text:
# Izrael
Izrael (hebr. יִשְרָאֵל Jisra’el, arab. إسرائيل Isrā’īl), oficjalnie Państwo Izrael (hebr. מְדִינַת יִשְרָאֵל wymowaⓘ Medinat Jisra’el, arab. دَوْلَةْ إِسْرَائِيل Dawlat Isrā’īl) – państwo na Bliskim Wschodzie, położone w Azji Zachodniej na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego. Graniczy na północy z Libanem, na północnym wschodzie z Syrią, na wschodzie z Jordanią i na południowym zachodzie z Egiptem. Przylegają do niego również Palestyna, czyli Zachodni Brzeg, oraz Strefa Gazy, kontrolowane przez tymczasową strukturę administracyjną: Palestyńskie Władze Narodowe zwane potocznie Autonomią Palestyńską. Zewnętrzne granice Palestyny są kontrolowane przez władze izraelskie. Izrael pomimo stosunkowo małej powierzchni jest dość zróżnicowany demograficznie. W populacji liczącej 7,66 miliona większość stanowią Żydzi (75%). Drugą co do wielkości grupę stanowią Arabowie (20%). Mniejszą grupą etniczną są Samarytanie. Pod względem wyznaniowym w Izraelu występuje duże zróżnicowanie – obok żydów mieszkają również muzułmanie (Arabowie), chrześcijanie i druzowie, jak również inne mniejsze grupy religijne.
Współczesne państwo Izrael ma swoje religijne korzenie w Ziemi Izraela (hebr. ארץ ישראל Erec Jisrael), która przez 3000 lat zajmowała centralne miejsce w judaizmie. Nowożytnym ruchem politycznym, który dążył do założenia/wskrzeszenia państwa Izrael był syjonizm, datowany od 1884, kiedy w Katowicach odbył się zjazd stowarzyszeń Miłośników Syjonu (Chowewej Syjon) z całej Europy (Konferencja Katowicka). Na tymże zjeździe przywództwo objął Samuel Mohylewer i tu zapadły decyzje o powrocie Żydów do Palestyny i o finansowym wspieraniu emigrantów.
W okresie I wojny światowej Wielka Brytania, walcząca z władającym terenami współczesnego Izraela Imperium Osmańskim, wydała tzw. Deklarację Balfoura, zakładającą utworzenie w Palestynie „żydowskiej siedziby narodowej”. Po zakończeniu wojny Liga Narodów zgodziła się na stworzenie Mandatu Palestyny pod brytyjskim protektoratem, celem spełnienia wspomnianej obietnicy.
Podczas okresu trwania mandatu, przybyło na te tereny około 480 tysięcy Żydów, z których około 90% pochodziło z Europy. Stanowiło to większość z ok. 650 tysięcy Żydów obecnych na tych ziemiach w momencie ogłoszenia niepodległości. Ta masowa imigracja, w dwudziestoleciu międzywojennym oraz podczas II wojny światowej, zmieniła znacznie strukturę ludności i była jedną z przyczyn konfliktu ze stanowiącą do tej pory dominującą większość mieszkańców arabską ludnością Palestyny, co przejawiało się w atakach na Żydów i antybrytyjskich powstaniach. Opór Palestyńczyków sprawił, że Wielka Brytania zaczęła ograniczać imigrację żydowską, co doprowadziło do wymierzonych w nią ataków skrajnych organizacji syjonistycznych – Irgun i Lechi. Nie potrafiąc doprowadzić do pogodzenia zwaśnionych społeczności arabskiej i żydowskiej, Wielka Brytania przekazała sprawę Palestyny Organizacji Narodów Zjednoczonych.
W 1947 ONZ zgodziła się na podział Palestyny na dwa państwa: żydowskie i arabskie. 14 maja 1948 (5 ijar 5708) zgodnie z decyzją ONZ państwo Izrael proklamowało niepodległość, jednak okoliczne państwa arabskie odmówiły zaakceptowania planu i rozpoczęły wojnę, włączając się w trwające od ogłoszenia decyzji ONZ walki. I wojna izraelsko-arabska potwierdziła niepodległość i poszerzyła granice państwa żydowskiego poza zasięg przewidziany przez plan ONZ. Od tamtej pory Izrael tkwi w konflikcie z wieloma ościennymi państwami arabskimi. Przez ten czas prowadził kilka wojen. Od swego powstania granice Izraela ze wszystkimi sąsiednimi państwami były tematem sporów. Jednakże Izrael podpisał traktaty pokojowe z Egiptem i Jordanią, podejmowano także wysiłki mające doprowadzić do pokoju z Palestyńczykami.
Izrael jest demokratyczną republiką parlamentarno-gabinetową. Władza wykonawcza spoczywa w rękach premiera, stojącego na czele rządu. Władza ustawodawcza jest podzielona pomiędzy rząd i parlament (Kneset). Pod względem nominalnej wartości PKB gospodarka państwa znajduje się na 29. miejscu wśród największych gospodarek świata i na 13. miejscu pod względem PKB na mieszkańca. Izrael zajmuje 19. miejsce w rankingu wskaźnika HDI, a 96. w rankingu wolności prasy. Jerozolima jest stolicą państwa (proklamowaną w 1950), siedzibą rządu i największym miastem, podczas gdy finansowym centrum Izraela jest Tel Awiw. Jednakże ostateczny status Jerozolimy jest niewyjaśniony i z tego powodu większość państw, w tym Polska, nie uznaje jej za stolicę Izraela.
W grudniu 2017 prezydent Stanów Zjednoczonych Donald Trump oficjalnie uznał Jerozolimę za stolicę Izraela i wydał Departamentowi Stanu polecenie rozpoczęcia procedury przenoszenia amerykańskiej ambasady do tego miasta, na mocy uchwalonej w 1995 ustawy o ambasadzie w Jerozolimie.
19 lipca 2018 parlament Izraela przyjął ustawę o Izraelu, jako o państwie narodowym Żydów, odnoszącym to państwo wyłącznie do narodu żydowskiego. Ustawa została skrytykowana przez przedstawicieli arabskiej mniejszości narodowej w Izraelu jako rasistowska.

## Etymologia nazwy
Izrael (hebr. ישׂראל) pochodzi z Biblii z jej części zwanej Starym Testamentem (por. Księga Rodzaju 32,29) i oznacza: „ten, który walczy z Bogiem” (שרה – „walczyć, bić się, wojować”, אֵל – „Bóg”). Takie imię otrzymał patriarcha Jakub. Niektórzy komentatorzy są odmiennego zdania, jeśli chodzi o sens znaczenia tego słowa. Uważają, że słowo Izrael pochodzi od czasownika śarar i oznacza „Bóg zasad” albo „Bóg osądzający”. Jeszcze inni tłumaczą to słowo jako „książę mocny przed Bogiem / u Boga” lub „walczący”, jak również jako „Bóg jest silny”, ewentualnie „Bóg oświeca” lub „Bóg leczy”.  Istnieje także teoria, w myśl której nazwa Izrael pochodzi od zbitki hebrajskiego słowa yśr/yšr oznaczającego słuszność/rację oraz imienia boga El - bóstwa nieba czczonego na całym Bliskim Wschodzie. Nazwa ta odnosić miałaby się do niewielkiej grupy ludzi wiążących swój los z bóstwem El.
Z potomków Jakuba powstał biblijny naród, nazywany powszechnie Izraelitami lub „dziećmi Izraela”. Pierwsze historyczne użycie słowa Izrael pochodzi ze Steli Merenptaha, datowanej na okres 1224–1208 p.n.e. Współczesne państwo Izrael jest powszechnie nazywane „Państwem Izrael” (hebr. Medinat Jisrael). Inne proponowane nazwy, takie jak Ziemia Izraela (hebr. Erec Jisrael), Syjon i Judea, zostały odrzucone. W pierwszych dniach niepodległości rząd używał słowa Izrael w odniesieniu do mieszkańców nowego państwa. Formalnie nazwy państwa po raz pierwszy użył minister spraw zagranicznych Mosze Szaret.

## Deklaracja i symbole niepodległego państwa
Proklamacja niepodległości Izraela odbyła się 14 maja 1948 roku. Flaga państwowa nawiązuje do tradycyjnej żydowskiej chusty modlitewnej talit i ma kształt białego prostokąta z dwoma poziomymi niebieskimi pasami. Pośrodku flagi jest umieszczona Gwiazda Dawida, która od setek lat pozostawała symbolem żydowskiej tożsamości narodowej. Oficjalnym herbem państwowym jest złoty świecznik menora. Deklaracja niepodległości Izraela mówi między innymi:
„...Państwo Izrael otwarte będzie dla żydowskiej imigracji z Diaspory i będzie wspierać rozwój kraju dla pożytku wszystkich jego mieszkańców. Zbudowane będzie na podstawach wolności, sprawiedliwości i pokoju – tak jak je widzieli prorocy Izraela. Państwo żydowskie zapewni wszystkim swoim mieszkańcom równość społeczną i polityczne prawa niezależnie od wyznania, rasy i płci. Gwarantować będzie wolność wyznania, sumienia, słowa, edukacji i kultury. Chronić będzie miejsca święte wszystkich religii ... Wyciągamy przyjazną dłoń do wszystkich sąsiadujących z nami państw i ich narodów, oferując pokój i zgodne sąsiedztwo. Zwracamy się z wezwaniem do ustanowienia więzów współpracy z niezależnym narodem żydowskim zamieszkałym na swojej ziemi. Państwo Izrael gotowe jest wziąć udział we wspólnym wysiłku rozwoju całego Bliskiego Wschodu...”.

## Historia

### Wczesne korzenie
Ziemia Izraela była święta dla Żydów od czasów biblijnych. Według Tory Ziemia Izraela została obiecana Żydom przez Boga jako ich ojczyzna. Najstarsza historyczna wzmianka o Izraelu znajduje się na steli Merenptaha (XIII w. p.n.e.) oraz prawdopodobnie na cokole berlińskim (relief 21687, XV/XIV w. p.n.e.). Zgodnie z tradycyjną chronologią około XI wieku p.n.e. pierwszy z wielu izraelskich królów rozpoczął panowanie nad Ziemią Izraela. Królestwo Izraela i następne państwa żydowskie istniały przez tysiąc lat.
Zanim Ziemia Izraela – obszar dawnego królestwa izraelskiego – została podbita przez muzułmanów w VII wieku przechodziła kolejno pod panowanie Asyrii, Babilonii, Persji, Grecji, Rzymu i Bizancjum. Żydowska obecność w regionie osłabła po klęsce powstania Bar-Kochby przeciwko cesarstwu rzymskiemu w 135. Skutkiem tego było wygnanie większości Żydów z Ziemi Izraela. Masakry Żydów były kontynuowane przez bizantyńskiego cesarza Herakliusza, który w latach 628–629 nakazał mordować wszystkich złapanych Żydów i zabronił im wstępu do Jerozolimy. Prawdopodobnie wówczas Żydzi osiągnęli najniższą liczebność w Ziemi Izraela. Jednakże wciąż pozostawali obecni w regionie, chociaż wyraźnie przemieścili się z Judei do Galilei. W tym okresie powstały najważniejsze religijne teksty judaizmu: Talmud Jerozolimski i Miszna. Ziemia Izraela została około 636 podbita przez muzułmanów. Następnie przechodziła kolejno pod panowanie Ummajjadów, Abbasydów, Tulunidów, Ichszydydów, Fatymidów, Seldżuków, krzyżowców, Ajjubidów i mameluków. Po bitwie pod Mardż Dabik w 1516 r. tereny współczesnego Izraela stały się częścią Imperium Osmańskiego, które rządziło regionem do XX wieku.
Na terenach Izraela i okupowanego przez niego Zachodniego Brzegu znajdują się najświętsze miejsca judaizmu.

### Syjonizm i brytyjski Mandat Palestyny
Żydzi żyjący w diasporze mieli odwieczną ambicję powrotu do Syjonu i Ziemi Izraela. Ta nadzieja i pragnienie zostały wyrażone w Biblii i są głównym tematem żydowskiego modlitewnika.
Po wygnaniu Żydów z katolickiej Hiszpanii w 1492 roku nastąpił znaczący wzrost ich liczby w Palestynie. W XVI wieku rozwinęły się duże żydowskie społeczności w czterech świętych miastach judaizmu: Jerozolimie, Hebronie, Tyberiadzie i Safedzie. W drugiej połowie XVIII wieku duża część chasydzkiej społeczności z Europy Wschodniej osiedliła się w Ziemi Świętej.
Pierwsza duża fala nowoczesnej imigracji, znana jako pierwsza alija, zaczęła się w 1881, gdy Żydzi zaczęli uciekać przed pogromami w Rosji. Do istniejącego już wcześniej teoretycznego ruchu syjonistycznego austro-węgierski dziennikarz Theodor Herzl dodał nurt polityczny, który poprzez postawienie społeczności międzynarodowej pytania o dalsze losy „kwestii żydowskiej” dążył do stworzenia żydowskiego państwa w Ziemi Izraela. W 1896 Herzl wydał Der Judenstaat (pol. Państwo żydowskie), w którym przedstawił wizję przyszłego państwa. W następnym roku otworzył I Kongres Syjonistyczny.
Druga alija (1904–1913) zaczęła się po pogromie w Kiszyniowie. Około 40 000 Żydów osiedliło się wówczas w Palestynie. W obu tych falach imigracji wzięli udział w większości Żydzi ortodoksyjni, ale w drugiej alii uczestniczyli także pionierzy syjonizmu socjalistycznego, którzy założyli ruch kibucowy. Podczas I wojny światowej brytyjski minister spraw zagranicznych, Arthur Balfour, wydał w 1917 tzw. deklarację Balfoura, która stwierdzała, że rząd Jego Królewskiej Mości przychylnie zapatruje się na ustanowienie w Palestynie domu dla narodu żydowskiego. Grupa pięciu żydowskich batalionów wchodzących w skład Legionu Żydowskiego wzięła udział w zajęciu Palestyny przez wojska brytyjskie. Arabski sprzeciw wobec brytyjskiego planu ujawnił się w zamieszkach 1921, na które Żydzi odpowiedzieli utworzeniem organizacji militarnych Hagana, Irgun i Lechi.
W 1922 Liga Narodów przyjęła projekt utworzenia brytyjskiego Mandatu Palestyny z następującym komentarzem: Odbudowa Żydowskiej Siedziby Narodowej ma się dokonać bez żadnego uszczerbku dla praw ludności arabskiej w Palestynie. W owym czasie większość mieszkańców Palestyny stanowili muzułmańscy Arabowie, a jedynie w Jerozolimie mieszkało większe skupisko Żydów.
Żydowska imigracja była kontynuowana w trzeciej (1919–1923) i czwartej alii (1924–1931), podczas których do Palestyny przybyło około 100 000 Żydów. Gdy w 1921 doszło do krwawych arabskich rozruchów w Jafie, brytyjskie władze mandatowe wprowadziły ograniczenia żydowskiej imigracji i oderwały od Mandatu Palestyny wschodnie terytoria, na których utworzono arabskie państwo – Emirat Transjordanii.
Dojście do władzy Hitlera i wzrost nazizmu w latach 30. przyczyniły się do piątej alii (1931–1940), podczas której około 250 000 Żydów przybyło do Palestyny. Wywołało to wybuch arabskiej rewolty w 1936 i doprowadziło Brytyjczyków do ogłoszenia w 1939 trzeciej „białej księgi”. Przeciwdziałając ostrym restrykcjom ograniczającym wielkość żydowskiej imigracji, pojawił się tajny ruch wspierający Żydów uciekających z Europy przed Holokaustem. Ruch ten jest nazywany Alija Bet. W ten sposób liczba Żydów w Palestynie wzrosła z 11% ogółu mieszkańców w 1922 do 33% w 1945.

### Pierwsze lata niepodległości
Po 1945 Wielka Brytania została wmieszana w coraz bardziej agresywny konflikt z Żydami, walczącymi o swobodny dostęp żydowskiej imigracji do Palestyny. Równolegle toczące się starcia żydowsko-arabskie przekształciły się w 1947 w otwartą wojnę domową. W 1947 brytyjski rząd wycofał się ze swoich zobowiązań w Mandacie Palestyny i oświadczył, że nie jest w stanie rozwiązać konfliktu izraelsko-arabskiego. Nowo powstała Organizacja Narodów Zjednoczonych przyjęła 29 listopada 1947 rezolucję nr 181 o podziale Palestyny na dwa państwa: żydowskie i arabskie. Jerozolima miała zostać międzynarodowym miastem (corpus separatum) pod nadzorem ONZ. Społeczność żydowska zaakceptowała ten plan, ale Liga Państw Arabskich i społeczność arabska w Palestynie go odrzuciły. Ogłoszenie decyzji doprowadziło do rozpoczęcia walk na terytorium mandatu Palestyny.
Mimo wszystko na dzień przed końcem brytyjskiego pełnomocnictwa w Palestynie, 14 maja 1948, ogłoszono powstanie niepodległego państwa Izrael. Nowa państwowość szybko uzyskała formalne uznanie wielu państw, w tym Polski.
Wkrótce po ogłoszeniu niepodległości Izraela wojska okolicznych państw arabskich (Egiptu, Syrii, Jordanii, Libanu i Iraku) zaatakowały nowe państwo, rozpoczynając wojnę zwaną w Izraelu wojną o niepodległość, zaś przez Arabów An-Nakbą, czyli „katastrofą”. Po roku walk ogłoszono zawieszenie broni i ustalono przebieg tymczasowych granic, tzw. zielonej linii. Zachodni Brzeg Jordanu i Wschodnią Jerozolimę zajęła Jordania, natomiast Strefę Gazy zajął Egipt. ONZ oszacowała, że podczas wojny 711 000 Arabów, stanowiących około 80% przedwojennej arabskiej populacji, uciekło za granicę; część z nich pod przymusem. Do ucieczki Palestyńczyków przyczyniło się nagłośnienie masakry we wsi Dajr Jasin dokonanej przez Irgun i Lechi. Los palestyńskich uchodźców jest obecnie główną kwestią sporną w konflikcie izraelsko-arabskim, gdyż Izrael odmawia im prawa powrotu. 11 maja 1949 Izrael został przyjęty do Organizacji Narodów Zjednoczonych.
W pierwszych latach istnienia państwa ruch syjonizmu socjalistycznego prowadzony przez Dawida Ben Guriona zdominował izraelską politykę. Te lata charakteryzowały się masową imigracją Żydów ocalałych z Holokaustu i uciekających przed prześladowaniami z państw arabskich. W latach 1948–1958 populacja Izraela wzrosła z 800 tys. do 2 mln. Większość imigrantów była uchodźcami bez jakiejkolwiek własności. Byli oni zakwaterowywani w tymczasowych obozach dla uchodźców zwanych ma’abarot. Przed 1952 ponad 200 tys. imigrantów mieszkało w namiotach w obozach dla uchodźców. Potrzeba rozwiązania kryzysu doprowadziła Dawida Ben Guriona do podpisania z Niemcami umowy o odszkodowaniach dla ofiar hitleryzmu, co wywołało masowe protesty Żydów oburzonych z powodu postawy premiera Izraela „prowadzącego interesy” z Niemcami.
Podczas lat 50. Izrael był wielokrotnie atakowany przez palestyńskich fedainów działających głównie z okupowanej przez Egipt Strefy Gazy. W 1956 Izrael zawarł tajne przymierze z Wielką Brytanią i Francją, dążąc do odbicia znacjonalizowanego przez Egipt Kanału Sueskiego. Podczas kryzysu sueskiego Izraelczycy zdobyli półwysep Synaj, jednak pod naciskiem Stanów Zjednoczonych i Związku Radzieckiego wycofali się w zamian za gwarancje swobodnej żeglugi w Zatoce Akaba i Kanale Sueskim.
Na początku następnej dekady Izrael uprowadził z Argentyny Adolfa Eichmana, który był architektem nazistowskiego projektu ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej. Jego rozprawa sądowa miała znaczny wpływ na społeczną świadomość o Holokauście. Do chwili obecnej Eichmann pozostaje jedyną osobą skazaną na karę śmierci przez izraelskie sądy.

### Konflikty i proces pokojowy
Państwa arabskie przez lata odmawiały prawa do istnienia państwa Izrael, a arabski nacjonalizm kierowany przez Nasera dążył do zniszczenia tego państwa. W 1967 Egipt, Syria i Jordania skoncentrowały swoje wojska przy izraelskich granicach, usunęły międzynarodowe siły pokojowe UNEF i zablokowały Izraelowi dostęp do Morza Czerwonego. Izrael uznał to za casus belli dla rozpoczęcia prewencyjnej wojny sześciodniowej, w której osiągnął zdecydowane zwycięstwo, zdobywając Zachodni Brzeg Jordanu, Strefę Gazy, Półwysep Synaj, Wzgórza Golan oraz farmy Szeba. Zielona linia z 1949 stała się granicą administracyjną pomiędzy Izraelem a terytoriami okupowanymi. Granice Jerozolimy zostały poszerzone, poprzez włączenie Wschodniej Jerozolimy. Przyjęte 30 lipca 1980 prawo Jerozolimy określiło ją jako całą i zjednoczoną stolicę Izraela, będącą siedzibą prezydenta, Knesetu, rządu i Sądu Najwyższego. Ruch ten nie został zaakceptowany przez większość społeczności międzynarodowej.
Klęska arabskich państw w wojnie w 1967 r. doprowadziła do wzrostu znaczenia niepaństwowych arabskich organizacji zbrojnych, takich jak Organizacja Wyzwolenia Palestyny (OWP), która wzywała do walki zbrojnej jako jedynego sposobu wyzwolenia ojczyzny. Na przełomie lat 60. i 70. palestyńskie organizacje rozpoczęły serię ataków terrorystycznych w Izraelu i na cele izraelskie na świecie. Jednym z ataków terrorystycznych była dokonana przez organizację Czarny Wrzesień masakra izraelskich sportowców podczas Letnich Igrzysk Olimpijskich w Monachium w 1972 r. Izrael odpowiedział operacją Gniew Boży, zabijając osoby odpowiedzialne za morderstwa olimpijczyków.
Podczas ważnego żydowskiego święta religijnego Jom Kipur 6 października 1973 wojska egipskie i syryjskie niespodziewanie zaatakowały siły Izraela na okupowanych przezeń terytoriach, rozpoczynając wojnę Jom Kipur. Wojna zakończyła się 26 października zwycięstwem Izraela. Egipcjanie i Syryjczycy zostali odparci kosztem wielkich strat własnych. Komisja Agranata oczyściła rząd z zarzutów odpowiedzialności za wojnę, ale niezadowolenie społeczeństwa zmusiło premier Goldę Meir do rezygnacji z urzędu.
Wybory parlamentarne w Izraelu w 1977 roku były ważnym punktem zwrotnym w historii izraelskiej polityki. Po 29 latach rządzenia lewica musiała oddać władzę w ręce prawicowo-centrowego bloku partyjnego Likud, na czele którego stał Menachem Begin. W tym samym roku egipski prezydent Anwar as-Sadat przyjechał do Izraela i przemówił w Knesecie, co było pierwszym uznaniem faktu istnienia żydowskiego państwa przez arabskiego polityka. Rok później Anwar as-Sadat i Menachem Begin podpisali porozumienie z Camp David i w następnym roku traktat pokojowy izraelsko-egipski. Izrael rozpoczął proces wycofania się z Półwyspu Synaj i zgodził się na rozpoczęcie negocjacji nad autonomią okupowanych Zachodniego Brzegu i Strefy Gazy. Równocześnie rząd Begina zachęcał do rozbudowy osiedli żydowskich na Zachodnim Brzegu, co było przyczyną wzrostu napięć z Palestyńczykami.
7 czerwca 1981 izraelskie siły powietrzne zbombardowały i zniszczyły iracki reaktor atomowy w Osirak. Izraelski wywiad podejrzewał, że Irak przygotowywał się do zbudowania własnej bomby atomowej. W 1982 Izrael zaangażował się w libańską wojnę domową, którą wykorzystywała Organizacja Wyzwolenia Palestyny, by z terytorium Libanu atakować i ostrzeliwać północny Izrael. Interwencja przekształciła się w wojnę libańską. W 1986 Izraelczycy wycofali się z większości terytorium Libanu, ale do 2000 utrzymywali przygraniczną strefę bezpieczeństwa, w której bezpieczeństwa strzegła Armia Południowego Libanu. W międzyczasie 1 października 1985 roku Izrael przeprowadził na terenie Tunezji operację „Drewniana Noga”. W 1987 wybuchła pierwsza intifada, masowe powstanie Palestyńczyków przeciwko izraelskiej okupacji Strefy Gazy i Zachodniego Brzegu Jordanu. W ciągu następnych sześciu lat w fali przemocy, która zalała terytoria okupowane, zginęło ponad tysiąc ludzi (wielu z nich było ofiarami wewnętrznego palestyńskiego terroru). Przeciągające się starcia mocno osłabiały izraelską gospodarkę. Dopiero uwikłanie się Arafata w I wojnie w Zatoce Perskiej po stronie Iraku osłabiło jego pozycję i doprowadziło do wygaśnięcia siły powstania w 1991.
Wybory parlamentarne w Izraelu w 1992 roku wygrała lewicowa Izraelska Partia Pracy, na której czele stał Icchak Rabin, propagujący zawarcie kompromisu z arabskimi sąsiadami Izraela. W następnym roku Szimon Peres w imieniu Izraela i Jaser Arafat w imieniu Organizacji Wyzwolenia Palestyny podpisali porozumienia z Oslo, które otworzyły drogę do utworzenia Autonomii Palestyńskiej na Zachodnim Brzegu i w Strefie Gazy. Deklaracja Pokojowych Intencji była przyznaniem przez OWP prawa do istnienia państwa żydowskiego i deklaracją wyrzeczenia się terroryzmu. W 1994 doszło do podpisania traktatu pokojowego izraelsko-jordańskiego, co uczyniło z Jordanii drugie państwo arabskie, które znormalizowało swoje stosunki z Izraelem.
Arabskie poparcie społeczne dla porozumienia zostało zniweczone przez masakrę w Grobowcu Patriarchów w Hebronie, kontynuowanie żydowskiego osadnictwa, budowę kolejnych punktów kontrolnych (checkpoints) oraz pogarszającą się sytuację gospodarczą. Izraelskie poparcie społeczne również zmalało w wyniku serii samobójczych zamachów terrorystycznych przeprowadzonych przez Hamas. Dokonane w listopadzie 1995 zabójstwo premiera Icchaka Rabina przez prawicowego Żyda wstrząsnęło całym krajem.
Pod koniec lat 90. premier Binjamin Netanjahu zgodził się na wycofanie Izraela z Hebronu i podpisał Wye River Memorandum, przekazując większe uprawnienia Autonomii Palestyńskiej. Wybrany w 1999 premier Ehud Barak wycofał w 2000 izraelskie wojska z południowego Libanu i wznowił negocjacje pokojowe z Palestyńczykami. Podczas rozmów w Camp David złożył Jaserowi Arafatowi propozycję uregulowania konfliktu palestyńsko-izraelskiego, idąc na największe ustępstwa w historii (m.in. uznając podział Jerozolimy na części żydowską i arabską, która zostałaby stolicą państwa palestyńskiego). Jednak Arafat odrzucił ten plan. Po załamaniu się rozmów wybuchła intifada Al-Aksa.
W wyniku wyborów parlamentarnych w 2003 roku nowym premierem został Ariel Szaron, który początkowo usiłował siłą zdławić palestyńskie powstanie, a następnie od 2004 wbrew opinii swojej partii Likud rozpoczął promocję planu jednostronnego wycofania żydowskich osiedli ze Strefy Gazy. Równocześnie rozpoczął budowę muru bezpieczeństwa, który oddzielił terytorium Autonomii Palestyńskiej od Izraela. W styczniu 2006 Ariel Szaron doznał udaru mózgu i został zastąpiony przez Ehuda Olmerta.
W lipcu 2006 libańska organizacja Hezbollah uprowadziła dwóch izraelskich żołnierzy i ostrzelała północ Izraela, co doprowadziło do wybuchu drugiej wojny libańskiej. Wojna zakończyła się zawieszeniem broni i utworzeniem w południowym Libanie strefy buforowej, w której bezpieczeństwa pilnują powiększone międzynarodowe siły pokojowe UNIFIL.
6 września 2007 izraelskie siły powietrzne zbombardowały i zniszczyły syryjskie instalacje nuklearne w rejonie Dajr az-Zaur. Izraelski wywiad podejrzewał, że Syria przygotowuje się do uruchomienia własnego programu nuklearnego. 27 listopada 2007 izraelski premier Ehud Barak i palestyński prezydent Mahmud Abbas zgodzili się na wznowienie negocjacji, dążąc do osiągnięcia porozumienia do końca 2008. W połowie 2008 rozpoczęły się także tajne rozmowy pokojowe izraelsko-syryjskie, prowadzone przy pośrednictwie Turcji.
Pod koniec 2008 zakończyło się zawieszenie broni z Hamasem, który wznowił ostrzał rakietowy Izraela prowadzony z terytorium Strefy Gazy. Izrael zareagował rozpoczęciem operacji Płynny Ołów. 17 stycznia 2009 Izrael ogłosił jednostronne zawieszenie broni i wycofał swoje wojska ze Strefy Gazy, stawiając warunek wstrzymania ostrzału rakietowego i przemytu broni do Strefy. Po kilku dniach Hamas zgodził się na zawieszenie broni, stawiając warunek zniesienia blokady Strefy Gazy i otworzenia przejść granicznych. Od tamtej pory dochodzi do sporadycznych naruszeń zawieszenia broni przez pojedyncze przypadki ostrzału Izraela oraz ataki na patrole izraelskiej straży granicznej.

## Geografia
Izrael jest położony na kontynencie azjatyckim, na wschodnim wybrzeżu Morza Śródziemnego (32°00′41″N 34°53′12″E/32,011389 34,886667). Graniczy od północy z Libanem, od północnego wschodu z Syrią, od wschodu z Jordanią i od południowego zachodu z Egiptem. Zaledwie 7-kilometrowy odcinek wybrzeża Morza Czerwonego zapewnia Izraelowi dostęp do niego.
Uznany międzynarodowo obszar Izraela różni się od oficjalnych danych tego państwa. CIA podaje w „The World Factbook” powierzchnię Izraela: 20 770 km² (w tym 20 330 km² lądu i 440 km² wód). Jednakże Izrael za część swojego terytorium uznaje zajęte w trakcie wojny sześciodniowej: Wschodnią Jerozolimę (anektowaną w 1980) oraz Wzgórza Golan (przyłączone w 1982). Dlatego, wedle danych izraelskich, obszar państwa wynosi 22 072 km² (w tym 21 643 km² lądu i 429 km² wód). Razem z terytoriami Autonomii Palestyńskiej (z wyłączeniem Strefy Gazy) wynosi zaś 27 799 km².
Oficjalna łączna długość granic Izraela wynosi 1017 km, z czego z Egiptem 266 km, Jordanią 238 km, Libanem 79 km, Syrią 76 km, Strefą Gazy 51 km i Autonomią Palestyńską 307 km. Długość granic morskich wynosi 273 km.
Pomimo swojej małej powierzchni Izrael charakteryzuje się dużą różnorodnością geograficzną, od pustyni Negew na południu do łańcuchów górskich Galilei, Karmelu i Wzgórz Golan na północy. Nadmorska równina Szaron jest domem dla 70% populacji państwa.
Na ukształtowanie geograficzne kraju wpływa przede wszystkim Rów Jordanu, który stanowi część wielkiego Rowu Abisyńskiego. Ta wielka synklina jest położona na wschód od centralnego masywu Gór Judzkich i przebiega na całej długości wschodniej części Izraela. Doliną Jordanu płynie najdłuższa spośród przepływających przez Izrael rzek, czyli Jordan (długość 250 km). Źródła Jordanu znajdują się na północy, na zboczach góry Hermon (2814 m n.p.m.), która jest najwyższym szczytem Izraela przy uwzględnieniu anektowanych syryjskich Wzgórz Golan. Najwyższym szczytem wewnątrz uznanych międzynarodowo granic państwowych jest Micpe Shlagim (2224 m n.p.m.), a właściwie nienazwany szczyt dalej na zachód (2236 m n.p.m.). Następnie rzeka przepływa przez dolinę Hula, wpada do Jeziora Tyberiadzkiego, z którego wypływa na południe i kończy swój bieg w Morzu Martwym. Lustro wody znajduje się na najniżej położonym obszarze lądowym Ziemi – 438 m p.p.m. (i ciągle się obniża). Na południe od Morza Martwego znajdują się Zatoka Akaba i Morze Czerwone.
Innymi izraelskimi rzekami są: Aleksander, Besor, Hadera, Jarkon, Jarmuk, Kiszon, Lachisz, Sa’ar i Sorek.
Wyjątkową formą geologiczną Izraela i półwyspu Synaj są powstałe w wyniku erozji ziemi kratery, zwane makhteshim (l.mn. od maktesz). Największym z makhteshim na świecie jest krater Ramon na pustyni Negew (jego długość wynosi 40 km, a szerokość od 2 do 10 km). Raport w sprawie środowiska naturalnego basenu Morza Śródziemnego informuje, że ze wszystkich państw w nim położonych Izrael ma najwyższą liczbę gatunków roślin na metr kwadratowy.
Bogactwami naturalnymi wykorzystywanymi w budownictwie są: żwir, skały, piasek, glina, wapień i gips. W przemyśle wykorzystuje się: potas, brom, magnez, sól i fosforany.

### Klimat
Izrael jest krajem trzech zasadniczych klimatów, rozciągniętych południkowo. Klimat śródziemnomorski (oliwki, winogrona itp.) występuje w pasmie nizin (równin) położonych na wybrzeżu Morza Śródziemnego. Znajdują się tutaj między innymi takie nadbrzeżne miasta jak Tel Awiw i Hajfa. Klimat śródziemnomorski charakteryzuje się chłodnymi i deszczowymi zimami oraz długimi i gorącymi latami. W paśmie wzgórz centralnych występuje klimat umiarkowany. Klimat ten charakteryzuje się ciepłą i wilgotną wiosną, gorącym i suchym latem, oraz chłodną i wilgotną jesienią. Podczas zimy niewykluczone opady śniegu. Jerozolima ma co najmniej jeden dzień opadów śniegu w roku. Regiony górzyste są wystawione na działanie zimnego wiatru i śnieżyc; szczyt góry Hermon jest najbardziej zaśnieżonym miejscem. Natomiast w Dolinie Jordanu występuje klimat tropikalny, charakteryzujący się niewielką roczną amplitudą temperatur.
Najwyższa temperatura na kontynencie azjatyckim (53,9 °C, 129,0 °F) została zarejestrowana 22 czerwca 1942 w kibucu Tirat Cewi w północnej części Doliny Jordanu. Natomiast najniższa temperatura w Izraelu została zarejestrowana 7 lutego 1950 w Dolinie Bet Netofa i wynosiła – 13,7 °C. W okresie od maja do września deszcze w Izraelu są rzadkością.
- Wykres średnich temperatur w Be’er Szewie
- Wykres średnich temperatur w Hajfie
- Wykres średnich temperatur w Ejlacie
- Wykres średnich temperatur w Tel Awiwie

### Fauna i flora
Izrael cechuje ogromne bogactwo różnorodnych form życia roślinnego i zwierzęcego. Północne tereny Galilei charakteryzują się wilgotnymi i górzystymi obszarami porośniętymi dużymi kompleksami leśnymi. W tutejszych górskich strumieniach żyją wydry, a nad lasami krążą orły. W marcu i kwietniu na zboczach górskich kwitną dzikie tulipany, irysy, lilie i hiacynty. Na południu, na pustynnych obszarach Negewu żyją koziorożce nubijskie. W lutym pustynia rozkwita mleczami, a w korytach wyschniętych rzek rosną palmy daktylowe.
Obszar Izraela znajduje się na drodze wędrówek rozmaitych ptaków, które zatrzymują się tutaj na odpoczynek. Takie ptaki jak łyski i kaczki tutaj zimują, natomiast afrykańskie turkawki lubią spędzać tutaj lato.

## Rząd i polityka
Izrael jest państwem demokratycznym, ma system parlamentarny z powszechnym prawem wyborczym. Prezydent Izraela wybierany przez parlament na okres 7 lat jest głową państwa, ale jego obowiązki są jedynie ceremonialne. Prezydent desygnuje na premiera członka parlamentu, będącego zazwyczaj liderem partii lub koalicji wyborczej, która wygrała wybory. Premier jest szefem rządu i najsilniejszym ogniwem władzy wykonawczej. Władzę ustawodawczą tworzy 120-osobowy parlament, nazywany Knesetem. Posłowie są wybierani według ordynacji proporcjonalnej, która przewiduje dwuprocentowy próg wyborczy. Długość kadencji wynosi cztery lata. Kneset może w każdej chwili rozwiązać rząd poprzez przegłosowanie wotum nieufności. Ustawa Zasadnicza Izraela pełni rolę niepisanej konstytucji.
Izrael ma trójpoziomowy system sądowniczy. Na najniższym poziomie są sądy magistrackie (374 sądy), usytuowane w większości miast w całym kraju. Nad nimi są sądy okręgowe (138 sądów), służące do apelacji i jako sądy pierwszej instancji. Są one usytuowane w pięciu z sześciu dystryktów. Trzecim i najwyższym poziomem jest położony w Jerozolimie Sąd Najwyższy. Spełnia on podwójną rolę: jest to najwyższy sąd apelacyjny oraz umożliwia obywatelom i osobom niemającym obywatelstwa wnoszenie skarg przeciwko decyzjom władz państwowych.
Izrael nie jest członkiem Międzynarodowego Trybunału Karnego, ponieważ obawia się, że sąd mógłby ulegać politycznym naciskom. Izraelski system prawny wzoruje się na wielu rozwiązaniach brytyjskiego systemu prawnego, które dostosowano do wymogów i potrzeb prawa żydowskiego. Opiera się on na zasadzie stare decisis, która w systemie prawa common law oznacza, że wcześniejsze decyzje sądów muszą być uznawane za precedensy, stanowiące prawo. Sprawy rozsądzają zawodowi sędziowie, a nie rady przysięgłych. Małżeństwa i rozwody podlegają pod jurysdykcję odpowiednich sądów religijnych: żydowskich (88 sądów), muzułmańskich, druzyjskich lub chrześcijańskich. Prawem pracy zajmują się sądy pracy (53 sądy). W 2007 w Izraelu czynnych zawodowo było 38 017 prawników. Wybór sędziów spoczywa w rękach członków parlamentarnej komisji sprawiedliwości, Sądu Najwyższego i członków Izraelskiej Izby Adwokackiej.
Ustawa Zasadnicza: Godność Ludzka i Wolność broni wolności i praw człowieka w Izraelu. Izrael jest jedynym państwem regionu, które zostało umieszczone w rankingu „Wolny” przez organizację Freedom House (terytoria okupowane otrzymały status „Nie Wolny”). Ranking ten ocenia poziom praw cywilnych i politycznych w danym kraju. Podobnie organizacja Reporterzy bez Granic umieściła Izrael na 50. miejscu w rankingu 168 państw ocenianych pod względem wolności prasy (najwyższe miejsce w Południowo-Zachodniej Azji). Jednakże takie organizacje jak Amnesty International i Human Rights Watch często stawiają Izraelowi zarzuty naruszania praw człowieka odnośnie do trwającego konfliktu izraelsko-palestyńskiego. Izraelskie organizacje, takie jak np. B’tselem, również stawiają podobne zarzuty.
W 2007 izraelska policja dysponowała 28 526 funkcjonariuszami, do których trzeba dodać 6584 funkcjonariuszy służb więziennych. W 2007 otworzyli oni ogółem 442 908 akt spraw.

