text:
# Max Berg
Max Paul Eduard Berg (ur. 17 kwietnia 1870 w Szczecinie, zm. 22 stycznia 1947 w Baden-Baden) – niemiecki architekt, urbanista i polityk komunalny (SPD), miejski radca budowlany (architekt miejski) we Wrocławiu w latach 1909–1924. Berg znany jest przede wszystkim jako architekt Hali Stulecia, zwanej później Halą Ludową oraz współautor radykalnej koncepcji urbanistycznej miasta (1919–1920).

## Życiorys

### Młodość i początek kariery
Max Berg był synem nauczyciela gimnazjalnego Nicolausa Eduarda Heinricha Berga oraz jego żony Emilie Luise Theresis Berg z domu Radeloff. Po ukończeniu szczecińskiego gimnazjum studiował w latach 1889–1893 na Królewskiej Wyższej Szkole Technicznej w Charlottenburgu, m.in. u znawcy neogotyku Carla Schäfera. W latach 1893–1895 odbył służbę wojskową w rodzinnym Szczecinie. W 1898 zdał egzaminy na budowniczego rządowego; z tego okresu zachowały się projekty neogotyckiego kościoła ewangelickiego (1895) oraz przystanku tramwajowego na Nollendorfplatz w Schönebergu, który Berg zgłosił w październiku 1898 na konkurs miesięczny. W 1899 pracował w Szczecinie w miejskiej administracji budowlanej, a następnie jako inspektor budowlany we Frankfurcie nad Menem. Zapoznał się z ideami Camillo Sittego, a w 1908 odbył podróż studialną do Anglii.

### Miejski radca budowlany we Wrocławiu
17 grudnia 1908 Max Berg został wybrany przez wrocławską radę miejską na następcę Richarda Plüddemanna na urzędzie miejskiego radcy budowlanego, który pełnić miał początkowo przez dwunastoletnią kadencję. Urząd swój objął 1 kwietnia 1909. W tym czasie (1909–1910) wziął też udział w konkursie urbanistycznym przebudowy Berlina.
We Wrocławiu zamieszkał w willi przy dzisiejszej ul. Kopernika 19, na wrocławskim osiedlu Dąbie i mieszkał tu do 1923, tj. niemal do końca swojego pobytu we Wrocławiu. Budynek ten w 1876 roku zbudowano dla doktora Paula Liona, zaprojektował go Max Jitschin. Max Berg kupił ten dom w roku 1910 i przebudował, stylizując go na wzór angielski. Willa zachowała się do czasów współczesnych: 24 stycznia 2014 roku prezydent Wrocławia odsłonił pamiątkową tablicę, którą z inicjatywy mieszkańców powieszono na ogrodzeniu otaczającej dom posesji.
Krótko po I wojnie światowej Socjaldemokratyczna Partia Niemiec wystawiła w wyborach do Reichstagu kandydaturę Berga, nie zdobył on jednak mandatu. W kontekście dyskusji na temat wieżowców, która w tym czasie wywiązała się w Niemczech, 7 stycznia 1920 radca przedłożył radzie miejskiej projekt wieżowca biurowego dla administracji miejskiej w miejscu dawnej gazowni na Lessingsplatz (ob. pl. Powstańców Warszawy). W lipcu tegoż roku ten oraz trzy dalsze projekty opublikował. W tym samym czasie zasięgnął opinii rządu Prowincji Śląskiej na temat swoich projektów (pismo z 12 lipca 1920) oraz monitował do pruskich władz centralnych o stworzenie przepisów urbanistycznych regulujących wznoszenie wieżowców. Ostatecznie jednak przyjęto w listopadzie tegoż roku uregulowanie, że zezwolenia będą wydawane drogą odstępstwa od istniejących przepisów (niem. Befreiungsbescheid für Abweichung im Einzelfall). Również odpowiedź rządu prowincji była negatywna, gdyż uznano, że wieżowce zeszpecą sylwetkę Wrocławia. W obronę wzięły Berga różne organizacje artystyczne (w tym Deutscher Werkbund), a także Gerhart Hauptmann, z którym architekt przyjaźnił się od roku 1913. Do realizacji projektów Berga nie doszło, gdyż – pomijając inne względy – były z przyczyn finansowych w tym czasie całkowicie nierealne.
W 1921 powierzono Bergowi sprawowanie urzędu miejskiego radcy budowlanego przez kolejne 12 lat. W tym czasie brał udział w organizacji konkursu urbanistycznego na rozwój miasta. Zasiadł także w sądzie konkursowym, m.in. wraz z Brunonem Möhringiem. Jako że ostatecznie wybrane projekty były sprzeczne z poglądami Berga, nie podpisał się pod napisanym przez jurorów sprawozdaniem, co zostało przez prasę uznane za zachowanie skandaliczne i skrytykowane przez radnych, głównie socjaldemokratów – kolegów partyjnych Berga. Na skutek konfliktu z radą miejską architekt zrezygnował z członkostwa w SPD, zaś 30 stycznia 1925 zgodził się na opuszczenie urzędu radcy; jako nieusuwalnemu urzędnikowi do 1933 wypłacano mu pełną pensję. Następnie przeszedł na emeryturę.

### Schyłek życia
Po odejściu ze stanowiska poświęcił się głównie publicystyce oraz mistyce chrześcijańskiej i teozofii. Mimo skandalicznych okoliczności odejścia z urzędu Berg zachował swój autorytet i w 1929 był jednym z sędziów konkursu na miejską kasę oszczędności w Rynku; w 1930 zorganizowano jego pierwszą monograficzną wystawę twórczości.
Po wyjeździe z Wrocławia Berg osiedlił się w Berlinie, a w czasie II wojny światowej przeniósł się do Baden-Baden. Pod koniec wojny wystosował wraz z Martinem Mächlerem apel do Martina Bormanna o ocalenie zabytków Rzymu.
Berg był żonaty z Edelgarde z domu Gerlach i miał syna Michaela (ur. 1922 w Szklarskiej Porębie).

## Twórczość

### Charakterystyka twórczości i poglądów
Max Berg był zafascynowany gotykiem, pozostawał pod wpływem ekspresjonizmu, unikał jednak skrajnych kontrastów mas, tworząc budowle optycznie lekkie. Późne dzieła Berga stanowią przykłady klasycznego modernizmu.
Jako urbanista proponował klarowne i typowe dla idei modernistycznych (zawartych później w Karcie Ateńskiej) strefowanie funkcji w przestrzeni miasta. Z jednej strony podziwiał wielkie miasta amerykańskie z ich wieżowcami, z drugiej strony potępiał ich chaotyczny i dyktowany jedynie spekulacją ekonomiczną rozwój. Jako kompromis między poziomym miastem europejskim i pionowym miastem amerykańskim proponował na przykładzie Wrocławia budowę wieżowców w kluczowych punktach miasta, jako przemyślanych akcentów rozmieszczonych planowo w jego przestrzeni. Wieżowce proponował w sąsiedztwie dużych placów, nad wodą lub przy terenach przemysłowych, tak aby nie zacieniały zabudowy mieszkaniowej. W przeniesieniu administracji do wieżowców widział szansę na rozprężenie sytuacji na rynku mieszkaniowym.

