text:
# Wąglik
Wąglik (łac. anthrax) – choroba zakaźna, zaraźliwa, wywoływana przez Gram-dodatnią bakterię nazywaną laseczką wąglika (Bacillus anthracis). Znany już od czasów starożytnych, występuje na całym świecie. Wąglik występuje najczęściej u bydła, koni, owiec i kóz. Świnie rzadko chorują. Psy cechuje znaczna odporność. Ptaki są niewrażliwe na zakażenia naturalne.

## Etiologia
Laseczka wąglika jest bakterią Gram-dodatnią, rosnącą w warunkach tlenowych wytwarzającą przetrwalniki, czyli endospory. Przetrwalniki laseczek wąglika są bardzo wytrzymałe na warunki środowiskowe.

## Źródła zakażenia i patogeneza
Głównym źródłem zakażenia jest u zwierząt spożywana pasza zawierająca przetrwalniki bakterii. Do zarażenia może dojść podczas wypasów, jak i podczas skarmiania trawą lub sianem. Bakterie pod postacią przetrwalników mogą również wniknąć razem z wodą podczas pojenia zwierząt. Zwierzęta mięsożerne zakażają się po zjedzeniu zwierząt padłych na wąglik. Zakażenie bezpośrednie z jednego zwierzęcia na drugie jest możliwe tylko wtedy, gdy krew lub wydaliny zwierzęcia chorego dostaną się na świeże rany lub błonę śluzową.
Bakteria produkuje toksynę będącą mieszaniną trzech białek – antygenu PA, czynnika EF i czynnika LF. PA (antygen ochronny) umożliwia wniknięcie toksyny wąglika do wnętrza komórek. EF (czynnik obrzęku) to białko zależne od kalmoduliny, które zwiększając poziom cAMP w komórce zaburza jej homeostazę i szlaki przekazywania sygnału, czym prowadzi do obrzęku. LF (czynnik letalny) to zależna od cynku proteaza o wielkości 90 kDa, która przecina kinazy z rodziny MAPKK (ang. Mitogen-activated protein kinase kinase). Hamuje to aktywność kinaz, co prowadzi do zaburzeń szlaków przekazywania sygnału w komórce i do apoptozy.

## Zmiany anatomopatologiczne
Charakterystycznymi objawami pośmiertnymi są szybki rozkład gnilny i niezupełne stężenie pośmiertne zwłok. Następuje też wyciek ciemnej, słabo krzepnącej, lakowatej krwi z naturalnych otworów ciała.

## Rozpoznanie różnicowe
Należy wykluczyć inne jednostki chorobowe o przebiegu posocznicowym. Również podobny przebieg do wąglika mogą mieć niektóre ostre zatrucia. Ostatecznie rozstrzygają badania laboratoryjne. W preparatach mazanych (np. krew) stwierdza się, po odpowiednim zabarwieniu charakterystyczne laseczki wąglika z otoczkami. Do rozpoznania wąglika stosuje się również próbę biologiczną. Zakażeniu ulega większość typowych zwierząt laboratoryjnych (myszy, szczury, króliki). Padają one po trzech dniach od pozajelitowego zakażenia wąglikiem.

## Leczenie i zapobieganie
Leczenie wąglika u ludzi polega na stosowaniu wysokich dawek antybiotyków, natomiast u zwierząt stosuje się surowice odpornościowe oraz antybiotyki. Lekiem z wyboru jest cyprofloksacyna.
Padłe zwierzęta zarażone wąglikiem powinny być spalone.

## Zachorowania ludzi – zoonoza
Laseczka wąglika lub jej zarodniki wnikają do organizmu:
- drogą oddechową;
- drogą pokarmową;
- przez skórę.

W miejscu wniknięcia bakterie rozmnażają się powodując miejscowe zmiany zapalno-martwicze. Z ogniska pierwotnego dochodzi do rozprzestrzeniania się infekcji na cały organizm.
Infekcja laseczką wąglika u człowieka występuje w jednej z trzech postaci:
- skórnej (czarna krosta) – 95%;
- jelitowej;
- płucnej.

Postać skórna może przebiegać jako umiejscowiony odczyn zapalny lub postać rozlana. Umiejscowiony odczyn zapalny ma charakter pęcherzyka (tzw. czarna krosta, łac. pustula maligna) wypełnionego ciemnym płynem, który pęka, pozostawiając czarny strup; inną postacią jest twardy, głęboki i niebolesny naciek zapalny tkanek (obrzęk złośliwy, oedema malignum), również przebiegający z powiększeniem okolicznych węzłów chłonnych.
Postać jelitowa charakteryzuje się silnym bólem brzucha, gorączką, biegunką lub czasem zaparciami. Stolec może zawierać świeżą krew, często ma smolistą barwę. Mogą wystąpić wymioty, niekiedy zawierające krew. Postępująca choroba może prowadzić do wodobrzusza lub perforacji jelita.
Charakterystycznymi objawami postaci jelitowej są:
- biegunka śluzowo-krwista
- bóle brzucha
- wymioty
- wysoka gorączka.

Stan chorego jest ciężki i często po 2–3 dniach kończy się śmiercią.
Najcięższa jest postać płucna (historycznie nazywana „chorobą sortowaczy wełny”) o charakterze ciężkiego zapalenia płuc. Ta postać charakteryzuje się wysoką gorączką, dreszczami, kaszlem z odpluwaniem krwistej plwociny, dusznością i sinicą. W znacznym procencie przypadków dochodzi do zgonu w okresie 24 do 36 godzin od wystąpienia objawów.
Przeprowadzone w 2004 roku badania 15 osób, które przeżyły zakażenie laseczką wąglika wskazują, że ludzie ci mają poważne problemy ze zdrowiem i złe rokowania przeżycia jednego roku po incydencie. Zakażenie drogą wziewną związane było z istotnie mniejszą przeżywalnością w porównaniu z zakażeniem przez powłoki ciała (JAMA 2004:291:1994).
Zapobieganie polega na zwalczaniu wąglika u zwierząt, badaniu mięsa i innych surowców zwierzęcych. Istnieje również kilka rodzajów szczepionek przeciw wąglikowi. Jedną z nich wprowadził w 1881 roku francuski uczony Ludwik Pasteur.

## Broń biologiczna
Chociaż wąglik jest zwykle chorobą odzwierzęcą, to bakterie wąglika mogą być wykorzystywane także jako broń biologiczna.
Rozwój wojskowej wersji wąglika rozpoczęły Niemcy, wykorzystując swoją pracę w 1916 roku, gdy broń ta została przesłana wraz z instrukcją do ambasady niemieckiej na terenie Rumunii. Później (od 1937) nad wąglikiem pracowali Japończycy w swoim położonym w Mandżurii tajnym laboratorium pod nazwą „Jednostka 731”. Brytyjczycy w latach 1941–1942 przeprowadzali próby polowe na wyspie Gruinard u wybrzeży Szkocji. Działanie to było związane z zagrożeniem użycia broni chemicznej lub biologicznej przez hitlerowskie Niemcy (prowadzili oni swe badania nad użyciem wąglika jako broni biologicznej m.in. w zakamuflowanym pod nazwą Centralnego Instytutu Badań nad Rakiem laboratorium w poznańskim Pokrzywnie). Pod koniec wojny listów z wąglikiem używała także Armia Krajowa, jednak bez większych sukcesów – jako broń listy wąglikowe nie są zbyt skuteczne. Badania prowadzili także Amerykanie w Fort Detrick.
Na terenie ZSRR po zakończeniu wojny rozwijana była broń biologiczna, także zawierająca jako ładunek laseczki wąglika. Prace badawczo-produkcyjne w wojskowej fabryce broni B, działającej w programie „Biopreparat” (zobacz: Ken Alibek) w Swierdłowsku spowodowały w 1979 roku zakażenie ludności cywilnej (Katastrofa w Swierdłowsku; według nieoficjalnych danych zachorowało 79 osób, z czego zmarło 68). U 77 chorych wystąpiła płucna postać tej choroby (u 66 nastąpiło zejście śmiertelne). Innym ośrodkiem produkcji broni biologicznej z wykorzystaniem laseczek wąglika był Stepnogorsk w Kazachstanie. Sama produkcja jest trudna, wymaga dużej wiedzy i przede wszystkim odpowiedniego sprzętu.
Głośne przypadki wykorzystania laseczek wąglika miały miejsce na terenie Stanów Zjednoczonych od 16 września do 25 października 2001 roku, gdy bakterie te zostały rozesłane w przesyłkach pocztowych (tzw. listy wąglikowe) adresowanych do ważnych instytucji.

## Klasyfikacja ICD10
| kod ICD10     | nazwa choroby         |
| ------------- | --------------------- |
| ICD-10: A22   | Wąglik                |
| ICD-10: A22.0 | Wąglik skórny         |
| ICD-10: A22.1 | Wąglik płucny         |
| ICD-10: A22.2 | Wąglik jelitowy       |
| ICD-10: A22.7 | Posocznica wąglikowa  |
| ICD-10: A22.8 | Inne postacie wąglika |
| ICD-10: A22.9 | Wąglik, nieokreślony  |

