i Niasy. W trakcie istnienia federacji flagą był brytyjski Blue Ensing z godłem federacji po prawej stronie flagi. W 1963 federacja została rozwiązana, a Rodezja Południowa znów stała się autonomiczną kolonią.
W październiku 1965 roku biała mniejszość zamieszkująca kolonię, pod przywództwem Iana Smitha, jednostronnie ogłosiła niepodległość, jednocześnie zmieniając nazwę kraju na Rodezja. Od 1964 do 1968 używano podobnej flagi do flagi Rodezji Południowej, acz z bardziej jasnym odcieniem niebieskiego. 11 listopada 1968, w trzecią rocznicę ogłoszenia niepodległości, przyjęto nową flagę, aby zaznaczyć zerwanie więzi z Wielką Brytanią. Nowa flaga składała się z pionowych dwóch pasów zielonych oraz jednego pasa białego pośrodku z godłem Rodezji.
W latach 1964–1979 toczyła się wojna domowa między białymi siłami rządowymi a czarnoskórą partyzantką, która walczyła o prawa czarnych. W 1977 roku rząd Iana Smitha, pod naciskiem USA, Wielkiej Brytanii i RPA, rozpoczął negocjacje z partyzantami, które się zakończyły rok później. Utworzono nowy rząd tymczasowy, a we wrześniu 1979 proklamowano państwo Zimbabwe-Rodezja. Wraz z proklamacją nowego państwa uchwalono nowy wygląd flagi. Flaga została zaprojektowana przez porucznika Rodezyjskich Sił Powietrznych Cedrica Herberta. Flaga składała się z pionowego czarnego paska z białym obrzeżeniem po prawej stronie oraz z trzema poziomymi paskami: czerwonym, białym i zielonym. W kantonie znajdował się Ptak Zimbabwe. Kolor czarny symbolizował osiągnięcie demokracji, czerwony walki o niepodległość, a żółty bogactwa naturalne. Pionowy biały pasek symbolizował białą mniejszość, a poziomy pokój. Kompromis jednak nie został uznany przez Patriotyczny Front Zimbabwe, ze względu na to, że członkowie partyzantki nie zostali zaproszeni do rządu. W wyniku konferencji w Londynie i mediacji Wielkiej Brytanii tymczasowo przywrócono Rodezji status kolonii.
Aktualna wersja flagi Zimbabwe została przyjęta 22 marca 1980 roku. Po raz pierwszy została podniesiona o północy między 17 a 18 kwietnia 1980 roku, wraz z proklamacją niepodległości Republiki Zimbabwe.

## Flagi wojskowe
- Flaga sił zbrojnych Zimbabwe
- Flaga sił powietrznych Zimbabwe
- Flaga sił obronnych Zimbabwe

## Historyczne wersje flagi

### Sztandary osób rządzących
- Sztandar gubernatora Rodezji Południowej w latach 1923–1951
- Sztandar gubernatora Rodezji Południowej w latach 1951–1952
- Sztandar gubernatora Rodezji Południowej w latach 1952–1965 (de jure do 1970)
- Sztandar prezydenta Rodezji w latach 1970–1979
- Sztandar premiera Zimbabwe Rodezji z 1979 roku
- Sztandar prezydenta Zimbabwe w latach 1981–1986

### Flagi wojskowe
- Flaga marynarki Brytyjskiej Kompanii Południowoafrykańskiej w latach 1890–1923
- Flaga armii Rodezji w latach 1970–1980
- Flaga królewskich sił powietrznych Federacji Rodezji i Niasy w latach 1953–1963
- Flaga królewskich sił powietrznych Rodezji w latach 1964–1970
- Flaga sił powietrznych Rodezji w latach 1970–1979
- Flaga sił powietrznych Zimbabwe Rodezji z 1979 roku

### Flagi państwowe
- Flaga Brytyjskiej Kompanii Południowoafrykańskiej w latach 1890–1923
- Flaga Rodezji Południowej w latach 1923–1953 oraz 1979-1980
- Flaga Federacji Rodezji i Niasy w latach 1953–1963
- Flaga Rodezji w latach 1964–1968
- Flaga Rodezji w latach 1968–1979
- Flaga Zimbabwe Rodezji z 1979 roku

wikiname: plwiki

title: Flaga Zimbabwe

in_language: pl

wikitext:
{{Flaga infobox
 |nazwa         = Flaga Zimbabwe
 |grafika       = Flag of Zimbabwe.svg
 |opis grafiki  =
 |grafika1      = Flag of the President of Zimbabwe.svg
 |opis grafiki1 = Sztandar prezydencki
 |wprowadzona1  = [[1987]]
 |grafika2      =
 |opis grafiki2 =
 |nazwa własna  =
 |w użyciu      = {{FIAV|111111}} Flaga narodowa
 |proporcje     = 1:2
 |wprowadzona   = [[22 marca]] [[1980]]
 |opis          =
 |commons       = Category:Flags of Zimbabwe
}}
'''Flaga Zimbabwe''' – jeden z symboli narodowych [[Zimbabwe]].

== Opis ==
[[Plik:Victoria Falls 2012 05 24 1608 (7421900004).jpg|thumb|250px|Flaga Zimbabwe łopocząca na wietrze]]
Flaga jest prostokątem 1:2. Jest podzielona na 7 równych pasów. Pasy mają kolor (idąc od góry do środka) zielony, złoty, czerwony i czarny. Od strony masztowej posiada biały trójkąt, na którym jest czerwona gwiazda z [[Ptak Zimbabwe|Ptakiem Zimbabwe]]{{r|gov}}.

