text:
# Pumi (rasa psa)
Pumi – rasa psa, należąca do grupy psów pasterskich i zaganiających, zaklasyfikowana do sekcji psów pasterskich (owczarskich). Nie podlega próbom pracy.

## Rys historyczny
Rasa powstała w XVII lub XVIII wieku, kiedy to do Węgier przywożono owczarskie „teriery” z Niemiec i Francji. Psy te krzyżowały się z puli, czego skutkiem były owczarki w typie teriera. Z początku trzymano je tylko do pracy, a w hodowli wykorzystywano inne węgierskie rasy jak mudi lub puli.
W 1996 roku pumi otrzymały własny standard FCI.

## Wygląd

### Szata i umaszczenie
Na ringu akceptowany jest każdy odcień szarości. Szczeniaki rodzą się czarne, a ich sierść jaśnieje dopiero w 6-8 tygodniu życia. Dopuszczalne są też kolory takie jak czarny, biały i maszkos fakó, czyli żółto-brązowy z ciemną maską (znany też jako śniady z maską).
Szata jest kręcona, gruba, średniej długości, z miękkim podszerstkiem.

## Użytkowość
Pumi były używane nie tylko do pasienia owiec, ale również bydła i świń. Poza tym, tępiły małe gryzonie. Teraz są trzymane głównie jako psy do towarzystwa, lecz nadają się także do różnych form konkursów tj. agility czy obedience.

## Zachowanie i temperament
Psy tej rasy potrzebują wczesnej socjalizacji, są psami aktywnymi, łatwymi w prowadzeniu. Należy zapewnić im dużo intensywnych ćwiczeń. Bez odpowiedniej stymulacji fizycznej i umysłowej mają tendencje do niepokoju, szczekliwości oraz niszczycielstwa. Nie mają problemów z małymi dziećmi, aczkolwiek mogą próbować je zaganiać. Z racji swojej stróżującej natury wykazują naturalną nieufność wobec obcych oraz innych zwierząt.

title: Pumi (rasa psa)

wikitext:
{{Pies infobox
 |nazwa            = Pumi
 |grafika          = Hungarianpumi.JPG
 |opis grafiki     = Biały pumi
 |alt grafiki      =
 |inne nazwy       =
 |kraj patronacki  = [[Węgry]]
 |kraj pochodzenia =
 |wysokość         = Psy: 41–47 cm
Suki:38–44 cm
 |masa             = Psy: 10–15 kg
Suki: 8–13 kg
 |FCI              = Grupa I, Sekcja 1,
nr wzorca 56
 |AKC              = FSS (Foundation Stock Service)
 |ANKC             = Grupa 5 - Working
 |CKC              =
 |KC(UK)           =
 |NZKC             = Working
 |UKC              = Grupa 6 - Herding Dog (wzorzec FCI)
 |www FCI          = https://fci.be/en/nomenclature/PUMI-56.html
 |www AKC          = http://www.akc.org/dog-breeds/pumi/
 |www ANKC         = https://dogsaustralia.org.au/members/Breed/Detail/165
 |www CKC          =
 |www KC(UK)       =
 |www NZKC         = https://www.dogsnz.org.nz/breeds/info/pumi/539
 |www UKC          =
 |inne wzorce      =
 |commons          = Pumi
}}
'''Pumi''' – [[Rasy psa|rasa psa]], należąca do grupy [[pies pasterski|psów pasterskich]] i [[pies zaganiający|zaganiających]], zaklasyfikowana do sekcji psów pasterskich (owczarskich). Nie podlega [[Próby i konkursy pracy psów myśliwskich|próbom pracy]]<ref name=IEPR>{{Cytuj książkę |nazwisko = Fournier |imię = Alain |tytuł = Ilustrowana encyklopedia psów rasowych |strony = 70}}</ref>.

== Rys historyczny ==
Rasa powstała w [[XVII wiek|XVII]] lub [[XVIII wiek|XVIII]] wieku, kiedy to do [[Węgry|Węgier]] przywożono owczarskie „[[terier]]y” z [[Niemcy|Niemiec]] i [[Francja|Francji]]. Psy te krzyżowały się z [[puli]], czego skutkiem były owczarki w typie teriera. Z początku trzymano je tylko do pracy, a w hodowli wykorzystywano inne węgierskie rasy jak [[mudi]] lub puli.
W [[1996]] roku pumi otrzymały własny standard [[Międzynarodowa Federacja Kynologiczna|FCI]].

== Wygląd ==
[[Plik:Pumi3.jpg|thumb|left|230px|Pumi o szarym umaszczeniu]]

=== Szata i umaszczenie ===
Na ringu akceptowany jest każdy odcień szarości. Szczeniaki rodzą się czarne, a ich sierść jaśnieje dopiero w 6-8 tygodniu życia. Dopuszczalne są też kolory takie jak czarny, biały i ''maszkos fakó'', czyli żółto-brązowy z ciemną maską (znany też jako śniady z maską).
Szata jest kręcona, gruba, średniej długości, z miękkim [[podszerstek|podszerstkiem]].

== Użytkowość ==
Pumi były używane nie tylko do pasienia [[Owca domowa|owiec]], ale również [[bydło domowe|bydła]] i [[Świnia domowa|świń]]. Poza tym, tępiły małe [[gryzonie]]. Teraz są trzymane głównie jako psy do towarzystwa, lecz nadają się także do różnych form konkursów tj. [[agility]] czy obedience.

== Zachowanie i temperament ==
Psy tej rasy potrzebują wczesnej [[socjalizacja|socjalizacji]], są psami aktywnymi, łatwymi w prowadzeniu. Należy zapewnić im dużo intensywnych ćwiczeń. Bez odpowiedniej stymulacji fizycznej i umysłowej mają tendencje do niepokoju, szczekliwości oraz niszczycielstwa. Nie mają problemów z małymi dziećmi, aczkolwiek mogą próbować je zaganiać. Z racji swojej stróżującej natury wykazują naturalną nieufność wobec obcych oraz innych zwierząt<ref name="Vor">{{Cytuj książkę |nazwisko = Vorwald Dohner |imię = Janet |tytuł = Farm Dogs: A Comprehensive Breed Guide to 93 Guardians, Herders, Terriers and other Canine Working Partners |strony = 309}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Fournier |imię = Alain |tytuł = Ilustrowana encyklopedia psów rasowych |data = 2012 |wydawca = Carta Blanca. Grupa Wydawnicza PWN |miejsce = Warszawa |isbn = 978-83-7705-179-5 |strony =}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{Cytuj stronę | url = http://www.zkwp.pl/zg/wzorce/56.pdf | tytuł = Wzorzec rasy | opublikowany = zkwp.pl | archiwum = https://web.archive.org/web/20161021002846/http://www.zkwp.pl/zg/wzorce/56.pdf | zarchiwizowano = 2016-10-21}}

{{psy pasterskie}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Psy pasterskie]]
[[Kategoria:Rasy psów]]

title: Pumi

Kraj patronacki: Węgry

Wysokość: Psy: 41–47 cm · Suki:38–44 cm

Masa: Psy: 10–15 kg · Suki: 8–13 kg

FCI: Grupa I, Sekcja 1, · nr wzorca 56

AKC: FSS (Foundation Stock Service)

ANKC: Grupa 5 - Working

NZKC: Working

UKC: Grupa 6 - Herding Dog (wzorzec FCI)


text:
# Cornelia Schmalz-Jacobsen
Cornelia Schmalz-Jacobsen (ur. 11 listopada 1934 w Berlinie) – niemiecka polityk i dziennikarz.
Urodzona jako Cornelia Helmrich w rodzinie protestanckiej. Pracowała w radiu, telewizji i wydawnictwach prasowych. Od 1968 członkini FDP. Od 1972 do 1985 była radną miejską w Monachium. Od 1985 do 1989 pełniła funkcję senatorki Berlina do spraw rodziny i młodzieży. W 1988 została sekretarzem generalnym FDP. Od 1990 zasiadała w Bundestagu, a od listopada 1991 była pełnomocnikiem rządu niemieckiego do spraw obcokrajowców.

wikiname: plwiki

title: Cornelia Schmalz-Jacobsen

in_language: pl

wikitext:
{{Polityk infobox
 |polityk             = Cornelia Schmalz-Jacobsen
 |imię i nazwisko org =
 |grafika             = Bundesarchiv B 145 Bild-F086559-0015, Bonn, Pressekonferenz, Schmalz-Jacobsen.jpg
 |opis grafiki        = [[Bonn]], 1990
 |data urodzenia      = [[11 listopada]] [[1934]]
 |miejsce urodzenia   = [[Berlin]]
 |data śmierci        =
 |miejsce śmierci     =
 |funkcja             = sekretarz generalny
 |partia              = [[Wolna Partia Demokratyczna|FDP]]
 |od                  = 1988
 |do                  =
 |poprzednik          =
 |następca            =
 |podpis              =
 |odznaczenia         =
 |commons             = Category:Cornelia Schmalz-Jacobsen
 |quote               =
}}
'''Cornelia Schmalz-Jacobsen''' (ur. 11 listopada 1934 w [[Berlin]]ie) – [[Niemcy|niemiecka]] [[polityka|polityk]] i [[dziennikarz]].

Urodzona jako Cornelia Helmrich w rodzinie [[protestantyzm|protestanckiej]]. Pracowała w radiu, telewizji i wydawnictwach prasowych. Od 1968 członkini [[Wolna Partia Demokratyczna|FDP]]. Od 1972 do 1985 była [[rada miasta|radną miejską]] w [[Monachium]]. Od 1985 do 1989 pełniła funkcję senatorki [[Berlin]]a do spraw rodziny i młodzieży. W 1988 została sekretarzem generalnym FDP. Od 1990 zasiadała w [[Bundestag]]u<ref>[http://webarchiv.bundestag.de/archive/2007/0206/mdb/mdb13/bio/S/schmaco0.html Bundestag Archiv, ''Cornelia Schmalz-Jacobsen'']</ref>, a od listopada 1991 była pełnomocnikiem rządu niemieckiego do spraw obcokrajowców<ref>[[Piotr Cywiński (dziennikarz)|Piotr Cywiński]], ''Obce ciało'', w: ''[[Wprost]]'', nr 15/1992, s.34</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Pełnomocnicy Rządu Federalnego ds. Migracji, Uchodźców i Integracji}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Schmalz-Jacobsen, Cornelia}}
[[Kategoria:Niemieccy politycy]]
[[Kategoria:Niemieccy dziennikarze]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Berlinie]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1934]]

title: Cornelia Schmalz-Jacobsen

Data i miejsce urodzenia: 11 listopada 1934 · Berlin

Przynależność polityczna: FDP


text:
# Live in Austin, TX (album The Black Keys)
Live in Austin, TX – oficjalny koncertowy bootleg bluesrockowego duetu The Black Keys. Część materiału płyty był już wcześniej opublikowany na limitowanym dvd Thickfreakness In Austin, wydanym 7 września 2004.

## Lista utworów
1. "Hard Row" – 3:36
2. "Thickfreakness" – 3:38
3. "Busted" – 3:10
4. "Them Eyes" – 3:20
5. "The Breaks" – 3:39
6. "Set You Free" – 3:02
7. "Do The Rump" – 4:02
8. "I'll Be Your Man" – 4:02
9. "Have Love Will Travel" – 3:17
10. "No Trust" – 3:42
11. "No Fun" – 3:44
12. "Everywhere I Go" (Bisy) – 4:56
13. "Heavy Soul" (Bisy) – 4:16

## Twórcy
- Dan Auerbach - gitara, śpiew
- Patrick Carney - perkusja
- Sal Ortiz-Steels - produkcja

wikitext:
{{Album muzyczny infobox
 |rodzaj albumu             = koncert
 |tytuł                     = Live in Austin, TX
 |okładka                   =
 |wykonawca                 = [[The Black Keys]]
 |wydany                    = [[5 maja]] [[2006]]
 |nagrywany                 = [[24 października]] [[2003]]
 |gatunek                   = [[Blues rock]]
 |długość                   = 48:17
 |wytwórnia                 = [[Jumper Productions]]
 |producent                 = Sal Ortiz-Steels
 |oceny                     =
 |rok wydania               = 2006
 |poprzedni album           = [[Chulahoma: The Songs of Junior Kimbrough]]
 |rok poprzedniego albumu   = 2006
 |następny album            = [[Magic Potion]]
 |rok następnego albumu     = 2006
}}
'''Live in Austin, TX''' – oficjalny koncertowy [[bootleg]] [[blues rock|bluesrockowego]] duetu [[The Black Keys]]. Część materiału płyty był już wcześniej opublikowany na limitowanym dvd ''Thickfreakness In Austin'', wydanym [[7 września]] [[2004]].

==Lista utworów==
# "Hard Row" – 3:36
# "Thickfreakness" – 3:38
# "Busted" – 3:10
# "Them Eyes" – 3:20
# "The Breaks" – 3:39
# "Set You Free" – 3:02
# "Do The Rump" – 4:02
# "I'll Be Your Man" – 4:02
# "Have Love Will Travel" – 3:17
# "No Trust" – 3:42
# "No Fun" – 3:44
# "Everywhere I Go" (Bisy) – 4:56
# "Heavy Soul" (Bisy) – 4:16

==Twórcy==
*[[Dan Auerbach]] - [[gitara]], [[śpiew]]
*[[Patrick Carney]] - [[perkusja]]
*Sal Ortiz-Steels - [[producent muzyczny|produkcja]]

[[kategoria:Albumy muzyczne wydane w roku 2006]]
[[Kategoria:Albumy The Black Keys]]
[[Kategoria:Albumy koncertowe]]

title: Live in Austin, TX

Nagrywany: 24 października 2003

Gatunek: Blues rock

Wydawnictwo: Jumper Productions

Producent: Sal Ortiz-Steels

Chulahoma: The Songs of Junior Kimbrough · (2006): Live in Austin, TX · (2006) · Magic Potion · (2006)


text:
# Jaskinia w Gańczorce
Jaskinia w Gańczorce (też: Grota w Gańczorce) – niewielka jaskinia w polskich Karpatach, w południowej części Beskidu Śląskiego.
Znajduje się wysoko, pod samym szczytem Gańczorki. Otwór łatwo dostępny, usytuowany jest na północny zachód od szczytu. Znajduje się w czwartej (licząc od wschodu) wychodni skalnej usytuowanej w północno-zachodnim zboczu Gańczorki.
Jaskinię stanowi jeden prosty korytarz, za którym znajduje się mała salka. Z jej północno-zachodniego krańca odchodzi na północ ciasny korytarzyk, wznoszący się nieco przez mały próg. Jaskinia rozwinięta jest w dużej soczewce gruboławicowych, gruboziarnistych piaskowców ciężkowickich, budujących wierzchołek Gańczorki. Jaskinia jest sucha, oświetlona w partiach wstępnych. Powstała zapewne w wyniku erozji wodnej.

title: Jaskinia w Gańczorce

wikitext:
{{Jaskinia infobox
 |nazwa                = Jaskinia w Gańczorce
 |nazwa oryginalna     = Grota w Gańczorce
 |grafika              =
 |opis grafiki         =
 |plan                 =
 |opis planu           =
 |państwo              = śląskie
 |położenie            = [[Beskid Śląski]]<br />[[Istebna]]
 |właściciel           = własność prywatna
 |właściciel szczegóły =
 |długość jaskini      = 7{{r|baza|pig}}
 |rozciągłość pozioma  =
 |głębokość            =
 |deniwelacja          = 0{{r|jpkf}} m
 |wysokość otworów     = 900{{r|jpkf}}
 |wysokość otworów ndd =
 |ekspozycja otworów   = pn.
 |data odkrycia        = znana od dawna
 |odkrywca             =
 |udostępnianie        =
 |kod                  = (nr inwentarzowy PIG) K.Bs – 02.03
 |kod mapy             = Istebna (gmina)
 |współrzędne          = 49°34′41.00″N 18°59′01.00″E
 |commons              =
 |www                  =
}}
'''Jaskinia w Gańczorce''' (też: ''Grota w Gańczorce'') – niewielka jaskinia w polskich [[Karpaty|Karpatach]], w południowej części [[Beskid Śląski|Beskidu Śląskiego]].

