text:
# Droga ekspresowa S12 (Polska)
Droga ekspresowa S12 – planowana droga ekspresowa łącząca Autostradę Bursztynową pod Piotrkowem Trybunalskim z Dorohuskiem na granicy z Ukrainą o długości ok. 315 km. Końcowy odcinek trasy od Lublina do granicy będzie fragmentem trasy europejskiej E373.
Łącznie z drogą ekspresową S17 na wspólnym odcinku pomiędzy Kurowem a Piaskami tworzy główną oś transportową województwa lubelskiego.

## Istniejące odcinki

### KurówZach. –LublinSławinek
Odcinek o długości 32,4 km; posiada część wspólną z drogą S17. Podzielony na etapy:
- Kurów Zach. – Jastków o długości 24,7 km otwarty 28 maja 2013,
- Jastków – Lublin Sławinek o długości 7,7 km; otwarty 25 września 2014 wraz z odcinkiem miejskim tworzącym nowy wjazd do Lublina,

### Obwodnica Lublina
Odcinek o długości 23 km, podzielony na etapy:
- Lublin Sławinek – Lublin Rudnik (10,2 km; północna obwodnica Lublina, odcinek wspólny z S17 i S19), otwarty 31 października 2014,
- Lublin Rudnik – Felin (12,8 km; wschodnia obwodnica Lublina, odcinek wspólny z S17), otwarty 15 października 2014,

### LublinFelin–PiaskiWsch.
Odcinek o długości 18,0 km; posiada część wspólną z drogą S17. Podzielony na etapy:
- Lublin Felin – Piaski Zach. o długości 13,8 km oddany do ruchu 21 grudnia 2012, jako droga ekspresowa 11 lipca 2013,
- obwodnica Piask (Piaski Zach. – Piaski Wsch.) o długości 4,2 km; otwarta 11 października 2004, jako droga ekspresowa 11 lipca 2013.

### Obwodnica Puław
- I etap obwodnicy Puław (wraz z mostem na Wiśle) o długości 12,7 km (4,1 km w standardzie drogi dwujezdniowej, 8,6 km jako droga jezdnojezdniowa), otwarty 11 lipca 2008,
- II etap – łączący węzeł Puławy Azoty z S17 (węzeł Kurów Zachód) – o długości 11,8 km; 30 grudnia 2014 w lubelskim oddziale GDDKiA podpisano umowę w trybie „projektuj i buduj” na dokończenie budowy obwodnicy Puław. Umowa o wartości 233 082 003,72 zł przewidywała 34 miesiące na zaprojektowanie i budowę oraz 10 lat gwarancji na wykonane prace. Wykonawca inwestycji w trybie projektuj i buduj opracował dokumentację projektową niezbędną do uzyskania stosownych decyzji administracyjnych i wykonania robót budowlanych oraz wykonał prace w terenie. Termin 34 miesięcy na realizację nie obejmował przerw w okresie zimowym (od 15 grudnia do 15 marca, uwzględnianie tylko po rozpoczęciu prac w terenie). W ramach budowy dojazdu od węzła Kurów Zachód do mostu w Puławach o łącznej długości ok. 11,8 km została dobudowana druga jezdnia do istniejącej (na odcinku ok. 1,3 km) wraz z wiaduktem nad linią kolejową oraz odcinek nowej trasy (ok. 10,5 km). Powstały m.in.: dwa węzły, dwa skrzyżowania na prawe skręty (wjazd/zjazd na/z drogę ekspresową), cztery wiadukty drogowe, trzy mosty w ciągu drogi ekspresowej, przejścia dla zwierząt oraz drogi dojazdowe dla obsługi ruchu lokalnego[3]. Odcinek otworzono 22 sierpnia 2018[4].

## Odcinki w budowie

### Piaski – Pełczyn
długość: 9,8 km. Przetarg ogłoszono we wrześniu 2022 r.. Kontrakt na projekt i budowę tego odcinka podpisano 26 maja 2023 r. Koszt budowy wyniesie 357,9 mln zł.

### Chojno Nowe (w. Dorohucza) – Chełm
długość: 22,4 km. Przetarg ogłoszono we wrześniu 2022 r.. Kontrakt na projekt i budowę tego odcinka podpisano 19 czerwca 2023 r. Koszt budowy wyniesie 760 mln zł.. 22 kwietnia 2024 r. złożono wniosek o wydanie decyzji ZRID.

### Obwodnica Chełma
Długość: 14 km. Przetarg ogłoszono 12 grudnia 2020 r. 14 czerwca 2021 r. podpisano umowę z wykonawcą na projekt i budowę odcinka. W kwietniu 2022 r. złożono wniosek ZRiD, który został zatwierdzony w maju 2023 r. przez Wojewodę Lubelskiego. Planowany termin zakończenia prac to kwiecień 2025 r.

### Chełm – Dorohusk
długość: 23 km. Przetarg ogłoszono we wrześniu 2022 r. Kontrakt na projekt i budowę tego odcinka podpisano 26 maja 2023 r. Koszt budowy wyniesie 1 mld zł.

## Odcinki na etapie przetargu

### granica woj. łódzkiego i mazow. – Przysucha
długość: 14,4 km. Przetarg ogłoszono 1 września 2023 r.

### Przysucha – Wieniawa
długość: 14,7 km. Przetarg ogłoszono 1 września 2023 r.

## Historia budowy

### Kurów Zach. – Jastków
Podczas budowy 24,7 km dwujezdniowego odcinka DK12 i DK17 od węzła Kurów Zach. d. Sielce do Jastkowa d. Bogucin, który oddano do użytku 28 maja 2013, wybudowano wspólny z drogą S17 węzeł drogowy Sielce. Wykonawcą inwestycji była firma Mota-Engil Central Europe S.A.

### Jastków – Lublin Sławinek
Odcinek Jastków d. Bogucin – Lublin Sławinek d. Dąbrowica o długości 7,7 km wraz z połączeniem z al. Solidarności w Lublinie. Otwarcie ofert na budowę tego odcinka nastąpiło 15 marca 2011. Podpisanie umowy przez konsorcjum firm Budimex i Ferrovial Agroman nastąpiło 9 czerwca 2011. Pierwotny termin zakończenia budowy 9 czerwca 2013. Odcinek został otwarty 25 września 2014.

### Lublin Sławinek – Lublin Rudnik
Budowa 10,2 km odcinka wspólnego przebiegu S12, S17 i S19 od węzła Lublin Sławinek (S19 do Rzeszowa) do węzła Lublin Rudnik (zjazd na Lubartów, S19). Odcinek wybudowany przez Dragados w standardzie drogi ekspresowej dwujezdniowej o 3 pasach ruchu w każdym kierunku. Pierwotny termin zakończenia budowy 5 grudnia 2013, później – sierpień 2014, otwarty 31 października 2014.

### Lublin Rudnik – Lublin Felin
Budowa 12,8 km odcinka od węzła Lublin Rudnik (d. Lublin-Lubartów) do węzła Lublin Felin (d. Lublin-Witosa). Odcinek budowany przez Dragados. Pierwotny termin zakończenia budowy 5 grudnia 2013, oddanie do użytku 15 października 2014.

### Lublin Felin – Piaski Zach.
Przebudowa 13,8 km dwujezdniowego odcinka DK12 i DK17 od węzła Lublin Felin (d. Lublin-Witosa) do Piask. W przetargu na budowę tego odcinka wybrano najtańszą ofertę złożoną przez konsorcjum firm: Budimex (Polska) i Ferrovial Agroman (Hiszpania), w wysokości 460 mln zł. Umowę z wykonawcami podpisano 12 listopada 2010, a prace ruszyły w 2010. Oddanie do ruchu wszystkich węzłów – 21 grudnia 2012, jako droga ekspresowa – 11 lipca 2013.

### II etap Obwodnicy Puław
Odcinek o długości 11,8 km. Wykonawcą było konsorcjum firm: Energopol Szczecin, Przedsiębiorstwo Robót Drogowych Zwoleń. Wartość umowy wyniosła 233,08 mln zł. Podpisanie umowy: 30 grudnia 2014 w trybie „projektuj i buduj”. Rozpoczęcie budowy nastąpiło 31 marca 2016 (wydanie Zezwolenia na Realizację Inwestycji Drogowej), natomiast zakończenie prac było planowane na 30 kwietnia 2018. Termin oddania do użytku z powodu prac archeologicznych przesunięto o sto dni. Ostatecznie odcinek otwarto 22 sierpnia 2018.

## Odcinki planowane
10 kwietnia 2006 w Radomiu samorządowcy województw lubelskiego, łódzkiego i mazowieckiego zawiązali stowarzyszenie na rzecz budowy trasy S12. Tego samego dnia obradująca w Radomiu komisja gospodarki Senatu RP w podjętej uchwale wezwała rząd do szybkiej realizacji arterii.

## Opinie dotyczące przebiegu
Po przesunięciu pierwotnego przebiegu S8 na północ bliżej Łodzi (dzięki czemu trasa ta pełni rolę południowej obwodnicy tego miasta), pojawiły się opinie iż trasę S12 należałoby również przesunąć nieco na północ w jej zachodniej części, tak aby połączyła się z S8/A1 w miejscu dotychczasowego skrzyżowania S8/A1. Zwolennicy tego rozwiązania podnoszą argument, iż takie przesunięcie utworzy korytarz drogowy Niemcy – A4 – Wrocław – okolice Łodzi – Tomaszów Mazowiecki – Radom – Lublin – Chełm – Kijów, będący alternatywą dla A4, która biegnie do Lwowa. Podobną korektę wykonano w przebiegu S10 przesuwając pierwotny przebieg bliżej Płocka.

title: Droga ekspresowa S12 (Polska)