== Symbolika{{r|gov}} ==
[[Plik:Close up of the Zimbabwe Bird on a flag manufactured in Zimbabwe.jpg|thumb|250px|Ptak Zimbabwe na fladze wyprodukowanej w Zimbabwe]]
Poszczególne kolory na fladze symbolizują:
* [[Barwa zielona|Zielony]]: rolnictwo i roślinność,
* [[Barwa złota|Złoty]]: bogactwo mineralne państwa;
* [[Barwa czerwona|Czerwony]]: [[krew]] przelaną w trakcie [[Wojna rodezyjska|walki o wyzwolenie]],
* [[Barwa czarna|Czarny]]: [[Czarna odmiana człowieka|czarnoskórą]] większość,
* [[Barwa biała|Biały]]: pokój,
* [[Czerwona gwiazda|Czerwona Gwiazda]]: aspiracje narodowe Zimbabwe,
* [[Ptak Zimbabwe]]: symbol narodowy.

== Historia ==
[[Plik:Smith Dinner.jpg|thumb|250px|Ian Smith na tle flag Rodezji podczas przemówienia]]
W 1890 tereny dzisiejszego Zimbabwe, w ramach [[Wyścig o Afrykę|wyścigu o Afrykę]], zostały zajęte przez [[Brytyjska Kompania Południowoafrykańska|Brytyjską Kompanie Południowoafrykańską]]{{r|pwn}}. Podczas sprawowania administracji przez kompanię nad kolonią oficjalną flagą kolonii była flaga kompanii{{r|wodospad}}. Flagą tą była [[flaga Wielkiej Brytanii]], z umieszczonym na środku logiem kompanii, przedstawiającym lwa z kłem w łapie, a pod nim napisem „B.S.A.C.”{{r|wodospad}}{{r|muzeum}}. W 1923 roku rząd brytyjski przejął władzę w kolonii. Przez niechęć białych kolonistów do przyłączenia się do [[Związek Południowej Afryki|Związku Południowej Afryki]] została utworzona [[Rodezja Południowa]]{{r|pwn}}. Została również uchwalona nowa flaga kolonii. Była to niebieska flaga, z umieszczoną w [[Kanton (heraldyka)|kantonie]] flagą Wielkiej Brytanii oraz herbem kolonii po prawej stronie{{r|wodospad}}. Rodezja Południowa w 1953 roku weszła w skład federacji [[Federacja Rodezji i Niasy|Federacji Rodezji i Niasy]]{{r|pwn}}. W trakcie istnienia federacji flagą był brytyjski [[Blue Ensing]] z godłem federacji po prawej stronie flagi{{r|fot}}. W 1963 federacja została rozwiązana, a Rodezja Południowa znów stała się autonomiczną kolonią.

W październiku 1965 roku biała mniejszość zamieszkująca kolonię, pod przywództwem [[Ian Smith|Iana Smitha]], jednostronnie ogłosiła niepodległość, jednocześnie zmieniając nazwę kraju na [[Rodezja]]{{r|pwn}}. Od 1964 do 1968 używano podobnej flagi do flagi Rodezji Południowej, acz z bardziej jasnym odcieniem niebieskiego{{r|wodospad}}{{r|fot2}}{{r|brytanika}}. 11 listopada 1968, w trzecią rocznicę ogłoszenia niepodległości, przyjęto nową flagę, aby zaznaczyć zerwanie więzi z Wielką Brytanią. Nowa flaga składała się z pionowych dwóch pasów zielonych oraz jednego pasa białego pośrodku z godłem Rodezji{{r|fot2}}{{r|wodospad}}{{r|brytanika}}.

W latach 1964–1979 toczyła się [[Wojna rodezyjska|wojna domowa]] między białymi siłami rządowymi a czarnoskórą partyzantką, która walczyła o prawa czarnych. W 1977 roku rząd Iana Smitha, pod naciskiem [[Stany Zjednoczone|USA]], Wielkiej Brytanii i [[Południowa Afryka|RPA]], rozpoczął negocjacje z partyzantami, które się zakończyły rok później. Utworzono nowy rząd tymczasowy, a we wrześniu 1979 proklamowano państwo [[Zimbabwe Rodezja|Zimbabwe-Rodezja]]{{r|pwn}}. Wraz z proklamacją nowego państwa uchwalono nowy wygląd flagi{{r|fot2}}{{r|fot3}}{{r|brytanika}}. Flaga została zaprojektowana przez porucznika {{link-interwiki|Rodezyjskie Siły Powietrzne|tekst=Rodezyjskich Sił Powietrznych|Q=Q3429609}} Cedrica Herberta{{r|fot3}}. Flaga składała się z pionowego czarnego paska z białym [[Weksylologia#Podstawowe wzory i motywy na flagach|obrzeżeniem]] po prawej stronie oraz z trzema poziomymi paskami: czerwonym, białym i zielonym. W kantonie znajdował się Ptak Zimbabwe{{r|fot3}}{{r|wodospad}}. Kolor czarny symbolizował osiągnięcie demokracji, czerwony walki o niepodległość, a żółty bogactwa naturalne. Pionowy biały pasek symbolizował białą mniejszość, a poziomy pokój{{r|fot3}}. Kompromis jednak nie został uznany przez {{link-interwiki|Patriotyczny Front Zimbabwe|Q=Q7148042}}, ze względu na to, że członkowie partyzantki nie zostali zaproszeni do rządu{{r|fot3}}{{r|pwn}}. W wyniku konferencji w Londynie i mediacji Wielkiej Brytanii tymczasowo przywrócono Rodezji status kolonii{{r|pwn}}.

Aktualna wersja flagi Zimbabwe została przyjęta 22 marca 1980 roku. Po raz pierwszy została podniesiona o północy między 17 a 18 kwietnia 1980 roku{{r|gov}}, wraz z proklamacją niepodległości Republiki Zimbabwe{{r|brytanika}}{{r|pwn}}.