Znajduje się wysoko, pod samym szczytem [[Gańczorka|Gańczorki]]. Otwór łatwo dostępny, usytuowany jest na północny zachód od szczytu. Znajduje się w czwartej (licząc od wschodu) wychodni skalnej usytuowanej w północno-zachodnim zboczu Gańczorki.

Jaskinię stanowi jeden prosty korytarz, za którym znajduje się mała salka. Z jej północno-zachodniego krańca odchodzi na północ ciasny korytarzyk, wznoszący się nieco przez mały próg{{r|jpkf}}. Jaskinia rozwinięta jest w dużej soczewce gruboławicowych, gruboziarnistych [[Piaskowiec ciężkowicki|piaskowców ciężkowickich]], budujących wierzchołek Gańczorki{{r|pbg}}. Jaskinia jest sucha, oświetlona w partiach wstępnych. Powstała zapewne w wyniku erozji wodnej{{r|jpkf}}.

== Przypisy ==
<references>
<ref name="baza">{{Cytuj stronę |url = http://jkf.m3.net.pl/index.php |tytuł = Baza Obiektów Jaskiniowych Polskich Karpat Fliszowych |opublikowany = Speleoklub Bielsko-Biała |data dostępu = 2023-04-22}}</ref>
<ref name="pig">{{Cytuj stronę |url = https://jaskiniepolski.pgi.gov.pl/ |tytuł = Jaskinie Polski |opublikowany = Państwowy Instytut Geologiczny |data dostępu = 2023-04-22}}</ref>
<ref name="jpkf">{{Cytuj książkę |nazwisko = Pulina (red.) |imię = Marian |tytuł = Jaskinie polskich Karpat fliszowych. Tom 1. Jaskinie Pogórza Śląskiego, Beskidu Ślaskiego, Kotliny Żywieckiej, Beskidu Żywieckiego |wydawca = Polskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk o Ziemi |miejsce = Warszawa |data = 1997 |strony = 34–35 |isbn = 83-908207-1-4}}</ref>
<ref name="pbg">{{Cytuj książkę |nazwisko = Barański |imię = Mirosław J. |tytuł = Beskid Śląski. Pasmo Baraniej Góry. Przewodnik turystyczny |wydawca = Wydawnictwo PTTK „Kraj” |miejsce = Warszawa |data = 1994 |seria = Polskie góry |strony = 188 |isbn = 83-7005-357-2}}</ref>
</references>

[[Kategoria:Jaskinie Beskidu Śląskiego]]
[[Kategoria:Istebna]]

title: Jaskinia w GańczorceGrota w Gańczorce

Państwo: Polska

Województwo: śląskie

Położenie: Beskid Śląski · Istebna

Właściciel: własność prywatna

Długość: 7 m

Deniwelacja: 0 m

Ekspozycja otworów: ku pn.

Data odkrycia: znana od dawna

Kod: (nr inwentarzowy PIG) K.Bs – 02.03


text:
# Meczet Selima II w Edirne
Meczet Selima II  (tur. Selimiye Camil) – külliye w mieście Edirne, Turcja. Główne elementy kompleksu to: meczet, gmachy dwóch medres – szkoły koranicznej (Dar-ül Kurra Madrasa) i szkoły prawniczej (Dar-ül Tedris Madrasa) oraz hala targowa (Arasta). Zespół budowli został wzniesiony dla sułtana Selima II w latach 1569–1575 przez tureckiego architekta Sinana.
W 2011 roku kompleks Selimiye został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

## Historia
Külliye został zbudowany dla sułtana Selima II w latach 1569–1575 przez tureckiego architekta Sinana. Zachowała się dokumentacja projektu i budowy, obejmująca zamówienia i zlecenia wykonania poszczególnych partii budowli i dekoracji, a także zamówienia na materiały budowlane. Selim II zmarł w 1574 roku nie doczekawszy ukończenia dzieła.
Wybór lokalizacji kompleksu w Edirne – a nie w Stambule – nie jest jednoznacznie wyjaśniony. Według jednych źródeł, budowla została wzniesiona, by uczcić zajęcie Cypru – informacje te podaje Evliya Çelebi. Jednak Cypr został zajęty dopiero w 1571 roku – dwa lata po rozpoczęciu prac nad wzniesieniem kompleksu. Inne argumenty przemawiające za lokalizacją w Edirne to: (i) brak godnego miejsca pod budowę sułtańskiego meczetu w Stambule, gdzie stały już meczety: Hagia Sofia, Beyazit, Sulejmana czy Fatih; (ii) umocnienie wpływów osmańskich na zachodnich terenach granicznych (wokół Edirne); i (iii) osobiste preferencje sułtana, który mieszkał w Edirne.
Kompleks został wzniesiony na placu Saribayir (190×130 m), gdzie stał pałac Bajazyda I Błyskawicy, w którym po przeniesieniu stolicy imperium do Stambułu mieściły się kwatera wojskowe. Oryginalne założenie obejmowało ulokowany centralnie meczet Selimiye wraz z dziedzińcem i gmachy dwóch medres – szkoły koranicznej (Dar-ül Kurra Madrasa) i szkoły prawniczej (Dar-ül Tedris Madrasa), rozmieszczone symetrycznie w południowych narożnikach placu. W 1580 roku po stronie zachodniej wzniesiono halę targową (Arasta) – czynsz zapewniał dochód na utrzymanie świątyni. W 1584 roku Sinan przeprowadził drobne naprawy meczetu po uderzeniu pioruna.
W 1752 roku wskutek trzęsienia ziemi uszkodzeniu uległy m.in. galeryjki jednego z minaretów i cześć szklonych okien. W 1808 roku poddano renowacji część "kaligrafi"- napisów zdobiących meczet, a nad fontanną na dziedzińcu zamontowano dach, który obecnie (2011) już nie istnieje. W latach 1839–1861 za panowania sułtana Abdülmecida I wnętrza zostały wytynkowane, a następnie pokryte nowymi ornamentami, w niektórych przypadkach naśladującymi wzory oryginalne. W 1874 roku ołów z dachu hali targowej został zdjęty do produkcji amunicji, a budowla została pokryta dachówką. W czasie wojny turecko-rosyjskiej (1877–1878) Edirne było okupowane przez wojska rosyjskie – jeden z oficerów rosyjskich zrabował z loży sułtana w meczecie cześć ozdobnych płytek ceramicznych szkliwionych i dekoracji rzeźbionych. Pod koniec II wojny bałkańskiej kilka z najwcześniejszych dywanów na wyposażeniu meczetu zostało zrabowanych przez uciekających Bułgarów.
W 1925 roku, z polecenia Atatürka, Dar’ül-Kurra Madrasa została zamieniona w muzeum miasta, a po II wojnie światowej służyła jako biura, hostel studencki i magazyn. W latach 30. XX wieku meczet uszkadzały burze – uszkodzenia po nawałnicy w 1930 roku naprawiono niezwłocznie, natomiast zniszczenia po burzy w 1932 roku zostały naprawione dopiero podczas gruntownej renowacji meczetu przeprowadzonej w latach 1950–1955. Wtedy też odsłonięto część oryginalnych dekoracji wnętrz. W 1936 roku Dar’ül Hadis Madrasa została zamieniona w muzeum etnograficzne a w 1971 roku w muzeum sztuki islamu. Kolejne renowacje meczetu, głównie w celu przywrócenia oryginalnego wyglądu wnętrz oraz stabilizacji konstrukcji kopuły, miały miejsce w latach 1978–1983 i 1983–1985, dalsze w latach 2004–2008 skupiły się głównie na wymianie dachów minaretów.
W 2011 roku zespół budowli Selimiye został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

## Architektura

### Meczet
Murowany meczet zdobią ceglane łuki i kopuły pokryte ołowianymi blachami. Elewacje wykonane są z piaskowca w kolorze miodu, przy czym elementy z czerwonego piaskowca stanowią obramienia okien i tworzą geometryczne wzory w dolnych partiach systemu przyporowego. Zewnętrzne łuki z klińców wykonane są z naprzemiennie ułożonych elementów z czerwonego piaskowca i białego marmuru.

Główną salę modlitewną (60×44 m) nakrywa kopuła o średnicy 31,3 metrów. Wysokość od posadzki do najwyższego punktu kopuły to 42,3 m – mniej niż 55,6 m Hagii Sophii, jednak mierząc od podstawy, kopuła Selimiye jest wyższa. Sinan sam miał uważać, że meczet Selimiye był szczytowym osiągnięciem jego twórczości i zarazem ukoronowaniem jego długiej kariery – architekt był czynny zawodowo przez 50 lat i wzniósł ponad 400 budowli:

Ci, którzy uważają się za architektów pośród chrześcijan, uważają, że w świecie islamu żadna kopuła nie może równać się z kopułą świątyni Hagia Sophia… [ale] w tym meczecie, z pomocą bożą i przy wsparciu sułtana Selima II, wzniosłem kopułę o sześć łokci wyższą i o cztery łokcie szerszą niż kopuła Hagii Sophii.

Konstrukcja opiera się na ośmiu potężnych kolumnach bocznych. Dolna kondygnacja tonie w mroku. Efekt ten uzyskano przez cofnięcie ścian okien, wskutek czego wpadające przez nie światło, nie dociera do dolnej partii wnętrza. Z kolei wyżej, na galeriach, olbrzymie okna wpuszczają mnóstwo światła, podobnie jak rzędy okien znajdujące się jeszcze wyżej.
Pośrodku południowo-wschodniej ściany kibli znajduje się mihrab – widoczny z prawie każdego miejsca świątyni. Niszę mihrabu zdobią płytki ceramiczne szkliwione z İzniku. Wysoki, wąski mihrab wykonany jest z marmuru z Marmary i wykończony na górze dekoracjami stalaktytowymi – tzw. mukarnas. Po prawej stronie mihrabu stoi bogato rzeźbiony marmurowy minbar, skąd wygłaszano piątkowe kazania i powiadamiano o nowych prawach. Platforma dla muezina (tur. müezzin mahfili) wznosi się pod środkiem kopuły nad marmurową symboliczną fontanną życia – co nie jest typową lokalizacją – platformy te były zwykle wówczas umieszczane w tylnej części meczetu. Centralne umiejscowienie platformy umożliwia optymalne wykorzystanie warunków akustycznych, nie zaburza symetrii wnętrza i umożliwiało prowadzenie dyskusji ze słuchaczami.
Lożę sułtana, ulokowaną w północno-wschodnim narożniku, ozdabiają ceramiczne płytki z İzniku z motywami roślinnymi, m.in. motywem tulipana symbolizującego Allaha, jabłoni i kwitnących drzew owocowych – projekt kafli przypisywany jest Sinanowi.

### Minarety
W narożnikach meczetu wznoszą się cztery minarety o średnicy podstawy 3,8 m – każdy na wysokość prawie 71 m. Są to najwyższe minarety w świecie islamu. Każdy ma trzy galeryjki – dwa minarety w narożnikach północnych mają po trzy oddzielne klatki schodowe prowadzące do galeryjek – rozwiązanie to jest unikalne dla kompleksu Selimiye. Hełmy minaretów są stożkowe, przykryte blachą z ołowiu.

### Dziedziniec
Przylegający do meczetu dziedziniec ma takie same wymiary jak główna sala modlitewna. Pośrodku dziedzińca znajduje się szesnastoboczny sadirvan z białego marmuru – fontanna służąca do rytualnych ablucji, do dziś pozostawiona bez kopuły. Dziedziniec otacza kolumnada. Kolumny podpierają 19 kopuł o zróżnicowanej wielkości, przy czym mniejsze kopuły umieszczone są na arkadach najbardziej oddalonych od meczetu, średnie wsparte są na arkadach bocznych a największe – spoczywające na ośmiobocznych bębnach – zdobią ganek świątyni. Arkady ganku wsparte są na wysokich kolumnach z marmuru, pozostałe arkady – z wyjątkiem tych w narożnikach północnych wspieranych na filarach – spoczywają na niższych kolumnach. Sześć kolumn z każdej strony pochodzi z ruin budowli na Cyprze, w Aydıncıku i w Syrii. Wejście do meczetu wyznacza największa kopuła, a drzwi do świątyni zdobią mukarnas.

title: Meczet Selima II w Edirne

wikitext:
{{UNESCO infobox
 |nazwa           = meczet Selima II
 |grafika         = Edirne 7333 Nevit.JPG
 |opis grafiki    =
 |państwo         = TUR
 |typ             = kulturowy
 |kryterium       = I, IV
 |ID              = 1366
 |region          = Azja i Pacyfik
 |data wpisu      = 2011
 |sesja wpisu     = 35
 |dokonane zmiany =
 |zagrożenie      =
 |kod mapy        = Turcja
 |współrzędne     = 41°40′41″N 26°33′34″E
 |commons         = Category:Selimiye Mosque
}}
'''Meczet Selima II'''<ref>Polski [[egzonim]] uchwalony na [http://ksng.gugik.gov.pl/pliki/zmiany_egzonimow/zmiany_egzonimow_na_109_posiedzeniu.pdf 109. posiedzeniu] [[KSNG]].</ref>  ([[język turecki|tur.]] ''Selimiye Camil'') – [[külliye]] w mieście [[Edirne]], [[Turcja]]. Główne elementy kompleksu to: [[meczet]], gmachy dwóch [[Medresa|medres]] – szkoły koranicznej (Dar-ül Kurra Madrasa) i szkoły prawniczej (Dar-ül Tedris Madrasa) oraz hala targowa (Arasta). Zespół budowli został wzniesiony dla [[sułtan]]a [[Selim II|Selima II]] w latach 1569–1575 przez tureckiego [[architekt]]a [[Sinan]]a.

W 2011 roku kompleks Selimiye został wpisany na [[lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]].

== Historia ==
Külliye został zbudowany dla [[sułtan]]a [[Selim II|Selima II]] w latach 1569–1575 przez tureckiego [[architekt]]a [[Sinan]]a{{r|Freely73}}. Zachowała się dokumentacja projektu i budowy, obejmująca zamówienia i zlecenia wykonania poszczególnych partii budowli i dekoracji, a także zamówienia na materiały budowlane{{r|UNESCO}}. Selim II zmarł w 1574 roku nie doczekawszy ukończenia dzieła{{r|UNESCO}}.