wikitext:
{{Współrzędne|51,3396°N 22,3805°E|umieść=na górze}}
{{Droga infobox
 |typ                      = S
 |kraj                     = PL
 |numer                    = 12
 |tabliczka                =
 |zbudowano                = 89,3
 |długość                  = 315
 |1. jezdnia               = 8,6
 |1. jezdnia opis          =
 |w budowie                =
 |2. jezdnia               =
 |2. jezdnia opis          =
 |jednostki                =
 |1. jednostka             = [[województwo łódzkie|łódzkie]]
 |2. jednostka             = [[województwo mazowieckie|mazowieckie]]
 |3. jednostka             = [[województwo lubelskie|lubelskie]]
 |4. jednostka             =
 |5. jednostka             =
 |6. jednostka             =
 |7. jednostka             =
 |8. jednostka             =
 |9. jednostka             =
 |mapa                     =
 |podpis mapy              = S12
{{Legenda|#009100|Odcinki istniejące}}
{{Legenda|red|Odcinki w budowie}}
{{Legenda|#444444|Odcinki planowane}}
 |mapa szczegółowa         =
 |podpis mapy szczegółowej =
 |zdjęcie                  = POL Puławy Most Jana Pawła II 01.jpg
 |podpis zdjęcia           = Most im. Jana Pawła II w Puławach w ciągu drogi S12
 |przebieg określenie      = Skrócony
 |trasa                    =
{{AS-kontynuacja|ok|A|1|e=75|[[Częstochowa]], [[Gliwice]]
{{AS-droga|A|4|40}} [[Katowice]], [[Wrocław]]
{{AS-droga|S|1|75}} [[Tychy]], [[Cieszyn]]|kierunek=z}}
{{AS-kontynuacja|ok|A|1|e=75|[[Łódź]], [[Gdańsk]]
{{AS-droga|S|8|67}} [[Wrocław]], [[Warszawa]]
{{AS-droga|A|2|30}} [[Poznań]], [[Mińsk Mazowiecki]]|kierunek=do}}
{{AS-kreska}}
{{AS-węzeł|pro|WA|0|[[Piotrków Trybunalski]]-[[Rokszyce (powiat piotrkowski)|Rokszyce]]|A|1|75}}
{{AS-węzeł|pro|WB|5|[[Piotrków Trybunalski]]|K|91}}
{{AS-obiekt|pro|MOP2|Komorniki|dół|km=11}}
{{AS-obiekt|pro|MOP3|[[Witów-Kolonia]]|góra|km=11}}
{{AS-węzeł|pro|WB|16|[[Włodzimierzów (gmina Sulejów)|Włodzimierzów]]|W|742}}
{{AS-węzeł|pro|WA|23|[[Sulejów]]|K|74}}
{{AS-węzeł|pro|WB|27|[[Mniszków (województwo łódzkie)|Mniszków]]}}
{{AS-obiekt|pro|MOP1|[[Świeciechów]]|dół}}
{{AS-obiekt|pro|MOP1|Mniszków|góra}}
{{AS-węzeł|pro|WA|35|[[Kozenin]]|pro-S|74}}
{{AS-węzeł|pro|WB|44|[[Januszewice (wieś w województwie łódzkim)|Januszewice]]}}
{{AS-węzeł|pro|WB|49|[[Opoczno]]|W|726}}
{{AS-obiekt|pro|MOP3|[[Bielowice (województwo łódzkie)|Bielowice]]|km=55|dół}}
{{AS-obiekt|pro|MOP2|[[Wygnanów (gmina Opoczno)|Wygnanów]]|km=55|góra}}
{{AS-węzeł|pro|WB||[[Gielniów]]|K|12}}
{{AS-węzeł|pro|WB||[[Przysucha]]|W|727}}
{{AS-obiekt|pro|MOP3|km=|}}
{{AS-przeszkoda|pro|WIA|nad linią kolejową nr {{LK-linia|22}}|km=}}
{{AS-węzeł|pro|WB||[[Wieniawa (województwo mazowieckie)|Wieniawa]]|K|12}}
{{AS-węzeł|pro|WA||[[Radom|Radom Poudnie]]|S|7|77}} {{AS-droga|W|735|}}
{{AS-węzeł|pro|WB||[[Radom]] [[Kowala-Stępocina|Kowala]]|W|744}}
{{AS-węzeł|pro|WB||[[Radom]] [[Skaryszew]]|K|9|371}}
{{AS-obiekt|pro|MOP3|[[Gózd (powiat radomski)|Gózd]] Południe|km=|dół}}
{{AS-obiekt|pro|MOP2|[[Gózd (powiat radomski)|Gózd]] Północ|km=|góra}}
{{AS-węzeł|pro|WB||[[Tczów]]|W|733}}
{{AS-węzeł|pro|WB||[[Zwoleń (powiat zwoleński)|Zwoleń]]|K|79}}
{{AS-obiekt|pro|MOP1|[[Załazy]] Południe|km=|dół}}
{{AS-obiekt|pro|MOP1|[[Załazy]] Północ|km=|góra}}
{{AS-węzeł|pro|WB||[[Czarnolas (powiat zwoleński)|Czarnolas]]}}
{{AS-kreska}}
{{AS-węzeł|ok|WB|w1<ref group="uwaga" name="numeracja-węzłów">Numeracja węzłów w ramach ''„[[Oznakowanie eksperymentalne|oznakowania eksperymentalnego]]”''.</ref>|[[Puławy]] Zachód|W|738}}
{{AS-przeszkoda|ok|MOS|[[Most im. Jana Pawła II w Puławach|im. Jana Pawła II]] nad [[Wisła|Wisłą]]|dlugosc=1038}}
{{AS-węzeł|ok|WB|w2{{u|numeracja-węzłów}}|Puławy Wisła|W|801}}
{{AS-węzeł|ok|WB|w3{{u|numeracja-węzłów}}|[[Grupa Azoty Zakłady Azotowe „Puławy”|Puławy Azoty]]}}
{{AS-węzeł|ok|WB|w4{{u|numeracja-węzłów}}|Puławy Wschód|W|824}}
{{AS-węzeł|ok|WB|w5{{u|numeracja-węzłów}}|[[Końskowola]]}}
{{AS-kreska|ok}}
{{AS-info|wspólny przebieg {{AS-droga|S|12}} {{AS-droga|S|17|372}}|styl=background}}
{{AS-węzeł|ok|WA|w6{{u|numeracja-węzłów}}|[[Kurów]] Zachód|S|17|372}}<ref group="uwaga" name="węzeł-kurów">Pierwotna nazwa węzła: ''[[Sielce (województwo lubelskie)|Sielce]]''.</ref>
{{AS-węzeł|ok|WB||[[Kurów]] Wschód}}
{{AS-obiekt|ok|MOP2|[[Markuszów]] Południe|km=|dół}}
{{AS-obiekt|ok|MOP2|Markuszów Północ|km=|góra}}
{{AS-węzeł|ok|WB||[[Nałęczów]]}}<ref group="uwaga" name="węzeł-nałęczów">Pierwotna nazwa węzła: ''[[Przybysławice (województwo lubelskie)|Przybysławice]]''.</ref>
{{AS-przeszkoda|ok|WIA|nad drogą wojewódzką nr {{AS-droga|W|828}}|km=}}
{{AS-węzeł|ok|WB||[[Jastków (województwo lubelskie)|Jastków]]|}}<ref group="uwaga" name="węzeł-jastków">Pierwotna nazwa węzła: ''[[Bogucin (województwo lubelskie)|Bogucin]]''.</ref>
{{AS-kreska|ok}}
{{AS-info|wspólny przebieg {{AS-droga|S|12}} {{AS-droga|S|17|372}} {{AS-droga|S|19}}|styl=background:}}
{{AS-info|Odcinek o przekroju 2x3}}
{{AS-węzeł|ok|WA||[[Lublin]] [[Sławinek]]|S|19}} {{AS-droga|W|874}}<ref group="uwaga" name="węzeł-lublinsławinek">Pierwotna nazwa węzła: ''[[Dąbrowica (powiat lubelski)|Dąbrowica]]''.</ref>
{{AS-węzeł|ok|WB||[[Lublin]] [[Czechów (Lublin)|Czechów]]|W|809}}<ref group="uwaga" name="węzeł-lublinczechów">Pierwotna nazwa węzła: ''[[Jakubowice (województwo lubelskie)|Jakubowice]]''.</ref>
{{AS-węzeł|ok|WA||[[Lublin]] [[Rudnik (powiat lubelski)|Rudnik]] {{AS-droga|K|19}}|pro-S|19}} {{AS-droga|W|835}}<ref group="uwaga" name="węzeł-lublinrudnik">Pierwotna nazwa węzła: ''[[Lubartów]]''.</ref>
{{AS-kreska|ok}}
{{AS-info|wspólny przebieg {{AS-droga|S|12}} {{AS-droga|S|17|372}}|styl=background}}
{{AS-przeszkoda|ok|WIA|nad linią kolejową nr {{LK-linia|30}}|km=}}
{{AS-przeszkoda|ok|EST|nad doliną rzeki [[Bystrzyca (dopływ Wieprza)|Bystrzycy]]}}
{{AS-węzeł|ok|WB||[[Lublin]] [[Tatary (Lublin)|Tatary]]|K|82}}<ref group="uwaga" name="węzeł-lublintatary">Pierwotna nazwa węzła: ''Lublin-Włodawa''.</ref>
{{AS-węzeł|ok|WA||[[Lublin]] Zadębie|W|822}}<ref group="uwaga" name="węzeł-lublinzadębie">Pierwotna nazwa węzła: ''Lublin-Mełgiewska''.</ref>
{{AS-przeszkoda|ok|WIA|nad linią kolejową nr {{LK-linia|7}} i {{LK-linia|67}}|km=}}
{{AS-węzeł|ok|WB||[[Lublin]] [[Felin (Lublin)|Felin]]}}<ref group="uwaga" name="węzeł-lublinfelin">Pierwotna nazwa węzła: ''Lublin-[[Aleja Wincentego Witosa w Lublinie|Witosa]]''.</ref>
{{AS-kreska|ok}}
{{AS-info|wspólny przebieg {{AS-droga|S|12|373}} {{AS-droga|S|17|372}}}}
{{AS-węzeł|ok|WB||[[Świdnik]]}}
{{AS-węzeł|ok|WB||[[Piaski (miasto)|Piaski]] Zachód|W|836}}<ref group="uwaga" name="węzeł-piaskizachód">Pierwotna nazwa węzła: ''Piaski-Mełgiew''.</ref>
{{AS-węzeł|ok|WB||Piaski Wschód|K|12|373}} {{AS-droga|K|17|372}} {{AS-droga|pro-S|17|372}}<ref group="uwaga" name="węzeł-piaskiwschód">Pierwotna nazwa węzła: ''Piaski-Chełm''.</ref>
{{AS-kreska}}
{{AS-obiekt|pro|MOP2|[[Struża]]|dół}}
{{AS-obiekt|pro|MOP3|Struża|góra}}
{{AS-węzeł|pro|WB||[[Dorohucza]]|W|838}}
{{AS-obiekt|pro|MOP1|[[Stare Chojno|Chojno Stare]]}}
{{AS-węzeł|pro|WB||[[Siedliszcze]]}}
{{AS-obiekt|pro|MOP3|[[Stołpie (województwo lubelskie)|Stołpie]]|góra}}
{{AS-obiekt|pro|MOP2|Stołpie|dół}}
{{AS-węzeł|bud|WB||[[Chełm]] Zachód|K|12}}
{{AS-węzeł|bud|WB||Chełm Północ|W|812}}
{{AS-węzeł|bud|WB||Chełm [[Okszów]]}}
{{AS-węzeł|bud|WB||Chełm Wschód|K|12}}
{{AS-obiekt|pro|MOP1|[[Ignatów (województwo lubelskie)|Ignatów]]}}
{{AS-obiekt|pro|MOP3|[[Teosin]]|góra}}
{{AS-obiekt|pro|MOP2|Teosin|dół}}
{{AS-węzeł|pro|WB||[[Dorohusk]]|W|816}}
{{AS-kreska}}
{{AS-granica|ok|PL|UA|Dorohusk|Jagodzin (drogowe)}}
{{AS-kontynuacja|ok|mks=UA|M|07|e=373}}
 |1. łącznik - nazwa       = Odgałęzienie Łódź Południe – Kozenin<ref>{{Cytuj |url= https://www.gov.pl/web/gddkia/s12-lodz-poludnie-a1--kozenin-s12 |tytuł= S12 Łódź Południe (A1) – Kozenin (S12) |autor= [[Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad ]] |data dostępu= 2025-03-11  |opublikowany= gov.pl {{!}} Serwis Rzeczypospolitej Polskiej}}</ref>

 |1. łącznik - trasa       =
{{AS-kontynuacja|ok|A|1|e=75|kierunek=z|[[Częstochowa]], [[Pyrzowice]], [[Gliwice]], [[Ostrawa|Ostrawa (Ostrava)]] {{Flaga|Czechy|rozmiar=15px}}}}
{{AS-kontynuacja|ok|A|1|e=75|kierunek=do|[[Łódź]], [[Toruń]], [[Trójmiasto]]}}
{{AS-kontynuacja|ok|S|8|e=67|kierunek=z|[[Sieradz]], [[Kępno]], [[Wrocław]]}}
{{AS-kreska}}
{{AS-węzeł|pla|WA||Łódź Południe {{AS-droga|A|1|75}}|S|8|67}}
{{AS-węzeł|pla|WA||[[Studzianki (powiat piotrkowski)|Studzianki]]<ref>''Grafika poglądowa w:'' {{Cytuj |url= https://www.gov.pl/web/gddkia-lodz/przygotowujemy-sie-do-remontu-s8-polichno--studzianki |tytuł= Przygotowujemy się do remontu S8 Polichno – Studzianki |autor= [[Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad]] |data= 2025-03-14 |data dostępu= 2025-03-15 |opublikowany= gov.pl {{!}} Serwis Rzeczypospolitej Polskiej |język= pl}}</ref>|S|8|67}}{{AS-węzeł|pla|WA||[[Kozenin]] {{AS-droga|pro-S|12}}|pro-S|74}}
{{AS-kreska}}
{{AS-kontynuacja|pla|pro-S|12|kierunek=z|[[Piotrków Trybunalski]]}}
{{AS-kontynuacja|pla|pro-S|74|kierunek=do|[[Kielce]]}}
 |commons                  =
 |wikinews                 =
 |www                      =
}}
'''Droga ekspresowa S12''' – planowana [[Autostrady i drogi ekspresowe w Polsce|droga ekspresowa]] łącząca [[Autostrada A1 (Polska)|Autostradę Bursztynową]] pod [[Piotrków Trybunalski|Piotrkowem Trybunalskim]] z [[Dorohusk]]iem na granicy z [[Ukraina|Ukrainą]] o długości ok. 315 km. Końcowy odcinek trasy od [[Lublin]]a do granicy będzie fragmentem trasy europejskiej [[E373 (trasa europejska)|E373]].

Łącznie z [[Droga ekspresowa S17 (Polska)|drogą ekspresową S17]] na wspólnym odcinku pomiędzy [[Kurów|Kurowem]] a [[Piaski (miasto)|Piaskami]] tworzy główną oś transportową [[województwo lubelskie|województwa lubelskiego]].

== Istniejące odcinki ==
=== [[Kurów]] Zach. – [[Lublin]] [[Sławinek]] ===
Odcinek o długości 32,4 km; posiada część wspólną z drogą [[droga ekspresowa S17 (Polska)|S17]]. Podzielony na etapy:
* [[Kurów]] Zach. – [[Jastków (województwo lubelskie)|Jastków]] o długości 24,7 km otwarty 28 maja [[2013]],
* [[Jastków (województwo lubelskie)|Jastków]] – [[Lublin]] [[Sławinek]] o długości 7,7 km; otwarty 25 września [[2014]] wraz z odcinkiem miejskim tworzącym nowy wjazd do Lublina,

=== [[Obwodnica Lublina]] ===
Odcinek o długości 23 km, podzielony na etapy:
* [[Lublin]] [[Sławinek]] – Lublin [[Rudnik (powiat lubelski)|Rudnik]] (10,2 km; północna obwodnica Lublina, odcinek wspólny z S17 i [[Droga ekspresowa S19 (Polska)|S19]]), otwarty 31 października [[2014]],
* [[Lublin]] [[Rudnik (powiat lubelski)|Rudnik]] – [[Felin (Lublin)|Felin]] (12,8 km; wschodnia obwodnica Lublina, odcinek wspólny z S17), otwarty 15 października [[2014]],

=== [[Lublin]] [[Felin (Lublin)|Felin]] – [[Piaski (miasto)|Piaski]] Wsch. ===
Odcinek o długości 18,0 km; posiada część wspólną z drogą S17. Podzielony na etapy:
* [[Lublin]] [[Felin (Lublin)|Felin]] – [[Piaski (miasto)|Piaski]] Zach. o długości 13,8 km oddany do ruchu 21 grudnia [[2012]], jako droga ekspresowa 11 lipca [[2013]],
* [[obwodnica]] [[Piaski (miasto)|Piask]] (Piaski Zach. – Piaski Wsch.) o długości 4,2 km; otwarta 11 października [[2004]], jako droga ekspresowa 11 lipca [[2013]].

=== Obwodnica Puław ===
* I etap [[obwodnica|obwodnicy]] [[Puławy|Puław]] (wraz z [[Most im. Jana Pawła II w Puławach|mostem]] na [[Wisła|Wiśle]]) o długości 12,7 km (4,1 km w standardzie drogi dwujezdniowej, 8,6 km jako droga jezdnojezdniowa), otwarty 11 lipca [[2008]],
* II etap – łączący węzeł Puławy Azoty z [[Droga ekspresowa S17 (Polska)|S17]] (węzeł Kurów Zachód) – o długości 11,8 km; 30 grudnia 2014 w lubelskim oddziale GDDKiA podpisano umowę w trybie „projektuj i buduj” na dokończenie budowy obwodnicy [[Puławy|Puław]]. Umowa o wartości 233 082 003,72 zł przewidywała 34 miesiące na zaprojektowanie i budowę oraz 10 lat gwarancji na wykonane prace. Wykonawca inwestycji w trybie projektuj i buduj opracował dokumentację projektową niezbędną do uzyskania stosownych decyzji administracyjnych i wykonania robót budowlanych oraz wykonał prace w terenie. Termin 34 miesięcy na realizację nie obejmował przerw w okresie zimowym (od 15 grudnia do 15 marca, uwzględnianie tylko po rozpoczęciu prac w terenie). W ramach budowy dojazdu od węzła Kurów Zachód do mostu w Puławach o łącznej długości ok. 11,8 km została dobudowana druga jezdnia do istniejącej (na odcinku ok. 1,3 km) wraz z wiaduktem nad linią kolejową oraz odcinek nowej trasy (ok. 10,5 km). Powstały m.in.: dwa węzły, dwa skrzyżowania na prawe skręty (wjazd/zjazd na/z drogę ekspresową), cztery wiadukty drogowe, trzy mosty w ciągu drogi ekspresowej, przejścia dla zwierząt oraz drogi dojazdowe dla obsługi ruchu lokalnego<ref>{{cytuj stronę |url = https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/17464/Podpisano-umowe-na-polaczenie-S17-z-mostem-przez-Wisle-w-Pulawach |tytuł = Podpisano umowę na połączenie S17 z mostem przez Wisłę w Puławach |opublikowany = gddkia.gov.pl |data = 23 grudnia 2014}}</ref>. Odcinek otworzono 22 sierpnia 2018<ref name="gddkia-22sie2018">{{Cytuj stronę |url = https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/30369/Szybciej-z-Lublina-do-centrum-Polski |tytuł = Szybciej z Lublina do centrum Polski |autor = [[Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad]] |opublikowany = [[Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad|gddkia.gov.pl]] |data = 2018-08-22 |język = pl |data dostępu = 2018-08-22}}</ref>.

