text:
# Gwiezdne wojny: Ostatni Jedi
Gwiezdne wojny: Ostatni Jedi (ang. Star Wars: The Last Jedi), znany także jako Gwiezdne wojny: część VIII – Ostatni Jedi – amerykański film z gatunku space opera w reżyserii Riana Johnsona, który do kin w USA trafił 15 grudnia 2017 roku (w Polsce 14 grudnia). Jest to ósma część cyklu Gwiezdne wojny, bezpośrednia kontynuacja Przebudzenia Mocy z 2015 roku. W rolach głównych występują Daisy Ridley, John Boyega, Adam Driver, Oscar Isaac, Andy Serkis, Domhnall Gleeson, Gwendoline Christie, Carrie Fisher oraz Mark Hamill. Zdjęcia do filmu trwały od września 2015 do lipca 2016 roku, realizowane były między innymi w Irlandii oraz Chorwacji.

## Fabuła
Akcja filmu rozgrywa się w roku 34 ABY, zaraz po zakończeniu wydarzeń z siódmej części. Wojownicy Ruchu Oporu dowodzeni przez generał Leię Organę ewakuują swoją główną bazę. Operacją kieruje porucznik Connix. Dociera do nich flota Najwyższego Porządku. Poe Dameron prowadzi skuteczny, ale kosztowny kontratak. Statki Ruchu Oporu wskakują w nadprzestrzeń, aby uciec. Za pomocą urządzenia śledzącego, Najwyższy Porządek kontynuuje pościg. Podczas ataku syn Leii, Kylo Ren, niszczy kolejne pokłady głównego statku Ruchu Oporu, ale waha się wystrzelić pocisk w mostek Raddusa – okręt, na którym wyczuwa obecność swojej matki. Myśliwce TIE niszczą mostek, zabijając wielu przywódców Ruchu Oporu, w tym admirała Ackbara. Leia ratuje się za pomocą Mocy, ale jest niezdolna do dalszego działania. Dowództwo przejmuje wiceadmirał Amilyn Holdo. Jej działania nie podobają się Poe.
Przebudzony ze śpiączki po walce w lesie na Bazie Starkiller, Finn postanawia wywieźć urządzenie naprowadzające, żeby nie narażać Rey na powrót do Ruchu Oporu w samym środku walki. Postanawia uciec kapsułą ratunkową, jednak zostaje ogłuszony przez mechanik Rose Tico. Finn budzi się ciągnięty przez Rose na pomocniczy mostek Raddusa, gdzie może mu zostać postawiony zarzut dezercji. Rose początkowo uznaje byłego szturmowca za tchórza, jednak zmienia zdanie, kiedy chłopak wyjawia jej, że Najwyższy Porządek potrafi śledzić flotę Ruchu Oporu w nadprzestrzeni.
Poe, Rose i Finn obmyślają plan mający na celu wyłączenie systemu namierzającego znajdującego się na statku Snoke’a. O pomoc w dostaniu się na Supremacy proszą Maz Kanatę, jednak ta nie może w tej chwili im pomóc i proponuje bohaterom, aby udali się do miasta Canto Bight, gdzie o wysokie stawki gra obecnie arcymistrz włamywacz. Finn, Rose i BB-8 opuszczają w tym celu Raddusa. Poe utajnia plan. Za jego namową porucznik Connix oszukuje Holdo, która dostrzega na iluminatorach statek Finna i Rose, wmawiając jej, że to pył kosmiczny.
Po przybyciu na Ahch-To z Chewbaccą i R2-D2 na pokładzie Sokoła Millenium, Rey spotyka się z Lukiem Skywalkerem. Rey prosi go, by pomógł jej poznać tajniki Mocy i został jej mistrzem. Luke odmawia, ponieważ obawia się ponownej porażki. Wcześniej szkolił Bena Solo, a ten przeszedł na ciemną stronę Mocy. Rey wyjawia Luke’owi, że Ruch Oporu przegrywa w walce z Najwyższym Porządkiem, a Han Solo zginął z ręki syna. Poproszony przez R2-D2, Luke ostatecznie zgadza się uczyć Rey. Bez wiedzy Luke’a, Rey i Kylo zaczynają komunikować się ze sobą poprzez wizje. Luke i Kylo przekazują Rey różne relacje z wydarzeń, które skłoniły Kylo do przejścia na Ciemną stronę. Luke wyznał, że rozważał zabicie Kylo po odkryciu jego zepsucia przez Naczelnego Przywódcę Snoke’a. Nie mogąc przekonać Luke’a do przyłączenia się do Ruchu Oporu, Rey opuszcza Ahch-To bez niego. Twierdzi, że w Kylo cały czas jest dobro i chce go przekonać, żeby wrócił na Jasną stronę Mocy. Luke widzi ducha Yody, który niszczy świątynię Jedi na Ahch-To i mówi mu, że porażka jest największym nauczycielem.
Holdo ujawnia swój plan dyskretnej ewakuacji pozostałych członków Ruchu Oporu za pomocą małych transportów. Wierząc, że jej działania są tchórzliwe i ryzykowne, Poe prowokuje bunt.
W Canto Bight Finn i Rose zostają aresztowani za zaparkowanie statku na publicznej plaży i tracą możliwość spotkania z arcymistrzem włamywaczem. Trafiają do więzienia, ale udaje im się uciec przy pomocy DJ. Rose i Finn demolują ulice miasta uciekając na wyścigowych fathierach. Ich statek zostaje zniszczony przez siły policyjne, jednak ostatecznie zostają uratowani przez BB-8 i DJ-a, którym udało się ukraść luksusowego Libretyna.
Po przedarciu się na statek Snoke’a, zostają złapani przez BB-9E i Kapitan Phasmę. Tymczasem Rey ląduje na statku Snoke’a i zostaje pojmana przez Kylo, który zabiera ją do Naczelnego Przywódcy. Podczas konfrontacji ze Snokiem, Rey próbuje skierować Kylo na stronę Ruchu Oporu. Snoke ujawnia, że kontrolował mentalny związek między nią a Kylo jako część planu zniszczenia Luke’a. Zmuszony do zabicia Rey, Kylo zabija Snoke’a i współpracuje z Rey, by zabić gwardzistów Naczelnego Przywódcy. Kylo prosi Rey, by razem rządzili galaktyką, ale dziewczyna odmawia. Używając Mocy, walczą o posiadanie miecza świetlnego Anakina Skywalkera. Miecz wybucha i zostaje zniszczony.
Leia odzyskuje przytomność, ogłusza Poe i pozwala rozpocząć ewakuację Raddusa. Holdo pozostaje na głównym statku, aby zmylić flotę Snoke’a, gdy wszyscy inni uciekają do starej bazy Sojuszu Rebeliantów na pobliskiej planecie Crait. DJ ujawnia plan ucieczki rebeliantów Najwyższemu Porządkowi. Generał Hux rozkazuje niszczyć transportowce. Widząc to, Holdo postanawia poświęcić swoje życie. Ustawia swój statek na prędkość światła i rozbija się na okręcie flagowym Snoke’a. Rey ucieka w panice, podczas gdy Kylo ogłasza się nowym Naczelnym Przywódcą. BB-8 uwalnia Rose i Finna, którzy uciekają po pokonaniu kapitan Phasmy i dołączają do ocalałych z ewakuacji. Kiedy na Crait przybywa Najwyższy Porządek, Poe, Finn i Rose prowadzą szarżę starymi śmigaczami, ale ponoszą ciężkie straty. Rey przylatuje Sokołem Millenium i odciąga myśliwce TIE, a Rose ratuje Finna przed samobójczym atakiem przeciwko głównej broni wroga, która następnie wypala dziurę w bramie twierdzy Ruchu Oporu.
Luke zjawia się na Crait. Kylo Ren rozkazuje skierować całą broń na swojego dawnego mistrza. Po zmasowanym ostrzale, Skywalker nie ponosi żadnego urazu. Kylo jest mocno zdenerwowany. Luke staje do bezpośredniej konfrontacji z Renem, dzięki czemu daje czas na ucieczkę ocalałym bojownikom Ruchu Oporu. Kylo przeszywa na wylot mieczem świetlnym Luke’a, ale dowiaduje się, że walczył z projekcją Mocy, a Luke wciąż jest na Ahch-To. Rey czyści Mocą zablokowany kamieniami tunel za bazą, aby pozostali bojownicy Ruchu Oporu mogli uciec. Luke spokojnie odchodzi i jednoczy się z Mocą. Ruch Oporu ucieka na pokładzie Sokoła. W Canto Bight jedno z dzieci, które pomogło Finnowi i Rose uciec, chwyta miotłę Mocą i spogląda w niebo.

## Obsada
| Postać                   | Aktor               | Polski dubbing       |
| ------------------------ | ------------------- | -------------------- |
| Rey                      | Daisy Ridley        | Weronika Humaj       |
| Kylo Ren                 | Adam Driver         | Marcin Dorociński    |
| Luke Skywalker           | Mark Hamill         | Mariusz Benoit       |
| Leia Organa              | Carrie Fisher       | Dorota Kolak         |
| Finn                     | John Boyega         | Sebastian Fabijański |
| Poe Dameron              | Oscar Isaac         | Marcin Bosak         |
| Rose Tico                | Kelly Marie Tran    | Justyna Kowalska     |
| Paige Tico               | Ngô Thanh Vân       | Sonia Mietielica     |
| wiceadmirał Amilyn Holdo | Laura Dern          | Agata Kulesza        |
| naczelny wódz Snoke      | Andy Serkis         | Grzegorz Damięcki    |
| generał Hux              | Domhnall Gleeson    | Kamil Kula           |
| kapitan Phasma           | Gwendoline Christie | Katarzyna Dąbrowska  |
| DJ                       | Benicio del Toro    | Eryk Lubos           |
| Chewbacca                | Joonas Suotamo      | –                    |
| C-3PO                    | Anthony Daniels     | Piotr Bajor          |
| R2-D2                    | Jimmy Vee           | –                    |
| Maz Kanata               | Lupita Nyong’o      | Lidia Sadowa         |

## Produkcja
Prace nad filmem rozpoczęły się jeszcze przed premierą Przebudzenia Mocy. W sierpniu 2014 roku Rian Johnson potwierdził wcześniejsze plotki, że będzie reżyserem filmu. Pierwsze sceny nakręcono na irlandzkiej wyspie Skellig Michael we wrześniu 2015 roku. Specjalnie wybrano tę porę roku z uwagi na trudne warunki pogodowe panujące w tym regionie. Ivan Dunleavy potwierdził, że część zdjęć ponownie będzie mieć miejsce w londyńskim Pinewood Studios. W maju 2016 roku kręcono sceny w chorwackim Dubrowniku. Twórcy w celu ochrony prywatności zamówili specjalne drony, których celem było uniemożliwienie fanom robienia zdjęć z wykorzystaniem nieautoryzowanych dronów podczas sesji nagraniowych.
Premiera filmu początkowo miała odbyć się 26 maja 2017, ale później przeniesiono ją na 15 grudnia. Carrie Fisher, jedna z aktorek występujących w filmie, zmarła pod koniec 2016 roku. Sceny z jej udziałem zostały nakręcone wcześniej i twórcy nie musieli odtwarzać jej postaci w wersji cyfrowej.

## Odbiór

### Box office
Budżet filmu, według szacunków Box Office Mojo, wyniósł 317 milionów dolarów. W Stanach Zjednoczonych i Kanadzie film zarobił ponad 620 mln USD. W innych krajach przychody wyniosły 712 mln dolarów, a łączny przychód prawie 1333 miliony dolarów.

### Krytyka w mediach
Film spotkał się z dobrą reakcją krytyków. W serwisie Rotten Tomatoes 91% z 457 recenzji jest pozytywne, a średnia ocen wyniosła 8,09/10. Na portalu Metacritic średnia ocen z 56 recenzji wyniosła 85 punkty na 100.

### Nagrody i nominacje
Film był nominowany do Oscara w czterech kategoriach – za najlepszą muzykę, dźwięk, efekty specjalne i montaż dźwięku.