title: Wąglik

wikitext:
{{Inne znaczenia|choroby zakaźnej|[[Wąglik (województwo warmińsko-mazurskie)|miejscowość o tej nazwie]]}}
{{Choroba infobox
 |nazwa           = Wąglik
 |nazwa naukowa   = Anthrax
 |grafika         = Anthrax PHIL 2033.png
 |opis grafiki    = Zmiana skórna w przebiegu wąglika
 |alt grafiki     =
 |synonimy        =
 |specjalizacja   =
 |objawy          =
 |powikłania      =
 |początek        =
 |czas trwania    =
 |typy            =
 |przyczyny       =
 |czynniki ryzyka =
 |rozpoznanie     =
 |różnicowanie    =
 |zapobieganie    =
 |leczenie        =
 |leki            =
 |rokowanie       =
 |zapadalność     =
 |śmiertelność    =
 |nazwa zarazka   = [[laseczka wąglika]]
 |droga szerzenia = pokarmowa, kropelkowa, przez skórę
 |zgłoszenie WHO  = tak
 |ICD11           =
 |ICD11 nazwa     =
 |ICD10           =
 |ICD10 nazwa     =
 |DSM-5           =
 |DSM-5 nazwa     =
 |DSM-IV          =
 |DSM-IV nazwa    =
 |ICDO            =
 |DiseasesDB      =
 |OMIM            =
 |MedlinePlus     =
 |MeshID          =
 |commons         = Category:Anthrax (disease)
}}
{{Choroba infobox
 |nazwa           = Wąglik
 |nazwa naukowa   = anthrax
 |grafika         =
 |opis grafiki    =
 |alt grafiki     =
 |synonimy        =
 |specjalizacja   =
 |objawy          =
 |powikłania      =
 |początek        =
 |czas trwania    =
 |typy            =
 |przyczyny       =
 |czynniki ryzyka =
 |rozpoznanie     =
 |różnicowanie    =
 |zapobieganie    =
 |leczenie        =
 |leki            =
 |rokowanie       =
 |zapadalność     =
 |śmiertelność    =
 |ICD11           =
 |ICD11 nazwa     =
 |ICD10           = A22
 |ICD10 nazwa     =
 |DSM-5           =
 |DSM-5 nazwa     =
 |DSM-IV          =
 |DSM-IV nazwa    =
 |ICDO            =
 |DiseasesDB      =
 |OMIM            =
 |MedlinePlus     =
 |MeshID          =
 |commons         =
}}
[[Plik:Gram Stain Anthrax.jpg|thumb|Bakterie (laseczki) wąglika zabarwione [[Barwienie metodą Grama|metodą Grama]], widoczne formy kuliste – [[neutrofil]]e]]
'''Wąglik''' ([[Łacina|łac.]] ''anthrax'') – [[Choroby zakaźne|choroba zakaźna]], zaraźliwa, wywoływana przez [[Bakterie Gram-dodatnie|Gram-dodatnią bakterię]] nazywaną [[laseczka wąglika|laseczką wąglika]] (''Bacillus anthracis''). Znany już od czasów starożytnych, występuje na całym świecie. Wąglik występuje najczęściej u [[bydło|bydła]], koni, owiec i [[Koza domowa|kóz]]. Świnie rzadko chorują. [[Pies domowy|Psy]] cechuje znaczna odporność. Ptaki są niewrażliwe na zakażenia naturalne.

== Etiologia ==
[[Plik:Anthrax color enhanced micrograph.JPG|thumb|[[Śledziona]] małpy chorej na wąglik płucny; widoczne pałeczki (żółte) i erytrocyty (czerwone). Obraz uzyskany w [[Skaningowy mikroskop elektronowy|skaningowym mikroskopie elektronowym]] ze sztucznie przypisanymi kolorami]]
[[Plik:Anthrax - inhalational.jpg|thumb|Wąglik płucny – poszerzenie cienia śródpiersia]]
Laseczka wąglika jest bakterią [[Barwienie metodą Grama|Gram-dodatnią]], rosnącą w warunkach tlenowych wytwarzającą [[przetrwalnik]]i, czyli endospory. Przetrwalniki laseczek wąglika są bardzo wytrzymałe na warunki środowiskowe.

== Źródła zakażenia i patogeneza ==
Głównym źródłem zakażenia jest u zwierząt spożywana [[Pasza (rolnictwo)|pasza]] zawierająca przetrwalniki bakterii. Do zarażenia może dojść podczas wypasów, jak i podczas skarmiania trawą lub sianem. Bakterie pod postacią przetrwalników mogą również wniknąć razem z wodą podczas pojenia zwierząt. Zwierzęta mięsożerne zakażają się po zjedzeniu zwierząt padłych na wąglik. Zakażenie bezpośrednie z jednego zwierzęcia na drugie jest możliwe tylko wtedy, gdy krew lub wydaliny zwierzęcia chorego dostaną się na świeże rany lub [[Błona śluzowa|błonę śluzową]].
[[Plik:Anthraxtoxins diagram en.png|mały|Schemat przedstawiający działanie toksyny wąglika]]
Bakteria produkuje toksynę będącą mieszaniną trzech [[Białka|białek]] – antygenu PA, czynnika EF i czynnika LF. PA (antygen ochronny) umożliwia wniknięcie toksyny wąglika do wnętrza komórek. EF (czynnik obrzęku) to białko zależne od [[Kalmodulina|kalmoduliny]], które zwiększając poziom [[Cykliczny adenozyno-3′,5′-monofosforan|cAMP]] w komórce zaburza jej homeostazę i szlaki przekazywania sygnału, czym prowadzi do [[obrzęk]]u. LF (czynnik letalny) to zależna od [[cynk]]u [[Proteazy|proteaza]] o wielkości 90 kDa, która przecina [[kinazy]] z rodziny MAPKK (ang. ''Mitogen-activated protein kinase kinase''). Hamuje to aktywność kinaz, co prowadzi do zaburzeń szlaków przekazywania sygnału w komórce i do [[Apoptoza|apoptozy]]<ref name="Patrick R Murray2011-s241" />.

== Zmiany anatomopatologiczne ==
Charakterystycznymi objawami pośmiertnymi są szybki rozkład gnilny i niezupełne stężenie pośmiertne zwłok. Następuje też wyciek ciemnej, słabo krzepnącej, lakowatej krwi z naturalnych otworów ciała.

== Rozpoznanie różnicowe ==
Należy wykluczyć inne jednostki chorobowe o przebiegu [[Sepsa|posocznicowym]]. Również podobny przebieg do wąglika mogą mieć niektóre ostre zatrucia. Ostatecznie rozstrzygają badania laboratoryjne. W [[Wymaz|preparatach mazanych]] (np. krew) stwierdza się, po odpowiednim zabarwieniu charakterystyczne laseczki wąglika z otoczkami. Do rozpoznania wąglika stosuje się również [[Próba biologiczna|próbę biologiczną]]. Zakażeniu ulega większość typowych zwierząt laboratoryjnych (myszy, szczury, króliki). Padają one po trzech dniach od pozajelitowego zakażenia wąglikiem.

== Leczenie i zapobieganie ==
Leczenie wąglika u ludzi polega na stosowaniu wysokich dawek [[Antybiotyki|antybiotyków]], natomiast u zwierząt stosuje się surowice odpornościowe oraz antybiotyki. Lekiem z wyboru jest [[cyprofloksacyna]].

Padłe zwierzęta zarażone wąglikiem powinny być spalone.

== Zachorowania ludzi – zoonoza ==
Laseczka wąglika lub jej zarodniki wnikają do organizmu:
* drogą oddechową;
* drogą pokarmową;
* przez skórę.

W miejscu wniknięcia bakterie rozmnażają się powodując miejscowe zmiany zapalno-martwicze. Z ogniska pierwotnego dochodzi do rozprzestrzeniania się infekcji na cały organizm.

Infekcja laseczką wąglika u człowieka występuje w jednej z trzech postaci:
* skórnej (czarna krosta) – 95%;
* jelitowej;
* płucnej.

Postać skórna może przebiegać jako umiejscowiony odczyn zapalny lub postać rozlana. Umiejscowiony odczyn zapalny ma charakter [[Pęcherzyk (dermatologia)|pęcherzyka]] (tzw. czarna krosta, [[Łacina|łac.]] ''pustula maligna'') wypełnionego ciemnym płynem, który pęka, pozostawiając czarny [[strup]]; inną postacią jest twardy, głęboki i niebolesny naciek zapalny tkanek (obrzęk złośliwy, ''oedema malignum''), również przebiegający z powiększeniem okolicznych [[Węzeł chłonny|węzłów chłonnych]].

Postać jelitowa charakteryzuje się silnym bólem brzucha, gorączką, biegunką lub czasem zaparciami. Stolec może zawierać świeżą krew, często ma smolistą barwę. Mogą wystąpić wymioty, niekiedy zawierające [[krew]]. Postępująca choroba może prowadzić do [[Wodobrzusze|wodobrzusza]] lub perforacji jelita<ref name="IGM" />.

Charakterystycznymi objawami postaci jelitowej są:
* [[biegunka]] śluzowo-krwista
* bóle [[Jama brzuszna|brzucha]]
* [[wymioty]]
* wysoka gorączka.
Stan chorego jest ciężki i często po 2–3 dniach kończy się śmiercią.

Najcięższa jest postać płucna (historycznie nazywana „chorobą sortowaczy wełny”) o charakterze ciężkiego [[Zapalenie płuc|zapalenia płuc]]. Ta postać charakteryzuje się wysoką [[Gorączka|gorączką]], dreszczami, [[Kaszel|kaszlem]] z odpluwaniem krwistej plwociny, [[Duszność|dusznością]] i [[Sinica (objaw)|sinicą]]. W znacznym procencie przypadków dochodzi do zgonu w okresie 24 do 36 godzin od wystąpienia objawów.

Przeprowadzone w 2004 roku badania 15 osób, które przeżyły zakażenie laseczką wąglika wskazują, że ludzie ci mają poważne problemy ze zdrowiem i złe rokowania przeżycia jednego roku po incydencie. Zakażenie drogą wziewną związane było z istotnie mniejszą przeżywalnością w porównaniu z zakażeniem przez [[Skóra|powłoki ciała]] ([[Journal of the American Medical Association|JAMA]] 2004:291:1994).

Zapobieganie polega na zwalczaniu wąglika u zwierząt, badaniu mięsa i innych surowców zwierzęcych. Istnieje również kilka rodzajów szczepionek przeciw wąglikowi. Jedną z nich wprowadził w 1881 roku francuski uczony [[Louis Pasteur|Ludwik Pasteur]].

== Broń biologiczna ==
Chociaż wąglik jest zwykle [[Choroby odzwierzęce|chorobą odzwierzęcą]], to bakterie wąglika mogą być wykorzystywane także jako [[broń biologiczna]].

Rozwój wojskowej wersji wąglika rozpoczęły Niemcy, wykorzystując swoją pracę w 1916 roku, gdy broń ta została przesłana wraz z instrukcją do ambasady niemieckiej na terenie Rumunii. Później (od 1937) nad wąglikiem pracowali [[Japończycy]] w swoim położonym w [[Mandżuria|Mandżurii]] tajnym laboratorium pod nazwą „[[Jednostka 731]]”. [[Brytyjczycy]] w latach 1941–1942 przeprowadzali próby polowe na wyspie [[Gruinard]] u wybrzeży [[Szkocja|Szkocji]]. Działanie to było związane z zagrożeniem użycia [[Broń chemiczna|broni chemicznej]] lub biologicznej przez hitlerowskie [[III Rzesza|Niemcy]] (prowadzili oni swe badania nad użyciem wąglika jako broni biologicznej m.in. w zakamuflowanym pod nazwą [[Zentralinstitut für Krebsforschung|Centralnego Instytutu Badań nad Rakiem]] laboratorium w [[poznań]]skim [[Pokrzywno (Poznań)|Pokrzywnie]]). Pod koniec wojny listów z wąglikiem używała także [[Armia Krajowa]], jednak bez większych sukcesów – jako broń listy wąglikowe nie są zbyt skuteczne{{fakt|data=2018-05}}. Badania prowadzili także [[Amerykanie]] w [[Fort Detrick]]<ref name="KWZ" />.