== Odcinki w budowie ==
=== Piaski – Pełczyn ===
długość: 9,8 km. Przetarg ogłoszono we wrześniu 2022 r.<ref>{{Cytuj stronę |url = https://www.gov.pl/web/gddkia-lublin/szukamy-wykonawcow-dwoch-odcinkow-drogi-ekspresowej-s12-w-woj-lubelskim |tytuł = Szukamy wykonawców dwóch odcinków drogi ekspresowej S12 w woj. lubelskim |autor = |opublikowany = gddkia.gov.pl |data = 2022-09-23|język = pl |data dostępu = 2024-04-22}}</ref>. Kontrakt na projekt i budowę tego odcinka podpisano 26 maja 2023 r. Koszt budowy wyniesie 357,9 mln zł.
<ref>{{Cytuj stronę |url = https://www.gov.pl/web/gddkia-lublin/dwa-odcinki-s12-w-woj-lubelskim-w-realizacji |tytuł = Dwa odcinki S12 w woj. lubelskim w realizacji |autor = |opublikowany = gddkia.gov.pl |data = 2023-05-26|język = pl |data dostępu = 2024-04-22}}</ref>

=== Chojno Nowe (w. Dorohucza) – Chełm ===
długość: 22,4 km. Przetarg ogłoszono we wrześniu 2022 r.<ref>{{Cytuj stronę |url = https://www.gov.pl/web/gddkia-lublin/szukamy-wykonawcow-dwoch-odcinkow-drogi-ekspresowej-s12-w-woj-lubelskim |tytuł = Szukamy wykonawców dwóch odcinków drogi ekspresowej S12 w woj. lubelskim |autor = |opublikowany = gddkia.gov.pl |data = 2022-09-23|język = pl |data dostępu = 2024-04-22}}</ref>. Kontrakt na projekt i budowę tego odcinka podpisano 19 czerwca 2023 r. Koszt budowy wyniesie 760 mln zł.<ref>{{Cytuj stronę |url = https://www.gov.pl/web/gddkia-lublin/umowa-na-budowe-kolejnego-odcinka-s12-podpisana |tytuł = Umowa na budowę kolejnego odcinka S12 podpisana |autor = |opublikowany = gddkia.gov.pl |data = 2023-06-19|język = pl |data dostępu = 2024-04-22}}</ref>. 22 kwietnia 2024 r. złożono wniosek o wydanie decyzji ZRID.<ref>{{Cytuj stronę |url = https://www.gov.pl/web/gddkia-lublin/blizej-do-budowy-kolejnego-odcinka-s12-w-woj-lubelskim |tytuł = Bliżej do budowy kolejnego odcinka S12 w woj. lubelskim |autor = |opublikowany = gddkia.gov.pl |data = 2024-04-22 |język = pl |data dostępu = 2024-04-22}}</ref>

=== [[Obwodnica Chełma]] ===
Długość: 14 km. Przetarg ogłoszono 12 grudnia 2020 r.<ref>{{Cytuj |url = https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/40441/Oglaszamy-przetarg-na-budowe-obwodnicy-Chelma-w-ciagu-S12 |tytuł = Ogłaszamy przetarg na budowę obwodnicy Chełma w ciągu S12 :: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad – Serwis informacyjny |opublikowany = gddkia.gov.pl |język = pl |data dostępu = 2020-12-13}}</ref> 14 czerwca 2021 r. podpisano umowę z wykonawcą na projekt i budowę odcinka. W kwietniu 2022 r. złożono wniosek ZRiD, który został zatwierdzony w maju 2023 r. przez Wojewodę Lubelskiego. Planowany termin zakończenia prac to kwiecień 2025 r.<ref>{{Cytuj |tytuł = S12 obwodnica Chełma |data dostępu = 2024-04-09 |opublikowany = Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad – Oddział Lublin |url = https://www.gov.pl/web/gddkia/s12-obwodnica-chelma |język = pl}}</ref>

=== Chełm – Dorohusk ===
długość: 23 km. Przetarg ogłoszono we wrześniu 2022 r.<ref>{{Cytuj stronę |url = https://www.gov.pl/web/gddkia-lublin/szukamy-wykonawcy-drogi-s12-chelm---dorohusk |tytuł = Szukamy wykonawcy drogi S12 Chełm - Dorohusk |autor = |opublikowany = gddkia.gov.pl |data = 2022-09-02|język = pl |data dostępu = 2024-04-22}}</ref> Kontrakt na projekt i budowę tego odcinka podpisano 26 maja 2023 r. Koszt budowy wyniesie 1 mld zł.<ref>{{Cytuj stronę |url = https://www.gov.pl/web/gddkia-lublin/dwa-odcinki-s12-w-woj-lubelskim-w-realizacji |tytuł = Dwa odcinki S12 w woj. lubelskim w realizacji |autor = |opublikowany = gddkia.gov.pl |data = 2023-05-26|język = pl |data dostępu = 2024-04-22}}</ref>

== Odcinki na etapie przetargu ==
=== granica woj. łódzkiego i mazow. – Przysucha ===
długość: 14,4 km. Przetarg ogłoszono 1 września 2023 r.<ref>{{Cytuj stronę |url = https://www.gov.pl/web/gddkia-warszawa/powstanie-kolejny-odcinek-s12 |tytuł = Powstanie kolejny odcinek S12 |autor = |opublikowany = gddkia.gov.pl |data = 2023-09-01|język = pl |data dostępu = 2024-04-22}}</ref>

=== Przysucha – Wieniawa ===
długość: 14,7 km. Przetarg ogłoszono 1 września 2023 r.<ref>{{Cytuj stronę |url = https://www.gov.pl/web/gddkia-lodz/drugi-mazowiecki-odcinek-s12-w-przetargu |tytuł = Drugi mazowiecki odcinek S12 w przetargu |autor = |opublikowany = gddkia.gov.pl |data = 2023-09-18 |język = pl |data dostępu = 2024-04-22}}</ref>

== Historia budowy ==
=== Kurów Zach. – Jastków ===
Podczas budowy 24,7 km dwujezdniowego odcinka DK12 i DK17 od węzła [[Kurów]] Zach. d. ''[[Sielce (województwo lubelskie)|Sielce]]'' do [[Jastków (województwo lubelskie)|Jastkowa]] d. ''[[Bogucin (województwo lubelskie)|Bogucin]]'', który oddano do użytku 28 maja 2013, wybudowano wspólny z [[Droga ekspresowa S17 (Polska)|drogą S17]] [[węzeł drogowy]] ''Sielce''. Wykonawcą inwestycji była firma [[Mota-Engil Central Europe|Mota-Engil Central Europe S.A.]]<ref>{{Cytuj | url=http://mota-engil-ce.eu/pl/projects-list/project/construction-of-the-s17-expressway-kurow-sielce-interchange-junction-with-s12-bogucin-interchange-163 | tytuł=Mota-Engil Central Europe - Projekty | opublikowany=mota-engil-ce.eu | język=pl | archiwum=https://web.archive.org/web/20141006112457/http://mota-engil-ce.eu/pl/projects-list/project/construction-of-the-s17-expressway-kurow-sielce-interchange-junction-with-s12-bogucin-interchange-163 | zarchiwizowano=2014-10-06 | data dostępu=2021-05-31}}</ref>

=== Jastków – Lublin Sławinek ===
Odcinek [[Jastków (województwo lubelskie)|Jastków]] ''d. [[Bogucin (województwo lubelskie)|Bogucin]]'' – Lublin [[Sławinek]] ''d. [[Dąbrowica (powiat lubelski)|Dąbrowica]]'' o długości 7,7 km wraz z połączeniem z [[Aleja Solidarności w Lublinie|al. Solidarności w Lublinie]]. Otwarcie ofert na budowę tego odcinka nastąpiło 15 marca 2011. Podpisanie umowy przez konsorcjum firm Budimex i Ferrovial Agroman nastąpiło 9 czerwca 2011. Pierwotny termin zakończenia budowy 9 czerwca 2013. Odcinek został otwarty 25 września 2014.

=== Lublin Sławinek – Lublin Rudnik ===
Budowa 10,2 km odcinka wspólnego przebiegu S12, S17 i S19 od węzła Lublin [[Sławinek]] ([[Droga ekspresowa S19 (Polska)|S19]] do Rzeszowa) do węzła Lublin [[Rudnik (powiat lubelski)|Rudnik]] (zjazd na [[Lubartów]], S19). Odcinek wybudowany przez Dragados w standardzie drogi ekspresowej dwujezdniowej o 3 pasach ruchu w każdym kierunku. Pierwotny termin zakończenia budowy 5 grudnia 2013, później – sierpień 2014<ref name="obwo">{{Cytuj stronę |url = http://www.dziennikwschodni.pl/apps/pbcs.dll/article?AID=/20140711/LUBLIN/140719964 |tytuł = Obwodnicą Lublina pojedziemy po kawałku |nazwisko = Puzio |imię = Paweł |data = 11 lipca 2014 |opublikowany = dziennikwschodni.pl |data dostępu = 2014-07-12}}</ref>, otwarty 31 października 2014.

=== Lublin Rudnik – Lublin Felin ===
Budowa 12,8 km odcinka od węzła [[Lublin]] [[Rudnik (powiat lubelski)|Rudnik]] (''d. Lublin-Lubartów'') do węzła Lublin [[Felin (Lublin)|Felin]] (''d. Lublin-[[Aleja Wincentego Witosa w Lublinie|Witosa]]''). Odcinek budowany przez Dragados. Pierwotny termin zakończenia budowy 5 grudnia 2013, oddanie do użytku 15 października 2014.

=== Lublin Felin – Piaski Zach. ===
[[Plik:Piaski lubelskie obwodnica 02.jpg|thumb|Węzeł „Piaski Zachód”]]
Przebudowa 13,8 km dwujezdniowego odcinka DK12 i DK17 od węzła [[Lublin]] [[Felin (Lublin)|Felin]] (''d. Lublin-[[Aleja Wincentego Witosa w Lublinie|Witosa]]'') do [[Piaski (miasto)|Piask]]. W przetargu na budowę tego odcinka wybrano najtańszą ofertę złożoną przez [[konsorcjum]] firm: Budimex (Polska) i Ferrovial Agroman (Hiszpania), w wysokości 460 mln zł. Umowę z wykonawcami podpisano 12 listopada 2010, a prace ruszyły w 2010<ref>{{cytuj stronę |url = http://budownictwo.wnp.pl/460-mln-zl-na-budowe-odcinka-drogi-s17-lublin-piaski-umowa-budimeksu,124973_1_0_0.html |tytuł = 460 mln zł na budowę odcinka drogi S17 Lublin-Piaski, umowa Budimeksu |autor = PAP/ISB |data = 2010-11-12 |opublikowany = wnp.pl |język = pl |data dostępu = 2010-12-21}}</ref>. Oddanie do ruchu wszystkich węzłów – 21 grudnia 2012, jako droga ekspresowa – 11 lipca 2013.

=== II etap Obwodnicy Puław ===
Odcinek o długości 11,8 km. Wykonawcą było konsorcjum firm: Energopol Szczecin, Przedsiębiorstwo Robót Drogowych Zwoleń. Wartość umowy wyniosła 233,08 mln zł. Podpisanie umowy: 30 grudnia 2014 w trybie „projektuj i buduj”<ref>{{Cytuj stronę |url = https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/15679/Dojazd-do-mostu-przez-Wisle-w-Pulawach |tytuł = Dojazd do mostu przez Wisłę w Puławach :: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad – Serwis informacyjny |opublikowany = gddkia.gov.pl |data dostępu = 2015-10-10}}</ref>. Rozpoczęcie budowy nastąpiło 31 marca 2016 (wydanie Zezwolenia na Realizację Inwestycji Drogowej)<ref>{{Cytuj stronę |url = https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/21546/Moga-ruszac-prace-na-budowie-trasy-laczacej-Pulawy-z-S17 |tytuł = Mogą ruszać prace na budowie trasy łączącej Puławy z S17 :: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad – Serwis informacyjny |opublikowany = gddkia.gov.pl |data dostępu = 2016-03-31}}</ref>, natomiast zakończenie prac było planowane na 30 kwietnia 2018.<ref>{{Cytuj stronę |url = http://s17-pulawy.pl/index.php/opis-kontraktu |tytuł = Opis kontraktu |opublikowany = s17-pulawy.pl |data dostępu = 2015-10-10}}</ref> Termin oddania do użytku z powodu prac archeologicznych przesunięto o sto dni. Ostatecznie odcinek otwarto 22 sierpnia 2018{{r|gddkia-22sie2018}}.

== Odcinki planowane ==
[[10 kwietnia]] [[2006]] w [[Radom]]iu samorządowcy województw lubelskiego, łódzkiego i mazowieckiego zawiązali [[stowarzyszenie]] na rzecz budowy trasy S12. Tego samego dnia obradująca w Radomiu [[komisja]] gospodarki [[Senat Rzeczypospolitej Polskiej|Senatu]] RP w podjętej uchwale wezwała [[Rada Ministrów w Polsce|rząd]] do szybkiej realizacji arterii.

== Opinie dotyczące przebiegu ==
{{Dopracować|sekcja|źródła=2021-01}}
Po przesunięciu pierwotnego przebiegu S8 na północ bliżej Łodzi (dzięki czemu trasa ta pełni rolę południowej obwodnicy tego miasta), pojawiły się opinie{{według kogo|data=2025-05}} iż trasę S12 należałoby również przesunąć nieco na północ w jej zachodniej części, tak aby połączyła się z S8/A1 w miejscu dotychczasowego skrzyżowania S8/A1. Zwolennicy tego rozwiązania{{kto|data=2025-05}} podnoszą argument, iż takie przesunięcie utworzy korytarz drogowy Niemcy – A4 – Wrocław – okolice Łodzi – Tomaszów Mazowiecki – Radom – Lublin – Chełm – Kijów, będący alternatywą dla A4, która biegnie do Lwowa. Podobną korektę wykonano w przebiegu S10 przesuwając pierwotny przebieg bliżej Płocka.

== Zobacz też ==
* [[droga krajowa nr 12 (Polska)|droga krajowa nr 12]]
* [[E373 (trasa europejska)|trasa europejska E373]]
* [[Południowa obwodnica Piotrkowa Trybunalskiego]]

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{cytuj|url = https://sites.google.com/view/pelna-trasa-s12/ | tytuł = Trasa S12 - brakujące ogniwo układu komunikacyjnego  - ułatwi życie  milionom Polaków, odciąży autostrady}}
* {{Cytuj | url = http://www.stowarzyszenies12.pl/ | tytuł = Stowarzyszenie Jednostek Samorządu Terytorialnego Na Rzecz Budowy Drogi Ekspresowej S12 | opublikowany = stowarzyszenies12.pl | archiwum = https://web.archive.org/web/20160304091455/http://www.stowarzyszenies12.pl/ | zarchiwizowano = 2016-03-04}}
* {{cytuj |url = http://siskom.waw.pl/s12.htm |tytuł = Informacje o trasie S12 na stronie SISKOM}}

{{Drogi krajowe w Polsce}}

[[Kategoria:Drogi ekspresowe w Polsce|12]]
[[Kategoria:Planowane drogi w Polsce]]

Zbudowano: 89,3 km oraz · 8,6 km (jedna jezdnia)

Województwa: łódzkie, · mazowieckie, · lubelskie

A1E75: Częstochowa, Gliwice · A4E40 Katowice, Wrocław · S1E75 Tychy, Cieszyn

A1E75: Łódź, Gdańsk · S8E67 Wrocław, Warszawa · A2E30 Poznań, Mińsk Mazowiecki

A1E75: Częstochowa, Pyrzowice, Gliwice, Ostrawa (Ostrava)

przejście graniczne PL-UA · Dorohusk — Jagodzin (drogowe)

M07E373: Ukraina

S8E67: Sieradz, Kępno, Wrocław

S12: Piotrków Trybunalski

S74: Kielce


text:
# Salvador de Iturbide y de Marzán
Salvador de Itúrbide y de Marzán (ur. 18 września 1849 w Meksyku (miasto); zm. 26 lutego 1895 w Ajaccio), książę Meksyku.