### Wybrane realizacje we Frankfurcie nad Menem
- 1901–1902 – Szkoła im. Bonifacego (Bonifatiusschule) przy Moltkeallee 43 (obecnie Hamburger Allee) we Frankfurcie-Bockenheimie, zachowana ze zmianami
- 1902–1906 – Szkoła Ludowa (ob. podstawowa) Mühlbergschule przy Lettigkautweg 8 we Frankfurcie-Sachsenhausen, zachowana

### Wybrane realizacje we Wrocławiu
- 1910–1911 – dom własny architekta przy ulicy Mikołaja Kopernika (przebudowa starszej willi)
- 1911 – Miejski Szpital Dziecięcy ul. Hoene-Wrońskiego
- 1911–1913 – wczesnomodernistyczna Jahrhunderthalle (w latach 1945–2006 Hala Ludowa, obecnie Hala Stulecia) we Wrocławiu – pierwsza konstrukcja żelbetowa o tej skali (we współpracy z inżynierem Güntherem Trauerem i profesorem Heinrichem Müllerem)
- 1912 – łaźnia przy ul. Marii Skłodowskiej-Curie (obecnie na parterze pizzeria, na górnych piętrach biura)
- elewacja budynku Liceum Ogólnokształcącego nr IV przy ul. S. Świstackiego
- 1920–1921 – Kaplica na Cmentarzu Osobowickim
- 1924–1925 – pawilony i hale ekspozycyjne targów, m.in. wielka hala przy ul. Wystawowej na planie prostokąta z dachem wspartym na drewnianych wiązarach parabolicznych, zniszczona w czasie II wojny światowej
- elektrownie wodne na Odrze koło mostu Pomorskiego Południowego i Północnego: Elektrownia Wodna Wrocław I i Elektrownia Wodna Wrocław II

### Niezrealizowane projekty
- 1910 – projekt konkursowy Wielkiego Berlina
- 1914–1916 – projekt krematorium na cmentarzu Grabiszyńskim we Wrocławiu (z Oskarem Kokoschką)
- 1919–1920 – koncepcje sanacji centrum miasta Wrocławia (z Richardem Konwiarzem i Ludwigiem Moshamerem)
- projekty wieżowców we Wrocławiu:
  - w bloku śródrynkowym (obok Ratusza, w miejscu Nowego Ratusza, ul. Sukiennice i sąsiednich)
  - na obecnym pl. Powstańców Warszawy, w miejscu urzędu wojewódzkiego
  - przy ul. Tęczowej u zbiegu z Prostą
  - przy ul. Podwale/pl. Wolności
- 1928 – projekt przebudowy centrum Zabrza, docelowo jako nowe centrum Tripolis na Górnym Śląsku[5][6]

title: Max Berg

wikitext:
{{Biogram infobox
 |imię i nazwisko           = Max Berg
 |grafika                   = Max Berg portrait.jpg
 |opis grafiki              = Max Berg około r. 1909
 |alt grafiki               =
 |data urodzenia            = [[17 kwietnia]] [[1870]]
 |miejsce urodzenia         = [[Szczecin]]
 |data śmierci              = [[22 stycznia]] [[1947]]
 |miejsce śmierci           = [[Baden-Baden]]
 |zawód                     = [[Architektura|architekt]]
 |narodowość                = [[Niemcy (naród)|niemiecka]]
 |Alma Mater                = [[Uniwersytet Techniczny w Berlinie|Królewska Wyższa Szkoła Techniczna w Charlottenburgu]]
 |stanowisko                = Miejski radca budowlany we Wrocławiu 1909–1924<ref>{{Cytuj książkę |tytuł = [[Encyklopedia Wrocławia]] |inni = [[Jan Harasimowicz]] (red.) |wydawca = [[Wydawnictwo Dolnośląskie]] |miejsce = Wrocław |data = 2006 |wydanie = III |strony = 66 |isbn = 83-7384-561-5}}</ref>
 |rodzice                   = Nicolaus Eduard Heinrich Berg
Emilie Luise Theresis Berg (z domu Radeloff)
 |małżeństwo                = Edelgarde Berg (z domu Gerlach)
 |dzieci                    = Michael Berg
 |faksymile                 = Signature of Max Berg.svg
 |odznaczenia               =
 |commons                   = Category:Max Berg
}}
[[Plik:Willa Kopernika 19 Wrocław (Max Berg).jpg|thumb|240px|1911
Dom własny Maksa Berga przy ul. Kopernika 19 we Wrocławiu]]
[[Plik:Wrocław - Jahrhunderthalle4.jpg|thumb|240px|1913
[[Hala Stulecia we Wrocławiu|Hala Stulecia]] we Wrocławiu (dawniej Hala Ludowa)]]
[[Plik:Fundacja Gotthelfa.jpg|thumb|240px|1918
Budynek fundacji Gotthelfa przy al. Pracy 36-40 we Wrocławiu]]
[[Plik:Cmentarz Osobowicki kaplica.jpg|thumb|240px|1921
[[Kaplica na Cmentarzu Osobowickim]] we Wrocławiu]]
[[Plik:Elektrownia Wodna Wrocław I.jpg|thumb|240px|1924
[[Elektrownia Wodna Wrocław I|Elektrownia wodna południowa]] we Wrocławiu]]
[[Plik:Elektrownia polnocna.jpg|thumb|240px|1925
[[Elektrownia Wodna Wrocław II|Elektrownia wodna północna]] we Wrocławiu]]
[[Plik:Max Berg-tablica.JPG|thumb|240px|Tablica pamiątkowa]]
'''Max Paul Eduard Berg''' (ur. [[17 kwietnia]] [[1870]] w [[Szczecin]]ie, zm. [[22 stycznia]] [[1947]] w [[Baden-Baden]]) – [[Niemcy|niemiecki]] [[architekt]], [[urbanistyka|urbanista]] i polityk komunalny ([[Socjaldemokratyczna Partia Niemiec|SPD]]), miejski radca budowlany (architekt miejski) we [[Wrocław]]iu w latach 1909–1924. Berg znany jest przede wszystkim jako architekt [[Hala Stulecia we Wrocławiu|Hali Stulecia]], zwanej później Halą Ludową oraz współautor radykalnej koncepcji [[urbanistyka|urbanistycznej]] miasta (1919–1920).

== Życiorys ==
=== Młodość i początek kariery ===
Max Berg był synem nauczyciela gimnazjalnego Nicolausa Eduarda Heinricha Berga oraz jego żony Emilie Luise Theresis Berg z domu Radeloff. Po ukończeniu szczecińskiego [[gimnazjum]] studiował w latach 1889–1893 na [[Uniwersytet Techniczny w Berlinie|Królewskiej Wyższej Szkole Technicznej]] w [[Charlottenburg]]u, m.in. u znawcy [[neogotyk]]u [[Carl Schäfer|Carla Schäfera]]. W latach 1893–1895 odbył służbę wojskową w rodzinnym Szczecinie. W 1898 zdał egzaminy na budowniczego rządowego; z tego okresu zachowały się projekty neogotyckiego kościoła ewangelickiego (1895) oraz przystanku tramwajowego na Nollendorfplatz w [[Schöneberg (Berlin)|Schönebergu]], który Berg zgłosił w październiku 1898 na konkurs miesięczny. W 1899 pracował w Szczecinie w miejskiej administracji budowlanej, a następnie jako inspektor budowlany we [[Frankfurt nad Menem|Frankfurcie nad Menem]]. Zapoznał się z ideami [[Camillo Sitte]]go, a w 1908 odbył podróż studialną do [[Anglia|Anglii]].

=== Miejski radca budowlany we Wrocławiu ===
17 grudnia 1908 Max Berg został wybrany przez wrocławską radę miejską na następcę [[Richard Plüddemann|Richarda Plüddemanna]] na urzędzie miejskiego radcy budowlanego, który pełnić miał początkowo przez dwunastoletnią kadencję. Urząd swój objął [[1 kwietnia]] 1909. W tym czasie (1909–1910) wziął też udział w konkursie urbanistycznym przebudowy [[Berlin]]a.