Na terenie [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]] po zakończeniu wojny rozwijana była broń biologiczna, także zawierająca jako ładunek laseczki wąglika. Prace badawczo-produkcyjne w wojskowej fabryce broni B, działającej w programie „Biopreparat” (zobacz: [[Ken Alibek]]) w [[Jekaterynburg|Swierdłowsku]] spowodowały w 1979 roku zakażenie ludności cywilnej ([[Katastrofa w Swierdłowsku]]; według nieoficjalnych danych zachorowało 79 osób, z czego zmarło 68). U 77 chorych wystąpiła płucna postać tej choroby (u 66 nastąpiło zejście śmiertelne). Innym ośrodkiem produkcji broni biologicznej z wykorzystaniem laseczek wąglika był [[Stiepnogorsk|Stepnogorsk]] w [[Kazachstan]]ie. Sama produkcja jest trudna, wymaga dużej wiedzy i przede wszystkim odpowiedniego sprzętu.

Głośne przypadki wykorzystania laseczek wąglika miały miejsce na terenie [[Stany Zjednoczone|Stanów Zjednoczonych]] od 16 września do 25 października 2001 roku, gdy bakterie te zostały rozesłane w przesyłkach pocztowych (tzw. {{link-interwiki|listy wąglikowe|Q=Q574341}}) adresowanych do ważnych instytucji.

== Klasyfikacja ICD10 ==
{| class="wikitable"
|-
! kod ICD10 !! nazwa choroby
|-
| {{ICD10|A22}} || Wąglik
|-
| {{ICD10|A22.0}} || Wąglik skórny
|-
| {{ICD10|A22.1}} || Wąglik płucny
|-
| {{ICD10|A22.2}} || Wąglik jelitowy
|-
| {{ICD10|A22.7}} || Posocznica wąglikowa
|-
| {{ICD10|A22.8}} || Inne postacie wąglika
|-
| {{ICD10|A22.9}} || Wąglik, nieokreślony
|}

== Zobacz też ==
{{wikisłownik|wąglik}}
* [[bioterroryzm]]

== Przypisy ==
<references>
<ref name="IGM">{{cytuj |issn = 1689-7730 |język = pl |autor = Marcin Sajek |tytuł = Wąglik |czasopismo = IGM Internetowa Gazeta Medyczna |numer = 1 |url = http://hylostet.pl/igm/article/8/ |data dostępu = 2016-01-05 |data = 1 grudnia 2008}}</ref>
<ref name="KWZ">[[Krzysztof Zieliński (lekarz)|K.W. Zieliński]], ''Patologia obrażeń i schorzeń wywołanych współczesną bronią w działaniach wojennych i terrorystycznych'', wydawnictwo MON, Warszawa, 2010, {{ISBN|978-83-927103-4-9}}, rozdz. 14, ''Patologia wąglika'', s. 353–377.</ref>
<ref name="Patrick R Murray2011-s241">{{cytuj |autor = Patrick R. Murray |tytuł = Mikrobiologia |data = 2011 |data dostępu = 2023-03-08 |isbn = 978-83-7609-506-6 |wydanie = Wyd. 6 |miejsce = Wrocław |wydawca = Elsevier Urban & Partner |s = 241 |oclc = 815471081 |język = pl}}</ref>
</references>

== Bibliografia ==
* [https://jamanetwork.com/journals/jama/article-abstract/417895 Streszczenie artykułu o broni biologicznej] w amerykańskim czasopiśmie medycznym [[Journal of the American Medical Association|JAMA]] {{lang|en}}

{{Zastrzeżenia|Medycyna}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Broń biologiczna]]
[[Kategoria:Choroby bakteryjne]]
[[Kategoria:Choroby odzwierzęce]]
[[Kategoria:Choroby skóry]]

title: Wąglik

Nazwa: laseczka wąglika

Droga szerzenia: pokarmowa, kropelkowa, przez skórę

Podlega zgłoszeniu WHO: tak

title: Wąglik


text:
# Jalanash (meteoryt)
Jalanash – meteoryt kamienny należący do achondrytów z grupy ureilitów, jego spadek zaobserwowano 15 sierpnia 1990 roku w zachodnich rejonach Mongolii. Na miejscu spadku zebrano w sumie 700 g materii meteorytowej.

wikiname: plwiki

title: Jalanash (meteoryt)

in_language: pl

wikitext:
{{Meteoryt infobox
 |nazwa                  = Jalanash
 |inne nazwy             =
 |grafika                =
 |opis grafiki           =
 |sposób odkrycia        = spadły
 |państwo                = MNG
 |miejsce znalezienia    = [[Mongolia]]
 |data znalezienia       = [[15 sierpnia]] [[1990]]
 |masa                   = 700 g
 |typ                    = [[meteoryt kamienny]]
 |klasa                  = [[achondryt]]
 |grupa                  = [[ureilit]]
 |miejsce przechowywania =
 |współrzędne            = 49°07'20"N 89°43'04"E
 |commons                =
}}
'''Jalanash''' – [[meteoryt kamienny]] należący do [[achondryt]]ów z grupy [[ureilit]]ów, jego spadek zaobserwowano [[15 sierpnia]] [[1990]] roku w zachodnich rejonach [[Mongolia|Mongolii]]. Na miejscu spadku zebrano w sumie 700 g materii [[meteoryt]]owej.

== Bibliografia ==
* {{cytuj stronę | url = http://www.lpi.usra.edu/meteor/metbull.php?code=12068 | tytuł = Meteoritical Bulletin  Entry for Jalanash| opublikowany = The Meteoritical Society, International Society for Meteoritics and Planetary Science | data dostępu = 2015-07-09 | język = en}}

{{Mongolskie meteoryty}}

[[Kategoria:Meteoryty znalezione w Mongolii]]
[[Kategoria:Meteoryty kamienne]]

title: Jalanash

Sposób odkrycia: spadły

Państwo: Mongolia

Miejsce znalezienia: Mongolia

Data znalezienia: 15 sierpnia 1990

Typ: meteoryt kamienny

Klasa: achondryt

Grupa: ureilit


text:
# Lakhimpur
Lakhimpur (hindi लखीमपुर) – miasto w północnych Indiach w stanie Uttar Pradesh, na Nizinie Hindustańskiej.
Populacja miasta w 2001 roku wynosiła 120 566 mieszkańców.

title: Lakhimpur

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Lakhimpur
 |nazwa oryginalna             = लखीमपुर
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = IND
 |1. jednostka administracyjna = [[Uttar Pradesh]]
 |2. jednostka administracyjna = [[Lucknow (dywizja)|Lucknow]]
 |3. jednostka administracyjna = [[Lakhimpur Kheri (dystrykt)|Lakhimpur Kheri]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     = 147
 |rok                          = 2001
 |liczba ludności              = 120 566
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     = Uttar Pradesh
 |współrzędne                  = 27°57′N 80°46′E
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Lakhimpur''' ([[Język hindi|hindi]] लखीमपुर) – miasto w północnych [[Indie|Indiach]] w stanie [[Uttar Pradesh]], na [[Nizina Hindustańska|Nizinie Hindustańskiej]].

Populacja miasta w 2001 roku wynosiła 120 566 mieszkańców<ref>{{cytuj stronę |url=http://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 | tytuł=Table - 3 : Population, population in the age group 0-6 and literates by sex - Cities/Towns (in alphabetic order): 2001 | data dostępu=2011-12-16 | autor=Census of India | rok=| język=en}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miasta w dystrykcie Lakhimpur Kheri]]

title: Lakhimpurलखीमपुर

Państwo: Indie

Stan: Uttar Pradesh

Region: Lucknow

Dystrykt: Lakhimpur Kheri


text:
# Lipówka (województwo łódzkie)
Lipówka – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie łęczyckim, w gminie Daszyna.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa płockiego.

title: Lipówka (województwo łódzkie)

wikitext:
{{Inne znaczenia||[[Lipówka]]}}
{{Polska miejscowość infobox
 |nazwa                  = Lipówka
 |rodzaj miejscowości    = wieś
 |zdjęcie                =
 |opis zdjęcia           =
 |alt zdjęcia            =
 |województwo            = łódzkie
 |powiat                 = [[Powiat łęczycki|łęczycki]]
 |gmina                  = [[Daszyna (gmina)|Daszyna]]
 |sołectwo               =
 |miejscowość podstawowa =
 |wysokość               =
 |liczba ludności        =
 |rok                    =
 |strefa numeracyjna     = 24
 |kod pocztowy           = 99-107<ref>{{Poczta Polska|2022-10|s=666}}</ref>
 |tablice rejestracyjne  = ELE
 |SIMC                   = 0562407
 |kod mapy               = Daszyna (gmina)
 |współrzędne            = 52°10'48"N 19°08'49"E<ref name="prng">{{PRNG Miejscowości|69138|data=2023-11-05}}</ref>
 |commons                =
 |www                    =
}}
'''Lipówka''' – [[wieś]] w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo łódzkie|województwie łódzkim]], w [[powiat łęczycki|powiecie łęczyckim]], w [[Daszyna (gmina)|gminie Daszyna]].

[[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] miejscowość administracyjnie należała do [[Województwo płockie (1975–1998)|województwa płockiego]].