## Życie
Książę Salvador był synem księcia Salvadora de Iturbide y Huarte, syna cesarza Agustína de Iturbide i cesarzowej Anny Marii Huarte, oraz księżniczki Rosario Marzan y Guisasola.
Drugie Cesarstwo przyznało Salvadorowi godność książęcą oraz tytuł Jego Cesarskiej Wysokości. Oficjalny protokół dworu ustawiał go oraz jego kuzyna Agustína de Iturbide y Green w kolejności za książętami następcami cesarza Maksymiliana i cesarzowej Charlotty, których para cesarska nie miała.
Księcia Salvadora wysłano do Francji, gdzie uczęszczał do akademii. W sierpniu 1866 cesarzowa Charlotta przybyła do Europy by prosić Napoleona III o pomoc dla upadającego cesarstwa. Potem zamieszkała z Salvadorem i dworem w zamku w pobliżu Triestu. Cesarzowa i Salvador bardzo się wówczas zaprzyjaźnili.
Sytuacja polityczna nie pozwoliła księciu na podróż do ojczyzny. Imperium Maksymiliana upadło i, o ile wiadomo, Salvador pozostał do końca życia w Europie. Po śmierci cesarza dwory w Wiedniu i Belgii wyznaczyły mu, jako pupilowi zmarłego, pensję pozwalającą na godne życie.
W 1868 roku wstąpił do wojska aby wziąć udział w obronie Państwa Kościelnego. Do wojska wstąpił jako zwykły żołnierz do korpusu dragonów pontyfikalnych, odrzucając stopień oficerski, zaoferowany mu przez generała Kanslera, dowódcę wojsk Stolicy Apostolskiej, który pamiętał o tym, że rozstrzelany cesarz Maksymilian był oficjalnym opiekunem księcia. Po przegranej Salvador został internowany w obozie dla jeńców w Aleksandrii, ale ambasada Austrii zajęła się jego uwolnieniem i książę zamieszkał w Wenecji, już nie należącej do Austro-Węgier.
W korpusie żuawów Salvador zaprzyjaźnił się z synem królewskim, Alfonso Carlosem Burbonem, bratem króla karlisty, Karola V. Infant przedstawił go bratu i w ten sposób między pretendentem do tronu Hiszpanii a księciem meksykańskim, będącymi w podobnym wieku, narodziła się przyjaźń, która przetrwała całe życie.
21 czerwca 1871 roku w zamku Mikos na Węgrzech ożenił się z węgierską baronową Gizelą Mikos de Tarródháza. Mieli trzy córki: księżniczkę Marię Józefę (ur. 1872), Marię Gizelę (ur. 1874) i Marię Teresę (ur. 1876).
W lutym 1895 roku w czasie podróży turystycznej do Ajaccio Salvador zmarł nagle w wieku czterdziestu pięciu lat. Jego ciało przewieziono na cmentarz San Miguel w Wenecji, gdzie mieszkała jego rodzina.

wikiname: plwiki

title: Salvador de Iturbide y de Marzán

in_language: pl

wikitext:
'''Salvador de Itúrbide y de Marzán''' (ur. [[18 września]] [[1849]] w [[Meksyk (miasto)|Meksyku (miasto)]]; zm. [[26 lutego]] [[1895]] w [[Ajaccio]]), książę [[Meksyk]]u.
[[File:Salvador de Iturbide y Marzán (1865).jpg|thumb|Salvador de Iturbide y Marzán]]

== Życie ==

Książę Salvador był synem księcia Salvadora de Iturbide y Huarte, syna cesarza [[Augustyn I|Agustína de Iturbide]] i cesarzowej [[Anna Maria Huarte|Anny Marii Huarte]], oraz księżniczki Rosario Marzan y Guisasola.

Drugie Cesarstwo przyznało Salvadorowi godność książęcą oraz tytuł ''Jego Cesarskiej Wysokości''. Oficjalny protokół dworu ustawiał go oraz jego kuzyna [[Agustín de Iturbide y Green (1863-1925)|Agustína de Iturbide y Green]] w kolejności za książętami następcami cesarza [[Maksymilian I (cesarz Meksyku)|Maksymiliana]] i cesarzowej [[Maria Charlotta Koburg|Charlotty]], których para cesarska nie miała.

Księcia Salvadora wysłano do [[Francja|Francji]], gdzie uczęszczał do akademii. W sierpniu [[1866]] cesarzowa Charlotta przybyła do [[Europa|Europy]] by prosić [[Napoleon III Bonaparte|Napoleona III]] o pomoc dla upadającego cesarstwa. Potem zamieszkała z Salvadorem i dworem w zamku w pobliżu [[Triest]]u. Cesarzowa i Salvador bardzo się wówczas zaprzyjaźnili.

Sytuacja polityczna nie pozwoliła księciu na podróż do ojczyzny. Imperium Maksymiliana upadło i, o ile wiadomo, Salvador pozostał do końca życia w Europie. Po śmierci cesarza dwory w [[Wiedeń|Wiedniu]] i [[Belgia|Belgii]] wyznaczyły mu, jako pupilowi zmarłego, pensję pozwalającą na godne życie.

W [[1868]] roku wstąpił do wojska aby wziąć udział w obronie [[Państwo Kościelne|Państwa Kościelnego]]. Do wojska wstąpił jako zwykły żołnierz do korpusu dragonów pontyfikalnych, odrzucając stopień oficerski, zaoferowany mu przez generała Kanslera, dowódcę wojsk Stolicy Apostolskiej, który pamiętał o tym, że rozstrzelany cesarz Maksymilian był oficjalnym opiekunem księcia. Po przegranej Salvador został internowany w obozie dla jeńców w [[Aleksandria|Aleksandrii]], ale ambasada [[Austria|Austrii]] zajęła się jego uwolnieniem i książę zamieszkał w [[Wenecja|Wenecji]], już nie należącej do [[Austro-Węgry|Austro-Węgier]].

W korpusie żuawów Salvador zaprzyjaźnił się z synem królewskim, Alfonso Carlosem Burbonem, bratem króla karlisty, [[Karol Burbon (hrabia Molina)|Karola V]]. Infant przedstawił go bratu i w ten sposób między pretendentem do tronu [[Hiszpania|Hiszpanii]] a księciem meksykańskim, będącymi w podobnym wieku, narodziła się przyjaźń, która przetrwała całe życie.

[[21 czerwca]] [[1871]] roku w zamku Mikos na [[Węgry|Węgrzech]] ożenił się z węgierską baronową Gizelą Mikos de Tarródháza. Mieli trzy córki: księżniczkę Marię Józefę (ur. [[1872]]), Marię Gizelę (ur. [[1874]]) i Marię Teresę (ur. [[1876]]).

W lutym [[1895]] roku w czasie podróży turystycznej do Ajaccio Salvador zmarł nagle w wieku czterdziestu pięciu lat. Jego ciało przewieziono na cmentarz San Miguel w Wenecji, gdzie mieszkała jego rodzina.

{{SORTUJ:Iturbide y de Marzan, Salvador de}}

[[Kategoria:Meksykanie]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1849]]
[[Kategoria:Zmarli w 1895]]


text:
# Juan Brunetta
Juan Francisco Brunetta (ur. 12 maja 1997 w Laboulaye) – argentyński piłkarz pochodzenia włoskiego występujący na pozycji ofensywnego pomocnika lub skrzydłowego, od 2024 roku zawodnik meksykańskiego Tigres UANL.

title: Juan Brunetta

wikitext:
{{Piłkarz infobox
 |imię i nazwisko         = Juan Brunetta
 |imię i nazwisko org     =
 |grafika                 =
 |opis grafiki            =
 |pełne imię i nazwisko   = Juan Francisco Brunetta
 |data urodzenia          = 12 maja 1997
 |miejsce urodzenia       = [[Laboulaye]]
 |data śmierci            =
 |miejsce śmierci         =
 |wzrost                  = 175 cm
 |pozycja                 = [[Pomocnik (piłka nożna)|pomocnik]], [[napastnik]]
 |klub                    = [[Tigres UANL]]
 |numer w klubie          = 11
 |kariera juniorska       =
 |kariera seniorska       =
! 2016–2017 ! [[Arsenal Sarandí]] ! 23 ! 4
! 2017–2019 ! [[CA Belgrano|Belgrano]] ! 34 ! 3
! 2019–2023 ! [[Godoy Cruz Antonio Tomba|Godoy Cruz]] ! 19 ! 6
! 2020–2022 ! → [[Parma Calcio 1913|Parma]] (wyp.) ! 37 ! 2
! 2022–2023 ! {{nowrap|→ [[Santos Laguna]] (wyp.)}} ! 36 ! 9
! 2023 ! [[Santos Laguna]] ! 18 ! 10
! 2024– ! [[Tigres UANL]] ! 48 ! 17
 |data seniorzy           = 19 marca 2025
 |kariera reprezentacyjna =
! 2020 ! {{reprezentacja|ARG|rodzaj=U-23|pn}} ! 2 ! 0
 |data reprezentacja      = 19 marca 2025
 |kariera trenerska       =
 |medale                  =
 |odznaczenia             =
 |commons                 =
 |wikicytaty              =
 |www                     =
}}
'''Juan Francisco Brunetta''' (ur. [[12 maja]] [[1997]] w [[Laboulaye]]) – [[Argentyna|argentyński]] [[piłkarz]] pochodzenia [[Włochy|włoskiego]] występujący na pozycji ofensywnego [[Pomocnik (piłka nożna)|pomocnika]] lub skrzydłowego, od 2024 roku zawodnik meksykańskiego [[Tigres UANL]].

== Bibliografia ==
* {{transfermarkt|p|id=466268|nazwa=Juan Brunetta|data dostępu=2023-02-17}}
* {{soccerway|p|id=452476|nazwa=J. Brunetta|data dostępu=2023-02-17}}

{{SORTUJ:Brunetta, Juan}}
[[Kategoria:Argentyńscy piłkarze]]
[[Kategoria:Argentyńczycy pochodzenia włoskiego]]
[[Kategoria:Piłkarze Arsenalu de Sarandí]]
[[Kategoria:Piłkarze CA Belgrano]]
[[Kategoria:Piłkarze Godoy Cruz Antonio Tomba]]
[[Kategoria:Piłkarze Parmy Calcio 1913]]
[[Kategoria:Piłkarze Santos Laguna]]
[[Kategoria:Piłkarze Tigres UANL]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Laboulaye]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1997]]

title: · Juan Brunetta

Pełne imię i nazwisko: Juan Francisco Brunetta

Data i miejsce urodzenia: 12 maja 1997 · Laboulaye

Pozycja: pomocnik, napastnik

Klub: Tigres UANL

title: Kariera seniorska

Lata: Klub · Wyst. · Gole

Arsenal Sarandí · 23 · (4)

Belgrano · 34 · (3)

Godoy Cruz · 19 · (6)

→ Parma (wyp.) · 37 · (2)

→ Santos Laguna (wyp.) · 36 · (9)

Santos Laguna · 18 · (10)

Tigres UANL · 48 · (17)

title: Kariera reprezentacyjna

Lata: Reprezentacja · Wyst. · Gole

Argentyna U-23 · 2 · (0)


text:
# NGC 4025
NGC 4025 (również PGC 37738 lub UGC 6982) – galaktyka spiralna z poprzeczką (SBc), znajdująca się w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy. Odkrył ją William Herschel 17 marca 1787 roku.

title: NGC 4025

wikitext:
{{Koordynaty astronomiczne|11|59|10|0|+37|47|32|}}
{{Galaktyka infobox
 |        nazwa = NGC 4025
 |      zdjęcie = NGC4025 - SDSS DR14.jpg
 |         opis = NGC 4025 ([[Sloan Digital Sky Survey|SDSS]])
 |     odkrywca = [[William Herschel]]
 |        dzień = 17 marca
 |          rok = 1787
 | gwiazdozbiór = [[Wielka Niedźwiedzica]]
 |          typ = [[galaktyka spiralna z poprzeczką|spiralna z poprzeczką]] (SBc)
 | rektascensja = {{RA|11|59|10,0}}
 |   deklinacja = {{DEC|+37|47|32}}
 |       odl_ly =
 |       odl_pc =
 |     redshift = 0,01075{{r|simbad}}
 |      jas_wid = 13,3
 |     rozm_kąt = 2,5' × 1,4'
 |      wymiary =
 |      jas_abs =
 |         masa =
 |     satelity =
 |      alt_ozn = UGC 6982, MCG 6-26-64, DDO 107, ZWG 186.80, KUG 1156+380, PGC 37738
 |      commons = Category:NGC 4025
}}
'''NGC 4025''' (również '''PGC 37738''' lub '''UGC 6982''') – [[galaktyka spiralna z poprzeczką]] (SBc), znajdująca się w [[Wielka Niedźwiedzica|gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy]]. Odkrył ją [[William Herschel]] 17 marca 1787 roku{{r|cseligman}}.

== Zobacz też ==
* [[Lista obiektów NGC]]

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="cseligman">{{Cytuj stronę | url = http://cseligman.com/text/atlas/ngc40.htm#4025 | tytuł = NGC 4025 | nazwisko = Seligman | imię = Courtney | opublikowany = Celestial Atlas | język = en | data dostępu = 2015-06-15}}</ref>
<ref name=simbad>{{simbad|NGC 4025}}</ref>
}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{SEDS|NGC 4025}}
* {{simbad|NGC 4025}}
* {{NED|NGC 4025}}

[[Kategoria:Obiekty NGC|4025]]
[[Kategoria:Galaktyki spiralne z poprzeczką]]
[[Kategoria:Gwiazdozbiór Wielkiej Niedźwiedzicy]]
[[Kategoria:Obiekty astronomiczne odkryte w 1787]]

title: NGC 4025

Odkrywca: William Herschel

Gwiazdozbiór: Wielka Niedźwiedzica

Typ: spiralna z poprzeczką (SBc)


text:
# Linescio
Linescio (lmo. Lünèsc, Linesc) − miejscowość i gmina w południowej Szwajcarii, w kantonie Ticino, w okręgu (distretto) Vallemaggia, w powiecie (circolo) Rovana. Leży nad rzeką Rovana.
Gmina została po raz pierwszy wspomniana w dokumentach w 1437 roku jako Lignazio. W 1602 roku gmina została wspomniana jako Linezio.