== Flagi wojskowe ==
<gallery>
Flag of the Zimbabwe National Army.svg|Flaga sił zbrojnych Zimbabwe
Air Force Ensign of Zimbabwe.svg|Flaga sił powietrznych Zimbabwe
Flag of the Zimbabwe Defence Forces.svg|Flaga sił obronnych Zimbabwe
</gallery>

== Historyczne wersje flagi ==
=== Sztandary osób rządzących ===
<gallery>
Flag of the Governor of Southern Rhodesia (1924–1951).svg|Sztandar gubernatora [[Rodezja Południowa|Rodezji Południowej]] w latach 1923–1951
Flag of the Governor of Southern Rhodesia (1951–1952).svg|Sztandar gubernatora Rodezji Południowej w latach 1951–1952
Flag of the Governor of Southern Rhodesia (1951 - 1970).svg|Sztandar gubernatora Rodezji Południowej w latach 1952–1965 (de jure do 1970)
Flag of the President of Rhodesia (1970–1979).svg|Sztandar prezydenta [[Rodezja|Rodezji]] w latach 1970–1979
Flag of the Prime Minister of Zimbabwe Rhodesia (1979).svg|Sztandar premiera [[Zimbabwe Rodezja|Zimbabwe Rodezji]] z 1979 roku
Flag of the President of Zimbabwe (1981–1986).svg|Sztandar prezydenta Zimbabwe w latach 1981–1986
</gallery>

=== Flagi wojskowe ===
<gallery>
Blue Ensign of the British South Africa Company.svg|Flaga marynarki [[Brytyjska Kompania Południowoafrykańska|Brytyjskiej Kompanii Południowoafrykańskiej]] w latach 1890–1923
Rhodesian Army Flag.svg|Flaga armii Rodezji w latach 1970–1980
Air Force Ensign of Rhodesia and Nyasaland (1953–1963).svg|Flaga królewskich sił powietrznych Federacji Rodezji i Niasy w latach 1953–1963
Air Force Ensign of Rhodesia (1964–1970).svg|Flaga królewskich sił powietrznych Rodezji w latach 1964–1970
Air Force Ensign of Rhodesia (1970–1979).svg|Flaga sił powietrznych Rodezji w latach 1970–1979
Air Force Ensign of Zimbabwe Rhodesia (1979).svg|Flaga sił powietrznych Zimbabwe Rodezji z 1979 roku
</gallery>

=== Flagi państwowe ===
<gallery>
Flag of the British South Africa Company.svg|Flaga [[Brytyjska Kompania Południowoafrykańska|Brytyjskiej Kompanii Południowoafrykańskiej]] w latach 1890–1923
Flag of Southern Rhodesia (1924–1953, 1963–1964).svg|Flaga [[Rodezja Południowa|Rodezji Południowej]] w latach 1923–1953 oraz 1979-1980
Flag of Rhodesia and Nyasaland (1953–1963).svg|Flaga [[Federacja Rodezji i Niasy|Federacji Rodezji i Niasy]] w latach 1953–1963
Flag of Rhodesia (1964–1968).svg|Flaga [[Rodezja|Rodezji]] w latach 1964–1968
Flag of Rhodesia (1968–1979).svg|Flaga Rodezji w latach 1968–1979
Flag of Zimbabwe Rhodesia (1979).svg|Flaga [[Zimbabwe Rodezja|Zimbabwe Rodezji]] z 1979 roku
</gallery>

== Zobacz też ==
* [[Zimbabwe]]
* [[Herb Zimbabwe]]
* [[Hymn Zimbabwe]]
* [[Flaga Rodezji]]

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="gov">{{Cytuj stronę | url = http://www.zim.gov.zw/index.php/en/my-government/government-ministries/national-symbols/463-national-flag-of-zimbabwe | tytuł = National Flag of Zimbabwe | język = en | data dostępu = 2022-11-19}}</ref>
<ref name="pwn">{{encyklopedia PWN|id=4575756|tytuł=Zimbabwe. Historia|data dostępu=2022-11-19}}</ref>
<ref name="wodospad">{{Cytuj stronę | url = https://www.victoriafalls-guide.net/flag-of-zimbabwe.html | tytuł = Flag of Zimbabwe | język = en | data dostępu = 2022-11-19}}</ref>
<ref name="muzeum">{{Cytuj stronę | url = https://collection.nam.ac.uk/detail.php?acc=1998-03-21-1 | tytuł = Union Jack flag used by the British South Africa Company when they administered Rhodesia, 1890-1923 | język = en | data dostępu = 2022-11-19}}</ref>
<ref name="fot">{{Cytuj stronę | url = https://www.fotw.info/flags/frn.html | tytuł = Federation of Rhodesia and Nyasaland | język = en | data dostępu = 2022-11-19}}</ref>
<ref name="fot2">{{Cytuj stronę | url = https://www.fotw.info/flags/zw-rhod.html | tytuł = Zimbabwe: Rhodesia (1968 - 1979) | język = en | data dostępu = 2022-11-19}}</ref>
<ref name="brytanika">{{Encyklopedia Britannica |id = topic/flag-of-Zimbabwe |tytuł = Flag of Zimbabwe |data dostępu = 2022-11-19}}</ref>
<ref name="fot3">{{Cytuj stronę | url = https://www.fotw.info/flags/zw-zrhod.html | tytuł = Zimbabwe: Zimbabwe Rhodesia (1979) | język = en | data dostępu = 2022-11-19}}</ref>
}}

{{Flagi Afryki}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Zimbabwe}}
[[Kategoria:Flagi państw afrykańskich]]
[[Kategoria:Symbole narodowe Zimbabwe|Flaga Zimbabwe]]
[[Kategoria:Flagi z gwiazdami pięcioramiennymi]]

title: Flaga Zimbabwe

W użyciu: Flaga narodowa


text:
# Region zawierciański
Region zawierciański – jeden z 4 regionów w rzymskokatolickiej archidiecezji częstochowskiej.