We Wrocławiu zamieszkał w willi przy dzisiejszej ul. Kopernika 19, na wrocławskim osiedlu [[Dąbie (Wrocław)|Dąbie]] i mieszkał tu do 1923, tj. niemal do końca swojego pobytu we Wrocławiu<ref>W 1929 w dzielnicy tej, w bliskim sąsiedztwie dawnej willi Berga, zorganizowana została wystawa architektoniczna [[WUWA]] – ''Wohnungs- und Werkraumausstellung'', czyli „Wystawa mieszkania i miejsca pracy”.</ref>. Budynek ten w 1876 roku zbudowano dla doktora Paula Liona, zaprojektował go Max Jitschin. Max Berg kupił ten dom w roku 1910 i przebudował, stylizując go na wzór angielski<ref>{{Cytuj stronę |url = http://fotopolska.eu/Wroclaw/b9552,Dom_Maxa_Berga.html |tytuł = Dom Maxa Berga |autor = b/h/ |opublikowany = fotopolska.eu |język = pl |data dostępu = 2014-01-24}}</ref>. Willa zachowała się do czasów współczesnych: 24 stycznia 2014 roku prezydent Wrocławia odsłonił pamiątkową tablicę, którą z inicjatywy mieszkańców powieszono na ogrodzeniu otaczającej dom posesji<ref>{{Cytuj stronę |url = http://www.wroclaw.pl/tablica-maxa-berga |tytuł = Tablica Maxa Berga |nazwisko = Turowski |imię = Miłosz |data = 2014-01-24 |opublikowany = www.wroclaw.pl |język = pl |data dostępu = 2014-01-24}}</ref>.

Krótko po [[I wojna światowa|I wojnie światowej]] Socjaldemokratyczna Partia Niemiec wystawiła w wyborach do [[Reichstag]]u kandydaturę Berga, nie zdobył on jednak mandatu. W kontekście dyskusji na temat wieżowców, która w tym czasie wywiązała się w Niemczech, 7 stycznia 1920 radca przedłożył radzie miejskiej projekt wieżowca [[biurowiec|biurowego]] dla administracji miejskiej w miejscu dawnej gazowni na Lessingsplatz (ob. pl. Powstańców Warszawy). W lipcu tegoż roku ten oraz trzy dalsze projekty opublikował. W tym samym czasie zasięgnął opinii rządu [[Śląsk (prowincja)|Prowincji Śląskiej]] na temat swoich projektów (pismo z 12 lipca 1920) oraz monitował do pruskich władz centralnych o stworzenie przepisów urbanistycznych regulujących wznoszenie wieżowców. Ostatecznie jednak przyjęto w listopadzie tegoż roku uregulowanie, że zezwolenia będą wydawane drogą odstępstwa od istniejących przepisów ([[język niemiecki|niem.]] ''Befreiungsbescheid für Abweichung im Einzelfall''). Również odpowiedź rządu prowincji była negatywna, gdyż uznano, że wieżowce zeszpecą sylwetkę Wrocławia. W obronę wzięły Berga różne organizacje artystyczne (w tym [[Deutscher Werkbund]]), a także [[Gerhart Hauptmann]], z którym architekt przyjaźnił się od roku 1913. Do realizacji projektów Berga nie doszło, gdyż – pomijając inne względy – były z przyczyn finansowych w tym czasie całkowicie nierealne.

W 1921 powierzono Bergowi sprawowanie urzędu miejskiego radcy budowlanego przez kolejne 12 lat. W tym czasie brał udział w organizacji konkursu urbanistycznego na rozwój miasta. Zasiadł także w sądzie konkursowym, m.in. wraz z [[Bruno Möhring|Brunonem Möhringiem]]. Jako że ostatecznie wybrane projekty były sprzeczne z poglądami Berga, nie podpisał się pod napisanym przez jurorów sprawozdaniem, co zostało przez prasę uznane za zachowanie skandaliczne i skrytykowane przez radnych, głównie socjaldemokratów – kolegów partyjnych Berga. Na skutek konfliktu z radą miejską architekt zrezygnował z członkostwa w [[Socjaldemokratyczna Partia Niemiec|SPD]], zaś 30 stycznia 1925 zgodził się na opuszczenie urzędu radcy; jako nieusuwalnemu urzędnikowi do 1933 wypłacano mu pełną pensję. Następnie przeszedł na emeryturę.

=== Schyłek życia ===
Po odejściu ze stanowiska poświęcił się głównie publicystyce oraz [[mistyka chrześcijańska|mistyce chrześcijańskiej]] i [[teozofia|teozofii]]. Mimo skandalicznych okoliczności odejścia z urzędu Berg zachował swój autorytet i w 1929 był jednym z sędziów konkursu na miejską kasę oszczędności w [[Rynek we Wrocławiu|Rynku]]; w 1930 zorganizowano jego pierwszą monograficzną wystawę twórczości.

Po wyjeździe z Wrocławia Berg osiedlił się w Berlinie, a w czasie [[II wojna światowa|II wojny światowej]] przeniósł się do [[Baden-Baden]]. Pod koniec wojny wystosował wraz z Martinem Mächlerem apel do [[Martin Bormann|Martina Bormanna]] o ocalenie zabytków [[Rzym]]u.

Berg był żonaty z Edelgarde z domu Gerlach i miał syna Michaela (ur. 1922 w [[Szklarska Poręba|Szklarskiej Porębie]]).

== Twórczość ==
=== Charakterystyka twórczości i poglądów ===
Max Berg był zafascynowany [[gotyk]]iem, pozostawał pod wpływem [[Ekspresjonizm (architektura)|ekspresjonizmu]], unikał jednak skrajnych kontrastów mas, tworząc budowle optycznie lekkie. Późne dzieła Berga stanowią przykłady klasycznego [[modernizm (architektura)|modernizmu]].

Jako urbanista proponował klarowne i typowe dla idei modernistycznych (zawartych później w [[Karta Ateńska (1933)|Karcie Ateńskiej]]) strefowanie funkcji w przestrzeni miasta. Z jednej strony podziwiał wielkie miasta amerykańskie z ich wieżowcami, z drugiej strony potępiał ich chaotyczny i dyktowany jedynie spekulacją ekonomiczną rozwój. Jako kompromis między ''poziomym'' miastem europejskim i ''pionowym'' miastem amerykańskim proponował na przykładzie Wrocławia budowę wieżowców w kluczowych punktach miasta, jako przemyślanych akcentów rozmieszczonych planowo w jego przestrzeni. Wieżowce proponował w sąsiedztwie dużych placów, nad wodą lub przy terenach przemysłowych, tak aby nie zacieniały zabudowy mieszkaniowej. W przeniesieniu administracji do wieżowców widział szansę na rozprężenie sytuacji na rynku mieszkaniowym.