title: Gwiezdne wojny: Ostatni Jedi

wikitext:
{{Film infobox
 |tytuł            = Gwiezdne wojny: Ostatni Jedi
 |oryginalny tytuł = Star Wars: The Last Jedi
 |grafika          = Star Wars TLJ-Polish Logo-Ostatni Jedi.png
 |opis grafiki     = Logo polskiej wersji filmu
 |alt grafiki      =
 |gatunek          = [[science fantasy|space fantasy]], [[Opera kosmiczna|space opera]]
 |rok produkcji    = 2017
 |data premiery    = 9 grudnia 2017
14 grudnia 2017 (Polska)
 |kraj produkcji   = [[Stany Zjednoczone]]
 |język            = [[Język angielski|angielski]]
 |czas trwania     = 152 minut
 |reżyseria        = [[Rian Johnson]]
 |scenariusz       = Rian Johnson
 |główne role      = [[Daisy Ridley]]
[[Adam Driver]]
[[Mark Hamill]]
[[Carrie Fisher]]
[[John Boyega]]
[[Oscar Isaac]]
[[Kelly Marie Tran]]
[[Laura Dern]]
[[Andy Serkis]]
[[Domhnall Gleeson]]
 |muzyka           = [[John Williams (kompozytor)|John Williams]]
 |zdjęcia          = Steve Yedlin
 |scenografia      = [[Rick Heinrichs]]
 |kostiumy         = [[Michael Kaplan (kostiumograf)|Michael Kaplan]]
 |montaż           = Bob Ducsay
 |produkcja        = [[Kathleen Kennedy (producentka filmowa)|Kathleen Kennedy]]
Ram Bergman
 |wytwórnia        = [[Lucasfilm]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.theguardian.com/film/2012/oct/30/disney-lucasfilm-star-wars-deal | tytuł = Disney to buy Star Wars production company Lucasfilm for $4bn | nazwisko = Quinn | imię = Ben | data = 2012-10-31 | opublikowany = The Guardian | język = en | data dostępu = 2014-05-17}}</ref>
[[Walt Disney Pictures]]<ref name="wytwornia">{{Cytuj stronę | url = http://starwars.com/news/star-wars-is-being-kick-started-with-dynamite-jj-abrams-to-direct-star-wars-episode-vii.html | tytuł = Star Wars Is Being Kick-Started with Dynamite J.J. Abrams to Direct Star Wars: Episode VII | data = 2013-01-25 | opublikowany = starwars.com | język = en | data dostępu = 2014-05-17 | archiwum = https://www.webcitation.org/6eR55nsV3?url=http://www.starwars.com/news/star-wars-is-being-kick-started-with-dynamite | zarchiwizowano = 2016-01-10}}</ref>
 |dystrybucja      = [[Walt Disney Studios Motion Pictures]]
 |budżet           = 317 mln [[Dolar amerykański|USD]]<ref name="boxoffice">{{cytuj stronę |tytuł=Star Wars: Episode VIII - The Last Jedi |opublikowany=[[Box Office Mojo]] |url= http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=starwars8.htm |język=en |data dostępu=2019-12-23}}</ref>
 |przychody brutto = 1,333 mld [[Dolar amerykański|USD]]<ref name="boxoffice"/>
 |poprzednik       = ''[[Gwiezdne wojny: Przebudzenie Mocy]]''
 |kontynuacja      = ''[[Gwiezdne wojny: Skywalker. Odrodzenie]]''
 |nagrody          =
 |commons          = Category:Star Wars: The Last Jedi
 |wikicytaty       =
 |www              = http://www.starwars.com/films/star-wars-episode-viii-the-last-jedi
}}
{{Chronologia uniwersum infobox
 |tytuł                                 = [[Gwiezdne wojny: Ostatni Jedi]]
 |Premiera                              = 2017
 |Produkcja                             = tak
 |Poprzedni w produkcji                 = [[Łotr 1. Gwiezdne wojny – historie]]
 |Premiera poprzedniego                 = 2016
 |Następny w produkcji                  = [[Han Solo: Gwiezdne wojny – historie]]
 |Premiera następnego                   = 2018
 |Wydarzenia                            = tak
 |Chronologicznie poprzedni             = [[Gwiezdne wojny: Przebudzenie Mocy]]
 |Premiera poprzedniego 2               = 2015
 |Chronologicznie następny              = [[Gwiezdne wojny: Skywalker. Odrodzenie]]
 |Premiera następnego 2                 = 2019
 |Seria                                 =
 |Tytuł serii                           =
 |Poprzedni w serii                     =
 |Premiera poprzedniego 3               =
 |Następny w serii                      =
 |Premiera następnego 3                 =
 |Sezony                                =
 |Poprzedni sezon                       =
 |Premiera poprzedniego 4               =
 |Następny sezon                        =
 |Premiera następnego 4                 =
}}
[[Plik:Skellig Michael by Maureen (1).jpg|mały|250px|[[Skellig Michael]] w Irlandii, gdzie kręcono sceny osadzone na planecie Ahch-To.]]
'''Gwiezdne wojny: Ostatni Jedi''' ([[Język angielski|ang.]] ''Star Wars: The Last Jedi''), znany także jako '''Gwiezdne wojny: część VIII – Ostatni Jedi''' – [[Stany Zjednoczone|amerykański]] film z gatunku [[Opera kosmiczna|space opera]] w reżyserii [[Rian Johnson|Riana Johnsona]], który do kin w USA<ref name="digitalspy">{{Cytuj stronę|url=http://www.digitalspy.com/movies/star-wars/feature/a779028/star-wars-episode-8-release-date-director-trailer-and-everything-you-need-to-know/|tytuł=Star Wars Episode 8 release date, director, trailer and everything you need to know|nazwisko=Armitage|imię=Hugh|data=2016-12-16|data dostępu=2016-12-20|opublikowany=digitalspy|język=en}}</ref> trafił 15 grudnia 2017 roku (w Polsce 14 grudnia). Jest to ósma część cyklu ''[[Gwiezdne wojny]]'', bezpośrednia kontynuacja ''[[Gwiezdne wojny: Przebudzenie Mocy|Przebudzenia Mocy]]'' z 2015 roku. W rolach głównych występują [[Daisy Ridley]], [[John Boyega]], [[Adam Driver]], [[Oscar Isaac]], [[Andy Serkis]], [[Domhnall Gleeson]], [[Gwendoline Christie]], [[Carrie Fisher]] oraz [[Mark Hamill]]. Zdjęcia do filmu trwały od września 2015 do lipca 2016 roku<ref>{{Cytuj stronę | url = http://ew.com/article/2016/07/22/star-wars-episode-8-wraps-filming-rian-johnson/ | tytuł = Star Wars: Episode VIII has finished filming | autor = Nick Romano | data = 2016-07-22 | opublikowany = EW.com | język = en | data dostępu = 2017-01-14}}</ref>, realizowane były między innymi w [[Irlandia|Irlandii]] oraz [[Chorwacja|Chorwacji]].

== Fabuła ==
Akcja filmu rozgrywa się w roku 34 [[Chronologia Gwiezdnych wojen#Datowanie zewnętrzne|ABY]], zaraz po zakończeniu wydarzeń z [[Gwiezdne wojny: Przebudzenie Mocy|siódmej części]]. Wojownicy Ruchu Oporu dowodzeni przez generał [[Leia Organa|Leię Organę]] ewakuują swoją główną bazę. Operacją kieruje porucznik Connix. Dociera do nich flota [[Najwyższy Porządek|Najwyższego Porządku]]. Poe Dameron prowadzi skuteczny, ale kosztowny kontratak. Statki Ruchu Oporu wskakują w [[hiperprzestrzeń (fantastyka naukowa)|nadprzestrzeń]], aby uciec. Za pomocą urządzenia śledzącego, Najwyższy Porządek kontynuuje pościg. Podczas ataku syn Leii, [[Kylo Ren]], niszczy kolejne pokłady głównego statku Ruchu Oporu, ale waha się wystrzelić pocisk w mostek ''Raddusa'' – okręt, na którym wyczuwa obecność swojej matki. [[TIE fighter|Myśliwce TIE]] niszczą mostek, zabijając wielu przywódców Ruchu Oporu, w tym admirała Ackbara. Leia ratuje się za pomocą [[Moc (Gwiezdne wojny)|Mocy]], ale jest niezdolna do dalszego działania. Dowództwo przejmuje wiceadmirał Amilyn Holdo. Jej działania nie podobają się Poe.

Przebudzony ze śpiączki po walce w lesie na Bazie Starkiller, Finn postanawia wywieźć urządzenie naprowadzające, żeby nie narażać Rey na powrót do Ruchu Oporu w samym środku walki. Postanawia uciec kapsułą ratunkową, jednak zostaje ogłuszony przez mechanik Rose Tico. Finn budzi się ciągnięty przez Rose na pomocniczy mostek ''Raddusa'', gdzie może mu zostać postawiony zarzut dezercji. Rose początkowo uznaje byłego szturmowca za tchórza, jednak zmienia zdanie, kiedy chłopak wyjawia jej, że Najwyższy Porządek potrafi śledzić flotę Ruchu Oporu w nadprzestrzeni.

Poe, Rose i Finn obmyślają plan mający na celu wyłączenie systemu namierzającego znajdującego się na statku Snoke’a. O pomoc w dostaniu się na ''Supremacy'' proszą Maz Kanatę, jednak ta nie może w tej chwili im pomóc i proponuje bohaterom, aby udali się do miasta Canto Bight, gdzie o wysokie stawki gra obecnie arcymistrz włamywacz. Finn, Rose i BB-8 opuszczają w tym celu ''Raddusa''. Poe utajnia plan. Za jego namową porucznik Connix oszukuje Holdo, która dostrzega na iluminatorach statek Finna i Rose, wmawiając jej, że to pył kosmiczny.

Po przybyciu na Ahch-To z [[Chewbacca|Chewbaccą]] i [[R2-D2]] na pokładzie [[Sokół Millennium|Sokoła Millenium]], [[Rey (Gwiezdne wojny)|Rey]] spotyka się z [[Luke Skywalker|Lukiem Skywalkerem]]. Rey prosi go, by pomógł jej poznać tajniki Mocy i został jej mistrzem. Luke odmawia, ponieważ obawia się ponownej porażki. Wcześniej szkolił [[Kylo Ren|Bena Solo]], a ten przeszedł na [[Moc (Gwiezdne wojny)#Ciemna strona Mocy|ciemną stronę Mocy]]. Rey wyjawia Luke’owi, że Ruch Oporu przegrywa w walce z Najwyższym Porządkiem, a [[Han Solo]] zginął z ręki syna. Poproszony przez R2-D2, Luke ostatecznie zgadza się uczyć Rey. Bez wiedzy Luke’a, Rey i Kylo zaczynają komunikować się ze sobą poprzez wizje. Luke i Kylo przekazują Rey różne relacje z wydarzeń, które skłoniły Kylo do przejścia na Ciemną stronę. Luke wyznał, że rozważał zabicie Kylo po odkryciu jego zepsucia przez Naczelnego Przywódcę Snoke’a. Nie mogąc przekonać Luke’a do przyłączenia się do Ruchu Oporu, Rey opuszcza Ahch-To bez niego. Twierdzi, że w Kylo cały czas jest dobro i chce go przekonać, żeby wrócił na Jasną stronę Mocy. Luke widzi ducha [[Yoda|Yody]], który niszczy świątynię Jedi na Ahch-To i mówi mu, że porażka jest największym nauczycielem.

Holdo ujawnia swój plan dyskretnej ewakuacji pozostałych członków Ruchu Oporu za pomocą małych transportów. Wierząc, że jej działania są tchórzliwe i ryzykowne, Poe prowokuje bunt.

W Canto Bight Finn i Rose zostają aresztowani za zaparkowanie statku na publicznej plaży i tracą możliwość spotkania z arcymistrzem włamywaczem. Trafiają do więzienia, ale udaje im się uciec przy pomocy DJ. Rose i Finn demolują ulice miasta uciekając na wyścigowych fathierach. Ich statek zostaje zniszczony przez siły policyjne, jednak ostatecznie zostają uratowani przez BB-8 i DJ-a, którym udało się ukraść luksusowego ''Libretyna''.

Po przedarciu się na statek Snoke’a, zostają złapani przez BB-9E i Kapitan Phasmę. Tymczasem Rey ląduje na statku Snoke’a i zostaje pojmana przez Kylo, który zabiera ją do Naczelnego Przywódcy. Podczas konfrontacji ze Snokiem, Rey próbuje skierować Kylo na stronę Ruchu Oporu. Snoke ujawnia, że kontrolował mentalny związek między nią a Kylo jako część planu zniszczenia Luke’a. Zmuszony do zabicia Rey, Kylo zabija Snoke’a i współpracuje z Rey, by zabić gwardzistów Naczelnego Przywódcy. Kylo prosi Rey, by razem rządzili galaktyką, ale dziewczyna odmawia. Używając Mocy, walczą o posiadanie [[Miecz świetlny|miecza świetlnego]] [[Darth Vader|Anakina Skywalkera]]. Miecz wybucha i zostaje zniszczony.

Leia odzyskuje przytomność, ogłusza Poe i pozwala rozpocząć ewakuację ''Raddusa''. Holdo pozostaje na głównym statku, aby zmylić flotę Snoke’a, gdy wszyscy inni uciekają do starej bazy [[Sojusz Rebeliantów|Sojuszu Rebeliantów]] na pobliskiej planecie Crait. DJ ujawnia plan ucieczki rebeliantów Najwyższemu Porządkowi. Generał Hux rozkazuje niszczyć transportowce. Widząc to, Holdo postanawia poświęcić swoje życie. Ustawia swój statek na prędkość światła i rozbija się na okręcie flagowym Snoke’a. Rey ucieka w panice, podczas gdy Kylo ogłasza się nowym Naczelnym Przywódcą. BB-8 uwalnia Rose i Finna, którzy uciekają po pokonaniu kapitan Phasmy i dołączają do ocalałych z ewakuacji. Kiedy na Crait przybywa Najwyższy Porządek, Poe, Finn i Rose prowadzą szarżę starymi śmigaczami, ale ponoszą ciężkie straty. Rey przylatuje Sokołem Millenium i odciąga myśliwce TIE, a Rose ratuje Finna przed samobójczym atakiem przeciwko głównej broni wroga, która następnie wypala dziurę w bramie twierdzy Ruchu Oporu.

Luke zjawia się na Crait. Kylo Ren rozkazuje skierować całą broń na swojego dawnego mistrza. Po zmasowanym ostrzale, Skywalker nie ponosi żadnego urazu. Kylo jest mocno zdenerwowany. Luke staje do bezpośredniej konfrontacji z Renem, dzięki czemu daje czas na ucieczkę ocalałym bojownikom Ruchu Oporu. Kylo przeszywa na wylot mieczem świetlnym Luke’a, ale dowiaduje się, że walczył z projekcją Mocy, a Luke wciąż jest na Ahch-To. Rey czyści Mocą zablokowany kamieniami tunel za bazą, aby pozostali bojownicy Ruchu Oporu mogli uciec. Luke spokojnie odchodzi i jednoczy się z Mocą. Ruch Oporu ucieka na pokładzie Sokoła. W Canto Bight jedno z dzieci, które pomogło Finnowi i Rose uciec, chwyta miotłę Mocą i spogląda w niebo.

== Obsada ==
[[Plik:SDCC 2015 - Star Wars The Force Awakens panel (19684890681) (cropped).jpg|mały|upright=2.8|Boyega, Ridley, Isaac, Driver, Gleeson i Christie – obsada filmu]]
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Postać !! Aktor<ref name="digitalspy"/> !! Polski dubbing<ref>{{cytuj stronę |url=http://polski-dubbing.pl/2017/12/14/gwiezdne-wojny-ostatni-jedi-obsada-polskiego-dubbingu/ |tytuł = „Gwiezdne wojny: Ostatni Jedi”: obsada polskiego dubbingu |data=2017-12-14 |data dostępu=2017-12-14 |opublikowany=polski-dubbing.pl}}</ref>
|-
| [[Rey (Gwiezdne wojny)|Rey]] || [[Daisy Ridley]] || [[Weronika Humaj]]
|-
| [[Kylo Ren]] || [[Adam Driver]] || [[Marcin Dorociński]]
|-
| [[Luke Skywalker]] || [[Mark Hamill]] || [[Mariusz Benoit]]
|-
| [[Leia Organa]] || [[Carrie Fisher]] || [[Dorota Kolak]]
|-
| [[Finn (Gwiezdne wojny)|Finn]] || [[John Boyega]] || [[Sebastian Fabijański]]
|-
| [[Poe Dameron]] || [[Oscar Isaac]] || [[Marcin Bosak]]
|-
| Rose Tico || [[Kelly Marie Tran]] || [[Justyna Kowalska]]
|-
| Paige Tico || [[Ngô Thanh Vân]] || [[Sonia Mietielica]]
|-
| wiceadmirał Amilyn Holdo || [[Laura Dern]] || [[Agata Kulesza]]
|-
| naczelny wódz Snoke || [[Andy Serkis]] || [[Grzegorz Damięcki]]
|-
| generał Hux || [[Domhnall Gleeson]] || [[Kamil Kula]]
|-
| kapitan Phasma ||[[Gwendoline Christie]] || [[Katarzyna Dąbrowska]]
|-
| DJ || [[Benicio del Toro]] || [[Eryk Lubos]]
|-
| [[Chewbacca]] || [[Joonas Suotamo]]<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.dailymail.co.uk/femail/article-3547750/Princes-William-Harry-arrive-set-Star-Wars-private-tour.html|tytuł=Who are you calling a ginger beast, Harry? Princes get a VERY hairy hug from Chewbacca before duel with light sabers as they meet the Star Wars cast and crew on set at Pinewood|data=2016-04-20|data dostępu=2017-12-16|język=en|autor=Rebecca English|opublikowany=Daily Main Online}}</ref> || –
|-
| [[C-3PO]] || [[Anthony Daniels]] || [[Piotr Bajor (aktor)|Piotr Bajor]]
|-
| [[R2-D2]] || [[Jimmy Vee]] || –
|-
| Maz Kanata || [[Lupita Nyong’o]] || [[Lidia Sadowa]]
|-
|}

== Produkcja ==
[[Plik:Rian Johnson by Gage Skidmore.jpg|mały|upright|[[Rian Johnson]]]]
Prace nad filmem rozpoczęły się jeszcze przed premierą ''[[Gwiezdne wojny: Przebudzenie Mocy|Przebudzenia Mocy]]''. W sierpniu 2014 roku [[Rian Johnson]] potwierdził wcześniejsze plotki, że będzie reżyserem filmu<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/rian-johnson-says-next-star-726036 | tytuł = Rian Johnson Says Next 'Star Wars' Will Have Less CGI, More Practical Effects | nazwisko = McMillan | imię = Graeme | data = 2014-08-18 | język = en}}</ref>. Pierwsze sceny nakręcono na irlandzkiej wyspie [[Skellig Michael]] we wrześniu 2015 roku. Specjalnie wybrano tę porę roku z uwagi na trudne warunki pogodowe panujące w tym regionie<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.independent.ie/life/travel/ireland/skellig-michael-is-6thcentury-rock-star-selling-out-to-a-galaxy-far-far-away-31500131.html | tytuł = Skellig Michael: Is 6th-century rock star selling out to a galaxy far, far away? | nazwisko = Clifford | imię = Graham | data = 2015-09-06 | język = en}}</ref>. Ivan Dunleavy potwierdził, że część zdjęć ponownie będzie mieć miejsce w londyńskim [[Pinewood Studios]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://deadline.com/2014/11/star-wars-to-shoot-again-at-pinewood-1201280325/ | tytuł = 'Star Wars' Returning To Pinewood For 'Episode VIII' | autor = Alirjaafar | data = 2014-11-10 | język = en}}</ref>. W maju 2016 roku kręcono sceny w chorwackim [[Dubrownik]]u. Twórcy w celu ochrony prywatności zamówili specjalne drony, których celem było uniemożliwienie fanom robienia zdjęć z wykorzystaniem nieautoryzowanych dronów podczas sesji nagraniowych<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.croatiaweek.com/video-star-wars-episode-viii-starts-shooting-in-dubrovnik-this-week/ | tytuł = Star Wars Episode VIII Starts Shooting in Dubrovnik This Week | data = 2016-03-08 | język = en}}</ref>.