## Dekanaty
W skład regionu wchodzi 5  dekanatów:
- Dekanat Koziegłowy
- Dekanat Myszków
- Dekanat Zawiercie – Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski
- Dekanat Zawiercie – św. Piotra i Pawła
- Dekanat Żarki

title: Region zawierciański

wikitext:
'''Region zawierciański''' – jeden z 4 regionów w [[Kościół katolicki|rzymskokatolickiej]] [[archidiecezja|archidiecezji]] [[archidiecezja częstochowska|częstochowskiej]].

== Dekanaty ==
W skład regionu wchodzi 5  [[dekanat]]ów{{r|rz}}:
* [[Dekanat Koziegłowy]]
* [[Dekanat Myszków]]
* [[Dekanat Zawiercie – Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski]]
* [[Dekanat Zawiercie – Świętych Piotra i Pawła|Dekanat Zawiercie – św. Piotra i Pawła]]
* [[Dekanat Żarki]]

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="rz">{{Cytuj |url = https://archiczest.pl/archidiecezja,12/podzial-terytorialny/region-zawiercianski,1510587227.html |tytuł = Region zawierciański |opublikowany = [[Archidiecezja częstochowska]] |data dostępu = 2020-05-08 |język = pl}}</ref>
}}

[[Kategoria:Regiony archidiecezji częstochowskiej|Zawiercie]]
[[Kategoria:chrześcijaństwo w Zawierciu]]


text:
# Dorota Katarzyna Sokołowska
Dorota Katarzyna Sokołowska (ur. 2 lutego 1968 w Zambrowie) – polska dziennikarka, pisarka i blogerka. Ukończyła studia na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Warszawskiego, filia w Białymstoku (obecnie Uniwersytet w Białymstoku), zdobywając tytuł magistra filologii polskiej.
Od 1 maja 1993 zawodowo związana jest z Polskim Radiem Białystok, gdzie jest wydawcą magazynu kulturalnego „Podróże po kulturze”, autorką programów promujących czytelnictwo,  autorką audycji dokumentalnych i reportaży. Inicjatorka corocznego konkursu literackiego „Gwiazdka z książką”.
Od stycznia 2017 prowadzi bloga.

## Nagrody i wyróżnienia
- 2007: Nagroda od Prezydenta Białegostoku za upowszechnianie kultury[3];
- 2013: Nagroda od Marszałka Woj. Podlaskiego za ochronę dóbr kultury[4];
- 2013: Wyróżnienie za reportaż, nagroda PAP im. Ryszarda Kapuścińskiego;
- 2014: Nagroda główna w kategorii "Historia Regionalna", przyznawana w konkursie IPN[5] za audycję "Powstanie Styczniowe 150 lat później"[6];
- 2014: Laureatka konkursu Wojewódzkiego Ośrodka Animacji Kultury w konkursie „Tutaj jestem”[7];
- 2015: Odznaczona „PIK-owym Laurem 2015” za promocję czytelnictwa;
- 2015: Nagroda w kategorii „Dziennikarz Roku”, nagroda od Rady Programowej Polskiego Radia Białystok[8];
- 2018: Laureatka I nagrody w konkursie na reportaż prasowy „Narew. Ludzie. Przyroda. Kultura”[9].
- 2022: Stypendium Marszałka Województwa Podlaskiego - na program stypendialny:  „Mój dom. Artyści Podlasia” – cykl dziesięciu reportaży literackich[10].

## Publikacje
- 2015: Dźwiękoczułość, wyd. Wojewódzki Ośrodek Animacji Kultury w Białymstoku
- 2016: Bóg jest portem, wyd. Espirt[11].
- 2018: Dorota Sokołowska, Grzegorz Maculewicz, Sekrety Łomży i Ostrołęki, wyd. Księży Młyn

title: Dorota Katarzyna Sokołowska

wikitext:
'''Dorota Katarzyna Sokołowska''' (ur. [[2 lutego]] [[1968]] w [[Zambrów|Zambrowie]]) – polska [[Dziennikarz|dziennikarka]], [[Pisarz|pisarka]] i [[bloger]]ka. Ukończyła studia na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Warszawskiego, filia w Białymstoku (obecnie [[Uniwersytet w Białymstoku]]), zdobywając tytuł magistra filologii polskiej.

Od 1 maja 1993 zawodowo związana jest z ''[[Polskie Radio Białystok|Polskim Radiem Białystok]]'', gdzie jest wydawcą magazynu kulturalnego „Podróże po kulturze”, autorką programów promujących czytelnictwo,  autorką audycji dokumentalnych i reportaży. Inicjatorka corocznego konkursu literackiego „Gwiazdka z książką”<ref>[http://www.radio.bialystok.pl/gwiazdkazksiazka Gwiazdka z książką]</ref>.

Od stycznia 2017 prowadzi bloga<ref>[http://tudorotasokolowska.pl/ Blog – tudorotasokolowska.pl]</ref>.