### Stosunki międzynarodowe
państwa utrzymujące stosunki dyplomatyczne z Izraelem
     państwa, z którymi stosunki dyplomatyczne są zawieszone
     państwa, które zerwały stosunki dyplomatyczne z Izraelem
     państwa nieutrzymujące stosunków dyplomatycznych z Izraelem
     państwa utrzymujące z Izraelem jedynie kontakty handlowe
Izrael utrzymuje stosunki dyplomatyczne ze 160 państwami i ma 93 misje dyplomatyczne na całym świecie. Jedynie trzech członków Ligi Państw Arabskich znormalizowało swoje stosunki z Izraelem: Egipt podpisał traktat pokojowy w 1979, Jordania podpisała traktat pokojowy w 1994, a Mauretania nawiązała pełne stosunki dyplomatyczne w 1999. Trzech innych członków Ligi Arabskiej: Maroko, Tunezja i Oman zerwało stosunki dyplomatyczne podczas Intifady w 2000. Niger, który nawiązał stosunki w listopadzie 1996, zerwał je w kwietniu 2002. Wenezuela i Boliwia zerwały stosunki dyplomatyczne w styczniu 2009. Izraelskie prawo nazywa Liban, Syrię, Iran, Arabię Saudyjską, Irak i Jemen krajami wrogimi i obywatele Izraela nie mogą ich odwiedzać bez uzyskania pozwolenia Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Od 1994 Izrael jest członkiem forum Dialog Śródziemnomorski, w którym przy pomocy NATO współpracuje ze sobą siedem państw basenu Morza Śródziemnego, dążąc do nawiązania lepszych kontaktów i utrzymania stabilizacji oraz bezpieczeństwa regionu. Według jednych źródeł obywatele Izraela mogą podróżować bez wizy (bądź dostać wizę na granicy) do 161 państw, a według innych do 146.
Stany Zjednoczone, Niemcy, Wielka Brytania i Indie znajdują się wśród najbliższych sojuszników Izraela. Pierwszym państwem, które uznało istnienie państwa żydowskiego, był Związek Radziecki (14 maja 1948). Stany Zjednoczone uważają Izrael za swojego głównego sojusznika w południowo-zachodniej Azji. Pomimo że Turcja i Izrael nawiązały normalne stosunki dyplomatyczne w 1991, to Turcja współpracowała z Izraelem już od 1949. Jednakże Turcja jest drugim pod względem wielkości muzułmańskim państwem regionu i rząd turecki podlega silnym naciskom ze strony społeczeństwa oraz innych państw muzułmańskich. Silne więzi łączące Izrael z Niemcami obejmują współpracę naukową, edukacyjną, gospodarczą i wojskową. Indie ustanowiły pełne stosunki dyplomatyczne z Izraelem w 1992 i od tej pory mocno współpracują kulturalnie i wojskowo. Wielka Brytania uznała państwo żydowskie 29 stycznia 1949 i od tej pory brytyjscy przywódcy dwukrotnie odwiedzili Izrael, który zajmuje 23. miejsce wśród największych partnerów handlowych tego państwa. Brytyjczycy traktują kontakty z Izraelem jako naturalne, ponieważ jest to ich dawne terytorium mandatowe. Iran utrzymywał stosunki dyplomatyczne z Izraelem za czasów panowania dynastii Pahlawi, zostały one jednak zerwane podczas rewolucji irańskiej w 1979.
Izrael jest członkiem następujących międzynarodowych organizacji: Bank Rozrachunków Międzynarodowych, Bank Światowy, Europejska Organizacja Badań Jądrowych (obserwator), Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju, Interpol, Konferencja Narodów Zjednoczonych ds. Handlu i Rozwoju, Międzyamerykański Bank Rozwoju, Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej, Międzynarodowa Izba Handlowa (sygnatariusz), Międzynarodowa Konfederacja Związków Zawodowych, Międzynarodowa Korporacja Finansowa, Międzynarodowa Organizacja ds. Migracji, Międzynarodowa Organizacja Morska, Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna, Międzynarodowa Organizacja Pracy, Międzynarodowy Fundusz Rozwoju Rolnictwa, Międzynarodowy Fundusz Walutowy, Międzynarodowy Komitet Olimpijski, Międzynarodowy Ruch Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca, Międzynarodowy Trybunał Karny, Międzynarodowy Związek Telekomunikacyjny, Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (partner), Organizacja Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego, Organizacja Narodów Zjednoczonych, Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury, Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Rozwoju Przemysłowego, Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa, Międzynarodowa Organizacja ds. Zakazu Broni Chemicznej (sygnatariusz), Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju, Organizacja Współpracy Gospodarczej Państw Morza Czarnego (obserwator), Powszechny Związek Pocztowy, WCO, Światowa Organizacja Handlu, Światowa Organizacja Meteorologiczna, Światowa Organizacja Turystyki, Światowa Organizacja Własności Intelektualnej, Światowa Organizacja Zdrowia i inne.

## Podział administracyjny
Państwo Izrael jest podzielone na sześć głównych dystryktów, nazywanych mehozot (hebr. מחוזות, mahoz): Północny, Hajfa, Centralny, Tel Awiw, Jerozolima i Południowy. Dodatkowo dystrykty są podzielone na piętnaście poddystryktów, nazywanych nafot (hebr. נפות, nafa), które dalej dzielą się na pięćdziesiąt naturalnych regionów.

### Władze samorządowe
Izraelski system samorządowy ma osobowość prawną i odpowiada za takie zadania jak dostarczanie wody pitnej, pomoc w nagłych wypadkach, edukację i kulturę. Samorząd dzieli się na trzy szczeble administracji: (1) Rady Miejskie, (2) Samorządy lokalne i (3) Samorządy regionów.
Osoby stojące na czele samorządów oraz burmistrzów miast wybiera się na drodze demokratycznych wyborów samorządowych. Samorządy dysponują funduszami przyznawanymi przez rząd.

### Terytoria okupowane
Izrael okupuje następujące tereny: Zachodni Brzeg Jordanu, Wschodnia Jerozolima, Wzgórza Golan i farmy Szeba. Są to obszary zdobyte na Jordanii, Syrii i Libanie podczas wojny sześciodniowej w 1967. Przez pewien czas okupowany był półwysep Synaj, który na mocy traktatu pokojowego z 1979 powrócił do Egiptu.
Strefa Gazy była okupowana przez Izrael od 1967 do 2005, kiedy ewakuowano ze Strefy wszystkie żydowskie osiedla z ich mieszkańcami, jako część planu jednostronnego wycofania się. Izrael przez cały czas kontroluje przestrzeń powietrzną i granicę morską Strefy Gazy. Izraelskiej kontroli podlegają także przejścia graniczne i przepływ towarów. Natomiast odpowiedzialność za sytuację wewnętrzną spoczywa na Hamasie.
Po zajęciu tych terytoriów przez Izrael w 1967 na każdym z nich zaczęto tworzenie, nielegalnych w świetle prawa międzynarodowego, osiedli żydowskich. W stosunku do Wschodniej Jerozolimy i Wzgórz Golan, tereny te podporządkowano izraelskiej jurysdykcji, przyłączając je do Izraela i ofiarując mieszkańcom izraelskie obywatelstwo. Natomiast Zachodni Brzeg pozostał pod wojskową okupacją. Tereny te obecnie są powszechnie uznawane za miejsce powstania przyszłego państwa palestyńskiego. Większość negocjacji dotyczących tych terenów opierała się na rezolucji ONZ nr 242, która wzywała Izrael do wycofania się z zajętych terenów w zamian za normalizację stosunków z arabskimi państwami. Zasada ta jest nazywana: „ziemia za pokój”.
Zachodni Brzeg jest zamieszkany przez pierwotną, głównie arabską, ludność palestyńską, w tym historycznych mieszkańców tych terenów oraz palestyńskich uchodźców z przybyłych na Zachodni Brzeg wcześniej, zwłaszcza w okresie wojny z 1948 i bezpośrednio wcześniej. Po klęsce w wojnie 1967 Palestyńczycy znaleźli się pod izraelską administracją wojskową. Po 1993 większa część miast i populacji arabskiej zamieszkującej te tereny znalazła się pod wewnętrzną jurysdykcją Autonomii Palestyńskiej. Izrael zachowuje prawo do częściowej wojskowej kontroli, chociaż w okresach arabskich niepokojów izraelska armia kilkakrotnie wkraczała i przywracała całkowitą wojskową kontrolę. Podczas intifady Al-Aksa, w odpowiedzi na serię samobójczych zamachów terrorystycznych, izraelski rząd rozpoczął budowę muru bezpieczeństwa, który pomimo licznych sprzeciwów powstaje częściowo na terenach arabskich.

## Siły zbrojne
Siły Obronne Izraela (hebr. צבא הגנה לישראל, Cwa Hagana L-Israel, w skrócie CaHaL) składają się z wojsk lądowych, sił powietrznych i marynarki wojennej. Zostały powołane do życia podczas wojny o niepodległość w 1948, z połączenia żydowskich organizacji paramilitarnych (głównie Hagany). Siły zbrojne mają także w swoich szeregach wywiad wojskowy Aman, który współpracuje z Mosadem, Szin Bet i tajną agencją wywiadowczą Lakam. Uczestnictwo w licznych wojnach i konfliktach zbrojnych spowodowało, że Siły Obronne Izraela są jednymi z najlepiej wyćwiczonych na polu walki sił zbrojnych na świecie.
Według rankingu Global Firepower (2021) izraelskie siły zbrojne stanowią 20. siłę militarną na świecie, z rocznym budżetem na cele obronne w wysokości 16 mld dolarów (USD).
Większość Izraelczyków podlega poborowi wojskowemu w wieku osiemnastu lat. Mężczyźni służą przez trzy, a kobiety przez dwa lata. Po ukończeniu służby zasadniczej następuje przeniesienie do sił rezerwowych, które każdego roku przeprowadzają kilkutygodniowe ćwiczenia obejmujące rezerwistów do lat czterdziestu. Większość kobiet jest zwolniona z ćwiczeń sił rezerwowych. Większości arabskich obywateli Izraela (poza druzami) oraz osobom zaangażowanym w studia religijne przysługuje zwolnienie ze służby wojskowej, i to pomimo faktu, że zwalnianie studentów jesziw jest od wielu lat źródłem niezadowolenia izraelskiego społeczeństwa. Alternatywą jest odbycie obowiązkowej służby wojskowej w służbach pomocniczych, takich jak szpitale, szkoły i inne instytucje opieki społecznej. W efekcie takiego działania poboru, Siły Obronne Izraela utrzymują około 168 000 żołnierzy w służbie czynnej i dodatkowych 408 000 w siłach rezerwowych.
Siły zbrojne korzystają w większości z nowoczesnych systemów uzbrojenia, które zostały zaprojektowane i wyprodukowane w Izraelu, pozostała część pochodzi z importu. Największym zagranicznym dostawcą uzbrojenia są Stany Zjednoczone. Szacuje się, że amerykańska pomoc wojskowa w latach 2008–2017 wyniesie 30 miliardów dolarów. Rozwijany przez Stany Zjednoczone i Izrael system obrony antyrakietowej Arrow jest jednym z najsprawniejszych na świecie. Państwo rozwinęło także swój własny program czołgu podstawowego Merkawa. Po wojnie Jom Kipur Izrael stworzył własną sieć satelitów szpiegowskich. Po wystrzeleniu satelity Ofeq Izrael dołączył do grona siedmiu państw mających zdolność wystrzeliwania takich satelitów. Od początku istnienia państwo wydaje znaczną część swojego produktu krajowego brutto na obronność. Na przykład w 1984 wydatki na obronność wynosiły 24% PKB. Obecnie wydatki stanowią 9,4% PKB.
Izrael nie podpisał układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej i celowo utrzymuje dwuznaczną politykę dezinformacji o swoim własnym potencjale jądrowym, chociaż jest powszechnie uznawany za kraj mający do dyspozycji broń jądrową. Podczas I wojny w Zatoce Perskiej w 1991 nałożono obowiązek wyposażenia wszystkich domów i mieszkań w Izraelu w specjalnie wzmocnione pomieszczenia, które przystosowano do ochrony przed użyciem broni chemicznej i biologicznej. Izrael podpisał, lecz nie ratyfikował Konwencji o zakazie broni chemicznej. Nie podpisał natomiast Konwencji o broni biologicznej.

## Gospodarka
Izrael jest uznawany za najbardziej rozwinięty gospodarczo i przemysłowo kraj Bliskiego Wschodu. Został umieszczony na 30. miejscu w rankingu Banku Światowego według wskaźnika łatwości prowadzenia działalności gospodarczej oraz na 23. miejscu w rankingu Światowego Forum Ekonomicznego według wskaźnika konkurencyjności wzrostu. Znajduje się na drugim miejscu na świecie (za Stanami Zjednoczonymi) pod względem liczby firm rozpoczynających działalność gospodarczą. Ma największą liczbę przedsiębiorstw (poza Ameryką Północną) notowanych na giełdzie NASDAQ. W 2007 Izrael zajął 44. miejsce na świecie pod względem wysokości produktu krajowego brutto (232,7 mld dolarów) i 22. miejsce w parytecie siły nabywczej (33 299 dolarów). W 2007 Izrael zaproszono do przystąpienia do Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju, która propaguje współpracę między państwami przestrzegającymi zasad demokracji i wolnego rynku.
Środkiem płatniczym Izraela są nowe szekle (NIS). Zostały one wprowadzone do obiegu 1 kwietnia 1985, zastępując starego szekla (1 NIS = 1000 starych szekli), który w 1980 wyparł lirę izraelską (1 stary szekel = 10 lir), nazywaną szterlingiem izraelskim (nazwa pochodząca z czasów brytyjskiego Mandatu Palestyny). Nowy szekel dzieli się na 100 agor. W obiegu funkcjonują monety o nominałach 10 i 50 agor, 1, 5 i 10 szekli oraz banknoty o nominałach 20, 50, 100 i 200 szekli.
Wzrost PKB w 2007 w porównaniu do roku poprzedniego wyniósł 5,4%. Parytet siły nabywczej wyniósł 188,3 mld dolarów. Produkt krajowy brutto na głowę wyniósł 26 226 dolarów.
Pomimo ograniczonych bogactw naturalnych intensywny rozwój sektorów rolnictwa i przemysłu uczynił z Izraela państwo samowystarczalne pod względem produkcji żywności (poza zbożami i wołowiną). Ważnymi towarami importowanymi są paliwa kopalne i uzbrojenie. Wartość importu w 2007 wyniosła 73,6 mld dolarów. Eksport obejmuje owoce, warzywa, leki, oprogramowanie, produkty chemiczne, uzbrojenie i diamenty. Wartość eksportu w 2007 wyniosła 70,9 mld dolarów. Deficyt w handlu zagranicznym wyniósł 2,7 mld dolarów.
Większość energii elektrycznej produkuje się ze spalania węgla, gazu ziemnego i ropy naftowej. W 2007 zużycie energii elektrycznej wyniosło 15 268 MWh. Korzystne położenie geograficzne Izraela powoduje, że występują tam idealne warunki do rozwoju technologii wykorzystujących energię słoneczną. Izraelscy inżynierowie wdrażają innowacyjne technologie do życia codziennego, a korporacje technologii energetyki słonecznej realizują projekty na całym świecie. Ponad 90% izraelskich domów używa energii słonecznej do ogrzewania wody – jest to najwyższy wskaźnik na świecie.
Mając niewielkie zasoby wody pitnej, Izrael udoskonalił różnorodne technologie oszczędzania wody, w tym nawadnianie kropelkowe. Rolnictwo jest ważną gałęzią izraelskiej gospodarki. Areał upraw rolniczych w 2007 wynosił 285 100 hektarów.
Izrael jest światowym liderem w technologiach odsalania i oczyszczania wody, wykorzystania energii geotermalnej, rozwoju technologii hi-tech i telekomunikacji. Powstała izraelska Silicon Wadi, która jest porównywana z amerykańską Doliną Krzemową. Intel Corporation i Microsoft Corporation wybudowały w Izraelu swoje pierwsze zagraniczne działy badań i rozwoju. Swoje siedziby otworzyły tutaj także korporacje IBM, Cisco i Motorola. W lipcu 2007 amerykański miliarder Warren Buffett, będący właścicielem holdingu Berkshire Hathaway, kupił za 4 mld dolarów swoją pierwszą nieamerykańską spółkę, izraelską Iscar Metalworking. Od lat 70. Izrael otrzymuje pomoc ekonomiczną od Stanów Zjednoczonych. Dzięki tym pożyczkom finansowana jest większość długu zagranicznego Izraela. W 2007 Stany Zjednoczone zgodziły się przyznać 30 mld dolarów pomocy dla Izraela.

### Transport
Izrael ma dobrze rozwiniętą sieć autostrad i dróg ekspresowych. Są one nieustannie rozbudowywane. Ogółem w 2008 było 17 870 km dróg, w tym 146 km autostrad. W 2007 w Izraelu było 1 779 301 zarejestrowanych prywatnych samochodów, 358 317 ciężarówek i samochodów służbowych, oraz 12 902 autobusy. W całym 2007 doszło do 16 tys. wypadków drogowych, w których zginęło 398 osób, a 32,8 tys. osób zostało rannych.
Linie kolejowe mają długość 853 km (standard szerokości 1,435 metra). Izraelskie linie kolejowe Rakewet Jisra’el przewiozły w 2007 31,8 mln pasażerów oraz 7,9 mln ton towarów.
Wszystkich lotnisk i pasów do lądowania w Izraelu jest 53, z czego z utwardzonymi pasami 30. Z pasami do lądowania o długości ponad 3047 metrów są 2 lotniska. Z pasami o długości od 2438 do 3047 m jest 5 lotnisk. Z pasami o długości od 1524 do 2437 m jest 7 lotnisk. Z pasami o długości od 914 do 1523 m jest 10 lotnisk. I z pasami o długości do 914 m jest 6 lotnisk (dane z 2007). Linie lotnicze przewiozły 10,15 mln pasażerów. Ogółem w 2007 w izraelskich portach lotniczych wylądowało 34,5 tys. samolotów.
Porty morskie znajdują się w: Aszdod, Aszkelonie, Ejlacie, Haderze i Hajfie. Flota handlowa w 2008 składała się z 11 statków: 9 kontenerowców i 2 drobnicowców. Dodatkowo 60 statków jest zarejestrowanych w innych państwach: 3 na Bermudach, 4 na Cyprze, 2 w Gruzji, 1 w Hondurasie, 23 w Liberii, 18 na Malcie, 3 w Panamie, 2 w Saint Vincent i Grenadynie oraz 4 na Słowacji.
Izraelskie przedsiębiorstwa telekomunikacyjne dostarczają usługi telefoniczne dla 3,1 mln osób opłacających abonament. Dodatkowo jest 12 tys. telefonów publicznych. Liczba dostarczonych w 2007 przesyłek pocztowych wyniosła 735 mln listów i 1,6 mln paczek.

### Turystyka
Inną ważną gałęzią gospodarki Izraela jest turystyka, szczególnie religijna, ale turystów przyciągają także nadmorskie plaże, archeologiczne i historyczne miejsca oraz bardzo urozmaicone środowisko geograficzne. Turystyka musi ponosić wysokie koszty związane z koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa turystom, jednak liczba przyjeżdżających i zyski rosną z każdym rokiem. W 2015 roku kraj ten odwiedziło 2,8 mln turystów (4,3% mniej niż w roku poprzednim), generując dla niego przychody na poziomie 5,365 mld dolarów. Do obsługi tego wielkiego ruchu turystycznego w Izraelu jest 331 hoteli, które dysponują 46,9 tys. pokojów hotelowych. Średnie zajęcie pokojów w 2007 wyniosło 61,7%.

### Ochrona środowiska
Intensywna działalność człowieka zmieniła naturalne warunki środowiska w Izraelu i spowodowała pojawienie się takich niebezpieczeństw jak skażenie wód, powietrza oraz nagromadzenie się odpadów toksycznych. Głównymi źródłami zanieczyszczeń są: spaliny z pojazdów mechanicznych, procesy przemysłowe oraz składowanie odpadów. W 2007 w Izraelu wyprodukowano i zgromadzono na wysypiskach śmieci 4,3 mln ton odpadów stałych. Te niepożądane zjawiska, połączone z rozrastającymi się terenami miejskimi, spowodowały zmniejszenie się przestrzeni występowania rozmaitych gatunków roślin i zwierząt. Wiele z nich znalazło się w stanie zagrożenia wymarciem.
Izrael stoi także przed trudnym wyzwaniem zapewnienia wystarczającej ilości wody pitnej, której braki są coraz bardziej odczuwalne w rolnictwie i przemyśle. Największym problemem jest zapewnienie odpowiedniej jakości wody, która musi sprostać wymaganiom zawartości azotanów, mętności i zasolenia (chlorki). W Izraelu przyjęto dopuszczalną normę obecności chlorków w wodzie pitnej na 600 mg/l, podczas gdy Światowa Organizacja Zdrowia dopuszcza 250 mg/l.
W 1953 powstało Izraelskie Towarzystwo Ochrony Przyrody (SPNI), którego zadanie polega na ochronie środowiska naturalnego kraju. Izraelczycy dokładają dużych starań, aby po latach zaniedbań przywrócić dawne bogactwo przyrody. Stworzono prawie 300 rezerwatów przyrody, które zajmują niemal 1/5 obszaru kraju. Parki narodowe otoczyły opieką 34 najważniejsze miejsca historyczne i przyrodnicze Izraela. Narodowy Fundusz Żydowski prowadzi zakrojoną na szeroką skalę kampanię sadzenia drzew. Wielkim sukcesem było odtworzenie po wiekach zniszczeń, wielkich kompleksów leśnych w centralnej części kraju.

## Nauka i oświata
Izrael ma najwyższą średnią długość trwania nauki szkolnej w Południowo-Zachodniej Azji i jest razem z Japonią na drugim miejscu w całej Azji (po Korei Południowej). Według danych ONZ Izrael ma także najwyższą w Południowo-Zachodniej Azji średnią umiejętności czytania i pisania. Przyjęte w 1953 r. Państwowe Prawo Edukacji podzieliło izraelski system edukacji na pięć typów szkół: świeckie, religijne, ultraortodoksyjne, komunalne i arabskie. Najliczniejszą jest grupa szkół publicznych świeckich, do których uczęszcza największa liczba uczniów żydowskich i niearabskich. Większość Arabów wysyła swoje dzieci do arabskich szkół ze względu na wykładowy język arabski.
Edukacja w Izraelu jest obowiązkowa dla dzieci i młodzieży w wieku od trzech do osiemnastu lat. Nauka jest podzielona na trzy poziomy: szkoła podstawowa (klasy 1–6), szkoła średnia (klasy 7–9) i liceum (klasy 10–12) – zakończone egzaminem maturalnym (hebr. תעודת בגרות, Te’udat Bagrut). Aby otrzymać świadectwo dojrzałości Bargut wymagana jest biegłość w przedmiotach obowiązkowych, takich jak: matematyka, Biblia, język hebrajski i literatura powszechna, język angielski, historia i wiedza o społeczeństwie. W szkołach arabskich, chrześcijańskich i druzyjskich, egzamin z Biblii jest zastąpiony egzaminem o dziedzictwie islamu, chrześcijaństwa lub druzów. W 2003 ponad połowa wszystkich uczniów zdała egzamin i uzyskała świadectwo, umożliwiające kontynuowanie nauki na studiach.
Ogólna liczba uczniów i studentów w roku szkolnym 2007/2008 wynosiła 2 187 494, z czego 5,5% uczyło się na uniwersytetach. Liczba wszystkich nauczycieli wynosi 128 064, z czego w szkolnictwie podstawowym pracuje 64 549, w liceach 23 358 i w szkolnictwie wyższym 40 051.
Państwo dotuje osiem publicznych uniwersytetów. Najstarszy izraelski uniwersytet, Uniwersytet Hebrajski w Jerozolimie, jest także siedzibą największej biblioteki żydowskiej na świecie, Narodowej Biblioteki Izraela. W 2006 Uniwersytet Hebrajski został umieszczony na 60. miejscu w rankingu największych uniwersytetów świata. Innymi najważniejszymi uczelniami Izraela są: Instytut Techniczny Technion, Instytut Naukowy Weizmana, Uniwersytet Telawiwski, Uniwersytet Bar-Ilana, Uniwersytet w Hajfie i Uniwersytet Ben Guriona. Siedem izraelskich uniwersytetów (poza Otwartym Uniwersytetem Izraela) zostało umieszczonych w rankingu 500 najlepszych na świecie uczelni wyższych. Izrael zajmuje trzecie miejsce na świecie pod względem liczby obywateli, którzy otrzymali dyplomy uniwersyteckie (20% populacji). Przybycie do Izraela w latach 90. ponad miliona imigrantów z krajów byłego ZSRR (40% z nich było absolwentami wyższych uczelni) pomogło w rozwoju sektora technologii hi-tech. Laureatami Nagrody Nobla było czterech izraelskich naukowców. W 2003 Ilan Ramon został pierwszym izraelskim kosmonautą. Ramon był specjalistą od ładunku towarowego podczas ostatniej, tragicznej misji promu kosmicznego Columbia (STS-107).

### Służba zdrowia
W styczniu 1995 weszło w życie Prawo o Ubezpieczeniach Zdrowotnych, które nałożyło na państwo obowiązek zapewnienia jednakowej opieki zdrowotnej wszystkim mieszkańcom Izraela. Przepisy ustaliły tzw. koszyk usług, które fundusze chorych są zobowiązane dostarczyć swoim klientom. Koszyk obejmuje także listę leków, do których otrzymywania są uprawnieni mieszkańcy Izraela. Prawo umożliwia każdemu ubezpieczonemu (w tym osobom starszym i chorym przewlekle) przejście do innego funduszu chorych.
Obywatele Izraela płacą obowiązkowy podatek na opiekę zdrowotną, którego wysokość jest uzależniona od wysokości dochodów. Odpowiedzialność za dostarczanie usług medycznych jest podzielona pomiędzy fundusze i Ministerstwo Zdrowia. Służba zdrowia obejmuje: publiczne przychodnie i punkty pierwszej pomocy medycznej, szpitale, laboratoria medyczne, poradnie stomatologiczne, prywatne gabinety lekarskie i lecznictwo rządowe.
W 2007 budżet państwa wydał na służbę zdrowia 53,5 mld szekli. Wydatki podzielono w następujący sposób: 33,7% fundusze chorych, 51,7% szpitale, 8,1% lecznictwo rządowe oraz 6,5% przychodnie prywatne. W 2007 izraelskie szpitale dysponowały 42 676 łóżkami szpitalnymi, co daje średnią statystyczną 5,9 łóżka na 1000 mieszkańców. Liczba lekarzy aktywnych zawodowo (do 65. roku życia) wynosiła 25 314, co daje średnią statystyczną 3,49 lekarza na 1000 mieszkańców.
Głównymi powodami zgonów w 2005 były: 25% złośliwe nowotwory, 19% choroby serca, 7% zaburzenia krążenia, 6% cukrzyca i 5% nagłe wypadki. Pod koniec 2007 w Izraelu było zarejestrowanych 428 pacjentów chorych na AIDS i 4218 zidentyfikowanych nosicieli wirusa HIV.

## Demografia
Izrael został założony jako ojczyzna dla narodu żydowskiego i często mówi się o nim jako o państwie żydowskim. Wszyscy Żydzi z całego świata mają tzw. prawo powrotu do swojej ojczyzny i gwarancję uzyskania izraelskiego obywatelstwa. 75,5% populacji państwa jest Żydami, z których 68% urodziło się już w Izraelu, 22% to imigranci pochodzący z Europy i Ameryki, a 10% stanowią imigranci z Azji i Afryki (wliczając w to świat arabski). Według opinii międzynarodowej mieszkający w Izraelu Żydzi uchodzą za społeczność jednorodną – w rzeczywistości jednak w społeczeństwie występują głębokie podziały, a ich głównym źródłem są różnorodnego rodzaju schizmy. Głęboki konflikt istnieje między osobami świeckimi a religijnymi, zwolennikami pokojowego rozwiązania konfliktu na Bliskim Wschodzie („gołębie”) a zwolennikami wojny („jastrzębie”), Żydami pochodzącymi z Bliskiego Wschodu i Europy.
Największą i najbardziej wpływową grupą Żydów są Aszkenazyjczycy – pochodzą oni z Europy Środkowej i Wschodniej, ale są wśród nich także imigranci z Ameryki Północnej, Australii i Afryki Północnej. Niektórzy z członków tej społeczności posługują się językiem jidysz, opartym na średniowiecznym dialekcie niemieckim z licznymi zapożyczeniami z języków słowiańskich i hebrajskiego, zapisywanym alfabetem hebrajskim. To właśnie Aszkenazyjczycy przyczynili się do powstania państwa żydowskiego, a później zorganizowali masową imigrację Żydów z całego świata. Drugą najliczniejszą grupę stanowią Sefardyjczycy – potomkowie Żydów wygnanych z Hiszpanii i Portugalii w XV wieku. Niektórzy z członków tej społeczności posługują się językiem ladino, który stanowi mieszaninę języka hebrajskiego z hiszpańskim. Mniejszą grupę Żydów stanowią Mizrachim – pochodzą z państw arabskich w Afryce Północnej, Bliskiego Wschodu i Azji Środkowej. Felaszowie to tak zwani czarni Żydzi, pochodzący z Etiopii. Władze Izraela przez wiele lat odnosiły się do nich ze sceptycyzmem i odmawiały przyznania im obywatelstwa izraelskiego.
| (2018)                   | (2018)                         |
| ------------------------ | ------------------------------ |
| Liczba ludności          | 8 424 904                      |
| Ludność według wieku     |                                |
| 0 – 14 lat               | 27%                            |
| 15 – 64 lat              | 61%                            |
| ponad 64 lata            | 12%                            |
| Wiek (mediana)           |                                |
| W całej populacji        | 30,1 lat                       |
| Mężczyzn                 | 29,5 lat                       |
| Kobiet                   | 30,7 lat                       |
| Przyrost naturalny       | 1,49%                          |
| Współczynnik urodzeń     | 17,9 urodzin/1000 mieszkańców  |
| Współczynnik zgonów      | 5,2 zgonów/1000 mieszkańców    |
| Współczynnik migracji    | 2,1 migrantów/1000 mieszkańców |
| Ludność według płci      |                                |
| przy narodzeniu          | 1,05 mężczyzn/kobiet           |
| poniżej 15 lat           | 1,05 mężczyzn/kobiet           |
| 15 – 64 lat              | 1,02 mężczyzn/kobiet           |
| powyżej 64 lat           | 0,81 mężczyzn/kobiet           |
| Umieralność noworodków   |                                |
| W całej populacji        | 3,4 śmiertelnych/1000 żywych   |
| płci męskiej             | 3,4 śmiertelnych/1000 żywych   |
| płci żeńskiej            | 3,4 śmiertelnych/1000 żywych   |
| Oczekiwana długość życia |                                |
| W całej populacji        | 82,7 lat                       |
| Mężczyzn                 | 80,8 lat                       |
| Kobiet                   | 84,7 lat                       |
| Rozrodczość              | 2,63 urodzin/kobietę           |
| Urbanizacja              | 92,4%                          |

Obok Żydów w Izraelu żyją Arabowie, z których ponad 80% to sunnici, pozostali to chrześcijanie i druzowie. Sprawa pochodzenia Palestyńczyków wywołuje wiele kontrowersji, stąd bierze się także „problem palestyński”. Palestyńczycy wywodzą się od Arabów, którzy zdobyli Palestynę w VII wieku oraz ze zarabizowanej ludności autochtonicznej. Prawie 10% izraelskich Arabów stanowią Beduini – plemiona pasterzy-koczowników, którzy zamieszkują głównie pustynę Negew. Palestyńczycy są głównie muzułmanami wyznania sunnickiego, ale istnieje mniejszość chrześcijańska, tak prawosławna, jak i katolicka. Innymi grupami zamieszkującymi Izrael są druzowie, Samarytanie i Czerkiesi.
W 2008 populacja Izraela wynosiła 7 356 100. Według danych statystycznych 91,7% populacji zamieszkuje w obszarach miejskich. Gęstość zaludnienia wynosi 351 osób/km². Dla celów statystycznych w Izraelu wydzielono trzy obszary metropolitalne: Tel Awiw i Gusz Dan (populacja 3 150 000), Hajfa i Ha-Kerajot (populacja 1 039 000) oraz Be’er Szewa (populacja 531 000). Największym miastem Izraela, pod względem populacji i powierzchni, jest Jerozolima (populacja 756 888 na obszarze 125,2 km²). Następnymi miastami Izraela pod względem populacji są kolejno: Tel Awiw (392 000), Hajfa (265 100) i Riszon le-Cijjon (225 800).
Na Zachodnim Brzegu, pod administracją izraelską pozostaje wiele żydowskich osiedli, takich jak Ma’ale Adummim i Ari’el (powstały one na terytoriach okupowanych przez Izrael po 1967). W powstałym w ten sposób Dystrykcie Judei i Samarii żyje ponad 260 tys. Izraelczyków. Wschodnia Jerozolima jest uznawana przez Izrael za nierozerwalną część aglomeracji miejskiej Jerozolimy i według izraelskiego prawa od 1967 pozostaje pod izraelską jurysdykcją. Jest to jednak terytorium sporne, ponieważ władze palestyńskie planowały utworzenie we Wschodniej Jerozolimie stolicy własnego państwa. We Wschodniej Jerozolimie żyje około 250 tys. Izraelczyków. Również Wzgórza Golan pozostają terytorium spornym. Izrael od 1982 uznaje je jako terytorium własnego państwa, jednak Syria nieustannie domaga się ich zwrotu. Na Wzgórzach Golan żyje około 18 tys. Izraelczyków. Do czasu ewakuacji w 2005 w Strefie Gazy żyło 7,8 tys. Izraelczyków.
| Dane pochodzą z końca 2007          | Ogółem    | Żydzi     | Arabowie  | Inni    |
| ----------------------------------- | --------- | --------- | --------- | ------- |
| Populacja państwa                   | 7 243 600 | 5 478 200 | 1 450 000 | 315 400 |
| Mężczyźni                           | 3 581 200 | 2 696 700 | 737 500   | 147 000 |
| Kobiety                             | 3 662 500 | 2 781 500 | 712 500   | 168 400 |
| Procent wzrostu populacji [%]       | 1,8       | 1,6       | 2,6       | 1,6     |
| Procent populacji w wieku 0-18 [%]  | 34,8      | 31,9      | 48,0      | 31,6    |
| Procent populacji w wieku 19-64 [%] | 55,4      | 56,5      | 48,6      | 57,1    |
| Procent populacji w wieku 65+ [%]   | 9,8       | 11,6      | 3,5       | 11,4    |
| Procent populacji miejskiej [%]     | 91,7      | 90,8      | 94,0      | 91,1    |
| Procent populacji [%]               | 100       | 100       | 100       | 100     |
| Dystrykt Jerozolimy                 | 12,3      | 11,0      | 18,6      | 10,7    |
| Dystrykt Północny                   | 16,9      | 9,7       | 44,7      | 9,9     |
| Dystrykt Hajfy                      | 12,0      | 11,2      | 14,4      | 11,4    |
| Dystrykt Centralny                  | 23,9      | 27,8      | 9,7       | 27,4    |
| Dystrykt Tel Awiwu                  | 16,8      | 20,7      | 1,2       | 20,7    |
| Dystrykt Południowy                 | 14,3      | 14,6      | 11,3      | 15,1    |
| Dystrykt Judei i Samarii            | 3,8       | 4,9       | 0,0       | 4,8     |

Izrael ma dwa języki urzędowe: hebrajski i arabski. Hebrajski jest głównym językiem państwowym, używanym przez większość populacji. Językiem arabskim posługują się arabska mniejszość narodowa oraz Żydzi, którzy wyemigrowali z arabskich państw. Większość Izraelczyków płynnie posługuje się językiem angielskim. Znajomość angielskiego jest wymagana przez szkoły, także wiele programów telewizyjnych jest angielskojęzycznych. Izrael jest krajem imigrantów, z tego powodu na jego ulicach można usłyszeć wiele różnych języków z całego świata. Duży napływ imigrantów z dawnego ZSRR i Etiopii uczynił rosyjski i amharski powszechnie używanymi językami w Izraelu. Imigracja rosyjskich Żydów w latach 1990–1994 powiększyła populację Izraela o 12%. W ostatniej dekadzie liczni imigranci napłynęli do Izraela z takich państw jak: Rumunia, Tajlandia, Chiny, kilku państw Afryki i Ameryki Północnej. Natomiast emigracja z Izraela (yerida) kieruje się głównie do Stanów Zjednoczonych i Kanady.
Wielkość emigracji jest nieznaczna, jednak izraelski rząd postrzega ją jako główne zagrożenie dla przyszłości państwa.