Premiera filmu początkowo miała odbyć się 26 maja 2017, ale później przeniesiono ją na 15 grudnia<ref name="digitalspy"/>. [[Carrie Fisher]], jedna z aktorek występujących w filmie, zmarła pod koniec 2016 roku. Sceny z jej udziałem zostały nakręcone wcześniej i twórcy nie musieli odtwarzać jej postaci w wersji cyfrowej<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-38621524 | tytuł = Lucasfilm: Carrie Fisher won't be digitally recreated | data = 2016-01-14 | opublikowany = BBC | język = en | data dostępu = 2017-01-14}}</ref>.

== Odbiór ==
=== Box office ===
Budżet filmu, według szacunków [[Box Office Mojo]], wyniósł 317 milionów dolarów. W [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]] i [[Kanada|Kanadzie]] film zarobił ponad 620 mln USD. W innych krajach przychody wyniosły 712 mln dolarów, a łączny przychód prawie 1333 miliony dolarów<ref name="boxoffice"/>.

=== Krytyka w mediach ===
Film spotkał się z dobrą reakcją krytyków. W serwisie [[Rotten Tomatoes]] 91% z 457 recenzji jest pozytywne, a średnia ocen wyniosła 8,09/10<ref name="ROT" />. Na portalu [[Metacritic]] średnia ocen z 56 recenzji wyniosła 85 punkty na 100<ref name="META" />.

=== Nagrody i nominacje ===
Film był nominowany do [[Nagroda Akademii Filmowej|Oscara]] w czterech kategoriach – za najlepszą muzykę, dźwięk, efekty specjalne i montaż dźwięku.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="ROT">{{Cytuj stronę |url = https://www.rottentomatoes.com/m/star_wars_the_last_jedi |tytuł =Star Wars: The Last Jedi |opublikowany = [[Rotten Tomatoes]] |język = en |data dostępu =2019-12-05}}</ref>
<ref name="META">{{Cytuj stronę|url = https://www.metacritic.com/movie/star-wars-episode-viii---the-last-jedi |tytuł =Star Wars: The Last Jedi |opublikowany = [[Metacritic]]|język = en |data dostępu = 2019-12-05}}</ref>
}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{Filmweb|tytuł|671049|Gwiezdne wojny: Ostatni Jedi}}
* {{IMDb|tytuł|2527336|Gwiezdne wojny: Ostatni Jedi}}
* {{Biblioteka Ossus|Ostatni Jedi}}

{{Gwiezdne wojny}}
{{Rian Johnson}}

[[Kategoria:Amerykańskie filmy fantastycznonaukowe]]
[[Kategoria:Amerykańskie filmy z 2017 roku]]
[[Kategoria:Filmy 3D z lat 2010–2019]]
[[Kategoria:Filmy i seriale osadzone w świecie Gwiezdnych wojen]]
[[Kategoria:Filmy o życiu pozaziemskim]]
[[Kategoria:Sequele amerykańskich filmów]]
[[Kategoria:Filmy w reżyserii Riana Johnsona]]
[[Kategoria:Filmy fantastyczne z 2017 roku]]
[[Kategoria:Amerykańskie filmy z gatunku science fantasy]]
[[Kategoria:Filmy Disneya]]
{{Kontrola autorytatywna}}

title: Gwiezdne wojny: Ostatni JediStar Wars: The Last Jedi

Gatunek: space fantasy, space opera

Data premiery: 9 grudnia 2017 · 14 grudnia 2017 (Polska)

Kraj produkcji: Stany Zjednoczone

Język: angielski

Czas trwania: 152 minut

Reżyseria: Rian Johnson

Scenariusz: Rian Johnson

Główne role: Daisy Ridley · Adam Driver · Mark Hamill · Carrie Fisher · John Boyega · Oscar Isaac · Kelly Marie Tran · Laura Dern · Andy Serkis · Domhnall Gleeson

Muzyka: John Williams

Zdjęcia: Steve Yedlin

Scenografia: Rick Heinrichs

Kostiumy: Michael Kaplan

Montaż: Bob Ducsay

Produkcja: Kathleen Kennedy · Ram Bergman

Wytwórnia: Lucasfilm · Walt Disney Pictures

Dystrybucja: Walt Disney Studios Motion Pictures

Budżet: 317 mln USD

Przychody brutto: 1,333 mld USD

Poprzednik: Gwiezdne wojny: Przebudzenie Mocy

Kontynuacja: Gwiezdne wojny: Skywalker. Odrodzenie

Łotr 1. Gwiezdne wojny – historie · (2016): Gwiezdne wojny: Ostatni Jedi · (2017) · Han Solo: Gwiezdne wojny – historie · (2018)

Gwiezdne wojny: Przebudzenie Mocy · (2015): Gwiezdne wojny: Ostatni Jedi · (2017) · Gwiezdne wojny: Skywalker. Odrodzenie · (2019)


text:
# Romanica Cracoviensia
Romanica Cracoviensia – rocznik poświęcony językom i literaturom romańskim. Zainicjowany w 2000 roku z inicjatywy prof. Marceli Świątkowskiej, która objęła funkcję redaktora naczelnego.
Z początku autorami byli w większości wykładowcy i doktoranci Instytutu Filologii Romańskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, obecnie artykuły piszą również naukowcy z innych uniwersytetów polskich i zagranicznych.

wikiname: plwiki

title: Romanica Cracoviensia

in_language: pl

wikitext:
{{Czasopismo infobox
 |tytuł                 = Romanica Cracoviensia
 |tytuł oryginalny      =
 |podtytuł              =
 |grafika               =
 |opis grafiki          =
 |alt grafiki           =
 |częstotliwość         = czasopismo wydawane w sposób ciągły online
 |państwo               = POL
 |wariant flagi         =
 |adres                 =
 |wydawca               = Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego
 |organ prasowy         =
 |tematyka              =
 |język                 =
 |pierwszy numer        = 2000
 |ostatni numer         =
 |redaktor naczelny     = Marcela Świątkowska
 |stali współpracownicy =
 |nakład                =
 |sprzedaż              =
 |format                =
 |liczba stron          =
 |ISSN                  = 1732-8705
 |eISSN                 =
 |OCLC                  =
 |DOI                   =
 |odznaczenia           =
 |commons               =
 |wikiźródła            =
 |wikicytaty            =
 |www                   = http://www.ejournals.eu/Romanica-Cracoviensia/
}}
'''Romanica Cracoviensia''' – [[rocznik]] poświęcony językom i literaturom romańskim. Zainicjowany w 2000 roku z inicjatywy prof. Marceli Świątkowskiej, która objęła funkcję [[Redaktor naczelny|redaktora naczelnego]].

Z początku autorami byli w większości wykładowcy i doktoranci Instytutu Filologii Romańskiej [[Uniwersytet Jagielloński|Uniwersytetu Jagiellońskiego]] w [[Kraków|Krakowie]], obecnie artykuły piszą również naukowcy z innych uniwersytetów polskich i zagranicznych.

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.ejournals.eu/Romanica-Cracoviensia/ Strona główna czasopisma]

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Czasopisma w języku polskim]]
[[Kategoria:Czasopisma wydawane od 2000]]
[[Kategoria:Polskie czasopisma filologiczne]]
[[Kategoria:Roczniki wydawane w Krakowie]]

title: Romanica Cracoviensia

Państwo: Polska

Redaktor naczelny: Marcela Świątkowska


text:
# Annona cornifolia
Annona cornifolia A.St.-Hil. – gatunek rośliny z rodziny flaszowcowatych (Annonaceae Juss.). Występuje naturalnie we wschodniej części Boliwii, w Paragwaju oraz Brazylii (w stanach Goiás, Mato Grosso do Sul, Mato Grosso, Minas Gerais, São Paulo i Parana).

## Morfologia
PokrójZimozielone drzewo lub krzew dorastające do 0,5–8 m wysokości.
LiścieMają kształt od owalnego do odwrotnie owalnego. Mierzą 4–12 cm długości oraz 2–8 szerokości. Są owłosione. Liść na brzegu jest całobrzegi. Wierzchołek jest ostry.
KwiatySą pojedyncze. Rozwijają się na szczytach pędów. Mają 6 płatków o białej barwie.
OwoceMają kształt od kulistego do odwrotnie gruszkowatego. Mają areole.

## Biologia i ekologia
Rośnie w lasach i na sawannach. Występuje na wysokości do 1000 m n.p.m.

title: Annona cornifolia

wikitext:
{{Takson infobox
 |nazwa                = ''Annona cornifolia''
 |grafika              =
 |opis grafiki         =
 |alt grafiki          =
 |systematyka ref      = <ref name="ruggiero" /><ref name="apweb" />
 |domena               = [[eukarionty]]
 |królestwo            = [[rośliny]]
 |podkrólestwo         = [[rośliny zielone]]
 |nadgromada           = [[rośliny telomowe]]
 |gromada              = [[rośliny naczyniowe]]
 |podgromada           = [[rośliny nasienne]]
 |nadklasa             = [[okrytonasienne]]
 |klasa                = ''[[Magnoliopsida]]''
 |nadrząd              = [[magnoliopodobne]]
 |rząd                 = [[magnoliowce]]
 |rodzina              = [[flaszowcowate]]
 |rodzaj               = [[flaszowiec]]
 |gatunek              = ''Annona cornifolia''
 |nazwa łacińska       = Annona cornifolia
 |autor                = A.St.-Hil.
 |cytat                = Fl. Bras. Merid. 1: 33 1824<ref name=tpl>{{cytuj stronę | url = http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2640829 | tytuł = Annona cornifolia A.St.-Hil. | data = | autor = | praca = | opublikowany = The Plant List | język = en | data dostępu = 2015-07-01}}</ref>
 |synonimy             =
* ''Annona walkeri'' S.Moore<ref name=tpl/>
 |IUCN id              = 141026207
 |status IUCN          = LC
 |wikispecies          = Annona cornifolia
 |commons              =
}}
'''''Annona cornifolia''''' A.St.-Hil. – [[Gatunek (biologia)|gatunek]] rośliny z rodziny [[Flaszowcowate|flaszowcowatych]] (''Annonaceae'' Juss.). Występuje naturalnie we wschodniej części [[Boliwia|Boliwii]], w [[Paragwaj]]u oraz [[Brazylia|Brazylii]] (w stanach [[Goiás]], [[Mato Grosso do Sul]], [[Mato Grosso]], [[Minas Gerais]], [[São Paulo (stan)|São Paulo]] i [[Parana (stan)|Parana]])<ref>{{cytuj stronę | url = http://www.eol.org/pages/1054960/maps | tytuł = Annona cornifolia – Maps | data = | autor = | praca = | opublikowany = Encyclopedia of Life | język = en | data dostępu = 2015-07-01}}</ref><ref name=peb>{{cytuj stronę | url = http://www.plantes-botanique.org/espece_annona_cornifolia | tytuł = Annona cornifolia | data = | autor = | praca = | opublikowany = Plantes & botanique | język = fr | data dostępu = 2015-07-01}}</ref><ref>{{cytuj stronę | url = http://floradobrasil.jbrj.gov.br/jabot/FichaPublicaTaxonUC/FichaPublicaTaxonUC.do?id=FB117091 | tytuł = Annona cornifolia A.St.-Hil. | data = | autor = | praca = Lista de Espécies da Flora do Brasil | opublikowany = Instituto de Pesquisas Jardim Botânico do Rio de Janeiro | język = pt | data dostępu = 2015-07-01}}</ref>.

== Morfologia ==
; Pokrój: Zimozielone [[drzewo]] lub [[krzew]] dorastające do 0,5–8 m wysokości<ref name=peb/>.
; [[Liść|Liście]]: Mają kształt od owalnego do odwrotnie owalnego. Mierzą 4–12 cm długości oraz 2–8 szerokości. Są owłosione. Liść na brzegu jest całobrzegi. Wierzchołek jest ostry<ref name=peb/>.
; [[Kwiat]]y: Są pojedyncze. Rozwijają się na szczytach pędów. Mają 6 [[Korona kwiatu|płatków]] o białej barwie<ref name=peb/>.
; [[Owoc]]e: Mają kształt od kulistego do odwrotnie gruszkowatego. Mają [[Areola|areole]]<ref name=peb/>.

== Biologia i ekologia ==
Rośnie w lasach i na [[sawanna]]ch. Występuje na wysokości do 1000 m n.p.m.<ref name=peb/>

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="ruggiero">{{Ruggiero |data dostępu = 2020-02-20}}</ref>
<ref name="apweb">{{Angiosperm Phylogeny Website |data dostępu = 2009-06-01}}</ref>
}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Flaszowcowate]]

title: Annona cornifolia

Domena: eukarionty

Królestwo: rośliny

Podkrólestwo: rośliny zielone

Nadgromada: rośliny telomowe

Gromada: rośliny naczyniowe

Podgromada: rośliny nasienne

Nadklasa: okrytonasienne

Klasa: Magnoliopsida

Nadrząd: magnoliopodobne

Rząd: magnoliowce

Rodzina: flaszowcowate

Rodzaj: flaszowiec

Gatunek: Annona cornifolia

title: Synonimy

Synonimy:
Kategoria zagrożenia (CKGZ)
· najmniejszej troski


text:
# Annabergit
Annabergit (kwiat niklowy) – bardzo rzadki minerał z gromady arsenianów. Jego nazwa pochodzi od kopalni kruszców Annaberg znajdującej się w Saksonii.