== Nagrody i wyróżnienia ==
* 2007: Nagroda od Prezydenta [[Białystok|Białegostoku]] za upowszechnianie kultury<ref>{{Cytuj |autor = eXant |tytuł = Dorota Sokołowska i Wiesław Szymański |data dostępu = 2018-02-02 |opublikowany = en.um.bialystok.pl |url = https://en.um.bialystok.pl/452-dorota-sokolowska-i-wieslaw-szymanski/default.aspx |język = en |archiwum = https://web.archive.org/web/20180202012703/https://en.um.bialystok.pl/452-dorota-sokolowska-i-wieslaw-szymanski/default.aspx |zarchiwizowano = 2018-02-02 }}</ref>;
* 2013: Nagroda od Marszałka Woj. [[Województwo podlaskie|Podlaskiego]] za ochronę dóbr kultury<ref>{{Cytuj |tytuł = Nasza dziennikarka Dorota Sokołowska z Nagrodą Marszałka |czasopismo = Polskie Radio Białystok |data dostępu = 2018-02-02 |url = http://www.radio.bialystok.pl/wiadomosci/index/id/104588 |język = en}}</ref>;
* 2013: Wyróżnienie za reportaż, nagroda PAP im. [[Ryszard Kapuściński|Ryszarda Kapuścińskiego]];
* 2014: Nagroda główna w kategorii "Historia Regionalna", przyznawana w konkursie IPN<ref>{{Cytuj |autor = Instytut Pamięci Narodowej |tytuł = Gala II edycji ogólnopolskiego konkursu „Audycja Historyczna Roku” – Białystok, 26 listopada 2014 |czasopismo = Instytut Pamięci Narodowej |data dostępu = 2018-02-02 |url = https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/konkursy-i-nagrody/konkurs-audycja-history/35214,Gala-II-edycji-ogolnopolskiego-konkursu-Audycja-Historyczna-Roku-Bialystok-26-li.html |język = pl}}</ref> za audycję "Powstanie Styczniowe 150 lat później"<ref>[http://www.radio.bialystok.pl/reportaz/index/id/93778 "Powstanie Styczniowe 150 lat później"]</ref>;
* 2014: Laureatka konkursu Wojewódzkiego ''Ośrodka Animacji Kultury'' w konkursie „Tutaj jestem”<ref>{{Cytuj |tytuł = Dorota Sokołowska wygrała Ogólnopolski Konkurs Literacki "Tutaj jestem" - Wrota Podlasia |data dostępu = 2018-02-02 |opublikowany = wrotapodlasia.pl |url = https://www.wrotapodlasia.pl/pl/kultura/kultura_sztuka/Dorota_Sokolowska_wygrala_Ogolnopolski_Konkurs_Literacki_Tutaj_jestem_.html |język = pl}}</ref>;
* 2015: Odznaczona „PIK-owym Laurem 2015” za promocję czytelnictwa;
* 2015: Nagroda w kategorii „Dziennikarz Roku”, nagroda od ''Rady Programowej Polskiego Radia Białystok''<ref>{{Cytuj |tytuł = Dorota Sokołowska doceniona przez Radę Programową PRB |czasopismo = Polskie Radio Białystok |data dostępu = 2018-02-02 |url = http://www.radio.bialystok.pl/wiadomosci/index/id/122372 |język = en}}</ref>;
* 2018: Laureatka I nagrody w konkursie na reportaż prasowy „Narew. Ludzie. Przyroda. Kultura”<ref>{{Cytuj |tytuł = Narew; ludzie, przyroda, kultura |data dostępu = 2018-02-02 |opublikowany = stopkapress.com.pl |url = http://www.stopkapress.com.pl/aktualnosci,154.html}}</ref>.
* 2022: Stypendium Marszałka Województwa Podlaskiego - na program stypendialny:  „Mój dom. Artyści Podlasia” – cykl dziesięciu reportaży literackich<ref>{{Cytuj |opublikowany = wrotapodlasia.pl |tytuł = Wizytówka Podlaskiego. Marszałek wręczył stypendia artystyczne na 2022 r. |data=15 lutego 2022 |url=https://www.wrotapodlasia.pl/pl/kultura/kultura_sztuka/stypendia_i_nagrody/wizytowka-podlaskiego-marszalek-wreczyl-stypendia-artystyczne-na-2022-r.html |data dostępu=2022-02-17}}</ref>.

== Publikacje ==
* 2015: ''Dźwiękoczułość'', wyd. Wojewódzki Ośrodek Animacji Kultury w Białymstoku
* 2016: ''Bóg jest portem'', wyd. Espirt<ref>{{Cytuj |autor =  |tytuł = Bóg jest portem {{!}} ks. Krzysztof Kralka SAC {{!}} Wydawnictwo Esprit |data dostępu = 2018-02-02 |opublikowany = esprit.com.pl |url = http://www.esprit.com.pl/409/Bog-jest-portem.html |język = pl}}</ref>.
* 2018: Dorota Sokołowska, Grzegorz Maculewicz, ''Sekrety Łomży i Ostrołęki'', wyd. Księży Młyn

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{SORTUJ:Sokołowska, Dorota Katarzyna}}
[[Kategoria:Dziennikarze Radia Białystok]]
[[Kategoria:Polscy dziennikarze radiowi]]
[[Kategoria:Absolwenci Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego]]
[[Kategoria:Radio Białystok]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1968]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Zambrowie]]


text:
# Brazylia na Mistrzostwach Świata w Lekkoatletyce 2011
Brazylia na Mistrzostwach Świata w Lekkoatletyce 2011 reprezentowana była przez 26 zawodników.