### Religia
Izrael jest państwem wyznaniowym, religią państwową jest judaizm. Przestrzega się ściśle biblijnych i talmudycznych praw i przepisów pokarmowych w wojsku i instytucjach państwowych, cywilne prawa osobiste (małżeństwo, rozwód) podlegają wyłącznie jurysdykcji sądów rabinackich i stosują się do żydowskiej tradycji. Nieżydzi podlegają odrębnym sądom religijnym. Nie można zawierać ślubów cywilnych. W szkołach państwowych naucza się religii.
Izrael jest kolebką dwóch spośród trzech największych monoteistycznych religii świata. Żaden inny kraj nie odgrywa tak ważnej roli w życiu religijnym tak wielkich mas ludzi na całym świecie. Ziemia Święta jest centrum życia duchowego judaizmu, to tutaj narodziło się chrześcijaństwo, a muzułmanie czczą Jerozolimę jako trzecie ze świętych miejsc islamu. Izrael jest także światowym centrum bahaizmu.
Wyznaniem dominującym w Izraelu jest judaizm. Istnieje jednak duże zróżnicowanie religijne izraelskich żydów: 55% przestrzega tradycji, 20% jest świeckich, 17% jest ortodoksyjnych i 8% ultraortodoksyjnych. Judaizm wymienia cztery święte miasta: Jerozolimę ze Ścianą Płaczu i Wzgórzem Świątynnym, Hebron z Grobowcem Patriarchów, Tyberiadę z grobowcami słynnych rabinów oraz Safed, będący centrum żydowskiego mistycyzmu koncentrującego się wokół kabały.
W Izraelu istnieje społeczność Karaimów. Odrębną niewielką grupą wyznaniową są Żydzi mesjanistyczni, którzy uznają Jezusa Chrystusa jako Mesjasza, jednak liczne teksty Pisma Świętego interpretują zgodnie z wykładnią judaistyczną.
16,2% populacji stanowią muzułmanie. Arabscy obywatele Izraela stanowią 19,8% populacji państwa (82,6% izraelskich Arabów jest muzułmanami, pozostali Arabowie to w 8,8% chrześcijanie i 8,4% druzowie).
Wzgórze Świątynne w anektowanej przez Izrael Jerozolimie Wschodniej, jest tradycyjnie uważane przez muzułmanów za trzecie najświętsze miejsce islamu po Mekce i Medynie. Wynika to z faktu, że muzułmanie wierzą, że Mahomet odbył wpierw, na cudownym wierzchowcu Al-Burāq, isrę, czyli „nocną podróż”, z Mekki do najdalszego meczetu (al-masğid al-aqsà) znajdującego się, wedle tradycji, w Jerozolimie (stąd pochodzi nazwa Meczetu Al-Aksa), a następnie, w towarzystwie anioła Dżibrila (utożsamianego z biblijnym archaniołem Gabrielem), wzniósł się do nieba ze skały, na której dziś znajduje się Kopuła na Skale. Wniebowstąpienie to muzułmanie zwą miradżem. Obecnie te dwie budowle wznoszące się na Wzgórzu Świątynnym są szczególnie ważnymi miejscami dla wszystkich muzułmanów na całym świecie, choć najświętszym miastem islamu i aktualnym kierunkiem kibli jest Mekka. Pierwotną kiblą była Jerozolima.
W Izraelu zamieszkuje największa na świecie społeczność Samarytan, którzy mówią po arabsku, ale modlą się po hebrajsku. Dla Samarytan Wzgórze Świątynne w Jerozolimie ustępuje pod względem ważności górze Gerizim położonej w pobliżu miasta Nablus. Wierzą oni, że to właśnie na tej górze Abraham ofiarował swojego syna.
Odrębną grupą wyznaniową są druzowie, których wierzenia są zwyczajowo zaliczane do religii muzułmańskiej, jako że wywodzą się z ismailickiego szyizmu. Zamieszkują oni w kilku wsiach w Galilei, na wzgórzach Karmelu i Wzgórzach Golan. Druzowie nigdy nie mieli własnego państwa, dlatego zachowują lojalność wobec Izraela.
Chrześcijanie stanowią 2,1% populacji Izraela i składają się zarówno z chrześcijańskich Arabów, Palestyńczyków, jak i Żydów mesjanistycznych. Pozostali to przede wszystkim Ormianie, duchowni z innych krajów, mnisi, zakonnice i osoby pracujące w organizacjach chrześcijańskich.
Dla Izraela nie mają żadnego znaczenia relacje występujące na świecie pomiędzy poszczególnymi Kościołami chrześcijańskimi. Największą rolę w Ziemi Świętej odgrywa prawosławny Patriarchat Jerozolimski, którego najwyżsi hierarchowie, od czasów Imperium Osmańskiego (w którym dużą rolę odgrywali greccy fanarioci), wywodzą się spośród Greków, podczas gdy wierni posługują się językiem arabskim. Do Kościoła prawosławnego należy ponad połowa bazyliki Grobu Świętego w Jerozolimie i duża część bazyliki Narodzenia Pańskiego w Betlejem. Patriarchat prawosławny w Jerozolimie jest jedynym Kościołem autonomicznym w Izraelu, a jego zwierzchnicy, patriarchowie Jerozolimy i całej Palestyny, stoją najwyżej w hierarchii miejscowego duchowieństwa chrześcijańskiego.
Rosyjski Kościół Prawosławny ma dwie swoje placówki w Jerozolimie: jedna reprezentuje Patriarchat Moskiewski, a druga Rosyjską Cerkiew za Granicą (od 2007 część składową Patriarchatu). Ma ona katedrę w Jerozolimie oraz cerkwie w Jafie, Nazarecie, Tyberiadzie i Hajfie. Również Rumuński Kościół Prawosławny ma swoją nieliczną reprezentację w Jerozolimie.
Apostolski Kościół Ormiański ma w Izraelu bardzo mocną pozycję. Ormianie (około 2,5 tys. osób) zamieszkują w Dzielnicy Ormiańskiej w Jerozolimie, a ormiańskiemu patriarsze Jerozolimy podlega część bazyliki Grobu Pańskiego i Narodzenia Pańskiego.
Syryjski Kościół Ortodoksyjny ma swoje biskupstwo w Jerozolimie od 1140, a biskup rezyduje w klasztorze św. Marka. Koptowie mają własny klasztor i korzystają z odrębnych kaplic w bazylikach Grobu Pańskiego i Narodzenia Pańskiego. Kościół etiopski ma niewielki klasztor na dachu bazyliki Grobu Pańskiego oraz klasztor z kościołem w Jerozolimie. Kościół unicki nie ma żadnych praw własności do najważniejszych świętych miejsc.
Kościół rzymskokatolicki obejmuje 17% ogółu świętych miejsc chrześcijaństwa w Jerozolimie. W skład społeczności katolickiej w Izraelu wchodzi ponad 45 zakonów i zgromadzeń zajmujących kilkaset domów klasztornych. Większość praw wykonywania praktyk religijnych spoczywa w rękach franciszkanów.
Społeczność protestancka obejmuje około 30 tysięcy wyznawców. Kościół luterański prowadzi w Izraelu kilka instytucji religijnych, w tym Szwedzki Instytut Teologiczny i Fińską Szkołę Misyjną w Jerozolimie, szwedzką szkołę i szpital w Betlejem oraz kościoły skandynawskich marynarzy w Hajfie i Aszdod. Kościół anglikański odprawia czasami nabożeństwa w bazylice Grobu Świętego. Inne grupy protestanckie, takie jak prezbiterianie, baptyści, zielonoświątkowcy, adwentyści i kwakrzy odgrywają mniejszą rolę.
Świadkowie Jehowy liczą ponad 2017 członków. Wyznanie to w Izraelu tworzą 33 zbory hebrajskojęzyczne, arabskojęzyczne, angielskojęzyczne, hebrajskiego języka migowego i rosyjskojęzyczne oraz grupy: hiszpańskojęzyczna, gruzińskojęzyczna, tagalskojęzyczna i amharskojęzyczna.
W Hajfie znajduje się Światowe Centrum Bahaizmu, a w pobliskiej Akce jest pochowany Bahá'u’lláh. Jego grób jest celem licznych pielgrzymek.
W Izraelu są także obecni członkowie wielu innych grup religijnych, w tym buddyści i hinduiści, jednak w niewielkiej liczbie.

## Kultura
Bogactwo kulturowe Izraela wynika z różnorodności populacji: pochodzący z całego świata Żydzi przywieźli z sobą tradycje kultury i religii wielu narodów, tworząc tygiel żydowskich zwyczajów i wierzeń. Izrael jest jedynym krajem na świecie, w którym życie biegnie według kalendarza żydowskiego. Dniami wolnymi od pracy są święta państwowe, święta religijne oraz tradycyjny szabat (sobota).
| Data              | Polska nazwa                  | Oryginalna nazwa    |
| ----------------- | ----------------------------- | ------------------- |
| 1 tiszri          | Nowy Rok                      | Rosz ha-Szana       |
| 10 tiszri         | Dzień Pojednania              | Jom Kipur           |
| 15-21 tiszri      | Święto Szałasów               | Sukkot              |
| 23 tiszri         | Radość Tory                   | Simchat Tora        |
| 12 cheszwan       | Dzień Pamięci Icchaka Rabina  | Jom Icchak Rabin    |
| 25 kislew-3 tewet | Święto Świateł                | Chanuka             |
| 15 szwat          | Nowy Rok Drzew                | Tu bi-szwat         |
| 14-15 adar        | Święto Losów                  | Purim               |
| 14 nisan          | Pascha                        | Pesach              |
| 15-22 nisan       | Święto Przaśników             | Chag Hamacot        |
| 27 nisan          | Dzień Pamięci Holokaustu      | Jom HaSho’ah        |
| 5 ijar            | Dzień Niepodległości Izraela  | Jom ha-Acmaut       |
| 28 ijar           | Dzień Jerozolimy              | Jom Jeruszalaim     |
| 6-7 siwan         | Święto Tygodni                | Szawuot             |
| 17 tamuz          | Początek trzech tygodni postu | Sziwa Asar be-Tamuz |
| 9 aw              | Post po utracie Świątyni      | Tisza be-Aw         |

Połowa dorosłych mieszkańców Izraela czyta przynajmniej jedną książkę miesięcznie. Izraelska literatura składa się w większości z poezji i prozy pisanej w języku hebrajskim, który przeżył swoje odrodzenie w połowie XIX wieku. Mniejsza część literatury jest wydawana w językach arabskim i angielskim. Na mocy przepisów prawnych dwie kopie każdej wydanej w Izraelu książki muszą być przekazywane do Narodowej Biblioteki Żydowskiej na Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie. W 2001 poprawiono przepisy, rozszerzając obowiązek o nagrania audio, video i inne nowoczesne media. W 2006 85% z 8 tys. książek przekazanych do biblioteki było napisanych w języku hebrajskim.
Izraelskim laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1966 był prozaik Samuel Agnon (1887–1970). Często tłumaczone są dzieła pisarzy Amosa Oza (1939–2018) oraz Dawida Grossmana (ur. 1954).
Co roku w czerwcu odbywają się targi Tydzień Książki Hebrajskiej (hebr. שבוע הספר העברי), na których są prezentowane książki i czasopisma żydowskie z całego świata. Podczas targów przyznawane jest najwyższe izraelskie wyróżnienie literackie – Nagroda Sapira.
Izraelska muzyka jest różnorodna. Na scenie muzycznej można usłyszeć muzykę jemeńską, chasydzką, arabską, grecką, jazz i pop-rock. Tradycyjne pieśni pionierów, tworzone i śpiewane podczas budowania państwa, są znane jako „Pieśni Ziemi Izraela”. Znana jest Izraelska Orkiestra Filharmoniczna (hebr. התזמורת הפילהרמונית הישראלית, ha-Tizmoret ha-Filharmonit ha-Jisra’elit), która działa od 1936 i daje ponad dwieście koncertów rocznie. Z Izraela wywodzi się także wielu muzyków, którzy osiągnęli międzynarodową popularność, m.in. Jicchak Perlman, Pinchas Zukerman oraz Asaf Awidan. Głównymi salami koncertowymi są Audytorium Manna (Heichal Hatarbut) w Tel Awiwie i Międzynarodowe Centrum Kongresowe (Binyanei Ha’Umah) w Jerozolimie.
Izraelska muzyka pop zaistniała na scenie międzynarodowej pod koniec lat 80., kiedy Ofra Haza nagrała utwór Im Nin’ Alu (album Yemenite Songs). Od 1973 Izrael niemal corocznie brał udział w Konkursie Piosenki Eurowizji, cztery razy zwyciężając i trzy razy będąc gospodarzem konkursu. W 1978 zwyciężył Jizhar Kohen z zespołem Alphabeta, a w 1979 z przebojem Hallelujah triumfowali Milk and Honey i Gali Atari. W 1998 zwyciężczynią tego konkursu była Dana International, transseksualna gwiazda disco z Tel Awiwu, natomiast w 2018 triumfowała Neta. Od 1987 co roku w lecie organizowany jest w Ejlacie międzynarodowy festiwal muzyczny Red Sea Jazz Festival.
Podtrzymując silne tradycje sceny teatralnej jidysz w Europie Wschodniej, Izrael utrzymuje liczne teatry. Najstarszym izraelskim teatrem jest założony w 1918 w Tel Awiwie Habima.
Jedną z najważniejszych placówek kulturalnych Izraela jest Muzeum Izraela, które jest siedzibą sanktuarium Zwojów oraz dużej kolekcji judaików i europejskiej sztuki. Państwowe muzeum Holokaustu Jad Waszem mieści największe na świecie archiwum o Holokauście. Muzeum Diaspory jest interaktywnym muzeum poświęconym historii gmin żydowskich na całym świecie. Poza głównymi muzeami, w wielu miastach i osiedlach znajdują się galerie sztuki. Mishkan Le’Omanut w kibucu En Charod Me’uchad jest największą galerią sztuki na północy kraju.
Znacząca społeczność arabska odcisnęła swój ślad w izraelskiej architekturze, muzyce i kuchni.

## Sport
Sport i sprawność fizyczna zawsze odgrywały duże znaczenie w żydowskiej kulturze. Sprawność lekkoatletyczna, która była ceniona przez starożytnych Greków, dotarła do Żydów jako jedna z wartości epoki hellenistycznej. Słynny rabin Mojżesz Majmonides, który był również lekarzem, podkreślał znaczenie aktywności fizycznej i utrzymywania dobrej sylwetki. Poglądy te spotkały się w XIX wieku z ideami syjonistycznego lidera Max Nordau, który rozpoczął kampanię propagowania kultury fizycznej. Na początku XX wieku naczelny rabin Palestyny Awraham Kuk powiedział, że ciało służy duszy, a jedynie zdrowe ciało może zapewnić zdrową duszę.
Olimpiada machabejska jest najważniejszą olimpiadą sportową żydowskich sportowców. Organizowana jest począwszy od 1932 co cztery lata. Najpopularniejszymi sportami widowiskowymi w Izraelu są piłka nożna i koszykówka. W 1964 reprezentacja Izraela w piłce nożnej odniosła zwycięstwo w pucharze Azji.
W latach 70. XX wieku Izrael został wykluczony z igrzysk azjatyckich na skutek nacisków na organizatorów ze strony arabskich państw Bliskiego Wschodu. Wykluczenie doprowadziło Izrael do podjęcia decyzji o zaprzestaniu udziału w azjatyckich rozgrywkach i przystąpienia do rozgrywek w Europie. W 1994 UEFA zgodziła się uznać Izrael i wszystkie izraelskie organizacje sportowe jako biorące udział w rozgrywkach europejskich. Ligat ha’Al jest I ligą izraelskiej piłki nożnej, a Izraelska Super Liga I ligą izraelskiej koszykówki. Maccabi Tel Awiw sześciokrotnie wygrał europejskie mistrzostwa w koszykówce.
Reprezentacja Izraela zdobyła dwadzieścia medali letnich igrzysk olimpijskich, w tym cztery złote (Klasyfikacja medalowa wszech czasów igrzysk olimpijskich). W listopadzie 1968 Izrael był gospodarzem igrzysk paraolimpijskich. Paraolimpijczycy z tego kraju w 16 startach zdobyli łącznie 375 medali – 123 złote, 123 srebrne i 129 brązowych.

title: Izrael

wikitext:
{{Inne znaczenia|państwa w Azji|[[Izrael (ujednoznacznienie)|inne znaczenia tego słowa]]}}
{{Państwo infobox
 |nazwa                  = Państwo Izrael
 |nazwa oryginalna       = {{k|he|מדינת ישראל}}
{{k|ar|دولة إسرائيل}}
trb. Medinat Jisra’el, Dawlat Isrā’īl
 |dopełniacz nazwy       = Izraela
 |lata istnienia         =
 |herb                   = Coat of arms of Israel.svg
 |flaga                  = Flag of Israel.svg{{!}}border
 |dewiza                 =
 |hymn                   = [[Hymn Izraela|Hatikwa]]
(Nadzieja)
 |hymn audio             = Hatikvah instrumental.ogg
 |ustrój polityczny      = [[republika]]
 |konstytucja            = [[Ustawa Zasadnicza Izraela]]
 |stolica                = [[Jerozolima]]<ref group=uwaga name=stolica>Kwestia stolicy Izraela jest sprawą kontrowersyjną. Siedzibą władz i konstytucyjną stolicą jest [[Jerozolima]], jednak międzynarodowoprawny status tego miasta nie został dotąd uregulowany; [[Organizacja Narodów Zjednoczonych|ONZ]] nie uznaje suwerenności Izraela nad wschodnią, należącą do [[Zachodni Brzeg|Zachodniego Brzegu]] Jerozolimą, odmawia też uznania Jerozolimy za stolicę Izraela. Dlatego większość przedstawicielstw dyplomatycznych mieści się w [[Tel Awiw-Jafa|Tel Awiwie]].</ref><ref name="britannica">{{Encyklopedia Britannica |id = place/Israel |tytuł = Israel |data dostępu = 2019-08-01}}</ref><ref name="pwn">{{encyklopedia PWN|id = 4169059|tytuł=Izrael|data dostępu=2019-08-01}}</ref>
 |data powstania         = 14 maja 1948
 |data likwidacji        =
 |władca                 =
 |prezydent              = [[Jicchak Herzog]]
 |premier                = [[Binjamin Netanjahu]]
 |powierzchnia           = 20 770 km²<ref group=uwaga name=powierzchnia>20 770 km² w granicach uznawanych międzynarodowo, 22 072 km² w granicach deklarowanych, co obejmuje [[Wzgórza Golan]] z [[Farmy Szeba|Farmami Szeba]] (ok. 1200 km²) i [[Wschodnia Jerozolima|Jerozolimę Wschodnią]] (ok. 64 km²).</ref>
 |rok                    = 2018
 |liczba ludności        = 9 442 460<ref>{{Cytuj | url=https://www.cbs.gov.il/he/pages/default.aspx | tytuł=הלשכה המרכזית לסטטיסטיקה - cbs.gov.il | opublikowany=cbs.gov.il | język=he | data dostępu=2024-04-23}}</ref>
 |gęstość zaludnienia    = 377 os./km²
 |ISO 3166               = IL
 |waluta                 = [[Nowy izraelski szekel]] (ILS (NIS))
 |numer kierunkowy       = +972
 |domena                 = [[.il]]
 |kod samochodowy        = IL
 |kod samolotowy         = 4X
 |strefa czasowa         = [[Uniwersalny czas koordynowany|UTC]] +2 – zima
UTC +3 – lato
 |narodowości            = [[Żydzi]], [[Arabowie]] i inni
 |język urzędowy         = [[Język hebrajski|hebrajski]], [[język arabski|arabski]]
 |religia dominująca     = [[judaizm]]
 |terytoria zależne      = [[Strefa Gazy]]
 |terytoria autonomiczne = [[Autonomia Palestyńska]]
 |pkb rok                = 2017
 |pkb                    = 351 mld<ref name="IMF">{{cytuj stronę |url = https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=33&pr.y=11&sy=2016&ey=2023&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=436&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |tytuł = World Economic Outlook, April 2018 |autor = International Monetary Fund |język = en |data dostępu = 2018-05-04}}</ref> [[Dolar amerykański|USD]]
 |pkb na osobę           = 40 258{{r|IMF}} [[Dolar amerykański|USD]]
 |pkb psn rok            = 2017
 |pkb psn                = 317 mld{{r|IMF}} [[Dolar międzynarodowy|dolarów międzynar.]]
 |pkb psn na osobę       = 36 240{{r|IMF}} dolarów międzynar.
 |mapa                   = Israel CIA map PL.png
 |alt mapy               =
 |opis mapy              =
 |lokalizacja mapa       = Israel in its region (de-facto).svg
 |nazwa lokalizacji      =
 |opis lokalizacji       =
 |współrzędne            =
 |commons                = Category:Israel
 |wikicytaty             = Izrael (państwo)
 |wikisłownik            = Izrael
 |wikinews               = Izrael
}}
'''Izrael''' ({{w języku|he|יִשְרָאֵל}} ''Jisra’el'', {{w języku|ar|إسرائيل}} ''Isrā’īl''), oficjalnie '''Państwo Izrael''' ({{w języku|he|מְדִינַת יִשְרָאֵל}} {{wymowa|He-Medinat Israel.ogg}} ''Medinat Jisra’el'', {{w języku|ar|دَوْلَةْ إِسْرَائِيل}} ''Dawlat Isrā’īl'') – państwo na [[Bliski Wschód|Bliskim Wschodzie]], położone w [[Azja Zachodnia|Azji Zachodniej]] na wschodnim brzegu [[Morze Śródziemne|Morza Śródziemnego]]. Graniczy na północy z [[Liban]]em, na północnym wschodzie z [[Syria|Syrią]], na wschodzie z [[Jordania|Jordanią]] i na południowym zachodzie z [[Egipt]]em. Przylegają do niego również [[Palestyna (państwo)|Palestyna]], czyli [[Zachodni Brzeg]], oraz [[Strefa Gazy]], kontrolowane przez tymczasową strukturę administracyjną: [[Autonomia Palestyńska|Palestyńskie Władze Narodowe]] zwane potocznie Autonomią Palestyńską. Zewnętrzne granice Palestyny są kontrolowane przez władze izraelskie. Izrael pomimo stosunkowo małej powierzchni jest dość zróżnicowany demograficznie<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Skolnik |imię = Fred |tytuł = Encyclopedia Judaica |wydanie = 2 |wydawca = Macmillian |miejsce = |rok = 2007 |tom = 9 |strony = 132–232 |isbn = 0028659287}}</ref>. W populacji liczącej 7,66 miliona większość stanowią [[Żydzi]] (75%)<ref name="wzrost" />. Drugą co do wielkości grupę stanowią [[Arabowie]] (20%). Mniejszą grupą etniczną są [[Samarytanie]]. Pod względem wyznaniowym w Izraelu występuje duże zróżnicowanie – obok [[Judaizm|żydów]] mieszkają również [[Muzułmanin|muzułmanie]] (Arabowie), [[Chrześcijaństwo|chrześcijanie]] i [[druzowie]], jak również inne mniejsze grupy religijne.

Współczesne państwo Izrael ma swoje religijne korzenie w [[Ziemia Izraela|Ziemi Izraela]] ({{w języku|he|ארץ ישראל}} ''Erec Jisrael''), która przez 3000 lat zajmowała centralne miejsce w [[judaizm]]ie<ref name="judaism101">{{cytuj stronę |url = http://www.jewfaq.org/israel.htm |tytuł = The Land of Israel |autor = Tracey R. Rich |praca = Judaism 101 |język = en |data dostępu = 2009-02-01}}</ref>. Nowożytnym ruchem politycznym, który dążył do założenia/wskrzeszenia państwa Izrael był [[syjonizm]], datowany od 1884, kiedy w [[Katowice|Katowicach]] odbył się zjazd stowarzyszeń [[Chowewej Syjon|Miłośników Syjonu]] (Chowewej Syjon) z całej Europy ([[Konferencja Katowicka]]). Na tymże zjeździe przywództwo objął [[Samuel Mohylewer]] i tu zapadły decyzje o powrocie Żydów do Palestyny i o finansowym wspieraniu emigrantów<ref>Jan Dziadul, ''Burz zbudowane, odbuduj zburzone'', [w:] „Polityka”, 2015, nr 37, s. 58.</ref>.

W okresie [[I wojna światowa|I wojny światowej]] Wielka Brytania, walcząca z władającym terenami współczesnego Izraela [[Imperium Osmańskie|Imperium Osmańskim]], wydała tzw. [[Deklaracja Balfoura|Deklarację Balfoura]], zakładającą utworzenie w [[Palestyna|Palestynie]] „żydowskiej siedziby narodowej”. Po zakończeniu wojny [[Liga Narodów]] zgodziła się na stworzenie [[Palestyna (mandat)|Mandatu Palestyny]] pod brytyjskim protektoratem, celem spełnienia wspomnianej obietnicy.

Podczas okresu trwania [[Palestyna (mandat)|mandatu]], przybyło na te tereny około 480 tysięcy [[Żydzi|Żydów]], z których około 90% pochodziło z Europy. Stanowiło to większość z ok. 650 tysięcy Żydów obecnych na tych ziemiach w momencie ogłoszenia niepodległości<ref>{{Cytuj |tytuł = Aliyah Bet (1939-1948) |data dostępu = 2019-07-31 |opublikowany = Jewish Virtual Library |url = https://www.jewishvirtuallibrary.org/aliyah-bet-1939-1948}}</ref>. Ta masowa imigracja, w [[Dwudziestolecie międzywojenne (historia powszechna)|dwudziestoleciu międzywojennym]] oraz podczas [[II wojna światowa|II wojny światowej]], zmieniła znacznie strukturę ludności i była jedną z przyczyn konfliktu ze stanowiącą do tej pory dominującą większość mieszkańców [[Arabowie|arabską]] ludnością [[Palestyna (mandat)|Palestyny]], co przejawiało się w atakach na Żydów i antybrytyjskich powstaniach. Opór [[Palestyńczycy|Palestyńczyków]] sprawił, że [[Imperium brytyjskie|Wielka Brytania]] zaczęła ograniczać imigrację [[Żydzi|żydowską]], co doprowadziło do wymierzonych w nią ataków skrajnych organizacji [[Syjonizm rewizjonistyczny|syjonistycznych]] – [[Irgun Cewai Leumi|Irgun]] i [[Lechi]]. Nie potrafiąc doprowadzić do pogodzenia zwaśnionych społeczności [[Palestyńczycy|arabskiej]] i [[Żydzi|żydowskiej]], Wielka Brytania przekazała sprawę Palestyny [[Organizacja Narodów Zjednoczonych|Organizacji Narodów Zjednoczonych]].

W 1947 [[Organizacja Narodów Zjednoczonych|ONZ]] zgodziła się na [[Sprawa Izraela i Palestyny w Organizacji Narodów Zjednoczonych|podział Palestyny]] na dwa państwa: żydowskie i arabskie<ref>{{cytuj stronę |url = http://avalon.law.yale.edu/20th_century/res181.asp |tytuł = United Nations General Assembly Resolution 181 |autor = United Nations General Assembly |praca = The Avalon Project |opublikowany = 29 listopada 1947 |język = en |data dostępu = 2009-02-01}}</ref>. 14 maja 1948 (5 ijar 5708)<ref group="uwaga">„Dzień niepodległości” obchodzony jest w Izraelu, jak i w diasporze, według [[Kalendarz żydowski|kalendarza żydowskiego]], 5 dnia miesiąca [[ijar]], a co za tym idzie jest świętem ruchomym według [[Kalendarz gregoriański|kalendarza gregoriańskiego]]. (Dla przykładu w roku 2009 obchodzony był dnia 29 kwietnia, a w roku 2010 przypadł na 19 kwietnia.).</ref> zgodnie z decyzją ONZ [[Proklamacja niepodległości Izraela|państwo Izrael proklamowało niepodległość]], jednak okoliczne państwa arabskie odmówiły zaakceptowania planu i rozpoczęły wojnę, włączając się w trwające od ogłoszenia decyzji ONZ walki. [[I wojna izraelsko-arabska]] potwierdziła niepodległość i poszerzyła granice państwa żydowskiego poza zasięg przewidziany przez plan ONZ. Od tamtej pory Izrael tkwi w [[Konflikt izraelsko-arabski|konflikcie]] z wieloma ościennymi państwami arabskimi. Przez ten czas prowadził kilka [[Wojny izraelsko-arabskie|wojen]]<ref name="wars">{{Encyklopedia Britannica |id = event/Arab-Israeli-wars |tytuł = Arab-Israeli wars |data dostępu = 2009-02-01}}</ref>. Od swego powstania granice Izraela ze wszystkimi sąsiednimi państwami były tematem sporów. Jednakże Izrael podpisał traktaty pokojowe z [[Traktat pokojowy izraelsko-egipski|Egiptem]] i [[Jordańsko-izraelski traktat pokojowy|Jordanią]], podejmowano także wysiłki mające doprowadzić do pokoju z [[Palestyńczycy|Palestyńczykami]]<ref name="asser">{{cytuj stronę |url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6669545.stm |tytuł = Obstacles to peace: Borders and settlements |autor = Martin Asser |praca = BBC News |opublikowany = 25 maja 2007 |język = en |data dostępu = 2009-02-01}}</ref>.

Izrael jest [[Demokracja pośrednia|demokratyczną]] republiką [[System parlamentarno-gabinetowy|parlamentarno-gabinetową]]<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Rummel |imię = Rudolph J. |tytuł = Power Kills: Democracy As a Method of Nonviolence |wydawca = Transaction Publishers |rok = 1997 |strony = 257 |isbn = 0765805235 |cytat = „Obecna lista liberalnych demokracji obejmuje: Andorę, Argentynę,... Cypr,... Izrael...” |język = en}}</ref><ref>{{cytuj stronę |url = http://www.freedomhouse.org/template.cfm?page=70&release=317 |tytuł = Global Survey 2006: Middle East Progress Amid Global Gains in Freedom |praca = Freedom House |opublikowany = 19 grudnia 2005 |język = en |data dostępu = 2009-02-01}}</ref>. [[Władza wykonawcza]] spoczywa w rękach [[Premierzy Izraela|premiera]], stojącego na czele [[Rząd Izraela|rządu]]. [[Władza ustawodawcza]] jest podzielona pomiędzy rząd i parlament ([[Kneset]]). Pod względem nominalnej wartości [[Produkt krajowy brutto|PKB]] gospodarka państwa [[Lista państw świata według PKB nominalnego|znajduje się na 29. miejscu wśród]] największych gospodarek świata i na 13. miejscu pod względem PKB na mieszkańca<ref>{{Cytuj |tytuł = Israel and the IMF |data dostępu = 2023-11-11 |opublikowany = IMF |url = https://www.imf.org/en/Countries/ISR |język = en}}</ref>. Izrael zajmuje [[Lista państw świata według wskaźnika rozwoju społecznego|19. miejsce]] w rankingu [[Wskaźnik rozwoju społecznego|wskaźnika HDI]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Table1.pdf |tytuł = Human Development Indices: A statistical update 2008 – HDI rankings |praca = United Nations Development Programme |opublikowany = 2010 |język = en |data dostępu = 2011-05-08}}</ref>, a 96. w rankingu [[Wolność prasy|wolności prasy]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.rsf.org/article.php3?id_article=24025 |tytuł = The ranking |praca = Reporters Without Borders |język = en |archiwum = https://web.archive.org/web/20071017110631/http://www.rsf.org/article.php3?id_article=24025 |zarchiwizowano = 2007-10-17 |data dostępu = 2009-02-01}}</ref>. [[Jerozolima]] jest stolicą państwa (proklamowaną w 1950), siedzibą rządu i największym miastem{{r|britannica|pwn}}, podczas gdy finansowym centrum Izraela jest [[Tel Awiw-Jafa|Tel Awiw]]. Jednakże ostateczny status Jerozolimy jest niewyjaśniony i z tego powodu większość państw, w tym Polska, nie uznaje jej za stolicę Izraela<ref group=uwaga name=stolica /><ref>[https://www.science.co.il/Embassies.php Lista placówek dyplomatycznych w Izraelu] (Israel Science and Technology).</ref><ref name="CIA">{{cytuj stronę |url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/is.html |tytuł = The World Factbook: Israel |data = 2019-04-16 |opublikowany = [[Centralna Agencja Wywiadowcza|CIA]] |archiwum = https://web.archive.org/web/20181225080845/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/is.html%20 |zarchiwizowano = 2018-12-25 |data dostępu = 2019-04-19}}</ref><ref name="ONZ">{{cytuj stronę |url = https://www.un.org/ga/search/view_doc.asp?symbol=a/72/49(Vol.I) |tytuł = Resolutions and Decisions adopted by the General Assembly during its seventy-second session Volume I Resolutions 12 September – 24 December 2017 |opublikowany = [[Organizacja Narodów Zjednoczonych|ONZ]] |data dostępu = 2019-07-31}}</ref><ref name="TVN24">{{cytuj stronę |url = https://www.tvn24.pl/wiadomosci-ze-swiata,2/waszczykowski-polska-uwaza-ze-stolica-izraela-jest-tel-awiw,796436.html |tytuł = Polska „w dalszym ciągu uważa, że stolicą Izraela jest Tel Awiw” |data = 2019-06-12 |opublikowany = [[TVN24]] |data dostępu = 2019-07-31}}</ref>.

W grudniu 2017 [[Prezydenci Stanów Zjednoczonych|prezydent Stanów Zjednoczonych]] [[Donald Trump]] oficjalnie uznał Jerozolimę za stolicę Izraela i wydał [[Departament Stanu Stanów Zjednoczonych|Departamentowi Stanu]] polecenie rozpoczęcia procedury przenoszenia amerykańskiej ambasady do tego miasta, na mocy uchwalonej w 1995 [[Ustawa o ambasadzie w Jerozolimie|ustawy o ambasadzie w Jerozolimie]]<ref>{{Cytuj stronę |url = https://www.gpo.gov/fdsys/pkg/PLAW-104publ45/html/PLAW-104publ45.htm |tytuł = Jerusalem Embassy Act of 1995 |opublikowany = gpo.gov |data dostępu = 2017-12-07}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |url = https://www.theguardian.com/world/2017/dec/06/trump-recognise-jerusalem-israel-capital-move-us-embassy-white-house |tytuł = Donald Trump to recognise Jerusalem as Israel’s capital and move US embassy |opublikowany = theguardian.com |język = en |data dostępu = 2017-12-07}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |url = https://www.foxnews.com/politics/trump-officially-recognizes-jerusalem-as-israels-capital-orders-embassy-move-for-us |tytuł = Trump officially recognizes Jerusalem as Israel’s capital, orders embassy move for US |opublikowany = foxnews.com |język = en |data dostępu = 2017-12-07}}</ref>.

19 lipca 2018 parlament Izraela przyjął ustawę o Izraelu, jako o państwie narodowym Żydów, odnoszącym to państwo wyłącznie do narodu żydowskiego<ref>{{Cytuj stronę |url = https://main.knesset.gov.il/en/news/pressreleases/pages/pr13978_pg.aspx |tytuł = Full text of Basic Law: Israel as the Nation State of the Jewish People |data = 2019-07-19 |opublikowany = Knesset |data dostępu = 2023-05-26}}</ref>. Ustawa została skrytykowana przez przedstawicieli arabskiej mniejszości narodowej w Izraelu jako rasistowska<ref name="gw20180720">{{Cytuj stronę |url = http://wyborcza.pl/7,75399,23694043,izrael-zadekretowal-jestesmy-panstwem-zydowskim.html |tytuł = Izrael zadekretował: Jesteśmy państwem żydowskim |autor = Marta Urzędowska |data = 2018-07-19 |praca = Gazeta Wyborcza |opublikowany = Agora SA |język = pl |data dostępu = 2018-07-20}}</ref>.

== Etymologia nazwy ==
'''Izrael''' ({{w języku|he|ישׂראל}}) pochodzi z [[Biblia|Biblii]] z jej części zwanej [[Stary Testament|Starym Testamentem]] (por. [[Księga Rodzaju]] 32,29) i oznacza: „ten, który walczy z Bogiem”<ref group=uwaga>Zobacz [[Księga Rodzaju]] 32,25-33: „(25) Gdy zaś wrócił i został sam jeden, ktoś zmagał się z nim aż do wschodu jutrzenki, (26) a widząc, że nie może go pokonać, dotknął jego stawu biodrowego i wywichnął Jakubowi ten staw podczas zmagania się z nim. (27) A wreszcie rzekł: Puść mnie, bo już wschodzi zorza! Jakub odpowiedział: Nie puszczę cię, dopóki mi nie pobłogosławisz! (28) Wtedy [tamten] go zapytał: Jakie masz imię? On zaś rzekł: Jakub. (29) Powiedział: Odtąd nie będziesz się zwał Jakub, lecz Izrael, bo walczyłeś z Bogiem i z ludźmi, i zwyciężyłeś. (30) Potem Jakub rzekł: Powiedz mi, proszę, jakie jest Twe imię? Ale on odpowiedział: Czemu pytasz mnie o imię? – i pobłogosławił go na owym miejscu. (31) Jakub dał temu miejscu nazwę Penuel, mówiąc: Mimo że widziałem Boga twarzą w twarz, jednak ocaliłem me życie. (32) Słońce już wschodziło, gdy Jakub przechodził przez Penuel, utykając na nogę. (33) Dlatego Izraelici nie jadają po dzień dzisiejszy ścięgna, które jest w stawie biodrowym, gdyż Jakub został porażony w staw biodrowy, w to właśnie ścięgno”. Tłumaczenie według [[Biblia Tysiąclecia|Biblii Tysiąclecia]].</ref> ({{j|he|שרה}} – „walczyć, bić się, wojować”, {{j|he|אֵל}} – „Bóg”). Takie imię otrzymał patriarcha [[Jakub (postać biblijna)|Jakub]]<ref group=uwaga>Zobacz [[Księga Rodzaju]] 32,29: „Powiedział: Odtąd nie będziesz się zwał Jakub, lecz Izrael, bo walczyłeś z Bogiem i z ludźmi, i zwyciężyłeś.” Tłumaczenie według Biblii Tysiąclecia.</ref>. Niektórzy komentatorzy są odmiennego zdania, jeśli chodzi o sens znaczenia tego słowa. Uważają, że słowo ''Izrael'' pochodzi od [[czasownik]]a ''śarar'' i oznacza „Bóg zasad” albo „Bóg osądzający”{{odn|Hamilton|1995|s=334}}. Jeszcze inni tłumaczą to słowo jako „książę mocny przed Bogiem / u Boga” lub „walczący”{{odn|Wenham|1994|s=296–297}}, jak również jako „Bóg jest silny”, ewentualnie „Bóg oświeca” lub „Bóg leczy”{{odn|Tschirschnitz|1994|s=185}}.  Istnieje także teoria, w myśl której nazwa '''''Izrael''''' pochodzi od zbitki hebrajskiego słowa '''''yśr/yšr''''' oznaczającego ''słuszność/rację'' oraz imienia boga '''''[[El]]''' -'' bóstwa nieba czczonego na całym [[Bliski Wschód|Bliskim Wschodzie]]. Nazwa ta odnosić miałaby się do niewielkiej grupy ludzi wiążących swój los z bóstwem ''El.'' <ref>{{Cytuj |autor = Łukasz Niesiołowski-Spanò, Łukasz Niesiołowski-Spanò, Krystyna Stebnicka |tytuł = Historia Żydów w starożytności: od Thotmesa do Mahometa |data = 2020 |data dostępu = 2025-06-04 |isbn = 978-83-01-21279-7 |wydanie = Wydanie I |miejsce = Warszawa |wydawca = PWN |s = 59 |oclc = 1192549082 |url = https://www.worldcat.org/title/1192549082}}</ref>

Z potomków Jakuba powstał biblijny naród, nazywany powszechnie [[Żydzi|Izraelitami]] lub „dziećmi Izraela”. Pierwsze historyczne użycie słowa ''Izrael'' pochodzi ze [[Stela Merenptaha|Steli Merenptaha]], datowanej na okres 1224–1208 p.n.e.<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = John Barton |imię = Julie Bowden |tytuł = The Original Story: God, Israel and the World |wydawca = William B. Eerdmans Publishing Company |miejsce = |rok = 2004 |strony = 126 |isbn = 0-8028-2900-7}}</ref> Współczesne państwo Izrael jest powszechnie nazywane „Państwem Izrael” (hebr. ''Medinat Jisrael''). Inne proponowane nazwy, takie jak [[Ziemia Izraela]] (hebr. ''Erec Jisrael''), [[Syjon]] i [[Judea]], zostały odrzucone<ref>{{cytuj książkę |tytuł = Popular Opinion |wydawca = The Palestine Post |miejsce = |rok = 1947-12-07 |strony = 1 |isbn =}}</ref>. W pierwszych dniach niepodległości rząd używał słowa ''Izrael'' w odniesieniu do mieszkańców nowego państwa. Formalnie nazwy państwa po raz pierwszy użył minister spraw zagranicznych [[Mosze Szaret]]<ref>{{cytuj książkę |tytuł = On the Move |wydawca = TIME Magazine |miejsce = |rok = 1948-05-31 |strony =}}</ref>.