=== Wybrane realizacje we Frankfurcie nad Menem ===
* 1901–1902 – Szkoła im. Bonifacego (''Bonifatiusschule'') przy Moltkeallee 43 (obecnie Hamburger Allee) we Frankfurcie-Bockenheimie, zachowana ze zmianami
* 1902–1906 – Szkoła Ludowa (ob. podstawowa) ''Mühlbergschule'' przy Lettigkautweg 8 we Frankfurcie-Sachsenhausen, zachowana

=== Wybrane realizacje we Wrocławiu ===
* 1910–1911 – dom własny architekta przy ulicy Mikołaja Kopernika (przebudowa starszej willi)
* 1911 – Miejski Szpital Dziecięcy ul. Hoene-Wrońskiego
* 1911–1913 – [[Modernizm (architektura)|wczesnomodernistyczna]] ''Jahrhunderthalle'' (w latach 1945–2006 ''[[Hala Stulecia we Wrocławiu|Hala Ludowa]]'', obecnie ''Hala Stulecia'') we Wrocławiu – pierwsza konstrukcja [[żelbet]]owa o tej skali (we współpracy z inżynierem Güntherem Trauerem i profesorem Heinrichem Müllerem)
* 1912 – [[Dawna Łaźnia Miejska we Wrocławiu|łaźnia przy ul. Marii Skłodowskiej-Curie]] (obecnie na parterze pizzeria, na górnych piętrach biura)
* elewacja budynku [[IV Liceum Ogólnokształcące im. Stefana Żeromskiego we Wrocławiu|Liceum Ogólnokształcącego nr IV]] przy ul. S. Świstackiego
* 1920–1921 – [[Kaplica na Cmentarzu Osobowickim]]
* 1924–1925 – pawilony i hale ekspozycyjne targów, m.in. wielka hala przy ul. Wystawowej na planie prostokąta z dachem wspartym na drewnianych wiązarach parabolicznych, zniszczona w czasie II wojny światowej
* elektrownie wodne na [[Odra|Odrze]] koło [[mosty Pomorskie|mostu Pomorskiego Południowego i Północnego]]: [[Elektrownia Wodna Wrocław I]] i [[Elektrownia Wodna Wrocław II]]

=== Niezrealizowane projekty ===
* 1910 – projekt konkursowy ''Wielkiego [[Berlin]]a''
* 1914–1916 – projekt [[krematorium]] na [[cmentarz Grabiszyński|cmentarzu Grabiszyńskim]] we Wrocławiu (z [[Oskar Kokoschka|Oskarem Kokoschką]])
* 1919–1920 – koncepcje ''sanacji'' centrum miasta Wrocławia (z [[Richard Konwiarz|Richardem Konwiarzem]] i [[Ludwig Moshamer|Ludwigiem Moshamerem]])
* projekty wieżowców we Wrocławiu:
** w bloku śródrynkowym (obok [[Ratusz we Wrocławiu|Ratusza]], w miejscu [[Nowy Ratusz we Wrocławiu|Nowego Ratusza]], [[Sukiennice we Wrocławiu|ul. Sukiennice]] i sąsiednich)
** na obecnym pl. Powstańców Warszawy, w miejscu urzędu wojewódzkiego
** przy ul. Tęczowej u zbiegu z Prostą
** przy [[ulica Podwale we Wrocławiu|ul. Podwale]]/[[plac Wolności we Wrocławiu|pl. Wolności]]
* 1928 – projekt przebudowy centrum [[Zabrze|Zabrza]], docelowo jako nowe centrum [[Tripolis (Niemcy)|Tripolis]] na Górnym [[Śląsk]]u<ref name="dziennikzachodni1">[https://plus.dziennikzachodni.pl/pierwsza-slaska-metropolia-miala-powstac-w-bytomiu-zabrzu-i-gliwicach/ar/c3-9101775 Pierwsza śląska metropolia miała powstać w Bytomiu, Zabrzu i Gliwicach] – [[Dziennik Zachodni]].</ref><ref name="BiografiaJanoscha">[https://books.google.pl/books?id=c6zfBgAAQBAJ&pg=PT37&lpg=PT37&dq=Tripolis+Bytom+Gliwice+Zabrze&source=bl&ots=6ywcy2ly-a&sig=ACfU3U0oonrD7J5JTtzlcPRBqCE7gcfO4w&hl=pl&sa=X&ved=2ahUKEwjh2rKFzvvsAhXhsIsKHc5BCZk4FBDoATAJegQIChAC#v=onepage&q=Tripolis%20Bytom%20Gliwice%20Zabrze&f=false Heretyk z familoka. Biografia Janoscha] – Angela Bajorek, Wydawnictwo Znak 2015, {{ISBN|9788324032884}}.</ref>

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę |nazwisko = Bińkowska |imię = Iwona |nazwisko2 = Smolak |imię2 = Marzena |tytuł = Nieznany portret miasta |wydawca = Muzeum Historyczne we Wrocławiu, Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu |miejsce = Wrocław |rok = 1997 |strony = |isbn =}}
* {{cytuj książkę |nazwisko = Ilkosz (red.) |imię = Jerzy |nazwisko2 = Störtkuhl (red.) |imię2 = Beate |tytuł = Wieżowce Wrocławia 1919-1932 |wydawca = Archiwum Budowlane Miasta Wrocławia |autor link = Jerzy Ilkosz |miejsce = Wrocław |rok = 1997 |strony = |isbn = 83-908067-0-3}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://dolny-slask.org.pl/561812,Wroclaw,Max_Berg.html Realizacje Maxa Berga we Wrocławiu]
* {{cytuj stronę |url = http://archive.is/20040722022347/http://www.ma.wroc.pl/pl/expo/wroclaw_metropolia_content.html |tytuł = Architektura wielkomiejska |autor = |opublikowany = |data = |język = |data dostępu = 2010-08-09}}
* {{cytuj stronę |url = http://archive.is/20090820035151/http://www.ostdeutsche-biographie.de/bergma97.htm |tytuł = Max Berg |autor = Ostdeutsche Biographie |opublikowany = www.ostdeutsche-biographie.de |data = |język = de |data dostępu = 2010-08-09}}

{{Architekci miejscy Wrocławia}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Berg, Max}}
[[Kategoria:Miejscy radcy budowlani Wrocławia]]
[[Kategoria:Architekci modernizmu]]
[[Kategoria:Niemieccy architekci]]
[[Kategoria:Architekci związani z Wrocławiem przed 1945]]
[[Kategoria:Politycy SPD]]
[[Kategoria:Zmarli w 1947]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1870]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Szczecinie]]

title: Max Berg

Data i miejsce urodzenia: 17 kwietnia 1870 · Szczecin

Data i miejsce śmierci: 22 stycznia 1947 · Baden-Baden

Zawód, zajęcie: architekt

Narodowość: niemiecka

Rodzice: Nicolaus Eduard Heinrich Berg · Emilie Luise Theresis Berg (z domu Radeloff)

Małżeństwo: Edelgarde Berg (z domu Gerlach)

Dzieci: Michael Berg


text:
# Žďár (kraj południowomorawski)
Žďár – miejscowość i gmina (obec) w Czechach, w kraju południowomorawskim, w powiecie Blansko. W 2022 roku liczyła 404 mieszkańców.

wikiname: plwiki

title: Žďár (kraj południowomorawski)

in_language: pl

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Žďár
 |nazwa oryginalna                =
 |dopełniacz nazwy                =
 |jednostka                       = [[gmina]]
 |zdjęcie                         =
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            =
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = kraj południowomorawski
 |1. jednostka administracyjna    =
 |2. jednostka administracyjna    = [[Powiat Blansko|Blansko]]
 |siedziba                        =
 |kod statystyczny                = CZ0641 582743
 |powierzchnia                    =
 |rok                             = 2022
 |liczba ludności                 = 404
 |gęstość zaludnienia             =
 |numer kierunkowy                =
 |kod pocztowy                    =
 |tablice rejestracyjne           =
 |adres urzędu                    =
 |plan                            =
 |mapa                            =
 |nazwa mapy                      =
 |współrzędne                     =
 |commons                         =
 |www                             =
}}
'''Žďár''' – [[miejscowość]] i [[gmina]] ([[obec]]) w [[Czechy|Czechach]], w [[Kraj południowomorawski|kraju południowomorawskim]], w [[Powiat Blansko|powiecie Blansko]]. W 2022 roku liczyła 404 mieszkańców<ref name="Počet obyvatel v obcích České" />.