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Gmina Daszyna}}

[[Kategoria:Daszyna (gmina)]]

title: Lipówka

Państwo: Polska

Województwo: łódzkie

Powiat: łęczycki

Gmina: Daszyna

Tablice rejestracyjne: ELE


text:
# Madteos
Madteos (Matt'eos I Kesaratsi-Sari, (orm.) Մատթէոս Ա. Կեսարացի-Սարի) – duchowny Apostolskiego Kościoła Ormiańskiego, w latach 1694–1705 jeden z patriarchów tego Kościoła, Patriarcha-Katolikos Wielkiego Domu Cylicyjskiego. Skłaniał się ku Kościołowi katolickiemu, udał się do Rzymu, gdzie zmarł.

title: Madteos

wikitext:
{{Duchowny infobox
 |imię i nazwisko         = Matt'eos I Kesaratsi-Sari
 |imię i nazwisko org     = Մատթէոս Ա. Կեսարացի-Սարի
 |tytuł                   = Katolikos Wielkiego Domu Cylicyjskiego
 |grafika                 =
 |opis grafiki            =
 |alt grafiki             =
 |herb                    =
 |dewiza                  =
 |dewiza - j. polski      =
 |kraj działania          = [[Cylicja]]
 |data urodzenia          =
 |miejsce urodzenia       =
 |data śmierci            =
 |miejsce śmierci         = [[Rzym]]
 |miejsce pochówku        =
 |1. funkcja              = Patriarcha Cylicyjski
 |1. funkcja - okres      = 1694–1710
 |2. funkcja              =
 |2. funkcja - okres      =
 |wyznanie                = [[Kościoły orientalne|przedchalcedońskie]]
 |kościół                 = [[Apostolski Kościół Ormiański]]
 |inkardynacja            =
 |data ślubów zakonnych   =
 |data diakonatu          =
 |data ordynacji          =
 |data święceń            =
 |data nominacji          =
 |data sakry              = data nieznana
 |data patriarchatu       = 1694
 |data kreacji            =
 |papież kreujący         =
 |kościół tytularny       =
 |faksymile               =
 |opis faksymile          =
 |odznaczenia             =
 |commons                 =
 |wikiźródła              =
 |wikicytaty              =
 |wikinews                =
 |www                     =
}}
'''Madteos''' (Matt'eos I Kesaratsi-Sari, {{lang|hy}} Մատթէոս Ա. Կեսարացի-Սարի) – duchowny [[Apostolski Kościół Ormiański|Apostolskiego Kościoła Ormiańskiego]], w latach 1694–1705 jeden z [[patriarcha|patriarchów]] tego Kościoła, Patriarcha-Katolikos Wielkiego Domu Cylicyjskiego. Skłaniał się ku [[Kościół katolicki|Kościołowi katolickiemu]], udał się do [[Rzym]]u, gdzie zmarł<ref>{{Cytuj książkę|autor=Seda Parsumean-Tatoyean|tytuł=The Contribution of the Armenian Church to the Christian Witness in the Middle East|wydawca=Armenian Catholicosate of Cilicia|data=2001|miejsce=Antelias|strony=55, 77|oclc=52257758}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Katolikos Wielkiego Domu Cylicyjskiego}}

[[Kategoria:Patriarchowie Wielkiego Domu Cylicyjskiego]]

title: Matt'eos I Kesaratsi-SariՄատթէոս Ա. Կեսարացի-Սարի

Kraj działania: Cylicja

Miejsce śmierci: Rzym

Wyznanie: przedchalcedońskie

Kościół: Apostolski Kościół Ormiański

Sakra biskupia: data nieznana


text:
# Tadeusz Jaroszyński (literat)
Tadeusz Ewaryst Jaroszyński (ur. 9 grudnia 1862 w Wólce Dobryńskiej, zm. 20 lipca 1917 w Warszawie) – polski pisarz, recenzent teatralny, rysownik.

## Życiorys
Uczęszczał do gimnazjum we Lwowie i Piotrkowie, kształcił się w Warszawskiej Szkole Rysunkowej w latach 1883-1884, następnie do 1892 przebywał w Paryżu, na studiach malarskich. Był członkiem Gminy Narodowo-Socjalistycznej i współpracownikiem „Pobudki”. Członek Gminy Narodowo-Socjalistycznej w 1888. W 1890 debiutował jednoaktówką W szynkownie, ogłoszoną w „Życiu”. Po powrocie do kraju zamieszkał w Warszawie i pracował jako rysownik i ilustrator m.in.: „Tygodnika Ilustrowanego” i „Wędrowca”. Był zarazem kierownikiem artystycznym w Kole Miłośników Sceny. Pisywał i ogłaszał artykuły z historii sztuki, recenzje teatralne, felietony, opowiadania i powieści. Od 1896 zamieszczał w „Głosie” i „Gazecie Polskiej” recenzje z wystaw malarskich i artykuły z dziedziny plastyki. Od 1900 współpracował jako recenzent teatralny i nowelista z "Tygodnikiem Ilustrowanym", a od 1902 z „Kurierem Codziennym” i „Wędrowcem”. W styczniu 1908 został uwięziony na dwa tygodnie za brak zezwolenia policji na odczyt o Grottgerze. W 1913 redagował tygodnik „Wieś i Dwór” i przez parę lat kierował działem plastycznym tego pisma oraz „Kłosów”. Należał do Towarzystwa Literatów i Dziennikarzy Polskich w Warszawie.

## Twórczość
- Ścigana. Sztuka w 4 a. Wyst. Wwa, Łódź 1899, Pozn. 1900. Niedruk.
- Rabuś. Dramat w 4 a. Wyst. Wwa, Pozn., Łódź 1900. Niedruk.
- Chimera. Powieść z życia artystów. Petersburg, 1903. Warszawa, 1905.
- Dla nich. Powieść. Warszawa, 1904.
- Różni ludzie. Opowiadania. Warszawa, 1908.
- Doktor Tomasz. Powieść. Warszawa, 1907.
- Sąsiadka. Komedia w 3 a. Wystawiana w Warszawie, Lwowie, Łodzi (1909), Wilnie, Krakowie (1910). Wyd. Warszawa, 1910.
- Wieża z kości słoniowej. Powieść. Warszawa, 1909.
- Dobra krew. Powieść. Wwa 1911.
- Narodziny dziedzica. Opowiadania. Warszawa, 1911.
- Oko za oko. Opowiadania. Warszawa, 1912.
- za wieku starego. Powieść Warszawa, 1913.
- Wieczny płomień. Powieść. Warszawa, 1914.
- Zmora. Nowele. Warszawa, 1914.
- Konspiratorka. Warszawa, 1916.
- Przekupnie. Powieść. Warszawa, 1917.

title: Tadeusz Jaroszyński (literat)

wikitext:
{{Artysta infobox
 |imię i nazwisko       = Tadeusz Jaroszyński
 |imię i nazwisko org   =
 |pseudonim             =
 |grafika               = Tadeusz Jaroszynski Jadwiga Golcz.jpg
 |opis grafiki          = Tadeusz Jaroszyński, fot. [[Jadwiga Golcz]]
 |pełne imię i nazwisko =
 |data urodzenia        = 9 grudnia 1862
 |miejsce urodzenia     = [[Wólka Dobryńska]]
 |data śmierci          = 20 lipca 1917
 |miejsce śmierci       = [[Warszawa]]
 |narodowość            =
 |język                 =
 |Alma Mater            =
 |dziedzina sztuki      =
 |epoka                 =
 |muzeum artysty        =
 |ważne dzieła          =
 |faksymile             = Tadeusz Jaroszyński signature.jpg
 |opis faksymile        =
 |odznaczenia           =
 |nagrody               =
 |commons               = Category:Tadeusz Jaroszyński
 |wikiźródła            = Tadeusz Jaroszyński
 |wikicytaty            =
 |www                   =
}}
'''Tadeusz Ewaryst Jaroszyński''' (ur. [[9 grudnia]] [[1862]] w [[Wólka Dobryńska|Wólce Dobryńskiej]], zm. [[20 lipca]] [[1917]] w [[Warszawa|Warszawie]]) – polski pisarz, recenzent teatralny, rysownik.

== Życiorys ==
Uczęszczał do gimnazjum we [[Lwów|Lwowie]] i [[Piotrków|Piotrkowie]], kształcił się w [[Warszawska Szkoła Rysunkowa|Warszawskiej Szkole Rysunkowej]] w latach 1883-1884, następnie do 1892 przebywał w [[Paryż]]u, na studiach malarskich. Był członkiem Gminy Narodowo-Socjalistycznej i współpracownikiem „[[Pobudka (czasopismo)|Pobudki]]”. Członek [[Gmina Narodowo-Socjalistyczna|Gminy Narodowo-Socjalistycznej]] w 1888<ref>[[Wiesław Śladkowski]], Gmina Narodowo-Socjalistyczna w Paryżu wobec tradycji 3-Majowej, w: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica, 40, 1991, s. 51.</ref>. W 1890 debiutował jednoaktówką ''W szynkownie'', ogłoszoną w „[[Życie (czasopismo)|Życiu]]”. Po powrocie do kraju zamieszkał w Warszawie i pracował jako rysownik i ilustrator m.in.: „[[Tygodnik Illustrowany|Tygodnika Ilustrowanego]]” i „[[Wędrowiec (czasopismo)|Wędrowca]]”. Był zarazem kierownikiem artystycznym w Kole Miłośników Sceny. Pisywał i ogłaszał artykuły z historii sztuki, recenzje teatralne, felietony, opowiadania i powieści. Od 1896 zamieszczał w „Głosie” i „[[Gazeta Polska (Poznań)|Gazecie Polskiej]]” recenzje z wystaw malarskich i artykuły z dziedziny [[sztuki plastyczne|plastyki]]. Od 1900 współpracował jako recenzent teatralny i nowelista z "Tygodnikiem Ilustrowanym", a od 1902 z „[[Kurier Codzienny (1865-1905)|Kurierem Codziennym]]” i „Wędrowcem”. W styczniu 1908 został uwięziony na dwa tygodnie za brak zezwolenia policji na odczyt o Grottgerze<ref>{{Cytuj pismo | tytuł = Uwięzienie prelegenta | czasopismo = [[Nowości Ilustrowane|Nowości Illustrowane]] | wolumin = Nr 4 | strony = 2 | data = 25 stycznia 1908 | url = https://jbc.bj.uj.edu.pl/publication/123199}}</ref>. W 1913 redagował tygodnik „[[Wieś i Dwór]]” i przez parę lat kierował działem plastycznym tego pisma oraz „Kłosów”. Należał do [[Towarzystwo Literatów i Dziennikarzy Polskich|Towarzystwa Literatów i Dziennikarzy Polskich]] w Warszawie.