## Charakterystyka

### Właściwości
Krystalizuje w układzie jednoskośnym. Tworzy kryształy o pokroju słupkowym, łuseczkowym, listewkowy, igiełkowym i tabliczkowym. Występuje w skupieniach zbitych, ziarnistych, ziemistych, pręcikowych, groniastych, rozetkowych i promienistych. Typową formą wystepowania są ziemiste naskorupienia, wykwity i naloty. Dobrze wykształcone kryształy tworzą szczotki krystaliczne w kawernach i szczelinach skalnych. Jest minerałem miękkim, giętkim, przezroczystym, przeświecającym do nieprzezroczystego, rozpuszcza się w kwasach, łatwo się topi. Zasobna w mangan odmiana nazywana jest cabrerytem.

### Występowanie
Powstaje jako minerał wtórny w strefie wietrzenia arsenowych złóż kruszcowych zawierających nikiel. Często występuje z erytrynem, chloantytem, farmakolitem, proustytem, syderytem, barytem, kalcytem, nikielinem, millerytem, adaminem, dolomitem i kwarcem.

### Miejsce występowania
- Na świecie:  Lawrio (Grecja); Annaberg, Schneeberg, Richelsdorf (Niemcy), Maroko, Sierra Cabrera (Hiszpania)[2]; Czechy – Jachymov, Słowacja, Kanada (Ontario), Chile, Meksyk, USA (Nevada), Francja, Włochy (Sardynia)[1][4][5].

- W Polsce: śladowe ilości stwierdzono w łupkach miedzionośnych okolic Lubina i Polkowic, w G. Kaczawskich, Rudawach Janowickich i G. Izerskich[5].

### Zastosowanie
Minerał ma znaczenie głównie dla kolekcjonerów, a także jako wskaźnik występowania kruszców niklu. Czasami wykorzystywany jest jako ruda niklu.

title: Annabergit

wikitext:
{{Minerał infobox
 |nazwa                   = Annabergit
 |grafika                 = Annabergite-Siderite- Grece-1.jpg
 |opis grafiki            = Powiększone zielone kryształy annabergitu
 |alt grafiki             =
 |inne nazwy              = Kwiat niklowy
 |skład chemiczny         = {{chem2|Ni3[AsO4]2*8H2O}} (uwodniony arsenian niklu)<ref name="książka7"/>
 |twardość w skali Mohsa  = 2–3{{odn|Medenbach|Sussieck-Fornefeld|1996|s=184}}<ref name="książka2">{{Cytuj | autor = Rupert Hochleitner | tytuł = Minerały, kamienie szlachetne, skały | wydawca = Multico Oficyna Wydawnicza | data = 2022-04-15 | isbn = 978-83-7073-816-7 | s = 162}}</ref>
 |przełam                 = nierówny, płytkowy, schodkowy<ref name="książka2"/>, blaszkowy<ref name="książka7"/>
 |łupliwość               = wyraźna{{odn|Medenbach|Sussieck-Fornefeld|1996|s=184}}, doskonała<ref name="książka2"/><ref name="książka3"/>
 |pokrój kryształu        = słupkowy, igiełkowy, listewkowy, tabliczkowy<ref name="książka2"/><ref name="książka7"/><ref name="książka4"/>
 |układ krystalograficzny = jednoskośny<ref name="książka2"/><ref name="książka7"/><ref name="książka3"/>
 |topliwość               =
 |właściwości mechaniczne = cieknie blaszki giętkie<ref name="książka2"/><ref name="książka7"/><ref name="książka3"/>
 |gęstość minerału        = 3,0–3,3{{odn|Medenbach|Sussieck-Fornefeld|1996|s=184}} g/cm³<ref name="książka2"/><ref name="książka7"/><ref name="książka3">{{Cytuj | autor = Jan Parafiniuk | tytuł = Atlas Minerałów | wydawca = Multico Oficyna Wydawnicza | data = 2019 | isbn = 978-83-7073-845-7 | s = 192}}</ref>
 |barwa                   = jasnozielona, jabłkowozielona, żółtozielona, jasnoróżowa, ciemnozielona, bywa też biały, szary, bezbarwny<ref name="książka2"/><ref name="książka7"/><ref name="książka3"/>
 |rysa                    = biała<ref name="książka2"/>, bladozielona, zielonkawa, niebieskawa<ref name="książka7"/><ref name="książka3"/><ref name="książka4">{{Cytuj | autor = Jerzy Żaba | tytuł = Ilustrowana encyklopedia skał i minerałów | wydawca = Wydawnictwa Videograf SA | data = 2024 | isbn = 978-83-8293-231-7 | s = 37}}</ref>
 |połysk                  = szklisty<ref name="książka2"/>, diamentowy, perłowy, matowy<ref name="książka7">{{Cytuj | autor = Walter Schumann | tytuł = Minerały świata | wydawca = Alma-Press | data =  2003-01-01 | isbn = 9788370203139 | s = 48}}</ref>, ziemisty<ref name="książka3"/><ref name="książka4"/>
 |współczynnik załamania  =
 |inne własności optyczne =
 |postacie alotropowe     =
 |szczególne własności    =
 |klasyfikacja Strunza    =
 |commons                 = category:annabergite
 |wikisłownik             = annabergit
}}
[[Plik:Mineraly.sk - annabergit 2.jpg|thumb|Skała pokryta annabergitem]]
'''Annabergit''' (kwiat niklowy) – bardzo rzadki [[minerał]] z gromady [[arseniany|arsenianów]]. Jego nazwa pochodzi od kopalni kruszców [[Annaberg-Buchholz|Annaberg]] znajdującej się w [[Saksonia|Saksonii]]{{odn|Medenbach|Sussieck-Fornefeld|1996|s=184}}<ref name="książka4" />.

== Charakterystyka ==
=== Właściwości ===
Krystalizuje w [[Układ jednoskośny|układzie jednoskośnym]]<ref name="książka2" />. Tworzy kryształy o [[Pokrój kryształu|pokroju]] słupkowym, łuseczkowym<ref name="książka7" />, listewkowy<ref name="książka4" />, igiełkowym i tabliczkowym<ref name="książka2" />. Występuje w [[skupienia minerałów|skupieniach]] zbitych, ziarnistych, ziemistych<ref name="książka2" /><ref name="książka7" />, pręcikowych, groniastych, rozetkowych i promienistych<ref name="książka3" /><ref name="książka4" />. Typową formą wystepowania są ziemiste naskorupienia, wykwity i naloty<ref name="książka3" />. Dobrze wykształcone kryształy tworzą [[szczotka krystaliczna|szczotki krystaliczne]] w [[kawerna]]ch i szczelinach skalnych<ref name="książka4" />. Jest minerałem miękkim, giętkim, przezroczystym, przeświecającym<ref name="książka3" /> do nieprzezroczystego<ref name="książka7" />, rozpuszcza się w kwasach<ref name="książka7" />, łatwo się topi. Zasobna w [[mangan]] odmiana nazywana jest cabrerytem<ref name="książka3" />.

=== Występowanie ===
Powstaje jako minerał wtórny w strefie wietrzenia [[arsen]]owych złóż kruszcowych zawierających [[nikiel]]<ref name="książka2" /><ref name="książka7" /><ref name="książka3" /><ref name="książka4" />. Często występuje z [[erytryn]]em,<ref name="książka4" /> [[chloantyt]]em, [[Farmakolit|farmakolitem]], [[Proustyt|proustytem]], [[Syderyt|syderytem]], [[Baryt|barytem]], [[Kalcyt|kalcytem]], [[Nikielin|nikielinem]], [[Milleryt|millerytem]], [[Adamin|adaminem]], [[Dolomit (minerał)|dolomitem]] i [[Kwarc|kwarcem]]<ref name="książka2" /><ref name="książka7" />.

=== Miejsce występowania ===
* Na świecie:  [[Lawrio]] ([[Grecja]]); Annaberg, [[Schneeberg (Saksonia)|Schneeberg]], [[Richelsdorf]] ([[Niemcy]]), [[Maroko]], Sierra Cabrera ([[Hiszpania]]){{odn|Medenbach|Sussieck-Fornefeld|1996|s=184}}; [[Czechy]] – Jachymov, [[Słowacja]], [[Kanada]] ([[Ontario]]), [[Chile]], [[Meksyk]], [[Stany Zjednoczone|USA]] ([[Nevada]]), [[Francja]], [[Włochy]] ([[Sardynia]])<ref name="książka7" /><ref name="książka3" /><ref name="książka4" />.

* W Polsce: śladowe ilości stwierdzono w łupkach miedzionośnych okolic [[Lubin]]a i [[Polkowice|Polkowic]], w [[Góry Kaczawskie|G. Kaczawskich]], [[Rudawy Janowickie|Rudawach Janowickich]] i [[Góry Izerskie|G. Izerskich]]<ref name="książka4" />.

=== Zastosowanie ===
Minerał ma znaczenie głównie dla kolekcjonerów{{odn|Medenbach|Sussieck-Fornefeld|1996|s=184}}, a także jako wskaźnik występowania kruszców niklu. Czasami wykorzystywany jest jako ruda niklu.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę | odn = tak | nazwisko = Medenbach | imię = Olaf | tytuł = Minerały | seria = Leksykon Przyrodniczy | wydawca = Świat Książki | miejsce = Warszawa | data = 1996 | isbn = 83-7129-194-9 | nazwisko2 = Sussieck-Fornefeld | imię2 = Cornelia}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.webmineral.com/data/Annabergite.shtml artykuł o annabergicie na stronie Webmineral.com] {{lang|en}}
* [http://www.mindat.org/min-240.html artykuł o annabergicie na stronie Mindat.org] {{lang|en}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Arseniany (minerały)]]
[[Kategoria:Kruszce i rudy]]

title: Annabergit

Inne nazwy: Kwiat niklowy

Skład chemiczny: Ni · 3[AsO · 4] · 2·8H · 2O (uwodniony arsenian niklu)

Przełam: nierówny, płytkowy, schodkowy, blaszkowy

Łupliwość: wyraźna, doskonała

Układ krystalograficzny: jednoskośny

Właściwości mechaniczne: cieknie blaszki giętkie

Rysa: biała, bladozielona, zielonkawa, niebieskawa

Połysk: szklisty, diamentowy, perłowy, matowy, ziemisty


text:
# Paweł Struciński
Paweł Jerzy Struciński – polski toksykolog, doktor habilitowany nauk o zdrowiu, profesor Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH – Państwowego Instytutu Badawczego (NIZP PZH-PIB).

## Życiorys
Absolwent VI Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Reytana w Warszawie (1985) i studiów wyższych na Wydziale Farmaceutycznym Akademii Medycznej w Warszawie (1990, specjalność bioanaliza i badanie środowiska, praca magisterska Ocena toksyczności ostrej cynku i karbarylu dla Daphnia magna w zależności od wybranych parametrów fizykochemicznych wody). W 1994 ukończył studia podyplomowe w zakresie zastosowań chemii w ochronie środowiska na Uniwersytecie Warszawskim. W 2002 roku uzyskał stopień naukowy doktora nauk medycznych na podstawie rozprawy Ocena zależności między wielkością tkankowych depozytów wybranych ksenoestrogenów chloroorganicznych a występowaniem nowotworów gruczołu piersiowego u kobiet, obronionej w Państwowym Zakładzie Higieny, a w 2016 roku habilitował się w zakresie nauk o zdrowiu na Wydziale Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu Medycznego w Łodzi na podstawie pracy Ocena ryzyka jako narzędzie ochrony zdrowia społeczeństwa przed zagrożeniami związanymi z chemicznymi zanieczyszczeniami żywności.
W 1991 rozpoczął pracę w Państwowym Zakładzie Higieny. Ekspert w zakresie pozostałości pestycydów i trwałych zanieczyszczeń organicznych, biomonitoringu zanieczyszczeń środowiskowych, szacowania narażenia i oceny ryzyka, autor ponad 100 artykułów i rozdziałów w monografiach naukowych. Od stycznia 2019 pełni funkcję kierownika Zakładu Toksykologii i Oceny Ryzyka Zdrowotnego NIZP PZH-PIB. Wykładowca na posiedzeniach towarzystw naukowych, m.in. Polskiego Towarzystwa Nauk Weterynaryjnych i Polskiego Towarzystwa Toksykologicznego, którego jest członkiem od 1996. Uczestniczy w pracach Stałego Komitetu ds. Roślin, Zwierząt, Żywności i Pasz, sekcja fitofarmaceutyki – pozostałości pestycydów, oraz w Grupie Ekspertów Komisji Europejskiej ds. Trwałych Zanieczyszczeń Organicznych w Żywności.

title: Paweł Struciński

wikitext:
{{Naukowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Paweł Struciński
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |data urodzenia            =
 |miejsce urodzenia         =
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |stopień lub tytuł naukowy = Doktor habilitowany
 |jakich nauk               = o zdrowiu
 |specjalność               = toksykologia, toksykologia środowiskowa, toksykologia żywności
 |almamater                 = [[Warszawski Uniwersytet Medyczny|Akademia Medyczna w Warszawie]] (1990)
 |aktywność zawodowa        = Pracownik naukowy
 |jednostka1 typ            = Instytut naukowo-badawczy
 |jednostka1 nazwa          = [[Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny]]
 |jednostka podrz1 typ      =
 |jednostka podrz1 nazwa    =
 |stanowisko1               = profesor instytutu
 |okres zatr1               = od 1991
 |jednostka2 typ            =
 |jednostka2 nazwa          =
 |jednostka podrz2 typ      =
 |jednostka podrz2 nazwa    =
 |stanowisko2               =
 |okres zatr2               =
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
 |www                       = https://ncez.pzh.gov.pl/author/pawelstrucinski/
 |doktorat data             = 2002
 |doktorat uczelnia         = [[Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny|Państwowy Zakład Higieny]]
 |doktorat dyscyplina       = nauki medyczne
 |habilitacja data          = 2016
 |habilitacja dyscyplina    = nauki o zdrowiu
 |habilitacja uczelnia      = [[Uniwersytet Medyczny w Łodzi]]
 |profesura data            =
 |status pan                =
 |status pau                =
}}
'''Paweł Jerzy Struciński''' – [[Polska|polski]] [[Toksykologia|toksykolog]], [[Habilitacja|doktor habilitowany]] nauk o zdrowiu, profesor [[Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny|Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego]] PZH – Państwowego Instytutu Badawczego (NIZP PZH-PIB).