== Przypisy ==
<references>
<ref name="Počet obyvatel v obcích České">{{cytuj stronę | url = https://www.czso.cz/documents/10180/165603907/1300722203.pdf/de05fcca-74d5-40b6-bfa0-6a9825cfe369?version=1.1 | archiwum = https://web.archive.org/web/20230301145701/https://www.czso.cz/documents/10180/165603907/1300722203.pdf/de05fcca-74d5-40b6-bfa0-6a9825cfe369?version=1.1 | tytuł = Počet obyvatel v obcích České republiky k 1. 1. 2022 | opublikowany = Český statistický úřad | język = cs | data dostępu = 2022-12-17}}</ref>
</references>

== Linki zewnętrzne ==
* [https://vdp.cuzk.cz/vdp/ruian/obce/582743 Státní správa zeměměřictví a katastru] {{lang|cs}}

{{Powiat Blansko}}

{{kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miejscowości w kraju południowomorawskim]]
[[Kategoria:Gminy w powiecie Blansko]]

title: Žďár

Herb: Flaga

Państwo: Czechy

Kraj: południowomorawski

Powiat: Blansko


text:
# Emily deRiel
Emily Ann deRiel (ur. 12 listopada 1974 w Bostonie) – amerykańska zawodniczka pięcioboju nowoczesnego, srebrna medalistka olimpijska z Sidney.

## Kariera
Emily de Riel rozpoczęła uprawiać pięciobój nowoczesny w latach 1996-97 podczas studiów w Oksfordzie. W 2000 roku zdobyła srebrny medal na igrzyskach olimpijskich w Sydney. Zakończyła rywalizację uzyskując łącznie 5310 punktów, osiem punktów mniej od Stephanie Cook.
Obecnie mieszka w Bonn ze swoim mężem, Mikiem Petersem, który jest szefem sztabu Międzynarodowego Komitetu Paraolimpijskiego. Mają dwoje dzieci.

title: Emily deRiel

wikitext:
{{Sportowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Emily deRiel
 |imię i nazwisko org       = Emily Ann deRiel
 |dyscyplina                = pięciobój nowoczesny
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |pełne imię i nazwisko     =
 |data urodzenia            = [[12 listopada]] [[1974]]
 |miejsce urodzenia         = [[Boston]]
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |obywatelstwo              =
 |wzrost                    = 178 cm
 |pozycja                   =
 |klub                      =
 |numer w klubie            =
 |kariera juniorska         =
 |kariera seniorska         =
 |kariera reprezentacyjna   =
 |kariera trenerska         =
 |medale                    =
{{Medalista infobox/reprezentacja|USA}}
{{Medalista infobox/nagłówek|IO}}
{{Medalista infobox/IO|L|Sydney|2000|pięciobój nowoczesny|srebro|(indywidualnie)}}
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Emily Ann deRiel''' (ur. [[12 listopada]] [[1974]] w [[Boston]]ie) – [[USA|amerykańska]] zawodniczka [[Pięciobój nowoczesny|pięcioboju nowoczesnego]], srebrna medalistka [[Pięciobój nowoczesny na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 2000|olimpijska z Sidney]]{{r|oly|uip}}.

== Kariera ==
Emily de Riel rozpoczęła uprawiać pięciobój nowoczesny w latach 1996-97 podczas studiów w Oksfordzie. W 2000 roku zdobyła srebrny medal na igrzyskach olimpijskich w Sydney. Zakończyła rywalizację uzyskując łącznie 5310 punktów, osiem punktów mniej od [[Stephanie Cook]]{{r|oly|uip|spo|dat|uip|esp}}.

Obecnie mieszka w [[Bonn]] ze swoim mężem, Mikiem Petersem, który jest szefem sztabu Międzynarodowego Komitetu Paraolimpijskiego. Mają dwoje dzieci{{r|nbc}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|2
* <ref name="spo">{{Cytuj stronę | url = https://web.archive.org/web/20200418015747/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/de/emily-deriel-1.html | tytuł = Emily deRiel | opublikowany = Sports Reference LLC.  | język = en | data dostępu = 2020-11-15}}</ref>
* <ref name="oly">{{Cytuj stronę | url = https://www.olympic.org/emily-deriel | tytuł = Emily deRiel | opublikowany = Olympic.org  | język = en | data dostępu = 2020-11-11}}</ref>
* <ref name="dat">{{Cytuj stronę | url = https://www.olympiandatabase.com/index.php?id=57463&L=1 | tytuł = Emily deRiel  | opublikowany = OlympianDatabase.com  | język = en | data dostępu = 2020-11-15}}</ref>
* <ref name="uip">{{Cytuj stronę | url = https://www.uipmworld.org/athlete/emily-de-riel | tytuł = Emily deRiel | opublikowany = UIPM - Union Internationale de Pentathlon Moderne | język = en | data dostępu = 2020-11-15}}</ref>
* <ref name="nbc">{{Cytuj stronę | url = http://archivepyc.nbcolympics.com/news/catching-emily-deriel | tytuł = Catching up with: Emily deRiel | nazwisko = Rubinroit | imię = Seth  | opublikowany = NBCOlympics.com | język = en | data dostępu = 2020-11-15}}</ref>
* <ref name="esp">{{Cytuj stronę | url = https://www.espn.com/oly/summer00/news/2000/1001/794319.html | tytuł = American wins silver in first women's pentathlon | opublikowany = ESPN Internet Ventures | język = en | data dostępu = 2020-11-15}}</ref>
}}

{{SORTUJ:deRiel, Emily}}
[[Kategoria:Amerykańscy medaliści olimpijscy]]
[[Kategoria:Amerykańscy pięcioboiści nowocześni]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Bostonie]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1974]]
[[Kategoria:Medaliści Letnich Igrzysk Olimpijskich 2000]]

title: · Emily deRielEmily Ann deRiel

Data i miejsce urodzenia: 12 listopada 1974 · Boston

title: Dorobek medalowy

srebro: Sydney 2000 · pięciobój nowoczesny · (indywidualnie)


text:
# Potencjalnie niebezpieczne obiekty
Potencjalnie niebezpieczne obiekty (PHO, ang. Potentially Hazardous Objects) – ciała niebieskie poruszające się wokół Słońca po orbitach przecinających orbitę Ziemi lub znajdujących się w jej pobliżu. Z powodu możliwych zbliżeń do Ziemi, mogą one zderzyć się z nią, czego skutkiem mogą być wielkie zniszczenia na powierzchni Ziemi, a nawet zmiany klimatyczne. Mianem potencjalnie niebezpiecznego obiektu określa się kometę lub planetoidę mającą co najmniej 150 metrów średnicy, mogącą zbliżać się do orbity Ziemi na odległość nie większą niż 7,48 milionów kilometrów.
- Potencjalnie niebezpieczna asteroida (PHA, ang. Potentially Hazardous Asteroid) – stanowią 100% obecnie znanych obiektów. Planetoidy te, zbliżając się do orbity Ziemi bądź ją przecinając, nie muszą znajdować się na kursie kolizyjnym z Ziemią. Rozmiar obiektu wyznacza się za pomocą jego absolutnej wielkości gwiazdowej. Jeżeli wynosi 22m, to znaczy, że obiekt ma średnicę od 110 do 240 metrów i stanowi zagrożenie dla Ziemi. Do 4 stycznia 2020 zidentyfikowano 2026 PHA[3].