== Twórczość ==
* ''Ścigana''. Sztuka w 4 a. Wyst. Wwa, Łódź 1899, Pozn. 1900. Niedruk.
* ''Rabuś''. Dramat w 4 a. Wyst. Wwa, Pozn., Łódź 1900. Niedruk.
* ''Chimera''. Powieść z życia artystów. Petersburg, 1903. Warszawa, 1905.
* ''Dla nich''. Powieść. Warszawa, 1904.
* ''Różni ludzie''. Opowiadania. Warszawa, 1908.
* ''Doktor Tomasz''. Powieść. Warszawa, 1907.
* ''Sąsiadka''. Komedia w 3 a. Wystawiana w Warszawie, Lwowie, Łodzi (1909), Wilnie, Krakowie (1910). Wyd. Warszawa, 1910.
* ''Wieża z kości słoniowej''. Powieść. Warszawa, 1909.
* ''Dobra krew''. Powieść. Wwa 1911.
* ''Narodziny dziedzica''. Opowiadania. Warszawa, 1911.
* ''Oko za oko''. Opowiadania. Warszawa, 1912.
* ''za wieku starego''. Powieść Warszawa, 1913.
* ''Wieczny płomień''. Powieść. Warszawa, 1914.
* ''Zmora''. Nowele. Warszawa, 1914.
* ''Konspiratorka''. Warszawa, 1916.
* ''Przekupnie''. Powieść. Warszawa, 1917.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę |autor = | tytuł = Dawni pisarze polscy od początków piśmiennictwa do Młodej Polski. Przewodnik biograficzny i bibliograficzny| tom =  tom drugi I-Me| miejsce = Warszawa| rok = 2001| strony = 37-38| isbn = 83-02-08101-9}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [https://polona.pl/search/?filters=creator:%22Jaroszy%C5%84ski,_Tadeusz_(1862--1917)%22,public:1 Utwory Tadeusza Jaroszyńskiego] w serwisie [https://polona.pl Polona.pl]

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Jaroszyński Jan}}
[[Kategoria:Członkowie Gminy Narodowo-Socjalistycznej]]
[[Kategoria:Ludzie związani z Warszawą]]
[[Kategoria:Pisarze Młodej Polski]]
[[Kategoria:Polscy dramaturdzy]]
[[Kategoria:Polscy prozaicy]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1862]]
[[Kategoria:Zmarli w 1917]]

title: Tadeusz Jaroszyński

Data i miejsce urodzenia: 9 grudnia 1862 · Wólka Dobryńska

Data i miejsce śmierci: 20 lipca 1917 · Warszawa


text:
# Ground Control 2: Operation Exodus
Ground Control 2: Operation Exodus (tytuł oryg. Ground Control II: Operation Exodus) – komputerowa strategiczna gra czasu rzeczywistego wyprodukowana przez szwedzkie studio Massive Entertainment oraz wydana przez Sierra Entertainment 23 czerwca 2004 roku na platformę PC.

## Fabuła
Akcja gry rozgrywa się 300 lat po wydarzeniach z pierwszej części, w roku 2741. Wojna pomiędzy demokratycznym i pokojowo nastawionym Sojuszem Gwiazdy Północnej (Northern Star Alliance), a militarystycznym Imperium Terran wchodzi w nową fazę. Sojusz Gwiazdy Północnej zostaje wyparty przez Imperium Terran ze wszystkich kolonii kosmicznych. Na ostatniej z nich Morningstar Prime po desancie sił zbrojnych Imperium Terran dochodzi do ciężkiego, brutalnego i wyniszczającego konfliktu lądowego. Siłami Sojuszu Gwiazdy Północnej dowodzi Jacob Angelus.

## Rozgrywka
Gracz wciela się w postać Jacoba Angelusa. Każda jednostka m.in. piechota, czołgi i artyleria dalekiego zasięgu bojowa ma inne przeznaczenie. Gracz ma do wykonania określone zadania, które decydują zdobyciu celu.
W grze zawarty został tryb gry wieloosobowej dostępny przez Internet lub sieć LAN.

title: Ground Control 2: Operation Exodus

wikitext:
{{Gra komputerowa infobox
 |tytuł                 = Ground Control 2: Operation Exodus
 |tytuł oryginalny      = ''Ground Control II: Operation Exodus''
 |grafika               =
 |opis grafiki          =
 |producent             = [[Ubisoft Massive|Massive Entertainment]]
 |wydawca               = [[Sierra Entertainment]]
 |dystrybutor           =
 |seria gier            =
 |reżyser               =
 |projektant            =
 |artysta               =
 |główny programista    =
 |scenarzysta           =
 |kompozytor            =
 |licencja              =
 |silnik                =
 |format obrazu         =
 |aktualna wersja       =
 |data wydania          = {{wydanie gry|Stany Zjednoczone|USA|23 czerwca 2004}}<ref name="GameSpot">{{Cytuj stronę |url = https://archive.is/20130625231827/http://www.gamespot.com/ground-control-ii-operation-exodus/related/release/platform/pc/ |tytuł = Ground Control II: Operation Exodus Related Games |opublikowany = gamespot.com |język = en |data dostępu = 2013-06-10}}</ref>
{{wydanie gry|Europa|EUR|25 czerwca 2004}}<ref name="GameSpot" />
{{wydanie gry|Japonia|JAP|25 lutego 2005}}<ref name="GameSpot" />
{{wydanie gry|Polska|POL|23 czerwca 2005}}<ref name="GOL">{{Cytuj stronę |url = http://www.gry-online.pl/S016.asp?ID=2079 |tytuł = Ground Control 2: Operation Exodus <nowiki>[PC]</nowiki> |opublikowany = gry-online.pl |język = pl |data dostępu = 2013-06-10}}</ref>
 |gatunek               = [[strategiczna gra czasu rzeczywistego|RTS]], [[fantastyka naukowa]]<ref name="GOL" />
 |tryby gry             = [[gra jednoosobowa]] i [[gra wieloosobowa|wieloosobowa]]<ref name="GOL" />
 |kategorie wiekowe     = {{oceny gier|ESRB=Teen<ref>{{Cytuj stronę |url = http://www.esrb.org/ratings/synopsis.jsp?Certificate=9990&Title=Ground%20Control%202%3A%20Operation%20Exodus&searchkeyword=Ground%20Control |tytuł = RATING INFORMATION |opublikowany = esrb.org |język = en |data dostępu = 2013-06-10}}</ref>|PEGI=12<ref>{{Cytuj stronę |url = https://pegi.info/de/search-pegi?q=Ground+Control+2 |tytuł = Ground Control 2 |opublikowany = pegi.info |język = pl en fr de es it sv no |data dostępu = 2013-06-10}}</ref>}}
 |język                 = [[język angielski|angielski]]<ref name="GOL" />
 |platforma             = [[Komputer osobisty|PC]] ([[Microsoft Windows|Windows]])<ref name="GOL" />
 |nośniki               = 1 [[Płyta kompaktowa|CD]]<ref name="GOL" />
 |wymagania             = [[Pentium 4]] 1.5 GHz, 256MB [[RAM]], [[karta graficzna]] 128MB, 1.5 GB [[dysk twardy|HDD]]<ref name="GOL" />
 |kontrolery            = [[mysz komputerowa|mysz]], [[klawiatura komputerowa|klawiatura]]
 |rozdzielczość natywna =
 |poprzednik            = ''[[Ground Control]]'' (2000)
 |www                   =
}}
{{Recenzje gry
|tytuł = Odbiór gry
|stan  =
|GOL = 8,5/10<ref>{{Cytuj stronę |url = http://www.gry-online.pl/S020.asp?ID=1849 |tytuł = Ground Control 2: Operation Exodus – recenzja gry |data = 2004-09-06 |opublikowany = gry-online.pl |język = pl |data dostępu = 2013-06-10}}</ref>
|GSpot = 8,5/10<ref>{{Cytuj stronę |url = http://www.gamespot.com/reviews/ground-control-ii-operation-exodus-review/1900-6101103/ |tytuł = Ground Control II: Operation Exodus Review |autor = Bob Colayco |data = 2000-06-15 |opublikowany = gamespot.com |język = en |data dostępu = 2013-06-22}}</ref>
|EuroG = 7/10<ref>{{Cytuj stronę |url = http://www.eurogamer.net/articles/r_groundcontrol2_pc |tytuł = Ground Control II: Operation Exodus Review |data = 2004-07-06 |opublikowany = eurogamer.net |język = en |data dostępu = 2013-06-10}}</ref>
|GameRev = B+<ref>{{Cytuj stronę |url = https://archive.ph/20130625231809/http://www.gamerevolution.com/review/ground-control-ii-operation-exodus |tytuł = Ground Control II: Operation Exodus Review |autor = Joe Dodson |data = 2004-07-09 |opublikowany = gamerevolution.com |język = en |data dostępu = 2013-06-10}}</ref>
|GSpy = {{ocena|5|4.5}}<ref>{{Cytuj stronę |url = http://uk.pc.gamespy.com/pc/ground-control-ii-operation-exodus/526463p1.html |tytuł = ''Ground Control II: Operation Exodus'' |autor = Alex Tsotsos |data = 2004-06-25 |opublikowany = uk.pc.gamespy.com |język = en |data dostępu = 2013-06-10}}</ref>
|IGN = 8,8/10<ref>{{Cytuj stronę |url = http://uk.ign.com/articles/2004/06/16/ground-control-ii-operation-exodus-review |tytuł = Ground Control II: Operation Exodus Review |autor = Dan Adams |data = 2004-06-15 |opublikowany = uk.ign.com |język = en |data dostępu = 2013-06-10}}</ref>
|GR = 79,29% (z 43 recenzji)<ref>{{Cytuj stronę |url = https://archive.is/20130625231811/http://www.gamerankings.com/pc/589688-ground-control-ii-operation-exodus/index.html |tytuł = Ground Control II: Operation Exodus |opublikowany = gamerankings.com |język = en |data dostępu = 2013-06-10}}</ref>
|MC = 80/100 (z 47 recenzji)<ref>{{Cytuj stronę |url = http://www.metacritic.com/game/pc/ground-control-ii-operation-exodus |tytuł = Ground Control II: Operation Exodus PC |opublikowany = metacritic.com |język = en |data dostępu = 2013-06-10}}</ref>
}}
'''Ground Control 2: Operation Exodus''' (tytuł oryg. '''Ground Control II: Operation Exodus''') – [[gra komputerowa|komputerowa]] [[strategiczna gra czasu rzeczywistego]] wyprodukowana przez szwedzkie studio [[Ubisoft Massive|Massive Entertainment]] oraz wydana przez [[Sierra Entertainment]] [[2004 w grach komputerowych|23 czerwca 2004]] roku na platformę [[komputer osobisty|PC]].