Wybór lokalizacji kompleksu w Edirne – a nie w [[Stambuł|Stambule]] – nie jest jednoznacznie wyjaśniony{{r|SM}}. Według jednych źródeł, budowla została wzniesiona, by uczcić zajęcie [[Cypr]]u{{r|Meri717}} – informacje te podaje Evliya Çelebi{{r|SM}}. Jednak Cypr został zajęty dopiero w 1571 roku – dwa lata po rozpoczęciu prac nad wzniesieniem kompleksu{{r|SM}}. Inne argumenty przemawiające za lokalizacją w Edirne to: (i) brak godnego miejsca pod budowę sułtańskiego meczetu w Stambule, gdzie stały już meczety: [[Hagia Sofia]], [[Meczet Bajazyda|Beyazit]], [[Meczet Sulejmana|Sulejmana]] czy [[Meczet Fatih|Fatih]]; (ii) umocnienie wpływów osmańskich na zachodnich terenach granicznych (wokół Edirne); i (iii) osobiste preferencje sułtana, który mieszkał w Edirne{{r|SM}}.

Kompleks został wzniesiony na placu Saribayir (190×130 m), gdzie stał pałac [[Bajazyd I Błyskawica|Bajazyda I Błyskawicy]]{{r|Freely73}}, w którym po przeniesieniu stolicy imperium do Stambułu mieściły się kwatera wojskowe{{r|UNESCO}}. Oryginalne założenie obejmowało ulokowany centralnie [[meczet]] Selimiye wraz z dziedzińcem i gmachy dwóch [[Medresa|medres]] – szkoły koranicznej (Dar-ül Kurra Madrasa) i szkoły prawniczej (Dar-ül Tedris Madrasa), rozmieszczone symetrycznie w południowych narożnikach placu{{r|Meri717}}{{r|Gardner290}}. W 1580 roku po stronie zachodniej wzniesiono halę targową (Arasta) – czynsz zapewniał dochód na utrzymanie świątyni{{r|Meri717}}. W 1584 roku Sinan przeprowadził drobne naprawy meczetu po uderzeniu pioruna{{r|UNESCO319}}.

W 1752 roku wskutek [[trzęsienie ziemi|trzęsienia ziemi]] uszkodzeniu uległy m.in. galeryjki jednego z minaretów i cześć szklonych okien{{r|UNESCO319}}. W 1808 roku poddano renowacji część "kaligrafi"- napisów zdobiących meczet, a nad fontanną na dziedzińcu zamontowano dach, który obecnie (2011) już nie istnieje{{r|UNESCO319}}. W latach 1839–1861 za panowania sułtana [[Abdulmecid I|Abdülmecida I]] wnętrza zostały wytynkowane, a następnie pokryte nowymi ornamentami, w niektórych przypadkach naśladującymi wzory oryginalne{{r|UNESCO319}}. W 1874 roku ołów z dachu hali targowej został zdjęty do produkcji amunicji, a budowla została pokryta dachówką{{r|UNESCO320}}. W czasie [[Wojna rosyjsko-turecka (1877–1878)|wojny turecko-rosyjskiej]] (1877–1878) Edirne było okupowane przez wojska rosyjskie – jeden z oficerów rosyjskich zrabował z loży sułtana w meczecie cześć ozdobnych płytek ceramicznych szkliwionych i dekoracji rzeźbionych{{r|UNESCO320}}. Pod koniec [[II wojna bałkańska|II wojny bałkańskiej]] kilka z najwcześniejszych dywanów na wyposażeniu meczetu zostało zrabowanych przez uciekających [[Bułgarzy|Bułgarów]]{{r|UNESCO320}}.

W 1925 roku, z polecenia [[Mustafa Kemal Atatürk|Atatürka]], Dar’ül-Kurra Madrasa została zamieniona w muzeum miasta, a po [[II wojna światowa|II wojnie światowej]] służyła jako biura, hostel studencki i magazyn{{r|UNESCO320}}. W latach 30. XX wieku meczet uszkadzały burze – uszkodzenia po nawałnicy w 1930 roku naprawiono niezwłocznie, natomiast zniszczenia po burzy w 1932 roku zostały naprawione dopiero podczas gruntownej renowacji meczetu przeprowadzonej w latach 1950–1955{{r|UNESCO320}}. Wtedy też odsłonięto część oryginalnych dekoracji wnętrz{{r|UNESCO320}}. W 1936 roku Dar’ül Hadis Madrasa została zamieniona w muzeum etnograficzne a w 1971 roku w muzeum sztuki islamu{{r|UNESCO320}}. Kolejne renowacje meczetu, głównie w celu przywrócenia oryginalnego wyglądu wnętrz oraz stabilizacji konstrukcji kopuły, miały miejsce w latach 1978–1983 i 1983–1985, dalsze w latach 2004–2008 skupiły się głównie na wymianie dachów minaretów{{r|UNESCO320}}.

W 2011 roku zespół budowli Selimiye został wpisany na [[lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]]{{r|UNESCO1}}.

== Architektura ==
=== Meczet ===
[[Plik:Selimiye Mosque, Dome.jpg|right|thumb|240px|Wnętrze kopuły meczetu]]
[[Plik:Edirne 5272.jpg|240px|right|thumb|Minaret z trzema galeryjkami]]
[[Plik:Edirne 5243.jpg|right|thumb|240px|Şadırvan na dziedzińcu]]
[[Murarstwo|Murowany]] meczet zdobią ceglane łuki i kopuły pokryte ołowianymi blachami{{r|UNESCO}}. [[Elewacja|Elewacje]] wykonane są z [[piaskowiec|piaskowca]] w kolorze miodu, przy czym elementy z czerwonego piaskowca stanowią obramienia okien i tworzą geometryczne wzory w dolnych partiach [[System przyporowy|systemu przyporowego]]{{r|UNESCO}}. Zewnętrzne łuki z [[Kliniec|klińców]] wykonane są z naprzemiennie ułożonych elementów z czerwonego piaskowca i białego marmuru{{r|UNESCO}}.

Główną salę modlitewną (60×44 m) nakrywa [[kopuła (architektura)|kopuła]] o średnicy 31,3 metrów{{r|UNESCO}}. Wysokość od posadzki do najwyższego punktu kopuły to 42,3 m – mniej niż 55,6 m Hagii Sophii, jednak mierząc od podstawy, kopuła Selimiye jest wyższa{{r|Meri717}}. Sinan sam miał uważać, że meczet Selimiye był szczytowym osiągnięciem jego twórczości i zarazem ukoronowaniem jego długiej kariery{{r|Freely73}} – architekt był czynny zawodowo przez 50 lat i wzniósł ponad 400 budowli{{r|UNESCO}}: {{Cytat
 |treść = Ci, którzy uważają się za architektów pośród chrześcijan, uważają, że w świecie islamu żadna kopuła nie może równać się z kopułą świątyni Hagia Sophia… [ale] w tym meczecie, z pomocą bożą i przy wsparciu sułtana Selima II, wzniosłem kopułę o sześć łokci wyższą i o cztery łokcie szerszą niż kopuła Hagii Sophii{{r|Mericytat}}{{r|Freely76}}.
}}

Konstrukcja opiera się na ośmiu potężnych [[Kolumna (architektura)|kolumnach]] bocznych{{r|Necipoğlu63}}. Dolna kondygnacja tonie w mroku. Efekt ten uzyskano przez cofnięcie ścian okien, wskutek czego wpadające przez nie światło, nie dociera do dolnej partii wnętrza. Z kolei wyżej, na galeriach, olbrzymie okna wpuszczają mnóstwo światła, podobnie jak rzędy okien znajdujące się jeszcze wyżej.

Pośrodku południowo-wschodniej ściany [[Kibla|kibli]] znajduje się [[mihrab]] – widoczny z prawie każdego miejsca świątyni{{r|Gardner290}}. Niszę mihrabu zdobią płytki ceramiczne szkliwione z [[İznik]]u{{r|UNESCO}}. Wysoki, wąski mihrab wykonany jest z marmuru z [[Marmara|Marmary]] i wykończony na górze dekoracjami stalaktytowymi – tzw. [[mukarnas]]{{r|UNESCO}}. Po prawej stronie mihrabu stoi bogato rzeźbiony marmurowy [[minbar]], skąd wygłaszano piątkowe kazania i powiadamiano o nowych prawach{{r|UNESCO}}. Platforma dla [[muezin]]a (tur. müezzin mahfili) wznosi się pod środkiem kopuły nad marmurową symboliczną fontanną życia{{r|UNESCO}} – co nie jest typową lokalizacją{{r|Necipoğlu63}} – platformy te były zwykle wówczas umieszczane w tylnej części meczetu{{r|mahfil}}. Centralne umiejscowienie platformy umożliwia optymalne wykorzystanie warunków akustycznych, nie zaburza symetrii wnętrza i umożliwiało prowadzenie dyskusji ze słuchaczami{{r|Necipoğlu63}}.

[[Loża|Lożę]] sułtana, ulokowaną w północno-wschodnim narożniku, ozdabiają ceramiczne płytki z İzniku z motywami roślinnymi, m.in. motywem tulipana symbolizującego Allaha, jabłoni i kwitnących drzew owocowych – projekt kafli przypisywany jest Sinanowi{{r|UNESCO}}.

=== Minarety ===
W narożnikach meczetu wznoszą się cztery [[minaret]]y o średnicy podstawy 3,8 m{{r|UNESCO}} – każdy na wysokość prawie 71 m{{r|Freely75}}. Są to najwyższe minarety w świecie islamu{{r|Freely75}}. Każdy ma trzy galeryjki – dwa minarety w narożnikach północnych mają po trzy oddzielne klatki schodowe prowadzące do galeryjek – rozwiązanie to jest unikalne dla kompleksu Selimiye{{r|Freely75}}. Hełmy minaretów są stożkowe, przykryte blachą z ołowiu.

=== Dziedziniec ===
Przylegający do meczetu [[dziedziniec]] ma takie same wymiary jak główna sala modlitewna{{r|Meri717}}{{r|Freely75}}. Pośrodku dziedzińca znajduje się szesnastoboczny [[sadirvan]] z białego [[marmur]]u{{r|Freely75}} – fontanna służąca do rytualnych [[ablucja|ablucji]]{{r|Meri717}}, do dziś pozostawiona bez kopuły{{r|Freely75}}. Dziedziniec otacza [[perystaza|kolumnada]]. Kolumny podpierają 19 kopuł o zróżnicowanej wielkości, przy czym mniejsze kopuły umieszczone są na [[arkada]]ch najbardziej oddalonych od meczetu, średnie wsparte są na arkadach bocznych a największe – spoczywające na ośmiobocznych [[Bęben (architektura)|bębnach]] – zdobią [[ganek (architektura)|ganek]] świątyni{{r|Freely75}}. Arkady ganku wsparte są na wysokich kolumnach z marmuru, pozostałe arkady – z wyjątkiem tych w narożnikach północnych wspieranych na [[filar]]ach – spoczywają na niższych kolumnach{{r|Freely75}}. Sześć kolumn z każdej strony pochodzi z ruin budowli na Cyprze, w Aydıncıku i w [[Syria|Syrii]]{{r|UNESCO319}}. Wejście do meczetu wyznacza największa kopuła, a drzwi do świątyni zdobią [[mukarnas]]{{r|UNESCO}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
* <ref name="UNESCO1">{{cytuj stronę|url=http://whc.unesco.org/en/news/774|tytuł=Six new sites inscribed on UNESCO’s World Heritage List|data=2011-07-27|język=en|data dostępu=2011-11-05}}</ref>
* <ref name="Meri717">{{cytuj książkę|nazwisko=Meri|imię=Josef W. |tytuł=Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia|wydawca=Routledge|data=2005|strony=717|isbn=9780415966900|data dostępu=2011-11-05|url=http://books.google.be/books?id=H-k9oc9xsuAC&pg=PA717&dq=Selimiye+Mosque&hl=en&ei=y3G1TpqeHobi8APGqMGbBQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4&ved=0CD8Q6AEwAw#v=onepage&q=Selimiye%20Mosque&f=false|język=en}}</ref>
* <ref name="Mericytat">{{cytuj książkę|nazwisko=Meri|imię=Josef W. |tytuł=Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia|wydawca=Routledge|data=2005|strony=717|isbn=9780415966900|data dostępu=2011-11-05|url=http://books.google.be/books?id=H-k9oc9xsuAC&pg=PA717&dq=Selimiye+Mosque&hl=en&ei=y3G1TpqeHobi8APGqMGbBQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4&ved=0CD8Q6AEwAw#v=onepage&q=Selimiye%20Mosque&f=false|język=en|cytat=''Those who consider themselves architects among Christians say that in the realm of Islam no dome can equal that of the Hagia Sophia… [but] in this mosque, with the help of God and the support of Sultan Selim Khan, I erceted a dome six cubits higher and four cubits wider than the dome of Hagia Sophia.''}}</ref>
* <ref name="Freely73">{{cytuj książkę|nazwisko=Freely|imię=J. |tytuł=History of Ottoman Architecture|wydawca=WIT Press|data=2011|strony=73|isbn=9781845645069|data dostępu=2011-11-05|url=http://books.google.be/books?id=vgp46TUFK7wC&pg=PA73&dq=Selimiye+Mosque&hl=en&ei=43S1TuQMpuThBMnCkPcD&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7&ved=0CEwQ6AEwBjgK#v=onepage&q=Selimiye%20Mosque&f=false|język=en}}</ref>
* <ref name="Freely75">{{cytuj książkę|nazwisko=Freely|imię=J. |tytuł=History of Ottoman Architecture|wydawca=WIT Press|data=2011|strony=75|isbn=9781845645069|data dostępu=2011-11-05|url=http://books.google.be/books?id=vgp46TUFK7wC&pg=PA73&dq=Selimiye+Mosque&hl=en&ei=43S1TuQMpuThBMnCkPcD&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7&ved=0CEwQ6AEwBjgK#v=onepage&q=Selimiye%20Mosque&f=false|język=en}}</ref>
* <ref name="Freely76">{{cytuj książkę|nazwisko=Freely|imię=J. |tytuł=History of Ottoman Architecture|wydawca=WIT Press|data=2011|strony=76|isbn=9781845645069|data dostępu=2011-11-05|url=http://books.google.be/books?id=vgp46TUFK7wC&pg=PA73&dq=Selimiye+Mosque&hl=en&ei=43S1TuQMpuThBMnCkPcD&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7&ved=0CEwQ6AEwBjgK#v=onepage&q=Selimiye%20Mosque&f=false|język=en}}</ref>
* <ref name="Necipoğlu63">{{cytuj książkę|nazwisko=Necipoğlu|imię=Gülru |tytuł=Muqarnas, Volume 12: An Annual on Islamic Art and Architecture|wydawca=BRILL|data=1995|strony=63|isbn=9789004103146|imię r=Günkut|nazwisko r=Akin|data dostępu=2011-11-05|url=http://books.google.be/books?id=RtbeBrAHhxgC&pg=PA63&dq=Selimiye+Mosque&hl=en&ei=y3G1TpqeHobi8APGqMGbBQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CDAQ6AEwAA#v=onepage&q=Selimiye%20Mosque&f=false|język=en}}</ref>
* <ref name="SM">{{cytuj stronę|archiwum=https://web.archive.org/web/20160307055615/http://selimiyemosque.net/why_selimiye_mosque_was_built_in_edirne.htm|url=http://www.selimiyemosque.net/why_selimiye_mosque_was_built_in_edirne.htm|tytuł=Why Selimiye Mosque was built in Edirne instead of Istanbul?|język=en|data dostępu=2018-12-30|opublikowany=www.selimiyemosque.net|zarchiwizowano=2016-03-07}}</ref>
* <ref name="UNESCO">{{cytuj książkę|autor=UNESCO|tytuł=Selimiye Mosque (Turkey) No 1366|strony=318|data dostępu=2011-11-05|url=http://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/1366.pdf}}</ref>
* <ref name="UNESCO319">{{cytuj książkę|autor=UNESCO|tytuł=Selimiye Mosque (Turkey) No 1366|strony=319|data dostępu=2011-11-05|url=http://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/1366.pdf}}</ref>
* <ref name="UNESCO320">{{cytuj książkę|autor=UNESCO|tytuł=Selimiye Mosque (Turkey) No 1366|strony=320|data dostępu=2011-11-05|url=http://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/1366.pdf}}</ref>
* <ref name="Gardner290">{{cytuj książkę|nazwisko=Gardner|imię=Helen |tytuł=Gardner’s art through the ages: the Western perspective|wydawca=Cengage Learning|data=2006|strony=290|isbn=9780495004790|nazwisko2=Kleiner|imię2=Fred S. |nazwisko3=Mamiya|imię3=Christin J. |data dostępu=2011-11-05|url=http://books.google.be/books?id=fT0QTO3uvWkC&pg=PA290&lpg=PA290&dq=mosk+avlu&source=bl&ots=xOmesPIJHN&sig=nHjiWkj6_FlzLZ2NKY7NCDu2Qkk&hl=en&ei=eI61TsavIsKG-wbGr42FBg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=8&ved=0CEsQ6AEwBw#v=onepage&q&f=false}}</ref>
* <ref name="mahfil">{{cytuj stronę|archiwum=https://web.archive.org/web/20160305080208/http://www.selimiyemosque.net/muezzins_mahfil.htm|url=http://www.selimiyemosque.net/muezzins_mahfil.htm|tytuł=Muezzin’s Mahfil|język=en|data dostępu=2018-12-30|zarchiwizowano=2016-03-05}}</ref>
}}

== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę|nazwisko=Freely|imię=J. |tytuł=History of Ottoman Architecture|wydawca=WIT Press|data=2011|strony=73–78|isbn=9781845645069|data dostępu=2011-11-05|url=http://books.google.be/books?id=vgp46TUFK7wC&pg=PA73&dq=Selimiye+Mosque&hl=en&ei=43S1TuQMpuThBMnCkPcD&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7&ved=0CEwQ6AEwBjgK#v=onepage&q=Selimiye%20Mosque&f=false|język=en}}
* {{cytuj książkę|nazwisko=Meri|imię=Josef W. |tytuł=Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia|wydawca=Routledge|data=2005|isbn=9780415966900|data dostępu=2011-11-05|url=http://books.google.be/books?id=H-k9oc9xsuAC&pg=PA717&dq=Selimiye+Mosque&hl=en&ei=y3G1TpqeHobi8APGqMGbBQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4&ved=0CD8Q6AEwAw#v=onepage&q=Selimiye%20Mosque&f=false|język=en}}
* {{cytuj książkę|nazwisko=Necipoğlu|imię=Gülru |tytuł=Muqarnas, Volume 12: An Annual on Islamic Art and Architecture|wydawca=BRILL|data=1995|strony=63–83|isbn=9789004103146|imię r=Günkut|nazwisko r=Akin|data dostępu=2011-11-05|url=http://books.google.be/books?id=RtbeBrAHhxgC&pg=PA63&dq=Selimiye+Mosque&hl=en&ei=y3G1TpqeHobi8APGqMGbBQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CDAQ6AEwAA#v=onepage&q=Selimiye%20Mosque&f=false|język=en}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{cytuj stronę | url = http://www.turkishclass.com/turkey_pictures_gallery_61| tytuł = Edirne Selimiye Mosque – Edirne Selimiye Camii| data dostępu = 2011-11-05|opublikowany = www.turkishclass.com|język =en}}
* {{cytuj stronę | url = http://www.theottomans.org/english/art_culture/edirne.asp| tytuł = Selimiye Mosque | data dostępu = 2011-11-05|opublikowany = www.theottomans.org|język =en}}
{{Obiekty UNESCO w Turcji}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Meczety w Turcji]]
[[Kategoria:Obiekty z listy dziedzictwa UNESCO w Turcji]]
[[Kategoria:Obiekty sakralne w Edirne]]
[[Kategoria:Osmańskie meczety]]

title: meczet Selima II

Państwo: Turcja

Typ: kulturowy

Spełniane kryterium: I, IV

Region: Azja i Pacyfik

Wpisanie na listę: 2011 · na 35. sesji


text:
# Parafia Matki Bożej Różańcowej w Trzebini
Parafia Matki Bożej Różańcowej w Trzebini – parafia rzymskokatolicka znajdująca się w Trzebini, w dekanacie Żywiec diecezji bielsko-żywieckiej. Erygowana w 1982 roku.

## Proboszczowie
- ks. prał. Stanisław Kuczek (1982–2014), budowniczy kościoła[1]
- ks. Piotr Krzystek (od 24 sierpnia 2014 administrator, od 2020 proboszcz[2])

wikitext:
{{Parafia infobox
 |nazwa                   = Parafia Matki Bożej Różańcowej
 |nazwa miejscowa         =
 |grafika                 = Kościół w Trzebini.jpg
 |opis grafiki            = kościół parafialny
 |państwo                 = Polska
 |siedziba                = [[Trzebinia (województwo śląskie)|Trzebinia]]
 |adres                   = ul. Kościelna 1<br />34-330 Trzebinia
 |data powołania          = 1982
 |data zamknięcia         =
 |wyznanie                = [[Kościół katolicki|katolickie]]
 |kościół                 = [[Kościół łaciński|rzymskokatolicki]]
 |1. jednostka typ        = [[Diecezja]]
 |1. jednostka nazwa      = [[Diecezja bielsko-żywiecka|bielsko-żywiecka]]
 |2. jednostka typ        = [[Dekanat]]
 |2. jednostka nazwa      = [[Dekanat Żywiec|Żywiec]]
 |3. jednostka typ        =
 |3. jednostka nazwa      =
 |obiekt sakralny funkcja =
 |obiekt sakralny         = Matki Bożej Różańcowej w Trzebini
 |filie                   =
 |nadzór                  =
 |administrator           =
 |proboszcz               = ks. Piotr Krzystek
 |wezwanie                = [[Matka Boża Różańcowa|Matki Bożej Różańcowej]]
 |dzień wspomnienia       = [[7 października]]
 |kod mapy                = Świnna (gmina)
 |współrzędne             = 49°38′56.9″N 19°13′19.8″E
 |mapa parafii            =
 |opis mapy parafii       =
 |commons                 =
 |www                     =
}}
'''Parafia Matki Bożej Różańcowej w Trzebini''' – [[parafia]] [[Kościół łaciński|rzymskokatolicka]] znajdująca się w [[Trzebinia (województwo śląskie)|Trzebini]], w [[Dekanat Żywiec|dekanacie Żywiec]] [[Diecezja bielsko-żywiecka|diecezji bielsko-żywieckiej]]. Erygowana w 1982 roku<ref name="Proboszcz">{{Cytuj stronę |url = https://diecezja.pl/aktualnosci/zmarl-sp-ks-pral-stanislaw-kuczek/ |tytuł = Zmarł śp. ks. prał. Stanisław Kuczek |opublikowany = diecezja.pl |data = 2019-02-09 |data dostępu = 2023-08-09 |archiwum = https://web.archive.org/web/20230808044723/https://diecezja.pl/aktualnosci/zmarl-sp-ks-pral-stanislaw-kuczek/ |zarchiwizowano = 2023-08-08}}</ref>.

== Proboszczowie ==
* ks. prał. Stanisław Kuczek (1982–2014), budowniczy kościoła<ref name="Proboszcz" />
* ks. Piotr Krzystek (od 24 sierpnia 2014 administrator, od 2020 proboszcz<ref>{{Cytuj stronę |url = https://strumien.com/newsy/450-snl-fotoreportaz |tytuł = Zmiany personalne w diecezji bielsko-żywieckiej 2020 |opublikowany = strumien.com |data = 2020-06-29 |data dostępu = 2023-08-08 |archiwum = https://web.archive.org/web/20230808044926/https://strumien.com/newsy/450-snl-fotoreportaz |zarchiwizowano = 2023-08-08}}</ref>)

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj stronę | url = http://diecezja.bielsko.pl/parafie/matki-bozej-rozancowej-trzebinia/ | tytuł = Matki Bożej Różańcowej (Trzebinia) | opublikowany = diecezja.bielsko.pl | data dostępu = 2017-04-21}}

{{Parafie dekanatu Żywiec}}

{{SORTUJ:Trzebinia}}
[[Kategoria:Parafie diecezji bielsko-żywieckiej]]
[[Kategoria:Parafie pod wezwaniem Matki Bożej Różańcowej]]
[[Kategoria:Religia w gminie Świnna|Parafia Matki Bożej Różańcowej w Trzebini]]
[[Kategoria:Trzebinia (województwo śląskie)]]

title: Parafia Matki Bożej Różańcowej

Siedziba: Trzebinia

Adres: ul. Kościelna 1 · 34-330 Trzebinia

Wyznanie: katolickie

Kościół:
rzymskokatolicki
Matki Bożej Różańcowej w Trzebini

Diecezja: bielsko-żywiecka

Dekanat: Żywiec

Proboszcz: ks. Piotr Krzystek

Wezwanie: Matki Bożej Różańcowej

Wspomnienie liturgiczne: 7 października


text:
# Ludmiła Stehnova
Ludmiła Stehnova (ur. w 23 grudnia 1924 w Vavřińcu, zm. 28 września 1991 w Warszawie) – artystka tworząca rzeźbę i rysunek.

## Wykształcenie
W 1953 roku ukończyła studia na Wydziale Rzeźby w Wyższej Szkole Przemysłu Artystycznego w Pradze pod kierunkiem Josefa Wágnera.

## Działalność artystyczna
Od roku 1954 tworzyła w Warszawie.

### Wystawy
wystawy indywidualne:
- 1965 : Galeria TPSP, Warszawa
- 1971 : BWA, Piastów
- 1975 : Klub Pax'u, Warszawa
- 1980 : Galeria Wystawy na Pięknej, Warszawa
- 1992 : Zachęta Narodowa Galeria Sztuki, Warszawa

wystawy zbiorowe:
- wystawy w Polsce:
  - 1954 : "III Ogólnopolska Wystawa Rzeźby", Warszawa
  - 1966 - 1981 : "I-VIII Festiwale Sztuk Pięknych", Warszawa
  - 1971 : "Rzeźba Plenerowa i Monumentalna w PRL", Wrocław
  - 1984 : "Rzeźba polska 1944-1984", Poznań
- wystawy zagraniczne:
  - 1983 : "II Triennale Małej Form", Fellbach

title: Ludmiła Stehnova

wikitext:
{{Artysta infobox
 |imię i nazwisko       = Ludmiła Stehnova
 |imię i nazwisko org   =
 |pseudonim             =
 |grafika               =
 |opis grafiki          =
 |pełne imię i nazwisko =
 |data urodzenia        = [[23 grudnia]] [[1924]]
 |miejsce urodzenia     = [[Vavřinec]], Czechosłowacja
 |data śmierci          = [[28 września]] [[1991]]
 |miejsce śmierci       = [[Warszawa]]
 |narodowość            = polska
 |język                 =
 |Alma Mater            =
 |dziedzina sztuki      = [[rzeźba]], [[rysunek]]
 |epoka                 =
 |muzeum artysty        =
 |ważne dzieła          =
 |faksymile             =
 |opis faksymile        =
 |odznaczenia           =
 |nagrody               =
 |commons               =
 |wikiźródła            =
 |wikicytaty            =
 |www                   =
}}
'''Ludmiła Stehnova''' (ur. w [[23 grudnia]] [[1924 w sztukach plastycznych|1924]] w [[Vavřinec|Vavřińcu]], zm. [[28 września]] [[1991]] w [[Warszawa|Warszawie]]) – artystka tworząca [[rzeźba|rzeźbę]] i [[rysunek]].

== Wykształcenie ==
W 1953 roku ukończyła studia na Wydziale Rzeźby w Wyższej Szkole Przemysłu Artystycznego w Pradze pod kierunkiem [[Josef Wágner|Josefa Wágnera]].

== Działalność artystyczna ==
[[Plik:PL-PK Mielec, rzeźba Brzemię (Ludmiła Stehnova 1969) 2016-08-12--09-29-58-004.jpg|thumb|upright|Ludmiła Stehnova, ''Brzemię'']]
Od roku 1954 tworzyła w Warszawie.

=== Wystawy ===
wystawy indywidualne:
* 1965 : Galeria TPSP, Warszawa
* 1971 : BWA, Piastów
* 1975 : Klub [[Stowarzyszenie „Pax”|Pax'u]], Warszawa
* 1980 : Galeria Wystawy na Pięknej, Warszawa
* 1992 : [[Zachęta Narodowa Galeria Sztuki]], Warszawa

wystawy zbiorowe:
* wystawy w Polsce:
** 1954 : "III Ogólnopolska Wystawa Rzeźby", Warszawa
** 1966 - 1981 : "I-VIII Festiwale Sztuk Pięknych", Warszawa
** 1971 : "Rzeźba Plenerowa i Monumentalna w PRL", Wrocław
** 1984 : "Rzeźba polska 1944-1984", Poznań
* wystawy zagraniczne:
** 1983 : "II Triennale Małej Form", Fellbach

== Linki zewnętrzne ==
* [https://culture.pl/pl/tworca/ludmila-stehnova Ludmiła Stehnova]

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Stehnova, Ludmiła}}
[[Kategoria:Polscy rzeźbiarze współcześni]]
[[Kategoria:Polscy rysownicy]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1924]]
[[Kategoria:Zmarli w 1991]]

title: Ludmiła Stehnova

Data i miejsce urodzenia: 23 grudnia 1924 · Vavřinec, Czechosłowacja

Data i miejsce śmierci: 28 września 1991 · Warszawa

Narodowość: polska

Dziedzina sztuki: rzeźba, rysunek


text:
# Muchołówka szara
Muchołówka szara (Muscicapa striata) – gatunek małego ptaka wędrownego z rodziny muchołówkowatych (Muscicapidae).

## Systematyka
Wyróżniono kilka podgatunków M. striata:
- muchołówka szara[4] (Muscicapa striata striata) – Europa do zachodniej Syberii, północno-zachodnia Afryka.
- Muscicapa striata inexpectata – Półwysep Krymski.
- Muscicapa striata neumanni – wyspy Morza Egejskiego przez Bliski Wschód do Kaukazu i północnego Iranu, również środkowa Syberia.
- Muscicapa striata sarudnyi – wschodni Iran i Turkmenistan do gór centralnej Azji oraz północnego Pakistanu.
- Muscicapa striata mongola	– Mongolia i południowo-środkowa Syberia.
- Muscicapa striata balearica – Baleary.
- muchołówka śródziemnomorska[4] (Muscicapa striata tyrrhenica) – Korsyka i Sardynia.

Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) wyodrębnia podgatunki tyrrhenica i balearica do osobnego gatunku Muscicapa tyrrhenica.