== Życiorys ==
Absolwent [[VI Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Reytana w Warszawie|VI Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Reytana w Warszawie]] (1985)<ref>{{Cytuj stronę | url = https://web.archive.org/web/20130201145508/http://www.wne.uw.edu.pl/historia_reytana/absolwenci_roczniki/1985.html | tytuł = Absolwenci Reytana 1985| autor = Wojciech Rylski |opublikowany = wne.uw.edu.pl|data dostępu = 2023-07-07}}</ref> i studiów wyższych na [[Wydział Farmaceutyczny Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego|Wydziale Farmaceutycznym Akademii Medycznej w Warszawie]] (1990, specjalność bioanaliza i badanie środowiska, praca [[magister]]ska ''Ocena toksyczności ostrej cynku i karbarylu dla'' [[Daphnia magna]] ''w zależności od wybranych parametrów fizykochemicznych wody'')<ref name="S. Małgorzewicz">{{Cytuj stronę |url = https://naukiozdrowiu.umed.lodz.pl/wp-content/uploads/2012/03/dr-hab.-prof.-nadzw.-S.-Ma%C5%82gorzewicz.pdf|tytuł = Ocena dorobku naukowego, dydaktycznego i organizacyjnego oraz zbioru publikacji doktora nauk medycznych Pawła Strucińskiego|autor = [[Sylwia Małgorzewicz]]|opublikowany = umed.lodz.pl|data = 16 czerwca 2016|data dostępu = 2023-07-07}}</ref>. W 1994 ukończył [[studia podyplomowe]] w zakresie zastosowań [[Chemia|chemii]] w [[Ochrona środowiska|ochronie środowiska]] na [[Uniwersytet Warszawski|Uniwersytecie Warszawskim]]<ref name="S. Małgorzewicz" />. W 2002 roku uzyskał [[Doktor (stopień naukowy)|stopień naukowy doktora]] nauk medycznych na podstawie rozprawy ''Ocena zależności między wielkością tkankowych depozytów wybranych ksenoestrogenów chloroorganicznych a występowaniem nowotworów gruczołu piersiowego u kobiet'', obronionej w [[Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny|Państwowym Zakładzie Higieny]], a w 2016 roku [[Habilitacja|habilitował się]] w zakresie nauk o zdrowiu na [[Wydział Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu Medycznego w Łodzi|Wydziale Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu Medycznego w Łodzi]] na podstawie pracy ''Ocena ryzyka jako narzędzie ochrony zdrowia społeczeństwa przed zagrożeniami związanymi z chemicznymi zanieczyszczeniami żywności''<ref name="ludzienauki">{{ludzie nauki|110699|osoba=dr hab. Paweł Jerzy Struciński|data dostępu=2023-07-07}}</ref>.

W 1991 rozpoczął pracę w Państwowym Zakładzie Higieny<ref name="A. Sapota">{{Cytuj stronę |url = https://naukiozdrowiu.umed.lodz.pl/wp-content/uploads/2012/03/prof.-A.-Sapota.pdf|tytuł = Ocena całokształtu dorobku naukowego, osiągnięcia naukowego oraz działalności dydaktycznej i organizacyjnej dr. n. med. Pawła Jerzego Strucińskiego|autor = Andrzej Sapota|opublikowany = umed.lodz.pl|data = 23 czerwca 2016|data dostępu = 2023-07-07}}</ref>. Ekspert w zakresie pozostałości [[Pestycydy|pestycydów]] i trwałych zanieczyszczeń organicznych, [[biomonitoring]]u zanieczyszczeń środowiskowych, szacowania narażenia i oceny ryzyka, autor ponad 100 artykułów i rozdziałów w monografiach naukowych<ref name="kongres-zywieniowy.waw.pl">{{Cytuj stronę |url = https://kongres-zywieniowy.waw.pl/project/dr-hab-pawel-strucinski-prof-nizp-pzh/|tytuł = Dr hab. Paweł Struciński, prof. NIZP PZH – PIB. 7. Narodowy Kongres Żywieniowy|opublikowany = kongres-zywieniowy.waw.pl|data = 2022|data dostępu = 2023-07-07}}</ref>. Od stycznia 2019 pełni funkcję kierownika Zakładu Toksykologii i Oceny Ryzyka Zdrowotnego NIZP PZH-PIB<ref name="S. Małgorzewicz" /><ref name="kongres-zywieniowy.waw.pl" />. Wykładowca na posiedzeniach towarzystw naukowych, m.in. [[Polskie Towarzystwo Nauk Weterynaryjnych|Polskiego Towarzystwa Nauk Weterynaryjnych]] i Polskiego Towarzystwa Toksykologicznego<ref name="A. Sapota" />, którego jest członkiem od 1996<ref>{{Cytuj stronę |url = https://naukiozdrowiu.umed.lodz.pl/wp-content/uploads/2012/03/prof.-A.-Brzozowska.pdf|tytuł = Ocena osiągnięć naukowo-badawczych, dorobku dydaktycznego i popularyzatorskiego oraz współpracy międzynarodowej dr. n. med. Pawła Jerzego Strucińskiego|autor = Anna Brzozowska|opublikowany = umed.lodz.pl|data = 20 czerwca 2016|data dostępu = 2023-07-09}}</ref>. Uczestniczy w pracach Stałego Komitetu ds. Roślin, Zwierząt, Żywności i Pasz, sekcja fitofarmaceutyki – pozostałości pestycydów, oraz w Grupie Ekspertów [[Komisja Europejska|Komisji Europejskiej]] ds. Trwałych Zanieczyszczeń Organicznych w Żywności<ref name="kongres-zywieniowy.waw.pl" />.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [https://scholar.google.pl/citations?user=XVrHBuYAAAAJ&hl Profil w Google Scholar]
* [https://www.pap.pl/aktualnosci/news%2C1273149%2Cprof-strucinski-sladowe-pozostalosci-pestycydow-w-zywnosci-nie-stwarzaja Prof. Struciński: śladowe pozostałości pestycydów w żywności nie stwarzają ryzyka dla człowieka] (wywiad z prof. Pawłem Strucińskim, pap.pl., 2022)

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Struciński, Paweł}}
[[Kategoria:Absolwenci VI Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Reytana w Warszawie]]
[[Kategoria:Absolwenci Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego]]
[[Kategoria:Członkowie polskich towarzystw naukowych]]
[[Kategoria:Ludzie związani ze zdrowiem publicznym]]
[[Kategoria:Polscy farmaceuci]]
[[Kategoria:Polscy naukowcy]]
[[Kategoria:Polscy toksykolodzy]]
[[Kategoria:Urodzeni w XX wieku]]

title: Paweł Struciński

Alma Mater: Akademia Medyczna w Warszawie (1990)

Doktorat: 2002 – nauki medyczne · Państwowy Zakład Higieny

Habilitacja: 2016 – nauki o zdrowiu · Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Stanowisko: profesor instytutu


text:
# Zapytajnik
Zapytajnik – skała w Dolinie Będkowskiej na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej, we wsi Będkowice w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Wielka Wieś. Znajduje się w północnym skrzydle Bramy Będkowskiej, przy wylocie Wąwozu Będkowickiego do Doliny Będkowskiej. Pod szczytem wschodnich zboczy Doliny Będkowskiej znajduje się grupa skał, na mapie Geoportalu opisanych jako Skały Północnej Bramy Będkowskiej. Wspinacze skalni wyróżniają wśród nich skały: Pytajnik, Zapytajnik, Odpowiednik i Rogata Grań. Zapytajnik znajduje się pomiędzy Pytajnikiem i Odpowiednikiem.
Zbudowany z wapieni Zapytajnik znajduje się na stromym zboczu porośniętym lasem sosnowo-bukowym. Ma wysokość 12 m, ścianę miejscami połogą, miejscami pionową.

## Drogi wspinaczkowe
Wspinacze zaliczają Zapytajnika do Grupy Bramy Będkowskiej. Na Pytajniku jest łącznie 11 dróg wspinaczkowych o trudności od III+ do VI.2 w skali Kurtyki. Mają zamontowane stałe punkty asekuracyjne w postaci ringów (r) i stanowiska zjazdowe (st).
1. Koń z dobrego domu; 3r + st, IV, 10 m
2. 2018 Odyseja komiczna; 3r + st, VI.2, 10 m
3. Kałasznikow; 3r + st, VI.1, 10 m
4. Air fuck one; 3r + st, VI, 11 m
5. Kung-fu; 4r + st, V, 11 m
6. Miłe złego początki; 5r + st, VI, 11 m
7. Zafilarek; 6r + st, V-, 12 m
8. Zaciątko; 6r + st, IV+, 12 m
9. Integracja pierwotna; III+, 7 m
10. Dezintegracja wielopoziomowa; IV+, 7 m
11. Integracja wtórna; IV, 8 m[3].

title: Zapytajnik

wikitext:
{{Współrzędne|50°10′01.3″N 19°44′32″E|umieść=na górze}}
'''Zapytajnik''' – [[Skałka (geomorfologia)|skała]] w [[Dolina Będkowska|Dolinie Będkowskiej]] na [[Wyżyna Krakowsko-Częstochowska|Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej]], we wsi [[Będkowice (województwo małopolskie)|Będkowice]] w [[województwo małopolskie|województwie małopolskim]], w [[powiat krakowski|powiecie krakowskim]], w [[Wielka Wieś (gmina)|gminie Wielka Wieś]]. Znajduje się w północnym skrzydle [[Brama Będkowska|Bramy Będkowskiej]], przy wylocie [[Wąwóz Będkowicki|Wąwozu Będkowickiego]] do Doliny Będkowskiej<ref name=hac />. Pod szczytem wschodnich zboczy Doliny Będkowskiej znajduje się grupa skał, na mapie [[Geoportal]]u opisanych jako Skały Północnej Bramy Będkowskiej<ref name=geo />. [[Wspinaczka skalna|Wspinacze skalni]] wyróżniają wśród nich skały: [[Pytajnik (skała)|Pytajnik]], Zapytajnik, [[Odpowiednik (skała)|Odpowiednik]] i [[Rogata Grań (Dolina Będkowska)|Rogata Grań]]. Zapytajnik znajduje się pomiędzy Pytajnikiem i Odpowiednikiem<ref name=hac />.

Zbudowany z wapieni Zapytajnik znajduje się na stromym zboczu porośniętym lasem sosnowo-bukowym. Ma wysokość 12 m, ścianę miejscami połogą, miejscami pionową<ref name=topo />.

== Drogi wspinaczkowe ==
Wspinacze zaliczają Zapytajnika do Grupy Bramy Będkowskiej<ref name=topo />. Na Pytajniku jest łącznie 11 [[droga wspinaczkowa|dróg wspinaczkowych]] o trudności od III+ do VI.2 w [[Skala trudności dróg skalnych|skali Kurtyki]]. Mają zamontowane stałe [[punkt asekuracyjny|punkty asekuracyjne]] w postaci [[ring (wspinaczka)|ringów]] (r) i stanowiska zjazdowe (st)<ref name=hac />.
<gallery mode=packed heights=170>
Zapytajnik DK77.jpg
Zapytajnik DK77 (3).jpg
Zapytajnik DK77 (4).jpg
Zapytajnik DK77 (2).jpg
</gallery>
{{commonscat|Zapytajnik}}
{{Układ wielokolumnowy |szerokość=23em <!-- od 11 do 23 --> |liczba=2 |
# ''Koń z dobrego domu''; 3r + st, IV, 10 m
# ''2018 Odyseja komiczna''; 3r + st, VI.2, 10 m
# ''Kałasznikow''; 3r + st, VI.1, 10 m
# ''Air fuck one''; 3r + st, VI, 11 m
# ''Kung-fu''; 4r + st, V, 11 m
# ''Miłe złego początki''; 5r + st, VI, 11 m
# ''Zafilarek''; 6r + st, V-, 12 m
# ''Zaciątko''; 6r + st, IV+, 12 m
# ''Integracja pierwotna''; III+, 7 m
# ''Dezintegracja wielopoziomowa''; IV+, 7 m
# ''Integracja wtórna''; IV, 8 m<ref name=topo />.
}}

== Przypisy ==
<references>
<ref name=geo>{{cytuj |url = http://mapy.geoportal.gov.pl/imap/ |tytuł = Geoportal. Mapa topograficzna i lotnicza |data dostępu = 2019-01-06}}</ref>
<ref name=hac>{{Cytuj |autor = Paweł Haciski |tytuł = Jura Południowa. Przewodnik wspinaczkowy |wydawca = Wydawnictwo Ring |miejsce = Warszawa |data = 2015 |isbn = 978-83-937960-0-7}}</ref>
<ref name=topo>{{cytuj |url = http://topo.portalgorski.pl/LXX,Grupa-Bramy-B%C4%99dkowskiej,Dolina-B%C4%99dkowska,Jura-Krakowsko-Cz%C4%99stochowska,skala,256 |tytuł = Topo wspinaczkowe portalu górskiego |data dostępu = 2019-02-10}}</ref>
</references>

{{Skały Doliny Będkowskiej}}

[[Kategoria:Będkowice (województwo małopolskie)|Będkowice]]
[[Kategoria:Formacje skalne Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej]]
[[Kategoria:Tereny wspinaczkowe]]


text:
# Maurzyce
Maurzyce – wieś w Polsce, położona w województwie łódzkim, w powiecie łowickim, w gminie Zduny.
W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa skierniewickiego.
Wieś arcybiskupstwa gnieźnieńskiego w powiecie orłowskim województwa łęczyckiego w końcu XVI wieku. Była wsią klucza zduńskiego arcybiskupów gnieźnieńskich.

## Integralne części wsi
| SIMC    | Nazwa      | Rodzaj    |
| ------- | ---------- | --------- |
| 0739870 | Jatki      | część wsi |
| 0739886 | Podrzeczna | część wsi |
| 0739892 | Ruszków    | część wsi |
| 0739900 | Stara Wieś | część wsi |
| 0739917 | Zagaj      | część wsi |
| 0739923 | Zaszosa    | część wsi |

## Historia
Miejscowość istnieje co najmniej od XIV wieku. Pierwsze wzmianki o wsi znaleziono w średniowiecznych dokumentach Kazimierza Wielkiego, potwierdzających posiadłości arcybiskupstwa gnieźnieńskiego. Najstarsze zapisy po łacinie podają począwszy od 1357 do lat dwudziestych XVI wieku nazwy Marzicze lub Marzice. W Liber beneficiorum prymasa Jana Łaskiego miejscowość wymieniona jest jako Marzicze, Marczyce oraz Marzice. W 1576 zanotowano ją w wersji Maurzice.
Są dwie koncepcje na temat pochodzenia nazwy miejscowości. Historycy J. Warężak i S.M. Zajączkowski uznają Maurzyce za nazwę patronimiczną, pochodzącą od jakiegoś Maura (Maurza). W Polsce wczesnego średniowiecza imię to było bardzo rzadkie. Znamy z tego okresu (XI/XII w.) Maura – biskupa krakowskiego. Inna teoria głosi, że nazwa wsi pochodzi od rośliny marzyca (Schoenus L.) występującej na torfowiskach.
Wieś należała początkowo do kleru była jedną z wsi tzw. klucza łowickiego arcybiskupów gnieźnieńskich. Leżała w powiecie orłowskim województwa łęczyckiego Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wymieniona została w historycznych dokumentach podatkowych z 1576 roku. Płaciła wówczas biskupstwu dziesięcinę od 12,5 łana. We wsi mieszkało 6 zagrodników, 1 komornik oraz 24 osadników. Była w niej również karczma.
Po rozbiorach Polski miejscowość znalazła się w zaborze rosyjskim. Jako wieś leżącą w gminie Bąków parafii Zduny dwukrotnie opisał ją XIX wieczny Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. W początku XIX wieku była wsią rządową. W 1827 roku we wsi znajdowało się 37 domów z 239 mieszkańcami. W 1885 było 48 domów, w których mieszkało 51 osadników oraz 315 mieszkańców wyznania katolickiego. Miejscowość należała w całości do włościan i liczyła w sumie 1518 morg obszaru w tym 92 morg nieużytków.
W 1918 roku po odzyskaniu niepodległości przez Polskę wieś wraz z całym regionem weszła w skład II Rzeczypospolitej. W 1929 roku firma K. Rudzki i S-ka zbudowała w miejscowości pierwszy na świecie całkowicie spawany most drogowy według projektu inżyniera Stefana Bryły, który obecnie jest obiektem zabytkowym.