== Fabuła ==
Akcja gry rozgrywa się 300 lat po wydarzeniach z [[Ground Control|pierwszej części]], w roku 2741. Wojna pomiędzy demokratycznym i pokojowo nastawionym Sojuszem Gwiazdy Północnej (Northern Star Alliance), a militarystycznym Imperium Terran wchodzi w nową fazę. Sojusz Gwiazdy Północnej zostaje wyparty przez Imperium Terran ze wszystkich kolonii kosmicznych. Na ostatniej z nich Morningstar Prime po desancie sił zbrojnych Imperium Terran dochodzi do ciężkiego, brutalnego i wyniszczającego konfliktu lądowego. Siłami Sojuszu Gwiazdy Północnej dowodzi Jacob Angelus<ref name="GOL" />.

== Rozgrywka ==
Gracz wciela się w postać Jacoba Angelusa. Każda jednostka m.in. piechota, czołgi i artyleria dalekiego zasięgu bojowa ma inne przeznaczenie. Gracz ma do wykonania określone zadania, które decydują zdobyciu celu<ref name="GOL" />.

W grze zawarty został tryb [[gra wieloosobowa|gry wieloosobowej]] dostępny przez [[Internet]] lub sieć [[LAN]]<ref name="GOL" />.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:2004 w grach komputerowych]]
[[Kategoria:Gry komputerowe wyprodukowane w Szwecji]]
[[Kategoria:Gry na platformę Windows]]
[[Kategoria:Strategiczne gry czasu rzeczywistego]]
[[Kategoria:Fantastycznonaukowe gry komputerowe]]

title: Ground Control 2: Operation ExodusGround Control II: Operation Exodus

Producent: Massive Entertainment

Wydawca: Sierra Entertainment

Data wydania: USA: 23 czerwca 2004 · EUR: 25 czerwca 2004 · JAP: 25 lutego 2005 · POL: 23 czerwca 2005

Gatunek: RTS, fantastyka naukowa

Tryby gry: gra jednoosobowa i wieloosobowa

Kategorie wiekowe: ESRB: Teen · PEGI: 12

Język: angielski

Platforma: PC (Windows)

Nośniki: 1 CD

Wymagania: Pentium 4 1.5 GHz, 256MB RAM, karta graficzna 128MB, 1.5 GB HDD

Kontrolery: mysz, klawiatura

Poprzednia gra w serii: Ground Control (2000)

title: Odbiór gry

Publikacja: Ocena

Game Revolution: B+

Agregator: Ocena


text:
# Marenić
Marenić – wieś w Chorwacji, w żupanii zagrzebskiej, w mieście Vrbovec. W 2011 roku liczyła 58 mieszkańców.

title: Marenić

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Marenić
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |godło                        =
 |pieczęć                      =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = Chorwacja
 |1. jednostka administracyjna = [[Żupania zagrzebska|zagrzebska]]
 |3. jednostka administracyjna = [[Miasto Vrbovec|Vrbovec]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2011
 |liczba ludności              = 58{{r|stat}}
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |współrzędne                  =
 |commons                      =
 |www                          =
 |kod mapy                     = żupania zagrzebska
}}
'''Marenić''' – [[wieś]] w [[Chorwacja|Chorwacji]], w [[Żupania zagrzebska|żupanii zagrzebskiej]], w [[miasto Vrbovec|mieście Vrbovec]]. W 2011 roku liczyła 58 mieszkańców{{r|stat}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="stat">{{Popis 2011|s=110}}</ref>
}}

{{miasto Vrbovec}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miejscowości w żupanii zagrzebskiej]]

title: Marenić

Państwo: Chorwacja

Żupania: zagrzebska

Miasto: Vrbovec


text:
# Hannon (żeglarz)
Hannon (stgr. Ἄννων) – dowódca wyprawy morskiej wzdłuż wybrzeży Afryki Zachodniej żyjący prawdopodobnie w V wieku p.n.e., król Kartagińczyków.
Wyruszył na czele floty przez Cieśninę Gibraltarską i poruszał się wzdłuż wybrzeża, zabierając po drodze przewodników i tłumaczy. Według niektórych interpretacji dotarł do terenów dzisiejszego Gabonu lub Kamerunu, inne interpretacje wskazują raczej na Gwineę lub Sierra Leone.
Powrócił do Kartaginy z bogatym ładunkiem kości słoniowej, afrykańskiej broni i skór egzotycznych zwierząt.
Wyczyn Hannona chciał powtórzyć w II wieku p.n.e. Eudoksos z Kyzikos, lecz musiał zawrócić z powodu buntu załogi.

## PeriplusHannona
Tekst wyryty na brązowej tablicy w Kartaginie, zachowany dzięki greckiej kopii.

Podróż Hannona, króla Kartagińczyków, do krajów libijskich poza Słupami
Heraklesa, której opis wyryto na tabliczce jako wotum dla świątyni Kronosa [Baala], ujawniając takie sprawy.
I. Kartagińczycy postanowili, że Hannon popłynie poza Słupy Heraklesa i założy miasta Libofenicjan. Udał się przeto w podróż z 60 statkami po 50 wioseł każdy, z około trzema tysiącami mężczyzn i kobiet, żywnością i innymi niezbędnymi rzeczami.
II. Po przebyciu Słupów Heraklesa i dwudniowej żegludze założyliśmy pierwsze miasto, które nazwaliśmy Thymiaterion. Wokół niego była obszerna równina.
III. Kierując się następnie na zachód, przybyliśmy do Soloeis, przylądka w Libii, który pokrywają drzewa.
IV. Założywszy tam świątynię Posejdona płynęliśmy przez pół dnia w kierunku wschodnim i przybyliśmy do laguny niedaleko morza, zarośniętej wielką ilością wysokich trzcin, gdzie były słonie i wiele innych dzikich zwierząt.
V. Przebywszy tę lagunę, założyliśmy na wybrzeżu, w odległościach jednego
dnia drogi, miasta nazwane Karikon Teichos, Gytte, Akra, Melitta i Arambys.
VI. Wyruszywszy stamtąd, przybyliśmy nad wielką rzekę Lixus, która płynie z Libii. Niedaleko koczownicy zwani Liksytami paśli swoje stada. Zostaliśmy z nimi jakiś czas i zawarliśmy przyjaźń.
VII. Dalej, w głębi kraju, mieszkali niegościnni Etiopowie, w kraju pełnym dzikich zwierząt, wśród wielkich gór. Mówią oni, że Lixus bierze początek w tych górach i że mieszkają w nich Troglodyci o dziwnym wyglądzie, którzy według Liksytów potrafią biec szybciej niż konie.
VIII. Wziąwszy spośród Liksytów tłumaczy, udaliśmy się na południe, wzdłuż pustyni, płynąc dwa dni, a potem jeden dzień na wschód. Znaleźliśmy wysepkę o obwodzie pięciu stadiów, w głębi zatoki. Zostawiliśmy tam kolonistów i nazwaliśmy wyspę Cerne. Sądziliśmy, że znajduje się w miejscu przeciwległym Kartaginie, ponieważ droga z Kartaginy do Słupów i od Słupów do Cerne wydawała się podobna.
IX. Stamtąd, przebywając wielką rzekę Chretes, dopłynęliśmy do jeziora, na którym znajdowały się trzy wyspy większe niż Cerne. O dzień drogi od tego miejsca dotarliśmy do końca jeziora, gdzie wznoszą się wysokie góry pełne dzikusów odzianych w skóry zwierzęce, którzy rzucali kamieniami i nie pozwolili nam wylądować.
X. Wyruszywszy stamtąd, dotarliśmy do innej rzeki, wielkiej i szerokiej, pełnej krokodyli i hipopotamów. Tam zawróciliśmy i powróciliśmy do Cerne.
XI. Stamtąd płynęliśmy przez dwanaście dni na południe wzdłuż wybrzeża zamieszkałego przez Etiopów, którzy nie stawiali nam czoła, ale uciekali przed nami. Ich język był niezrozumiały nawet dla naszych Liksytów.
XII. Ostatniego dnia zarzuciliśmy kotwicę koło wysokich gór pokrytych wonnymi i różnobarwnymi drzewami.
XIII. Okrążywszy te góry, w ciągu dwu dni dotarliśmy do wielkiej zatoki, po drugiej stronie której była równina, gdzie w nocy widzieliśmy małe i duże ognie zapalające się co chwila, czasem więcej, czasem mniej.
XIV. Zaopatrzywszy się w wodę, płynęliśmy przez pięć dni wzdłuż wybrzeża, aż przybyliśmy do wielkiej zatoki, którą nasi tłumacze nazwali Rogiem Zachodnim. Była tam wielka wyspa, na wyspie słone jezioro, a na nim jeszcze inna wyspa, na której wylądowaliśmy. W dzień widzieliśmy tylko las, ale w nocy pojawiły się liczne ognie i słyszeliśmy dźwięki piszczałek, cymbałów i bębnów oraz wielki gwar głosów. Przejął nas strach i wróżbici poradzili opuścić wyspę.
XV. Odpłynęliśmy w pośpiechu i zbliżyliśmy się do płonącego wybrzeża pełnego dymu. Wielkie strumienie ognia spływały do morza, a do ziemi nie można było się zbliżyć z powodu gorąca.
XVI. Przejęci lękiem ruszyliśmy pospiesznie i przez cztery dni drogi widzieliśmy nocą ziemię pełną płomieni. Pośrodku był płomień wyższy od innych, który zdawał się sięgać gwiazd. W dzień widać było, że to wysoka góra, zwana Wozem Bogów.
XVII. Stamtąd, żeglując przez trzy dni wzdłuż strumieni ognia, dotarliśmy do zatoki zwanej Rogiem Południowym.
XVIII. W głębi tej zatoki była wyspa, taka jak poprzednia, z jeziorem i wyspą na nim, pełna dzikusów. Kobiety były o wiele liczniejsze, miały ciało pokryte włosem, a nasi tłumacze nazywali je gorylami. Nie byliśmy w stanie złapać żadnego samca, ponieważ skacząc po skałach uciekały i broniły się rzucając kamienie. Złapaliśmy za to trzy kobiety, które gryzły i drapały tych, którzy je nieśli, nie chcąc iść za nimi. Zabiliśmy je i zdarliśmy z nich skóry, które przewieźliśmy do Kartaginy. Ponieważ żywność się już skończyła, nie płynęliśmy dalej.