## Występowanie
W sezonie lęgowym zamieszkuje prawie całą Europę, zachodnią i środkową Azję oraz północno-zachodnie krańce Afryki, od Oceanu Atlantyckiego po środkową Syberię. Wędrowny, migruje na duże odległości ze względu na pokarm. Zimuje w Afryce Subsaharyjskiej – od wybrzeży Afryki Zachodniej i obszarów na północ od równika po południowe krańce kontynentu. Przeloty od kwietnia do maja i od sierpnia do września.
W Polsce średnio liczny ptak lęgowy w całej niżowej części kraju od kwietnia do września, rzadko spotykany jedynie w górach (do 1100 m n.p.m.). Największe zagęszczenie notuje się w starych parkach i zadrzewieniach osiedli ludzkich. W pierwotnej części Puszczy Białowieskiej wynosi ono od dziesiątych części jedności do ok. 2,5 pary lęgowej na 10 ha powierzchni, w zagospodarowanych lasach 5–10 par, a w starych poznańskich parkach nawet do 7 par na 10 ha. Liczniejsze obserwacje notuje się jesienią na Wybrzeżu, choć nawet wtedy nie tworzą większych koncentracji, a jedynie małe rodzinne stadka. Ostatnie muchołówki odlatują w październiku i nie podejmują prób zimowania w kraju.

## Charakterystyka

### Wygląd zewnętrzny
Największa z europejskich muchołówek. Obie płci ubarwione jednakowo – oliwkowoszare lub brudnoszare. Samca można wyróżnić tylko po śpiewie. Upierzenie na wierzchu ciała, skrzydłach i ogonie szarobrązowe, bez białego lusterka na skrzydle. Czoło, kark, pierś i wierzch głowy ciemno kreskowane, czasem nastroszone. Spód ciała brudnobiały z ciemnym kreskowaniem, na bokach brązowawy. Oczy czarne, dziób dość długi, matowy brązowoszary. Przy podstawie dzioba na krawędzi jamy ustnej znajdują się szczeciniaste piórka. Nogi są słabe i dość krótkie, służąc głównie do siadania. Młode wyglądają podobnie jak dorosłe, ale mają  żółtawo nakrapiany wierzch ciała (przypominają łuski) przed pierwszym pierzeniem i blado nakrapiany (a nie kreskowany) spód.
W porównaniu z wróblem ma smuklejszą budowę ciała, wielkości rudzika. Ma zaokrąglone skrzydła i dość długi ogon.

### Rozmiary
długość ciałaok. 14-15 cm,
rozpiętość skrzydełok. 23–25,5 cm,
długość skrzydła złożonego8,5–9,1 cm,
długość ogona6-6,5 cm.

### Masa ciała
ok. 12-21 g

### Głos
Odzywa się rzadko i cicho, toteż nie jest ptakiem dobrze znanym. Śpiew to krótki, powolny szczebiot, złożony z jedno- i dwusylabowych wysokich, syczących, szorstkich i skrzypiących tonów – „ci ci sri criu tsr” bez strofek. Głos wabiący: ciche proste „pst pst” lub niewyraźne, szorstkie „tik tik” i zaniepokojony: ostre „tk” lub „cek”. Odgłosy te jednak nie budzą uwagi. Po opuszczeniu gniazda młode wydają ciche „cip cip”.

### Zachowanie
Polując na owady, przesiaduje w punkcie obserwacyjnym (przez większość dnia), tzw. czatowni z dobrym widokiem na okolicę, w charakterystycznej wyprostowanej pozycji. Często „dyga”, strzepuje skrzydłami i ogonem. Zazwyczaj dany ptak ma kilka ulubionych miejsc, wśród których są bezlistne gałązki, płoty, paliki, słupy elektryczne, druty itp. Nie prowadzi skrytego trybu życia, choć w lesie, gdy spokojnie siedzi na gałęzi, jest trudna do zauważenia, bo zlewa się z cienistym otoczeniem. Uwagę zwraca śpiewem i wabieniem lub zwinnym lotem w pogoni za owadami, a czasem tylko pozostawionym gniazdem. To świetny lotnik. W przeciwieństwie do większości ptaków, przed odlotem na zimowiska nie gromadzi rezerw tłuszczu, ale poluje w trakcie migracji. Muchołówki szare wędrują nocą, pojedynczo lub w grupkach rodzinnych.

### Długość życia
W niewoli odnotowano długość życia 11,8 roku.

## Środowisko
Obrzeża prześwietlonych lasów, polany, stare parki, sady i ogrody z krzewami obok otwartych przestrzeni (podobnych siedlisk szukają w czasie migracji). Pierwotnie muchołówki szare zamieszkiwały głównie stare, przerzedzone drzewostany, zwłaszcza nadrzeczne. Obecnie spotykane w prawie wszystkich typach lasów, zwłaszcza na ich obrzeżach, oraz w zadrzewieniach śródpolnych i w pobliżu osad ludzkich, w parkach miejskich i podmiejskich, ogrodach, cmentarzach, alejach drzew. Zimuje w lasach akacjowych i ciernistych zaroślach. Nie przylatuje do karmnika. W Europie najczęściej spotykana na terenach rolnych i w obrębie zabudowań.

## Pożywienie
Owady, przeważnie muchówki, błonkówki, a rzadziej motyle, chrząszcze i ważki. Czatuje na ofiary siedząc na wyeksponowanym miejscu, w pozycji niemal pionowej. Po dostrzeżeniu owada zrywa się do krótkiego, zwinnego lotu i chwyta go kłapnięciem dzioba, po czym wzlatuje i powraca na to samo miejsce (stąd wzięła się nazwa ptaka). Może również zbierać owady z liści, zawisając w powietrzu, oraz z ziemi. Przed połknięciem często odłamuje im skrzydła. Jesienią i latem zjada też jagody, ale w przeciwieństwie do innych muchołówek mięsistymi owocami żywi się rzadko. W czasie chłodnych dni zmienia się jej rytm życia – poszukuje pokarmu w koronach drzew i zbiera martwe owady z ziemi.

Specjalizacja do chwytania owadów w locie objawia się przez szeroki u podstawy dziób, który powiększają dodatkowo długie szczecinki wyrastające z górnej szczęki.

## Lęgi
Na lęgowiska wraca pod koniec kwietnia i w maju. W ciągu roku wyprowadza jeden lub dwa lęgi: pierwszy w maju, a ewentualny drugi w czerwcu. Okres lęgowy kończy się najpóźniej w lipcu.

### Toki
Samiec wabi samicę zaczynając swą pieśń na wzniesionych elementach terenu. Pary są monogamiczne.

### Gniazdo
Półotwarte, płytkie dziuple i rozwidlenia grubszych konarów lub wnęki, krokwie i zakamarki budynków, zazwyczaj do wysokości 3 m budowane. Może być osadzone na belce stropowej dachu, okiennicy, w płytkiej wnęce muru, półjaskiniach, za pnącymi roślinami lub szczelinie, sęku, pnia drzewnego. Solidne gniazdo, o kształcie czarki, jest budowane przez samicę, wite ze źdźbeł, mchu, porostów, korzonków, piórek i włosia, kawałków sznurka znalezionego w okolicy, spojone pajęczynami. Wyścielenie składa się z piór i włosia. Korzysta także z półotwartych skrzynek lęgowych (powinny być jednak zabezpieczone siatką ogrodzeniową, aby sroka lub inny krukowaty nie zrabowały lęgu). Rzadko może też być ulokowane w rozwidleniach gałęzi.

### Jaja
Samica składa zwykle 4–6 (rzadko 7) jaj, bladoniebieskich lub zielonkawych z rdzawymi i brązowymi plamkami. Wysiadywanie trwa 12–14 dni i przeważnie jest wykonywane przez samicę. Pomoc samca w tym względzie jest sporadyczna. W tym czasie może on jednak dokarmiać przyszłą matkę. Zdarza się, że pada ofiarą pasożyta lęgowego jakim jest kukułka. Drugi lęg przypada na czerwiec lub początek lipca. Wykorzystywane jest zwykle poprzednie gniazdo.

### Pisklęta
Młode opuszczają gniazdo po 12–16 dniach, lecz w pełni samodzielne są dopiero po upływie 2-4 tygodni. Przez ok. tydzień lub dwa są jeszcze karmione przez rodziców (samiec dołącza do wychowywania młodych), próbują też same łowić przelatujące owady, nie podrywając się z gałęzi. Aż do odlotu na zimowiska nie są przeganiane z rewiru przez rodziców, ale karmione przez nich.

## Status i ochrona
IUCN uznaje muchołówkę szarą za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność światowej populacji, wstępnie obliczona w oparciu o szacunki organizacji BirdLife International dla Europy z 2015 roku, mieści się w przedziale 54–84 miliony dorosłych osobników. Globalny trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy.
W Polsce muchołówka szara objęta jest ścisłą ochroną gatunkową. Na Czerwonej liście ptaków Polski została sklasyfikowana jako gatunek najmniejszej troski (LC). Według szacunków Monitoringu Pospolitych Ptaków Lęgowych, w latach 2013–2018 krajowa populacja muchołówki szarej liczyła 216–310 tysięcy par lęgowych.
Patrząc na potrzeby człowieka, muchołówka szara jest korzystnym ptakiem, bo eliminuje wysoką liczbę dwuskrzydłych.

title: Muchołówka szara

wikitext:
{{Zwierzę infobox
 |nazwa zwyczajowa       = Muchołówka szara
 |nazwa łacińska         = ''Muscicapa striata''
 |TSN                    = 561250
 |zoolog                 = ([[Peter Simon Pallas|Pallas]], 1764)
 |okres istnienia        =
 |grafika                = SpottedFlycatcheronfence.jpg
 |opis grafiki           =
 |typ                    = [[strunowce]]
 |podtyp                 = [[kręgowce]]
 |gromada                = [[ptaki]]
 |podgromada             = [[Neornithes]]
 |infragromada           = [[ptaki neognatyczne]]
 |rząd                   = [[wróblowe]]
 |podrząd                = [[śpiewające]]
 |rodzina                = [[muchołówkowate]]
 |podrodzina             = [[muchołówki]]
 |plemię                 = [[Muscicapini]]
 |rodzaj                 = ''[[Muscicapa]]''
 |gatunek                = muchołówka szara
 |synonimy               =
* ''Motacilla striata'' Pallas, 1764{{r|hbwa}}
 |ranga podtaksonu       = [[podgatunek|Podgatunki]]
 |podtaksony             =
* ''M. s. striata'' (Pallas, 1764)
* ''M. s. inexpectata'' Dementiev, 1932
* ''M. s. neumanni'' Poche, 1904
* ''M. s. sarudnyi'' Snigirewski, 1928
* ''M. s. mongola'' Portenko, 1955
* ''M. s. balearica'' von Jordans, 1913
* ''M. s. tyrrhenica'' Schiebel, 1910
 |status IUCN            = LC
 |IUCN id                = 22709192
 |mapa występowania      = MuscicapaStriataIUCN2019-3.png
 |opis mapy występowania = {{legenda|#00FF00|lęgowiska}} {{legenda|#00FFFF|przeloty}} {{legenda|#007FFF|zimowiska}}
 |wikispecies            = Muscicapa striata
 |commons                = Category:Muscicapa striata
 |wikisłownik            = muchołówka szara
}}
'''Muchołówka szara'''{{r|mk}} (''Muscicapa striata'') – gatunek małego ptaka wędrownego z rodziny [[muchołówkowate|muchołówkowatych]] (Muscicapidae).

== Systematyka ==
Wyróżniono kilka podgatunków ''M. striata''{{r|hbwa|ioc}}:
* '''muchołówka szara'''{{r|mk}} (''Muscicapa striata striata'') – [[Europa]] do zachodniej [[Syberia|Syberii]], północno-zachodnia [[Afryka]].
* ''Muscicapa striata inexpectata'' – [[Półwysep Krymski]].
* ''Muscicapa striata neumanni'' – wyspy [[Morze Egejskie|Morza Egejskiego]] przez [[Bliski Wschód]] do [[Kaukaz (region)|Kaukazu]] i północnego [[Iran]]u, również środkowa Syberia.
* ''Muscicapa striata sarudnyi'' – wschodni Iran i [[Turkmenistan]] do gór centralnej [[Azja|Azji]] oraz północnego [[Pakistan]]u.
* ''Muscicapa striata mongola''	– [[Mongolia]] i południowo-środkowa Syberia.
* ''Muscicapa striata balearica'' – [[Baleary]].
* '''muchołówka śródziemnomorska'''{{r|mk}} (''Muscicapa striata tyrrhenica'') – [[Korsyka]] i [[Sardynia]].
[[Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny]] (IOC) wyodrębnia podgatunki ''tyrrhenica'' i ''balearica'' do osobnego gatunku ''Muscicapa tyrrhenica''{{r|ioc}}.

== Występowanie ==
W sezonie lęgowym zamieszkuje prawie całą Europę, zachodnią i środkową Azję oraz północno-zachodnie krańce Afryki, od Oceanu Atlantyckiego po środkową Syberię. Wędrowny, migruje na duże odległości ze względu na pokarm. Zimuje w [[Afryka Subsaharyjska|Afryce Subsaharyjskiej]] – od wybrzeży [[Afryka Zachodnia|Afryki Zachodniej]] i obszarów na północ od równika po południowe krańce kontynentu. Przeloty od kwietnia do maja i od sierpnia do września.

W Polsce średnio liczny ptak lęgowy w całej niżowej części kraju od kwietnia do września, rzadko spotykany jedynie w górach (do 1100 m n.p.m.). Największe zagęszczenie notuje się w starych parkach i zadrzewieniach osiedli ludzkich. W pierwotnej części [[Puszcza Białowieska|Puszczy Białowieskiej]] wynosi ono od dziesiątych części jedności do ok. 2,5 pary lęgowej na 10 ha powierzchni, w zagospodarowanych lasach 5–10 par, a w starych poznańskich parkach nawet do 7 par na 10 ha<ref>{{cytuj książkę|imię=Marcin |nazwisko=Karetta |tytuł=Atlas ptaków |wydawca=Pascal |data=2010 | isbn = 978-83-7513-655-5}}</ref>. Liczniejsze obserwacje notuje się jesienią na Wybrzeżu, choć nawet wtedy nie tworzą większych koncentracji, a jedynie małe rodzinne stadka. Ostatnie muchołówki odlatują w październiku i nie podejmują prób zimowania w kraju.

== Charakterystyka ==
=== Wygląd zewnętrzny ===
[[Plik:Psik.jpg|thumb|Muchołówkę szarą często można spotkać na czatowaniu w eksponowanym miejscu w terenie]]
[[Plik:Mucholowka.jpg|thumb|Muchołówka szara w typowym dla tego gatunku środowisku]]
Największa z europejskich muchołówek. Obie płci ubarwione jednakowo – oliwkowoszare lub brudnoszare. Samca można wyróżnić tylko po śpiewie. Upierzenie na wierzchu ciała, skrzydłach i ogonie szarobrązowe, bez białego [[lusterko|lusterka]] na skrzydle. Czoło, kark, pierś i wierzch głowy ciemno kreskowane, czasem nastroszone. Spód ciała brudnobiały z ciemnym kreskowaniem, na bokach brązowawy. Oczy czarne, dziób dość długi, matowy brązowoszary. Przy podstawie dzioba na krawędzi jamy ustnej znajdują się szczeciniaste piórka. Nogi są słabe i dość krótkie, służąc głównie do siadania. Młode wyglądają podobnie jak dorosłe, ale mają  żółtawo nakrapiany wierzch ciała (przypominają łuski) przed pierwszym pierzeniem i blado nakrapiany (a nie kreskowany) spód.