== Deklaracja i symbole niepodległego państwa ==
[[Proklamacja niepodległości Izraela]] odbyła się 14 maja 1948 roku. [[Flaga Izraela|Flaga państwowa]] nawiązuje do tradycyjnej żydowskiej chusty modlitewnej [[talit]] i ma kształt białego prostokąta z dwoma poziomymi niebieskimi pasami. Pośrodku flagi jest umieszczona [[Gwiazda Dawida]], która od setek lat pozostawała symbolem żydowskiej tożsamości narodowej. Oficjalnym [[Herb Izraela|herbem państwowym]] jest złoty świecznik [[menora]]<ref name="Figures">{{cytuj stronę |url = http://cbs.gov.il/publications/isr_in_n08e.pdf |tytuł = Israel In Figures 2008 |praca = Central Bureau Of Statistics |język = en |data dostępu = 2009-02-13}}</ref>. [[Deklaracja niepodległości Izraela]] mówi między innymi:

„...''Państwo Izrael otwarte będzie dla żydowskiej imigracji z Diaspory i będzie wspierać rozwój kraju dla pożytku wszystkich jego mieszkańców. Zbudowane będzie na podstawach wolności, sprawiedliwości i pokoju – tak jak je widzieli prorocy Izraela. Państwo żydowskie zapewni wszystkim swoim mieszkańcom równość społeczną i polityczne prawa niezależnie od wyznania, rasy i płci. Gwarantować będzie wolność wyznania, sumienia, słowa, edukacji i kultury. Chronić będzie miejsca święte wszystkich religii ... Wyciągamy przyjazną dłoń do wszystkich sąsiadujących z nami państw i ich narodów, oferując pokój i zgodne sąsiedztwo. Zwracamy się z wezwaniem do ustanowienia więzów współpracy z niezależnym narodem żydowskim zamieszkałym na swojej ziemi. Państwo Izrael gotowe jest wziąć udział we wspólnym wysiłku rozwoju całego Bliskiego Wschodu''...”<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.mfa.gov.il/MFA/Peace%20Process/Guide%20to%20the%20Peace%20Process/Declaration%20of%20Establishment%20of%20State%20of%20Israel |tytuł = The Declaration Of The Establishment Of The State Of Israel, May 14, 1948 |praca = Israel Ministry Of Foreign Affairs |język = en |data dostępu = 2009-02-13}}</ref>.

== Historia ==
[[Plik:Masada Roman Ruins by David Shankbone.jpg|mały|Pozostałości rzymskiego obozu u stóp [[Masada|Masady]]]]
{{osobny artykuł|Historia Izraela}}

=== Wczesne korzenie ===
{{osobny artykuł|Starożytny Izrael}}
Ziemia Izraela była święta dla Żydów od czasów [[Biblia|biblijnych]]. Według [[Tora|Tory]] Ziemia Izraela została obiecana Żydom przez [[Bóg w judaizmie|Boga]] jako ich ojczyzna<ref>Za przekładem [[Biblia Tysiąclecia|Biblii Tysiąclecia]]: „Sprowadzi cię twój Bóg, Jahwe, do ziemi, którą przodkowie twoi otrzymali w posiadanie, abyś ją odzyskał; uczyni cię szczęśliwym i rozmnoży cię bardziej niż twoich przodków” ([[Księga Powtórzonego Prawa|Pwt]] 30:5).</ref>. Najstarsza historyczna wzmianka o Izraelu znajduje się na [[Stela Merenptaha|steli Merenptaha]] (XIII w. p.n.e.) oraz prawdopodobnie na [[Cokół berliński|cokole berlińskim]] (relief 21687, XV/XIV w. p.n.e.). Zgodnie z tradycyjną [[Chronologia|chronologią]] około XI wieku p.n.e. pierwszy z wielu [[Królowie Judy i Izraela|izraelskich królów]] rozpoczął panowanie nad Ziemią Izraela. [[Zjednoczone królestwo Izraela|Królestwo Izraela]] i następne państwa żydowskie istniały przez tysiąc lat<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Friedland |imię = Roger |nazwisko2 = Hecht |imię2 = Richard |tytuł = To Rule Jerusalem |wydawca = University of California Press |rok = 2000 |strony = 8 |isbn = 0520220927 |cytat = „Przez tysiąc lat Jerozolima była siedzibą żydowskiej suwerenności, miejscem panowania królów, siedzibą jego rad legislacyjnych i sądów” |język = en}}</ref>.

Zanim Ziemia Izraela – obszar dawnego królestwa izraelskiego – została podbita przez [[Islam|muzułmanów]] w VII wieku przechodziła kolejno pod panowanie [[Tereny królestwa Izraela anektowane przez Asyrię|Asyrii]], [[Starożytny Izrael w okresie babilońskim|Babilonii]], [[Iran|Persji]], [[Starożytny Izrael w okresie hellenistycznym|Grecji]], [[Starożytny Izrael w okresie rzymskim|Rzymu]] i [[Palestyna pod panowaniem Bizancjum|Bizancjum]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20080616163128/http://encarta.msn.com/encyclopedia_701844154_2/Palestine_Ancient.html |tytuł = Ancient Palestine |praca = Microsoft – Encyclopedia Encarta |język = en |data dostępu = 2009-02-02}}</ref>. Żydowska obecność w regionie osłabła po klęsce [[Powstanie Bar-Kochby|powstania Bar-Kochby]] przeciwko [[Cesarstwo Rzymskie|cesarstwu rzymskiemu]] w 135. Skutkiem tego było wygnanie większości Żydów z Ziemi Izraela. Masakry Żydów były kontynuowane przez [[Cesarstwo Bizantyńskie|bizantyńskiego]] [[cesarz]]a [[Herakliusz (cesarz bizantyński)|Herakliusza]], który w latach 628–629 nakazał mordować wszystkich złapanych Żydów i zabronił im wstępu do Jerozolimy. Prawdopodobnie wówczas Żydzi osiągnęli najniższą liczebność w Ziemi Izraela. Jednakże wciąż pozostawali obecni w regionie, chociaż wyraźnie przemieścili się z [[Judea|Judei]] do [[Galilea|Galilei]]. W tym okresie powstały najważniejsze religijne teksty judaizmu: [[Talmud|Talmud Jerozolimski]] i [[Miszna]]<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Göktuğ |imię = Morçöl |tytuł = Handbook of Decision Making |wydawca = CRC Press |rok = 2006 |strony = 304 |isbn = 1574445480 |język = en}}</ref>. Ziemia Izraela została około 636 podbita przez muzułmanów. Następnie przechodziła kolejno pod panowanie [[Palestyna w kalifacie Ummajjadów|Ummajjadów]], [[Palestyna w kalifacie Abbasydów|Abbasydów]], [[Tulunidzi|Tulunidów]], [[Ichszydydzi|Ichszydydów]], [[Palestyna w kalifacie Fatymidów|Fatymidów]], [[Palestyna pod panowaniem Seldżuków|Seldżuków]], [[Palestyna pod panowaniem krzyżowców|krzyżowców]], [[Palestyna w Sułtanacie Egiptu|Ajjubidów]] i [[Palestyna pod panowaniem mameluków|mameluków]]. Po [[Bitwa pod Mardż Dabik|bitwie pod Mardż Dabik]] w 1516 r. tereny współczesnego Izraela stały się częścią [[Imperium Osmańskie]]go, które rządziło regionem do XX wieku<ref name="Britanica">{{Encyklopedia Britannica |id = place/Palestine |tytuł = Palestine |data dostępu = 2019-07-28}}</ref>.

Na terenach Izraela i okupowanego przez niego [[Zachodni Brzeg|Zachodniego Brzegu]] znajdują się najświętsze miejsca judaizmu.

=== Syjonizm i brytyjski Mandat Palestyny ===
{{osobny artykuł|Palestyna (mandat)|Historia Mandatu Palestyny|Osadnictwo żydowskie w Palestynie}}
Żydzi żyjący w [[Diaspora (naród)|diasporze]] mieli odwieczną ambicję powrotu do Syjonu i Ziemi Izraela<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Rosenzweig |imię = Rafael |tytuł = The Economic Consequences of Zionism |wydawca = T. Brill Academic Publishers |rok = 1997 |strony = 1 |isbn = 9004091475 |cytat = „Syjonizm, pragnienie żydowskiego narodu powrotu do Palestyny, jest prawie tak stare jak żydowska diaspora. Jakieś talmudyczne teksty... Prawie tysiąclecie później, poeta i filozof Jehuda Halevi... W XIX wieku...” |język = en}}</ref>. Ta nadzieja i pragnienie zostały wyrażone w Biblii<ref>Za przekładem [[Biblia Tysiąclecia|Biblii Tysiąclecia]]: „...Bo Prawo wyjdzie z Syjonu i słowo Jahwe z Jeruzalem” ([[Księga Izajasza]] 2:3).</ref> i są głównym tematem [[Sidur|żydowskiego modlitewnika]].

Po wygnaniu Żydów z katolickiej [[Hiszpania|Hiszpanii]] w 1492 roku nastąpił znaczący wzrost ich liczby w Palestynie<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Gilbert |imię = Martin |tytuł = The Routledge Atlas Of The Arab-Israeli Conflict |wydawca = Routledge |rok = 2005 |strony = 2 |isbn = 0415359007 |cytat = „Żydzi poszukiwali nowej ojczyzny po wygnaniu z Hiszpanii (1492)...” |język = en}}</ref>. W XVI wieku rozwinęły się duże żydowskie społeczności w czterech świętych miastach judaizmu: [[Jerozolima|Jerozolimie]], [[Hebron]]ie, [[Tyberiada|Tyberiadzie]] i [[Safed]]zie. W drugiej połowie XVIII wieku duża część [[Chasydyzm polski|chasydzkiej]] społeczności z [[Europa Wschodnia|Europy Wschodniej]] osiedliła się w Ziemi Świętej<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Ausubel |imię = Natan |tytuł = The Book of Jewish Knowledge |wydawca = Crown Publishers |miejsce = New York |rok = 1964 |strony = |isbn = 051709746X |język = en}}</ref>.

[[Plik:Herzl-balcony.jpg|mały|upright|lewo|[[Theodor Herzl]], twórca i główny ideolog [[syjonizm]]u, w 1901]]
Pierwsza duża fala nowoczesnej imigracji, znana jako [[pierwsza alija]], zaczęła się w 1881, gdy Żydzi zaczęli uciekać przed pogromami w [[Imperium Rosyjskie|Rosji]]<ref name="aliyot">{{cytuj stronę |url = http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Immigration/immigtoc.html |tytuł = Immigration |praca = [[Jewish Virtual Library]] |język = en |data dostępu = 2009-02-02}}</ref>. Do istniejącego już wcześniej teoretycznego ruchu [[Syjonizm|syjonistycznego]] austro-węgierski dziennikarz [[Theodor Herzl]] dodał nurt polityczny<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Kornberg |imię = Jacques |tytuł = Theodor Herzl: From Assimilation to Zionism |wydawca = Indiana University Press |rok = 1993 |isbn = 0253332036 |cytat = „Jak zrobił to Theodor Herzl, zasymilowany niemiecki dziennikarz lat 80., który nagle w 1890 został twórcą syjonizmu?” |język = en}}</ref>, który poprzez postawienie społeczności międzynarodowej pytania o dalsze losy „kwestii żydowskiej” dążył do stworzenia żydowskiego państwa w Ziemi Izraela<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Herzl |imię = Theodor |tytuł = The Jewish State |wydawca = American Zionist Emergency Council |rok = 1946 |isbn = 0486258491 |język = en}}</ref>. W 1896 Herzl wydał ''Der Judenstaat'' ([[Język polski|pol.]] ''[[Państwo żydowskie]]''), w którym przedstawił wizję przyszłego państwa. W następnym roku otworzył [[I Kongres Syjonistyczny]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20090427070421/http://www.jewishagency.org/JewishAgency/English/Jewish+Education/Compelling+Content/Eye+on+Israel/120/Chapter+One+The+Heralders+of+Zionism.htm |tytuł = Chapter One: The Heralders of Zionism |praca = Jewish Agency for Israel |język = en |data dostępu = 2009-02-02}}</ref>.

[[Druga alija]] (1904–1913) zaczęła się po pogromie w [[Kiszyniów|Kiszyniowie]]. Około 40 000 Żydów osiedliło się wówczas w Palestynie. W obu tych falach imigracji wzięli udział w większości [[Judaizm#Współczesne odłamy judaizmu|Żydzi ortodoksyjni]]<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Stein |imię = Leslie |tytuł = The Hope Fulfilled: The Rise of Modern Israel |wydawca = Greenwood Press |rok = 2003 |strony = 88 |isbn = 0275971414 |cytat = „Tak jak w Pierwszej Alii, tak i w Drugiej Alii najwięcej imigrantów było niesyjonistycznymi Żydami ortodoksyjnymi...” |język = en}}</ref>, ale w drugiej alii uczestniczyli także pionierzy [[Syjonizm socjalistyczny|syjonizmu socjalistycznego]], którzy założyli ruch [[kibuc]]owy<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Romano |imię = Amy |tytuł = A Historical Atlas of Israel |wydawca = The Rosen Publishing Group |rok = 2003 |strony = 30 |isbn = 0823939782 |język = en}}</ref>. Podczas [[I wojna światowa|I wojny światowej]] [[Wielka Brytania|brytyjski]] minister spraw zagranicznych, [[Arthur Balfour]], wydał w 1917 tzw. [[Deklaracja Balfoura|deklarację Balfoura]], która stwierdzała, że ''rząd Jego Królewskiej Mości przychylnie zapatruje się na ustanowienie w Palestynie domu dla narodu żydowskiego''<ref>{{cytuj stronę |url = http://avalon.law.yale.edu/20th_century/balfour.asp |tytuł = Balfour Declaration 1917 |praca = The Avalon Project at Yale Law School |język = en |data dostępu = 2009-02-02}}</ref>. Grupa pięciu żydowskich batalionów wchodzących w skład [[Legion Żydowski|Legionu Żydowskiego]] wzięła udział w zajęciu Palestyny przez wojska brytyjskie. Arabski sprzeciw wobec brytyjskiego planu ujawnił się w zamieszkach 1921, na które Żydzi odpowiedzieli utworzeniem organizacji militarnych [[Hagana]], [[Irgun Cewai Leumi|Irgun]] i [[Lechi]]<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Scharfstein |imię = Sol |tytuł = Understanding Jewish History |wydawca = KTAV Publishing House |rok = 1996 |strony = 269 |isbn = 0881255459 |cytat = „Podczas Pierwszej i Drugiej Alii doszło do wielu arabskich ataków na żydowskie osady... W 1920 rozwiązano [[Ha-Szomer]] i utworzono [[Hagana|Haganę]].” |język = en}}</ref>.

W 1922 [[Liga Narodów]] przyjęła projekt utworzenia brytyjskiego [[Palestyna (mandat)|Mandatu Palestyny]] z następującym komentarzem: ''Odbudowa Żydowskiej Siedziby Narodowej ma się dokonać bez żadnego uszczerbku dla praw ludności arabskiej w Palestynie''<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.fordham.edu/halsall/mod/1922mandate.html |tytuł = Modern History Sourcebook: League of Nations: The Mandate for Palestine, July 24, 1922 |praca = Fordham University |język = en |data dostępu = 2009-02-02}}</ref>. W owym czasie większość mieszkańców Palestyny stanowili muzułmańscy Arabowie, a jedynie w Jerozolimie mieszkało większe skupisko Żydów<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Shaw |imię = J.V.W. |tytuł = A Survey of Palestine |wydawca = The Institute for Palestine Studies |miejsce = Washington |rok = 1991 |strony = 148 |tom = 1 |tytuł tomu = Prepared in December 1945 and January 1946 for the Information of the Anglo-American Committee of Inquiry |isbn = |język = en}}</ref>.

Żydowska imigracja była kontynuowana w [[Trzecia alija|trzeciej]] (1919–1923) i [[Czwarta alija|czwartej alii]] (1924–1931), podczas których do Palestyny przybyło około 100 000 Żydów<ref name="aliyot" />. Gdy w 1921 doszło do krwawych arabskich rozruchów w [[Jafa|Jafie]], brytyjskie władze mandatowe wprowadziły ograniczenia żydowskiej imigracji i oderwały od Mandatu Palestyny wschodnie terytoria, na których utworzono arabskie państwo – [[Transjordania|Emirat Transjordanii]]<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Liebreich |imię = Fritz |tytuł = Britain’s Naval and Political Reaction to the Illegal Immigration of Jews to Palestine, 1945–1948 |wydawca = Routledge |miejsce = |rok = 2005 |strony = 34 |isbn = 0714656372 |język = en}}</ref>.

Dojście do władzy [[Adolf Hitler|Hitlera]] i wzrost [[nazizm]]u w latach 30. przyczyniły się do [[Piąta alija|piątej alii]] (1931–1940), podczas której około 250 000 Żydów przybyło do Palestyny. Wywołało to wybuch [[Historia Mandatu Palestyny#Rewolta arabska z 1936 r.|arabskiej rewolty]] w 1936 i doprowadziło Brytyjczyków do ogłoszenia w 1939 [[Historia Mandatu Palestyny#Trzecia „Biała księga”|trzeciej „białej księgi”]]. Przeciwdziałając ostrym restrykcjom ograniczającym wielkość żydowskiej imigracji, pojawił się tajny ruch wspierający Żydów uciekających z Europy przed [[Zagłada Żydów|Holokaustem]]. Ruch ten jest nazywany [[Alija Bet]]. W ten sposób liczba Żydów w Palestynie wzrosła z 11% ogółu mieszkańców w 1922 do 33% w 1945<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.mideastweb.org/palpop.htm |tytuł = The Population of Palestine Prior to 1948 |praca = MidEastWeb |język = en |data dostępu = 2009-02-02}}</ref>.

=== Pierwsze lata niepodległości ===
{{osobny artykuł|Proklamacja niepodległości Izraela|I wojna izraelsko-arabska}}
Po 1945 Wielka Brytania została wmieszana w coraz bardziej agresywny konflikt z Żydami, walczącymi o swobodny dostęp żydowskiej imigracji do Palestyny. Równolegle toczące się starcia żydowsko-arabskie przekształciły się w 1947 w otwartą [[Wojna domowa w Palestynie|wojnę domową]]. W 1947 brytyjski rząd wycofał się ze swoich zobowiązań w Mandacie Palestyny i oświadczył, że nie jest w stanie rozwiązać [[Konflikt izraelsko-arabski|konfliktu izraelsko-arabskiego]]<ref>{{cytuj stronę |url = https://unispal.un.org/DPA/DPR/unispal.nsf/0a2a053971ccb56885256cef0073c6d4/2248af9a92b498718525694b007239c6!OpenDocument |tytuł = Background Paper No. 47 – Palestine |praca = United Nations |język = en |data dostępu = 2009-02-02}}</ref>. Nowo powstała [[Organizacja Narodów Zjednoczonych]] przyjęła 29 listopada 1947 [[Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 181|rezolucję nr 181]] o podziale Palestyny na dwa państwa: żydowskie i arabskie. Jerozolima miała zostać międzynarodowym miastem (''corpus separatum'') pod nadzorem ONZ<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Best |imię = Anthony |tytuł = International History of the Twentieth Century |wydawca = Routledge |miejsce = |rok = 2003 |strony = 118 |isbn = 0415207398 |język = en}}</ref>. Społeczność żydowska zaakceptowała ten plan<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.mfa.gov.il/MFA/Facts+About+Israel/History/HISTORY-+Foreign+Domination.htm |tytuł = History: Foreign Domination |praca = Israel Ministry of Foreign Affairs |język = en |data dostępu = 2009-02-02}}</ref>, ale [[Liga Państw Arabskich]] i społeczność arabska w Palestynie go odrzuciły<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Bregman |imię = Ahron |tytuł = A History of Israel |wydawca = Palgrave Macmillan |miejsce = |rok = 2002 |strony = 40 |isbn = 0333676319 |język = en}}</ref>. Ogłoszenie decyzji doprowadziło do rozpoczęcia walk na terytorium mandatu Palestyny{{r|wars}}.

[[Plik:David BG.jpg|mały|upright|lewo|[[Dawid Ben Gurion]], pierwszy [[Premierzy Izraela|premier Izraela]], uważany za jednego z twórców państwa i „Ojca Narodu”]]
Mimo wszystko na dzień przed końcem brytyjskiego pełnomocnictwa w Palestynie, 14 maja 1948, ogłoszono powstanie niepodległego państwa Izrael<ref name="npr">{{cytuj stronę |url = http://www.npr.org/news/specials/mideast/history/history3.html |tytuł = The Mideast: A Century of Conflict |praca = National Public Radio |język = en |archiwum = https://web.archive.org/web/20160417183752/http://www.npr.org/news/specials/mideast/history/history3.html |zarchiwizowano = 17 kwietnia 2016 |data dostępu = 2009-02-02}}</ref>. Nowa państwowość szybko uzyskała formalne uznanie wielu państw, w tym [[Polska|Polski]]<ref>{{Cytuj stronę |url = http://embassies.gov.il/warsaw/Relations/historia-stosunkow/Pages/historia_il-pl.aspx |tytuł = Historia stosunków |opublikowany = embassies.gov.il |data dostępu = 2018-07-05}}</ref>.

Wkrótce po ogłoszeniu niepodległości Izraela wojska okolicznych państw arabskich (Egiptu, Syrii, Jordanii, Libanu i Iraku) zaatakowały nowe państwo<ref name="npr" />, rozpoczynając [[I wojna izraelsko-arabska|wojnę zwaną w Izraelu wojną o niepodległość, zaś przez Arabów ''An-Nakbą'', czyli „katastrofą”]]. Po roku walk ogłoszono zawieszenie broni i ustalono przebieg tymczasowych granic, tzw. ''zielonej linii''. [[Zachodni Brzeg|Zachodni Brzeg Jordanu]] i [[Wschodnia Jerozolima|Wschodnią Jerozolimę]] zajęła Jordania, natomiast [[Strefa Gazy|Strefę Gazy]] zajął Egipt. ONZ oszacowała, że podczas wojny 711 000 Arabów, stanowiących około 80% przedwojennej arabskiej populacji, uciekło za granicę<ref name="un">{{cytuj stronę |url = https://unispal.un.org/DPA/DPR/unispal.nsf/9a798adbf322aff38525617b006d88d7/93037e3b939746de8525610200567883 |tytuł = General Progress Report and Supplementary Report of the United Nations Conciliation Commission for Palestine, Covering the Period from December 11, 1949 to October 23, 1950 |praca = The United Nations |język = en |data dostępu = 2009-02-02}}</ref>; część z nich pod przymusem. Do ucieczki Palestyńczyków przyczyniło się nagłośnienie [[Masakra w Dajr Jasin|masakry we wsi Dajr Jasin]] dokonanej przez [[Irgun Cewai Leumi|Irgun]] i [[Lechi]]{{r|wars}}. Los palestyńskich uchodźców jest obecnie główną kwestią sporną w [[Konflikt izraelsko-arabski|konflikcie izraelsko-arabskim]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.mit.edu/cis/pdf/VanEvera_flashpointsinwar.pdf |tytuł = Nature of the Flashpoint |praca = Massachusetts Institute of Technology |język = en |data dostępu = 2009-02-02}}</ref>, gdyż Izrael odmawia im prawa powrotu. 11 maja 1949 Izrael został przyjęty do Organizacji Narodów Zjednoczonych<ref>{{cytuj stronę |url = https://unispal.un.org/DPA/DPR/unispal.nsf/1ce874ab1832a53e852570bb006dfaf6/0b3ab8d2a7c0273d8525694b00726d1b |tytuł = Two Hundred and Seventh Plenary Meeting |praca = The United Nations |język = en |data dostępu = 2009-02-02}}</ref>.

W pierwszych latach istnienia państwa ruch [[Syjonizm socjalistyczny|syjonizmu socjalistycznego]] prowadzony przez [[Dawid Ben Gurion|Dawida Ben Guriona]] zdominował [[Partie polityczne w Izraelu|izraelską politykę]]<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Lustick |imię = Ian |tytuł = For the Land and the Lord: Jewish Fundamentalism in Israel |wydawca = Council on Foreign Relations Press |miejsce = |rok = 1988 |strony = 37 |isbn = 0876090366 |język = en}}</ref>. Te lata charakteryzowały się [[Historia Izraela#Napływ imigrantów|masową imigracją]] Żydów ocalałych z [[Zagłada Żydów|Holokaustu]] i uciekających przed prześladowaniami z państw arabskich. W latach 1948–1958 populacja Izraela wzrosła z 800 tys. do 2 mln<ref>{{cytuj stronę |url = http://cbs.gov.il/reader/shnaton/templ_shnaton_e.html?num_tab=st02_01&CYear=2006 |tytuł = Population, by Religion and Population Group |praca = Israel Central Bureau of Statistics |język = en |data dostępu = 2009-02-03}}</ref>. Większość imigrantów była [[Uchodźstwo|uchodźcami]] bez jakiejkolwiek własności. Byli oni zakwaterowywani w tymczasowych obozach dla uchodźców zwanych ''ma’abarot''. Przed 1952 ponad 200 tys. imigrantów mieszkało w namiotach w obozach dla uchodźców. Potrzeba rozwiązania kryzysu doprowadziła Dawida Ben Guriona do podpisania z [[Niemcy|Niemcami]] umowy o odszkodowaniach dla ofiar [[Nazizm|hitleryzmu]], co wywołało masowe protesty Żydów oburzonych z powodu postawy premiera Izraela „prowadzącego interesy” z Niemcami<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Shindler |imię = Colin |tytuł = The Land Beyond Promise: Israel, Likud and the Zionist Dream |wydawca = I.B.Tauris Publishers |miejsce = |rok = 2002 |strony = 49 |isbn = 186064774X |język = en}}</ref>.

Podczas lat 50. Izrael był wielokrotnie atakowany przez palestyńskich fedainów działających głównie z okupowanej przez Egipt Strefy Gazy<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Gilbert |imię = Martin |tytuł = The Routledge Atlas Of The Arab-Israeli Conflict |wydanie = 8 |wydawca = Routledge |miejsce = |rok = 2005 |strony = 58 |isbn = 0415359007 |język = en}}</ref>. W 1956 Izrael zawarł tajne przymierze z Wielką Brytanią i Francją, dążąc do odbicia [[Nacjonalizacja|znacjonalizowanego]] przez Egipt [[Kanał Sueski|Kanału Sueskiego]]. Podczas [[Kryzys sueski|kryzysu sueskiego]] Izraelczycy zdobyli [[Synaj (półwysep)|półwysep Synaj]], jednak pod naciskiem [[Stany Zjednoczone|Stanów Zjednoczonych]] i [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|Związku Radzieckiego]] wycofali się w zamian za gwarancje swobodnej [[żegluga|żeglugi]] w [[Zatoka Akaba|Zatoce Akaba]] i Kanale Sueskim<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20070526200805/http://history.sandiego.edu/gen/20th/suez.html |tytuł = The Suez Crisis |praca = University of San Diego |język = en |data dostępu = 2009-02-03}}</ref>.

Na początku następnej dekady Izrael uprowadził z [[Argentyna|Argentyny]] [[Adolf Eichmann|Adolfa Eichmana]], który był architektem nazistowskiego projektu [[Endlösung der Judenfrage|ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Holocaust/eichmann.html |tytuł = Adolf Eichmann |praca = Jewish Virtual Library |język = en |data dostępu = 2009-02-03}}</ref>. Jego rozprawa sądowa miała znaczny wpływ na społeczną świadomość o Holokauście<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Cole |imię = Tim |tytuł = Holocaust City: The Making of a Jewish Ghetto |wydawca = Routledge |rok = 2003 |strony = 27 |isbn = 0415929687 |cytat = „...rozprawa Eichmana bardzo podniosła świadomość społeczną o Holocauście...” |język = en}}</ref>. Do chwili obecnej Eichmann pozostaje jedyną osobą skazaną na [[Kara śmierci w Izraelu|karę śmierci]] przez [[System sądowniczy Izraela|izraelskie sądy]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.mfa.gov.il/MFA/Government/Law/Legal%20Issues%20and%20Rulings/JUSTICE%20MINISTRY%20REPLY%20TO%201995%20AMNESTY%20INTERNATION |tytuł = Justice Ministry Reply to Amnesty International Report |praca = Israel Ministry of Foreign Affairs |język = en |data dostępu = 2009-02-03}}</ref>.

=== Konflikty i proces pokojowy ===
[[Plik:Six Day War Territories-pl.svg|mały|Izrael i terytoria zajęte przez Izrael w wyniku wojny sześciodniowej]]
{{osobny artykuł|Konflikt izraelsko-arabski|Konflikt izraelsko-palestyński}}
Państwa arabskie przez lata odmawiały prawa do istnienia państwa Izrael, a [[Panarabizm|arabski nacjonalizm]] kierowany przez [[Gamal Abdel Naser|Nasera]] dążył do zniszczenia tego państwa<ref>{{cytuj stronę |url = http://encarta.msn.com/encnet/refpages/RefArticle.aspx?refid=761570433 |tytuł = Six-Day War |praca = Microsoft – Encyclopedia Encarta |język = en |archiwum = https://web.archive.org/web/20090606190807/http://encarta.msn.com/encnet/refpages/RefArticle.aspx?refid=761570433 |zarchiwizowano = 6 czerwca 2009 |data dostępu = 2009-02-03}}</ref>. W 1967 Egipt, Syria i Jordania skoncentrowały swoje wojska przy izraelskich granicach, usunęły międzynarodowe siły pokojowe [[UNEF]] i zablokowały Izraelowi dostęp do [[Morze Czerwone|Morza Czerwonego]]. Izrael uznał to za [[casus belli]] dla rozpoczęcia [[Wojna prewencyjna|prewencyjnej]] [[Wojna sześciodniowa|wojny sześciodniowej]], w której osiągnął zdecydowane zwycięstwo, zdobywając Zachodni Brzeg Jordanu, Strefę Gazy, Półwysep Synaj, [[Wzgórza Golan]]<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Smith |imię = Derek |tytuł = Deterring America: Rogue States and the Proliferation of Weapons of Mass Destruction |wydawca = Cambridge University Press |rok = 2006 |strony = 126 |isbn = 0521864658 |cytat = „Egipski prezydent Nasser polecił masową koncentrację wojsk na Synaju... casus belli przez Izrael.”}}</ref> oraz [[farmy Szeba]]<ref>{{Cytuj stronę |url = https://wiadomosci.wp.pl/pokoj-na-bliskim-wschodzie-niepelny-bez-syrii-i-libanu-6036348085572225a |tytuł = Pokój na Bliskim Wschodzie niepełny bez Syrii i Libanu |opublikowany = wp.pl |data dostępu = 2019-07-28}}</ref>. ''Zielona linia'' z 1949 stała się granicą administracyjną pomiędzy Izraelem a terytoriami okupowanymi. Granice Jerozolimy zostały poszerzone, poprzez włączenie [[Wschodnia Jerozolima|Wschodniej Jerozolimy]]. Przyjęte 30 lipca 1980 [[Ustawa Zasadnicza Izraela|prawo Jerozolimy]] określiło ją jako ''całą i zjednoczoną stolicę Izraela'', będącą siedzibą [[Prezydent Izraela|prezydenta]], [[Kneset]]u, [[Rząd Izraela|rządu]] i [[System sądowniczy Izraela|Sądu Najwyższego]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.knesset.gov.il/laws/special/eng/basic10_eng.htm |tytuł = Basic Law: Jerusalem, Capital of Israel |praca = The Knesset |język = en |data dostępu = 2009-02-03}}</ref>. Ruch ten nie został zaakceptowany przez większość społeczności międzynarodowej{{fakt|data=2021-05}}.

[[Plik:Golda Meir 03265u.jpg|mały|upright|lewo|Premier [[Golda Meir]], która ustąpiła ze stanowiska po [[Wojna Jom Kipur|wojnie Jom Kipur]]]]
Klęska arabskich państw w wojnie w 1967 r. doprowadziła do wzrostu znaczenia niepaństwowych arabskich organizacji zbrojnych, takich jak [[Organizacja Wyzwolenia Palestyny]] (OWP), która wzywała do ''walki zbrojnej jako jedynego sposobu wyzwolenia ojczyzny''<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.nytimes.com/2005/03/13/magazine/13PALESTINIANS.html?pagewanted=2 |tytuł = The Interregnum |opublikowany = 13 marca 2005 |praca = The New York Times |język = en |data dostępu = 2009-02-03}}</ref><ref>{{cytuj stronę |url = http://www.mfa.gov.il/MFA/Foreign+Relations/Israels+Foreign+Relations+since+1947/1947-1974/33+The+Palestinian+National+Covenant-+July+1968.htm |tytuł = The Palestinian National Covenant, July 1968 |opublikowany = 17 lipca 1968 |praca = Israel Ministry of Foreign Affairs |język = en |data dostępu = 2009-02-03}}</ref>. Na przełomie lat 60. i 70. palestyńskie organizacje rozpoczęły serię [[Lista zamachów terrorystycznych w Izraelu|ataków terrorystycznych w Izraelu]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20170820032517/http://www.palestinefacts.org:80/pf_1967to1991_terrorism_1970s.php |tytuł = Israel 1967–1991 – Terrorist Attacks 1970s |praca = Palestine Facts |język = en |data dostępu = 2009-02-03}}</ref> i na cele izraelskie na świecie<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.nytimes.com/2008/01/27/world/middleeast/27habash.html?pagewanted=2&ei=5088&en=9767c2c5b87668e6&ex=1359090000&partner=rssnyt&emc=rss |tytuł = George Habash, Palestinian Terrorism Tactician, Dies at 82 |opublikowany = 27 lutego 2008 |praca = The New York Times |język = en |data dostępu = 2009-02-03}}</ref>. Jednym z ataków terrorystycznych była dokonana przez organizację [[Czarny Wrzesień (organizacja)|Czarny Wrzesień]] [[Masakra w Monachium|masakra izraelskich sportowców]] podczas [[Letnie Igrzyska Olimpijskie 1972|Letnich Igrzysk Olimpijskich w Monachium w 1972 r.]] Izrael odpowiedział [[Operacja Gniew Boży|operacją Gniew Boży]], zabijając osoby odpowiedzialne za morderstwa olimpijczyków<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Crowdy |imię = Terry |tytuł = The Enemy Within: A History of Espionage |wydawca = Osprey Publishing |rok = 2006 |strony = 333 |isbn = 1841769339}}</ref>.

Podczas ważnego żydowskiego święta religijnego [[Jom Kipur]] 6 października 1973 wojska egipskie i syryjskie niespodziewanie zaatakowały siły Izraela na okupowanych przezeń terytoriach, rozpoczynając [[Wojna Jom Kipur|wojnę Jom Kipur]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/october/6/newsid_2514000/2514317.stm |tytuł = 1973: Arab states attack Israeli forces |praca = BBC On This Day |język = en |data dostępu = 2009-02-03}}</ref>. Wojna zakończyła się 26 października zwycięstwem Izraela. Egipcjanie i Syryjczycy zostali odparci kosztem wielkich strat własnych<ref>{{encyklopedia PWN|id = 3997551|tytuł=wojny izraelsko-arabskie|data dostępu=2019-07-28}}</ref>. Komisja Agranata oczyściła rząd z zarzutów odpowiedzialności za wojnę, ale niezadowolenie społeczeństwa zmusiło premier [[Golda Meir|Goldę Meir]] do rezygnacji z urzędu{{fakt|data=2021-05}}.

[[Wybory parlamentarne w Izraelu w 1977 roku]] były ważnym punktem zwrotnym w historii izraelskiej polityki. Po 29 latach rządzenia [[lewica]] musiała oddać władzę w ręce prawicowo-centrowego bloku partyjnego [[Likud]], na czele którego stał [[Menachem Begin]]<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Bregman |imię = Ahron |tytuł = A History of Israel |wydawca = Palgrave Macmillan |rok = 2002 |strony = 169 |isbn = 0333676319 |cytat = „Z dystansu możemy powiedzieć, że 1977 był punktem zwrotnym...”}}</ref>. W tym samym roku egipski prezydent [[Anwar as-Sadat]] przyjechał do Izraela i przemówił w [[Kneset|Knesecie]], co było pierwszym uznaniem faktu istnienia żydowskiego państwa przez arabskiego polityka<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Bregman |imię = Ahron |tytuł = A History of Israel |wydawca = Palgrave Macmillan |rok = 2002 |strony = 171 |isbn = 0333676319}}</ref>. Rok później Anwar as-Sadat i Menachem Begin podpisali [[porozumienie z Camp David]] i w następnym roku [[traktat pokojowy izraelsko-egipski]]. Izrael rozpoczął proces wycofania się z Półwyspu Synaj i zgodził się na rozpoczęcie negocjacji nad [[Autonomia|autonomią]] okupowanych [[Zachodni Brzeg|Zachodniego Brzegu]] i [[Strefa Gazy|Strefy Gazy]]<ref>{{Cytuj |data dostępu = 2019-07-31 |opublikowany = mfa.gov.il |url = https://mfa.gov.il/mfa/foreignpolicy/peace/guide/pages/camp%20david%20accords.aspx |tytuł = Camp David Accords}}</ref>. Równocześnie rząd Begina zachęcał do rozbudowy [[Osiedla żydowskie|osiedli żydowskich]] na Zachodnim Brzegu, co było przyczyną wzrostu napięć z Palestyńczykami.