### Interpretacja toponimów
- rzeka Lixus – Wadi Dara[7]
- rzeka Chretes – Senegal[8][9]
- rzeka „pełna krokodyli i hipopotamów” – Senegal[7] , Gambia lub Sewa[9]
- Róg Zachodni – Zatoka Beninu[4]

title: Hannon (żeglarz)

wikitext:
{{inne znaczenia|żeglarza|[[Hannon|inne osoby o tym imieniu]]}}
{{Władca infobox
 |władca            = Hannon
 |imiona            =
 |grafika           =
 |opis grafiki      =
 |herb              =
 |opis herbu        =
 |faksymile         =
 |opis faksymile    =
 |dewiza            =
 |1. tytuł          = król [[Kartagina|Kartaginy]]
 |1. sukcesja       =
 |1. od             = V wiek p.n.e.
 |1. do             = V wiek p.n.e.
 |1. koronacja      =
 |1. poprzednik     = [[Hamilkar Magonida]]
 |1. następca       = [[Himilkon I]]
 |dynastia          = [[Magonidzi]]
 |data urodzenia    =
 |miejsce urodzenia =
 |data śmierci      =
 |miejsce śmierci   =
 |przyczyna śmierci =
 |miejsce spoczynku =
 |ojciec            =
 |matka             =
 |rodzeństwo        =
 |1. związek z      =
 |1. związek od     =
 |1. związek do     =
 |1. dzieci         = [[Himilkon Magonida]]
 |moneta            =
 |opis monety       =
 |odznaczenia       =
 |commons           = Category:Hanno the Navigator
 |wikiźródła        =
 |wikicytaty        =
}}
[[Plik:HannoRouteMap.svg|thumb|Mapa wyprawy Hannona]]
'''Hannon''' ({{greka|Ἄννων}}) – dowódca wyprawy morskiej wzdłuż wybrzeży [[Afryka Zachodnia|Afryki Zachodniej]] żyjący prawdopodobnie w V wieku p.n.e., król [[imperium kartagińskie|Kartagińczyków]]{{odn|Kęciek|2007|s=59}}.

Wyruszył na czele floty przez Cieśninę Gibraltarską i poruszał się wzdłuż wybrzeża, zabierając po drodze przewodników i tłumaczy{{odn|Casson|1981|s=42}}. Według niektórych interpretacji dotarł do terenów dzisiejszego [[Gabon]]u<ref name="EB">{{Encyklopedia Britannica |id = biography/Hanno-Carthaginian-explorer |tytuł = Hanno |data dostępu = 2019-03-09}}</ref> lub [[Kamerun]]u{{odn|Kęciek|2007|s=61}}, inne interpretacje wskazują raczej na [[Gwinea|Gwineę]] lub [[Sierra Leone]]{{odn|Casson|1981|s=42}}.

{{fakt|data=2021-12|Powrócił do Kartaginy z bogatym ładunkiem kości słoniowej, afrykańskiej broni i skór egzotycznych zwierząt}}.

Wyczyn Hannona chciał powtórzyć w II wieku p.n.e. [[Eudoksos z Kyzikos]], lecz musiał zawrócić z powodu buntu załogi{{odn|Casson|1981|s=83}}.

== ''Periplus'' Hannona ==
Tekst wyryty na brązowej tablicy w Kartaginie, zachowany dzięki greckiej kopii{{odn|Casson|1981|s=41}}.{{clear}}
{{Cytat|autor=|źródło={{Cytuj |autor=Sabatino Moscati |tytuł=Świat Fenicjan |s=206–207}}|treść=
Podróż Hannona, króla Kartagińczyków, do krajów libijskich poza Słupami
Heraklesa, której opis wyryto na tabliczce jako wotum dla świątyni Kronosa [Baala], ujawniając takie sprawy.

I. Kartagińczycy postanowili, że Hannon popłynie poza Słupy Heraklesa i założy miasta Libofenicjan. Udał się przeto w podróż z 60 statkami po 50 wioseł każdy, z około trzema tysiącami mężczyzn i kobiet, żywnością i innymi niezbędnymi rzeczami.

II. Po przebyciu Słupów Heraklesa i dwudniowej żegludze założyliśmy pierwsze miasto, które nazwaliśmy Thymiaterion. Wokół niego była obszerna równina.

III. Kierując się następnie na zachód, przybyliśmy do Soloeis, przylądka w Libii, który pokrywają drzewa.

IV. Założywszy tam świątynię Posejdona płynęliśmy przez pół dnia w kierunku wschodnim i przybyliśmy do laguny niedaleko morza, zarośniętej wielką ilością wysokich trzcin, gdzie były słonie i wiele innych dzikich zwierząt.

V. Przebywszy tę lagunę, założyliśmy na wybrzeżu, w odległościach jednego
dnia drogi, miasta nazwane Karikon Teichos, Gytte, Akra, Melitta i Arambys.

VI. Wyruszywszy stamtąd, przybyliśmy nad wielką rzekę Lixus, która płynie z Libii. Niedaleko koczownicy zwani Liksytami paśli swoje stada. Zostaliśmy z nimi jakiś czas i zawarliśmy przyjaźń.

VII. Dalej, w głębi kraju, mieszkali niegościnni Etiopowie, w kraju pełnym dzikich zwierząt, wśród wielkich gór. Mówią oni, że Lixus bierze początek w tych górach i że mieszkają w nich Troglodyci o dziwnym wyglądzie, którzy według Liksytów potrafią biec szybciej niż konie.

VIII. Wziąwszy spośród Liksytów tłumaczy, udaliśmy się na południe, wzdłuż pustyni, płynąc dwa dni, a potem jeden dzień na wschód. Znaleźliśmy wysepkę o obwodzie pięciu stadiów, w głębi zatoki. Zostawiliśmy tam kolonistów i nazwaliśmy wyspę Cerne. Sądziliśmy, że znajduje się w miejscu przeciwległym Kartaginie, ponieważ droga z Kartaginy do Słupów i od Słupów do Cerne wydawała się podobna.

IX. Stamtąd, przebywając wielką rzekę Chretes, dopłynęliśmy do jeziora, na którym znajdowały się trzy wyspy większe niż Cerne. O dzień drogi od tego miejsca dotarliśmy do końca jeziora, gdzie wznoszą się wysokie góry pełne dzikusów odzianych w skóry zwierzęce, którzy rzucali kamieniami i nie pozwolili nam wylądować.

X. Wyruszywszy stamtąd, dotarliśmy do innej rzeki, wielkiej i szerokiej, pełnej krokodyli i hipopotamów. Tam zawróciliśmy i powróciliśmy do Cerne.

XI. Stamtąd płynęliśmy przez dwanaście dni na południe wzdłuż wybrzeża zamieszkałego przez Etiopów, którzy nie stawiali nam czoła, ale uciekali przed nami. Ich język był niezrozumiały nawet dla naszych Liksytów.

XII. Ostatniego dnia zarzuciliśmy kotwicę koło wysokich gór pokrytych wonnymi i różnobarwnymi drzewami.

XIII. Okrążywszy te góry, w ciągu dwu dni dotarliśmy do wielkiej zatoki, po drugiej stronie której była równina, gdzie w nocy widzieliśmy małe i duże ognie zapalające się co chwila, czasem więcej, czasem mniej.

XIV. Zaopatrzywszy się w wodę, płynęliśmy przez pięć dni wzdłuż wybrzeża, aż przybyliśmy do wielkiej zatoki, którą nasi tłumacze nazwali Rogiem Zachodnim. Była tam wielka wyspa, na wyspie słone jezioro, a na nim jeszcze inna wyspa, na której wylądowaliśmy. W dzień widzieliśmy tylko las, ale w nocy pojawiły się liczne ognie i słyszeliśmy dźwięki piszczałek, cymbałów i bębnów oraz wielki gwar głosów. Przejął nas strach i wróżbici poradzili opuścić wyspę.

XV. Odpłynęliśmy w pośpiechu i zbliżyliśmy się do płonącego wybrzeża pełnego dymu. Wielkie strumienie ognia spływały do morza, a do ziemi nie można było się zbliżyć z powodu gorąca.

XVI. Przejęci lękiem ruszyliśmy pospiesznie i przez cztery dni drogi widzieliśmy nocą ziemię pełną płomieni. Pośrodku był płomień wyższy od innych, który zdawał się sięgać gwiazd. W dzień widać było, że to wysoka góra, zwana Wozem Bogów.