- Potencjalnie niebezpieczna kometa (PHC, ang. Potentially Hazardous Comet) – obiekty te stanowią niewielki ułamek obserwowalnych PHO; obecnie nie ma skatalogowanych potencjalnie niebezpiecznych komet. Trudno oszacować zagrożenie z ich strony i nawet duża kometa, znajdująca się na kursie kolizyjnym z Ziemią, może nie zostać wykryta, dopóki nie znajdzie się w dostatecznie małej odległości.

W przeszłości Ziemia niejednokrotnie zderzała się z obiektami różnej wielkości; na jej powierzchni potwierdzono (do stycznia 2020 roku) istnienie 190 kraterów uderzeniowych. Najbardziej prawdopodobnym powodem wyginięcia dinozaurów była właśnie taka katastrofa kosmiczna.

title: Potencjalnie niebezpieczne obiekty

wikitext:
'''Potencjalnie niebezpieczne obiekty''' ('''PHO''', [[język angielski|ang.]] ''Potentially Hazardous Objects'') – [[ciało niebieskie|ciała niebieskie]] poruszające się wokół [[Słońce|Słońca]] po [[orbita]]ch przecinających orbitę [[Ziemia|Ziemi]] lub znajdujących się w jej pobliżu. Z powodu możliwych zbliżeń do Ziemi, mogą one zderzyć się z nią, czego skutkiem mogą być wielkie zniszczenia na powierzchni Ziemi, a nawet zmiany klimatyczne. Mianem potencjalnie niebezpiecznego obiektu określa się [[kometa|kometę]] lub [[planetoida|planetoidę]] mającą co najmniej 150 metrów średnicy, mogącą zbliżać się do orbity Ziemi na odległość nie większą niż 7,48 milionów kilometrów<ref>{{Cytuj stronę |url=http://neo.jpl.nasa.gov/neo/groups.html |tytuł=Near-Earth Object Groups |data dostępu=2007-06-08 |archiwum=https://web.archive.org/web/20170213204744/http://neo.jpl.nasa.gov/neo/groups.html |zarchiwizowano=2017-02-13 }}</ref><ref>[http://ngm.nationalgeographic.com/geopedia/Earth_Scars Near or Far, Hazardous or Not?]</ref>.

* [[Potencjalnie niebezpieczne asteroidy|Potencjalnie niebezpieczna asteroida]] ('''PHA''', [[język angielski|ang.]] ''Potentially Hazardous Asteroid'') – stanowią 100% obecnie znanych obiektów. Planetoidy te, zbliżając się do orbity Ziemi bądź ją przecinając, nie muszą znajdować się na kursie kolizyjnym z Ziemią. Rozmiar obiektu wyznacza się za pomocą jego [[Absolutna wielkość gwiazdowa|absolutnej wielkości gwiazdowej]]. Jeżeli wynosi 22{{magnitudo}}, to znaczy, że obiekt ma średnicę od 110 do 240 metrów i stanowi zagrożenie dla Ziemi. Do 4 stycznia 2020 zidentyfikowano 2026 PHA<ref name="SSD-JPL">{{cytuj stronę |url =http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb_query.cgi |tytuł = JPL Small-Body Database Search Engine |język = en |data dostępu = 2020-01-04}} – baza danych małych ciał Układu Słonecznego Jet Propulsion Laboratory.</ref>.

* Potencjalnie niebezpieczna kometa ('''PHC''', [[język angielski|ang.]] ''Potentially Hazardous Comet'') – obiekty te stanowią niewielki ułamek obserwowalnych PHO; obecnie nie ma skatalogowanych potencjalnie niebezpiecznych komet. Trudno oszacować zagrożenie z ich strony i nawet duża kometa, znajdująca się na kursie kolizyjnym z Ziemią, może nie zostać wykryta, dopóki nie znajdzie się w dostatecznie małej odległości.

W przeszłości Ziemia niejednokrotnie zderzała się z obiektami różnej wielkości; na jej powierzchni potwierdzono (do stycznia 2020 roku) istnienie 190 [[krater uderzeniowy|kraterów uderzeniowych]]<ref name="passc">{{cytuj stronę |tytuł=Earth Impact Database |opublikowany=[[Uniwersytet Nowego Brunszwiku]] |url=http://passc.net/EarthImpactDatabase/New%20website_05-2018/Index.html |data dostępu=2020-01-11 | język = en}}</ref>. Najbardziej prawdopodobnym powodem [[wymieranie kredowe|wyginięcia dinozaurów]] była właśnie taka [[katastrofa kosmiczna]].

== Zobacz też ==
* [[planetoidy bliskie Ziemi]]
* [[grupa Atiry]]
* [[grupa Atena]]
* [[grupa Amora]]
* [[grupa Apolla]]
* [[skala Torino]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.minorplanetcenter.org/iau/lists/Dangerous.html Lista potencjalnie niebezpiecznych planetoid] {{lang|en}}
* {{Cytuj stronę | url = http://neo.jpl.nasa.gov/neo/groups.html | tytuł = Licznik PHA na stronie Near Earth Object Program | opublikowany = neo.jpl.nasa.gov | archiwum = https://web.archive.org/web/20170213204744/http://neo.jpl.nasa.gov/neo/groups.html | zarchiwizowano = 2017-02-13}} {{lang|en}}
* [http://www.minorplanetcenter.org/iau/lists/Closest.html Lista planetoid które najbardziej zbliżyły się do Ziemi] {{lang|en}}
* {{Cytuj stronę | url = http://www.esa.int/SPECIALS/NEO/SEMRFT59CLE_0.html | tytuł = Europejski program monitorowania obiektów NEO | opublikowany = esa.int | archiwum = https://web.archive.org/web/20120512143631/http://www.esa.int/SPECIALS/NEO/SEMRFT59CLE_0.html | zarchiwizowano = 2012-05-12}} {{lang|en}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Obiekty bliskie Ziemi| ]]


text:
# Monstrrrualna erudycja
Monstrrrualna erudycja – seria książek wydawana od 1994 roku w Wielkiej Brytanii przez Scholastic Ltd., przeznaczona dla czytelników w wieku 8-14 lat. Z humorem opisuje tematy przyrodnicze, geograficzne i społeczeństwo. W Polsce seria wydawana jest od 1998 roku przez wydawnictwo Egmont Polska.
Wspólna nazwa Monstrrrualna erudycja, używana w Polsce, obejmuje książki, które w oryginale, w języku angielskim, wydawane były w kilku seriach:
- Horrible Science (Strrraszna nauka)
- Horrible Geography (Strrraszna geografia)
- The Knowledge (Wiedza)
- Murderous Maths (Zabójcza matematyka)
- Foul Football (Sfaulowany futbol)