7 czerwca 1981 izraelskie siły powietrzne zbombardowały i zniszczyły [[Irak|iracki]] reaktor atomowy w [[Osirak]]. [[Mosad|Izraelski wywiad]] podejrzewał, że Irak przygotowywał się do zbudowania własnej [[Broń jądrowa|bomby atomowej]]. W 1982 Izrael zaangażował się w [[Wojna domowa w Libanie|libańską wojnę domową]], którą wykorzystywała Organizacja Wyzwolenia Palestyny, by z terytorium [[Liban]]u atakować i ostrzeliwać północny Izrael. Interwencja przekształciła się w [[Wojna libańska|wojnę libańską]]<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Bregman |imię = Ahron |tytuł = A History of Israel |wydawca = Palgrave Macmillan |rok = 2002 |strony = 199 |isbn = 0333676319}}</ref>. W 1986 Izraelczycy wycofali się z większości terytorium Libanu, ale do 2000 utrzymywali przygraniczną strefę bezpieczeństwa, w której bezpieczeństwa strzegła [[Armia Południowego Libanu]]. W międzyczasie 1 października 1985 roku Izrael przeprowadził na terenie Tunezji [[Operacja Drewniana Noga|operację „Drewniana Noga”]]. W 1987 wybuchła [[pierwsza intifada]], masowe powstanie Palestyńczyków przeciwko izraelskiej okupacji Strefy Gazy i Zachodniego Brzegu Jordanu<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20080324052024/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761579974/Intifada.html |tytuł = Intifada |praca = Microsoft – Encyclopedia Encarta |język = en |data dostępu = 2009-02-03}}</ref>. W ciągu następnych sześciu lat w fali przemocy, która zalała terytoria okupowane, zginęło ponad tysiąc ludzi (wielu z nich było ofiarami wewnętrznego palestyńskiego terroru)<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Stone |imię = Russell A. |nazwisko2 = Zenner |imię2 = Walter P. |tytuł = Critical Essays on Israeli Social Issues and Scholarship |wydawca = SUNY Press |rok = 1994 |strony = 246 |isbn = 0791419592 |cytat = „Pod koniec 1991... były rezultatem wewnętrznego palestyńskiego terroru.” |język = en}}</ref>. Przeciągające się starcia mocno osłabiały izraelską gospodarkę. Dopiero uwikłanie się [[Jasir Arafat|Arafata]] w [[I wojna w Zatoce Perskiej|I wojnie w Zatoce Perskiej]] po stronie Iraku osłabiło jego pozycję i doprowadziło do wygaśnięcia siły powstania w 1991<ref>{{cytuj stronę |url = http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D0CE7DB173EF93AA35751C1A967958260 |tytuł = After 4 Years, Intifada Still Smolders |nazwisko = Haberman |imię = Clyde |praca = The New York Times |opublikowany = 9 grudnia 1991 |język = en |data dostępu = 2009-02-03}}</ref>.

[[Plik:Bill Clinton, Yitzhak Rabin, Yasser Arafat at the White House 1993-09-13.jpg|mały|[[Icchak Rabin]] i [[Jasir Arafat|Jaser Arafat]] ściskają sobie dłonie przy prezydencie [[Bill Clinton|Billu Clintonie]], przy podpisaniu ''Deklaracji Pokojowych Intencji'' – 13 września 1993]]
[[Wybory parlamentarne w Izraelu w 1992 roku]] wygrała lewicowa [[Izraelska Partia Pracy]], na której czele stał [[Icchak Rabin]], propagujący zawarcie kompromisu z arabskimi sąsiadami Izraela<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20070914065512/http://www.bc.edu/research/cjl/meta-elements/texts/cjrelations/resources/education/Israel_Palestine/cold_war_ends.htm |tytuł = From the End of the Cold War to 2001 |praca = Boston College |język = en |data dostępu = 2009-02-03}}</ref>. W następnym roku [[Szimon Peres]] w imieniu Izraela i [[Jasir Arafat|Jaser Arafat]] w imieniu Organizacji Wyzwolenia Palestyny podpisali [[porozumienia z Oslo]], które otworzyły drogę do utworzenia [[Autonomia Palestyńska|Autonomii Palestyńskiej]] na Zachodnim Brzegu i w Strefie Gazy. ''Deklaracja Pokojowych Intencji'' była przyznaniem przez OWP prawa do istnienia państwa żydowskiego i deklaracją wyrzeczenia się terroryzmu. W 1994 doszło do podpisania [[Jordańsko-izraelski traktat pokojowy|traktatu pokojowego izraelsko-jordańskiego]], co uczyniło z Jordanii drugie państwo arabskie, które znormalizowało swoje stosunki z Izraelem<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Harkavy |imię = Robert E. |nazwisko2 = Neuman |imię2 = Stephanie G. |tytuł = Warfare and the Third World |wydawca = Palgrave Macmillan |rok = 2001 |strony = 270 |isbn = 0312240120 |cytat = „Jordania w 1994 stała się drugim państwem, które po Egipcie podpisało traktat pokojowy z Izraelem...” |język = en}}</ref>.

Arabskie poparcie społeczne dla porozumienia zostało zniweczone przez masakrę w [[Makpela|Grobowcu Patriarchów]] w [[Hebron]]ie<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.mfa.gov.il/MFA/Archive/Peace+Process/1994/GENERAL+YATOM+PRESS+CONFERENCE+-+27-Feb-94.htm?DisplayMode=print |tytuł = General Yatom Press Conference – 27-Feb-1994 |praca = Israel Ministry Of Foreign Affairs |język = en |data dostępu = 2009-02-03}}</ref>, kontynuowanie [[Osiedla żydowskie|żydowskiego osadnictwa]], budowę kolejnych punktów kontrolnych (''checkpoints'') oraz pogarszającą się sytuację gospodarczą. Izraelskie poparcie społeczne również zmalało w wyniku serii samobójczych zamachów terrorystycznych przeprowadzonych przez [[Hamas]]. Dokonane w listopadzie 1995 [[Zamach na Icchaka Rabina|zabójstwo premiera Icchaka Rabina]] przez prawicowego Żyda wstrząsnęło całym krajem.

Pod koniec lat 90. premier [[Binjamin Netanjahu]] zgodził się na wycofanie Izraela z [[Hebron]]u i podpisał ''Wye River Memorandum'', przekazując większe uprawnienia Autonomii Palestyńskiej<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20011121192222/http://www.knesset.gov.il/process/docs/wye_eng.htm |tytuł = The Wye River Memorandum – October 23, 1998 |praca = The Knesset |język = en |data dostępu = 2009-02-03}}</ref>. [[Wybory parlamentarne w Izraelu w 1999 roku|Wybrany w 1999]] premier [[Ehud Barak]] wycofał w 2000 izraelskie wojska z południowego Libanu i wznowił negocjacje pokojowe z Palestyńczykami. Podczas rozmów w [[Camp David]] złożył Jaserowi Arafatowi propozycję uregulowania [[Konflikt izraelsko-palestyński|konfliktu palestyńsko-izraelskiego]], idąc na największe ustępstwa w historii (m.in. uznając podział Jerozolimy na części żydowską i arabską, która zostałaby stolicą [[Palestyna (państwo)|państwa palestyńskiego]]). Jednak Arafat odrzucił ten plan<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Gelvin |imię = James L. |tytuł = The Israel-Palestine Conflict: One Hundred Years of War |wydawca = Cambridge University Press |rok = 2005 |strony = 240 |isbn = 0521852897 |język = en}}</ref>. Po załamaniu się rozmów wybuchła [[intifada Al-Aksa]].

W wyniku [[Wybory parlamentarne w Izraelu w 2003 roku|wyborów parlamentarnych w 2003 roku]] nowym premierem został [[Ariel Szaron]], który początkowo usiłował siłą zdławić palestyńskie powstanie, a następnie od 2004 wbrew opinii swojej partii [[Likud]] rozpoczął promocję planu jednostronnego wycofania żydowskich osiedli ze Strefy Gazy<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3136516,00.html |tytuł = Demolition of Gaza homes completed |praca = [[Jedi’ot Acharonot]] |język = en |data dostępu = 2009-02-03}}</ref>. Równocześnie rozpoczął budowę [[Mur bezpieczeństwa|muru bezpieczeństwa]], który oddzielił terytorium Autonomii Palestyńskiej od Izraela<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.securityfence.mod.gov.il/Pages/ENG/questions.htm |tytuł = Questions and Answers |praca = Israel’s Security Fence |język = en |archiwum = https://web.archive.org/web/20131003072906/http://www.securityfence.mod.gov.il/Pages/ENG/questions.htm |zarchiwizowano = 3 października 2013 |data dostępu = 2009-02-03}}</ref>. W styczniu 2006 Ariel Szaron doznał [[Udar mózgu|udaru mózgu]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4608100.stm |tytuł = Sharon’s stroke blood ‘drained’ |praca = BBC News |język = en |data dostępu = 2009-02-03}}</ref> i został zastąpiony przez [[Ehud Olmert|Ehuda Olmerta]].

W lipcu 2006 libańska organizacja [[Hezbollah]] uprowadziła dwóch izraelskich żołnierzy i ostrzelała północ Izraela, co doprowadziło do wybuchu [[II wojna libańska|drugiej wojny libańskiej]]. Wojna zakończyła się zawieszeniem broni i utworzeniem w południowym Libanie strefy buforowej, w której bezpieczeństwa pilnują powiększone międzynarodowe siły pokojowe [[UNIFIL]]<ref name="UN1701">{{cytuj stronę |url = https://www.un.org/press/en/2006/sc8808.doc.htm |tytuł = Permanent Ceasefire to Be Based on Creation Of Buffer Zone Free of Armed Personnel Other than UN, Lebanese Forces |praca = United Nations Security Council |język = en |data dostępu = 2009-02-03}}</ref>.

6 września 2007 izraelskie siły powietrzne zbombardowały i zniszczyły syryjskie instalacje nuklearne w rejonie [[Dajr az-Zaur (muhafaza)|Dajr az-Zaur]]. Izraelski wywiad podejrzewał, że Syria przygotowuje się do uruchomienia własnego programu nuklearnego<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/09/20/AR2007092002701.html |tytuł = Israel, U.S. Shared Data On Suspected Nuclear Site |praca = The Washington Post |język = en |data dostępu = 2009-02-03}}</ref>. 27 listopada 2007 izraelski premier Ehud Barak i palestyński prezydent [[Mahmud Abbas]] zgodzili się na wznowienie negocjacji, dążąc do osiągnięcia porozumienia do końca 2008. W połowie 2008 rozpoczęły się także tajne rozmowy pokojowe izraelsko-syryjskie, prowadzone przy pośrednictwie [[Turcja|Turcji]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.guardian.co.uk/world/2008/may/21/israelandthepalestinians.syria |tytuł = Syria and Israel officially confirm peace talks |praca = The Guardian |język = en |data dostępu = 2009-02-03}}</ref>.

Pod koniec 2008 zakończyło się zawieszenie broni z [[Hamas]]em, który wznowił ostrzał rakietowy Izraela prowadzony z terytorium Strefy Gazy. Izrael zareagował rozpoczęciem [[Operacja Płynny Ołów|operacji Płynny Ołów]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.smh.com.au/news/world/israeli-jets-pound-hamas/2008/12/29/1230399085970.html |tytuł = Israeli jets pound Hamas |praca = The Sydney Morning Herald |język = en |data dostępu = 2009-02-03}}</ref><ref>{{cytuj stronę |url = http://www.smh.com.au/news/world/battleground-gaza/2009/01/04/1231003847085.html |tytuł = Battleground Gaza: Israeli ground forces invade the strip |praca = The Sydney Morning Herald |język = en |data dostępu = 2009-02-03}}</ref>. 17 stycznia 2009 Izrael ogłosił jednostronne zawieszenie broni i wycofał swoje wojska ze Strefy Gazy, stawiając warunek wstrzymania ostrzału rakietowego i przemytu broni do Strefy<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20090119111545/http://www.haaretz.com:80/hasen/spages/1056246.html |tytuł = IDF begins Gaza troop withdrawal, hours after ending 3-week offensive |praca = [[Ha-Arec]] |język = en |data dostępu = 2009-02-03}}</ref>. Po kilku dniach Hamas zgodził się na zawieszenie broni, stawiając warunek zniesienia blokady Strefy Gazy i otworzenia przejść granicznych. Od tamtej pory dochodzi do sporadycznych naruszeń zawieszenia broni przez pojedyncze przypadki ostrzału Izraela oraz ataki na patrole izraelskiej straży granicznej.
{{Izrael mapa|float=right; margin-bottom: 0.5em; margin-right: 0.5em}}

== Geografia ==
{{osobny artykuł|Geografia Izraela}}
[[Plik:Tabor Jizreel.jpg|mały|left|[[Dolina Jezreel]]]]
Izrael jest położony na kontynencie [[azja]]tyckim, na wschodnim wybrzeżu [[Morze Śródziemne|Morza Śródziemnego]] ({{Współrzędne|32°00′41″N 34°53′12″E|type:city|umieść=w tekście}}). Graniczy od północy z [[Liban]]em, od północnego wschodu z [[Syria|Syrią]], od wschodu z [[Jordania|Jordanią]] i od południowego zachodu z [[Egipt]]em. Zaledwie 7-kilometrowy odcinek wybrzeża [[Morze Czerwone|Morza Czerwonego]] zapewnia Izraelowi dostęp do niego.

Uznany międzynarodowo obszar Izraela różni się od oficjalnych danych tego państwa. [[Centralna Agencja Wywiadowcza|CIA]] podaje w „The World Factbook” powierzchnię Izraela: 20 770 km² (w tym 20 330 km² lądu i 440 km² wód)<ref name="cia">{{cytuj stronę |url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/is.html |tytuł = The World Factbook – Israel |autor = |praca = Central Intelligence Agency |język = en |opublikowany = |archiwum = https://web.archive.org/web/20181225080845/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/is.html%20 |zarchiwizowano = 2018-12-25 |data dostępu = 2019-04-23}}</ref>. Jednakże Izrael za część swojego terytorium uznaje zajęte w trakcie [[Wojna sześciodniowa|wojny sześciodniowej]]: [[Wschodnia Jerozolima|Wschodnią Jerozolimę]] (anektowaną w 1980) oraz [[Wzgórza Golan]] (przyłączone w 1982). Dlatego, wedle danych izraelskich, obszar państwa wynosi 22 072 km² (w tym 21 643 km² lądu i 429 km² wód){{r|Figures}}. Razem z terytoriami [[Autonomia Palestyńska|Autonomii Palestyńskiej]] (z wyłączeniem [[Strefa Gazy|Strefy Gazy]]) wynosi zaś 27 799 km²<ref>{{cytuj stronę |url = http://cbs.gov.il/shnaton57/st01_01.pdf |tytuł = Area of Districts, Sub-Districts, Natural Regions and Lakes |praca = Israel Central Bureau of Statistics |język = en |data dostępu = 2009-02-03}}</ref>.

Oficjalna łączna długość granic Izraela wynosi 1017 km, z czego z Egiptem 266 km, Jordanią 238 km, Libanem 79 km, Syrią 76 km, Strefą Gazy 51 km i Autonomią Palestyńską 307 km. Długość granic morskich wynosi 273 km<ref name="cia" />.

[[Plik:RoshHanikra.jpg|mały|[[Rosz ha-Nikra]] na północy Izraela]]
Pomimo swojej małej powierzchni Izrael charakteryzuje się dużą różnorodnością geograficzną, od [[Negew|pustyni Negew]] na południu do łańcuchów górskich [[Galilea|Galilei]], [[Góra Karmel|Karmelu]] i Wzgórz Golan na północy. Nadmorska [[równina Szaron]] jest domem dla 70% populacji państwa.

Na ukształtowanie geograficzne kraju wpływa przede wszystkim [[Dolina Jordanu|Rów Jordanu]], który stanowi część wielkiego [[Rów Abisyński|Rowu Abisyńskiego]]. Ta wielka [[synklina]] jest położona na wschód od centralnego masywu [[Wyżyna Judzka|Gór Judzkich]] i przebiega na całej długości wschodniej części Izraela<ref name="Optimus Pascal">{{cytuj książkę |nazwisko = Humphreys |imię = Andrew |nazwisko2 = Tilbury |imię2 = Neil |tytuł = Praktyczny przewodnik: Izrael i terytoria palestyńskie |wydawca = Optimus Pascal |miejsce = Bielsko-Biała |rok = 2000 |isbn = 8387696889}}</ref>. Doliną Jordanu płynie najdłuższa spośród przepływających przez Izrael rzek, czyli [[Jordan (rzeka)|Jordan]] (długość 250 km). Źródła Jordanu znajdują się na północy, na zboczach góry [[Hermon]] (2814 m [[n.p.m.]]), która jest najwyższym szczytem Izraela przy uwzględnieniu anektowanych [[Syria|syryjskich]] [[Wzgórza Golan|Wzgórz Golan]]. Najwyższym szczytem wewnątrz uznanych międzynarodowo granic państwowych jest Micpe Shlagim (2224 m n.p.m.), a właściwie nienazwany szczyt dalej na zachód (2236 m n.p.m.)<ref>{{Cytuj |tytuł = Middle East :: Israel – The World Factbook – Central Intelligence Agency |data dostępu = 2019-07-31 |opublikowany = cia.gov |url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/is.html |archiwum = https://web.archive.org/web/20181225080845/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/is.html%20 |zarchiwizowano = 2018-12-25}}</ref>. Następnie rzeka przepływa przez [[Emek ha-Chula|dolinę Hula]], wpada do [[Jezioro Tyberiadzkie|Jeziora Tyberiadzkiego]], z którego wypływa na południe i kończy swój bieg w [[Morze Martwe|Morzu Martwym]]. Lustro wody znajduje się na najniżej położonym obszarze lądowym [[Ziemia|Ziemi]] – 438 m [[p.p.m.]] (i ciągle się obniża)<ref>{{cytuj stronę |url = https://data.gov.il/dataset/https-www-data-gov-il-dataset-683/resource/823479b4-4771-43d8-9189-6a2a1dcaaf10 |tytuł = מפלס ים המלח משנת 1976 |język = he |data dostępu = 2022-12-03}}</ref>. Na południe od Morza Martwego znajdują się [[Zatoka Akaba]] i [[Morze Czerwone]].

Innymi izraelskimi rzekami są: [[Aleksander (rzeka)|Aleksander]], [[Besor]], Hadera, [[Jarkon]], [[Jarmuk]], [[Kiszon]], [[Lachisz (rzeka)|Lachisz]], Sa’ar i Sorek.

[[Plik:Ramon Crater 2.jpg|mały|[[Ramon (krater)|Ramon]] na [[Negew]]ie]]
Wyjątkową formą geologiczną Izraela i [[Synaj (półwysep)|półwyspu Synaj]] są powstałe w wyniku erozji ziemi kratery, zwane ''makhteshim''<ref>{{cytuj stronę |url = http://whc.unesco.org/en/tentativelists/1486/ |tytuł = Makhteshim Country |praca = UNESCO World Heritage |język = en |data dostępu = 2009-02-03}}</ref> (l.mn. od ''maktesz''). Największym z ''makhteshim'' na świecie jest [[Ramon (krater)|krater Ramon]] na pustyni Negew<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Jacobs |imię = Daniel |tytuł = Israel and the Palestinian Territories: The Rough Guide |wydawca = Rough Guides |rok = 1998 |strony = 284 |isbn = 1858282489 |cytat = „Niezwykły Makhtesh Ramon – największy naturalny krater na świecie...” |język = en}}</ref> (jego długość wynosi 40 km, a szerokość od 2 do 10 km). Raport w sprawie środowiska naturalnego basenu Morza Śródziemnego informuje, że ze wszystkich państw w nim położonych Izrael ma najwyższą liczbę gatunków roślin na metr kwadratowy<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20080601025750/http://www.haaretz.com:80/hasen/spages/988204.html |tytuł = More endangered than rain forests? |praca = Ha-Arec |język = en |data dostępu = 2009-02-03}}</ref>.

[[Zasoby naturalne|Bogactwami naturalnymi]] wykorzystywanymi w budownictwie są: [[żwir]], [[Skała|skały]], [[piasek]], [[glina]], [[wapień]] i [[gips]]. W przemyśle wykorzystuje się: [[potas]], [[brom]], [[magnez]], [[Halit|sól]] i [[fosforany]]{{r|Figures}}.

=== Klimat ===
Izrael jest krajem trzech zasadniczych [[klimat]]ów, rozciągniętych [[południk]]owo. [[Klimat śródziemnomorski]] ([[Oliwka (roślina)|oliwki]], [[Winorośl|winogrona]] itp.) występuje w pasmie [[Nizina|nizin]] ([[Równina|równin]]) położonych na wybrzeżu Morza Śródziemnego. Znajdują się tutaj między innymi takie nadbrzeżne miasta jak [[Tel Awiw-Jafa|Tel Awiw]] i [[Hajfa]]. Klimat śródziemnomorski charakteryzuje się chłodnymi i deszczowymi zimami oraz długimi i gorącymi latami. W paśmie wzgórz centralnych występuje [[klimat umiarkowany]]. Klimat ten charakteryzuje się ciepłą i wilgotną wiosną, gorącym i suchym latem, oraz chłodną i wilgotną jesienią. Podczas zimy niewykluczone opady śniegu. [[Jerozolima]] ma co najmniej jeden dzień opadów śniegu w roku. Regiony górzyste są wystawione na działanie zimnego wiatru i śnieżyc; szczyt góry Hermon jest najbardziej zaśnieżonym miejscem<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Goldreich |imię = Yair |tytuł = The Climate of Israel: Observation, Research and Application |wydawca = Springer |rok = 2003 |strony = 85 |isbn = 030647445X |język = en}}</ref>. Natomiast w Dolinie Jordanu występuje [[Klimat równikowy|klimat tropikalny]], charakteryzujący się niewielką roczną [[Temperatura powietrza|amplitudą temperatur]].

Najwyższa temperatura na kontynencie [[azja]]tyckim (53,9 [[Skala Celsjusza|°C]], 129,0 [[Skala Fahrenheita|°F]]) została zarejestrowana 22 czerwca 1942 w kibucu [[Tirat Cewi]] w północnej części Doliny Jordanu<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20131128084534/http://www.ncdc.noaa.gov:80/oa/climate/globalextremes.html |tytuł = Global Measured Extremes of Temperature and Precipitation |praca = National Oceanic and Atmospheric Administration |język = en |data dostępu = 2009-02-03}}</ref>. Natomiast najniższa temperatura w Izraelu została zarejestrowana 7 lutego 1950 w Dolinie Bet Netofa i wynosiła – 13,7 °C{{r|Figures}}. W okresie od maja do września deszcze w Izraelu są rzadkością<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20101011024621/http://www.weather.com/outlook/travel/businesstraveler/wxclimatology/monthly/graph/ISXX0026 |tytuł = Average Weather for Tel Aviv-Yafo |praca = The Weather Channel |język = en |data dostępu = 2009-02-03}}</ref><ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20110629084331/http://www.weather.com/outlook/events/weddings/wxclimatology/monthly/graph/ISXX0010 |tytuł = Average Weather for Jerusalem |praca = The Weather Channel |język = en |data dostępu = 2009-02-03}}</ref>.
<gallery>
Plik:Klimadiagramm-metrisch-deutsch-Beersheba-Israel.png|Wykres średnich temperatur w [[Beer Szewa|Be’er Szewie]]
Plik:Klimadiagramm-metrisch-deutsch-Haifa-Israel.png|Wykres średnich temperatur w [[Hajfa|Hajfie]]
Plik:Klimadiagramm-metrisch-deutsch-Elat-Israel.png|Wykres średnich temperatur w [[Ejlat|Ejlacie]]
Plik:Klimadiagramm-metrisch-deutsch-Tel Aviv-Israel.png|Wykres średnich temperatur w [[Tel Awiw-Jafa|Tel Awiwie]]
</gallery>

=== Fauna i flora ===
{{Osobny artykuł|Lista ssaków Izraela}}
Izrael cechuje ogromne bogactwo różnorodnych form życia roślinnego i zwierzęcego. Północne tereny Galilei charakteryzują się wilgotnymi i górzystymi obszarami porośniętymi dużymi kompleksami leśnymi. W tutejszych górskich strumieniach żyją [[Wydra|wydry]], a nad lasami krążą [[Aquila|orły]]. W marcu i kwietniu na zboczach górskich kwitną dzikie [[tulipan]]y, [[Kosaciec|irysy]], [[Lilia (roślina)|lilie]] i [[Hiacynt (roślina)|hiacynty]]. Na południu, na pustynnych obszarach Negewu żyją [[Koziorożec nubijski|koziorożce nubijskie]]. W lutym pustynia rozkwita [[mlecz]]ami, a w korytach wyschniętych rzek rosną [[Daktylowiec właściwy|palmy daktylowe]]{{r|Optimus Pascal}}.

Obszar Izraela znajduje się na drodze wędrówek rozmaitych ptaków, które zatrzymują się tutaj na odpoczynek. Takie ptaki jak łyski i [[Kaczkowate|kaczki]] tutaj zimują, natomiast afrykańskie [[Turkawka|turkawki]] lubią spędzać tutaj lato{{r|Optimus Pascal}}.

== Rząd i polityka ==
[[Plik:Knesset.jpg|mały|[[Kneset]] – budynek izraelskiego parlamentu w [[Jerozolima|Jerozolimie]]]]
[[Plik:Office of the President of Israel by David Shankbone.jpg|mały|Biuro [[Prezydent Izraela|Prezydenta Izraela]] w 2007]]
{{osobny artykuł|Ustrój polityczny Izraela|Partie polityczne w Izraelu}}
Izrael jest państwem [[Demokracja|demokratycznym]], ma [[system parlamentarny]] z powszechnym [[Prawo wyborcze|prawem wyborczym]]<ref name="cia" />. [[Prezydent Izraela]] wybierany przez parlament na okres 7 lat jest [[Głowa państwa|głową państwa]], ale jego obowiązki są jedynie ceremonialne<ref name="cia2">{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20070613004001/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2077.html |tytuł = The World Factbook – Field Listing – Executive Branch |praca = Central Intelligence Agency |język = en |data dostępu = 2009-02-03}}</ref>. Prezydent desygnuje na [[Premierzy Izraela|premiera]] członka parlamentu, będącego zazwyczaj liderem partii lub koalicji wyborczej, która wygrała wybory. Premier jest szefem [[Rząd Izraela|rządu]] i najsilniejszym ogniwem [[Władza wykonawcza|władzy wykonawczej]]<ref name="cia2" /><ref>W latach 1992–2001 w Izraelu wprowadzono system bezpośredniego wyboru premiera. Stwierdzono jednak, iż taki system nie sprawdza się, ponieważ wygrywająca wybory partia polityczna miała trudności ze sformowaniem koalicji rządowej.</ref>. [[Władza ustawodawcza|Władzę ustawodawczą]] tworzy 120-osobowy [[parlament]], nazywany [[Kneset]]em. [[Poseł|Posłowie]] są wybierani według [[Ordynacja wyborcza|ordynacji proporcjonalnej]], która przewiduje dwuprocentowy próg wyborczy<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.knesset.gov.il/description/eng/eng_mimshal_beh.htm |tytuł = The Electoral System in Israel |praca = The Knesset |język = en |data dostępu = 2009-02-03}}</ref>. Długość [[Kadencja (politologia)|kadencji]] wynosi cztery lata. Kneset może w każdej chwili rozwiązać rząd poprzez przegłosowanie [[wotum nieufności]]. [[Ustawa Zasadnicza Izraela]] pełni rolę [[Konstytucja niepisana|niepisanej konstytucji]]<ref name="cia" /><ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Mazie |imię = Steven |tytuł = Israel’s Higher Law: Religion and Liberal Democracy in the Jewish State |wydawca = Lexington Books |rok = 2006 |strony = 34 |isbn = 0739114859 |język = en}}</ref>.

Izrael ma trójpoziomowy [[System sądowniczy Izraela|system sądowniczy]]. Na najniższym poziomie są sądy magistrackie (374 sądy), usytuowane w większości miast w całym kraju. Nad nimi są sądy okręgowe (138 sądów), służące do [[Apelacja (prawo)|apelacji]] i jako sądy pierwszej instancji. Są one usytuowane w pięciu z sześciu [[Dystrykty Izraela|dystryktów]]. Trzecim i najwyższym poziomem jest położony w Jerozolimie [[Sąd Najwyższy (Izrael)|Sąd Najwyższy]]. Spełnia on podwójną rolę: jest to najwyższy sąd apelacyjny oraz umożliwia obywatelom i osobom niemającym obywatelstwa wnoszenie skarg przeciwko decyzjom władz państwowych<ref name="judiciary">{{cytuj stronę |url = http://www.mfa.gov.il/MFA/Government/Branches%20of%20Government/Judicial/The%20Judiciary-%20The%20Court%20System |tytuł = The Judiciary: The Court System |praca = Israel Ministry of Foreign Affairs |język = en |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>.

Izrael nie jest członkiem [[Międzynarodowy Trybunał Karny|Międzynarodowego Trybunału Karnego]], ponieważ obawia się, że sąd mógłby ulegać politycznym naciskom<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.mfa.gov.il/MFA/MFAArchive/2000_2009/2002/6/Israel%20and%20the%20International%20Criminal%20Court |tytuł = Israel and the International Criminal Court |praca = Israel Ministry of Foreign Affairs |język = en |archiwum = https://archive.is/62pz |zarchiwizowano = 2012-06-04 |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>. Izraelski system prawny wzoruje się na wielu rozwiązaniach [[Wielka Brytania|brytyjskiego]] [[Common law|systemu prawnego]], które dostosowano do wymogów i potrzeb [[Halacha|prawa żydowskiego]]<ref name="cia" />. Opiera się on na zasadzie [[stare decisis]], która w systemie prawa ''common law'' oznacza, że wcześniejsze decyzje sądów muszą być uznawane za [[precedens]]y, stanowiące prawo. Sprawy rozsądzają zawodowi sędziowie, a nie rady przysięgłych<ref name="judiciary" />. [[Małżeństwo|Małżeństwa]] i [[Rozwód|rozwody]] podlegają pod jurysdykcję odpowiednich sądów religijnych: żydowskich (88 sądów), muzułmańskich, druzyjskich lub chrześcijańskich. Prawem pracy zajmują się sądy pracy (53 sądy). W 2007 w Izraelu czynnych zawodowo było 38 017 prawników{{r|Figures}}. Wybór sędziów spoczywa w rękach członków parlamentarnej komisji sprawiedliwości, Sądu Najwyższego i członków [[Izraelska Izba Adwokacka|Izraelskiej Izby Adwokackiej]]<ref name="judiciary" />.

[[Ustawa Zasadnicza Izraela|Ustawa Zasadnicza]]: Godność Ludzka i Wolność broni [[Wolność|wolności]] i [[Prawa człowieka|praw człowieka]] w Izraelu. Izrael jest jedynym państwem regionu, które zostało umieszczone w rankingu ''„Wolny”''<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.freedomhouse.org/template.cfm?page=363&year=2007&country=7199 |tytuł = Map of Freedom in the World: Israel |praca = Freedom House |opublikowany = 2007 |język = en |data dostępu = 2009-02-01}}</ref> przez organizację [[Freedom House]] (terytoria okupowane otrzymały status „Nie Wolny”). Ranking ten ocenia poziom praw cywilnych i politycznych w danym kraju<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.freedomhouse.org/template.cfm?page=202&year=2005 |tytuł = Press Freedom Rankings by Region 2005 |praca = Freedom House |język = en |archiwum = https://web.archive.org/web/20070325145453/http://www.freedomhouse.org/template.cfm?page=202&year=2005 |zarchiwizowano = 2007-03-25 |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>. Podobnie organizacja [[Reporterzy bez Granic]] umieściła Izrael na 50. miejscu w rankingu 168 państw ocenianych pod względem wolności prasy (najwyższe miejsce w Południowo-Zachodniej Azji)<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.rsf.org/rubrique.php3?id_rubrique=639 |tytuł = Worldwide Press Freedom Index 2006 |praca = Reporters Without Borders |język = en |archiwum = https://web.archive.org/web/20061101161142/http://www.rsf.org/rubrique.php3?id_rubrique=639 |zarchiwizowano = 2006-11-01 |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>. Jednakże takie organizacje jak [[Amnesty International]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20090115165730/http://www.amnesty.org/en/region/israel-and-occupied-territories |tytuł = Israel – Occupied Territories |praca = Amnesty International |język = en |data dostępu = 2009-02-04}}</ref> i [[Human Rights Watch]]<ref>{{cytuj |url = https://web.archive.org/web/20090204222404/http://www.hrw.org/en/middle-eastn-africa/israel-and-occupied-territories |tytuł = Israel and the Occupied Territories |opublikowany = Human Rights Watch |język = en |data dostępu = 2009-02-04}}</ref> często stawiają Izraelowi zarzuty naruszania praw człowieka odnośnie do trwającego [[Konflikt izraelsko-palestyński|konfliktu izraelsko-palestyńskiego]]. Izraelskie organizacje, takie jak np. [[B’tselem]], również stawiają podobne zarzuty<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.btselem.org/English/Publications/Summaries/200205_Land_Grab.asp |tytuł = Land Grab: Israel’s Settlement Policy in the West Bank |praca = B’Tselem |język = en |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>.

W 2007 izraelska policja dysponowała 28 526 funkcjonariuszami, do których trzeba dodać 6584 funkcjonariuszy służb więziennych. W 2007 otworzyli oni ogółem 442 908 akt spraw{{r|Figures}}.

=== Stosunki międzynarodowe ===
[[Plik:Foreign relations of Israel (map).png|mały|upright=1.8|{{legenda|#0000FF|państwa utrzymujące stosunki dyplomatyczne z Izraelem}} {{legenda|#00F5FF|państwa, z którymi stosunki dyplomatyczne są zawieszone}} {{legenda|#00EE00|państwa, które zerwały stosunki dyplomatyczne z Izraelem}} {{legenda|#EE7942|państwa nieutrzymujące stosunków dyplomatycznych z Izraelem}} {{legenda|#FF1493|państwa utrzymujące z Izraelem jedynie kontakty handlowe}}]]
{{osobny artykuł|Polityka zagraniczna Izraela}}
Izrael utrzymuje [[Dyplomacja|stosunki dyplomatyczne]] ze 160 państwami i ma 93 [[Misja dyplomatyczna|misje dyplomatyczne]] na całym świecie<ref name="relations">{{cytuj stronę |url = http://www.mfa.gov.il/MFA/About%20the%20Ministry/Diplomatic%20missions/Israel-s%20Diplomatic%20Missions%20Abroad |tytuł = Israel’s Diplomatic Missions Abroad: Status of relations |praca = Israel Ministry of Foreign Affairs |opublikowany = 18 stycznia 2009 |język = en |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>. Jedynie trzech członków [[Liga Państw Arabskich|Ligi Państw Arabskich]] znormalizowało swoje stosunki z Izraelem: Egipt podpisał traktat pokojowy w 1979, Jordania podpisała traktat pokojowy w 1994, a [[Mauretania]] nawiązała pełne stosunki dyplomatyczne w 1999. Trzech innych członków Ligi Arabskiej: [[Maroko]], [[Tunezja]] i [[Oman]] zerwało stosunki dyplomatyczne podczas Intifady w 2000<ref name="relations" />. [[Niger]], który nawiązał stosunki w listopadzie 1996, zerwał je w kwietniu 2002. [[Wenezuela]] i [[Boliwia]] zerwały stosunki dyplomatyczne w styczniu 2009<ref name="relations" />. Izraelskie prawo nazywa Liban, Syrię, Iran, Arabię Saudyjską, Irak i Jemen krajami wrogimi<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20070925201209/http://www.justice.gov.il/NR/rdonlyres/129A5B6A-20D6-4C3B-9785-1C6B6763394A/0/CRCengfull.pdf |tytuł = Initial Periodic Report of the State of Israel Concerning the Implementation of the Convention of the Rights of the Child |praca = Israel Ministry of Justice |opublikowany = 2001 |język = en |data dostępu = 2009-02-04}}</ref> i obywatele Izraela nie mogą ich odwiedzać bez uzyskania pozwolenia Ministerstwa Spraw Wewnętrznych<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20090407144043/http://www.mfa.gov.il/MFAHeb/MFAArchive/2004/horaot+din+israeli0304.htm |tytuł = הוראות הדין הישראלי |praca = Israeli Ministry of Foreign Affairs |opublikowany = 2004 |język = he |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>. Od 1994 Izrael jest członkiem forum Dialog Śródziemnomorski, w którym przy pomocy [[NATO]] współpracuje ze sobą siedem państw basenu [[Morze Śródziemne|Morza Śródziemnego]], dążąc do nawiązania lepszych kontaktów i utrzymania stabilizacji oraz bezpieczeństwa regionu<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20020207060509/http://www.nato.int/med-dial/home.htm |tytuł = NATO’s Mediterranean Dialogue |praca = North Atlantic Treaty Organization |język = en |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>. Według jednych źródeł obywatele Izraela mogą podróżować bez wizy (bądź dostać wizę na granicy) do 161 państw<ref>{{Cytuj |tytuł = Henley Passport Index 2008 to 2018 |data dostępu = 2018-08-08 |opublikowany = Henley Passport Index |url = https://www.henleypassportindex.com/passport-index |język = en}}</ref>, a według innych do 146<ref>{{Cytuj |tytuł = Global Passport Power Rank The Passport Index 2018 |czasopismo = Passport Index – All the world’s passports in one place. |data dostępu = 2018-08-08 |url = https://www.passportindex.org/byRank.php |język = en}}</ref>.