## Występy reprezentantów Brazylii

### Mężczyźni

#### Konkurencje biegowe
| Konkurencja                | Zawodnik                                                   | Runda 1  | Runda 1 | Runda 2  | Runda 2 | Półfinał | Półfinał | Finał    | Finał   |
| Konkurencja                | Zawodnik                                                   | Rezultat | Pozycja | Rezultat | Pozycja | Rezultat | Pozycja  | Rezultat | Pozycja |
| -------------------------- | ---------------------------------------------------------- | -------- | ------- | -------- | ------- | -------- | -------- | -------- | ------- |
| Bieg na 100 m              | Nilson André                                               |          |         | 10,54    | 34      |          |          |          |         |
| Bieg na 200 m              | Bruno de Barros                                            |          |         | 20,63    | 11 Q    | 20,54    | 7 q      | 20,31    | 6       |
| Bieg na 200 m              | Sandro Viana                                               |          |         | 20,62    | 10 Q    | DSQ      | DSQ      |          |         |
| Bieg na 200 m              | Nilson André                                               |          |         | 20,93    | 31      |          |          |          |         |
| Bieg na 800 m              | Kléberson Davide                                           |          |         | 1:46,06  | 7 Q     | 1:45,06  | 7        |          |         |
| Bieg na 800 m              | Lutimar Paes                                               |          |         | 1:48,97  | 34      |          |          |          |         |
| Bieg na 800 m              | Fernando Da Silva                                          |          |         | 1:51,58  | 38      |          |          |          |         |
| Bieg na 400 m przez płotki | Mahau Suguimati                                            |          |         | 49,74    | 20 q    | 50,89    | 23       |          |         |
| Sztafeta 4 × 100 m         | Diego Cavalcanti Sandro Viana Nilson André Bruno de Barros |          |         | DSQ      | DSQ     |          |          |          |         |
| Chód na 20 km              | Caio Bonfim                                                |          |         |          |         |          |          | 1:24:29  | 22      |
| Chód na 20 km              | Moacir Zimmermann                                          |          |         |          |         |          |          | DSQ      | DSQ     |

#### Konkurencje techniczne
| Konkurencja   | Zawodnik               | Eliminacje | Eliminacje | Finał    | Finał   |
| Konkurencja   | Zawodnik               | Rezultat   | Pozycja    | Rezultat | Pozycja |
| ------------- | ---------------------- | ---------- | ---------- | -------- | ------- |
| Skok o tyczce | Fábio Gomes da Silva   | 5,65 m     | 6 q        | 5,65 m   | 8       |
| Trójskok      | Jefferson Sabino       | 16,51 m    | 17         |          |         |
| Dziesięciobój | Luiz Alberto de Araújo |            |            | 7902     | 16      |

### Kobiety

#### Konkurencje biegowe
| Konkurencja                | Zawodniczka                                                       | Runda 1  | Runda 1 | Runda 2    | Runda 2 | Półfinał | Półfinał | Finał    | Finał   |
| Konkurencja                | Zawodniczka                                                       | Rezultat | Pozycja | Rezultat   | Pozycja | Rezultat | Pozycja  | Rezultat | Pozycja |
| -------------------------- | ----------------------------------------------------------------- | -------- | ------- | ---------- | ------- | -------- | -------- | -------- | ------- |
| Bieg na 100 m              | Ana Cláudia Silva                                                 |          |         | 11,26      | 15 Q    | 11,55    | 20       |          |         |
| Bieg na 100 m              | Rosângela Santos                                                  |          |         | 11,36      | 26 Q    | 11,61    | 24       |          |         |
| Bieg na 200 m              | Ana Cláudia Silva                                                 |          |         | 22,96      | 16 Q    | 22,97    | 11       |          |         |
| Bieg na 200 m              | Vanda Gomes                                                       |          |         | 23,70      | 28      |          |          |          |         |
| Bieg na 400 m              | Geisa Coutinho                                                    |          |         | 52,15      | 13 q    | 51,87    | 14       |          |         |
| Bieg na 400 m przez płotki | Jailma de Lima                                                    |          |         | 57,21      | 28      |          |          |          |         |
| Sztafeta 4 × 100 m         | Ana Claudia Silva Vanda Gomes Franciela Krasucki Rosângela Santos |          |         | 42,92 (AR) | 8 q     |          |          | 43,10    | 8       |
| Sztafeta 4 × 400 m         | Geisa Coutinho Bárbara de Oliveira Joelma Sousa Jailma de Lima    |          |         | 3:32,43    | 18      |          |          |          |         |

#### Konkurencje techniczne
| Konkurencja   | Zawodniczka        | Eliminacje | Eliminacje | Finał       | Finał   |
| Konkurencja   | Zawodniczka        | Rezultat   | Pozycja    | Rezultat    | Pozycja |
| ------------- | ------------------ | ---------- | ---------- | ----------- | ------- |
| Skok o tyczce | Fabiana Murer      | 4,55 m     | 1 Q        | 4,85 m (AR) | 1       |
| Skok w dal    | Maurren Maggi      | 6,86 m     | 1 Q        | 6,17 m      | 11      |
| Skok w dal    | Keila Costa        | 6,26 m     | 24         |             |         |
| Trójskok      | Keila Costa        | 14,15 m    | 12 q       | 13,72 m     | 12      |
| Rzut dyskiem  | Andressa de Morais | 57,93 m    | 18         |             |         |
| Rzut dyskiem  | Elisângela Adriano | 56,45 m    | 22         |             |         |

wikitext:
{{Wyniki reprezentacji infobox
 |nazwa                  = Brazylia na Mistrzostwach Świata w Lekkoatletyce 2011
 |państwo                = Brazylia
 |kod MKOl               =
 |organizacja            = [[International Association of Athletics Federations|IAAF]]
 |kod organizacja        = BRA
 |federacja              = [[Confederação Brasileira de Atletismo]]
 |impreza z linkiem      = [[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2011]]
 |miejscowość            = [[Taegu]]
 |chorąży                =
 |liczba zawodników      = 26
 |liczba konkurencji     =
 |liczba dyscyplin       =
 |pozycja w klasyfikacji =
 |złote                  = 1
 |srebrne                = 0
 |brązowe                = 0
 |suma                   = 1
}}
'''[[Brazylia]] na [[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2011|Mistrzostwach Świata w Lekkoatletyce 2011]]''' reprezentowana była przez 26 zawodników<ref>{{Cytuj | url = http://www.iaaf.org/download/downloadresultinfo?filename=60ddd1a6-c0b5-4af1-86d7-5b53fb107b6e.pdf&urlSlug=daegu-2011-entry-lists-by-country | tytuł = DAEGU ENTRY LISTS - 202 national teams - Now Available | opublikowany = daegu2011.iaaf.org | data dostępu = 2014-09-18 | język = en}}</ref>.