W porównaniu z wróblem ma smuklejszą budowę ciała, wielkości [[Rudzik (ptak)|rudzika]]. Ma zaokrąglone skrzydła i dość długi ogon.
=== Rozmiary ===
; długość ciała :ok. 14-15 cm,
; rozpiętość skrzydeł :ok. 23–25,5 cm,
; długość skrzydła złożonego :8,5–9,1 cm,
; długość ogona :6-6,5 cm.
=== Masa ciała ===
ok. 12-21 g
=== Głos ===
Odzywa się rzadko i cicho, toteż nie jest ptakiem dobrze znanym. Śpiew to krótki, powolny szczebiot, złożony z jedno- i dwusylabowych wysokich, syczących, szorstkich i skrzypiących tonów – „ci ci sri criu tsr” bez strofek. Głos wabiący: ciche proste „pst pst” lub niewyraźne, szorstkie „tik tik” i zaniepokojony: ostre „tk” lub „cek”. Odgłosy te jednak nie budzą uwagi. Po opuszczeniu gniazda młode wydają ciche „cip cip”.
=== Zachowanie ===
Polując na owady, przesiaduje w punkcie obserwacyjnym (przez większość dnia), tzw. czatowni z dobrym widokiem na okolicę, w charakterystycznej wyprostowanej pozycji. Często „dyga”, strzepuje skrzydłami i ogonem. Zazwyczaj dany ptak ma kilka ulubionych miejsc, wśród których są bezlistne gałązki, płoty, paliki, słupy elektryczne, druty itp. Nie prowadzi skrytego trybu życia, choć w lesie, gdy spokojnie siedzi na gałęzi, jest trudna do zauważenia, bo zlewa się z cienistym otoczeniem. Uwagę zwraca śpiewem i wabieniem lub zwinnym lotem w pogoni za owadami, a czasem tylko pozostawionym gniazdem. To świetny lotnik. W przeciwieństwie do większości ptaków, przed odlotem na zimowiska nie gromadzi rezerw tłuszczu, ale poluje w trakcie migracji. Muchołówki szare wędrują nocą, pojedynczo lub w grupkach rodzinnych.
=== Długość życia ===
W niewoli odnotowano długość życia 11,8 roku<ref>{{cytuj stronę | url = http://genomics.senescence.info/species/entry.php?species=Muscicapa_striata | tytuł = Spotted flycatcher (Muscicapa striata) longevity, ageing, and life history | opublikowany = The Animal Ageing and Longevity Database | data dostępu = 2014-01-19}}</ref>.

== Środowisko ==
Obrzeża prześwietlonych lasów, polany, stare parki, sady i ogrody z krzewami obok otwartych przestrzeni (podobnych siedlisk szukają w czasie migracji). Pierwotnie muchołówki szare zamieszkiwały głównie stare, przerzedzone drzewostany, zwłaszcza nadrzeczne. Obecnie spotykane w prawie wszystkich typach lasów, zwłaszcza na ich obrzeżach, oraz w zadrzewieniach śródpolnych i w pobliżu osad ludzkich, w parkach miejskich i podmiejskich, ogrodach, cmentarzach, alejach drzew. Zimuje w lasach [[akacja|akacjowych]] i ciernistych zaroślach. Nie przylatuje do karmnika. W Europie najczęściej spotykana na terenach rolnych i w obrębie zabudowań.

== Pożywienie ==
[[Plik:Papamosques gris 01 (Muscicapa striata).jpg|thumb|left|Głównym pokarmem muchołówki są muchówki]]
[[Owady]], przeważnie [[muchówki]], [[Błonkoskrzydłe|błonkówki]], a rzadziej [[motyle]], chrząszcze i [[ważki]]. Czatuje na ofiary siedząc na wyeksponowanym miejscu, w pozycji niemal pionowej. Po dostrzeżeniu owada zrywa się do krótkiego, zwinnego lotu i chwyta go kłapnięciem dzioba, po czym wzlatuje i powraca na to samo miejsce (stąd wzięła się nazwa ptaka). Może również zbierać owady z liści, zawisając w powietrzu, oraz z ziemi. Przed połknięciem często odłamuje im skrzydła. Jesienią i latem zjada też jagody, ale w przeciwieństwie do innych muchołówek mięsistymi owocami żywi się rzadko. W czasie chłodnych dni zmienia się jej rytm życia – poszukuje pokarmu w koronach drzew i zbiera martwe owady z ziemi.

Specjalizacja do chwytania owadów w locie objawia się przez szeroki u podstawy dziób, który powiększają dodatkowo długie szczecinki wyrastające z górnej szczęki.

== Lęgi ==
[[Plik:Muscicapa striata nest.jpg|thumb|Jaja muchołówki szarej]]
[[Plik:Grauschnäpper.jpg|thumb|Młode muchołówki szare w gnieździe]]
[[Plik:Muscicapa striata-feeding-Ejdzej2006.jpg|thumb|Karmienie [[podlot]]a]]
[[Plik:Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.150.43.jpg|thumb|''Cuculus canorus canorus'' + ''Muscicapa striata'']]
Na lęgowiska wraca pod koniec kwietnia i w maju. W ciągu roku wyprowadza jeden lub dwa lęgi: pierwszy w maju, a ewentualny drugi w czerwcu. Okres lęgowy kończy się najpóźniej w lipcu.
=== Toki ===
Samiec wabi samicę zaczynając swą pieśń na wzniesionych elementach terenu. Pary są monogamiczne.

=== Gniazdo ===
Półotwarte, płytkie dziuple i rozwidlenia grubszych konarów lub wnęki, krokwie i zakamarki budynków, zazwyczaj do wysokości 3 m budowane. Może być osadzone na belce stropowej dachu, okiennicy, w płytkiej wnęce muru, półjaskiniach, za pnącymi roślinami lub szczelinie, sęku, pnia drzewnego. Solidne gniazdo, o kształcie czarki, jest budowane przez samicę, wite ze źdźbeł, mchu, porostów, korzonków, piórek i włosia, kawałków sznurka znalezionego w okolicy, spojone pajęczynami. Wyścielenie składa się z piór i włosia. Korzysta także z półotwartych [[skrzynka lęgowa|skrzynek lęgowych]] (powinny być jednak zabezpieczone siatką ogrodzeniową, aby sroka lub inny krukowaty nie zrabowały lęgu). Rzadko może też być ulokowane w rozwidleniach gałęzi.
=== Jaja ===
Samica składa zwykle 4–6 (rzadko 7) jaj, bladoniebieskich lub zielonkawych z rdzawymi i brązowymi plamkami. Wysiadywanie trwa 12–14 dni i przeważnie jest wykonywane przez samicę. Pomoc samca w tym względzie jest sporadyczna. W tym czasie może on jednak dokarmiać przyszłą matkę. Zdarza się, że pada ofiarą pasożyta lęgowego jakim jest [[Kukułka zwyczajna|kukułka]]. Drugi lęg przypada na czerwiec lub początek lipca. Wykorzystywane jest zwykle poprzednie gniazdo.
=== Pisklęta ===
Młode opuszczają gniazdo po 12–16 dniach, lecz w pełni samodzielne są dopiero po upływie 2-4 tygodni. Przez ok. tydzień lub dwa są jeszcze karmione przez rodziców (samiec dołącza do wychowywania młodych), próbują też same łowić przelatujące owady, nie podrywając się z gałęzi. Aż do odlotu na zimowiska nie są przeganiane z rewiru przez rodziców, ale karmione przez nich.

== Status i ochrona ==
[[Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody|IUCN]] uznaje muchołówkę szarą za [[gatunek najmniejszej troski]] (LC, {{j|en|''Least Concern''}}) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność światowej populacji, wstępnie obliczona w oparciu o szacunki organizacji [[BirdLife International]] dla Europy z 2015 roku, mieści się w przedziale 54–84 miliony dorosłych osobników. Globalny trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy{{r|iucn}}.

W Polsce muchołówka szara objęta jest [[Gatunkowa ochrona zwierząt|ścisłą ochroną gatunkową]]<ref>Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt ({{Dziennik Ustaw|2016|2183}}).</ref>. Na ''Czerwonej liście ptaków Polski'' została sklasyfikowana jako gatunek najmniejszej troski (LC){{r|clpp}}. Według szacunków [[Monitoring Ptaków Polski|Monitoringu Pospolitych Ptaków Lęgowych]], w latach 2013–2018 krajowa populacja muchołówki szarej liczyła 216–310 tysięcy par lęgowych{{r|biuletyn2019}}.

Patrząc na potrzeby człowieka, muchołówka szara jest korzystnym ptakiem, bo eliminuje wysoką liczbę [[Muchówki|dwuskrzydłych]].

== Zobacz też ==
* [[ptaki Polski]]

== Przypisy ==
<references>
<ref name="biuletyn2019">{{Cytuj pismo | autor = Chodkiewicz T., Chylarecki P., Sikora A., Wardecki Ł., Bobrek R., Neubauer G., Marchowski D., Dmoch A., Kuczyński L. | tytuł = Raport z wdrażania art. 12 Dyrektywy Ptasiej w Polsce w latach 2013–2018: stan, zmiany, zagrożenia | czasopismo = Biuletyn Monitoringu Przyrody | wolumin = 20 | strony = 1–80 | data = 2019 | url = https://otop.org.pl/wp-content/uploads/2020/03/Biuletyn20_2019.pdf}}</ref>
<ref name="clpp">{{Cytuj książkę | autor = Wilk T., Chodkiewicz T., Sikora A., Chylarecki P., Kuczyński L. | tytuł = Czerwona lista ptaków Polski | wydawca = OTOP, Marki | data = 2020 | url = https://otop.org.pl/wp-content/uploads/2021/01/CLPP_2020_fin.pdf}}</ref>
<ref name="hbwa">{{cytuj stronę | url = https://www.hbw.com/species/spotted-flycatcher-muscicapa-striata | autor = Taylor, B. | rok = 2020 | tytuł = Spotted Flycatcher (''Muscicapa striata'') | praca = del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive | opublikowany = Lynx Edicions, Barcelona | data dostępu = 2020-04-12}}</ref>
<ref name="ioc">{{Cytuj stronę |autor = F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.)|url = https://www.worldbirdnames.org/bow/chats/|tytuł = Chats, Old World flycatchers |opublikowany = IOC World Bird List (v10.1) |język = en |data dostępu = 2020-04-12}}</ref>
<ref name="mk">Systematyka i nazwa polska za: {{cytuj stronę|autor = P. Mielczarek & M. Kuziemko |url = http://listaptakow.eko.uj.edu.pl/passerines4.html#Muscicapini |tytuł = Plemię: Muscicapini Fleming,J, 1822 (wersja: 2019-10-12)|opublikowany = Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego |praca = Kompletna lista ptaków świata|data dostępu = 2020-04-12}}</ref>
</references>

== Bibliografia ==
* {{Cytuj | autor = Ludwik Tomiałojć, Tadeusz Stawarczyk | tytuł = Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany | wydawca = PTPP "pro Natura" | miejsce = Wrocław | data = 2003 | isbn = 83-919626-1-X | s = 667–668}}
* {{Cytuj|autor = Andrzej Kruszewicz |tytuł = Ptaki Polski. T. 2 |data = 2005 |isbn = 83-7073-360-3 978-83-7073-360-5 |miejsce = Warszawa |wydawca = Multico |s = 125–127 |oclc = 749713075}}
* {{Cytuj|tytuł = Ptaki Europy. Przewodnik ilustrowany |data = 2003 |isbn = 83-7311-826-8 |inni = Paul Sterry; Richard Allen (il.); Emil Gola (tłum.) |miejsce = Warszawa |wydawca = Świat Książki |s = 348 |oclc = 749151835}}
* {{Cytuj|autor = Lars Jonsson |tytuł = Ptaki Europy i obszaru śródziemnomorskiego |data = 2006 |isbn = 83-7319-927-6 |wydanie = 3 |inni = Magnus Ullman; Tadeusz Stawarczyk; Jan Lontkowski; Tomasz Cofta |miejsce = Warszawa |wydawca = Muza SA |s = 458 |oclc = 749649489}}
* {{Cytuj | autor = Dariusz Graszka-Petrykowski | tytuł = Ptaki. Profesjonalny przewodnik dla początkujących obserwatorów | wydawca = Klub dla Ciebie | miejsce = Warszawa | data = 2005 | isbn = 83-7404-128-5 | s = 234–235}}
* {{Cytuj | autor = Peter Hayman, Rob Hume | tytuł = Rozpoznawanie ptaków | wydawca = Muza SA | miejsce = Warszawa | data = 2005 | isbn = 83-7319-639-0 | s = 219}}
* {{cytuj |autor=Pavel Vasak |tytuł=Ptaki leśne |wydawca=Delta |miejsce=Warszawa |data=1993 |isbn= 83-85817-28-X}}
* {{cytuj |autor=Klaus Richarz |tytuł=Ptaki – Przewodnik |wydawca=Muza |miejsce=Warszawa |data=2009 |isbn= 978-83-7495-018-3}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{Cytuj stronę | url = https://ebird.org/species/spofly1/ | tytuł = Zdjęcia, nagrania głosów i krótkie filmy | praca = eBird | opublikowany = Cornell Lab of Ornithology | język = en}}
* {{Cytuj stronę | url = https://www.xeno-canto.org/species/Muscicapa-striata | tytuł = Odgłosy muchołówki szarej | praca = xeno-canto | data dostępu = 2020-04-12}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Muchołówkowate]]
[[Kategoria:Ptaki Afryki]]
[[Kategoria:Ptaki Azji]]
[[Kategoria:Ptaki Europy]]
[[Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1764 roku]]
[[Kategoria:Taksony opisane przez Petera Simona Pallasa]]

title: Muchołówka szara

Domena: eukarionty

Królestwo: zwierzęta

Typ: strunowce

Podtyp: kręgowce

Gromada: ptaki

Podgromada: Neornithes

Infragromada: ptaki neognatyczne

Rząd: wróblowe

Podrząd: śpiewające

Rodzina: muchołówkowate

Podrodzina: muchołówki

Plemię: Muscicapini

Rodzaj: Muscicapa

Gatunek: muchołówka szara

title: Podgatunki

Podgatunki:
Kategoria zagrożenia (CKGZ)
· najmniejszej troski
Zasięg występowania
· lęgowiska przeloty zimowiska


text:
# Poemat opisowy
Poemat opisowy – utwór wierszowany, którego podstawową formą podawczą jest opis. Przedmiotem opisu jest przyroda, krajobraz, przedmioty kulturowe, zajęcia ludzi (gospodarowanie na wsi); opisowi towarzyszy ton dydaktyczny, nierzadko w takim poemacie obecna jest refleksja filozoficzna.
Początki gatunkowi dały Georgiki Wergiliusza, do których nawiązał później klasycyzm. W oświeceniu to jeden z wiodących gatunków niefabularnej epiki dydaktyczno-filozoficznej, którego rozkwit przypadał w całej Europie na XVIII w., a w Polsce dopiero na XIX w.
Opisowa prezentacja wybranych fragmentów świata przedstawionego pełniła nade wszystko funkcję filozoficzno-umoralniającą, stając się jednym z ogniw oświeceniowego, racjonalistycznego postrzegania świata oraz miejsca, jakie wyznaczono w nim „oświeconemu”, nowożytnemu człowiekowi.
Dwa najwybitniejsze w literaturze światowej poematy opisowe, Pory roku Jamesa Thomsona oraz Ziemianin Jacques’a Delille’a, były hołdem złożonym oświeceniowemu przyrodoznawstwu i fizyce. Pierwszemu z wymienionych utworów patronował Isaac Newton ze swą wizją uporządkowanego kosmosu, w którym rządzą odkrywane przez umysł ludzki odwieczne prawa fizyki, drugiemu zaś – George-Louis Leclerc de Buffon, autor kilkutomowej, niezwykle popularnej w XVIII w. Historii naturalnej (1794) oraz Epok natury (1786).
Nowożytne poematy opisowe w ich wersji oświeceniowej miały ambicje pogodzenia triumfującego scjentyzmu  z literackością, empirycznej refleksji i przyrodzie z pasją subiektywnego opisywania świata. Utwory takie korzystały również z filozofii i etyki pragmatycznej J. Locke'a, dla którego człowiek stawał się kreatorem rzeczywistości, twórcą na miarę swoich potrzeb i geniuszu.
Poeci klasycystyczni odwoływali się poza tym chętnie do formuły Horacego pochodzącej z Listu do Pizonów: ut pictura poesis (poemat to jak obraz), wyrażającej pogląd o pokrewieństwie poezji i malarstwa opisowego – dwóch dziedzin sztuki posługujących się zasadą imitacji, naśladowania natury.