[[Stany Zjednoczone]], [[Niemcy]], [[Wielka Brytania]] i [[Indie]] znajdują się wśród najbliższych sojuszników Izraela. Pierwszym państwem, które uznało istnienie państwa żydowskiego, był [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|Związek Radziecki]] (14 maja 1948). Stany Zjednoczone uważają Izrael za swojego głównego sojusznika w południowo-zachodniej Azji<ref>{{cytuj stronę |url = http://italy.usembassy.gov/pdf/other/RL33476.pdf |tytuł = Israel: Background and Relations with the United States |autor = Carol Migdalovitz |praca = Congressional Research Service (via the U.S. Mission to Italy) |opublikowany = 6 lipca 2007 |język = en |archiwum = https://web.archive.org/web/20060924052625/http://italy.usembassy.gov/pdf/other/RL33476.pdf |zarchiwizowano = 24 września 2006 |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>. Pomimo że Turcja i Izrael nawiązały normalne stosunki dyplomatyczne w 1991, to Turcja współpracowała z Izraelem już od 1949. Jednakże Turcja jest drugim pod względem wielkości muzułmańskim państwem regionu i rząd turecki podlega silnym naciskom ze strony społeczeństwa oraz innych państw muzułmańskich<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Abadi |imię = Jacob |tytuł = Israel’s Quest for Recognition and Acceptance in Asia: Garrison State Diplomacy |wydawca = Routledge |rok = 2004 |strony = 4–6 |isbn = 0714655767 |język = en}}</ref>. Silne więzi łączące Izrael z Niemcami obejmują współpracę naukową, edukacyjną, gospodarczą i wojskową<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/middle_east/article3564572.ece |tytuł = Israel welcomes new Germany to a celebration of its 60th birthday |autor = Roger Boyes |praca = Times Online |opublikowany = 17 marca 2008 |język = en |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>. Indie ustanowiły pełne stosunki dyplomatyczne z Izraelem w 1992 i od tej pory mocno współpracują kulturalnie i wojskowo<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.westerndefense.org/bulletins/Dec-01.htm |tytuł = India and Israel: Dawn of a New Era |autor = Dinesh Kumar |praca = Jerusalem Institute for Western Defense |język = en |archiwum = https://web.archive.org/web/20020228151609/http://www.westerndefense.org/bulletins/Dec-01.htm |zarchiwizowano = 2002-02-28 |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>. Wielka Brytania uznała państwo żydowskie 29 stycznia 1949 i od tej pory brytyjscy przywódcy dwukrotnie odwiedzili Izrael, który zajmuje 23. miejsce wśród największych partnerów handlowych tego państwa. Brytyjczycy traktują kontakty z Izraelem jako naturalne, ponieważ jest to ich dawne terytorium mandatowe<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.fco.gov.uk/en/about-the-fco/country-profiles/middle-east-north-africa/israel/?profile=tradeInvestment&pg=6 |tytuł = Trade and Investment with the UK |praca = Uk Foreign and Commonwealth Office |opublikowany = 22 października 2007 |język = en |archiwum = https://web.archive.org/web/20090124134847/http://www.fco.gov.uk/en/about-the-fco/country-profiles/middle-east-north-africa/israel/?profile=tradeInvestment&pg=6 |zarchiwizowano = 24 stycznia 2009 |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>. [[Iran]] utrzymywał stosunki dyplomatyczne z Izraelem za czasów panowania dynastii [[Dynastia Pahlawi|Pahlawi]], zostały one jednak zerwane podczas [[Irańska rewolucja islamska|rewolucji irańskiej]] w 1979<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Abadi |imię = Jacob |tytuł = Israel’s Quest for Recognition and Acceptance in Asia: Garrison State Diplomacy |wydawca = Routledge |rok = 2004 |strony = 37–49 |isbn = 0714655767 |język = en}}</ref>.

Izrael jest członkiem następujących międzynarodowych organizacji: [[Bank Rozrachunków Międzynarodowych]], [[Bank Światowy]], [[CERN|Europejska Organizacja Badań Jądrowych]] (obserwator), [[Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju]], [[Interpol]], [[Konferencja Narodów Zjednoczonych ds. Handlu i Rozwoju]], [[Międzyamerykański Bank Rozwoju]], [[Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej]], [[Międzynarodowa Izba Handlowa]] (sygnatariusz), [[Międzynarodowa Konfederacja Związków Zawodowych]], [[Międzynarodowa Korporacja Finansowa]], [[Międzynarodowa Organizacja ds. Migracji]], [[Międzynarodowa Organizacja Morska]], [[Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna]], [[Międzynarodowa Organizacja Pracy]], [[Międzynarodowy Fundusz Rozwoju Rolnictwa]], [[Międzynarodowy Fundusz Walutowy]], [[Międzynarodowy Komitet Olimpijski]], [[Międzynarodowy Ruch Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca]], [[Międzynarodowy Trybunał Karny]], [[Międzynarodowy Związek Telekomunikacyjny]], [[Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie]] (partner), [[Organizacja Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego]], [[Organizacja Narodów Zjednoczonych]], [[UNESCO|Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury]], [[Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Rozwoju Przemysłowego]], [[Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa]], [[Organizacja ds. Zakazu Broni Chemicznej|Międzynarodowa Organizacja ds. Zakazu Broni Chemicznej]] (sygnatariusz), [[Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju]], [[Organizacja Współpracy Gospodarczej Państw Morza Czarnego]] (obserwator), [[Światowy Związek Pocztowy|Powszechny Związek Pocztowy]], [[Światowa Organizacja Celna|WCO]], [[Światowa Organizacja Handlu]], [[Światowa Organizacja Meteorologiczna]], [[Światowa Organizacja Turystyki]], [[Światowa Organizacja Własności Intelektualnej]], [[Światowa Organizacja Zdrowia]] i inne<ref name="cia" />.

== Podział administracyjny ==
[[Plik:Israel districts numbered.png|mały|upright|'''Dystrykty Izraela''':
'''(1)''' [[Dystrykt Północny (Izrael)|Północny]], '''(2)''' [[Hajfa (dystrykt)|Hajfa]], '''(3)''' [[Dystrykt Centralny (Izrael)|Centralny]], '''(4)''' [[Tel Awiw (dystrykt)|Tel Awiw]], '''(5)''' [[Jerozolima (dystrykt)|Jerozolima]], '''(6)''' [[Dystrykt Południowy (Izrael)|Południowy]]
'''Terytoria okupowane''':
'''(A)'''  [[Wzgórza Golan]], '''(B)'''  [[Judea i Samaria]] oraz [[Autonomia Palestyńska]]
'''Terytoria opuszczone przez Izrael''':
'''(C)'''  [[Strefa Gazy]]]]
{{osobny artykuł|Dystrykty Izraela|Miasta w Izraelu}}
Państwo Izrael jest podzielone na sześć głównych dystryktów, nazywanych ''mehozot'' ([[Język hebrajski|hebr.]] מחוזות, ''mahoz''): [[Dystrykt Północny (Izrael)|Północny]], [[Hajfa (dystrykt)|Hajfa]], [[Dystrykt Centralny (Izrael)|Centralny]], [[Tel Awiw (dystrykt)|Tel Awiw]], [[Jerozolima (dystrykt)|Jerozolima]] i [[Dystrykt Południowy (Izrael)|Południowy]]. Dodatkowo dystrykty są podzielone na piętnaście poddystryktów, nazywanych ''nafot'' (hebr. נפות, ''nafa''), które dalej dzielą się na pięćdziesiąt naturalnych regionów<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20181009113953/http://www.cbs.gov.il/shnaton53/download/st_eng01.doc |tytuł = Introduction to the Tables: Geophysical Characteristics |praca = Central Bureau of Statistics |język = en |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>.

=== Władze samorządowe ===
{{dopracować|sekcja|źródła=2025-04}}
[[Plik:West Bank & Gaza Map 2007 (Settlements).png|mały|lewo|Mapa [[Zachodni Brzeg|Zachodniego Brzegu]] i [[Strefa Gazy|Strefy Gazy]] z 2007]]
Izraelski system samorządowy ma [[Osobowość prawna|osobowość prawną]] i odpowiada za takie zadania jak dostarczanie wody pitnej, pomoc w nagłych wypadkach, edukację i kulturę. Samorząd dzieli się na trzy szczeble administracji: (1) [[Rada Miejska (Izrael)|Rady Miejskie]], (2) [[Samorząd lokalny (Izrael)|Samorządy lokalne]] i (3) [[Samorząd regionu (Izrael)|Samorządy regionów]].

Osoby stojące na czele samorządów oraz burmistrzów miast wybiera się na drodze demokratycznych wyborów samorządowych. Samorządy dysponują funduszami przyznawanymi przez [[Rząd Izraela|rząd]].

=== Terytoria okupowane ===
Izrael okupuje następujące tereny: [[Zachodni Brzeg|Zachodni Brzeg Jordanu]], [[Wschodnia Jerozolima]], [[Wzgórza Golan]] i [[farmy Szeba]]. Są to obszary zdobyte na Jordanii, Syrii i Libanie podczas wojny sześciodniowej w 1967. Przez pewien czas okupowany był [[Synaj (półwysep)|półwysep Synaj]], który na mocy traktatu pokojowego z 1979 powrócił do Egiptu<ref>{{Cytuj |autor = Elisha Efrat |tytuł = Geography and Politics in Israel since 1967 |data = 2005 |miejsce = London-Totowa N.J. |wydawca = Frank Cass & Co. Ltd. |s = 83, 90, 92–93, 103}}</ref>.

[[Strefa Gazy]] była okupowana przez Izrael od 1967 do 2005, kiedy ewakuowano ze Strefy wszystkie żydowskie osiedla z ich mieszkańcami, jako część planu jednostronnego wycofania się. Izrael przez cały czas kontroluje przestrzeń powietrzną i granicę morską Strefy Gazy. Izraelskiej kontroli podlegają także przejścia graniczne i przepływ towarów. Natomiast odpowiedzialność za sytuację wewnętrzną spoczywa na [[Hamas]]ie<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.nytimes.com/2007/09/19/world/middleeast/19gaza.html |tytuł = Isolation of Gaza Chokes Off Trade |autor = Steven Erlanger |praca = The New York Times |opublikowany = 19 września 2007 |język = en |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>.

Po zajęciu tych terytoriów przez Izrael w 1967 na każdym z nich zaczęto tworzenie, nielegalnych w świetle prawa międzynarodowego, [[Osiedla żydowskie|osiedli żydowskich]]. W stosunku do Wschodniej Jerozolimy i Wzgórz Golan, tereny te podporządkowano izraelskiej jurysdykcji, przyłączając je do Izraela i ofiarując mieszkańcom izraelskie obywatelstwo. Natomiast Zachodni Brzeg pozostał pod wojskową okupacją. Tereny te obecnie są powszechnie uznawane za miejsce powstania przyszłego [[Palestyna (państwo)|państwa palestyńskiego]]. Większość negocjacji dotyczących tych terenów opierała się na rezolucji ONZ nr 242, która wzywała Izrael do wycofania się z zajętych terenów w zamian za normalizację stosunków z arabskimi państwami. Zasada ta jest nazywana: „ziemia za pokój”<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3340641,00.html |tytuł = Isolation of Gaza Chokes Off Trade |praca = Jedi’ot Acharonot |opublikowany = 16 grudnia 2006 |język = en |data dostępu = 2009-02-04}}</ref><ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20110429194341/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1181570258086&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull |tytuł = Syria ready to discuss land for peace |autor = Mark Weiss |praca = The Jerusalem Post |opublikowany = 12 czerwca 2007 |język = en |data dostępu = 2009-02-04}}</ref><ref>{{cytuj stronę |url = https://archive.is/20110429194245/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost/JPArticle/ShowFull&cid=1173879095966 |tytuł = Egypt: Israel must accept the land-for-peace formula |praca = The Jerusalem Post |opublikowany = 15 marca 2007 |język = en |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>.

Zachodni Brzeg jest zamieszkany przez pierwotną, głównie arabską, ludność [[Palestyńczycy|palestyńską]], w tym historycznych mieszkańców tych terenów oraz [[Palestyńczycy|palestyńskich]] [[Uchodźstwo|uchodźców]] z przybyłych na [[Zachodni Brzeg]] wcześniej, zwłaszcza w okresie [[I wojna izraelsko-arabska|wojny]] z 1948<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.un.org/unrwa/publications/pdf/uif-dec04.pdf |tytuł = UNRWA in Figures: Figures as of December 31, 2004 |praca = United Nations |opublikowany = 31 grudnia 2004 |język = en |archiwum = https://web.archive.org/web/20050409071314/http://www.un.org/unrwa/publications/pdf/uif-dec04.pdf |zarchiwizowano = 9 kwietnia 2005 |data dostępu = 2009-02-04}}</ref> i bezpośrednio wcześniej. Po klęsce w wojnie 1967 Palestyńczycy znaleźli się pod izraelską administracją wojskową. Po 1993 większa część miast i populacji arabskiej zamieszkującej te tereny znalazła się pod wewnętrzną jurysdykcją [[Autonomia Palestyńska|Autonomii Palestyńskiej]]. Izrael zachowuje prawo do częściowej wojskowej kontroli, chociaż w okresach arabskich niepokojów [[Siły Obronne Izraela|izraelska armia]] kilkakrotnie wkraczała i przywracała całkowitą wojskową kontrolę. Podczas [[Intifada Al-Aksa|intifady Al-Aksa]], w odpowiedzi na serię samobójczych zamachów terrorystycznych, izraelski rząd rozpoczął budowę [[Mur bezpieczeństwa|muru bezpieczeństwa]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.securityfence.mod.gov.il/Pages/ENG/questions.htm |tytuł = Questions and Answers |praca = Israel’s Security Fence |język = en |archiwum = https://web.archive.org/web/20131003072906/http://www.securityfence.mod.gov.il/Pages/ENG/questions.htm |zarchiwizowano = 3 października 2013 |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>, który pomimo licznych sprzeciwów powstaje częściowo na terenach arabskich<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.btselem.org/english/Publications/summaries/200512_Under_the_Guise_of_Security.asp |tytuł = Under the Guise of Security: Routing the Separation Barrier to Enable Israeli Settlement Expansion in the West Bank |praca = B’Tselem |opublikowany = 2005 |język = en |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>.

== Siły zbrojne ==
[[Plik:F-15I Ra'am.jpg|mały|upright|[[McDonnell Douglas F-15 Eagle|F-15I ''Ra’am'']] z 69 Dywizjonu IDF/AF]]
{{osobny artykuł|Siły Obronne Izraela|Siły Powietrzne Izraela}}
[[Siły Obronne Izraela]] ([[Język hebrajski|hebr.]] צבא הגנה לישראל, ''Cwa Hagana L-Israel'', w skrócie ''CaHaL'') składają się z wojsk [[Wojska Lądowe Izraela|lądowych]], [[Siły Powietrzne Izraela|sił powietrznych]] i [[Izraelski Korpus Morski|marynarki wojennej]]. Zostały powołane do życia podczas [[I wojna izraelsko-arabska|wojny o niepodległość]] w 1948, z połączenia żydowskich organizacji paramilitarnych (głównie [[Hagana|Hagany]])<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20080412082705/http://dover.idf.il:80/IDF/English/about/History/40s/1948/default.htm |tytuł = History: 1948 |autor = Roger Boyes |praca = Israel Defense Forces |język = en |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>. Siły zbrojne mają także w swoich szeregach wywiad wojskowy [[Aman (wywiad)|Aman]], który współpracuje z [[Mosad]]em, [[Szin Bet]] i tajną agencją wywiadowczą [[Lakam]]<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Henderson |imię = Robert D.A. |tytuł = Brassey’s International Intelligence Yearbook |wydawca = Brassey’s Inc. |rok = 2003 |strony = 97 |isbn = 1574885502 |język = en}}</ref>. Uczestnictwo w licznych wojnach i konfliktach zbrojnych spowodowało, że Siły Obronne Izraela są jednymi z najlepiej wyćwiczonych na polu walki sił zbrojnych na świecie<ref>{{cytuj stronę |url = https://www.globalsecurity.org/military/world/israel/idf.htm |tytuł = Israel Defense Forces – Tzvah Haganah L’Yisrael |praca = GlobalSecurity.org |język = en |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>.

Według rankingu ''Global Firepower''<ref>[https://www.globalfirepower.com/country-military-strength-detail.php?country_id=israel Global Firepower].</ref> (2021) izraelskie siły zbrojne stanowią 20. siłę militarną na świecie, z rocznym budżetem na cele obronne w wysokości 16 mld dolarów (USD)<ref>{{Cytuj stronę |url = http://www.globalfirepower.com/country-military-strength-detail.asp?country_id=Israel |tytuł = Israel |opublikowany = [[Global Firepower]] |język = en |data dostępu = 2014-08-09}}</ref>.

Większość Izraelczyków podlega [[Pobór (wojsko)|poborowi wojskowemu]] w wieku osiemnastu lat. Mężczyźni służą przez trzy, a kobiety przez dwa lata<ref>{{cytuj stronę |url = https://www.globalsecurity.org/military/world/israel/idf.htm |tytuł = The Israel Defense Forces |autor = Netanel Lorch |praca = Israel Ministry of Foreign Affairs |opublikowany = 31 maja 1997 |język = en |data dostępu = 2010-12-28}}</ref>. Po ukończeniu służby zasadniczej następuje przeniesienie do sił rezerwowych, które każdego roku przeprowadzają kilkutygodniowe ćwiczenia obejmujące rezerwistów do lat czterdziestu. Większość kobiet jest zwolniona z ćwiczeń sił rezerwowych. Większości arabskich obywateli Izraela (poza druzami) oraz osobom zaangażowanym w [[Judaizm|studia religijne]] przysługuje zwolnienie ze służby wojskowej, i to pomimo faktu, że zwalnianie studentów [[Jesziwa|jesziw]] jest od wielu lat źródłem niezadowolenia izraelskiego społeczeństwa<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Stendel |imię = Ori |tytuł = The Arabs in Israel |wydawca = Sussex Academic Press |rok = 1997 |strony = 191 |isbn = 1898723230 |język = en}}</ref><ref>{{cytuj stronę |url = http://www.haaretz.com/hasen/pages/ArticleContent.jhtml?itemNo=860256 |tytuł = Cool law, for wrong population |autor = Nehemia Shtrasler |praca = Ha-Arec |opublikowany = 16 maja 2007 |język = en |archiwum = https://web.archive.org/web/20071001050353/http://www.haaretz.com/hasen/pages/ArticleContent.jhtml?itemNo=860256 |zarchiwizowano = 1 października 2007 |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>. Alternatywą jest odbycie obowiązkowej służby wojskowej w służbach pomocniczych, takich jak szpitale, szkoły i inne instytucje opieki społecznej<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20070703004159/http://www.nbn.org.il/students/sherut_leumi.htm |tytuł = Sherut Leumi (National Service) |praca = Nefesh B’Nefesh |język = en |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>. W efekcie takiego działania poboru, Siły Obronne Izraela utrzymują około 168 000 żołnierzy w służbie czynnej i dodatkowych 408 000 w siłach rezerwowych<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20080625035443/http://www.inss.org.il/upload/(FILE)1206270841.pdf |tytuł = Israel |praca = The Institute for National Security Studies |język = en |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>.

[[Plik:Merkava4 MichaelMass01.jpg|mały|upright|lewo|Główny izraelski czołg pola walki [[Merkawa]]]]
Siły zbrojne korzystają w większości z nowoczesnych systemów uzbrojenia, które zostały zaprojektowane i wyprodukowane w Izraelu, pozostała część pochodzi z importu. Największym zagranicznym dostawcą uzbrojenia są Stany Zjednoczone. Szacuje się, że amerykańska pomoc wojskowa w latach 2008–2017 wyniesie 30 miliardów [[Dolar amerykański|dolarów]]<ref name="nyt">{{cytuj stronę |url = http://www.nytimes.com/2007/08/17/world/middleeast/17israel.html |tytuł = Israel to Get $30 Billion in Military Aid From U.S. |autor = Steven Erlanger |praca = The New York Times |opublikowany = 17 sierpnia 2007 |język = en |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>. Rozwijany przez Stany Zjednoczone i Izrael system [[Rakietowy pocisk antybalistyczny|obrony antyrakietowej]] [[Chetz-2|Arrow]] jest jednym z najsprawniejszych na świecie<ref>{{cytuj stronę |url = http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1173879211495&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull |tytuł = Arrow can fully protect against Iran |autor = [[Ja’akow Kac (dziennikarz)|Ja’akow Kac]] |praca = The Jerusalem Post |opublikowany = 30 marca 2007 |język = en |archiwum = https://web.archive.org/web/20110429194302/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1173879211495&pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull |zarchiwizowano = 29 kwietnia 2011 |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>. Państwo rozwinęło także swój własny program [[Czołg podstawowy|czołgu podstawowego]] [[Merkawa]]. Po [[Wojna Jom Kipur|wojnie Jom Kipur]] Izrael stworzył własną sieć [[Satelita rozpoznawczy|satelitów szpiegowskich]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20071114114530/https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/kent-csi/docs/v44i5a04p.htm |tytuł = Israel’s Quest for Satellite Intelligence |autor = E.L. Zorn |praca = Central Intelligence Agency |opublikowany = 8 maja 2007 |język = en |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>. Po wystrzeleniu satelity [[Ofeq]] Izrael dołączył do grona siedmiu państw mających zdolność wystrzeliwania takich satelitów<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20110429194325/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1181570245958&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull |tytuł = Analysis: Eyes in the sky |autor = Yaakov Katz |praca = The Jerusalem Post |opublikowany = 11 czerwca 2007 |język = en |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>. Od początku istnienia państwo wydaje znaczną część swojego [[Produkt krajowy brutto|produktu krajowego brutto]] na obronność. Na przykład w 1984 wydatki na obronność wynosiły 24% PKB. Obecnie wydatki stanowią 9,4% PKB<ref name="cia" />.

Izrael nie podpisał [[Układ o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej|układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej]] i celowo utrzymuje dwuznaczną politykę dezinformacji o swoim własnym [[Broń jądrowa|potencjale jądrowym]], chociaż jest powszechnie uznawany za kraj mający do dyspozycji broń jądrową<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20090316090111/http://www.iaea.org/NewsCenter/Transcripts/2004/alahram27072004.html |tytuł = Transcript of the Director General’s Interview with Al-Ahram News |autor = Mohamed ElBaradei |praca = International Atomic Energy Agency |opublikowany = 27 lipca 2004 |język = en |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>. Podczas [[I wojna w Zatoce Perskiej|I wojny w Zatoce Perskiej]] w 1991 nałożono obowiązek wyposażenia wszystkich domów i mieszkań w Izraelu w specjalnie wzmocnione pomieszczenia, które przystosowano do ochrony przed użyciem [[Broń chemiczna|broni chemicznej]] i [[Broń biologiczna|biologicznej]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20070504100844/http://www.israelhomeowner.com/Glossary.asp |tytuł = Glossary |praca = Israel Homeowner |język = en |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>. Izrael podpisał, lecz nie ratyfikował [[Konwencja o zakazie broni chemicznej|Konwencji o zakazie broni chemicznej]]. Nie podpisał natomiast [[Konwencja o broni biologicznej|Konwencji o broni biologicznej]]<ref>{{Cytuj pismo |nazwisko = Stempień |imię = Marta |nazwisko2 = Tołwiński |imię2 = Maciej |tytuł = Efektywność międzynarodowych reżimów nieproliferacji broni biologicznej i chemicznej |url = https://repozytorium.ur.edu.pl/handle/item/1414 |czasopismo = Polityka i Społeczeństwo |wolumin = 4(13) |wydanie = |strony = 124 |data = 2015 |issn = |data dostępu = 2019-04-20}}</ref>.

== Gospodarka ==
[[Plik:Bursa05.jpg|mały|''Diamond Exchange Compound'' w [[Ramat Gan]]ie]]
{{osobny artykuł|Gospodarka Izraela}}
[[Plik:BankIsrael01 ST 06.jpg|mały|Centralny Bank Izraela]]
[[Plik:Eilat's Harbor.JPG|mały|lewo|[[Port Ejlat]]]]
[[Plik:Wheat-haHula-ISRAEL2.JPG|mały|Uprawy pszenicy w Izraelu]]
Izrael jest uznawany za najbardziej rozwinięty gospodarczo i przemysłowo kraj [[Bliski Wschód|Bliskiego Wschodu]]. Został umieszczony na 30. miejscu w rankingu [[Bank Światowy|Banku Światowego]] według [[Wskaźnik łatwości prowadzenia działalności gospodarczej|wskaźnika łatwości prowadzenia działalności gospodarczej]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.doingbusiness.org/EconomyRankings/?regionid=426 |tytuł = Economy Rankings |praca = The World Bank Group |opublikowany = 2008 |język = en |data dostępu = 2009-02-04}}</ref> oraz na 23. miejscu w rankingu [[Światowe Forum Ekonomiczne|Światowego Forum Ekonomicznego]] według [[Globalny raport konkurencyjności|wskaźnika konkurencyjności wzrostu]]<ref name="wef">{{cytuj stronę |url = http://www.weforum.org/pdf/gcr/2008/rankings.pdf |tytuł = The Global Competitiveness Index rankings and 2007–2008 comparisons |praca = World Economic Forum |opublikowany = 2008 |język = en |archiwum = https://web.archive.org/web/20081206133820/http://www.weforum.org/pdf/gcr/2008/rankings.pdf |zarchiwizowano = 2008-12-06 |data dostępu = 2009-02-01}}</ref>. Znajduje się na drugim miejscu na świecie (za Stanami Zjednoczonymi) pod względem liczby firm rozpoczynających działalność gospodarczą. Ma największą liczbę przedsiębiorstw (poza Ameryką Północną) notowanych na giełdzie [[NASDAQ]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20120306040912/http://www.nasdaq.com/newsroom/news/pr2005/ne_section05_019.stm |tytuł = NASDAQ Appoints Asaf Homossany as New Director for Israel |autor = Assaf Kedem |praca = NASDAQ |opublikowany = 6 stycznia 2005 |język = en |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>. W 2007 Izrael zajął 44. miejsce na świecie pod względem wysokości [[Produkt krajowy brutto|produktu krajowego brutto]] (232,7 mld dolarów) i 22. miejsce w [[Parytet siły nabywczej|parytecie siły nabywczej]] (33 299 dolarów)<ref name="IMF-gdp">{{cytuj stronę |url = http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/01/weodata/weorept.aspx?sy=2008&ey=2008&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=436&s=NGDP_R%2CNGDP_RPCH%2CNGDP%2CNGDPD%2CNGDP_D%2CNGDPRPC%2CNGDPPC%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CPPPSH%2CPPPEX%2CPCPI%2CPCPIPCH%2CPCPIE%2CPCPIEPCH%2CLUR%2CLE%2CLP%2CGGB%2CGGB_NGDP%2CBCA%2CBCA_NGDPD&grp=0&a=&pr1.x=38&pr1.y=7 |tytuł = Report for Selected Countries and Subjects |praca = International Monetary Fund |język = en |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>. W 2007 Izrael zaproszono do przystąpienia do [[Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju|Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3400955,00.html |tytuł = Israel invited to join the OECD |autor = Israel Money |praca = [[Jedi’ot Acharonot]] |opublikowany = 16 maja 2007 |język = en |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>, która propaguje współpracę między państwami przestrzegającymi zasad demokracji i [[Wolny rynek|wolnego rynku]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20070615162755/http://www.oecd.org/pages/0,3417,en_36734052_36734103_1_1_1_1_1,00.html |tytuł = About OECD |praca = Organisation for Economic Co-operation and Development |język = en |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>.

Środkiem płatniczym Izraela są [[Nowy izraelski szekel|nowe szekle]] (NIS). Zostały one wprowadzone do obiegu 1 kwietnia 1985, zastępując starego [[Szekel|szekla]] (1 NIS = 1000 starych szekli), który w 1980 wyparł lirę izraelską (1 stary szekel = 10 lir), nazywaną szterlingiem izraelskim (nazwa pochodząca z czasów brytyjskiego [[Palestyna (mandat)|Mandatu Palestyny]]). Nowy szekel dzieli się na 100 [[Agora (moneta)|agor]]. W obiegu funkcjonują monety o nominałach 10 i 50 agor, 1, 5 i 10 szekli oraz banknoty o nominałach 20, 50, 100 i 200 szekli.

Wzrost [[Produkt krajowy brutto|PKB]] w 2007 w porównaniu do roku poprzedniego wyniósł 5,4%. [[Parytet siły nabywczej]] wyniósł 188,3 mld dolarów. Produkt krajowy brutto na głowę wyniósł 26 226 dolarów{{r|Figures}}.

Pomimo ograniczonych [[Zasoby naturalne|bogactw naturalnych]] intensywny rozwój sektorów rolnictwa i przemysłu uczynił z Izraela państwo samowystarczalne pod względem produkcji żywności (poza zbożami i wołowiną). Ważnymi towarami importowanymi są [[paliwa kopalne]] i uzbrojenie. Wartość importu w 2007 wyniosła 73,6 mld dolarów{{r|Figures}}. Eksport obejmuje owoce, warzywa, leki, oprogramowanie, produkty chemiczne, uzbrojenie i diamenty. Wartość eksportu w 2007 wyniosła 70,9 mld dolarów. [[Deficyt handlowy|Deficyt]] w handlu zagranicznym wyniósł 2,7 mld dolarów{{r|Figures}}.

Większość energii elektrycznej produkuje się ze spalania węgla, gazu ziemnego i ropy naftowej. W 2007 zużycie energii elektrycznej wyniosło 15 268 [[Kilowatogodzina|MWh]]{{r|Figures}}. Korzystne położenie geograficzne Izraela powoduje, że występują tam idealne warunki do rozwoju technologii wykorzystujących [[Energetyka słoneczna|energię słoneczną]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.npr.org/templates/transcript/transcript.php?storyId=15503716 |tytuł = Israel Pushes Solar Energy Technology |autor = Linda Gradstein |praca = National Public Radio |opublikowany = 22 października 2007 |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref><ref name="zenith">{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20110523231237/http://www.businessweek.com/globalbiz/content/mar2008/gb20080326_485582.htm |tytuł = At the Zenith of Solar Energy |autor = Neal Sandler |praca = Business Week |opublikowany = 26 marca 2008 |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref><ref name="sun energy">{{cytuj stronę |url = http://www.cbc.ca/news/reportsfromabroad/parry/20070815.html |tytuł = Looking to the sun |autor = Tom Parry |praca = Canadian Broadcasting Corporation |opublikowany = 15 sierpnia 2007 |język = en |archiwum = https://web.archive.org/web/20070819090824/http://www.cbc.ca/news/reportsfromabroad/parry/20070815.html |zarchiwizowano = 19 sierpnia 2007 |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>. Izraelscy inżynierowie wdrażają innowacyjne technologie do życia codziennego, a korporacje technologii energetyki słonecznej realizują projekty na całym świecie<ref name="zenith" /><ref name="sun energy" />. Ponad 90% izraelskich domów używa energii słonecznej do ogrzewania wody – jest to najwyższy wskaźnik na świecie<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.environmentcalifornia.org/uploads/at/56/at563bKwmfrtJI6fKl9U_w/Solar-Water-Heating.pdf |tytuł = Solar Water Heating (How California Can Reduce Its Dependence on Natural Gas) |autor = Bernadette Del Chiaro |praca = Environment California Research and Policy Center |język = en |archiwum = https://web.archive.org/web/20070926033214/http://www.environmentcalifornia.org/uploads/at/56/at563bKwmfrtJI6fKl9U_w/Solar-Water-Heating.pdf |zarchiwizowano = 2007-09-26 |data dostępu = 2009-02-05}}</ref><ref>{{cytuj stronę |url = https://archive.ph/20081003192408/http://www.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost/JPArticle/ShowFull&cid=1222017430932 |tytuł = Bright ideas |autor = Ehud Zion Waldoks |praca = The Jerusalem Post |opublikowany = 1 października 2008 |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref><ref>{{cytuj stronę |url = http://www.neaman.org.il/neaman/publications/publication_item.asp?fid=590&parent_fid=490&iid=3639 |tytuł = Solar energy for the production of heat |praca = Samuel Neaman Institute |język = en |archiwum = https://web.archive.org/web/20071106034326/http://www.neaman.org.il/neaman/publications/publication_item.asp?fid=590&parent_fid=490&iid=3639 |zarchiwizowano = 2007-11-06 |data dostępu = 2009-02-03}}</ref>.

Mając niewielkie zasoby wody pitnej, Izrael udoskonalił różnorodne technologie oszczędzania wody, w tym [[Irygacja (rolnictwo)|nawadnianie kropelkowe]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.mfa.gov.il/mfa/facts%20about%20israel/land/focus%20on%20israel-%20development%20of%20limited%20water%20reso |tytuł = Development of Limited Water Resources- Historical and Technological Aspects |praca = Israeli Ministry of Foreign Affairs |język = en |data dostępu = 2009-02-03}}</ref>. Rolnictwo jest ważną gałęzią izraelskiej gospodarki. Areał upraw rolniczych w 2007 wynosił 285 100 [[hektar]]ów{{r|Figures}}.

Izrael jest światowym liderem w technologiach [[Odsalanie|odsalania]] i oczyszczania wody, wykorzystania [[Energia geotermalna|energii geotermalnej]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://pqasb.pqarchiver.com/jrep/access/1271587481.html?dids=1271587481:127 1587481&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&date=May+28%2C+2007&author=Mitch+Ginsburg&pub=The+Jerusalem+Report&edition=&startpage=13&de/ |tytuł = A Hotter Holy Land |autor = Mitch Ginsburg |praca = The Jerusalem Report |opublikowany = 28 maja 2007 |język = en |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>, rozwoju [[Wysoka technika|technologii hi-tech]] i [[Telekomunikacja|telekomunikacji]]. Powstała izraelska ''Silicon Wadi'', która jest porównywana z amerykańską [[Dolina Krzemowa|Doliną Krzemową]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.thehindubusinessline.com:80/businessline/2001/01/11/stories/151139ue.htm |tytuł = Israel keen on IT tie-ups |autor = Rishi Kumar |praca = The Hindu Business Line |opublikowany = 10 stycznia 2001 |język = en |archiwum = https://web.archive.org/web/20101115191446/http://www.thehindubusinessline.com/businessline/2001/01/11/stories/151139ue.htm |zarchiwizowano = 15 listopada 2010 |data dostępu = 2009-02-04}}</ref><ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20090212180723/http://www.ebusinessforum.com/index.asp?doc_id=7798&layout=rich_story |tytuł = The secret of Israel’s success |praca = The Economist |opublikowany = 14 listopada 2005 |język = en |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>. [[Intel|Intel Corporation]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1171894528658&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull |tytuł = Intel to expand Jerusalem R&D |autor = Avi Krawitz |praca = The Jerusalem Post |opublikowany = 27 lutego 2007 |język = en |archiwum = https://web.archive.org/web/20070929212346/http://www.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1171894528658&pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull |zarchiwizowano = 29 września 2007 |data dostępu = 2009-02-04}}</ref> i [[Microsoft|Microsoft Corporation]]<ref>{{cytuj stronę |url = https://archive.is/20070613135316/http://www.microsoft.com/Israel/RnD/about/team.html |tytuł = Israel R&D Center: Leadership Team |praca = Microsoft |opublikowany = 2007 |język = en |data dostępu = 2009-02-04}}</ref> wybudowały w Izraelu swoje pierwsze zagraniczne [[Prace rozwojowe|działy badań i rozwoju]]. Swoje siedziby otworzyły tutaj także korporacje [[IBM]], [[Cisco Systems|Cisco]] i [[Motorola]]. W lipcu 2007 amerykański miliarder [[Warren Buffett]], będący właścicielem holdingu [[Berkshire Hathaway]], kupił za 4 mld dolarów swoją pierwszą nieamerykańską spółkę, izraelską Iscar Metalworking<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.iht.com/articles/2007/05/06/bloomberg/bxwarren.php |tytuł = Buffett is ready to buy a ‘big business’ |autor = Josh P. Hamilton i Jesse Westbrook |praca = Herald Tribune |opublikowany = 7 maja 2007 |język = en |archiwum = https://web.archive.org/web/20090626071741/http://www.iht.com/articles/2007/05/06/bloomberg/bxwarren.php |zarchiwizowano = 26 czerwca 2009 |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>. Od lat 70. Izrael otrzymuje pomoc ekonomiczną od Stanów Zjednoczonych. Dzięki tym pożyczkom finansowana jest większość długu zagranicznego Izraela<ref name="cia" />. W 2007 Stany Zjednoczone zgodziły się przyznać 30 mld dolarów pomocy dla Izraela<ref name="nyt" />.

=== Transport ===
[[Plik:Interchangeisrael.jpg|mały|[[Autostrada 1 (Izrael)|Autostrada nr 1]]]]
{{osobny artykuł|Drogi w Izraelu}}
Izrael ma dobrze rozwiniętą sieć autostrad i [[Droga ekspresowa|dróg ekspresowych]]. Są one nieustannie rozbudowywane. Ogółem w 2008 było 17 870 km dróg, w tym 146 km autostrad<ref name="cia" />. W 2007 w Izraelu było 1 779 301 zarejestrowanych prywatnych samochodów, 358 317 ciężarówek i samochodów służbowych, oraz 12 902 autobusy. W całym 2007 doszło do 16 tys. wypadków drogowych, w których zginęło 398 osób, a 32,8 tys. osób zostało rannych{{r|Figures}}.

[[Plik:BombardierDDIsrarail.jpg|mały|upright|lewo|Pociąg ''Bombardier'']]
[[Linia kolejowa|Linie kolejowe]] mają długość 853 km (standard szerokości 1,435 metra). Izraelskie linie kolejowe [[Rakewet Jisra’el]] przewiozły w 2007 31,8 mln pasażerów oraz 7,9 mln [[Tona|ton]] towarów{{r|Figures}}.

Wszystkich [[Porty lotnicze w Izraelu|lotnisk i pasów do lądowania w Izraelu]] jest 53, z czego z utwardzonymi pasami 30. Z pasami do lądowania o długości ponad 3047 metrów są 2 lotniska. Z pasami o długości od 2438 do 3047 m jest 5 lotnisk. Z pasami o długości od 1524 do 2437 m jest 7 lotnisk. Z pasami o długości od 914 do 1523 m jest 10 lotnisk. I z pasami o długości do 914 m jest 6 lotnisk (dane z 2007)<ref name="cia" />. Linie lotnicze przewiozły 10,15 mln pasażerów. Ogółem w 2007 w izraelskich portach lotniczych wylądowało 34,5 tys. samolotów{{r|Figures}}.