### II wojna światowa
11 września 1939 żołnierze Wehrmachtu zamordowali we wsi 6 osób. Ofiary zostały zidentyfikowane.
W 1944 roku został zamordowany przez Niemców nauczyciel (w latach 1927–1932) miejscowej szkoły, działacz KPP i PPR – Stanisław Brudka (po wojnie ku jego pamięci odsłonięto tablicę w budynku szkoły).

### Okres powojenny
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa skierniewickiego.
Obecnie miejscowość należy do parafii św. Jakuba Apostoła w Zdunach oraz diecezji łowickiej.

## Zabytki
W Maurzycach znajdują się dwa zabytki:
- skansen wsi łowickiej z 1985, gdzie rokrocznie odbywają się Biesiady Łowickie (nr rej.: 997 A z 23.02.1996),
- most spawany na rzece Słudwi z 1929, pierwszy na świecie drogowy most spawany[13], zbudowany wg projektu inż. Stefana Bryły (nr rej.: 1031 z 22.11.1968).

title: Maurzyce

wikitext:
{{Polska miejscowość infobox
 |nazwa                  = Maurzyce
 |rodzaj miejscowości    = wieś
 |zdjęcie                = Maurzyce most 2009.jpg
 |opis zdjęcia           = Most spawany w Maurzycach
 |alt zdjęcia            =
 |województwo            = łódzkie
 |powiat                 = [[Powiat łowicki|łowicki]]
 |gmina                  = [[Zduny (gmina w województwie łódzkim)|Zduny]]
 |sołectwo               =
 |miejscowość podstawowa =
 |wysokość               =
 |liczba ludności        = 221<ref>{{Cytuj |url=https://bdl.stat.gov.pl/bdl/metadane/cechy/4182 |tytuł=NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych |data=2022-09-19 |data dostępu=2022-10-04 |opublikowany=Bank Danych Lokalnych GUS}}</ref>
 |rok                    = 2022
 |strefa numeracyjna     = 46
 |kod pocztowy           = 99-440{{r|poczta}}
 |tablice rejestracyjne  = ELC
 |SIMC                   = 0739863
 |kod mapy               = Zduny (gmina w województwie łódzkim)
 |współrzędne            = 52°07'51"N 19°50'48"E<ref name="prng">{{PRNG Miejscowości|78536|data=2023-11-05}}</ref>
 |commons                = Maurzyce
 |www                    =
}}
'''Maurzyce''' – [[wieś]] w [[Polska|Polsce]], położona w [[województwo łódzkie|województwie łódzkim]], w [[powiat łowicki|powiecie łowickim]], w [[Zduny (gmina w województwie łódzkim)|gminie Zduny]]{{r|R2013|teryt}}.

[[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] wieś administracyjnie należała do [[województwo skierniewickie|województwa skierniewickiego]].

Wieś [[biskupi gnieźnieńscy|arcybiskupstwa gnieźnieńskiego]] w powiecie orłowskim [[województwo łęczyckie|województwa łęczyckiego]] w końcu XVI wieku<ref>Województwo sieradzkie i województwo łęczyckie w drugiej połowie XVI wieku. Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 1998, s. 67.</ref>. Była wsią klucza zduńskiego arcybiskupów gnieźnieńskich<ref>Jerzy Topolski, Rozwój latyfundium arcybiskupstwa gnieźnieńskiego od XVI do XVIII w., Poznań 1955, s. 40.</ref>.

== Integralne części wsi ==
{|class="wikitable" width="60%"
|+ Integralne części wsi Maurzyce{{r|R2013|teryt}}
|-
! SIMC !! Nazwa !! Rodzaj
|-
|0739870 || Jatki || część wsi
|-
|0739886 || Podrzeczna || część wsi
|-
|0739892 || Ruszków || część wsi
|-
|0739900 || Stara Wieś || część wsi
|-
|0739917 || Zagaj || część wsi
|-
|0739923 || Zaszosa || część wsi
|}

== Historia ==
Miejscowość istnieje co najmniej od XIV wieku. Pierwsze wzmianki o wsi znaleziono w średniowiecznych dokumentach [[Kazimierz III Wielki|Kazimierza Wielkiego]], potwierdzających posiadłości [[Archidiecezja gnieźnieńska|arcybiskupstwa gnieźnieńskiego]]. Najstarsze zapisy po [[Łacina|łacinie]] podają począwszy od 1357 do lat dwudziestych XVI wieku nazwy Marzicze lub Marzice. W [[Liber beneficiorum]] prymasa [[Jan Łaski (prymas)|Jana Łaskiego]] miejscowość wymieniona jest jako ''Marzicze'', ''Marczyce'' oraz ''Marzice''. W 1576 zanotowano ją w wersji ''Maurzice''<ref name=SgKP />.

Są dwie koncepcje na temat pochodzenia nazwy miejscowości. Historycy J. Warężak i [[Stanisław Marian Zajączkowski|S.M. Zajączkowski]] uznają Maurzyce za nazwę patronimiczną, pochodzącą od jakiegoś [[Maur (imię)|Maura]] (Maurza). W Polsce wczesnego średniowiecza imię to było bardzo rzadkie. Znamy z tego okresu (XI/XII w.) [[Maurus|Maura]] – biskupa krakowskiego. Inna teoria głosi, że nazwa wsi pochodzi od rośliny [[marzyca]] (''Schoenus'' [[L.]]) występującej na torfowiskach.

Wieś należała początkowo do kleru była jedną z wsi tzw. ''klucza łowickiego'' arcybiskupów gnieźnieńskich. Leżała w powiecie orłowskim [[województwo łęczyckie|województwa łęczyckiego]] [[Rzeczpospolita Obojga Narodów|Rzeczypospolitej Obojga Narodów]]. Wymieniona została w historycznych dokumentach podatkowych z 1576 roku. Płaciła wówczas biskupstwu [[dziesięcina|dziesięcinę]] od 12,5 [[Łan (miara powierzchni)|łana]]. We wsi mieszkało 6 [[zagrodnik]]ów, 1 [[Komornik (historia)|komornik]] oraz 24 osadników. Była w niej również [[karczma]]<ref name=SgKP />.

Po [[Rozbiory Polski|rozbiorach Polski]] miejscowość znalazła się w [[Zabór rosyjski|zaborze rosyjskim]]. Jako wieś leżącą w gminie Bąków parafii Zduny dwukrotnie opisał ją XIX wieczny [[Słownik geograficzny Królestwa Polskiego]]. W początku XIX wieku była wsią rządową. W 1827 roku we wsi znajdowało się 37 domów z 239 mieszkańcami. W 1885 było 48 domów, w których mieszkało 51 osadników oraz 315 mieszkańców wyznania katolickiego. Miejscowość należała w całości do [[Włościanin|włościan]] i liczyła w sumie 1518 [[Morga|morg]] obszaru w tym 92 morg nieużytków<ref name=SgKP />.

W 1918 roku po odzyskaniu niepodległości przez [[Polska|Polskę]] wieś wraz z całym regionem weszła w skład [[II Rzeczpospolita|II Rzeczypospolitej]]. W 1929 roku firma [[K. Rudzki i S-ka]] zbudowała w miejscowości pierwszy na świecie całkowicie spawany most drogowy według projektu inżyniera [[Stefan Bryła|Stefana Bryły]], który obecnie jest obiektem zabytkowym<ref name=wojd />.

=== II wojna światowa ===
11 września 1939 żołnierze Wehrmachtu zamordowali we wsi 6 osób. Ofiary zostały zidentyfikowane<ref>Józef Fajkowski, Jan Religa: Zbrodnie hitlerowskie na wsi polskiej 1939-1945. Warszawa: Wydawnictwo Książka i Wiedza, 1981, s. 375.</ref>.

W 1944 roku został zamordowany przez Niemców nauczyciel (w latach 1927–1932) miejscowej szkoły, działacz KPP i PPR – Stanisław Brudka (po wojnie ku jego pamięci odsłonięto tablicę w budynku szkoły)<ref>Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa „Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945”, Sport i Turystyka 1988, {{ISBN|83-217-2709-3}}, s. 681.</ref>.

=== Okres powojenny ===
[[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] miejscowość administracyjnie należała do [[województwo skierniewickie|województwa skierniewickiego]].

Obecnie miejscowość należy do [[Parafia św. Jakuba Apostoła w Zdunach|parafii św. Jakuba Apostoła w Zdunach]] oraz [[Diecezja łowicka|diecezji łowickiej]].

== Zabytki ==
W Maurzycach znajdują się dwa zabytki<ref>{{zabytek|łódzkie|data dostępu = 2012-07-23|strony=32}}</ref>:
* [[Skansen w Maurzycach|skansen wsi łowickiej]] z 1985, gdzie rokrocznie odbywają się Biesiady Łowickie (nr rej.: 997 A z 23.02.1996),
* [[Most spawany w Maurzycach|most spawany na rzece Słudwi]] z 1929, pierwszy na świecie drogowy most spawany<ref>{{Cytuj |autor = Tomasz Mazur |tytuł = Historyczne cudo techniki w Maurzycach |data = 2009-07-13 |data dostępu = 2022-05-05 |opublikowany = Nasze Miasto |url = https://naszemiasto.pl/historyczne-cudo-techniki-w-maurzycach/ar/c4-4433548 |język = pl-PL}}</ref>, zbudowany wg projektu inż. [[Stefan Bryła|Stefana Bryły]] (nr rej.: 1031 z 22.11.1968).

== Przypisy ==
{{Przypisy|
* <ref name=R2013>''Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części'' ({{Dziennik Ustaw|2013|200}}).</ref>
* <ref name="teryt">[http://www.stat.gov.pl/broker/access/performSearch.jspa?searchString=&level=miejsc&wojewodztwo=&powiat=&gmina=&miejscowosc=&advanced=true GUS. Rejestr TERYT].</ref>
* <ref name=poczta>{{Poczta Polska|2013|s=769|data dostępu=2020-12-22}}</ref>

* <ref name=SgKP>{{SgKP|VI|180|Maurzyce}}</ref>
<ref name="wojd">{{Cytuj pismo |nazwisko = Wojdyga |imię = Piotr |tytuł = Mosty firmy „K. Rudzki i S-ka” |url = http://mazowsze.hist.pl/19/Rocznik_Minsko_Mazowiecki/437/2009/15610/| czasopismo = Rocznik Mińsko-Mazowiecki |wydanie = 2009 |wolumin = 17 |strony = 70 |issn = 1232-633X |data = 2009}}</ref>.
}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://muzeumlowicz.pl/skansen_w_maurzycach/ Skansen w Maurzycach, strona oficjalna]
* {{SgKP|VI|180}}
* {{SgKP|XV_cz.2|310}}

{{Gmina Zduny (powiat łowicki)}}

[[Kategoria:Maurzyce| ]]
[[Kategoria:Wsie klucza zduńskiego]]

title: Maurzyce

Województwo: łódzkie

Powiat: łowicki

Gmina: Zduny

Tablice rejestracyjne: ELC


text:
# Manfrini
Manfrini, właśc. Antônio Manfrini Neto (ur. 23 czerwca 1950 w São Paulo) – piłkarz brazylijski, występujący na pozycji pomocnika.

## Kariera klubowa
Karierę piłkarską Manfrini rozpoczął w klubie Ponte Preta Campinas w 1967. W oficjalnym meczu zadebiutował w wygranym 1-0 meczu z Votuporanguense. W latach 1972–1973 występował w SE Palmeiras. W latach 1973–1975 był zawodnikiem Fluminense FC. Z Fluminense dwukrotnie zdobył mistrzostwo stanu Rio de Janeiro – Campeonato Carioca w 1973 i 1975.
We Fluminense 26 sierpnia 1973 w zremisowanym 0-0 meczu z Tiradentes Teresina Manfrini zadebiutował w lidze brazylijskiej. W barwach tricolor rozegrał 157 meczów, w których strzelił 62 bramki. W latach 1976–1979 występował w Botafogo FR.
Ostatni raz w lidze wystąpił 15 listopada 1979 w zremisowanym 0-0 meczu z Figueirense FC. Ogółem w lidze brazylijskiej Manfrini rozegrał 92 spotkania, w których strzelił 26 bramek. Karierę zakończył w Juventusie São Paulo w 1980.

## Kariera reprezentacyjna
W reprezentacji Brazylii Manfrini jedyny raz wystąpił 19 grudnia 1973 w wygranym 2-1 towarzyskim meczu z Drużyną Gwiazd Ligi Brazylijskiej. Nigdy nie wystąpił w reprezentacji w oficjalnym meczu międzypaństwowym.

title: Manfrini

wikitext:
{{Piłkarz infobox
 |imię i nazwisko         = Manfrini
 |imię i nazwisko org     =
 |grafika                 =
 |opis grafiki            =
 |pełne imię i nazwisko   = Antônio Manfrini Neto
 |data urodzenia          = [[23 czerwca]] [[1950]]
 |miejsce urodzenia       = [[São Paulo]]
 |data śmierci            =
 |miejsce śmierci         =
 |wzrost                  = 175 cm
 |pozycja                 = [[pomocnik (piłka nożna)|pomocnik]]
 |klub                    =
 |numer w klubie          =
 |kariera juniorska       =
 |kariera seniorska       =
! 1967–1972 ! [[Ponte Preta Campinas|Ponte Preta]]     !    !
! 1972–1973 ! [[SE Palmeiras]]        !  4 !  1
! 1973–1975 ! [[Fluminense FC]] ! 67 ! 21
! 1976–1979 ! [[Botafogo FR|Botafogo]]     ! 25 !  5
! 1979–1980 ! [[Juventus São Paulo|Juventus]]          !    !
 |kariera reprezentacyjna = ! 1973 ! {{reprezentacja|BRA|pn}} ! 1 ! 0
 |kariera trenerska       =
 |medale                  =
 |odznaczenia             =
 |commons                 =
 |wikicytaty              =
 |www                     =
}}
'''Manfrini''', właśc. '''Antônio Manfrini Neto<ref>Inna podawana wersja nazwiska to Antônio Monfrini Neto</ref>''' (ur. [[23 czerwca]] [[1950]] w [[São Paulo]]) – piłkarz [[Brazylia|brazylijski]], występujący na pozycji [[pomocnik (piłka nożna)|pomocnika]].