## Realizacje gatunkowe
- Sofiówka (1806) Stanisława Trembeckiego, poemat opisowo-panegiryczny napisany w hołdzie żonie Szczęsnego Potockiego, Zofii, dla której magnat kazał stworzyć wspaniały park angielski na Ukrainie, nieopodal Humania, zwany Sofijówką.
- Ziemiaństwo polskie Kajetana Koźmiana (1839), wykpiwany przez romantyków poemat, w którym autor podtrzymał mit dobrego gospodarza – pracującego na roli uczonego, a raczej oczytanego wieśniaka, pogodzonego z własnym losem na wzór mądrego epikurejczyka, żyjącego zgodnie z dewizą: „Zgodzisz się z wiejskim życiem, gdy zgodzisz się ze sobą”.
- Rolnictwo Dyzmy Bończy-Tomaszewskiego (1802), gdzie praca na roli została potraktowana jako zajęcie kompensacyjne dla Polaka, który stracił ojczyznę;
- Puławy Juliana Ursyna Niemcewicza (1803);
- Okolice Krakowa Franciszka Wężyka.

## Nawiązania i kontynuacje
Gatunek uprawiany był już w starożytności, czego dowodem są Praca i dnie Hezjoda oraz Georgiki Wergiliusza.
Innym znanym poematem opisowym, tłumaczonym kilkakrotnie na język polski, były Ogrody J. Delille’a.
Polskie poematy rolnicze z ich kultem pracy na roli stanowiły zapowiedź pozytywistycznej filozofii pracy u podstaw oraz pracy organicznej, a ich oddziaływanie widoczne jest choćby w sylwetkach dobrych gospodarzy w Nad Niemnem Elizy Orzeszkowej, Nocach i dniach Marii Dąbrowskiej czy Dolinie Issy Czesława Miłosza.

title: Poemat opisowy

wikitext:
'''Poemat opisowy''' – utwór wierszowany, którego podstawową formą podawczą jest opis. Przedmiotem opisu jest przyroda, krajobraz, przedmioty kulturowe, zajęcia ludzi (gospodarowanie na wsi); opisowi towarzyszy ton dydaktyczny, nierzadko w takim poemacie obecna jest refleksja filozoficzna.

Początki gatunkowi dały ''Georgiki'' [[Wergiliusz]]a, do których nawiązał później [[klasycyzm]]. W [[Oświecenie (epoka)|oświeceniu]] to jeden z wiodących gatunków niefabularnej [[epika|epiki]] dydaktyczno-filozoficznej, którego rozkwit przypadał w całej Europie na XVIII w., a w Polsce dopiero na XIX w.

Opisowa prezentacja wybranych fragmentów świata przedstawionego pełniła nade wszystko funkcję filozoficzno-umoralniającą, stając się jednym z ogniw oświeceniowego, racjonalistycznego postrzegania świata oraz miejsca, jakie wyznaczono w nim „oświeconemu”, nowożytnemu człowiekowi.

Dwa najwybitniejsze w literaturze światowej poematy opisowe, ''Pory roku'' [[James Thomson (1700–1748)|Jamesa Thomsona]] oraz ''Ziemianin'' [[Jacques Delille|Jacques’a Delille’a]], były hołdem złożonym oświeceniowemu przyrodoznawstwu i fizyce. Pierwszemu z wymienionych utworów patronował [[Isaac Newton]] ze swą wizją uporządkowanego kosmosu, w którym rządzą odkrywane przez umysł ludzki odwieczne prawa fizyki, drugiemu zaś – [[Georges-Louis Leclerc|George-Louis Leclerc de Buffon]], autor kilkutomowej, niezwykle popularnej w XVIII w. ''[[Historia naturalna|Historii naturalnej]]'' (1794) oraz ''Epok natury'' (1786).

Nowożytne poematy opisowe w ich wersji oświeceniowej miały ambicje pogodzenia triumfującego [[scjentyzm]]u  z literackością, empirycznej refleksji i przyrodzie z pasją subiektywnego opisywania świata. Utwory takie korzystały również z [[pragmatyzm|filozofii i etyki pragmatycznej]] [[John Locke|J. Locke'a]], dla którego człowiek stawał się kreatorem rzeczywistości, twórcą na miarę swoich potrzeb i geniuszu.

Poeci klasycystyczni odwoływali się poza tym chętnie do formuły [[Horacy (poeta)|Horacego]] pochodzącej z ''[[List do Pizonów|Listu do Pizonów]]'': ''ut pictura poesis''<ref>Horacy, ''Dzieła wszystkie'', przeł., wstępem i komentarzem opatrzył A. Lam, wyd. 2 zm., Warszawa  1996.</ref> (poemat to jak obraz), wyrażającej pogląd o pokrewieństwie poezji i malarstwa opisowego – dwóch dziedzin sztuki posługujących się zasadą imitacji, naśladowania natury.

== Realizacje gatunkowe ==
* ''[[Sofiówka (poemat)|Sofiówka]]'' (1806) [[Stanisław Trembecki|Stanisława Trembeckiego]], poemat opisowo-panegiryczny napisany w hołdzie żonie [[Stanisław Szczęsny Potocki|Szczęsnego Potockiego]], [[Zofia Potocka|Zofii]], dla której magnat kazał stworzyć wspaniały park angielski na Ukrainie, nieopodal Humania, zwany [[Park Zofiówka w Humaniu|Sofijówką]].
* ''Ziemiaństwo polskie'' [[Kajetan Koźmian|Kajetana Koźmiana]] (1839), wykpiwany przez romantyków poemat, w którym autor podtrzymał mit dobrego gospodarza – pracującego na roli uczonego, a raczej oczytanego wieśniaka, pogodzonego z własnym losem na wzór mądrego epikurejczyka, żyjącego zgodnie z dewizą: „Zgodzisz się z wiejskim życiem, gdy zgodzisz się ze sobą”.
* ''Rolnictwo'' [[Dyzma Bończa-Tomaszewski|Dyzmy Bończy-Tomaszewskiego]] (1802), gdzie praca na roli została potraktowana jako zajęcie kompensacyjne dla Polaka, który stracił ojczyznę;
* ''Puławy'' [[Julian Ursyn Niemcewicz|Juliana Ursyna Niemcewicza]] (1803);
* ''Okolice Krakowa'' [[Franciszek Wężyk|Franciszka Wężyka]].

== Nawiązania i kontynuacje ==
Gatunek uprawiany był już w starożytności, czego dowodem są ''[[Prace i dni|Praca i dnie]]'' [[Hezjod]]a oraz ''Georgiki'' [[Wergiliusz]]a.

Innym znanym poematem opisowym, tłumaczonym kilkakrotnie na język polski, były ''Ogrody'' J. Delille’a.

Polskie poematy rolnicze z ich kultem pracy na roli stanowiły zapowiedź [[pozytywizm|pozytywistycznej]] filozofii [[praca u podstaw|pracy u podstaw]] oraz [[praca organiczna|pracy organicznej]], a ich oddziaływanie widoczne jest choćby w sylwetkach dobrych gospodarzy w ''[[Nad Niemnem]]'' [[Eliza Orzeszkowa|Elizy Orzeszkowej]], ''[[Noce i dnie (powieść)|Nocach i dniach]]'' [[Maria Dąbrowska|Marii Dąbrowskiej]] czy ''[[Dolina Issy (powieść)|Dolinie Issy]]'' [[Czesław Miłosz|Czesława Miłosza]].

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* Horacy, ''Dzieła wszystkie'', przeł., wstępem i komentarzem opatrzył A. Lam wyd. 2 zm., Warszawa  1996.
* Klimowicz M., ''Literatura oświecenia'', Warszawa 1988.
* ''Oświecenie'', S. Żurawski, Warszawa 2008.
* ''Słownik gatunków literackich'', red. M. Pawlus, wstęp, S. Jaworski, Warszawa 2008.
* ''Słownik literatury polskiego oświecenia'', red. T. Kostkiewiczowa, Wrocław 2002.

[[Kategoria:Typy poematów]]
[[Kategoria:Literatura oświecenia]]


text:
# Gláucia Lima
Gláucia da Silva Lima (ur. 24 lutego 1988) – brazylijska judoczka.
Startowała w Pucharze Świata w 2010 i 2011. Brązowa medalistka igrzysk Ameryki Południowej w 2010 i druga w drużynie. Dwukrotnie na podium mistrzostw Ameryki Południowej.

title: Gláucia Lima

wikitext:
{{Sportowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Gláucia Lima
 |imię i nazwisko org       =
 |dyscyplina                = judo
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |pełne imię i nazwisko     =
 |data urodzenia            = [[24 lutego]] [[1988]]
 |miejsce urodzenia         =
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |obywatelstwo              =
 |wzrost                    =
 |pozycja                   =
 |klub                      =
 |numer w klubie            =
 |kariera juniorska         =
 |kariera seniorska         =
 |kariera reprezentacyjna   =
 |kariera trenerska         =
 |medale                    =
{{Medalista infobox/reprezentacja|BRA}}
{{Medalista infobox/nagłówek|[[Igrzyska Ameryki Południowej]]}}
{{Medalista infobox/wiersz|2|[[Judo na Igrzyskach Ameryki Południowej 2010|Medellín 2010]]|druż.}}
{{Medalista infobox/wiersz|3|[[Judo na Igrzyskach Ameryki Południowej 2010|Medellín 2010]]|-70 kg}}
{{Medalista infobox/nagłówek|[[Mistrzostwa Ameryki Południowej w judo|Mistrzostwa Ameryki Południowej]]}}
{{Medalista infobox/wiersz|2|[[Mistrzostwa Ameryki Południowej w Judo 2009|Quito 2009]]|-78 kg}}
{{Medalista infobox/wiersz|2|[[Mistrzostwa Ameryki Południowej w Judo 2008|Brasilia 2008]]|-78 kg}}
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Gláucia da Silva Lima''' (ur. [[24 lutego]] [[1988]]) – [[Brazylia|brazylijska]] [[judo]]czka<ref>{{Cytuj | url = https://www.alljudo.net/judoka-17022-lima-glaucia.html| tytuł = Le palmarès du judoka | opublikowany = Alljudo.net | data dostępu = 27 kwietnia 2024| język = fr}}</ref>.

Startowała w Pucharze Świata w 2010 i 2011<ref>{{cytuj| url = https://www.judoinside.com/judoka/66501/Glaucia_Silva_de_Lima/judo-matches| tytuł = Judoka | opublikowany = Judoinside.com | data dostępu  = 27 kwietnia 2024|język = en}}</ref>. Brązowa medalistka [[igrzyska Ameryki Południowej|igrzysk Ameryki Południowej]] w [[Igrzyska Ameryki Południowej 2010|2010]] i druga w drużynie. Dwukrotnie na podium mistrzostw Ameryki Południowej<ref>{{cytuj| url = https://www.judoinside.com/judoka/66501/Glaucia_Silva_de_Lima/judo-results| tytuł = Judoka | opublikowany = Judoinside.com | data dostępu  = 27 kwietnia 2024 |język = en}}</ref><ref>{{Cytuj | url= https://www.ijf.org/judoka/2468/results?results_rank_group=all| tytuł= Results| opublikowany= Ijf.org| język=en | data dostępu= 27 kwietnia 2024}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{SORTUJ:Lima, Gláucia}}
[[Kategoria:Brazylijscy judocy]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1988]]

title: · Gláucia Lima

Data urodzenia: 24 lutego 1988

title: Dorobek medalowy

srebro:
Medellín 2010 · druż.
Quito 2009 · -78 kg
Brasilia 2008 · -78 kg

brąz: Medellín 2010 · -70 kg


text:
# Kiszkowo (gmina)
Kiszkowo – gmina wiejska w województwie wielkopolskim, w powiecie gnieźnieńskim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie poznańskim, nad rzeką Małą Wełną.

Wieś sołecka (parafia i dekanat Kiszkowo – od 01.01.2005 r.).
Siedziba gminy to Kiszkowo.
Według danych z Urzędu Stanu Cywilnego w Kiszkowie, liczba mieszkańców gminy na dzień 01.01.2020: 5431 osób.

## Struktura powierzchni
Według danych z roku 2002 gmina Kiszkowo ma obszar 114,58 km², w tym:
- użytki rolne: 80%
- użytki leśne: 8%

Gmina stanowi 9,13% powierzchni powiatu.