## Demografia
W 2016 Linescio była dziewiątą najmniejszą gminą pod względem ludności w Szwajcarii. 31 grudnia 2021 roku w Linescio mieszkało 41 osób. W 2021 roku 9,8% populacji gminy stanowiły osoby urodzone poza Szwajcarią.
W 2000 roku 81,3% obywateli gminy mówiło w języku włoskim, a 18,7% mieszkańców w języku niemieckim.

Zmiany w liczbie ludności są przedstawione na poniższym wykresie:

title: Linescio

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Linescio
 |nazwa oryginalna             = Linescio
 |zdjęcie                      = Linescio.JPG
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         = Linescio-coat of arms.svg
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             = Linescio
 |państwo                         = Szwajcaria
 |1. jednostka administracyjna    = [[Ticino]]
 |2. jednostka administracyjna    = [[Okręg Vallemaggia|Vallemaggia]]
 |3. jednostka administracyjna = [[Powiat Rovana|Rovana]]
 |powierzchnia                 = 6,66
 |wysokość                     = 668
 |rok                          = 31 grudnia 2021
 |liczba ludności              = 41<ref name=SUS>{{Cytuj |autor = Bundesamt für Statistik |tytuł = Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2020 - 2020 {{!}} Tabelle |data = 2021-09-01 |data dostępu = 2022-05-16 |opublikowany = Bundesamt für Statistik |url = https://www.bfs.admin.ch/asset/de/18344290 |język = de}}</ref>
 |gęstość zaludnienia          = 6
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 = 6682
 |tablice rejestracyjne        = TI
 |plan miasta                  = Karte Gemeinde Linescio 2008.png
 |strefa czasowa               =
 |współrzędne                  = 46°18′N 8°35′E
 |commons                      = Category:Linescio
 |www                          = https://www.linescio.ch
}}
'''Linescio''' ([[język lombardzki|lmo.]] ''Lünèsc'', ''Linesc'') − miejscowość i [[Gmina polityczna (Szwajcaria)|gmina]] w południowej [[Szwajcaria|Szwajcarii]], w kantonie [[Ticino]], w okręgu ''(distretto)'' [[Okręg Vallemaggia|Vallemaggia]], w powiecie ''(circolo)'' [[Powiat Rovana|Rovana]]. Leży nad rzeką [[Rovana (rzeka)|Rovana]].

Gmina została po raz pierwszy wspomniana w dokumentach w 1437 roku jako ''Lignazio''<ref name=":0">{{Cytuj |tytuł = Linescio |data dostępu = 2020-04-15 |opublikowany = hls-dhs-dss.ch |url = https://hls-dhs-dss.ch/articles/002268/2006-07-17/ |język = de}}</ref>. W 1602 roku gmina została wspomniana jako ''Linezio<ref name=":0" />''.

== Demografia ==
W 2016 Linescio była dziewiątą najmniejszą gminą pod względem ludności w Szwajcarii<ref name=":32">{{Cytuj |autor = STAT-TAB – interaktive Tabellen (BFS) |tytuł = Demografische Bilanz nach institutionellen Gliederungen |data =  |data dostępu = 2020-02-27 |opublikowany = www.pxweb.bfs.admin.ch |url = https://www.pxweb.bfs.admin.ch/pxweb/de/px-x-0102020000_201}}</ref>. 31 grudnia 2021 roku w Linescio mieszkało 41 osób<ref name=":32" />. W 2021 roku 9,8% populacji gminy stanowiły osoby urodzone poza Szwajcarią<ref>{{Cytuj |tytuł = Wohnbevölkerung (Finanzen) Finanzdirektion – Kanton Bern |data dostępu = 2020-02-02 |opublikowany = www.fin.be.ch |url = https://www.fin.be.ch/de/index/finanzen/finanzen/publikationen/wohnbevoelkerung.html |archiwum = https://web.archive.org/web/20191117233940/https://www.fin.be.ch/de/index/finanzen/finanzen/publikationen/wohnbevoelkerung.html |zarchiwizowano = 2019-11-17 }}</ref>.

W 2000 roku 81,3% obywateli gminy mówiło w [[Język włoski|języku włoskim]]<ref name=":1">{{Cytuj |tytuł = 40.3 – 2000 |data = 2014-04-09 |data dostępu = 2020-02-02 |opublikowany = web.archive.org |url = https://web.archive.org/web/20140409212530/http://www.pxweb.bfs.admin.ch/Database/German_40%20-%20Eidgen%C3%B6ssische%20Volksz%C3%A4hlung/40.3%20-%202000/40.3%20-%202000.asp?lang=1&prod=40&secprod=3&openChild=true}}</ref>, a 18,7% mieszkańców w [[Język niemiecki|języku niemieckim]]<ref name=":1" />.

Zmiany w liczbie ludności są przedstawione na poniższym wykresie<ref name=":0" /><ref name=":32" />:<timeline>
Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
ImageSize  = width:1140 height:210
PlotArea   = height:150 left:100 bottom:50 right:100
AlignBars  = justify
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:330
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:70 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:14 start:0
PlotData=
  color:yellowgreen width:40   mark:(line,white) align:center
  bar:1591 from:start till:132
  bar:1761 from:start till:228 text:"228"
  bar:1801 from:start till:330 text:"330"
  bar:1860 from:start till:243 text:"243"
  bar:1870 from:start till:265 text:"265"
  bar:1880 from:start till:238 text:"238"
  bar:1888 from:start till:224 text:"224"
  bar:1900 from:start till:220 text:"220"
  bar:1910 from:start till:197 text:"197"
  bar:1920 from:start till:167 text:"167"
  bar:1930 from:start till:147 text:"147"
  bar:1941 from:start till:142 text:"142"
  bar:1950 from:start till:139 text:"139"
  bar:1960 from:start till:107 text:"107"
  bar:1970 from:start till:83 text:"83"
  bar:1980 from:start till:62 text:"62"
  bar:1990 from:start till:53 text:"53"
  bar:2000 from:start till:48 text:"48"
  bar:2021 from:start till:41 text:"41"
</timeline>

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Powiat Rovana}}
{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Gminy w kantonie Ticino]]
[[Kategoria:Miejscowości w Szwajcarii]]
[[Kategoria:Okręg Vallemaggia]]
[[Kategoria:Powiat Rovana]]

title: Linescio

Państwo: Szwajcaria

Kanton: Ticino

Okręg: Vallemaggia

Gmina: Rovana

Populacja (31 grudnia 2021) · • liczba ludności · • gęstość: · 41 · 6 os./km²

Tablice rejestracyjne: TI


text:
# Furry Lewis
Furry Lewis, właśc. Walter E. Lewis. (ur. 6 marca 1893, zm. 14 września 1981) – amerykański bluesman, wokalista, gitarzysta, grający także na harmonijce ustnej i reprezentujący country blues.

## Życiorys

### Początki
Urodził się w Greenwood w hrabstwie Leflore w stanie Missisipi. Jego ojcem był Walter Lewis Senior, a matką Victoria Jackson.
W wieku 6 lat nauczył się grać na zrobionej w domu gitarze. Jego nauczycielem był gitarzysta z Arkansas znany jako Blind Joe, który w 1934 r. nagra dwa utwory dla firmy Flyright-Matchbox. Około 1900 r. wraz z rodziną przeprowadził się do Memphis w stanie Tennessee, gdzie rozpoczął grać na ulicach dla napiwków. W wieku 10 lat nauczył się gry na harmonijce. W szkole otrzymał przydomek Furry.
Około 1906 roku uciekł z domu aby pracować z Jimem Jacksonem w tzw. „medicine shows”, co kontynuował do 1908 r. Od niego nauczył się grać techniką ślizgową (ang. slide)
Po powrocie do Memphis razem ze skrzypkiem Williem Polkiem założył zespół a następnie rozpoczął pracę w W. C. Handy Orchestra, z którą grał w lokalnych tawernach, salach tanecznych, na przyjęciach, zabawach i piknikach. Równocześnie pracował także solowo.
W latach 1908–16 często wędrował jako włóczęga po Południu i pracował jako wędrowny muzyk. W 1917 r. stracił w wypadku kolejowym nogę i posługiwał się od tej pory drewnianą protezą.
Po powrocie do Memphis razem z Jimem Johnsonem, Willem Shade’em i Gusem Cannonem założył grupę muzyczną, z którą występował w wielu znanych klubach Memphis – Pee Wee's, Big Grandy's, Cham Fields, B. B. Anderson's i innych, a także na ulicach.
Około 1920 r. udał się na tournée z Doctor Willie Lewis Medicine Show po Arkansas i Missisipi. W tym okresie często także współpracował z Memphis Minnie, Blind Lemon Jeffersonem, Texsas Alexandrem i innymi.
W tym też okresie osiedlił się w Memphis i imał się różnych prac pozamuzycznych (np. w garażu, a w latach 1923-1966 jako zamiatacz ulic) oraz okazjonalnie grał na domowych przyjęciach w rejonie miasta.
W latach 1923–1966 okazjonalnie współpracował z grupą Will Shade's Memphis Jug Band w Church's Park (obecnie W.C. Handy Park), na ulicach, w klubach i na przyjęciach domowych. Jednak mimo ich kariery nagraniowej, nie wystąpił z nimi na żadnej płycie.
W 1927 r. Ralph Peer zaangażował go do pierwszych nagrań dla firmy Vocalion w Chicago. 20 kwietnia nagrał 6 utworów, a 9 października 7 kolejnych. 28 sierpnia 1928 r. dla firmy Victor w Memphis nagrał 10 bluesów, z których popularnością cieszyły się zwłaszcza „Kassie Jones” (część 1 i 2). 22 września 1929 r. w Peabody Hotel w Memphis nagrał dla firmy Vocalion 4 utwory, wśród nich dwie wersje słynnego „John Henry”. Do ponownych nagrań zostanie zaproszony dopiero w 1943 r.

### Renesans i dalsza kariera
W 1959 r. „odkrył” go Samuel Charters. W lutym tego samego roku ponownie wszedł do studia nagraniowego i dla firmy Folkways nagrał „I'm Going to Brownsville”, a w kilka dni później dla firmy RBF nagrał dwa bluesy „John Henry” i „Casey Jones”. 3 października nagrał dla Folkways 9 kolejnych utworów.
W latach 60. w związku z renesansem bluesa i folku, występował w ośrodkach akademickich, na festiwalach folkowych i bluesowych oraz w klubach solo lub w towarzystwie Williego Boruma i Gusa Cannona.
W kwietniu 1961 r. dokonał wielu nagrań dla firmy Bluesville, które zostały wydane na dwóch albumach tej firmy.
W 1963 r. wystąpił w dokumentalnym filmie „The Blues”. Występował także w Bitter Lemon Coffeehouse w Memphis. Nagrywał również dla kilku firm w Memhis.
W 1964 r. wystąpił na Chicago Folk Festival w Chicago.
W 1966 r. wziął udział w serii koncertów w USA w ramach Memphis Blues Society Show.
W latach 1966–1969 występował na Memphis Blues Festival. W 1968 r. nagrania z tego festiwalu ukazały się na albumie wydanym przez brytyjską firmę Blue Horizon (7-63228).
W latach 1967–1968 koncertował w ramach Alabama State Troupers.
W 1968 r. nagrywał w Memphis dla brytyjskiej firmy Matchbox; nagrania te zostały wydane na albumie (LP 190).
W 1969 r. nagrywał dla kilku firm, w tym wspólnie w Bukką White’em oraz koncertował w nowojorskim Electric Circus.
W 1970 r. występował w nowojorskim klubie Cafe A-Go-Go, na Berkeley Blues Festival Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley oraz w Beloit College w Beloit w stanie Wisconsin. Następnie pojawił się w programie telewizji publicznej (PBS) Homewood Show, a następnie wystąpił na Washington Blues Festival na Howard University w Waszyngtonie.
W 1971 r. pojawił się na filmie „Roots of American Music: Country & Urban Music, Pt 1”. Występował również w Gaslight Club w Nowym Jorku. Jeden z tych koncertów został wydany na albumie firmy Ampex. Następnie koncertował w Long Beach Civic Auditorium w Long Beach w Kalifornii. Występ został wydany przez firmę Electra. Występował również w Pasadena Civic Auditorium w Pasadenie w Kalifornii. Koncert został wydany na albumie wydanym przez firmę Electra.
W latach 1971–1973 brał udział w River City Blues Festival, który odbywał się w Ellis Auditorium w Memphis. Jeden z koncertów był transmitowany przez radio VOA.
W 1972 r. wystąpił na University of Chicago w Chicago w stanie Illinois. Następnie koncertował na Delta Blues Festival, który odbywał się na University of Arkansas w Fayetteville w stanie Arkansas. Pojawił się także w dwóch filmach francuskich „Blues Under the Skin” i „Out of the Blacks into the Blues (pt. 1: Along the Old Man River)”, oraz krótkim filmie „Thinking out Loud”. Następnie występował w ramach Memphis Blues Caravan w college'ach amerykańskich.
W latach 1972–1976 dokonał nagrań dla firmy Stax w Memphis.
W 1973 r. jako pierwszy Afroamerykanin w dowód swoich zasług artystycznych otrzymał od władz stanu Tennessee tytuł Honorowego Pułkownika. Mimo tego, dalej jego głównym źródłem zarobkowania było sprzątanie ulic.
W 1974 r. wystąpił w programie Johnny’ego Carsona The Tonight Show emitowanym przez telewizyjną stację NBC. Następnie występował w W. C. Handy Show w Henderson w stanie Kentucky, w Hotel Pontchartrain w Detroit w stanie Michigan i w Peanut's Pub w Memphis.
W 1975 r. wystąpił w filmie WW & the Dixie Dancekings. Następnie koncertował w Jubilee Jazz Hall w Memphis, a później na Cornell Folk Festival w Ithace w stanie Nowy Jork. W tym samym roku otworzył koncert The Rolling Stones w Memphis.
w 1976 r. występował w Memphis Blues Caravan w Performing Arts Center w Milwaukee w stanie Wisconsin.
W 1977 r. wystąpił w Mac Davis Show w telewizji NBC.
W 1978 r. wystąpił w programie telewizji publicznej PBS Good Mornin' Blues.
Pod koniec życia tracił wzrok na skutek katarakty.
Zmarł 14 września 1981 r. w Memphis.
Był dwukrotnie żonaty. Pierwszą żoną była Stella, a drugą – Versie. Miał jedną córkę.