== Występy reprezentantów Brazylii ==
=== Mężczyźni ===
==== Konkurencje biegowe ====
{|class="wikitable" border="1" style="font-size:90%"
|-
!rowspan="2"|Konkurencja
!rowspan="2"|Zawodnik
!colspan="2"|Runda 1
!colspan="2"|Runda 2
!colspan="2"|Półfinał
!colspan="2"|Finał
|-
!Rezultat
!Pozycja
!Rezultat
!Pozycja
!Rezultat
!Pozycja
!Rezultat
!Pozycja
|-
|[[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2011 - bieg na 100 m mężczyzn|Bieg na 100 m]]
|[[Nilson André]]
|align=center colspan="2"  bgcolor="wheat"|
| style="text-align:center;" | 10,54
| style="text-align:center;" | 34
|align=center colspan="4"  bgcolor="wheat"|
|-
|rowspan=3| [[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2011 - bieg na 200 m mężczyzn|Bieg na 200 m]]
|[[Bruno de Barros]]
|align=center colspan="2"  bgcolor="wheat"|
| style="text-align:center;" | 20,63
| style="text-align:center;" | 11 '''Q'''
| style="text-align:center;" | 20,54
| style="text-align:center;" | 7 '''q'''
| style="text-align:center;" | 20,31
| style="text-align:center;" | 6
|-
|[[Sandro Viana]]
|align=center colspan="2"  bgcolor="wheat"|
| style="text-align:center;" | 20,62
| style="text-align:center;" |  10 '''Q'''
|align=center colspan="2" |DSQ
|align=center colspan="2"  bgcolor="wheat"|
|-
|[[Nilson André]]
|align=center colspan="2"  bgcolor="wheat"|
| style="text-align:center;" | 20,93
| style="text-align:center;" |  31
|align=center colspan="4"  bgcolor="wheat"|
|-
|rowspan=3| [[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2011 - bieg na 800 m mężczyzn|Bieg na 800 m]]
|[[Kléberson Davide]]
|align=center colspan="2"  bgcolor="wheat"|
| style="text-align:center;" | 1:46,06
| style="text-align:center;" | 7 '''Q'''
| style="text-align:center;" | 1:45,06
| style="text-align:center;" | 7
|align=center colspan="2"  bgcolor="wheat"|
|-
|[[Lutimar Paes]]
|align=center colspan="2"  bgcolor="wheat"|
| style="text-align:center;" | 1:48,97
| style="text-align:center;" |  34
|align=center colspan="4"  bgcolor="wheat"|
|-
|[[Fernando Da Silva]]
|align=center colspan="2"  bgcolor="wheat"|
| style="text-align:center;" | 1:51,58
| style="text-align:center;" |  38
|align=center colspan="4"  bgcolor="wheat"|
|-
|[[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2011 – bieg na 400 m przez płotki mężczyzn|Bieg na 400 m przez płotki]]
|[[Mahau Suguimati]]
|align=center colspan="2"  bgcolor="wheat"|
| style="text-align:center;" | 49,74
| style="text-align:center;" | 20 '''q'''
| style="text-align:center;" | 50,89
| style="text-align:center;" | 23
|align=center colspan="2"  bgcolor="wheat"|
|-
|[[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2011 – sztafeta 4 × 100 m mężczyzn|Sztafeta 4 × 100 m]]
|[[Diego Cavalcanti]]
[[Sandro Viana]]
[[Nilson André]]
[[Bruno de Barros]]
|align=center colspan="2"  bgcolor="wheat"|
|align=center colspan="2" |DSQ
|align=center colspan="4"  bgcolor="wheat"|
|-
|rowspan=2| [[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2011 - chód na 20 km mężczyzn|Chód na 20 km]]
|[[Caio Bonfim]]
|align=center colspan="6"  bgcolor="wheat"|
|align=center|1:24:29
|align=center|22
|-
|[[Moacir Zimmermann]]
|align=center colspan="6"  bgcolor="wheat"|
|align=center colspan="2" |DSQ
|}

==== Konkurencje techniczne ====
{|class="wikitable" border="1" style="font-size:90%"
|-
!rowspan="2"|Konkurencja
!rowspan="2"|Zawodnik
!colspan="2"|Eliminacje
!colspan="2"|Finał
|-
!Rezultat
!Pozycja
!Rezultat
!Pozycja
|-
|[[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2011 - skok o tyczce mężczyzn|Skok o tyczce]]
|[[Fábio Gomes da Silva]]
|align=center|5,65 m
|align=center|6 '''q'''
|align=center|5,65 m
|align=center|8
|-
|[[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2011 – trójskok mężczyzn|Trójskok]]
|[[Jefferson Sabino]]
|align=center|16,51 m
|align=center|17
|align=center colspan="2"  bgcolor="wheat"|
|-
|[[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2011 - dziesięciobój mężczyzn| Dziesięciobój]]
|[[Luiz Alberto de Araújo]]
|align=center colspan="2"  bgcolor="wheat"|
| style="text-align:center;" | 7902
| style="text-align:center;" | 16
|-
|}