[[Plik:B747ElAlinWarsaw1.jpg|mały|Izraelski [[Boeing 747]] w barwach [[El Al]] na lotnisku w Warszawie]]
[[Port morski|Porty morskie]] znajdują się w: [[Port Aszdod|Aszdod]], [[Port Aszkelon|Aszkelonie]], [[Port Ejlat|Ejlacie]], [[Port Hadera|Haderze]] i [[Port Hajfa|Hajfie]]. Flota handlowa w 2008 składała się z 11 statków: 9 [[Kontenerowiec|kontenerowców]] i 2 [[Drobnicowiec|drobnicowców]]. Dodatkowo 60 statków jest zarejestrowanych w innych państwach: 3 na [[Bermudy|Bermudach]], 4 na [[Cypr]]ze, 2 w [[Gruzja|Gruzji]], 1 w [[Honduras]]ie, 23 w [[Liberia|Liberii]], 18 na [[Malta|Malcie]], 3 w [[Panama|Panamie]], 2 w [[Saint Vincent i Grenadyny|Saint Vincent i Grenadynie]] oraz 4 na [[Słowacja|Słowacji]]<ref name="cia" />.

Izraelskie przedsiębiorstwa telekomunikacyjne dostarczają usługi telefoniczne dla 3,1 mln osób opłacających abonament. Dodatkowo jest 12 tys. telefonów publicznych. Liczba dostarczonych w 2007 przesyłek pocztowych wyniosła 735 mln listów i 1,6 mln paczek{{r|Figures}}.

=== Turystyka ===
[[Plik:EinGedi ST 06.jpg|mały|upright|''Międzynarodowy Ogród Botaniczny'' w [[kibuc]]u [[En Gedi]]]]
Inną ważną gałęzią gospodarki Izraela jest turystyka, szczególnie religijna, ale turystów przyciągają także nadmorskie plaże, archeologiczne i historyczne miejsca oraz bardzo urozmaicone środowisko geograficzne. Turystyka musi ponosić wysokie koszty związane z koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa turystom, jednak liczba przyjeżdżających i zyski rosną z każdym rokiem<ref>{{cytuj stronę |url = https://archive.is/20110429194155/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1186557443251&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull |tytuł = Tourist visits above pre-war level |praca = The Jerusalem Post |opublikowany = 14 sierpnia 2007 |język = en |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>. W 2015 roku kraj ten odwiedziło 2,8 mln turystów (4,3% mniej niż w roku poprzednim), generując dla niego przychody na poziomie 5,365 mld [[Dolar amerykański|dolarów]]<ref>{{Cytuj stronę |url = https://www.unwto.org/archive/global/publication/unwto-tourism-highlights-2016-edition |tytuł = UNWTO Tourism Highlights, 2016 Edition |autor = |rok = 2016 |opublikowany = [[Światowa Organizacja Turystyki|UNWTO]] |strony = 8 |język = en |data dostępu = 2016-10-04}}</ref>. Do obsługi tego wielkiego ruchu turystycznego w Izraelu jest 331 hoteli, które dysponują 46,9 tys. pokojów hotelowych. Średnie zajęcie pokojów w 2007 wyniosło 61,7%{{r|Figures}}.

=== Ochrona środowiska ===
Intensywna działalność człowieka zmieniła naturalne warunki środowiska w Izraelu i spowodowała pojawienie się takich niebezpieczeństw jak skażenie wód, powietrza oraz nagromadzenie się odpadów toksycznych. Głównymi źródłami zanieczyszczeń są: spaliny z pojazdów mechanicznych, procesy przemysłowe oraz składowanie odpadów. W 2007 w Izraelu wyprodukowano i zgromadzono na wysypiskach śmieci 4,3 mln ton odpadów stałych{{r|Figures}}. Te niepożądane zjawiska, połączone z rozrastającymi się terenami miejskimi, spowodowały zmniejszenie się przestrzeni występowania rozmaitych gatunków roślin i zwierząt. Wiele z nich znalazło się w stanie zagrożenia wymarciem.

Izrael stoi także przed trudnym wyzwaniem zapewnienia wystarczającej ilości wody pitnej, której braki są coraz bardziej odczuwalne w rolnictwie i przemyśle. Największym problemem jest zapewnienie odpowiedniej jakości wody, która musi sprostać wymaganiom zawartości [[Azotany|azotanów]], mętności i [[Zasolenie|zasolenia]] ([[chlorki]]). W Izraelu przyjęto dopuszczalną normę obecności chlorków w wodzie pitnej na 600 mg/l, podczas gdy [[Światowa Organizacja Zdrowia]] dopuszcza 250 mg/l{{r|Figures}}.

W 1953 powstało Izraelskie Towarzystwo Ochrony Przyrody (''SPNI''), którego zadanie polega na ochronie środowiska naturalnego kraju. Izraelczycy dokładają dużych starań, aby po latach zaniedbań przywrócić dawne bogactwo przyrody. Stworzono prawie 300 rezerwatów przyrody, które zajmują niemal 1/5 obszaru kraju. Parki narodowe otoczyły opieką 34 najważniejsze miejsca historyczne i przyrodnicze Izraela. Narodowy Fundusz Żydowski prowadzi zakrojoną na szeroką skalę kampanię sadzenia drzew. Wielkim sukcesem było odtworzenie po wiekach zniszczeń, wielkich kompleksów leśnych w centralnej części kraju{{r|Optimus Pascal}}.

== Nauka i oświata ==
[[Plik:Weizmann accelerator.jpg|mały|upright|[[Akcelerator cząstek]] w [[Instytut Naukowy Weizmana|Instytucie Naukowym Weizmana]], [[Rechowot]]]]
Izrael ma najwyższą średnią długość trwania nauki szkolnej w Południowo-Zachodniej Azji i jest razem z [[Japonia|Japonią]] na drugim miejscu w całej Azji (po [[Korea Południowa|Korei Południowej]]). Według danych [[Organizacja Narodów Zjednoczonych|ONZ]] Izrael ma także najwyższą w Południowo-Zachodniej Azji średnią umiejętności czytania i pisania<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.unesco.org/education/docs/EN_GD2004_v2.pdf |tytuł = Comparing Education Statistics Across the World |praca = UNESCO Institute for Statistics |opublikowany = 2004 |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>. Przyjęte w 1953 r. Państwowe Prawo Edukacji podzieliło izraelski system edukacji na pięć typów szkół: świeckie, religijne, ultraortodoksyjne, komunalne i arabskie. Najliczniejszą jest grupa szkół publicznych świeckich, do których uczęszcza największa liczba uczniów żydowskich i niearabskich. Większość Arabów wysyła swoje dzieci do arabskich szkół ze względu na wykładowy [[język arabski]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20090212093655/http://www.eric.ed.gov/ERICWebPortal/custom/portlets/recordDetails/detailmini.jsp?_nfpb=true&_&ERICExtSearch_SearchValue_0=ED250227&ERICExtSearch_SearchType_0=eric_accno&accno=ED250227  |tytuł = Israeli Schools: Religious and Secular Problems |autor = Franklin Parker |praca = Education Resources Information Center |opublikowany = 10 października 2004 |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>.

Edukacja w Izraelu jest [[Obowiązek szkolny|obowiązkowa]] dla dzieci i młodzieży w wieku od trzech do osiemnastu lat<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20071001043810/http://www.haaretz.com/hasen/spages/883341.html |tytuł = Knesset raises school dropout age to 18 |autor = Or Kashti i Szachar Ilan |praca = Ha-Arec |opublikowany = 19 lipca 2007 |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref><ref>{{cytuj stronę |url = http://www.mfa.gov.il/MFA/MFAArchive/2000_2009/2003/1/Summary+of+the+principal+laws+relating+to+educatio.htm |tytuł = Summary of the Principal Laws Related to Education |praca = Israel Ministry of Foreign Affairs |opublikowany = 26 stycznia 2003 |język = en |archiwum = https://archive.is/fsZl |zarchiwizowano = 2012-06-28 |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>. Nauka jest podzielona na trzy poziomy: [[szkoła podstawowa]] (klasy 1–6), [[szkoła średnia]] (klasy 7–9) i [[Szkoła ponadpodstawowa|liceum]] (klasy 10–12) – zakończone [[Egzamin maturalny|egzaminem maturalnym]] ([[Język hebrajski|hebr.]] תעודת בגרות, ''Te’udat Bagrut''). Aby otrzymać świadectwo dojrzałości ''Bargut'' wymagana jest biegłość w przedmiotach obowiązkowych, takich jak: matematyka, Biblia, język hebrajski i literatura powszechna, język angielski, historia i wiedza o społeczeństwie<ref name="moia">{{cytuj stronę |url = http://www.moia.gov.il/NR/rdonlyres/9FBC4448-CB15-4309-BA82-96DC681E7A11/0/education_en.pdf |tytuł = Education |praca = Ministry of Immigrant Absorption |język = en |archiwum = https://web.archive.org/web/20070807233554/http://www.moia.gov.il/NR/rdonlyres/9FBC4448-CB15-4309-BA82-96DC681E7A11/0/education_en.pdf |zarchiwizowano = 2007-08-07 |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>. W szkołach arabskich, chrześcijańskich i druzyjskich, egzamin z Biblii jest zastąpiony egzaminem o dziedzictwie islamu, chrześcijaństwa lub druzów<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20170915073741/http://www.bibl.u-szeged.hu:80/oseas/bagrut.html |tytuł = The Israeli Matriculation Certificate |praca = United States-Israel Educational Foundation via the University of Szeged University Library |opublikowany = styczeń 1996 |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>. W 2003 ponad połowa wszystkich uczniów zdała egzamin i uzyskała świadectwo, umożliwiające kontynuowanie nauki na studiach<ref>{{cytuj stronę |url = http://cbs.gov.il/shnaton56/st08_21.pdf |tytuł = Pupils in Grade XII, matriculation examinees and entitled to a certificate |praca = Central Bureau of Statistics |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>.

Ogólna liczba uczniów i studentów w roku szkolnym 2007/2008 wynosiła 2 187 494, z czego 5,5% uczyło się na [[uniwersytet]]ach. Liczba wszystkich nauczycieli wynosi 128 064, z czego w szkolnictwie podstawowym pracuje 64 549, w liceach 23 358 i w szkolnictwie wyższym 40 051{{r|Figures}}.

Państwo dotuje osiem publicznych uniwersytetów<ref name="moia" /><ref>{{cytuj stronę |url = https://archive.is/20070814065919/http://www.israelemb.org/highered/highed.html |tytuł = Higher Education in Israel |praca = Embassy of Israel in Washington, DC |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>. Najstarszy izraelski uniwersytet, [[Uniwersytet Hebrajski w Jerozolimie|Uniwersytet Hebrajski]] w [[Jerozolima|Jerozolimie]], jest także siedzibą największej biblioteki żydowskiej na świecie, [[Biblioteka Narodowa Izraela|Narodowej Biblioteki Izraela]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20120905203535/http://web.nli.org.il/sites/NLI/English/library/depositing/Pages/lgd_history.aspx |tytuł = About the Library |praca = Jewish National and University Library |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>. W 2006 Uniwersytet Hebrajski został umieszczony na 60. miejscu w rankingu największych uniwersytetów świata<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20090420002714/http://ed.sjtu.edu.cn/rank/2006/ARWU2006_Top100.htm |tytuł = Top 500 World Universities (1-100) |praca = Institute of Higher Education, Shanghai Jiao Tong University |opublikowany = 2006 |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>. Innymi najważniejszymi uczelniami Izraela są: [[Technion|Instytut Techniczny Technion]], [[Instytut Naukowy Weizmana]], [[Uniwersytet Telawiwski]], [[Uniwersytet Bar-Ilana]], [[Uniwersytet w Hajfie]] i [[Uniwersytet Ben Guriona]]. Siedem izraelskich uniwersytetów (poza [[Otwarty Uniwersytet Izraela|Otwartym Uniwersytetem Izraela]]) zostało umieszczonych w rankingu 500 najlepszych na świecie uczelni wyższych<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20080913075327/http://ed.sjtu.edu.cn/rank/2006/ARWU2006TOP500list.htm |tytuł = Top 500 World Universities |praca = Institute of Higher Education, Shanghai Jiao Tong University |opublikowany = 2006 |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>. Izrael zajmuje trzecie miejsce na świecie pod względem liczby obywateli, którzy otrzymali dyplomy uniwersyteckie (20% populacji)<ref name="consulate">{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20070716015552/http://www.israelfm.org/economic/investing/top_ten.htm |tytuł = Top Ten Reasons to Invest in Israel |praca = Israeli Consulate, New York City |opublikowany = 16 lipca 2007 |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref><ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20140410064738/http://www1.american.edu/initeb/as5415a/Israel_ICT/itWork.html |tytuł = Israel: IT Workforce |praca = American University |opublikowany = 2006 |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>. Przybycie do Izraela w latach 90. ponad miliona imigrantów z krajów byłego ZSRR (40% z nich było absolwentami wyższych uczelni) pomogło w rozwoju sektora [[Wysoka technika|technologii hi-tech]]<ref name="consulate" />. Laureatami Nagrody Nobla było czterech izraelskich naukowców. W 2003 [[Ilan Ramon]] został pierwszym izraelskim kosmonautą. Ramon był specjalistą od ładunku towarowego podczas ostatniej, tragicznej misji promu kosmicznego [[Columbia (wahadłowiec)|Columbia]] ([[STS-107]]).

=== Służba zdrowia ===
[[Plik:PTBeilinson.jpg|mały|upright|Beilinson Hospital w [[Petach Tikwa|Petach Tikwie]]]]
W styczniu 1995 weszło w życie Prawo o Ubezpieczeniach Zdrowotnych, które nałożyło na państwo obowiązek zapewnienia jednakowej opieki zdrowotnej wszystkim mieszkańcom Izraela. Przepisy ustaliły tzw. koszyk usług, które fundusze chorych są zobowiązane dostarczyć swoim klientom. Koszyk obejmuje także listę leków, do których otrzymywania są uprawnieni mieszkańcy Izraela. Prawo umożliwia każdemu ubezpieczonemu (w tym osobom starszym i chorym przewlekle) przejście do innego funduszu chorych<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20130623093950/http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Health/health_gen.html#public |tytuł = Public Health in Israel |praca = Jewish Virtual Library |język = en |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>.

Obywatele Izraela płacą obowiązkowy podatek na opiekę zdrowotną, którego wysokość jest uzależniona od wysokości dochodów. Odpowiedzialność za dostarczanie usług medycznych jest podzielona pomiędzy fundusze i Ministerstwo Zdrowia. Służba zdrowia obejmuje: publiczne przychodnie i punkty pierwszej pomocy medycznej, szpitale, laboratoria medyczne, poradnie stomatologiczne, prywatne gabinety lekarskie i lecznictwo rządowe{{r|Figures}}.

W 2007 budżet państwa wydał na służbę zdrowia 53,5 mld szekli. Wydatki podzielono w następujący sposób: 33,7% fundusze chorych, 51,7% szpitale, 8,1% lecznictwo rządowe oraz 6,5% przychodnie prywatne. W 2007 izraelskie szpitale dysponowały 42 676 łóżkami szpitalnymi, co daje średnią statystyczną 5,9 łóżka na 1000 mieszkańców. Liczba lekarzy aktywnych zawodowo (do 65. roku życia) wynosiła 25 314, co daje średnią statystyczną 3,49 lekarza na 1000 mieszkańców{{r|Figures}}.

Głównymi powodami zgonów w 2005 były: 25% złośliwe nowotwory, 19% choroby serca, 7% zaburzenia krążenia, 6% cukrzyca i 5% nagłe wypadki. Pod koniec 2007 w Izraelu było zarejestrowanych 428 pacjentów chorych na [[Zespół nabytego niedoboru odporności|AIDS]] i 4218 zidentyfikowanych nosicieli wirusa [[Ludzki wirus niedoboru odporności|HIV]]{{r|Figures}}.

== Demografia ==
[[Plik:Population of Israel since 1949.svg|mały|upright=1.6|Wzrost populacji Izraela w latach 1949–2010]]
{{osobny artykuł|Demografia Izraela}}
Izrael został założony jako ojczyzna dla narodu żydowskiego i często mówi się o nim jako o państwie żydowskim. Wszyscy Żydzi z całego świata mają tzw. ''prawo powrotu'' do swojej ojczyzny i gwarancję uzyskania izraelskiego [[Obywatelstwo|obywatelstwa]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.knesset.gov.il/laws/special/eng/return.htm |tytuł = The Law of Return 5710 (1950) |praca = The Knesset |opublikowany = 5 lipca 1950 |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>. 75,5% populacji państwa jest Żydami, z których 68% urodziło się już w Izraelu, 22% to imigranci pochodzący z Europy i Ameryki, a 10% stanowią imigranci z Azji i Afryki (wliczając w to świat arabski)<ref name="pdf3">{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20151105011614/http://www1.cbs.gov.il/shnaton56/st02_24.pdf |tytuł = Jews and others, by origin, continent of birth and period of immigration |praca = Central Bureau of Statistics |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>. Według opinii międzynarodowej mieszkający w Izraelu Żydzi uchodzą za społeczność jednorodną – w rzeczywistości jednak w społeczeństwie występują głębokie podziały, a ich głównym źródłem są różnorodnego rodzaju [[Schizma|schizmy]]. Głęboki konflikt istnieje między osobami świeckimi a religijnymi, zwolennikami pokojowego rozwiązania konfliktu na Bliskim Wschodzie („gołębie”) a zwolennikami wojny („jastrzębie”), Żydami pochodzącymi z Bliskiego Wschodu i Europy{{r|Optimus Pascal}}.

Największą i najbardziej wpływową grupą Żydów są [[Żydzi aszkenazyjscy|Aszkenazyjczycy]] – pochodzą oni z Europy Środkowej i Wschodniej, ale są wśród nich także imigranci z Ameryki Północnej, Australii i Afryki Północnej. Niektórzy z członków tej społeczności posługują się językiem [[jidysz]], opartym na średniowiecznym dialekcie niemieckim z licznymi zapożyczeniami z języków [[Języki słowiańskie|słowiańskich]] i [[Język hebrajski|hebrajskiego]], zapisywanym [[Alfabet hebrajski|alfabetem hebrajskim]]. To właśnie Aszkenazyjczycy przyczynili się do powstania państwa żydowskiego, a później zorganizowali masową imigrację Żydów z całego świata. Drugą najliczniejszą grupę stanowią [[Sefardyjczycy]] – potomkowie Żydów wygnanych z Hiszpanii i Portugalii w XV wieku. Niektórzy z członków tej społeczności posługują się językiem [[Ladino (dialekt)|ladino]], który stanowi mieszaninę języka hebrajskiego z hiszpańskim. Mniejszą grupę Żydów stanowią [[Mizrachijczycy|Mizrachim]] – pochodzą z państw arabskich w Afryce Północnej, Bliskiego Wschodu i Azji Środkowej. [[Felaszowie]] to tak zwani czarni Żydzi, pochodzący z Etiopii. Władze Izraela przez wiele lat odnosiły się do nich ze sceptycyzmem i odmawiały przyznania im obywatelstwa izraelskiego{{r|Optimus Pascal}}.

{| class="wikitable" align=right style="text-align:right;"
!colspan=2 align=center| (2018)<ref name="cia" />
|-
| '''Liczba ludności'''
| 8 424 904
|-
!colspan=2| Ludność według wieku
|-
| 0 – 14 lat
| 27%
|-
| 15 – 64 lat
| 61%
|-
| ponad 64 lata
| 12%
|-
!colspan=2| Wiek (mediana)
|-
| W całej populacji
| 30,1 lat
|-
| Mężczyzn
| 29,5 lat
|-
| Kobiet
| 30,7 lat
|-
| '''Przyrost naturalny'''
| 1,49%
|-
| '''Współczynnik urodzeń'''
| 17,9 urodzin/1000 mieszkańców
|-
| '''Współczynnik zgonów'''
| 5,2 zgonów/1000 mieszkańców
|-
| '''Współczynnik migracji'''
| 2,1 migrantów/1000 mieszkańców
|-
!colspan=2| Ludność według płci
|-
| przy narodzeniu
| 1,05 mężczyzn/kobiet
|-
| poniżej 15 lat
| 1,05 mężczyzn/kobiet
|-
| 15 – 64 lat
| 1,02 mężczyzn/kobiet
|-
| powyżej 64 lat
| 0,81 mężczyzn/kobiet
|-
!colspan=2| Umieralność noworodków
|-
| W całej populacji
| 3,4 śmiertelnych/1000 żywych
|-
| płci męskiej
| 3,4 śmiertelnych/1000 żywych
|-
| płci żeńskiej
| 3,4 śmiertelnych/1000 żywych
|-
!colspan=2| Oczekiwana długość życia
|-
| W całej populacji
| 82,7 lat
|-
| Mężczyzn
| 80,8 lat
|-
| Kobiet
| 84,7 lat
|-
! Rozrodczość
| 2,63 urodzin/kobietę
|-
! Urbanizacja
|92,4%
|}
Obok Żydów w Izraelu żyją Arabowie, z których ponad 80% to [[Sunnizm|sunnici]], pozostali to chrześcijanie i druzowie. Sprawa pochodzenia [[Palestyńczycy|Palestyńczyków]] wywołuje wiele kontrowersji, stąd bierze się także „problem palestyński”. Palestyńczycy wywodzą się od Arabów, którzy zdobyli Palestynę w VII wieku oraz ze zarabizowanej ludności autochtonicznej. Prawie 10% izraelskich Arabów stanowią [[Beduini]] – plemiona pasterzy-koczowników, którzy zamieszkują głównie pustynę Negew. [[Palestyńczycy]] są głównie [[Islam|muzułmanami]] wyznania [[Sunnizm|sunnickiego]], ale istnieje mniejszość [[Chrześcijaństwo|chrześcijańska]], tak [[Prawosławie|prawosławna]], jak i [[Katolicyzm|katolicka]]. Innymi grupami zamieszkującymi Izrael są [[druzowie]], [[Samarytanie]] i [[Czerkiesi]]{{r|Optimus Pascal}}.

W 2008 populacja Izraela wynosiła 7 356 100<ref name="wzrost" />. Według danych statystycznych 91,7% populacji zamieszkuje w obszarach miejskich{{r|Figures}}. [[Gęstość zaludnienia]] wynosi 351 osób/km². Dla celów [[Statystyka|statystycznych]] w Izraelu wydzielono trzy [[Obszar metropolitalny|obszary metropolitalne]]: [[Tel Awiw-Jafa|Tel Awiw]] i [[Gusz Dan]] (populacja 3 150 000), [[Hajfa]] i [[Ha-Kerajot]] (populacja 1 039 000) oraz [[Beer Szewa|Be’er Szewa]] (populacja 531 000)<ref>{{cytuj stronę |url = http://cbs.gov.il/reader/shnaton/templ_shnaton_e.html?num_tab=st02_16&CYear=2008 |tytuł = Localities, Population, and Density |praca = Central Bureau of Statistics |język = en |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>. Największym miastem Izraela, pod względem populacji i powierzchni, jest [[Jerozolima]] (populacja 756 888 na obszarze 125,2 km²)<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20181120160612/http://www.cbs.gov.il/hodaot2006n/11_06_106e.pdf |tytuł = Press Release: Jerusalem Day |praca = Central Bureau of Statistics |język = en |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>. Następnymi miastami Izraela pod względem populacji są kolejno: Tel Awiw (392 000), Hajfa (265 100) i [[Riszon le-Cijjon]] (225 800)<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20181009114131/http://www.cbs.gov.il/population/new_2007/table3.pdf |tytuł = Population of Localities numbering above 1,000 residents and other rural population on 31/12/2006 |praca = Central Bureau of Statistics |język = en |data dostępu = 2009-02-04}}</ref>.

Na [[Zachodni Brzeg|Zachodnim Brzegu]], pod administracją izraelską pozostaje wiele [[Osiedla żydowskie|żydowskich osiedli]], takich jak [[Ma’ale Adummim]] i [[Ari’el]] (powstały one na terytoriach okupowanych przez Izrael po 1967). W powstałym w ten sposób [[Judea i Samaria|Dystrykcie Judei i Samarii]] żyje ponad 260 tys. Izraelczyków<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20110813160145/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1167467697743&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull |tytuł = Report: 12,400 new settlers in 2006 |autor = Tovah Lazaroff |praca = The Jerusalem Post |opublikowany = 10 stycznia 2007 |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref><ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20140904025925/http://www.fmep.org/settlement_info/settlement-info-and-tables/stats-data/settlements-in-the-west-bank-1 |tytuł = Settlements in the West Bank |praca = Foundation for Middle East Peace |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>. Wschodnia Jerozolima jest uznawana przez Izrael za nierozerwalną część aglomeracji miejskiej Jerozolimy i według izraelskiego prawa od 1967 pozostaje pod izraelską jurysdykcją. Jest to jednak terytorium sporne, ponieważ władze palestyńskie planowały utworzenie we Wschodniej Jerozolimie stolicy własnego państwa. We Wschodniej Jerozolimie żyje około 250 tys. Izraelczyków<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.fmep.org/settlement_info/settlement-info-and-tables/stats-data/settlements-in-east-jerusalem |tytuł = Settlements in East Jerusalem |praca = Foundation for Middle East Peace |język = en |archiwum = https://web.archive.org/web/20100118152610/http://fmep.org/settlement_info/settlement-info-and-tables/stats-data/settlements-in-east-jerusalem |zarchiwizowano = 18 stycznia 2010 |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>. Również [[Wzgórza Golan]] pozostają terytorium spornym. Izrael od 1982 uznaje je jako terytorium własnego państwa, jednak Syria nieustannie domaga się ich zwrotu. Na Wzgórzach Golan żyje około 18 tys. Izraelczyków<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.fmep.org/settlement_info/settlement-info-and-tables/stats-data/settlements-in-the-golan-heights |tytuł = Settlements in the Golan Heights |praca = Foundation for Middle East Peace |język = en |archiwum = https://web.archive.org/web/20130826031946/http://www.fmep.org/settlement_info/settlement-info-and-tables/stats-data/settlements-in-the-golan-heights |zarchiwizowano = 26 sierpnia 2013 |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>. Do czasu ewakuacji w 2005 w [[Strefa Gazy|Strefie Gazy]] żyło 7,8 tys. Izraelczyków<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20130826025402/http://www.fmep.org/settlement_info/settlement-info-and-tables/stats-data/settlements-in-the-gaza-strip-1 |tytuł = Settlements in the Gaza Strip |praca = Foundation for Middle East Peace |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>.

{| class="wikitable"
! Dane pochodzą z końca 2007{{r|Figures}}
!width=80| Ogółem
!width=80| Żydzi
!width=80| Arabowie
!width=80| Inni
|-
|align=center| Populacja państwa
|align=center| 7 243 600
|align=center| 5 478 200
|align=center| 1 450 000
|align=center| 315 400
|-
|align=center| Mężczyźni
|align=center| 3 581 200
|align=center| 2 696 700
|align=center| 737 500
|align=center| 147 000
|-
|align=center| Kobiety
|align=center| 3 662 500
|align=center| 2 781 500
|align=center| 712 500
|align=center| 168 400
|-
|align=center| Procent wzrostu populacji [%]
|align=center| 1,8
|align=center| 1,6
|align=center| 2,6
|align=center| 1,6
|-
|align=center| Procent populacji w wieku 0-18 [%]
|align=center| 34,8
|align=center| 31,9
|align=center| 48,0
|align=center| 31,6
|-
|align=center| Procent populacji w wieku 19-64 [%]
|align=center| 55,4
|align=center| 56,5
|align=center| 48,6
|align=center| 57,1
|-
|align=center| Procent populacji w wieku 65+ [%]
|align=center| 9,8
|align=center| 11,6
|align=center| 3,5
|align=center| 11,4
|-
|align=center| Procent populacji miejskiej [%]
|align=center| 91,7
|align=center| 90,8
|align=center| 94,0
|align=center| 91,1
|-
|align=center| Procent populacji [%]
|align=center| 100
|align=center| 100
|align=center| 100
|align=center| 100
|-
|align=center| Dystrykt Jerozolimy
|align=center| 12,3
|align=center| 11,0
|align=center| 18,6
|align=center| 10,7
|-
|align=center| Dystrykt Północny
|align=center| 16,9
|align=center| 9,7
|align=center| 44,7
|align=center| 9,9
|-
|align=center| Dystrykt Hajfy
|align=center| 12,0
|align=center| 11,2
|align=center| 14,4
|align=center| 11,4
|-
|align=center| Dystrykt Centralny
|align=center| 23,9
|align=center| 27,8
|align=center| 9,7
|align=center| 27,4
|-
|align=center| Dystrykt Tel Awiwu
|align=center| 16,8
|align=center| 20,7
|align=center| 1,2
|align=center| 20,7
|-
|align=center| Dystrykt Południowy
|align=center| 14,3
|align=center| 14,6
|align=center| 11,3
|align=center| 15,1
|-
|align=center| Dystrykt Judei i Samarii
|align=center| 3,8
|align=center| 4,9
|align=center| 0,0
|align=center| 4,8
|}
[[Plik:Maalehefrayim1.jpg|mały|W Izraelu obowiązuje pisownia nazw w językach hebrajskim, arabskim i angielskim]]
Izrael ma dwa [[Język urzędowy|języki urzędowe]]: [[Język hebrajski|hebrajski]] i [[Język arabski|arabski]]<ref name="cia" />. Hebrajski jest głównym językiem państwowym, używanym przez większość populacji. Językiem arabskim posługują się arabska mniejszość narodowa oraz Żydzi, którzy wyemigrowali z arabskich państw. Większość Izraelczyków płynnie posługuje się [[Język angielski|językiem angielskim]]. Znajomość angielskiego jest wymagana przez szkoły, także wiele programów telewizyjnych jest angielskojęzycznych. Izrael jest krajem imigrantów, z tego powodu na jego ulicach można usłyszeć wiele różnych języków z całego świata. Duży napływ imigrantów z dawnego [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]] i [[Etiopia|Etiopii]] uczynił [[Język rosyjski|rosyjski]] i [[Język amharski|amharski]] powszechnie używanymi językami w Izraelu. Imigracja rosyjskich Żydów w latach 1990–1994 powiększyła populację Izraela o 12%<ref>{{cytuj stronę |url = http://archive.is/20120804122058/http://www.mitpressjournals.org/doi/abs/10.1162/003355301753265606?journalCode=qjec |tytuł = The Impact of Mass Migration on the Israeli Labor Market |autor = Rachel M. Friedberg |praca = The Quarterly Journal of Economics |opublikowany = listopad 2001 |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>. W ostatniej dekadzie liczni imigranci napłynęli do Izraela z takich państw jak: [[Rumunia]], [[Tajlandia]], [[Chiny]], kilku państw [[Afryka|Afryki]] i [[Ameryka Północna|Ameryki Północnej]]. Natomiast emigracja z Izraela (''yerida'') kieruje się głównie do [[Stany Zjednoczone|Stanów Zjednoczonych]] i [[Kanada|Kanady]]<ref>{{Cytuj pismo |nazwisko = Herman |imię = Pini |tytuł = The Myth of the Israeli Expatriate |czasopismo = Moment Magazine |wolumin = 8 |wydanie = 8 |strony = 62–63 |data = wrzesień 1983 |issn =}}</ref>.

Wielkość emigracji jest nieznaczna, jednak izraelski rząd postrzega ją jako główne zagrożenie dla przyszłości państwa<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.shalem.org.il/Admin/FileServer/df4b061c96a6fbceb95026260cb4de8a.pdf |tytuł = Brain Drain From Israel (Brichat Mochot M’Yisrael) |autor = Eric Gould i Omer Moav |praca = Mercaz Shalem – The Shalem Center, The Social-Economic Institute |opublikowany = 2006 |język = en |archiwum = https://web.archive.org/web/20070710104221/http://www.shalem.org.il/Admin/FileServer/df4b061c96a6fbceb95026260cb4de8a.pdf |zarchiwizowano = 2007-07-10 |data dostępu = 2009-02-05}}</ref><ref>{{cytuj stronę |url = http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost/JPArticle/ShowFull&cid=1207238165607 |tytuł = Officials to US to bring Israelis home |autor = Haviv Rettig Gur |praca = The Jerusalem Post |opublikowany = 6 kwietnia 2008 |język = en |archiwum = https://web.archive.org/web/20080602204820/http://www.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull&cid=1207238165607 |zarchiwizowano = 2 czerwca 2008 |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>.

=== Religia ===
[[Plik:Temple Mount Western Wall on Shabbat by David Shankbone.jpg|mały|[[Ściana Płaczu]] i [[Kopuła na Skale]] w [[Jerozolima|Jerozolimie]]]]
{{osobny artykuł|Religia w Izraelu}}
Izrael jest [[Państwo wyznaniowe|państwem wyznaniowym]], [[Religia państwowa|religią państwową]] jest [[judaizm]]<ref>Leksykon religioznawczy, Wydawnictwo Współczesne, Warszawa 1988, s. 103.</ref>. Przestrzega się ściśle biblijnych i [[talmud]]ycznych praw i przepisów pokarmowych w wojsku i instytucjach państwowych, cywilne prawa osobiste (małżeństwo, rozwód) podlegają wyłącznie jurysdykcji [[Bejt din|sądów rabinackich]] i stosują się do żydowskiej tradycji. Nieżydzi podlegają odrębnym sądom religijnym. Nie można zawierać ślubów cywilnych. W szkołach państwowych naucza się religii<ref>{{Cytuj |tytuł = Zarys dziejów religii |data = 1988 |isbn = 83-207-1069-3 |inni = Józef Keller (red.); Józef Bielawski |miejsce = Warszawa |wydawca = Iskry |s = 569 |oclc = 830083188}}</ref>.

Izrael jest [[Kołyska (kolebka)|kolebką]] dwóch spośród trzech największych [[Monoteizm|monoteistycznych]] [[Religia|religii]] świata. Żaden inny kraj nie odgrywa tak ważnej roli w życiu religijnym tak wielkich mas ludzi na całym świecie. [[Ziemia Święta]] jest centrum życia duchowego judaizmu, to tutaj narodziło się [[chrześcijaństwo]], a [[Muzułmanin|muzułmanie]] czczą Jerozolimę jako trzecie ze świętych miejsc [[islam]]u. Izrael jest także światowym centrum [[bahaizm]]u{{r|Optimus Pascal}}.

Wyznaniem dominującym w Izraelu jest judaizm. Istnieje jednak duże zróżnicowanie religijne izraelskich żydów: 55% przestrzega tradycji, 20% jest świeckich, 17% jest ortodoksyjnych i 8% ultraortodoksyjnych<ref>{{cytuj |url = http://www.jcpa.org/dje/articles2/relinisr-consensus.htm |tytuł = Religion in Israel: A Consensus for Jewish Tradition |autor = Daniel J. Elazar |praca = Jerusalem Center for Public Affairs |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>. Judaizm wymienia cztery święte miasta: Jerozolimę ze [[Ściana Płaczu|Ścianą Płaczu]] i [[Wzgórze Świątynne|Wzgórzem Świątynnym]], [[Hebron]] z [[Makpela|Grobowcem Patriarchów]], [[Tyberiada|Tyberiadę]] z grobowcami słynnych [[rabin]]ów oraz [[Safed]], będący centrum żydowskiego [[mistycyzm]]u koncentrującego się wokół [[Kabała|kabały]].

W Izraelu istnieje społeczność [[Karaimi|Karaimów]]. Odrębną niewielką grupą wyznaniową są [[Żydzi mesjanistyczni]], którzy uznają [[Jezus Chrystus|Jezusa Chrystusa]] jako [[Pomazaniec|Mesjasza]], jednak liczne teksty [[Biblia|Pisma Świętego]] interpretują zgodnie z wykładnią judaistyczną.

[[Plik:DomeOfTheRock.jpg|mały|upright|lewo|[[Kopuła na Skale]] w Jerozolimie]]
16,2% populacji stanowią [[Muzułmanin|muzułmanie]]. Arabscy obywatele Izraela stanowią 19,8% populacji państwa (82,6% izraelskich Arabów jest muzułmanami, pozostali Arabowie to w 8,8% [[Chrześcijaństwo|chrześcijanie]] i 8,4% [[druzowie]])<ref>{{cytuj |url = http://web.archive.org/web/20151105011552/http://www1.cbs.gov.il/shnaton56/st02_01.pdf |tytuł = Population, by religion and population group |praca = Central Bureau of Statistics |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>.

Wzgórze Świątynne w [[Aneksja|anektowanej]] przez Izrael [[Wschodnia Jerozolima|Jerozolimie Wschodniej]], jest tradycyjnie uważane przez [[Islam|muzułmanów]] za trzecie najświętsze miejsce [[islam]]u po [[Mekka|Mekce]] i [[Medyna (miasto)|Medynie]]. Wynika to z faktu, że muzułmanie wierzą, że [[Mahomet]] odbył wpierw, na cudownym wierzchowcu [[Burak (rumak)|Al-Burāq]], ''[[Isra|isrę]]'', czyli „nocną podróż”, z [[Mekka|Mekki]] do ''najdalszego meczetu'' (''al-masğid al-aqsà'') znajdującego się, wedle tradycji, w [[Jerozolima|Jerozolimie]] (stąd pochodzi nazwa [[Meczet Al-Aksa w Jerozolimie|Meczetu Al-Aksa]]), a następnie, w towarzystwie [[anioł]]a [[Anioł Gabriel|Dżibrila]] (utożsamianego z biblijnym [[archanioł]]em [[Anioł Gabriel|Gabrielem]]), wzniósł się do nieba ze skały, na której dziś znajduje się [[Kopuła na Skale]]. Wniebowstąpienie to [[Islam|muzułmanie]] zwą ''[[miradż]]em''. Obecnie te dwie budowle wznoszące się na Wzgórzu Świątynnym są szczególnie ważnymi miejscami dla wszystkich muzułmanów na całym świecie, choć najświętszym miastem islamu i aktualnym kierunkiem ''[[Kibla|kibli]]'' jest [[Mekka]]. Pierwotną ''[[Kibla|kiblą]]'' była [[Jerozolima]]<ref>{{Cytuj |autor = Maurice Gaudefroy-Demombynes |redaktor = Hanna Olędzka (tłumaczka) |rozdział = Al Hidżra. Początki wspólnoty |tytuł = Narodziny Islamu |data = 1988 |miejsce = Warszawa |s = 87–88}}</ref>.

W Izraelu zamieszkuje największa na świecie społeczność [[Samarytanie|Samarytan]], którzy mówią po arabsku, ale modlą się po hebrajsku<ref>{{cytuj |url = http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=110&letter=S |tytuł = Samaritans |autor = A. Cowley, Joseph Jacobs, Henry Minor Huxley |praca = Jewish Encyclopedia |język = en |data dostępu = 2009-02-10}}</ref>. Dla Samarytan Wzgórze Świątynne w Jerozolimie ustępuje pod względem ważności górze [[Garizim|Gerizim]] położonej w pobliżu miasta [[Nablus]]. Wierzą oni, że to właśnie na tej górze Abraham ofiarował swojego syna{{r|Optimus Pascal}}.