## Ocena i krytyka
W 2012 r. Furry Lewis został wprowadzony do Blues Hall of Fame.
Furry Lewis jest niemal archetypiczną postacią w rozwoju bluesa w Memphis i to pomimo tego, że na ulicach miasta przeważnie występował z różnymi zespołami. Jednak bluesy, które śpiewał były wyróżniająco osobiste, a przy tym charakterystyczne dla bluesa z Memphis. Wymagania miejskiej publiczności wobec Lewisa, tak jak i wobec innych muzyków grających w mieście, zmuszały go do poszerzenia repertuaru o piosenki minstreli oraz ragtime'owe i folkowe. Chociaż właściwie prawie wszyscy bluesmani w Memphis pochodzili z Missisipi, miasto wymuszało na nich zmianę stylu. Dlatego styl śpiewu Lewisa był prosty i bardzo bezpośredni, bez upiększeń i nacisków na słowa czy zwroty.
Mimo że był bluesmanem, to prawdopodobnie będzie zawsze pamiętany jako wspaniały wykonawca wielkich ballad w rodzaju „Casey Jones”, „John Henry” i „Stackerlee”.
Grał na gitarze zarówno techniką palcową jak również potrafił wykorzystywać technikę ślizgową (ang. slide). Słowa jego ballad i bluesów wyrażały jego własne poglądy na wiele kwestii społecznych i obyczajowych nie stroniąc przy tym od specyficznego poczucia humoru.
Był pod wpływem Blind Joego, a wpłynął na Dave’a Van Ronka.

## Wybrana dyskografia i filmografia
Płyty/CD
- Furry Lewis Blues – (1959)
- Done Changed My Mind – (1962)
- The Complete Blue Horizon Sessions – (wznowienie na CD 2007 z dodatkowymi utworami)
- On the Road Again – (z Bukką White’em i Gusem Cannonem, 1969)
- In Memphis – (1970)
- Blues Masters, Vol. 5 – (1972)
- In His Prime (1927-1928) – (1988)
- Furry Lewis – (1998)
- Complete Recorded Works (1927-1929) – (2000)
- Heroes of the Blues: the Very Best of Furry Lewis – (2003)
- Party at Home: Recorded in Memphis 1968 – (z Bukką White’em, 2004)

DVD
- Legends of the Bottleneck Blues Guitar (2003. z innymi wykonawcami)
- Masters of the Country Blues: John Lee Hooker / Furry Lewis (2002)

title: Furry Lewis

wikitext:
{{Artysta muzyczny infobox
 |nazwa                 = Furry Lewis
 |nazwa oryginalna      =
 |zdjęcie               =
 |opis zdjęcia          =
 |alt zdjęcia           =
 |imię i nazwisko       = Walter Lewis
 |pseudonim             = Furry
 |data urodzenia        = [[6 marca]] [[1893]]
 |miejsce urodzenia     = [[Greenwood (Missisipi)|Greenwood]]
 |data śmierci          = [[14 września]] [[1981]]
 |miejsce śmierci       = [[Memphis]]
 |przyczyna śmierci     = [[zapalenie płuc]]
 |instrument            = [[śpiew|wokalista]], [[gitara]], [[Harmonijka ustna|harmonijka]]
 |typ głosu             = [[tenor]]
 |gatunek               = [[country blues]]
 |zawód                 = muzyk
 |aktywność             = 1900-1981
 |wydawnictwo           = [[Vocalion Records]], [[Victor Records]], [[Folkways Records]], [[Prestige-Bluesville Records]], [[Sire-Blue Horizon Records]], [[Biograph Records]]
 |powiązania            =
 |współpracownicy       =
 |wyróżniony instrument = [[gitara]], [[Harmonijka ustna|harmonijka]]
 |zespół                = [[Memphis Jug Band]]
 |odznaczenia           =
 |faksymile             =
 |opis faksymile        =
 |commons               =
 |www                   =
}}
'''Furry Lewis''', właśc. '''Walter E. Lewis.''' (ur. [[6 marca]] [[1893]], zm. [[14 września]] [[1981]]) – amerykański bluesman, wokalista, gitarzysta, grający także na harmonijce ustnej i reprezentujący [[country blues]].

== Życiorys ==
=== Początki ===
Urodził się w [[Greenwood (Missisipi)|Greenwood]] w hrabstwie [[Hrabstwo Leflore|Leflore]] w stanie [[Missisipi (stan)|Missisipi]]. Jego ojcem był Walter Lewis Senior, a matką Victoria Jackson<ref name="ReferenceA">Sheldon Harris. ''Blues Who's Who''. Str. 326</ref>.

W wieku 6 lat nauczył się grać na zrobionej w domu gitarze. Jego nauczycielem był gitarzysta z [[Arkansas]] znany jako Blind Joe, który w 1934 r. nagra dwa utwory dla firmy Flyright-Matchbox. Około 1900 r. wraz z rodziną przeprowadził się do [[Memphis]] w stanie [[Tennessee]], gdzie rozpoczął grać na ulicach dla napiwków. W wieku 10 lat nauczył się gry na [[Harmonijka ustna|harmonijce]]. W szkole otrzymał przydomek Furry<ref name="ReferenceA" /><ref name="ReferenceB">Marek Jakubowski. ''Blues'', str. 381</ref>.

Około 1906 roku uciekł z domu aby pracować z [[Jim Jackson (muzyk)|Jimem Jacksonem]] w tzw. „medicine shows”, co kontynuował do 1908 r. Od niego nauczył się grać techniką ślizgową (ang. slide)<ref name="ReferenceA" />

Po powrocie do Memphis razem ze skrzypkiem Williem Polkiem założył zespół a następnie rozpoczął pracę w [[W.C. Handy|W. C. Handy]] Orchestra, z którą grał w lokalnych tawernach, salach tanecznych, na przyjęciach, zabawach i piknikach. Równocześnie pracował także solowo<ref name="ReferenceA" /><ref name="ReferenceB" />.

W latach 1908–16 często wędrował jako włóczęga po Południu i pracował jako wędrowny muzyk. W 1917 r. stracił w wypadku kolejowym nogę i posługiwał się od tej pory drewnianą protezą<ref name="ReferenceA" /><ref name="ReferenceB" /><ref name="ReferenceC">Samuel Charters. ''The Blues Makers''. Część II, str. 51</ref>.

Po powrocie do Memphis razem z Jimem Johnsonem, [[Will Shade|Willem Shade’em]] i [[Gus Cannon|Gusem Cannonem]] założył grupę muzyczną, z którą występował w wielu znanych klubach Memphis – Pee Wee's, Big Grandy's, Cham Fields, B. B. Anderson's i innych, a także na ulicach<ref name="ReferenceA" />.

Około 1920 r. udał się na tournée z Doctor Willie Lewis Medicine Show po Arkansas i Missisipi. W tym okresie często także współpracował z [[Memphis Minnie]], [[Blind Lemon Jefferson]]em, [[Texas Alexander|Texsas Alexandrem]] i innymi<ref name="ReferenceB" /><ref name="autonazwa1">Sheldon Harris. ''Blues Who's Who''. Str. 327</ref>.

W tym też okresie osiedlił się w Memphis i imał się różnych prac pozamuzycznych (np. w garażu, a w latach 1923-1966 jako zamiatacz ulic) oraz okazjonalnie grał na domowych przyjęciach w rejonie miasta.

W latach 1923–1966 okazjonalnie współpracował z grupą Will Shade's Memphis Jug Band w Church's Park (obecnie W.C. Handy Park), na ulicach, w klubach i na przyjęciach domowych. Jednak mimo ich kariery nagraniowej, nie wystąpił z nimi na żadnej płycie<ref name="ReferenceB" /><ref name="autonazwa1" />.

W 1927 r. Ralph Peer zaangażował go do pierwszych nagrań dla firmy [[Vocalion Records|Vocalion]] w [[Chicago]]. 20 kwietnia nagrał 6 utworów, a 9 października 7 kolejnych. 28 sierpnia 1928 r. dla firmy [[Victor Records|Victor]] w Memphis nagrał 10 bluesów, z których popularnością cieszyły się zwłaszcza „Kassie Jones” (część 1 i 2). 22 września 1929 r. w Peabody Hotel w Memphis nagrał dla firmy Vocalion 4 utwory, wśród nich dwie wersje słynnego „John Henry”. Do ponownych nagrań zostanie zaproszony dopiero w 1943 r.<ref name="ReferenceB" /><ref name="autonazwa1" /><ref>Robert M. W. Dixon, John Godrich, Howard W. Rye. ''Blues and Gospel Records 1890-1943''. Str. 539</ref>

=== Renesans i dalsza kariera ===
W 1959 r. „odkrył” go [[Samuel Charters]]. W lutym tego samego roku ponownie wszedł do studia nagraniowego i dla firmy [[Folkways Records|Folkways]] nagrał „I'm Going to Brownsville”, a w kilka dni później dla firmy RBF nagrał dwa bluesy „John Henry” i „Casey Jones”. 3 października nagrał dla Folkways 9 kolejnych utworów<ref>Mike Leadbitter, Neil Slaven. ''Blues Records, 1943 to 1970: The Bible of the Blues Volume Two L to Z'', str. 43</ref>.

W latach 60. w związku z renesansem bluesa i folku, występował w ośrodkach akademickich, na festiwalach folkowych i bluesowych oraz w klubach solo lub w towarzystwie [[Willie Borum|Williego Boruma]] i [[Gus Cannon|Gusa Cannona]]<ref name="ReferenceB" /><ref name="autonazwa1" />.

W kwietniu 1961 r. dokonał wielu nagrań dla firmy Bluesville, które zostały wydane na dwóch albumach tej firmy<ref>Mike Leadbitter, Neil Slaven. ''Blues Records, 1943 to 1970: The Bible of the Blues Volume Two L to Z'', str. 44</ref>.

W 1963 r. wystąpił w dokumentalnym filmie „The Blues”. Występował także w Bitter Lemon Coffeehouse w Memphis<ref name="autonazwa1" />. Nagrywał również dla kilku firm w Memhis.

W 1964 r. wystąpił na Chicago Folk Festival w Chicago.

W 1966 r. wziął udział w serii koncertów w USA w ramach Memphis Blues Society Show<ref name="autonazwa1" />.

W latach 1966–1969 występował na Memphis Blues Festival. W 1968 r. nagrania z tego festiwalu ukazały się na albumie wydanym przez [[Wielka Brytania|brytyjską]] firmę [[Blue Horizon Records|Blue Horizon]] (7-63228)<ref name="autonazwa2">Mike Leadbitter, Neil Slaven. ''Blues Records, 1943 to 1970: The Bible of the Blues Volume Two L to Z'', str. 45</ref>.

W latach 1967–1968 koncertował w ramach Alabama State Troupers.

W 1968 r. nagrywał w Memphis dla brytyjskiej firmy Matchbox; nagrania te zostały wydane na albumie (LP 190)<ref name="autonazwa2" />.

W 1969 r. nagrywał dla kilku firm, w tym wspólnie w [[Bukka White|Bukką White’em]] oraz koncertował w [[Nowy Jork|nowojorskim]] Electric Circus<ref name="autonazwa2" /><ref name="autonazwa1" />.

W 1970 r. występował w nowojorskim klubie Cafe A-Go-Go, na Berkeley Blues Festival [[Uniwersytet Kalifornijski|Uniwersytecie Kalifornijskim]] w [[Berkeley (Kalifornia)|Berkeley]] oraz w Beloit College w [[Beloit (Wisconsin)|Beloit]] w stanie [[Wisconsin]]. Następnie pojawił się w programie telewizji publicznej ([[Public Broadcasting Service|PBS]]) Homewood Show, a następnie wystąpił na Washington Blues Festival na [[Uniwersytet Howarda|Howard University]] w [[Waszyngton]]ie<ref name="autonazwa1" />.

W 1971 r. pojawił się na filmie „Roots of American Music: Country & Urban Music, Pt 1”. Występował również w [[Gaslight Club]] w Nowym Jorku. Jeden z tych koncertów został wydany na albumie firmy Ampex. Następnie koncertował w Long Beach Civic Auditorium w [[Long Beach]] w [[Kalifornia|Kalifornii]]. Występ został wydany przez firmę [[Elektra Records|Electra]]. Występował również w Pasadena Civic Auditorium w [[Pasadena (Kalifornia)|Pasadenie]] w Kalifornii. Koncert został wydany na albumie wydanym przez firmę Electra<ref name="autonazwa1" />.

W latach 1971–1973 brał udział w River City Blues Festival, który odbywał się w Ellis Auditorium w Memphis. Jeden z koncertów był transmitowany przez radio VOA<ref name="autonazwa1" />.

W 1972 r. wystąpił na [[Uniwersytet Chicagowski|University of Chicago]] w Chicago w stanie [[Illinois]]. Następnie koncertował na Delta Blues Festival, który odbywał się na [[University of Arkansas]] w [[Fayetteville (Arkansas)|Fayetteville]] w stanie [[Arkansas]]. Pojawił się także w dwóch filmach francuskich „Blues Under the Skin” i „Out of the Blacks into the Blues (pt. 1: Along the Old Man River)”, oraz krótkim filmie „Thinking out Loud”. Następnie występował w ramach Memphis Blues Caravan w [[college|college'ach]] amerykańskich<ref name="autonazwa1" />.

W latach 1972–1976 dokonał nagrań dla firmy [[Stax Records|Stax]] w Memphis.

W 1973 r. jako pierwszy Afroamerykanin w dowód swoich zasług artystycznych otrzymał od władz stanu [[Tennessee]] tytuł Honorowego Pułkownika. Mimo tego, dalej jego głównym źródłem zarobkowania było sprzątanie ulic<ref name="ReferenceB" />.

W 1974 r. wystąpił w programie [[Johnny Carson|Johnny’ego Carsona]] [[The Tonight Show]] emitowanym przez telewizyjną stację [[NBC]]. Następnie występował w W. C. Handy Show w [[Henderson (Kentucky)|Henderson]] w stanie [[Kentucky]], w Hotel Pontchartrain w [[Detroit]] w stanie [[Michigan]] i w Peanut's Pub w Memphis<ref name="autonazwa1" />.

W 1975 r. wystąpił w filmie WW & the Dixie Dancekings. Następnie koncertował w Jubilee Jazz Hall w Memphis, a później na Cornell Folk Festival w [[Ithaca (Nowy Jork)|Ithace]] w stanie [[Nowy Jork (stan)|Nowy Jork]]<ref name="autonazwa1" />. W tym samym roku otworzył koncert [[The Rolling Stones]] w Memphis<ref>{{Cytuj | url=http://www.rollingstone.com/music/news/stones-visit-memphis-19750814 | tytuł=Stones Visit Memphis – Rolling Stone<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=rollingstone.com | data dostępu=2017-11-18}}</ref>.

w 1976 r. występował w Memphis Blues Caravan w Performing Arts Center w [[Milwaukee]] w stanie [[Wisconsin]]<ref name="autonazwa1" />.

W 1977 r. wystąpił w [[Mac Davis Show]] w telewizji NBC.

W 1978 r. wystąpił w programie telewizji publicznej PBS Good Mornin' Blues<ref name="autonazwa1" />.

Pod koniec życia tracił wzrok na skutek [[zaćma|katarakty]]<ref name="ReferenceB" />.

Zmarł 14 września 1981 r. w Memphis.

Był dwukrotnie żonaty. Pierwszą żoną była Stella, a drugą – Versie. Miał jedną córkę<ref name="autonazwa1" />.

== Ocena i krytyka ==
W 2012 r. Furry Lewis został wprowadzony do [[Blues Hall of Fame]].