=== Kobiety ===
==== Konkurencje biegowe ====
{|class="wikitable" border="1" style="font-size:90%"
|-
!rowspan="2"|Konkurencja
!rowspan="2"|Zawodniczka
!colspan="2"|Runda 1
!colspan="2"|Runda 2
!colspan="2"|Półfinał
!colspan="2"|Finał
|-
!Rezultat
!Pozycja
!Rezultat
!Pozycja
!Rezultat
!Pozycja
!Rezultat
!Pozycja
|-
|rowspan=2|[[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2011 - bieg na 100 m kobiet|Bieg na 100 m]]
|[[Ana Cláudia Silva]]
|align=center colspan="2"  bgcolor="wheat"|
| style="text-align:center;" | 11,26
| style="text-align:center;" | 15 '''Q'''
| style="text-align:center;" | 11,55
| style="text-align:center;" | 20
|align=center colspan="2"  bgcolor="wheat"|
|-
|[[Rosângela Santos]]
|align=center colspan="2"  bgcolor="wheat"|
| style="text-align:center;" | 11,36
| style="text-align:center;" | 26 '''Q'''
| style="text-align:center;" | 11,61
| style="text-align:center;" | 24
|align=center colspan="2"  bgcolor="wheat"|
|-
|rowspan=2|[[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2011 - bieg na 200 m kobiet|Bieg na 200 m]]
|[[Ana Cláudia Silva]]
|align=center colspan="2"  bgcolor="wheat"|
| style="text-align:center;" | 22,96
| style="text-align:center;" | 16 '''Q'''
| style="text-align:center;" | 22,97
| style="text-align:center;" | 11
|align=center colspan="2"  bgcolor="wheat"|
|-
|[[Vanda Gomes]]
|align=center colspan="2"  bgcolor="wheat"|
| style="text-align:center;" | 23,70
| style="text-align:center;" | 28
|align=center colspan="4"  bgcolor="wheat"|
|-
|[[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2011 – bieg na 400 m kobiet|Bieg na 400 m]]
|[[Geisa Coutinho]]
|align=center colspan="2"  bgcolor="wheat"|
| style="text-align:center;" | 52,15
| style="text-align:center;" | 13 '''q'''
| style="text-align:center;" | 51,87
| style="text-align:center;" | 14
|align=center colspan="2"  bgcolor="wheat"|
|-
|[[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2011 – bieg na 400 m przez płotki kobiet|Bieg na 400 m przez płotki]]
|[[Jailma de Lima]]
|align=center colspan="2"  bgcolor="wheat"|
| style="text-align:center;" | 57,21
| style="text-align:center;" | 28
|align=center colspan="4"  bgcolor="wheat"|
|-
|[[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2011 - sztafeta 4 x 100 m kobiet|Sztafeta 4 × 100 m]]
|[[Ana Claudia Silva]]
[[Vanda Gomes]]
[[Franciela Krasucki]]
[[Rosângela Santos]]
|align=center colspan="2"  bgcolor="wheat"|
| style="text-align:center;" | 42,92 (AR)
| style="text-align:center;" | 8 '''q'''
|align=center colspan="2"  bgcolor="wheat"|
| style="text-align:center;" | 43,10
| style="text-align:center;" | 8
|-
|[[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2011 - sztafeta 4 x 400 m kobiet|Sztafeta 4 × 400 m]]
|[[Geisa Coutinho]]
[[Bárbara de Oliveira]]
[[Joelma Sousa]]
[[Jailma de Lima]]
|align=center colspan="2"  bgcolor="wheat"|
| style="text-align:center;" | 3:32,43
| style="text-align:center;" | 18
|align=center colspan="4"  bgcolor="wheat"|
|-
|}

==== Konkurencje techniczne ====
{|class="wikitable" border="1" style="font-size:90%"
|-
!rowspan="2"|Konkurencja
!rowspan="2"|Zawodniczka
!colspan="2"|Eliminacje
!colspan="2"|Finał
|-
!Rezultat
!Pozycja
!Rezultat
!Pozycja
|-
|[[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2011 - skok o tyczce kobiet|Skok o tyczce]]
|[[Fabiana Murer]]
|align=center|4,55 m
|align=center|1 '''Q'''
|align=center|4,85 m (AR)
|align=center|1 [[Plik:Gold medal world centered-2.svg|18px|Złoto]]
|-
|rowspan=2|[[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2011 - skok w dal kobiet|Skok w dal]]
|[[Maurren Maggi]]
|align=center|6,86 m
|align=center|1 '''Q'''
|align=center|6,17 m
|align=center|11
|-
|[[Keila Costa]]
|align=center|6,26 m
|align=center|24
|align=center colspan="2"  bgcolor="wheat"|
|-
|[[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2011 - trójskok kobiet|Trójskok]]
|[[Keila Costa]]
|align=center|14,15 m
|align=center|12 '''q'''
|align=center|13,72 m
|align=center|12
|-
|rowspan=2|[[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2011 - rzut dyskiem kobiet|Rzut dyskiem]]
|[[Andressa de Morais]]
|align=center|57,93 m
|align=center|18
|align=center colspan="2"  bgcolor="wheat"|
|-
|[[Elisângela Adriano]]
|align=center|56,45 m
|align=center|22
|align=center colspan="2"  bgcolor="wheat"|
|-
|}

== Zobacz też ==
* [[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2011 - minima kwalifikacyjne]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Państwa uczestniczące w Mistrzostwach Świata w Lekkoatletyce 2011}}

[[Kategoria:Państwa uczestniczące w Mistrzostwach Świata w Lekkoatletyce 2011]]
[[Kategoria:Lekkoatletyka w Brazylii]]
[[Kategoria:2011 w Brazylii]]

Kod IAAF: BRA

Federacja: Confederação Brasileira de Atletismo

Medale: Złoto · 1 · Srebro · 0 · Brąz · 0 · Razem · 1