XVII. Stamtąd, żeglując przez trzy dni wzdłuż strumieni ognia, dotarliśmy do zatoki zwanej Rogiem Południowym.

XVIII. W głębi tej zatoki była wyspa, taka jak poprzednia, z jeziorem i wyspą na nim, pełna dzikusów. Kobiety były o wiele liczniejsze, miały ciało pokryte włosem, a nasi tłumacze nazywali je gorylami. Nie byliśmy w stanie złapać żadnego samca, ponieważ skacząc po skałach uciekały i broniły się rzucając kamienie. Złapaliśmy za to trzy kobiety, które gryzły i drapały tych, którzy je nieśli, nie chcąc iść za nimi. Zabiliśmy je i zdarliśmy z nich skóry, które przewieźliśmy do Kartaginy. Ponieważ żywność się już skończyła, nie płynęliśmy dalej.
}}

=== Interpretacja toponimów ===
* rzeka Lixus – [[Wadi Dara]]{{odn|Lendering}}
* rzeka Chretes – [[Senegal (rzeka)|Senegal]]<ref>{{cytuj |autor=Sabatino Moscati |tytuł=Świat Fenicjan |s=208}}</ref><ref name="metrum">{{Cytuj |url = https://web.archive.org/web/20200616150015/http://www.metrum.org/mapping/hanno.htm |język=en |tytuł=The Voyage of Hanno |opublikowany=Metrum.org}}</ref>
* rzeka „pełna krokodyli i hipopotamów” – Senegal{{odn|Lendering}}, [[Gambia (rzeka)|Gambia]] lub [[Sewa]]{{r|metrum}}
* Róg Zachodni – [[Zatoka Beninu]]{{odn|Kęciek|2007|s=61}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{cytuj |autor = Lionel Casson | tytuł = Podróże w starożytnym świecie | wydawca = Ossolineum | miejsce = Wrocław| data = 1981 | isbn = 83-04-00543-3 |s=41–42, 83, 174 |odn=tak}}
* {{Cytuj | autor = Krzysztof Kęciek | tytuł = Dzieje Kartagińczyków | wydanie = drugie | miejsce = Warszawa | wydawca = Attyka | data = 2007 |s=59–62 |odn=tak}}
* {{Cytuj |url=https://www.livius.org/articles/person/hanno-1-the-navigator/hanno-1-the-navigator-2/ |tytuł=Hanno the Navigator |opublikowany=Livius |język=en |autor = Jona Lendering |odn=tak}}
* {{Cytuj |url = https://web.archive.org/web/20200616150015/http://www.metrum.org/mapping/hanno.htm |język=en |tytuł=The Voyage of Hanno |opublikowany=Metrum.org}}

{{kontrola autorytatywna}}
[[Kategoria:Starożytni podróżnicy i odkrywcy]]
[[Kategoria:Kartagińscy żeglarze]]
[[Kategoria:Władcy Kartaginy]]
[[Kategoria:Zmarli w V wieku p.n.e.]]

title: Hannon

Okres: V wiek p.n.e.

Poprzednik: Hamilkar Magonida

Następca: Himilkon I

Dynastia: Magonidzi

Dzieci: Himilkon Magonida


text:
# Iryna Zwarycz
Iryna Mychajliwna Zwarycz, ukr. Ірина Михайлівна Зварич (ur. 8 maja 1983 w Czernihowie) – ukraińska piłkarka grająca na pozycji pomocnika lub napastnika w klubie Zwiezda-2005 Perm, reprezentantka Ukrainy.

## Kariera piłkarska

### Kariera klubowa
W 1997 rozpoczęła zawodową karierę klubową w seniorskiej drużynie Łehenda-SzWSM Czernihów. Potem występowała w klubach Gömrükçü Baku, Eniergija Woroneż, Rossijanka Krasnoarmiejsk, FCF Juvisy, Fortuna Hjørring, Montpellier HSC i Zwiezda-2005 Perm.

### Kariera reprezentacyjna
W 2000 roku została po raz pierwszy powołana do seniorskiej kadry narodowej, w której zadebiutowała 26 maja 2002 w meczu przeciwko Czechom. Uczestniczka Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej Kobiet 2009.

title: Iryna Zwarycz

wikitext:
{{Piłkarz infobox
 |imię i nazwisko         = Iryna Zwarycz
 |imię i nazwisko org     = {{k|uk|Ірина Зварич}}
 |grafika                 = 20130323 - PSG-Juvisy - 093.jpg
 |opis grafiki            =
 |pełne imię i nazwisko   = Iryna Mychajliwna Zwarycz
 |data urodzenia          = [[8 maja]] [[1983]]
 |miejsce urodzenia       = [[Czernihów]] (ob. [[Ukraina]])
 |data śmierci            =
 |miejsce śmierci         =
 |obywatelstwo            =
 |wzrost                  = 176 cm
 |pozycja                 = [[bramkarz]]
 |klub                    = [[Zwiezda-2005 Perm]]
 |numer w klubie          = 23
 |kariera juniorska       =
 |kariera seniorska       =
! 1997–2004 ! [[Łehenda-SzWSM Czernihów]]                              !   ? ! ?
! 2002      ! [[Gömrükçü Baku]]                                        !   ? ! ?
! 2004      ! [[Eniergija Woroneż]]                                    !   ? ! ?
! 2005      ! [[Rossijanka Krasnoarmiejsk]]                            ! 37+ ! 0
! 2013      ! [[Paris FC (piłka nożna kobiet)|FCF Juvisy]]             !   7 ! 0
! 2003      ! [[Fortuna Hjørring]]                                     !   ? ! ?
! 2014      ! Rossijanka Krasnoarmiejsk                                !   5 ! 0
! 2015      ! [[Montpellier HSC (piłka nożna kobiet)|Montpellier HSC]] !   2 ! 0
! 2015–     ! [[Zwiezda-2005 Perm]]                                    ! 121 ! -97
 |kariera reprezentacyjna =
! 1998–199? ! {{reprezentacja|UKR|rodzaj=U-19|pnk}} !  7 ! 0
! 2002–2018 ! {{reprezentacja|UKR|pnk}}             ! 63 ! -77
 |kariera trenerska       =
 |medale                  =
 |odznaczenia             =
 |commons                 = Category:Iryna Zvarych
 |wikicytaty              =
 |www                     =
}}
'''Iryna Mychajliwna Zwarycz''', {{w języku|uk|Ірина Михайлівна Зварич}} (ur. [[8 maja]] [[1983]] w [[Czernihów|Czernihowie]]) – [[Ukraińcy|ukraińska]] [[Piłka nożna|piłkarka]] grająca na pozycji [[pomocnik (piłka nożna)|pomocnika]] lub [[napastnik]]a w klubie [[Zwiezda-2005 Perm]], [[Reprezentacja Ukrainy w piłce nożnej kobiet|reprezentantka Ukrainy]].

== Kariera piłkarska ==
=== Kariera klubowa ===
W 1997 rozpoczęła zawodową karierę klubową w seniorskiej drużynie [[Łehenda-SzWSM Czernihów]]. Potem występowała w klubach [[Gömrükçü Baku]], [[Eniergija Woroneż]], [[Rossijanka Krasnoarmiejsk]], [[Paris FC (piłka nożna kobiet)|FCF Juvisy]], [[Fortuna Hjørring]], [[Montpellier HSC (piłka nożna kobiet)|Montpellier HSC]] i [[Zwiezda-2005 Perm]].

=== Kariera reprezentacyjna ===
W 2000 roku została po raz pierwszy powołana do [[Reprezentacja Ukrainy w piłce nożnej kobiet|seniorskiej kadry narodowej]], w której zadebiutowała [[26 maja]] [[2002]] w meczu przeciwko [[Reprezentacja Czech w piłce nożnej kobiet|Czechom]]. Uczestniczka [[Mistrzostwa Europy w Piłce Nożnej Kobiet 2009|Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej Kobiet 2009]].

== Bibliografia ==
* {{soccerway|p|id=78951|nazwa=I. Zvarich|data dostępu=2023-05-05}}
* {{UAF|30000543}}
* {{womensfootball|p|zvarych-iryna-mykhajlivna}}
* {{wfpl|p|657}}
* {{footballdatabase|p|380242}}
* {{playmakerstats|p|117701}}
* {{worldfootball|p|iryna-zvarych}}
* {{soccerdonna|p|id=spieler_29111|nazwa=Irina Zvarych|data dostępu=2023-05-05}}

{{Ukrainki 2009}}

{{SORTUJ:Zwarycz, Iryna}}
[[Kategoria:Urodzeni w 1983]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Czernihowie]]
[[Kategoria:Reprezentantki Ukrainy w piłce nożnej]]
[[Kategoria:Piłkarki Łehendy-SzWSM Czernihów]]
[[Kategoria:Piłkarki Gömrükçü Baku]]
[[Kategoria:Piłkarki Eniergii Woroneż]]
[[Kategoria:Piłkarki Rossijanki Krasnoarmiejsk]]
[[Kategoria:Piłkarki Paris FC]]
[[Kategoria:Piłkarki Fortuny Hjørring]]
[[Kategoria:Piłkarki Montpellier HSC]]
[[Kategoria:Piłkarki Zwiezdy-2005 Perm]]

title: · Iryna ZwaryczІрина Зварич

Pełne imię i nazwisko: Iryna Mychajliwna Zwarycz

Data i miejsce urodzenia: 8 maja 1983 · Czernihów (ob. Ukraina)

Pozycja: bramkarz

Klub: Zwiezda-2005 Perm

title: Kariera seniorska

Lata: Klub · Wyst. · Gole

Łehenda-SzWSM Czernihów · ? · (?)

Gömrükçü Baku · ? · (?)

Eniergija Woroneż · ? · (?)

Rossijanka Krasnoarmiejsk · 37+ · (0)

FCF Juvisy · 7 · (0)

Fortuna Hjørring · ? · (?)

Rossijanka Krasnoarmiejsk · 5 · (0)

Montpellier HSC · 2 · (0)

Zwiezda-2005 Perm · 121 · (-97)

title: Kariera reprezentacyjna

Lata: Reprezentacja · Wyst. · Gole

Ukraina U-19 · 7 · (0)

Ukraina · 63 · (-77)


text:
# Galbeni (okręg Botoszany)
Galbeni – wieś w Rumunii, w okręgu Botoszany, w gminie Havârna. W 2011 roku liczyła 92 mieszkańców.

title: Galbeni (okręg Botoszany)

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Galbeni
 |nazwa oryginalna             = Galbeni
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = Rumunia
 |1. jednostka administracyjna = [[Okręg Botoszany|Botoszany]]
 |2. jednostka administracyjna = [[Havârna (gmina)|Havârna]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2011
 |liczba ludności              = 92
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     = Botoszany
 |współrzędne                  = 48°2′11″N 26°42′9″E
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Galbeni''' – wieś w [[Rumunia|Rumunii]], w [[Okręg Botoszany|okręgu Botoszany]], w [[Havârna (gmina)|gminie Havârna]]. W 2011 roku liczyła 92 mieszkańców{{r|rpl}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name=rpl>{{Cytuj stronę | url = http://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2014/01/rpl_2011_populatia-pe-categorii-de-localitati.xls | tytuł = Populaţia stabilă pe judeţe, municipii, oraşe şi localităti componenete la RPL_2011 | opublikowany = Institutul Naţional de Statistică | język = ro | data dostępu = 2021-12-22 | archiwum = https://web.archive.org/web/20170610134720/http://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2014/01/rpl_2011_populatia-pe-categorii-de-localitati.xls | zarchiwizowano = 2017-06-10 }}</ref>
}}

[[Kategoria:Wsie w okręgu Botoszany]]

title: Galbeni

Państwo: Rumunia

Okręg: Botoszany

Gmina: Havârna