== Kariera klubowa ==
Karierę piłkarską Manfrini rozpoczął w klubie [[Ponte Preta Campinas]] w 1967. W oficjalnym meczu zadebiutował w wygranym 1-0 meczu z Votuporanguense. W latach 1972–1973 występował w [[SE Palmeiras]]. W latach 1973–1975 był zawodnikiem [[Fluminense FC]]. Z Fluminense dwukrotnie zdobył mistrzostwo stanu Rio de Janeiro – [[Campeonato Carioca]] w 1973 i 1975.
We Fluminense [[26 sierpnia]] [[1973]] w zremisowanym 0-0 meczu z [[Tiradentes Teresina]] Manfrini zadebiutował w lidze brazylijskiej<ref>https://archive.is/20120708042339/http://futpedia.globo.com/campeonatos/campeonato-brasileiro/1973/08/26/tiradentes-pi-0-x-0-fluminense Debiut w lidze</ref>. W barwach ''tricolor'' rozegrał 157 meczów, w których strzelił 62 bramki. W latach 1976–1979 występował w [[Botafogo FR]].

Ostatni raz w lidze wystąpił [[15 listopada]] [[1979]] w zremisowanym 0-0 meczu z [[Figueirense FC]]<ref>https://archive.is/20120708075323/http://futpedia.globo.com/campeonatos/campeonato-brasileiro/1979/11/15/botafogo-0-x-0-figueirense Ostatni mecz w lidze</ref>. Ogółem w lidze brazylijskiej Manfrini rozegrał 92 spotkania, w których strzelił 26 bramek. Karierę zakończył w [[Juventus São Paulo|Juventusie São Paulo]] w 1980.

== Kariera reprezentacyjna ==
W [[Reprezentacja Brazylii w piłce nożnej mężczyzn|reprezentacji Brazylii]] Manfrini jedyny raz wystąpił [[19 grudnia]] [[1973]] w wygranym 2-1 towarzyskim meczu z Drużyną Gwiazd Ligi Brazylijskiej. Nigdy nie wystąpił w reprezentacji w oficjalnym meczu międzypaństwowym.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* Miniencyklopedia Piłka Nożna nr 11-12/2004, roz. Historia meczów reprezentacji Brazylii 1914–2004, cz. 5 (1957–2004), Oficyna wydawnicza ATUT, Wrocław 2004, ISSN 1644-8189, str. 27.

== Linki zewnętrzne ==
* [http://mamvs.narod.ru/BRAZIL/m/ma1/Monfrini_Antonio_Monfrini_Neto.htm Profil]
* [https://archive.is/20090223202529/http://futpedia.globo.com/jogadores/manfrini Statystyki w lidze]
* [http://esporte.uol.com.br/futebol/biografias/1193/manfrini/ Biografia] (port.)
* [https://archive.is/20090705030608/http://terceirotempo.ig.com.br/quefimlevou_interna.php?id=1389&sessao=f Biografia] (port.)

{{SORTUJ:Manfrini}}
[[Kategoria:Reprezentanci Brazylii w piłce nożnej]]
[[Kategoria:Piłkarze AA Ponte Preta]]
[[Kategoria:Piłkarze SE Palmeiras]]
[[Kategoria:Piłkarze Fluminense FC]]
[[Kategoria:Piłkarze Botafogo FR]]
[[Kategoria:Piłkarze CA Juventus]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1950]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w São Paulo]]

title: · Manfrini

Pełne imię i nazwisko: Antônio Manfrini Neto

Data i miejsce urodzenia: 23 czerwca 1950 · São Paulo

Pozycja: pomocnik

title: Kariera seniorska

Lata: Klub · Wyst. · Gole

Ponte Preta

SE Palmeiras · 4 · (1)

Fluminense FC · 67 · (21)

Botafogo · 25 · (5)

Juventus

title: Kariera reprezentacyjna

Lata: Reprezentacja · Wyst. · Gole

Brazylia · 1 · (0)


text:
# Dobroszyce (gmina)
Dobroszyce – gmina wiejska w województwie dolnośląskim, w powiecie oleśnickim, należąca do aglomeracji wrocławskiej.
Siedzibą urzędu gminy są Dobroszyce.
Gmina należy do związku gmin „Stowarzyszenie Gmin Turystycznych Wzgórz Trzebnickich i Doliny Baryczy” oraz grupy partnerskiej „Dolina Dobrej Widawy”. Gmina współpracuje również z Sądową Wisznią na Ukrainie.
Najciekawsze zabytki gminy znajdują się w Dobroszycach, Dobrej i Dobrzeniu.
W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie wrocławskim.
Według danych z 30 czerwca 2004 gminę zamieszkiwało 5997 osób. Natomiast według danych z 30 czerwca 2020 roku gminę zamieszkiwały 6863 osoby.

## Struktura powierzchni
Według danych z roku 2002 gmina Dobroszyce ma obszar 131,74 km², w tym:
- użytki rolne: 48%
- użytki leśne: 44%

Gmina stanowi 12,55% powierzchni powiatu.

## Demografia
Dane z 30 czerwca 2004:
| Opis                              | Ogółem | Ogółem | Kobiety | Kobiety | Mężczyźni | Mężczyźni |
| --------------------------------- | ------ | ------ | ------- | ------- | --------- | --------- |
| jednostka                         | osób   | %      | osób    | %       | osób      | %         |
| populacja                         | 5997   | 100    | 3024    | 50,4    | 2973      | 49,6      |
| gęstość zaludnienia (mieszk./km²) | 45,5   | 45,5   | 23      | 23      | 22,6      | 22,6      |

## Sąsiednie gminy
Długołęka, Krośnice, Oleśnica, Twardogóra, Zawonia

title: Dobroszyce (gmina)

wikitext:
{{Polska jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                     = Dobroszyce
 |dopełniacz nazwy          = gminy Dobroszyce
 |jednostka                 = [[gmina wiejska]]
 |zdjęcie                   =
 |opis zdjęcia              =
 |herb                      = POL gmina Dobroszyce COA.svg
 |flaga                     = Flag of Dobroszyce rural district.gif
 |województwo               = [[Województwo dolnośląskie|dolnośląskie]]
 |powiat                    = [[Powiat oleśnicki|oleśnicki]]
 |TERC                      = 2014032
 |siedziba                  =
 |stanowisko zarządzającego = wójt
 |zarządzający              = Artur Ciosek
 |rok powierzchni           =
 |powierzchnia              = 131,74
 |rok ludności              = 30.06.2016
 |liczba ludności           = 6473<ref name="populacja2016">{{Polska w liczbach|id=gmina_Dobroszyce|nazwa=Gmina Dobroszyce w liczbach|data dostępu=14 marca 2016}}</ref>
 |gęstość zaludnienia       = 49,1
 |urbanizacja               =
 |numer kierunkowy          = (+48) 71
 |kod pocztowy              =
 |tablice rejestracyjne     = DOL
 |adres urzędu              = Rynek 16
56-410 [[Dobroszyce]]
 |plan                      = Dobroszyce (gmina) location map.png
 |liczba sołectw            = 15
 |liczba miejscowości       = 14
 |mapa województwa          =
 |mapa powiatu              = Powiat oleśnicki granice gmin i miast Dobroszyce.png
 |kod mapy                  = dolnośląskie
 |współrzędne               = 51°15′53N 17°20′21E
 |commons                   = Category:Gmina Dobroszyce
 |www                       = http://www.dobroszyce.pl
 |bip                       = http://www.dobroszyce.pl/bip
}}
'''Dobroszyce''' – [[gmina]] [[gmina wiejska|wiejska]] w [[województwo dolnośląskie|województwie dolnośląskim]], w [[powiat oleśnicki|powiecie oleśnickim]], należąca do [[Aglomeracja wrocławska|aglomeracji wrocławskiej]].

Siedzibą urzędu gminy są [[Dobroszyce]].

Gmina należy do związku gmin „Stowarzyszenie Gmin Turystycznych Wzgórz Trzebnickich i Doliny Baryczy” oraz grupy partnerskiej „Dolina Dobrej Widawy”. Gmina współpracuje również z [[Sądowa Wisznia|Sądową Wisznią]] na [[Ukraina|Ukrainie]].

Najciekawsze zabytki gminy znajdują się w [[Dobroszyce|Dobroszycach]], [[Dobra (powiat oleśnicki)|Dobrej]] i [[Dobrzeń|Dobrzeniu]].

[[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] gmina położona była w [[Województwo wrocławskie (1975–1998)|województwie wrocławskim]].

Według danych z 30 czerwca 2004<ref name=autonazwa2>{{cytuj stronę|url=http://demografia.stat.gov.pl/BazaDemografia/|tytuł=Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast|opublikowany=[[Główny Urząd Statystyczny|GUS]]|język=pl|data dostępu=2010-09-14}}</ref> gminę zamieszkiwało 5997 osób. Natomiast według danych z 30 czerwca 2020 roku gminę zamieszkiwały 6863 osoby<ref>{{Cytuj |autor = GUS |tytuł = TABL. 11. LUDNOŚĆ WEDŁUG WOJEWÓDZTW, POWIATÓW, GMIN ORAZ PŁCI W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM W 2020 R. |data = 30.06.2020}}</ref>.

== Struktura powierzchni ==
Według danych z roku 2002<ref name=autonazwa1>{{cytuj stronę|url=http://www.regioset.pl/|tytuł=Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset|opublikowany=regioset.pl|język=pl|data dostępu=2010-09-14}}</ref> gmina Dobroszyce ma obszar 131,74 km², w tym:
* użytki rolne: 48%
* użytki leśne: 44%

Gmina stanowi 12,55% powierzchni powiatu.

== Demografia ==
Dane z 30 czerwca 2004<ref name=autonazwa2 />:
{| class="wikitable"
!Opis || colspan=2|Ogółem || colspan=2|Kobiety || colspan=2|Mężczyźni
|-
|jednostka || osób || % || osób || % || osób || %
|--
|populacja || '''5997''' || 100 || 3024 || 50,4 || 2973 || 49,6
|--
|gęstość zaludnienia
(mieszk./km²) || colspan=2| 45,5 || colspan=2| 23 || colspan=2| 22,6
|}

[[Plik:Piramida wieku Gmina Dobroszyce.png|thumb|690x480px|center
|Piramida wieku mieszkańców gminy Dobroszyce w 2014 roku<ref name="populacja2016" />]]

== Sąsiednie gminy ==
[[Długołęka (gmina)|Długołęka]], [[Krośnice (gmina)|Krośnice]], [[Oleśnica (gmina wiejska w województwie dolnośląskim)|Oleśnica]], [[Twardogóra (gmina)|Twardogóra]], [[Zawonia (gmina)|Zawonia]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [https://www.dobroszyce.pl/ Urząd Gminy Dobroszyce]
* [http://kociegory.com/ Stowarzyszenie Gmin Turystycznych Wzgórz Trzebnickich i Doliny Baryczy]
* [http://www.partnerstwa.eko.org.pl/?strona=54 Dolina Dobrej Widawy]
* {{Cytuj stronę | url = http://www.dobroszyce.pl/bip/pliki/Sprawozdanie_Dobroszyce_2006-CMYK.pdf | tytuł = Sprawozdanie Rady Gminy 2006 | opublikowany = dobroszyce.pl | archiwum = https://web.archive.org/web/20081221095702/http://www.dobroszyce.pl/bip/pliki/Sprawozdanie_Dobroszyce_2006-CMYK.pdf | zarchiwizowano = 2008-12-21}}

{{Gmina Dobroszyce}}
{{Powiat oleśnicki}}
{{Powiat oleśnicki (dawny)}}

[[Kategoria:Dobroszyce (gmina)| ]]

title: Dobroszyce

Herb: Flaga

Województwo: dolnośląskie

Powiat: oleśnicki

Wójt: Artur Ciosek

Tablice rejestracyjne: DOL

title: Szczegółowy podział administracyjny


text:
# Nowe Miasto (powiat płoński)
Nowe Miasto (alt. Nowe Miasto nad Soną) – miasto w Polsce, w województwie mazowieckim, w powiecie płońskim, w gminie Nowe Miasto. Leży nad rzeką Soną, lewym dopływem Wkry.
Nowe Miasto uzyskało lokację miejską w 1420 roku, zdegradowane w 1870 roku. Prawa miejskie odzyskało w 2022 r. Miasto królewskie Korony Królestwa Polskiego w województwie mazowieckim. Należało do dzierżawy Nowe Miasto w ziemi zakroczymskiej w 1617 roku. Do 1954 roku siedziba wiejskiej gminy Modzele. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.
Miejscowość jest siedzibą gminy Nowe Miasto. Administracyjnie Nowe Miasto jest sołectwem.
W latach 1954–1972 miejscowość była siedzibą gromady Nowe Miasto.
Miejscowość turystyczno-wypoczynkowa dla Warszawy (Zalew Nowomiejski i lasy).

## Podział administracyjny
| SIMC    | Nazwa   |
| ------- | ------- |
| 1061156 | Czernie |
| 1056913 | Osówka  |
| 1056920 | Piaski  |

## Historia
Prawdopodobnie istniał tu gród otoczony fosą. Później stanął zamek będący siedzibą książąt mazowieckich. Nowe Miasto było lokowane w XIV wieku, o czym świadczy wzmianka z 1398 roku "jest to miasto książęce, stolica powiatu sądowego ziemi zakroczymskiej". W 1386 roku zostaje tu erygowana parafia. Obecny kościół został zbudowany około 1471 roku.
Książę Janusz I obdarzył w 1420 roku miejscowość prawem miejskim chełmińskim i nadał mu nazwę Nowe Miasto oraz ustanowił przywileje na prowadzenie wagi i postrzygalni sukna. Herb Nowego Miasta wyglądał następująco: na tarczy o niebieskim tle widniała postać św. Jana Chrzciciela trzymającego na ręku Baranka Bożego, w kole z chorągiewką.
Nowe Miasto było ważnym węzłem drogowym o czym świadczyło osiem gościńców wychodzących w różnych kierunkach. Odbywały się tu co czwartek słynne targi oraz jarmarki. O zamożności miasta świadczą protokoły z odbytych lustracji np. lustracja z 1564/1565 stwierdza, że było tu 65 ogrodów, 274 domy, kościół murowany, plebania, szpital, łaźnia, postrzygalnia, waga, dwa młyny, 13 piwowarów i 20 pędzących gorzałkę. Największy rozkwit miasta przypada na XVI wiek. W 1644 roku przebywała w miejscowym zamku Ludwika Maria Gonzaga, późniejsza żona króla Władysława IV. Towarzyszący Ludwice Marii w podróży kanclerz wielki litewski Albrycht Stanisław Radziwiłł niezbyt pochlebnie wyrażał się o Nowym Mieście. Zapisał w swoich pamiętnikach pod datą 2 marca 1646 r.: „Nowe Miasto tylko z imienia, bo żadną miarą nawet nazwy brudnej wsi niegodne.”. Po ogromnych zniszczeniach jakich dokonali Szwedzi w latach 1655–1660 miasto się wyludniło. Później walki francusko-rosyjskie na tym terenie (grudzień 1806 r.), jak również oba powstania w XIX wieku przyczyniają się do dalszej stagnacji miasta. W roku 1869 na mocy ukazu carskiego Nowe Miasto traci prawa miejskie z których korzystało przez 467 lat. Prawa miejskie odzyskało 1 stycznia 2022.
Pod koniec XIX i na początku XX wieku wzrasta liczba mieszkańców (1885 r. – 2226, 1939 – ok. 3 tys.).