## Demografia
Dane z 30 czerwca 2004:
| Opis                              | Ogółem | Ogółem | Kobiety | Kobiety | Mężczyźni | Mężczyźni |
| --------------------------------- | ------ | ------ | ------- | ------- | --------- | --------- |
| jednostka                         | osób   | %      | osób    | %       | osób      | %         |
| populacja                         | 5315   | 100    | 2609    | 49,1    | 2706      | 50,9      |
| gęstość zaludnienia (mieszk./km²) | 46,4   | 46,4   | 22,8    | 22,8    | 23,6      | 23,6      |

## Sąsiednie gminy
Kłecko, Łubowo, Murowana Goślina, Pobiedziska, Skoki

## Walory przyrodnicze
Gmina Kiszkowo leży w powiecie gnieźnieńskim, województwie wielkopolskim. Okolice Kiszkowa charakteryzują się ciekawym i malowniczym ukształtowaniem terenu. Cofający się lodowiec pozostawił po sobie wiele jezior i cieków wodnych. Urokliwe są doliny Rzeki Małej Wełny, która przepływa przez gminę ze wschodu na zachód, niemal otaczając Kiszkowo. Bardzo malownicze są także doliny Jeziora Turostowskiego oraz jezior w Sławnie i Kamionku. Różnica wysokości między najwyższym, a najniższym punktem Gminy to niemal 46 m. Najwyższe wzniesienie ma 125,8 m n.p.m. i znajduje się w okolicach Gniewkowa. Najniżej natomiast usytuowane są stawy w Dąbrówce Kościelnej – położone około 80 m n.p.m. Powierzchnia lasów w gminie wynosi 922 ha, co stanowi około 8% i jest nierównomiernie rozproszona w 3 kompleksach. Pierwszy ciągnący się od Karczewa przez Dąbrówką, aż do serca Parku Krajobrazowego Puszcza Zielonka, drugi na północ od miejscowości Rybieniec, trzeci natomiast znajduje się w okolicach Sławna, Kamionka i Imiołek, w Lednickim Parku Krajobrazowego.
Na terenie gminy Kiszkowo znajduje się 8 jezior: Jezioro Lednica, Jezioro Kamionek, Jezioro Turostowskie, Jezioro Głębokie, Jezioro Sławno, Jezioro Rybno Wielkie, Jezioro Rybno Małe, Jezioro Skrzetuszewo. Są to jeziora polodowcowe. Z uwagi na trudno dostępne brzegi z szerokim pasem trzcin lub otoczone podmokłymi łąkami i bagnami oraz niewielką głębokość, większość z nich nie jest wykorzystywana dla celów kąpieliskowych. Rekreacyjnie wykorzystywane są, w ograniczonym zakresie jeziora: Lednica, Turostowskie i Rybno Wielkie. Poza jeziorami znajdują się trzy kompleksy stawów rybnych. Pierwszy, największy o powierzchni ponad 200 ha, znajduje się na wschód od Kiszkowa i wzdłuż rzeki ciągnie się prawie do Myszek. Drugi zespół stawów znajduje się na północ od Kiszkowa, między Rybnem a Jabłkowem. Powierzchnia poszczególnych stawów w tym kompleksie waha się od 0,5 do 15 ha. Są one w dużym stopniu zarośnięte roślinnością szuwarową. Trzeci kompleks stawów znajduje się w Dąbrówce Kościelnej.

title: Kiszkowo (gmina)

wikitext:
{{Polska jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                     = Kiszkowo
 |dopełniacz nazwy          = gminy Kiszkowo
 |jednostka                 = [[gmina wiejska]]
 |zdjęcie                   =
 |opis zdjęcia              =
 |herb                      = Herb gminy Kiszkowo.jpg
 |flaga                     =
 |województwo               = {{Państwo|wielkopolskie}}
 |powiat                    = [[Powiat gnieźnieński|gnieźnieński]]
 |TERC                      = 3003042
 |siedziba                  =
 |stanowisko zarządzającego = wójt
 |zarządzający              = Radosław Występski
 |rok powierzchni           =
 |powierzchnia              = 114,58
 |rok ludności              = 30.06.2016
 |liczba ludności           = 5 404<ref name="populacja2016">{{Polska w liczbach|id=gmina_Kiszkowo|nazwa=Gmina Kiszkowo w liczbach|data dostępu=17 marca 2016}}</ref>
 |gęstość zaludnienia       = 47,2
 |urbanizacja               =
 |numer kierunkowy          = 61
 |kod pocztowy              =
 |tablice rejestracyjne     = PGN
 |adres urzędu              = ul. Szkolna 2
62-280 [[Kiszkowo (województwo wielkopolskie)|Kiszkowo]]
 |plan                      = Kiszkowo (gmina) location map.png
 |liczba sołectw            = 21
 |liczba miejscowości       = 27
 |mapa województwa          =
 |mapa powiatu              =
 |kod mapy                  = wielkopolskie
 |współrzędne               = 52°35′27N 17°15′23E
 |commons                   = Category:Gmina Kiszkowo
 |www                       = http://www.kiszkowo.pl
 |bip                       = http://kiszkowo.nowoczesnagmina.pl/
}}
'''Kiszkowo''' – [[gmina]] [[gmina wiejska|wiejska]] w [[województwo wielkopolskie|województwie wielkopolskim]], w [[powiat gnieźnieński|powiecie gnieźnieńskim]]. [[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] gmina położona była w [[Województwo poznańskie (1975–1998)|województwie poznańskim]], nad rzeką Małą Wełną.

Wieś sołecka (parafia i dekanat Kiszkowo – od 01.01.2005 r.).

Siedziba gminy to [[Kiszkowo (województwo wielkopolskie)|Kiszkowo]].

Według danych z Urzędu Stanu Cywilnego w Kiszkowie, liczba mieszkańców gminy na dzień 01.01.2020: 5431 osób.

== Struktura powierzchni ==
Według danych z roku 2002<ref name=autonazwa1>{{cytuj stronę|url=http://www.regioset.pl/|tytuł=Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset|opublikowany=regioset.pl|język=pl|data dostępu=2010-09-14}}</ref> gmina Kiszkowo ma obszar 114,58 km², w tym:
* użytki rolne: 80%
* użytki leśne: 8%

Gmina stanowi 9,13% powierzchni powiatu.

== Demografia ==
Dane z 30 czerwca 2004<ref name="autonazwa2">{{cytuj stronę|url=http://demografia.stat.gov.pl/BazaDemografia/|tytuł=Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast|opublikowany=[[Główny Urząd Statystyczny|GUS]]|język=pl|data dostępu=2010-09-14}}</ref>:
{| class="wikitable"
!Opis || colspan=2|Ogółem || colspan=2|Kobiety || colspan=2|Mężczyźni
|-
|jednostka || osób || % || osób || % || osób || %
|--
|populacja || '''5315''' || 100 || 2609 || 49,1 || 2706 || 50,9
|--
|gęstość zaludnienia
(mieszk./km²) || colspan=2| 46,4 || colspan=2| 22,8 || colspan=2| 23,6
|}

[[Plik:Piramida wieku Gmina Kiszkowo.png|thumb|690x480px|center
|Piramida wieku mieszkańców gminy Kiszkowo w 2014 roku<ref name="populacja2016"/>]]

== Sąsiednie gminy ==
[[Kłecko (gmina)|Kłecko]], [[Łubowo (gmina)|Łubowo]], [[Murowana Goślina (gmina)|Murowana Goślina]], [[Pobiedziska (gmina)|Pobiedziska]], [[Skoki (gmina)|Skoki]]

== Walory przyrodnicze ==
Gmina Kiszkowo leży w powiecie gnieźnieńskim, województwie wielkopolskim. Okolice Kiszkowa charakteryzują się ciekawym i malowniczym ukształtowaniem terenu. Cofający się lodowiec pozostawił po sobie wiele jezior i cieków wodnych. Urokliwe są doliny Rzeki Małej Wełny, która przepływa przez gminę ze wschodu na zachód, niemal otaczając Kiszkowo. Bardzo malownicze są także doliny Jeziora Turostowskiego oraz jezior w Sławnie i Kamionku. Różnica wysokości między najwyższym, a najniższym punktem Gminy to niemal 46 m. Najwyższe wzniesienie ma 125,8 m n.p.m. i znajduje się w okolicach Gniewkowa. Najniżej natomiast usytuowane są stawy w Dąbrówce Kościelnej – położone około 80 m n.p.m. Powierzchnia lasów w gminie wynosi 922 ha, co stanowi około 8% i jest nierównomiernie rozproszona w 3 kompleksach. Pierwszy ciągnący się od Karczewa przez Dąbrówką, aż do serca Parku Krajobrazowego Puszcza Zielonka, drugi na północ od miejscowości Rybieniec, trzeci natomiast znajduje się w okolicach Sławna, Kamionka i Imiołek, w Lednickim Parku Krajobrazowego.

Na terenie gminy Kiszkowo znajduje się 8 jezior: Jezioro Lednica, Jezioro Kamionek, Jezioro Turostowskie, Jezioro Głębokie, Jezioro Sławno, Jezioro Rybno Wielkie, Jezioro Rybno Małe, Jezioro Skrzetuszewo. Są to jeziora polodowcowe. Z uwagi na trudno dostępne brzegi z szerokim pasem trzcin lub otoczone podmokłymi łąkami i bagnami oraz niewielką głębokość, większość z nich nie jest wykorzystywana dla celów kąpieliskowych. Rekreacyjnie wykorzystywane są, w ograniczonym zakresie jeziora: Lednica, Turostowskie i Rybno Wielkie. Poza jeziorami znajdują się trzy kompleksy stawów rybnych. Pierwszy, największy o powierzchni ponad 200 ha, znajduje się na wschód od Kiszkowa i wzdłuż rzeki ciągnie się prawie do Myszek. Drugi zespół stawów znajduje się na północ od Kiszkowa, między Rybnem a Jabłkowem. Powierzchnia poszczególnych stawów w tym kompleksie waha się od 0,5 do 15 ha. Są one w dużym stopniu zarośnięte roślinnością szuwarową. Trzeci kompleks stawów znajduje się w Dąbrówce Kościelnej<ref>{{Cytuj |tytuł = Gmina Kiszkowo |data dostępu = 2020-04-23 |opublikowany = www.kiszkowo.pl |url = http://www.kiszkowo.pl/}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Gmina Kiszkowo}}
{{Powiat gnieźnieński}}
{{Powiat gnieźnieński (dawny)}}

{{Kontrola autorytatywna}}
[[Kategoria:Kiszkowo (gmina)| ]]

title: Kiszkowo

Województwo: wielkopolskie

Powiat: gnieźnieński

Wójt: Radosław Występski

Tablice rejestracyjne: PGN

title: Szczegółowy podział administracyjny

Szczegółowy podział administracyjny: Położenie na mapie województwa wielkopolskiegoKiszkowo


text:
# Węgry na Mistrzostwach Świata w Lekkoatletyce 2009
Węgry na Mistrzostwach Świata w Lekkoatletyce 2009 – reprezentacja Węgier podczas czempionatu w Berlinie liczyła 11 zawodników.

## Występy reprezentantów Węgier

### Mężczyźni
- Bieg na 800 m
  - Tamás Kazi z czasem 1:47,01 zajął 17. miejsce w półfinale i nie wywalczył awansu do kolejnej rundy

- Bieg na 110 m przez płotki
  - Dániel Kiss z czasem 13,45 zajął 12. miejsce w półfinale i nie awansował do kolejnej rundy

- Pchnięcie kulą
  - Lajos Kürthy z wynikiem 19,64 zajął 23. miejsce w eliminacjach i nie wywalczył awansu do finału

- Rzut dyskiem
  - Zoltán Kővágó z wynikiem 65,17 zajął 6. miejsce w finale

- Rzut młotem
  - Krisztián Pars z wynikiem 77,45 zajął 4. miejsce w finale

- Rzut oszczepem
  - Csongor Olteán z wynikiem 78,46 zajął 16. miejsce w eliminacjach i nie awansował do finału

- Dziesięciobój
  - Attila Szabó zajął 31. miejsce uzyskując 7610 punktów

### Kobiety
- Bieg na 5000 m
  - Krisztina Papp z czasem 15:20,36 zajęła 14. miejsce w finale

- Bieg na 3000 m z przeszkodami
  - Lívia Tóth z czasem 9:45,14 zajęła 29. miejsce w eliminacjach i nie awansowała do kolejnej rundy

- Pchnięcie kulą
  - Anita Márton z wynikiem 16,80 zajęła 24. miejsce w eliminacjach i nie awansowała do finału

- Rzut młotem
  - Éva Orbán z wynikiem 69,39 zajęła 14. miejsce w eliminacjach i nie awansowała do finału

wikitext:
{{Wyniki reprezentacji infobox
 |nazwa                  = Węgry na Mistrzostwach Świata w Lekkoatletyce 2009
 |państwo                = Węgry
 |kod MKOl               =
 |organizacja            = [[World Athletics|IAAF]]
 |kod organizacja        = HUN
 |federacja              =
 |impreza z linkiem      = [[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2009]]
 |miejscowość            = [[Berlin]]
 |chorąży                =
 |liczba zawodników      = 11
 |liczba konkurencji     =
 |liczba dyscyplin       =
 |pozycja w klasyfikacji =
 |złote                  = 0
 |srebrne                = 0
 |brązowe                = 0
 |suma                   = 0
}}
'''[[Węgry]] na [[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2009|Mistrzostwach Świata w Lekkoatletyce 2009]]''' – reprezentacja Węgier podczas czempionatu w [[Berlin]]ie liczyła 11 zawodników.

== Występy reprezentantów Węgier ==
=== Mężczyźni ===
* '''[[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2009 – bieg na 800 m mężczyzn|Bieg na 800 m]]'''
** [[Tamás Kazi]] z czasem 1:47,01 zajął 17. miejsce w półfinale i nie wywalczył awansu do kolejnej rundy

* '''[[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2009 – bieg na 110 m przez płotki mężczyzn|Bieg na 110 m przez płotki]]'''
** [[Dániel Kiss (płotkarz)|Dániel Kiss]] z czasem 13,45 zajął 12. miejsce w półfinale i nie awansował do kolejnej rundy

* '''[[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2009 – pchnięcie kulą mężczyzn|Pchnięcie kulą]]'''
** [[Lajos Kürthy]] z wynikiem 19,64 zajął 23. miejsce w eliminacjach i nie wywalczył awansu do finału

* '''[[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2009 – rzut dyskiem mężczyzn|Rzut dyskiem]]'''
** [[Zoltán Kővágó]] z wynikiem 65,17 zajął 6. miejsce w finale

* '''[[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2009 – rzut młotem mężczyzn|Rzut młotem]]'''
** [[Krisztián Pars]] z wynikiem 77,45 zajął 4. miejsce w finale

* '''[[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2009 – rzut oszczepem mężczyzn|Rzut oszczepem]]'''
** [[Csongor Olteán]] z wynikiem 78,46 zajął 16. miejsce w eliminacjach i nie awansował do finału

* '''[[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2009 – dziesięciobój mężczyzn|Dziesięciobój]]'''
** [[Attila Szabó (lekkoatleta)|Attila Szabó]] zajął 31. miejsce uzyskując 7610 punktów

=== Kobiety ===
* '''[[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2009 – bieg na 5000 m kobiet|Bieg na 5000 m]]'''
** [[Krisztina Papp]] z czasem 15:20,36 zajęła 14. miejsce w finale

* '''[[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2009 – bieg na 3000 m z przeszkodami kobiet|Bieg na 3000 m z przeszkodami]]'''
** [[Lívia Tóth]] z czasem 9:45,14 zajęła 29. miejsce w eliminacjach i nie awansowała do kolejnej rundy

* '''[[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2009 – pchnięcie kulą kobiet|Pchnięcie kulą]]'''
** [[Anita Márton]] z wynikiem 16,80 zajęła 24. miejsce w eliminacjach i nie awansowała do finału

* '''[[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2009 – rzut młotem kobiet|Rzut młotem]]'''
** [[Éva Orbán]] z wynikiem 69,39 zajęła 14. miejsce w eliminacjach i nie awansowała do finału

== Linki zewnętrzne ==
* {{Cytuj stronę | url = http://berlin.iaaf.org/countries/natCode=HUN/athletesList.html | tytuł = Reprezentacja Węgier na stronach mistrzostw świata | opublikowany = berlin.iaaf.org | archiwum = https://web.archive.org/web/20091020193841/http://berlin.iaaf.org/countries/natCode=HUN/athletesList.html | zarchiwizowano = 2009-10-20}}

{{Państwa uczestniczące w Mistrzostwach Świata w Lekkoatletyce 2009}}

[[Kategoria:Państwa uczestniczące w Mistrzostwach Świata w Lekkoatletyce 2009]]
[[Kategoria:Lekkoatletyka na Węgrzech]]
[[Kategoria:2009 na Węgrzech]]

Kod IAAF: HUN

Medale: Złoto · 0 · Srebro · 0 · Brąz · 0 · Razem · 0