Furry Lewis jest niemal archetypiczną postacią w rozwoju bluesa w Memphis i to pomimo tego, że na ulicach miasta przeważnie występował z różnymi zespołami. Jednak bluesy, które śpiewał były wyróżniająco osobiste, a przy tym charakterystyczne dla bluesa z Memphis<ref>Samuel Charters. ''The Blues Makers''. Część II, str. 50</ref>. Wymagania miejskiej publiczności wobec Lewisa, tak jak i wobec innych muzyków grających w mieście, zmuszały go do poszerzenia repertuaru o piosenki [[minstrel]]i oraz [[ragtime|ragtime'owe]] i [[Muzyka folkowa|folkowe]]. Chociaż właściwie prawie wszyscy bluesmani w Memphis pochodzili z Missisipi, miasto wymuszało na nich zmianę stylu. Dlatego styl śpiewu Lewisa był prosty i bardzo bezpośredni, bez upiększeń i nacisków na słowa czy zwroty<ref name="ReferenceC" />.

Mimo że był bluesmanem, to prawdopodobnie będzie zawsze pamiętany jako wspaniały wykonawca wielkich [[ballada|ballad]] w rodzaju „Casey Jones”, „John Henry” i „Stackerlee”.

Grał na gitarze zarówno techniką palcową jak również potrafił wykorzystywać technikę ślizgową (ang. slide). Słowa jego ballad i bluesów wyrażały jego własne poglądy na wiele kwestii społecznych i obyczajowych nie stroniąc przy tym od specyficznego poczucia humoru<ref name="ReferenceB" />.

Był pod wpływem Blind Joego, a wpłynął na [[Dave Van Ronk|Dave’a Van Ronka]]<ref name="autonazwa1" />.

== Wybrana dyskografia i filmografia ==
'''Płyty/CD'''
* ''Furry Lewis Blues'' – (1959)
* ''Done Changed My Mind'' – (1962)
* ''The Complete Blue Horizon Sessions'' – (wznowienie na CD 2007 z dodatkowymi utworami)
* ''On the Road Again'' – (z Bukką White’em i Gusem Cannonem, 1969)
* ''In Memphis'' – (1970)
* ''Blues Masters, Vol. 5'' – (1972)
* ''In His Prime (1927-1928)'' – (1988)
* ''Furry Lewis'' – (1998)
* ''Complete Recorded Works (1927-1929)'' – (2000)
* ''Heroes of the Blues: the Very Best of Furry Lewis'' – (2003)
* ''Party at Home: Recorded in Memphis 1968'' – (z Bukką White’em, 2004)

'''DVD'''
* ''Legends of the Bottleneck Blues Guitar'' (2003. z innymi wykonawcami)
* ''Masters of the Country Blues: John Lee Hooker / Furry Lewis'' (2002)

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* Sheldon Harris. ''Blues Who’s Who''. Da Capo Press. Nowy Jork, 1991. {{ISBN|0-306-80155-8}}.
* {{Cytuj|autor = Marek Jakubowski |tytuł = Blues |data = 2008 |isbn = 978-83-923700-2-4 |miejsce = Poznań |wydawca = Oficyna Wydawnicza Atena |oclc = 297867071}}
* Francis Davis. ''The History of the Blues. The Roots, the Music, the People from Charley Patton to Robert Cray''. Hyperion. Nowy Jork, 1995. {{ISBN|0-7868-6052-9}}
* Samuel Charters. ''The Blues Makers''. Da Capo Paperback. Nowy Jork, 1991. {{ISBN|0-306-80438-7}}
* Mike Leadbitter, Neil Slaven. ''Blues Records 1943 to 1970: A Selective Discography, Vol. One A to K''. Record Information Services. London, 1987. {{ISBN|0-907872-08-5}}
* Mike Leadbitter, Leslie Fancourt, Paul Pelletier. ''Blues Records 1943-1970. The Bible of the Blues, Vol. Two L to Z''. Record Information Services. London, 1994. {{ISBN|0-907-872-25-5}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Lewis, Furry}}
[[Kategoria:Amerykańscy gitarzyści bluesowi]]
[[Kategoria:Amerykańscy wokaliści bluesowi]]
[[Kategoria:Członkowie Blues Hall of Fame]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1893]]
[[Kategoria:Zmarli w 1981]]

title: Furry Lewis

Imię i nazwisko: Walter Lewis

Pseudonim: Furry

Data i miejsce urodzenia: 6 marca 1893 · Greenwood

Data i miejsce śmierci: 14 września 1981 · Memphis

Przyczyna śmierci: zapalenie płuc

Instrumenty: wokalista, gitara, harmonijka

Typ głosu: tenor

Gatunki: country blues

Zawód: muzyk

Wydawnictwo: Vocalion Records, Victor Records, Folkways Records, Prestige-Bluesville Records, Sire-Blue Horizon Records, Biograph Records


text:
# TeXnicCenter
TeXnicCenter – darmowy program typu open source, będący zintegrowanym środowiskiem programistycznym dla LaTeX-a pod Windows. Pozwala użytkownikowi na tworzenie dokumentów przy pomocy LaTeX-a  i kompilacji ich do pliku wynikowego w formacie DVI, PostScript lub PDF. Opcje menu dają dostęp do predefiniowanych elementów i specyficznego kontekstu (wzory, symbole, etc.). Program ma możliwość tworzenia projektów w celu zorganizowania dostępu do działów i kontekstów danego dokumentu, a także w celu dodania bibliografii (używając BibTeX) czy indeksu (używając MakeIndex).

## TeXnicCenter a Acrobat
TeXnicCenter może współpracować z programem Adobe Reader do otwierania niedawno utworzonych plików PDF. Pliki są automatycznie otwierane do redakcji i automatycznie zamykane przed kompilacją. Współpraca to opiera się na wywołaniach procedur DDE w programie Acrobat.

title: TeXnicCenter

wikitext:
{{Oprogramowanie infobox
 |nazwa               = TeXnicCenter
 |rodzaj              = [[edytor tekstu]]
 |logo                =
 |grafika             =
 |opis grafiki        =
 |autor               = praca zbiorcza
 |platforma sprzętowa =
 |system operacyjny   = Windows 9x/ME, NT/2000/XP
 |język programowania =
 |pierwsze wydanie    = 1999
 |wersja stabilna     = 2.02 / {{Data wydania|2013|10|29}}<ref>{{cytuj stronę | url = http://www.texniccenter.org/download/ | tytuł = TeXnicCenter » Download | data dostępu = 2013-11-01 | język=en }}</ref>
 |wersja testowa      =
 |licencja            = [[GPL]]
 |wikibooks           =
 |commons             =
 |www                 = http://www.texniccenter.org/
}}
'''TeXnicCenter''' – darmowy program typu [[open source]], będący [[Zintegrowane środowisko programistyczne|zintegrowanym środowiskiem programistycznym]] dla [[LaTeX]]-a pod [[Microsoft Windows|Windows]]. Pozwala użytkownikowi na tworzenie dokumentów przy pomocy LaTeX-a  i kompilacji ich do pliku wynikowego w formacie [[DVI (plik TeX)|DVI]], [[PostScript]] lub [[Portable Document Format|PDF]]. Opcje menu dają dostęp do predefiniowanych elementów i specyficznego kontekstu (wzory, symbole, etc.). Program ma możliwość tworzenia projektów w celu zorganizowania dostępu do działów i kontekstów danego dokumentu, a także w celu dodania bibliografii (używając [[BibTeX]]) czy indeksu (używając [[MakeIndex]]).

== TeXnicCenter a Acrobat ==
TeXnicCenter może współpracować z programem [[Adobe Reader]] do otwierania niedawno utworzonych plików [[Portable Document Format|PDF]]. Pliki są automatycznie otwierane do redakcji i automatycznie zamykane przed kompilacją. Współpraca to opiera się na wywołaniach procedur [[Dynamic Data Exchange|DDE]] w programie Acrobat.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://sourceforge.net/projects/texniccenter/ TeXnicCenter] strona domowa w [[SourceForge]]
{{Edytory TeX}}

[[Kategoria:TeX]]
[[Kategoria:Oprogramowanie na licencji GNU GPL]]

title: TeXnicCenter

Autor: praca zbiorcza

Aktualna wersja stabilna: 2.02 / 29 października 2013; ponad 11 lat temu

System operacyjny: Windows 9x/ME, NT/2000/XP

Rodzaj: edytor tekstu

Licencja: GPL


text:
# Jean-Paul Rappeneau
Jean-Paul Rappeneau (ur. 8 kwietnia 1932 w Auxerre) – francuski reżyser i scenarzysta filmowy.

## Życiorys
Swoją karierę w filmie zaczął jako asystent reżysera i scenarzysta. Pracował m.in. dla Louisa Malle'a przy filmach Zazie w metrze (1960) i Życie prywatne (1962). Za scenariusz do kasowego hitu Człowiek z Rio (1964) Philippe'a de Broki był nominowany do Oscara.
Pierwszym filmem, do którego Rappeneau nie tylko napisał scenariusz, ale też go wyreżyserował, było Życie zamku (1966) z Catherine Deneuve w roli głównej. Pomimo sukcesu, zwieńczonego Nagrodą Louisa Delluca, następny jego film powstał dopiero po pięciu latach. Było to Małżonkowie roku drugiego (1971), w którym w role małżonków wcielili się Jean-Paul Belmondo i Marlène Jobert.
Od 1975 Rappeneau pisał już scenariusze wyłącznie do filmów przez siebie reżyserowanych. Główne role w obydwu powstałych wtedy obrazach - Samotnik (1975) oraz Cały ogień i blask (1982) - zagrał Yves Montand.
Największe uznanie - zarówno we Francji, jak i poza jej granicami - Rappeneau zdobył dzięki brawurowej adaptacji sztuki Edmonda Rostanda pt. Cyrano de Bergerac (1990) z wybitną rolą Gérarda Depardieu. Tę jedną z najdroższych francuskich produkcji filmowych wszech czasów nagrodzono wieloma cennymi nagrodami, m.in. 10 Cezarami, Złotym Globem dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego i Oscarem za kostiumy (zdobył łącznie 5 nominacji).
Kolejne filmy reżysera - Huzar (1995) i Bon voyage (2003) - spotkały się również z entuzjastycznym przyjęciem. Pierwszy z nich był ekranizacją powieści Jeana Giono z Juliette Binoche i Olivierem Martinezem w rolach głównych. Drugi zaś to komedia szpiegowska z gwiazdorską obsadą z Isabelle Adjani na czele. Film był oficjalnym francuskim kandydatem do Oscara dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego.
Zasiadał w jury konkursu głównego na 44. MFF w Cannes (1991).

## Filmografia

### reżyser
- 1966: Życie zamku (La vie de château)
- 1971: Małżonkowie roku drugiego (Les mariés de l'an deux)
- 1975: Samotnik (Le sauvage)
- 1982: Cały ogień i blask (Tout feu, tout flamme)
- 1990: Cyrano de Bergerac
- 1995: Huzar (Le hussard sur le toit)
- 2003: Bon voyage
- 2015: Zacne rodziny (Belles familles)

title: Jean-Paul Rappeneau

wikitext:
{{Filmowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Jean-Paul Rappeneau
 |imię i nazwisko org       =
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |alt grafiki               =
 |prawdziwe imię i nazwisko =
 |imię i nazwisko urodzenia =
 |data urodzenia            = [[8 kwietnia]] [[1932]]
 |miejsce urodzenia         = [[Auxerre]]
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |zawód                     = [[reżyser]], [[scenarzysta]]
 |współmałżonek             =
 |lata aktywności           = od 1955
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Jean-Paul Rappeneau''' (ur. [[8 kwietnia]] [[1932]] w [[Auxerre]]) – [[Francuzi|francuski]] [[reżyser]] i [[scenarzysta]] filmowy.

== Życiorys ==
Swoją karierę w filmie zaczął jako asystent reżysera i scenarzysta. Pracował m.in. dla [[Louis Malle|Louisa Malle'a]] przy filmach ''[[Zazie w metrze]]'' (1960) i ''[[Życie prywatne (film)|Życie prywatne]]'' (1962). Za scenariusz do kasowego hitu ''[[Człowiek z Rio]]'' (1964) [[Philippe de Broca|Philippe'a de Broki]] był nominowany do Oscara.

Pierwszym filmem, do którego Rappeneau nie tylko napisał scenariusz, ale też go wyreżyserował, było ''[[Życie zamku]]'' (1966) z [[Catherine Deneuve]] w roli głównej. Pomimo sukcesu, zwieńczonego [[Prix Louis-Delluc|Nagrodą Louisa Delluca]], następny jego film powstał dopiero po pięciu latach. Było to ''Małżonkowie roku drugiego'' (1971), w którym w role małżonków wcielili się [[Jean-Paul Belmondo]] i [[Marlène Jobert]].

Od 1975 Rappeneau pisał już scenariusze wyłącznie do filmów przez siebie reżyserowanych. Główne role w obydwu powstałych wtedy obrazach - ''Samotnik'' (1975) oraz ''Cały ogień i blask'' (1982) - zagrał [[Yves Montand]].

Największe uznanie - zarówno we Francji, jak i poza jej granicami - Rappeneau zdobył dzięki brawurowej adaptacji sztuki [[Edmond Rostand|Edmonda Rostanda]] pt. ''[[Cyrano de Bergerac (film 1990)|Cyrano de Bergerac]]'' (1990) z wybitną rolą [[Gérard Depardieu|Gérarda Depardieu]]. Tę jedną z najdroższych francuskich produkcji filmowych wszech czasów nagrodzono wieloma cennymi nagrodami, m.in. 10 [[César (nagroda filmowa)|Cezarami]], [[Złoty Glob za najlepszy film nieanglojęzyczny|Złotym Globem dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego]] i [[Oscar za najlepsze kostiumy|Oscarem za kostiumy]] (zdobył łącznie 5 nominacji)<ref>{{cytuj stronę| url = https://www.imdb.com/title/tt0099334/awards?ref_=tt_awd | tytuł = IMDb |opublikowany= IMDb}}</ref>.

Kolejne filmy reżysera - ''[[Huzar (film)|Huzar]]'' (1995) i ''[[Bon voyage (film)|Bon voyage]]'' (2003) - spotkały się również z entuzjastycznym przyjęciem. Pierwszy z nich był ekranizacją powieści [[Jean Giono|Jeana Giono]] z [[Juliette Binoche]] i [[Olivier Martinez|Olivierem Martinezem]] w rolach głównych. Drugi zaś to komedia szpiegowska z gwiazdorską obsadą z [[Isabelle Adjani]] na czele. Film był oficjalnym francuskim kandydatem do [[Oscar dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego|Oscara dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego]].

Zasiadał w jury konkursu głównego na [[44. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Cannes|44. MFF w Cannes]] (1991).