## Autorzy
- Nick Arnold – autor tomów o tematyce przyrodniczej. Jego tekstom towarzyszą ilustracje Tony'ego de Saulesa. Autor serii Horrible Science – Strrraszna przyroda. Napisał m.in. Archaiczną archeologię, Kipiący mózg, Straszne zwierzęta, Straszliwą prawdę o czasie.
- Anita Ganeri – autorka tomów poświęconych geografii. Ilustratorem jest Mike Philips. Autorka serii Horrible Geography – Strrraszna geografia. Napisała m.in. Burzliwe oceany, Wściekłe wulkany, Wstrząsające trzęsienia ziemi, Pogodową ruletkę.
- Kjartan Poskitt – pisze głównie o matematyce. Ilustrator – Philip Reeve. Autor serii Murderous Maths – Zabójcza matma. Napisał m.in. Tę zabójczą matmę, Czy masz szczęście? – Tajemnice prawdopodobieństwa, Tę porażającą galaktykę.
- Michael Cox – pisze głównie o sztuce i o społeczeństwie, autor m.in. Odlotowej muzyki, Fascynującej sztuki, Cudów Internetu i inne.
- Michael Coleman – pisze głównie o sporcie (m.in. Sfaulowany futbol, Płomienne olimpiady, Pokopany mundial 2006).
- Diana Kimpton i Martin Oliver – pozostałe tematy, m.in. "Fascynujący świat filmu", "Efektowne efekty specjalne", "Skamieniałe dinozaury", "Tajemniczy świat kodów".
- Alan Macdonald – "Czadowa czekolada"

## Tomy
1. Archaiczna archeologia (tom poświęcony archeologii)
2. Buntownicze roboty (roboty)
3. Burzliwe oceany (morza i oceany)
4. Chemiczny chaos (chemia)
5. Cuda Internetu (internet)
6. Czadowa czekolada (historia czekolady)
7. Czy masz szczęście? – Tajemnice prawdopodobieństwa (prawdopodobieństwo)
8. Dęta dynastia (dynastia Windsorów)
9. Efektowne efekty specjalne (efekty specjalne)
10. Ewolucja czy egzekucja? (ewolucja, wymarłe zwierzęta)
11. Fascynująca sztuka (sztuka)
12. Fascynujący świat filmu (filmy)
13. Katastrofalne komputery (komputery)
14. Kipiący mózg (mózg)
15. Kosmos gwiazdy i zakichani kosmici (astronomia, kosmici i UFO)
16. Księga dziwnych eksperymentów (doświadczenia)
17. Krew, kości i cała reszta (anatomia ludzkiego ciała)
18. Magia iluzji (iluzja)
19. Medyczny miszmasz (medycyna)
20. Nieustraszeni odkrywcy (odkrycia geograficzne)
21. Nieznośna natura (natura)
22. Odlotowa muzyka (muzyka)
23. Odlotowa geografia (geografia)
24. Płomienne olimpiady (olimpiady)
25. Pogodowa ruletka (pogoda, meteorologia)
26. Pokopany Mundial 2006 (Mundial 2006)
27. Porażająca galaktyka (astronomia)
28. Potworne jeziora (jeziora)
29. Przerażające pustynie (pustynie)
30. Sfaulowany futbol (piłka nożna)
31. Skamieniałe dinozaury (dinozaury)
32. Straszliwa prawda o czasie (czas)
33. Straszne zwierzęta (niebezpieczne zwierzęta)
34. Sudoku – 100 cyfrowych łamigłówek (sudoku)
35. Śmiertelne choroby (choroby)
36. Ta zabójcza matma (matematyka)
37. Tajemniczy świat kodów (kody, kodowanie)
38. Te paskudne robale (owady, pajęczaki)
39. Tragikomiczne dzieje teatru (teatr, historia teatru)
40. Wielka księga quizów (quizy)
41. Wrzask mody (moda)
42. Wstrząsająca elektryczność (elektryczność, elektryka)
43. Wstrząsające trzęsienia ziemi (trzęsienia ziemi, sejsmologia)
44. Wściekłe wulkany (wulkany, wulkanologia)
45. Wyspy ludne i bezludne (wyspy)

title: Monstrrrualna erudycja

wikitext:
'''Monstrrrualna erudycja''' – seria książek wydawana od [[1994]] roku w Wielkiej Brytanii przez Scholastic Ltd., przeznaczona dla czytelników w wieku 8-14 lat. Z humorem opisuje tematy przyrodnicze, geograficzne i społeczeństwo. W [[Polska|Polsce]] seria wydawana jest od [[1998]] roku przez wydawnictwo [[Egmont Polska]].

Wspólna nazwa ''Monstrrrualna erudycja'', używana w Polsce, obejmuje książki, które w oryginale, w języku angielskim, wydawane były w kilku seriach:
* ''[[Horrible Science]]'' (''Strrraszna nauka'')
* ''[[Horrible Geography]]'' (''Strrraszna geografia'')
* ''[[The Knowledge]]'' (''Wiedza'')
* ''[[Murderous Maths]]'' (''Zabójcza matematyka'')
* ''[[Foul Football]]'' (''Sfaulowany futbol'')

== Autorzy ==
* [[Nick Arnold]] – autor tomów o tematyce [[Natura|przyrodniczej]]. Jego tekstom towarzyszą ilustracje [[Tony De Saulles|Tony'ego de Saulesa]]. Autor serii ''Horrible Science'' – ''Strrraszna przyroda''. Napisał m.in. ''Archaiczną archeologię'', ''Kipiący mózg'', ''Straszne zwierzęta'', ''Straszliwą prawdę o czasie''.
* [[Anita Ganeri]] – autorka tomów poświęconych [[geografia|geografii]]. Ilustratorem jest [[Mike Phillips (ilustrator)|Mike Philips]]. Autorka serii ''Horrible Geography'' – ''Strrraszna geografia''. Napisała m.in. ''Burzliwe oceany'', ''Wściekłe wulkany'', ''Wstrząsające trzęsienia ziemi'', ''Pogodową ruletkę''.
* [[Kjartan Poskitt]] – pisze głównie o [[matematyka|matematyce]]. Ilustrator – [[Philip Reeve]]. Autor serii ''Murderous Maths'' – ''Zabójcza matma''. Napisał m.in. ''Tę zabójczą matmę'', ''Czy masz szczęście? – Tajemnice prawdopodobieństwa'', ''Tę porażającą galaktykę''.
* [[Michael Cox]] – pisze głównie o [[sztuka|sztuce]] i o [[społeczeństwo|społeczeństwie]], autor m.in. ''Odlotowej muzyki'', ''Fascynującej sztuki'', ''Cudów Internetu'' i inne.
* [[Michael Coleman]] – pisze głównie o [[sport|sporcie]] (m.in. ''Sfaulowany futbol'', ''Płomienne olimpiady'', ''Pokopany mundial 2006'').
* [[Diana Kimpton]] i [[Martin Oliver]] – pozostałe tematy, m.in. ''"Fascynujący świat filmu", "Efektowne efekty specjalne", "Skamieniałe dinozaury", "Tajemniczy świat kodów"''.
* [[Alan Macdonald]] – "Czadowa czekolada"