title: Nowe Miasto (powiat płoński)

wikitext:
{{Polskie miasto infobox
 |nazwa                     = Nowe Miasto
 |dopełniacz nazwy          = Nowego Miasta (powiat płoński)
 |zdjęcie                   = Nowe Miasto, kościół par. p.w. Świętej Trójcy 01; Kot.JPG
 |opis zdjęcia              = Front kościoła Świętej Trójcy
 |województwo               = mazowieckie
 |powiat                    = [[Powiat płoński|płoński]]
 |gmina                     = [[Nowe Miasto (gmina)|Nowe Miasto]]
 |herb                      = POL gmina Nowe Miasto COA.png
 |flaga                     = POL gmina Nowe Miasto flag.png{{!}}border
 |dewiza                    =
 |data założenia            =
 |prawa miejskie            = 1420–1870, 2022
 |stanowisko zarządzającego = burmistrz
 |zarządzający              = Sławomir Zalewski
 |powierzchnia              = 8,92<ref name="gus2022">{{Cytuj |url=https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ludnosc/powierzchnia-i-ludnosc-w-przekroju-terytorialnym-w-2022-roku,7,19.html |tytuł=Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2022 roku |data=2022-12-07 |data dostępu=2022-12-08 |opublikowany=Główny Urząd Statystyczny}}</ref>
 |wysokość                  =
 |liczba ludności           = 1510{{r|rap}}
 |rok                       = 2022
 |gęstość zaludnienia       = 172
 |strefa numeracyjna        = 23
 |kod pocztowy              = 09-120{{r|poczta}}
 |tablice rejestracyjne     = WPN
 |plan miasta               = MOs810, WG 2024 7 Mazowsze W-N (Nowe Miasto nad Soną. plan).jpg
 |kod mapy                  = Nowe Miasto (gmina)
 |współrzędne               = 52°39′23″N 20°37′50″E
 |TERYT                     = 1420084{{r|teryt}}
 |SIMC                      = 0120900{{r|teryt}}
 |hasło promocyjne          =
 |adres urzędu miasta       = ul. Apteczna 8, 09-120 Nowe Miasto
 |commons                   = Category:Nowe Miasto, powiat płoński
 |wikinews                  =
 |wikicytaty                =
 |wikisłownik               =
 |www                       = https://www.ugnowemiasto.pl/
 |bip                       = https://bipnowemiasto.pl/
}}{{Inne znaczenia|miasta w powiecie płońskim|[[Nowe Miasto|inne znaczenia]]}}
'''Nowe Miasto''' (alt. '''Nowe Miasto nad Soną''') – [[Lista miast w Polsce|miasto w Polsce]], w [[województwo mazowieckie|województwie mazowieckim]], w [[powiat płoński|powiecie płońskim]], w [[Nowe Miasto (gmina)|gminie Nowe Miasto]]{{r|teryt|roz}}. Leży nad rzeką [[Sona (rzeka)|Soną]], lewym [[dopływ]]em [[Wkra (dopływ Narwi)|Wkry]].

Nowe Miasto uzyskało [[lokacja (historia)|lokację miejską]] w [[1420]] roku, zdegradowane w [[1870]] roku<ref>Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 54–55.</ref>. Prawa miejskie odzyskało w 2022 r. [[Miasto królewskie]] [[Korona Królestwa Polskiego|Korony Królestwa Polskiego]] w [[województwo mazowieckie (I Rzeczpospolita)|województwie mazowieckim]]<ref>[[Adolf Pawiński]], Mazowsze, Warszawa 1895, s. 38.</ref>. Należało do dzierżawy Nowe Miasto w [[ziemia zakroczymska|ziemi zakroczymskiej]] w [[1617]] roku<ref>Lustracje województwa mazowieckiego XVII wieku. Cz. 1 1617–1620, wydała Alina Wawrzyńczyk, Wrocław 1968, s. 32.</ref>. Do [[1954]] roku siedziba wiejskiej [[Modzele (gmina)|gminy Modzele]]. [[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] miejscowość administracyjnie należała do [[województwo ciechanowskie|województwa ciechanowskiego]].

Miejscowość jest siedzibą [[Nowe Miasto (gmina)|gminy Nowe Miasto]]. Administracyjnie Nowe Miasto jest sołectwem{{r|sol}}.

W latach 1954–1972 miejscowość była siedzibą gromady [[Nowe Miasto (gromada w powiecie płońskim)|Nowe Miasto]].

Miejscowość turystyczno-wypoczynkowa dla [[Warszawa|Warszawy]] ([[Zalew Nowomiejski]] i lasy).

== Podział administracyjny ==
{|class="wikitable" width=40%
|+Integralne części miasta{{r|teryt|roz}}
! SIMC !!  Nazwa
|-
|1061156 || Czernie
|-
|1056913 || Osówka
|-
|1056920 || Piaski
|}

== Historia ==
[[Plik:MOs810, WG 2024 7 Mazowsze W-N (Nowe Miasto nad Soną, market square) (4).jpg|lewo|mały|240x240px|Główny Rynek]]
[[Plik:MOs810, WG 2024 7 Mazowsze W-N (Nowe Miasto nad Soną, wooden buildings 9).jpg|lewo|mały|240x240px|Architektura drewniana (ul. Kościelna)]]
[[Plik:MOs810, WG 2024 7 Mazowsze W-N (UMiG Nowe Miasto nad Soną).jpg|lewo|mały|240x240px|Urząd Miasta i Gminy]]
Prawdopodobnie istniał tu [[gród]] otoczony [[fosa|fosą]]. Później stanął zamek będący siedzibą książąt [[Mazowsze|mazowieckich]]. Nowe Miasto było lokowane w XIV wieku, o czym świadczy wzmianka z 1398 roku "jest to miasto książęce, stolica powiatu sądowego ziemi zakroczymskiej". W 1386 roku zostaje tu erygowana [[parafia]]. Obecny kościół został zbudowany około 1471 roku.

Książę [[Janusz I Starszy|Janusz I]] obdarzył w 1420 roku miejscowość [[prawo chełmińskie|prawem miejskim chełmińskim]] i nadał mu nazwę Nowe Miasto oraz ustanowił przywileje na prowadzenie wagi i postrzygalni sukna. Herb Nowego Miasta wyglądał następująco: na tarczy o niebieskim tle widniała postać [[Jan Chrzciciel|św. Jana Chrzciciela]] trzymającego na ręku Baranka Bożego, w kole z chorągiewką.

Nowe Miasto było ważnym węzłem drogowym o czym świadczyło osiem gościńców wychodzących w różnych kierunkach. Odbywały się tu co czwartek słynne targi oraz jarmarki. O zamożności miasta świadczą protokoły z odbytych lustracji np. lustracja z 1564/1565 stwierdza, że było tu 65 ogrodów, 274 domy, kościół murowany, plebania, szpital, łaźnia, postrzygalnia, waga, dwa młyny, 13 piwowarów i 20 pędzących gorzałkę. Największy rozkwit miasta przypada na XVI wiek. W 1644 roku przebywała w miejscowym zamku [[Ludwika Maria Gonzaga]], późniejsza żona króla [[Władysław IV Waza|Władysława IV]]. Towarzyszący Ludwice Marii w podróży [[kanclerz wielki litewski]] [[Albrycht Stanisław Radziwiłł]] niezbyt pochlebnie wyrażał się o Nowym Mieście. Zapisał w swoich pamiętnikach pod datą 2 marca 1646 r.: „Nowe Miasto tylko z imienia, bo żadną miarą nawet nazwy brudnej wsi niegodne.”<ref>Albrycht Stanisław Radziwiłł, Pamiętnik o dziejach w Polsce, tłum. i opr. Adam Przyboś i Roman Żelewski, t. 2, Warszawa 1980, s. 480</ref>. Po ogromnych zniszczeniach jakich dokonali Szwedzi w latach 1655–1660 miasto się wyludniło. Później walki francusko-rosyjskie na tym terenie (grudzień [[1806]] r.), jak również oba powstania w XIX wieku przyczyniają się do dalszej stagnacji miasta. W roku 1869 na mocy ukazu carskiego Nowe Miasto traci prawa miejskie z których korzystało przez 467 lat. Prawa miejskie odzyskało 1 stycznia 2022<ref>{{Cytuj |tytuł = Od 1 stycznia 2022 r. w Polsce przybędzie 10 miast |data dostępu = 2021-12-31 |opublikowany = Serwis Samorządowy PAP |url = https://samorzad.pap.pl/kategoria/aktualnosci/od-1-stycznia-2022-r-w-polsce-przybedzie-10-miast |język = pl}}</ref>.

Pod koniec XIX i na początku XX wieku wzrasta liczba mieszkańców (1885 r. – 2226, 1939 – ok. 3 tys.).

== Ludzie związani z Nowym Miastem ==
{{Kategoria główna|Ludzie związani z Nowym Miastem (powiat płoński)}}

== Zobacz też ==
* [[Cmentarz żydowski w Nowym Mieście]]

== Przypisy ==
<references >
* <ref name=rap>[https://bip-v1-files.idcom-jst.pl/sites/47322/wiadomosci/756456/files/raport_o_stanie_miasta_i_gminy_nowe_miasto_w_roku_2023.pdf Raport o stanie gminy Nowe Miasto w 2023. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2023] s. 71</ref>
* <ref name=sol>[https://bipnowemiasto.pl/jednostki_pomocnicze/1/solectwa BIP gminy, sołectwa]</ref>
* <ref name=teryt>[http://eteryt.stat.gov.pl/eTeryt/rejestr_teryt/udostepnianie_danych/baza_teryt/uzytkownicy_indywidualni/wyszukiwanie/wyszukiwanie.aspx?contrast=default GUS. Wyszukiwarka TERYT]</ref>
* <ref name=roz>''Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części'' ({{Dziennik Ustaw|2013|200}})</ref>
* <ref name=poczta>{{Poczta Polska|2013|s=825|data dostępu=2022-11-28}}</ref>
</references>

== Linki zewnętrzne ==
* {{SgKP|VII|224|Nowe Miasto (2)}}

{{Miasta województwa mazowieckiego}}
{{Gmina Nowe Miasto}}
{{Powiat płoński}}
{{Powiat płoński (dawny)}}
{{Miasta zdegradowane reformą carską z 1869–1870}}

[[Kategoria:Nowe Miasto (powiat płoński)|*]]
[[Kategoria:Dzierżawa Nowe Miasto]]
[[Kategoria:Miasta królewskie I Rzeczypospolitej (województwo mazowieckie)]]
[[Kategoria:Miasta polskie lokowane na prawie chełmińskim]]
[[Kategoria:Miasta w Polsce lokowane w XV wieku]]
[[Kategoria:Miasta w województwie mazowieckim]]
[[Kategoria:Miasta w Polsce, którym nadano prawa miejskie w XXI wieku]]

title: Nowe Miasto

Województwo: mazowieckie

Powiat: płoński

Gmina: Nowe Miasto

Burmistrz: Sławomir Zalewski

Tablice rejestracyjne: WPN


text:
# Železnice
Železnice — miasto w Czechach, w kraju hradecki, w powiecie Jiczyn.
Według danych z 1 stycznia 2024, liczba mieszkańców miasta wynosi 1374 osoby (1104. miejsce w kraju wśród miejscowości; 553. miejsce wśród miast).

## Demografia
| Rok             | 2008 | 2016 | 2024 |
| --------------- | ---- | ---- | ---- |
| Liczba ludności | 1239 | 1271 | 1374 |

title: Železnice

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Železnice
 |nazwa oryginalna                =
 |dopełniacz nazwy                =
 |jednostka                       =
 |zdjęcie                         = Obecní úřad na náměstí Svobody.JPG
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            = Zeleznice_CZ_CoA.gif
 |flaga                           = Zeleznice_CZ_flag.gif
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = kraj hradecki
 |1. jednostka administracyjna    =
 |2. jednostka administracyjna    = [[powiat Jiczyn|Jiczyn]]
 |siedziba                        =
 |ISO 3166-2                      =
 |powierzchnia                    = 13,09 km²
 |wysokość                        = 321 m n.p.m.
 |rok                             = 2024
 |liczba ludności                 = 1 374<ref name="Populacja" />
 |gęstość zaludnienia             = 105 os./km²
 |numer kierunkowy                =
 |kod pocztowy                    = 507 13
 |tablice rejestracyjne           =
 |adres urzędu                    =
 |plan                            =
 |mapa                            =
 |nazwa mapy                      =
 |współrzędne                     = 50°28′22″N 15°23′5″E
 |commons                         = Category:Železnice
 |www                             = http://www.zeleznice.net
}}
'''Železnice''' — miasto w [[Czechy|Czechach]], w [[Kraj hradecki|kraju hradecki]], w [[Powiat Jiczyn|powiecie Jiczyn]].

Według danych z 1 stycznia 2024, liczba mieszkańców miasta wynosi 1374 osoby (1104. miejsce w kraju wśród miejscowości; 553. miejsce wśród miast)<ref name="Populacja" />.

== Demografia ==
{| class="wikitable" style="text-align:right"
|-
!style="background:#ddffdd"|Rok
!style="background:#f3fff3"|'''2008'''
!style="background:#f3fff3"|'''2016'''
!style="background:#f3fff3"|'''2024'''
|-
!style="background:#ddffdd"|Liczba ludności
| 1239<ref name="Populacja2008" />
| 1271<ref name="Populacja2016" />
| 1374<ref name="Populacja" />
|}

== Przypisy ==
<references>
<ref name="Populacja">{{Cytuj |tytuł = Počet obyvatel v obcích České republiky k 1. 1. 2024 |data = 2024-05-17 |data dostępu = 2024-10-23 |opublikowany = Český statistický úřad |url = https://csu.gov.cz/docs/107508/3e00574b-cd53-1cad-359c-b74df951754d/1300722403.pdf?version=1.0 |język = en cs}}</ref>
<ref name="Populacja2016">{{Cytuj |tytuł = Počet obyvatel v obcích České republiky k 1. 1. 2016 |data dostępu = 2024-10-23 |opublikowany = Český statistický úřad |url = https://www.zsvisnove.eu/wp-content/uploads/2017/11/Po%C4%8Det-obyvatel-v-obc%C3%ADch-%C4%8Cesk%C3%A9-republiky-k-1.-1.-2016.pdf |język = en cs}}</ref>
<ref name="Populacja2008">{{Cytuj |tytuł = Počet obyvatel v obcích České republiky k 1. 1. 2008 |data dostępu = 2024-10-23 |opublikowany = Český statistický úřad |url = https://csu.gov.cz/docs/107508/04511bf0-a70f-090e-ff6b-e92e4d9f2f4e/13010803.pdf?version=1.0 |język = en cs}}</ref>
</references>

== Linki zewnętrzne ==
*[http://www.zeleznice.net Strona miasta]

{{Powiat Jiczyn}}

[[Kategoria:Miasta w kraju hradeckim]]
[[Kategoria:Powiat Jiczyn]]

title: Železnice

Państwo: Czechy

Kraj: hradecki

Powiat: Jiczyn

• gęstość: 105 os./km²