== Filmografia ==
=== reżyser ===
* [[1966 w filmie|1966]]: ''[[Życie zamku]]'' (''La vie de château'')
* [[1971 w filmie|1971]]: ''Małżonkowie roku drugiego'' (''Les mariés de l'an deux'')
* [[1975 w filmie|1975]]: ''Samotnik'' (''Le sauvage'')
* [[1982 w filmie|1982]]: ''Cały ogień i blask'' (''Tout feu, tout flamme'')
* [[1990 w filmie|1990]]: ''[[Cyrano de Bergerac (film 1990)|Cyrano de Bergerac]]''
* [[1995 w filmie|1995]]: ''[[Huzar (film)|Huzar]]'' (''Le hussard sur le toit'')
* [[2003 w filmie|2003]]: ''[[Bon voyage (film)|Bon voyage]]''
* [[2015 w filmie|2015]]: ''Zacne rodziny'' (''Belles familles'')

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{IMDb|osoba|0710919|Jean-Paul Rappeneau}}

{{Cezar dla najlepszego reżysera}}
{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Rappeneau, Jean-Paul}}
[[Kategoria:Francuscy reżyserzy filmowi]]
[[Kategoria:Francuscy scenarzyści XX wieku]]
[[Kategoria:Francuscy scenarzyści XXI wieku]]
[[Kategoria:Laureaci Cezara]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Auxerre]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1932]]

title: Jean-Paul Rappeneau

Data i miejsce urodzenia: 8 kwietnia 1932 · Auxerre

Zawód: reżyser, scenarzysta


text:
# Plavno
Plavno – wieś w Chorwacji, w żupanii szybenicko-knińskiej, w mieście Knin. W 2011 roku liczyła 253 mieszkańców.

title: Plavno

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Plavno
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |godło                        =
 |pieczęć                      =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = Chorwacja
 |1. jednostka administracyjna = [[Żupania szybenicko-knińska|szybenicko-knińska]]
 |3. jednostka administracyjna = [[Miasto Knin|Knin]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2011
 |liczba ludności              = 253{{r|stat}}
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |współrzędne                  =
 |commons                      =
 |kod mapy                     = żupania szybenicko-knińska
 |www                          =
}}
'''Plavno''' – [[wieś]] w [[Chorwacja|Chorwacji]], w [[Żupania szybenicko-knińska|żupanii szybenicko-knińskiej]], w [[miasto Knin|mieście Knin]]. W 2011 roku liczyła 253 mieszkańców{{r|stat}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="stat">{{Popis 2011|s=520}}</ref>
}}

{{miasto Knin}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miejscowości w żupanii szybenicko-knińskiej]]

title: Plavno

Państwo: Chorwacja

Żupania: szybenicko-knińska

Miasto: Knin


text:
# Trostianeć (obwód odeski)
Trostianeć (ukr. Тростянець) – wieś na Ukrainie, w obwodzie odeskim, w rejonie rozdzielniańskim, w hromadzie Wełykopłoske. W 2001 liczyła 341 mieszkańców.

title: Trostianeć (obwód odeski)

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Trostianeć
 |nazwa oryginalna             = {{k|uk|Тростянець}}
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = UA-51
 |2. jednostka administracyjna = [[rejon rozdzielniański|rozdzielniański]]
 |3. jednostka administracyjna = [[Wełykopłoske (hromada)|Wełykopłoske]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2001
 |liczba ludności              = 341
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     = obwód odeski
 |wariant mapy                 =
 |współrzędne                  =
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Trostianeć''' ({{w języku|uk|Тростянець}}) – wieś na [[Ukraina|Ukrainie]], w [[obwód odeski|obwodzie odeskim]], w [[rejon rozdzielniański|rejonie rozdzielniańskim]], w [[Wełykopłoske (hromada)|hromadzie Wełykopłoske]]. W 2001 liczyła 341 mieszkańców<ref name=spis>{{Cytuj stronę | url = http://pop-stat.mashke.org/ukraine-census-2001-lang/odeska.htm | tytuł = Liczby ludności miejscowości obwodu odeskiego na podstawie spisu ludności wg stanu na dzień 5 grudnia 2001 | data dostępu = | język = uk}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Wsie w obwodzie odeskim]]

title: TrostianećТростянець

Państwo: Ukraina

Obwód: odeski

Rejon: rozdzielniański

Hromada: Wełykopłoske


text:
# Snow on the Sahara (singel Anggun)
Snow on the Sahara – piosenka w stylu muzyki światowej napisana przez Ericka Benziego po francusku pt. „La neige au Sahara”. Z francuskiego na język angielski przetłumaczył Nikki Matheson. Zostały wydane 2 wersje singla: po francusku i po angielsku. Utwór szybko stał się hitem we Francji, gdzie trafił na pierwsze miejsce radiowych list przebojów w kraju oraz 16. na francuskiej liście singli. Był to najczęściej grany singiel we Francji w 1997, z wynikiem 7,9 tys. zagrań w radiu, pokrył się także srebrem z wynikiem 209 tys. sprzedanych egzemplarzy. Singel sprzedał się nakładem 250,000 egzemplarzy we Francji i 100 tysięcy egzemplarzy we Włoszech.

title: Snow on the Sahara (singel Anggun)

wikitext:
{{Singel infobox
 |tytuł                     = Snow on the Sahara
 |okładka                   =
 |wykonawca                 = [[Anggun]]
 |album                     = [[Snow on the Sahara]]
 |strona A                  =
 |strona B                  =
 |wydany                    = [[1997 w muzyce|1997]]
 |nagrywany                 = 1997
 |gatunek                   = [[New age (muzyka)|new age]], [[world music|world]]
 |długość                   = 4:19
 |wytwórnia                 = [[Epic Records|Epic]]
 |producent                 = [[Erick Benzi]]
 |format                    = [[Płyta kompaktowa|CD]]
 |autor                     =
 |kompozytor                =
 |twórca tekstu             = [[Erick Benzi]]
 |poprzedni singel          =
 |następny singel           = [[A Rose in the Wind|La Rose des Vents/A Rose in the Wind]]
 |1. wydanie                =
 |rok poprzedniego singla   =
 |rok 1. wydania            =
 |rok następnego singla     = 1998
 |poprzedni singel 2        =
 |następny singel 2         =
 |rok poprzedniego singla 2 =
 |2. tytuł                  =
 |rok następnego singla 2   =
 |poprzedni singel 3        =
 |następny singel 3         =
 |rok poprzedniego singla 3 =
 |3. tytuł                  =
 |rok następnego singla 3   =
 |poprzedni singel 4        =
 |następny singel 4         =
 |rok poprzedniego singla 4 =
 |4. tytuł                  =
 |rok następnego singla 4   =
 |poprzedni singel 5        =
 |następny singel 5         =
 |rok poprzedniego singla 5 =
 |5. tytuł                  =
 |rok następnego singla 5   =
}}
'''Snow on the Sahara''' – piosenka w stylu [[world music|muzyki światowej]] napisana przez [[Erick Benzi|Ericka Benziego]] po francusku pt. „La neige au Sahara”. Z francuskiego na [[język angielski]] przetłumaczył [[Nikki Matheson]]. Zostały wydane 2 wersje singla: po francusku i po angielsku. Utwór szybko stał się hitem we Francji, gdzie trafił na pierwsze miejsce [[Airplay|radiowych]] list przebojów w kraju oraz 16. na francuskiej liście singli<ref name="airplay97" /><ref name="snep">{{cytuj stronę |url = https://lescharts.com/showinterpret.asp?interpret=Anggun |tytuł = Discographie Anggun |opublikowany = Syndicat National de l’Édition Phonographique |data dostępu = 2013-01-06}}</ref>. Był to najczęściej grany singiel we Francji w 1997, z wynikiem 7,9 tys. [[Airplay|zagrań w radiu]], pokrył się także [[Certyfikat sprzedaży w przemyśle muzycznym|srebrem]] z wynikiem 209 tys. sprzedanych egzemplarzy<ref name="airplay97">{{cytuj stronę |url = http://i44.tinypic.com/fz6gqu.jpg |tytuł = La diffusion en radio 1997 |autor = Dokument archiwalny |opublikowany = Syndicat National de l’Édition Phonographique |rok = 1997 |data dostępu = 2013-01-06}}</ref><ref>{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20100923002328/http://infodisc.fr/S_Certif_Argent.php |tytuł = InfoDisc: Les Singles en Argent |opublikowany = Syndicat National de l’Édition Phonographique |data = 23 września 2010 |data dostępu = 2010-08-24}}</ref>. Singel sprzedał się nakładem 250,000 egzemplarzy we Francji i 100 tysięcy egzemplarzy we [[Włochy|Włoszech]].

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [[:en:File:SOTSS.jpg|Okładka]]

[[Kategoria:Anggun]]
[[Kategoria:Single wydane w roku 1997]]

title: Snow on the Sahara

Gatunek: new age, world

Wydawnictwo: Epic

Producent: Erick Benzi

Format: CD

Twórca tekstu: Erick Benzi

„Snow on the Sahara” · () · „La Rose des Vents/A Rose in the Wind” · (1998)


text:
# Kamimusubi
Kamimusubi (jap. 神産巣日神 Kamimusubi-no-kami; Boska Moc Życiodajna) – bóstwo w mitologii japońskiej. Należy do pierwszej trójki istot (wraz z Amenominakanushim i Takamimusubim), które wyłoniły się z przedwiecznego chaosu.
Pierwotnie enigmatyczna postać Kamimusubi w późniejszych podaniach staje się rodzicem Sukunabikony, a nawet opisywana jest jako kobieta i partnerka Takamimusubiego, będąca patronką medycyny.

title: Kamimusubi

wikitext:
{{Postać religijna infobox
 |imię                     = Kamimusubi
 |imię oryginalne          =
 |grafika                  =
 |opis grafiki             =
 |tytuł                    = bóstwo
 |inne imiona              =
 |występowanie             = [[mitologia japońska]]
 |przydomek                =
 |atrybut                  =
 |wcielenie zwierzęce      =
 |siedziba                 =
 |teren kultu              =
 |szczególne miejsce kultu =
 |nazwa święta             =
 |odpowiednik              =
 |ojciec                   =
 |matka                    =
 |mąż                      =
 |żona                     =
 |rodzeństwo               =
 |dzieci                   =
 |commons                  =
 |wikisłownik              =
}}
{{nihongo|'''Kamimusubi'''|神産巣日神|Kamimusubi-no-kami|Boska Moc Życiodajna<ref>{{Cytuj|autor = [[Wiesław Kotański]]; |tytuł = Japońskie opowieści o bogach |data = 1983 |isbn = 83-207-0196-1 |miejsce = Warszawa |wydawca = Iskry |s = 40 |oclc = 830211583 }}</ref>}} – bóstwo w [[mitologia japońska|mitologii japońskiej]]. Należy do pierwszej trójki istot (wraz z [[Amenominakanushi]]m i [[Takamimusubi]]m), które wyłoniły się z przedwiecznego chaosu<ref>{{cytuj książkę|autor=Joseph Mitsuo Kitagawa|tytuł=On Understanding Japanese Religion|rok=1987|miejsce=New Jersey|wydawca=Princeton University Press|isbn=0-691-07313-9|url=http://books.google.pl/books?id=h1xcc4cGL5cC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|strony=143}}</ref>.

Pierwotnie enigmatyczna postać Kamimusubi w późniejszych podaniach staje się rodzicem [[Sukunabikona|Sukunabikony]], a nawet opisywana jest jako kobieta i partnerka Takamimusubiego<ref>{{cytuj książkę|autor=Michael Ashkenazi|tytuł=Handbook of Japanese Mythology|rok=2003|miejsce=Santa Barbara, California|wydawca=ABC-CLIO|isbn=9781576074671|url=http://books.google.pl/books?id=gqs-y9R2AekC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|strony=190}}</ref>, będąca patronką medycyny<ref>{{cytuj książkę|autor=Jeremy Roberts|tytuł=Japanese Mythology A to Z|rok=2010|miejsce=New York|wydawca=Chelsea House|isbn=978-1-60413-435-3|url=http://books.google.pl/books?id=xdfgjV2kw6oC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|strony=66}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Bóstwa japońskie]]

title: Kamimusubi

Występowanie: mitologia japońska


text:
# Jezioro Łekneńskie
Jezioro Łekneńskie, także Jezioro Łekno – jezioro położone w gminie Wągrowiec, obok wsi Łekno, leżące na terenie Pojezierza Chodzieskiego. Ogólna powierzchnia jeziora wynosi 60,06 ha.

title: Jezioro Łekneńskie

wikitext:
{{Nie mylić z|[[Łekno (jezioro)|Jeziorem Łekno]] na Pojezierzu Kaszubskim}}
{{Jezioro infobox
 |nazwa              = Jezioro Łekneńskie
 |nazwa oryginalna   =
 |inne nazwy         = Łekno
 |grafika            = Łekno , Polska.- Jezioro Łekneńskie - panoramio (1).jpg
 |opis grafiki       =
 |państwo            = POL
 |lokalizacja        =
 |miasta nadbrzeżne  = [[Łekno (województwo wielkopolskie)|Łekno]]
 |region             = [[Pojezierze Chodzieskie]]
 |wysokość lustra    =
 |wyspy              =
 |powierzchnia       = 60,06 km²
 |max długość        = ? km
 |max szerokość      = ? km
 |głębokość średnia  =
 |głębokość max      =
 |długość brzegu     = 3,99 km
 |objętość           =
 |rodzaj jakości     =
 |jakość             =
 |zasolenie          =
 |rzeki zasilające   =
 |rzeki wypływające  =
 |rodzaj             =
 |kod mapy           = Wągrowiec (gmina wiejska)
 |współrzędne        =
 |mapka jeziora      =
 |opis mapki jeziora =
 |commons            = Category:Jezioro Łekneńskie
}}
'''Jezioro Łekneńskie''', także '''Jezioro Łekno''' – [[jezioro]] położone w [[Wągrowiec (gmina wiejska)|gminie Wągrowiec]], obok wsi [[Łekno (województwo wielkopolskie)|Łekno]], leżące na terenie [[Pojezierze Chodzieskie|Pojezierza Chodzieskiego]]. Ogólna powierzchnia jeziora wynosi 60,06 [[hektar|ha]]<ref>[https://zimorodek.pl/akweny/lekno_jezioro_leknienskie Łekno (Jezioro Łeknieńskie)] na zimorodek.pl</ref>.

== Galeria ==
<gallery>
Polska - Jezioro w Łeknie - panoramio.jpg|
Łekno , Polska.- Jezioro Łekneńskie - panoramio.jpg|
Łekno , Polska.- Widok z brzegu jeziora. - panoramio (25).jpg|
Łekno , Polska.- Jezioro Łekneńskie, dopływ - panoramio.jpg|
</gallery>

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{SORTUJ:Łekneńskie}}
[[Kategoria:Łekno (województwo wielkopolskie)]]
[[Kategoria:Jeziora w powiecie wągrowieckim]]
[[Kategoria:Jeziora na Pojezierzu Chodzieskim]]

title: Jezioro ŁekneńskieŁekno

Państwo: Polska

Miejscowości nadbrzeżne: Łekno

Region: Pojezierze Chodzieskie

Wymiary · • max długość · • max szerokość: · ? km · ? km