[[Plik:Holy sepulchre exterior.jpg|mały|[[Bazylika Grobu Świętego]] w Jerozolimie]]
Odrębną grupą wyznaniową są [[druzowie]], których wierzenia są zwyczajowo zaliczane do [[Islam|religii muzułmańskiej]], jako że wywodzą się z [[Ismailizm|ismailickiego]] [[szyizm]]u. Zamieszkują oni w kilku wsiach w Galilei, na wzgórzach Karmelu i Wzgórzach Golan. Druzowie nigdy nie mieli własnego państwa, dlatego zachowują lojalność wobec Izraela{{r|Optimus Pascal}}.

Chrześcijanie stanowią 2,1% populacji Izraela i składają się zarówno z chrześcijańskich [[Arabowie|Arabów]], [[Palestyńczycy|Palestyńczyków]], jak i [[Żydzi mesjanistyczni|Żydów mesjanistycznych]]<ref name="bassok">{{cytuj |url = http://web.archive.org/web/20070107181543/http://www.haaretz.com:80/hasen/spages/805277.html |tytuł = Israel’s Christian population numbers 148,000 as of Christmas Eve |autor = Moti Bassok |praca = Ha-Arec |opublikowany = 25 grudnia 2006 |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>. Pozostali to przede wszystkim [[Ormianie]], duchowni z innych krajów, mnisi, zakonnice i osoby pracujące w organizacjach chrześcijańskich{{r|Optimus Pascal}}.

[[Plik:Jesus birthplace in Bethlehem.jpg|mały|upright|lewo|Gwiazda oznaczająca miejsce narodzenia Jezusa Chrystusa w bazylice Narodzenia Pańskiego w Betlejem]]
Dla Izraela nie mają żadnego znaczenia relacje występujące na świecie pomiędzy poszczególnymi Kościołami chrześcijańskimi. Największą rolę w Ziemi Świętej odgrywa [[Prawosławie|prawosławny]] [[Prawosławny patriarchat Jerozolimy|Patriarchat Jerozolimski]], którego najwyżsi hierarchowie, od czasów [[Imperium Osmańskie]]go (w którym dużą rolę odgrywali greccy [[fanarioci]]), wywodzą się spośród [[Grecy|Greków]], podczas gdy wierni posługują się językiem arabskim. Do Kościoła prawosławnego należy ponad połowa [[Bazylika Grobu Świętego|bazyliki Grobu Świętego]] w Jerozolimie i duża część [[Grota Narodzenia|bazyliki Narodzenia Pańskiego]] w [[Betlejem]]. Patriarchat prawosławny w Jerozolimie jest jedynym Kościołem autonomicznym w Izraelu, a jego zwierzchnicy, patriarchowie Jerozolimy i całej Palestyny, stoją najwyżej w hierarchii miejscowego duchowieństwa chrześcijańskiego{{r|Optimus Pascal}}.

[[Rosyjski Kościół Prawosławny]] ma dwie swoje placówki w Jerozolimie: jedna reprezentuje Patriarchat Moskiewski, a druga [[Rosyjski Kościół Prawosławny poza granicami Rosji|Rosyjską Cerkiew za Granicą]] (od 2007 część składową Patriarchatu). Ma ona [[Katedra|katedrę]] w Jerozolimie oraz [[Cerkiew (budynek)|cerkwie]] w [[Jafa|Jafie]], [[Nazaret|Nazarecie]], [[Tyberiada|Tyberiadzie]] i [[Hajfa|Hajfie]]{{r|Optimus Pascal}}. Również [[Rumuński Kościół Prawosławny]] ma swoją nieliczną reprezentację w Jerozolimie.

[[Apostolski Kościół Ormiański]] ma w Izraelu bardzo mocną pozycję. [[Ormianie]] (około 2,5 tys. osób) zamieszkują w [[Dzielnica Ormiańska w Jerozolimie|Dzielnicy Ormiańskiej]] w Jerozolimie, a [[Ormiański patriarcha Jerozolimy|ormiańskiemu patriarsze Jerozolimy]] podlega część bazyliki Grobu Pańskiego i Narodzenia Pańskiego{{r|Optimus Pascal}}.

[[Plik:Bahá'í gardens by David Shankbone.jpg|mały|Światowe Centrum [[Bahaizm]]u w [[Hajfa|Hajfie]]]]
[[Syryjski Kościół Ortodoksyjny]] ma swoje biskupstwo w Jerozolimie od 1140, a biskup rezyduje w klasztorze św. Marka. [[Koptowie]] mają własny klasztor i korzystają z odrębnych kaplic w bazylikach Grobu Pańskiego i Narodzenia Pańskiego. [[Etiopski Kościół Ortodoksyjny|Kościół etiopski]] ma niewielki klasztor na dachu bazyliki Grobu Pańskiego oraz klasztor z kościołem w Jerozolimie. [[Kościół unicki]] nie ma żadnych praw własności do najważniejszych świętych miejsc{{r|Optimus Pascal}}.

[[Kościół łaciński|Kościół rzymskokatolicki]] obejmuje 17% ogółu świętych miejsc chrześcijaństwa w Jerozolimie. W skład społeczności katolickiej w Izraelu wchodzi ponad 45 zakonów i zgromadzeń zajmujących kilkaset domów klasztornych. Większość praw wykonywania praktyk religijnych spoczywa w rękach [[Zakon Braci Mniejszych|franciszkanów]]{{r|Optimus Pascal}}.

Społeczność [[Protestantyzm|protestancka]] obejmuje około 30 tysięcy wyznawców<ref>{{cytuj |url = http://www.pewforum.org/2011/12/19/table-christian-population-in-numbers-by-country/ |tytuł = Table: Christian Population in Numbers by Country |data = |opublikowany = The Pew Research Center |data dostępu = 2014-06-21}}</ref>. [[Luteranizm|Kościół luterański]] prowadzi w Izraelu kilka instytucji religijnych, w tym ''Szwedzki Instytut Teologiczny'' i ''Fińską Szkołę Misyjną'' w Jerozolimie, szwedzką szkołę i szpital w Betlejem oraz kościoły skandynawskich marynarzy w Hajfie i [[Aszdod]]. [[Anglikanizm|Kościół anglikański]] odprawia czasami nabożeństwa w bazylice Grobu Świętego. Inne grupy [[Protestantyzm|protestanckie]], takie jak [[Prezbiterianizm|prezbiterianie]], [[Baptyzm|baptyści]], [[Pentekostalizm|zielonoświątkowcy]], [[Adwentyzm|adwentyści]] i [[kwakrzy]] odgrywają mniejszą rolę{{r|Optimus Pascal}}.

[[Świadkowie Jehowy]] liczą ponad 2017 [[Głosiciel|członków]]. [[Świadkowie Jehowy w Izraelu|Wyznanie to w Izraelu]] tworzą 33 [[Zbór#Zbór u Świadków Jehowy|zbory]] hebrajskojęzyczne, arabskojęzyczne, angielskojęzyczne, hebrajskiego języka migowego i rosyjskojęzyczne oraz grupy: hiszpańskojęzyczna, gruzińskojęzyczna, tagalskojęzyczna i amharskojęzyczna<ref>{{cytuj |url = https://tv.jw.org/#pl/mediaitems/Reports/pub-jwbrd_201505_9_VIDEO |tytuł = Sprawozdanie z Izraela |opublikowany = jw.org |data dostępu = 2015-12-29}}</ref><ref>{{cytuj |url = https://www.jw.org/pl/biblioteka/książki/sprawozdanie-z-dzialalnosci-2020/sprawozdanie-kraje-2020/ |tytuł = Sprawozdanie z działalności Świadków Jehowy na całym świecie w roku służbowym 2020 |autor = [[Strażnica – Towarzystwo Biblijne i Traktatowe|Watchtower]] |opublikowany = jw.org}}</ref>.

W [[Hajfa|Hajfie]] znajduje się Światowe Centrum [[Bahaizm]]u, a w pobliskiej [[Akka|Akce]] jest pochowany [[Baha Allah|Bahá'u’lláh]]. Jego grób jest celem licznych pielgrzymek<ref>{{cytuj |url = http://web.archive.org/web/20150102045404/http://info.bahai.org:80/article-1-6-0-5.html |tytuł = The Bahá'í World Centre: Focal Point for a Global Community |praca = The Bahá'í International Community |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref><ref>{{cytuj |url = http://bahai-library.com/index.php5?file=uhj_teaching_in_israel.html |tytuł = Teaching the Faith in Israel |praca = Bahá'í Library Online |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>.

W Izraelu są także obecni członkowie wielu innych grup religijnych, w tym [[Buddyzm|buddyści]] i [[Hinduizm|hinduiści]], jednak w niewielkiej liczbie<ref>{{cytuj |url = http://web.archive.org/web/20181004120720/http://www.cbs.gov.il/shnaton53/st_eng02.pdf |tytuł = National Population Estimates |praca = Central Bureau of Statistics |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>.

== Kultura ==
[[Plik:Jerusalem Purim street scene.jpg|mały|Purimowi przebierańcy na ulicy [[Jerozolima|Jerozolimy]]]]
{{osobny artykuł|Kultura Izraela}}
Bogactwo kulturowe Izraela wynika z różnorodności populacji: pochodzący z całego świata Żydzi przywieźli z sobą tradycje kultury i religii wielu narodów, tworząc [[Tygiel narodów|tygiel]] żydowskich zwyczajów i wierzeń<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20090212165401/http://www.iyfnet.org/document.cfm/92/97/243 |tytuł = Immigration and Social and Cultural Diversity Among the Jewish Population |praca = International Youth Foundation |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>. Izrael jest jedynym krajem na świecie, w którym życie biegnie według [[Kalendarz żydowski|kalendarza żydowskiego]]. Dniami wolnymi od pracy są święta państwowe, [[święta żydowskie|święta religijne]] oraz tradycyjny [[szabat]] (sobota)<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.mfa.gov.il/MFA/Facts%20About%20Israel/People/Jewish%20Festivals%20in%20Israel |tytuł = Jewish Festivals and Days of Remembrance in Israel |praca = Israel Ministry of Foreign Affairs |język = en |archiwum = https://archive.is/Vspo |zarchiwizowano = 2012-06-28 |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>.

{| class="wikitable"
|+ Święta państwowe
! Data
! Polska nazwa
! Oryginalna nazwa
|-
| 1 [[tiszri]]
| Nowy Rok
| [[Rosz ha-Szana]]
|-
| 10 [[tiszri]]
| Dzień Pojednania
| [[Jom Kipur]]
|-
| 15-21 [[tiszri]]
| Święto Szałasów
| [[Sukkot (święto)|Sukkot]]
|-
| 23 [[tiszri]]
| Radość Tory
| Simchat Tora
|-
| 12 [[cheszwan]]
| Dzień Pamięci Icchaka Rabina
| Jom Icchak Rabin
|-
| 25 [[kislew]]-3 [[tewet]]
| Święto Świateł
| [[Chanuka]]
|-
| 15 [[szwat]]
| Nowy Rok Drzew
| [[Tu bi-szwat]]
|-
| 14-15 [[adar]]
| Święto Losów
| [[Purim]]
|-
| 14 [[nisan]]
| Pascha
| [[Pesach]]
|-
| 15-22 [[nisan]]
| Święto Przaśników
| Chag Hamacot
|-
| 27 [[nisan]]
| Dzień Pamięci Holokaustu
| Jom HaSho’ah
|-
| 5 [[ijar]]
| Dzień Niepodległości Izraela
| Jom ha-Acmaut
|-
| 28 [[ijar]]
| Dzień Jerozolimy
| Jom Jeruszalaim
|-
| 6-7 [[siwan]]
| Święto Tygodni
| [[Szawuot]]
|-
| 17 [[tamuz]]
| Początek trzech tygodni postu
| [[Sziwa Asar be-Tamuz]]
|-
| 9 [[Aw (miesiąc)|aw]]
| Post po utracie Świątyni
| [[Tisza be-Aw]]
|}

[[Plik:Shvua hasefer 2005.jpg|mały|Targi książki hebrajskiej w [[Jerozolima|Jerozolimie]] – 2005]]
Połowa dorosłych mieszkańców Izraela czyta przynajmniej jedną książkę miesięcznie{{r|Optimus Pascal}}. Izraelska literatura składa się w większości z [[Poezja|poezji]] i [[Proza|prozy]] pisanej w [[Język hebrajski|języku hebrajskim]], który przeżył swoje odrodzenie w połowie XIX wieku. Mniejsza część literatury jest wydawana w językach [[Język arabski|arabskim]] i [[Język angielski|angielskim]]. Na mocy przepisów prawnych dwie kopie każdej wydanej w Izraelu książki muszą być przekazywane do Narodowej Biblioteki Żydowskiej na Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie. W 2001 poprawiono przepisy, rozszerzając obowiązek o nagrania [[Dźwięk|audio]], [[Magnetowid|video]] i inne nowoczesne media<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.nli.org.il/sites/nli/english/library/depositing/pages/lgd_law.aspx |tytuł = Depositing Books to The Jewish National & University Library |praca = Jewish National and University Library |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>. W 2006 85% z 8 tys. książek przekazanych do biblioteki było napisanych w języku hebrajskim<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20160415143214/http://jnul.huji.ac.il/eng/lgd-statistics-2007.html |tytuł = Israeli Book Statistics for 2006 |praca = Jewish National and University Library |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>.

Izraelskim laureatem [[Nagroda Nobla|Nagrody Nobla]] w dziedzinie [[Laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie literatury|literatury]] za rok 1966 był prozaik [[Szmuel Josef Agnon|Samuel Agnon]] (1887–1970)<ref>{{cytuj stronę |url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1966/index.html |tytuł = The Nobel Prize in Literature 1966 |praca = Nobel Foundation |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>. Często tłumaczone są dzieła pisarzy [[Amos Oz|Amosa Oza]] (1939–2018) oraz [[Dawid Grossman|Dawida Grossmana]] (ur. 1954).

Co roku w czerwcu odbywają się targi [[Tydzień Książki Hebrajskiej]] (hebr. שבוע הספר העברי), na których są prezentowane książki i czasopisma żydowskie z całego świata<ref>{{cytuj stronę |url = http://greenprophet.com/2008/05/22/509/hebrew-book-week/ |tytuł = Have an Environmentally and Child Friendly Hebrew Book Week |autor = Karen Chernick |praca = Green Prophet |opublikowany = 22 maja 2008 |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>. Podczas targów przyznawane jest najwyższe izraelskie wyróżnienie literackie – [[Nagroda Sapira]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.alonafrankel.com/girl24.html |tytuł = About The Prize |praca = Sapir Prize for Literature |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>.

[[Plik:Batsheva Dance Company by David Shankbone.jpg|mały|upright|lewo|Batsheva Dance Company w [[Tel Awiw-Jafa|Tel Awiwie]]]]
Izraelska muzyka jest różnorodna. Na scenie muzycznej można usłyszeć muzykę jemeńską, chasydzką, arabską, grecką, [[jazz]] i [[pop-rock]]<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Broughton |imię = Simon |nazwisko2 = Ellingham |imię2 = Mark |nazwisko3 = Trillo |imię3 = Richard |tytuł = World Music: The Rough Guide |wydawca = Rough Guides |miejsce = |rok = 1999 |strony = 365–369 |isbn = 1858286352}}</ref><ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20090422191810/http://worldmusic.nationalgeographic.com:80/worldmusic/view/page.basic/country/content.country/israel_36 |tytuł = World Music: Israel |praca = National Geographic Society |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>. Tradycyjne pieśni pionierów, tworzone i śpiewane podczas budowania państwa, są znane jako „Pieśni Ziemi Izraela”<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20090218092240/http://worldmusic.nationalgeographic.com:80/worldmusic/view/page.basic/genre/content.genre/israeli_folk_735 |tytuł = Israeli Folk |praca = National Geographic Society |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>. Znana jest [[Izraelska Orkiestra Filharmoniczna]] (hebr. התזמורת הפילהרמונית הישראלית, ''ha-Tizmoret ha-Filharmonit ha-Jisra’elit''), która działa od 1936 i daje ponad dwieście koncertów rocznie<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.ipo.co.il/ |tytuł = The Israel Philharmonic Orchestra |praca = The Israel Philharmonic Orchestra |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref><ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20090211201208/http://www.mfa.gov.il/MFA/Israel+beyond+politics/Israel+Philharmonic+Orchestra+celebrates+70th+anniversary+5-Feb-2007.htm |tytuł = Israel Philharmonic Orchestra celebrates 70th anniversary |autor = Barry Davis |praca = Israel Ministry of Foreign Affairs |opublikowany = 5 lutego 2007 |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>. Z Izraela wywodzi się także wielu muzyków, którzy osiągnęli międzynarodową popularność, m.in. [[Itzhak Perlman|Jicchak Perlman]], [[Pinchas Zukerman]] oraz [[Asaf Awidan]]. Głównymi salami koncertowymi są [[Audytorium Manna]] (Heichal Hatarbut) w Tel Awiwie i [[Międzynarodowe Centrum Kongresowe]] (Binyanei Ha’Umah) w Jerozolimie.

Izraelska [[muzyka pop]] zaistniała na scenie międzynarodowej pod koniec lat 80., kiedy [[Ofra Haza]] nagrała utwór ''[[Im Nin'alu|Im Nin’ Alu]]'' (album ''Yemenite Songs''). Od 1973 Izrael niemal corocznie brał udział w [[Konkurs Piosenki Eurowizji|Konkursie Piosenki Eurowizji]], cztery razy zwyciężając i trzy razy będąc gospodarzem konkursu<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.eurovision.tv/page/news |tytuł = Eurovision Song Contest: Israel |praca = Eurovision Broadcasting Union |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>. W [[Konkurs Piosenki Eurowizji 1978|1978]] zwyciężył [[Jizhar Kohen]] z zespołem [[Alphabeta]]<ref>{{cytuj stronę |url = https://eurovision.tv/event/paris-1978 |tytuł = Eurovision Song Contest 1978 |data dostępu = 2013-02-17}}</ref>, a w [[Konkurs Piosenki Eurowizji 1979|1979]] z przebojem ''[[Hallelujah (piosenka Gali Atari i Milk and Honey)|Hallelujah]]'' triumfowali [[Milk and Honey (zespół muzyczny)|Milk and Honey]] i [[Gali Atari]]<ref name="eurovision.tv about">{{Cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20160707153404/http://www.eurovision.tv:80/page/history/year/participant-profile/?song=20550 |tytuł = About Milk and Honey |opublikowany = eurovision.tv |język = en |data dostępu = 2018-10-03}}</ref>. W [[Konkurs Piosenki Eurowizji 1998|1998]] zwyciężczynią tego konkursu była [[Dana International]], [[Transseksualizm|transseksualna]] gwiazda [[disco]] z Tel Awiwu, natomiast w [[Konkurs Piosenki Eurowizji 2018|2018]] triumfowała [[Netta (piosenkarka)|Neta]]. Od 1987 co roku w lecie organizowany jest w [[Ejlat|Ejlacie]] międzynarodowy festiwal muzyczny {{link-interwiki |Red Sea Jazz Festival |Q=Q2754036}}<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20071031070550/http://redseajazzeilat.com/index2.php?id=3&lang=ENG |tytuł = Red Sea Jazz Festival |praca = Red Sea Jazz Festival |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>.

Podtrzymując silne tradycje sceny [[teatr]]alnej [[jidysz]] w [[Europa Wschodnia|Europie Wschodniej]], Izrael utrzymuje liczne teatry. Najstarszym izraelskim teatrem jest założony w 1918 w Tel Awiwie [[Habima]]<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.habima.co.il/ |tytuł = Habima National Theatre |praca = Habima National Theatre |język = he |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>.

Jedną z najważniejszych placówek kulturalnych Izraela jest [[Muzeum Izraela]]<ref name="imj">{{cytuj stronę |url = http://www.imj.org.il/eng/about/index.html |tytuł = About The Museum |praca = The Israel Museum, Jerusalem |język = en |archiwum = https://archive.is/T0vG |zarchiwizowano = 2012-08-04 |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>, które jest siedzibą sanktuarium Zwojów<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.imj.org.il/eng/shrine/index.html |tytuł = Shrine of the Book |praca = The Israel Museum, Jerusalem |język = en |archiwum = https://archive.is/1eMa |zarchiwizowano = 2012-05-26 |data dostępu = 2009-02-05}}</ref> oraz dużej kolekcji judaików i europejskiej sztuki<ref name="imj" />. Państwowe muzeum [[Zagłada Żydów|Holokaustu]] [[Jad Waszem]] mieści największe na świecie archiwum o Holokauście<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20020204085325/http://www.yadvashem.org/about_yad/index_about_yad.html |tytuł = O Jad Waszem |praca = Jad Waszem |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>. [[Bet ha-Tefucot|Muzeum Diaspory]] jest interaktywnym muzeum poświęconym historii gmin żydowskich na całym świecie<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20070814054336/http://www.ilmuseums.com/museum_eng.asp?id=56 |tytuł = Museum of Jewish diaspora – Beit Hatefusoth |praca = Israel Museums |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>. Poza głównymi muzeami, w wielu miastach i osiedlach znajdują się galerie sztuki. Mishkan Le’Omanut w kibucu [[En Charod Me’uchad]] jest największą galerią sztuki na północy kraju<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20160415143424/http://www.ilmuseums.com/museum_eng.asp?id=183 |tytuł = Mishkan LeOmanut, Ein Harod |praca = Israel Museums |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>.

Znacząca społeczność arabska odcisnęła swój ślad w izraelskiej architekturze, muzyce<ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20090212162847/http://www.israel21c.org/bin/en.jsp?enDispWho=Articles%5El1126&enPage=BlankPage&enDisplay=view&enDispWhat=object&enVersion=0&enZone=Culture |tytuł = Israeli, Palestinian and Jordanian DJs create bridge for peace |autor = David Brinn |praca = Israel21c |opublikowany = 23 października 2005 |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref> i kuchni.

== Sport ==
[[Plik:Ramat Gan Stadium.jpg|mały|Narodowy stadion [[Stadion Ramat Gan]]]]
Sport i sprawność fizyczna zawsze odgrywały duże znaczenie w żydowskiej kulturze. Sprawność lekkoatletyczna, która była ceniona przez [[Starożytna Grecja|starożytnych Greków]], dotarła do Żydów jako jedna z wartości [[Epoka hellenistyczna|epoki hellenistycznej]]. Słynny [[rabin]] [[Majmonides|Mojżesz Majmonides]], który był również [[lekarz]]em, podkreślał znaczenie aktywności fizycznej i utrzymywania dobrej sylwetki. Poglądy te spotkały się w XIX wieku z ideami syjonistycznego lidera Max Nordau, który rozpoczął kampanię propagowania kultury fizycznej. Na początku XX wieku naczelny rabin Palestyny [[Awraham Kuk]] powiedział, że ''ciało służy duszy, a jedynie zdrowe ciało może zapewnić zdrową duszę''<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Society_&_Culture/sports.html |tytuł = Sports in Israel |autor = Simon Griver |praca = Jewish Virtual Library |opublikowany = 1999 |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>.

[[Olimpiada Machabejska|Olimpiada machabejska]] jest najważniejszą olimpiadą sportową żydowskich sportowców. Organizowana jest począwszy od 1932 co cztery lata<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.jewishsports.net/the_maccabiah_games.htm |tytuł = The Maccabiah Games |praca = International Jewish Sports Hall of Fame |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>. Najpopularniejszymi sportami widowiskowymi w Izraelu są [[piłka nożna]] i [[koszykówka]]. W 1964 [[Reprezentacja Izraela w piłce nożnej mężczyzn|reprezentacja Izraela w piłce nożnej]] odniosła zwycięstwo w [[Puchar Azji w piłce nożnej|pucharze Azji]]<ref>{{Cytuj stronę |url = http://www.rsssf.com/tables/64asch.html |tytuł = Asian Nations Cup 1964 |autor = Mark Cruickshank, Bojan Jovanovic, Neil Morrison, Majeed Panahi, Hyung-Jin Yoon, Yaniv Bleicher |opublikowany = rsssf.com |język = en |data dostępu = 2015-09-12}}</ref>.

W latach 70. XX wieku Izrael został wykluczony z [[Igrzyska azjatyckie|igrzysk azjatyckich]] na skutek nacisków na organizatorów ze strony arabskich państw [[Bliski Wschód|Bliskiego Wschodu]]. Wykluczenie doprowadziło Izrael do podjęcia decyzji o zaprzestaniu udziału w azjatyckich rozgrywkach i przystąpienia do rozgrywek w Europie<ref>{{cytuj stronę |url = http://www.sadec.com/Asiad98/news1219.html |tytuł = Israel may return to the Asian Games at 2002 Pusan Asiad |praca = Sadec Group |język = en |archiwum = https://web.archive.org/web/20110715223226/http://www.sadec.com/Asiad98/news1219.html |zarchiwizowano = 15 lipca 2011 |data dostępu = 2009-02-05}}</ref><ref>{{cytuj stronę |url = http://www.people.com.cn/english/features/Asiad/history.html |tytuł = The Origin of the Asian Games |praca = Asian Games XII |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref><ref>{{cytuj stronę |url = http://www.guardian.co.uk/football/2008/feb/27/worldcup2010 |tytuł = Time is right for Israel to return to its Asian roots |autor = James Montague |praca = The Goardian |opublikowany = 27 lutego 2008 |język = en |data dostępu = 2009-02-05}}</ref>. W 1994 [[UEFA]] zgodziła się uznać Izrael i wszystkie izraelskie organizacje sportowe jako biorące udział w rozgrywkach europejskich<ref>{{Cytuj stronę |url = http://www.uefa.com/memberassociations/association=isr/ |tytuł = Member associations – Israel |opublikowany = uefa.com |język = en |data dostępu = 2015-09-12}}</ref>. [[Ligat ha’Al]] jest I ligą izraelskiej piłki nożnej<ref>{{cytuj stronę |url = https://www.football.co.il/en |tytuł = Ligat ha’Al |język = en |data dostępu = 2019-04-19}}</ref>, a [[Izraelska Super Liga]] I ligą izraelskiej koszykówki. [[Maccabi Tel Awiw (koszykówka)|Maccabi Tel Awiw]] sześciokrotnie wygrał europejskie mistrzostwa w koszykówce<ref>{{cytuj stronę |url = https://www.jpost.com/Sports/Maccabi-Tel-Aviv-slams-Real-Madrid-in-Euroleage-final-352642 |tytuł = Maccabi Tel Aviv crowned champion of Europe |autor = Allon Sinai |praca = The Jerusalem Post |opublikowany = 19 maja 2014 |język = en |data dostępu = 2019-04-19}}</ref>.

[[Izrael na letnich igrzyskach olimpijskich|Reprezentacja Izraela]] zdobyła dwadzieścia medali [[Letnie igrzyska olimpijskie|letnich igrzysk olimpijskich]], w tym cztery złote ([[Klasyfikacja medalowa wszech czasów igrzysk olimpijskich]]). W listopadzie 1968 Izrael był gospodarzem [[Letnie Igrzyska Paraolimpijskie 1968|igrzysk paraolimpijskich]]<ref>{{cytuj stronę |url = https://www.paralympic.org/tel-aviv-1968 |tytuł = Tel Aviv 1968 |opublikowany = Międzynarodowy Komitet Paraolimpijski |język = en |data dostępu = 2019-04-19}}</ref>. Paraolimpijczycy z tego kraju w 16 startach zdobyli łącznie 375 medali – 123 złote, 123 srebrne i 129 brązowych<ref>{{Cytuj stronę |url = https://archive.is/20121206041928/www.london2012.com/paralympics/country/israel/profile/index.html |tytuł = Israel – Profile |opublikowany = 2012 Olympic and Paralympic Games |język = en |data dostępu = 2019-04-19}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |url = https://archive.is/20121208235657/www.london2012.com/paralympics/country/israel/medals/index.html |tytuł = Israel – 2012 Paralympic Medals |opublikowany = 2012 Olympic and Paralympic Games |język = en |data dostępu = 2019-04-19}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |url = https://www.paralympic.org/sdms4/hira/web/medalStandings/rio-2016 |tytuł = Rio 2016 Paralympic Games |opublikowany = Międzynarodowy Komitet Paraolimpijski |język = en |data dostępu = 2019-04-19}}</ref>.

== Zobacz też ==
{{Siostrzane projekty
 |commons   = Category:Israel
 |słownik   = Izrael
 |źródła    =
 |cytaty    = Izrael (państwo)
 |news      = Kategoria:Izrael
 |books     =
 |species   =
 |podróże =
}}
* [[Deklaracja niepodległości Izraela]]
* [[Światowa Organizacja Syjonistyczna]]
* [[Światowy Kongres Żydów]]
* [[Agencja Żydowska]]
* [[Starożytny Izrael]]

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Przypisy ==
<references>
<ref name="wzrost">{{cytuj stronę |url = http://www.cbs.gov.il/reader/mainind/indengnew.html |tytuł = Central Bureau of Statistics |praca = Main society indicators |opublikowany = 2018-05-03 |język = en |data dostępu = 2018-05-04}}</ref>
</references>

== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę |nazwisko = Abadi |imię = Jacob |tytuł = Israel’s Quest for Recognition and Acceptance in Asia: Garrison State Diplomacy |wydawca = Routledge |rok = 2004 |isbn = 0714655767 |język = en}}
* {{cytuj książkę |nazwisko = Ausubel |imię = Natan |tytuł = The Book of Jewish Knowledge |wydawca = Crown Publishers |miejsce = New York |rok = 1964 |strony = |isbn = 051709746X |język = en}}
* {{cytuj książkę |nazwisko = Bregman |imię = Ahron |tytuł = A History of Israel |wydawca = Palgrave Macmillan |miejsce = |rok = 2002 |isbn = 0333676319 |język = en}}
* {{cytuj książkę |nazwisko = Friedland |imię = Roger |nazwisko2 = Hecht |imię2 = Richard |tytuł = To Rule Jerusalem |wydawca = University of California Press |rok = 2000 |isbn = 0520220927 |język = en}}
* {{cytuj książkę |nazwisko = Gelvin |imię = James L. |tytuł = The Israel-Palestine Conflict: One Hundred Years of War |wydawca = Cambridge University Press |rok = 2005 |isbn = 0521852897 |język = en}}
* {{cytuj książkę |nazwisko = Göktuğ |imię = Morçöl |tytuł = Handbook of Decision Making |wydawca = CRC Press |rok = 2006 |isbn = 1574445480 |język = en}}
* {{cytuj książkę |nazwisko = Hamilton |imię = Victor P. |tytuł = The Book of Genesis |wydawca = William B. Eerdmans Publishing Company |miejsce = |rok = 1995 |isbn = 0-8028-2309-2 |odn = tak}}
* {{cytuj książkę |nazwisko = Herzl |imię = Theodor |tytuł = The Jewish State |wydawca = American Zionist Emergency Council |rok = 1946 |isbn = 0486258491 |język = en}}
* {{cytuj książkę |nazwisko = Humphreys |imię = Andrew |nazwisko2 = Tilbury |imię2 = Neil |tytuł = Praktyczny przewodnik: Izrael i terytoria palestyńskie |wydawca = Optimus Pascal |miejsce = Bielsko-Biała |rok = 2000 |isbn = 8387696889}}
* {{cytuj książkę |nazwisko = Hupper |imię = Uri |tytuł = Izrael na rozdrożu |wydawca = Res Polonia |miejsce = Warszawa |rok = |isbn = 8370713769}}
* {{cytuj książkę |nazwisko = Jacobs |imię = Daniel |tytuł = Israel and the Palestinian Territories: The Rough Guide |wydawca = Rough Guides |rok = 1998 |isbn = 1858282489 |język = en}}
* {{cytuj książkę |nazwisko = Kornberg |imię = Jacques |tytuł = Theodor Herzl: From Assimilation to Zionism |wydawca = Indiana University Press |rok = 1993 |isbn = 0253332036 |język = en}}
* {{cytuj książkę |nazwisko = Liebreich |imię = Fritz |tytuł = Britain’s Naval and Political Reaction to the Illegal Immigration of Jews to Palestine, 1945–1948 |wydawca = Routledge |miejsce = |rok = 2005 |isbn = 0714656372 |język = en}}
* {{cytuj książkę |nazwisko = Lustick |imię = Ian |tytuł = For the Land and the Lord: Jewish Fundamentalism in Israel |wydawca = Council on Foreign Relations Press |miejsce = |rok = 1988 |isbn = 0876090366 |język = en}}
* {{cytuj książkę |nazwisko = Mazie |imię = Steven |tytuł = Israel’s Higher Law: Religion and Liberal Democracy in the Jewish State |wydawca = Lexington Books |rok = 2006 |isbn = 0739114859 |język = en}}
* {{cytuj książkę |nazwisko = Romano |imię = Amy |tytuł = A Historical Atlas of Israel |wydawca = The Rosen Publishing Group |rok = 2003 |isbn = 0823939782 |język = en}}
* {{cytuj książkę |nazwisko = Sanger |imię = Andrew |tytuł = Explorer Izrael |wydawca = Grupa Wydawnicza Bertelsmann |miejsce = Warszawa |rok = 2000 |isbn = 8372277478}}
* {{cytuj książkę |nazwisko = Scharfstein |imię = Sol |tytuł = Understanding Jewish History |wydawca = KTAV Publishing House |rok = 1996 |isbn = 0881255459 |język = en}}
* Colin Shindler, ''Historia współczesnego Izraela'', tłum. Marcin Mścichowski, Książka i Wiedza 2011
* {{cytuj książkę |nazwisko = Shindler |imię = Colin |tytuł = The Land Beyond Promise: Israel, Likud and the Zionist Dream |wydawca = I.B.Tauris Publishers |miejsce = |rok = 2002 |isbn = 186064774X |język = en}}
* {{cytuj książkę |nazwisko = Skolnik |imię = Fred |tytuł = Encyclopedia Judaica |wydanie = 2 |wydawca = Macmillian |miejsce = |rok = 2007 |isbn = 0028659287 |język = en}}
* {{cytuj książkę |nazwisko = Stein |imię = Leslie |tytuł = The Hope Fulfilled: The Rise of Modern Israel |wydawca = Greenwood Press |rok = 2003 |isbn = 0275971414 |język = en}}
* {{cytuj książkę |nazwisko = Stendel |imię = Ori |tytuł = The Arabs in Israel |wydawca = Sussex Academic Press |rok = 1997 |isbn = 1898723230 |język = en}}
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Tschirschnitz |imię = Alfred |tytuł = Dzieje ludów biblijnych |wydawca = M. Sadren i S-ka |miejsce = Warszawa |rok = 1994 |rozdział = Przymierze Boga Jahwe z Abrahamem. Obrzezka. Izaak, syn Abrahama |tytuł części = Dzieje starożytnego Izraela |isbn = 83-86340-00-3 |odn = tak}}
* {{cytuj książkę |nazwisko = Wenham |imię = Gordon J. |tytuł = Word Biblical Commentary |wydawca = |miejsce = |rok = 1994 |isbn = 0-8499-0201-0 |odn = tak}}

== Linki zewnętrzne ==
; Rząd
* [http://www.gov.il/firstGov/topNavEng/Engoffices/EngMinistries Ministerstwa rządowe] {{lang|en}} Israel Government Portal
* [http://www.president.gov.il Prezydent Państwa Izrael] {{lang|en}} strona oficjalna
* [http://www.knesset.gov.il Kneset] {{lang|en}} strona oficjalna
* [http://elyon1.court.gov.il/eng/home/index.html Sąd Najwyższy] {{lang|en}} strona oficjalna
* [http://www.israel.pl Ambasada Izraela w Warszawie] strona oficjalna

; Inne
{{Wikiatlas|Israel}}
* {{Cytuj stronę |url = http://www.goisrael.com/NR/rdonlyres/1EB6BDEA-AEB9-428D-AE39-2561A8D7FFA2/8631/MapOfIsrael.pdf |tytuł = Najnowsza mapa Izraela |opublikowany = goisrael.com |archiwum = https://web.archive.org/web/20081031044706/http://www.goisrael.com/NR/rdonlyres/1EB6BDEA-AEB9-428D-AE39-2561A8D7FFA2/8631/MapOfIsrael.pdf |zarchiwizowano = 2008-10-31}} Israel Wonders – pdf
* [http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/israel.html Izrael] [[Jewish Virtual Library]]
* [http://www.kolisrael.com Kol Israel] Voice of Israel
* [http://izrael.org.il Erec Israel] Portal informacyjny poświęcony Izraelowi i wydarzeniom na Bliskim Wschodzie
* [http://www.izrael.badacz.org Izrael.badacz.org] Wortal poświęcony państwu Izrael
* [http://www.nadzieja-hatikvah.org Strona Towarzystwa Polsko-Izraelskiego „Nadzieja-Hatikwah”]
* [https://izrael24.pl Izrael24.pl – portal o Izraelu, kulturze, historii, tradycjach i wydarzeniach.]

{{Państwa Azji}}
{{Rada Europy}}
{{WTO}}
{{OECD}}
{{Kwartet bliskowschodni}}
{{Syjonizm}}
{{Judaizm i Żydzi}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Izrael| ]]
[[Kategoria:Państwa w Azji]]
[[Kategoria:Członkowie Organizacji Narodów Zjednoczonych]]
[[Kategoria:Judaizm]]
[[Kategoria:Byłe Artykuły na Medal]]
[[Kategoria:Byłe Dobre Artykuły]]

title: Państwo Izraelמדינת ישראל · دولة إسرائيل · trb. Medinat Jisra’el, Dawlat Isrā’īl

Herb: Flaga

Ustrój polityczny: republika

Konstytucja: Ustawa Zasadnicza Izraela

Stolica: Jerozolima

Prezydent: Jicchak Herzog

Premier: Binjamin Netanjahu

• gęstość: 377 os./km²

Kod ISO 3166: IL

Waluta: Nowy izraelski szekel (ILS (NIS))

Domena internetowa: .il

Kod samochodowy: IL

Strefa czasowa: UTC +2 – zima · UTC +3 – lato

Narody i grupy etniczne: Żydzi, Arabowie i inni

Język urzędowy: hebrajski, arabski

Religia dominująca: judaizm

Terytoria zależne: Strefa Gazy

Terytoria autonomiczne: Autonomia Palestyńska

PKB (2017) · • całkowite · • na osobę: · 351 mld USD · 40 258 USD

PKB (PSN) (2017) · • całkowite · • na osobę: · 317 mld dolarów międzynar. · 36 240 dolarów międzynar.