== Tomy ==
{{Układ wielokolumnowy |szerokość=28em <!-- od 14 do 39 --> |liczba=2 |
# ''Archaiczna archeologia'' (tom poświęcony [[archeologia|archeologii]])
# ''Buntownicze roboty'' ([[robot]]y)
# ''Burzliwe oceany'' ([[morze|morza]] i [[ocean]]y)
# ''Chemiczny chaos'' ([[chemia]])
# ''Cuda Internetu'' ([[internet]])
# ''Czadowa czekolada'' (historia [[czekolada|czekolady]])
# ''Czy masz szczęście? – Tajemnice prawdopodobieństwa'' ([[prawdopodobieństwo]])
# ''Dęta dynastia'' (dynastia [[Wettynowie#Koburgowie-Windsor|Windsorów]])
# ''Efektowne efekty specjalne'' ([[efekty specjalne]])
# ''Ewolucja czy egzekucja?'' ([[ewolucja]], [[Gatunek wymarły|wymarłe zwierzęta]])
# ''Fascynująca sztuka'' ([[sztuka]])
# ''Fascynujący świat filmu'' ([[film]]y)
# ''Katastrofalne komputery'' ([[komputer]]y)
# ''Kipiący mózg'' ([[Mózgowie|mózg]])
# ''Kosmos gwiazdy i zakichani kosmici'' ([[astronomia]], [[Kosmita|kosmici]] i [[UFO]])
# ''Księga dziwnych eksperymentów'' ([[eksperyment|doświadczenia]])
# ''Krew, kości i cała reszta'' ([[anatomia]] [[ciało ludzkie|ludzkiego ciała]])
# ''Magia iluzji'' ([[efekt iluzjonistyczny|iluzja]])
# ''Medyczny miszmasz'' ([[medycyna]])
# ''Nieustraszeni odkrywcy'' ([[Historia odkryć geograficznych|odkrycia geograficzne]])
# ''Nieznośna natura'' ([[natura]])
# ''Odlotowa muzyka'' ([[muzyka]])
# ''Odlotowa geografia'' ([[geografia]])
# ''Płomienne olimpiady'' ([[igrzyska olimpijskie|olimpiady]])
# ''Pogodowa ruletka'' ([[pogoda]], [[meteorologia]])
# ''Pokopany Mundial 2006'' ([[Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej 2006|Mundial 2006]])
# ''Porażająca galaktyka'' ([[astronomia]])
# ''Potworne jeziora'' ([[jezioro|jeziora]])
# ''Przerażające pustynie'' ([[pustynia|pustynie]])
# ''Sfaulowany futbol'' ([[piłka nożna]])
# ''Skamieniałe dinozaury'' ([[dinozaury]])
# ''Straszliwa prawda o czasie'' ([[czas]])
# ''Straszne zwierzęta'' (niebezpieczne [[zwierzęta]])
# ''Sudoku – 100 cyfrowych łamigłówek'' ([[sudoku]])
# ''Śmiertelne choroby'' ([[choroba|choroby]])
# ''Ta zabójcza matma'' ([[matematyka]])
# ''Tajemniczy świat kodów'' ([[kod]]y, [[kodowanie (kryptografia)|kodowanie]])
# ''Te paskudne robale'' ([[owady]], [[pajęczaki]])
# ''Tragikomiczne dzieje teatru'' ([[teatr]], [[historia teatru]])
# ''Wielka księga quizów'' ([[quiz]]y)
# ''Wrzask mody'' ([[moda (styl)|moda]])
# ''Wstrząsająca elektryczność'' ([[elektryczność]], [[Elektrotechnika|elektryka]])
# ''Wstrząsające trzęsienia ziemi'' ([[trzęsienie ziemi|trzęsienia ziemi]], [[sejsmologia]])
# ''Wściekłe wulkany'' ([[wulkan]]y, [[wulkanologia]])
# ''Wyspy ludne i bezludne'' ([[wyspa|wyspy]])
}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.horrible-science.co.uk Oficjalna strona serii ''Horrible Science''] {{lang|en}}
* [http://www.egmont.pl Oficjalna strona grupy Egmont] {{lang|pl}}
{{Strrraszna Historia}}

[[Kategoria:Strrraszna Historia]]

[[en:Horrible Science]]


text:
# Wilson Island (Archipelag Ritchie)
Wilson Island – jedna z mniejszych wysp środkowej części Archipelagu Ritchie w Andamanach, zajmuje obszar 14 km².

title: Wilson Island (Archipelag Ritchie)

wikitext:
{{inne znaczenia|[[wyspa|wyspy]] w [[Archipelag Ritchie|Archipelagu Ritchie]]|[[Wilson Island|inne wyspy o nazwie Wilson Island]]}}
{{Wyspa infobox
 |nazwa               = Wilson Island
 |nazwa oryginalna    =
 |zdjęcie             = Ritchie's Archipelago Wilson Island 1.png
 |opis zdjęcia        =
 |kontynent           = [[Azja Południowa]]
 |państwo             = IND
 |akwen               = [[Ocean Indyjski]]
 |archipelag          = [[Archipelag Ritchie|Ritchie]]
 |powierzchnia        = 14
 |długość brzegu      =
 |najwyższy punkt     =
 |liczba ludności     =
 |rok                 =
 |gęstość zaludnienia =
 |kod mapy            = IN-AN
 |współrzędne         = 12°7′31″N 92°59′11″E
 |mapa wyspy          =
 |opis mapy wyspy     =
 |commons             =
}}
'''Wilson Island''' – jedna z mniejszych [[wyspa|wysp]] środkowej części [[Archipelag Ritchie|Archipelagu Ritchie]] w [[Andamany|Andamanach]], zajmuje obszar 14 km².

[[Plik:Ritchies Archipelago locale.png|thumb|200px|left|Mapa [[Andamany|Andamanów]] z [[Archipelag Ritchie|Archipelagiem Ritchie]] (w kolorze czerwonym).]]

{{Archipelag Ritchie}}

[[Kategoria:Archipelag Ritchie]]

title: Wilson Island

Kontynent: Azja Południowa

Państwo: Indie

Akwen: Ocean Indyjski

Archipelag: Ritchie

Powierzchnia: 14 km²


text:
# Brabant-sur-Meuse
Brabant-sur-Meuse – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Grand Est, w departamencie Moza.
Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwały 74 osoby, a gęstość zaludnienia wynosiła 11 osób/km² (wśród 2335 gmin Lotaryngii Brabant-sur-Meuse plasuje się na 971. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 856.).

title: Brabant-sur-Meuse

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Brabant-sur-Meuse
 |nazwa oryginalna                =
 |dopełniacz nazwy                = gminy Brabant-sur-Meuse
 |jednostka                       = miejscowość i gmina
 |zdjęcie                         =
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            =
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = Grand Est
 |1. jednostka administracyjna    =
 |2. jednostka administracyjna    = [[Moza (departament)|Moza]]
 |3. jednostka administracyjna    = [[Okręg Verdun|Verdun]]
 |siedziba                        =
 |nazwa kodu statystycznego       = [[Institut national de la statistique et des études économiques|INSEE]]
 |kod statystyczny                = 55070
 |powierzchnia                    = 6,73 km²
 |rok                             = 1990
 |liczba ludności                 = 74
 |gęstość zaludnienia             = 11 os./km²
 |numer kierunkowy                =
 |kod pocztowy                    = 55100
 |tablice rejestracyjne           =
 |adres urzędu                    =
 |plan                            =
 |mapa                            =
 |nazwa mapy                      = Francji
 |kod mapy                        = Moza
 |współrzędne                     = 49°16′N 5°19′E
 |commons                         = Category:Brabant-sur-Meuse
 |www                             =
}}
'''Brabant-sur-Meuse''' – miejscowość i gmina we [[Francja|Francji]], w regionie [[Grand Est]], w departamencie [[Moza (departament)|Moza]].

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwały 74 osoby, a gęstość zaludnienia wynosiła 11 osób/km² (wśród 2335 gmin [[Lotaryngia|Lotaryngii]] Brabant-sur-Meuse plasuje się na 971. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 856.).

== Bibliografia ==
* {{Insee}}

{{Okręg Verdun}}

[[Kategoria:Miejscowości w departamencie Moza]]

title: Brabant-sur-Meuse

Państwo: Francja

Region: Grand Est

Departament: Moza

Okręg: Verdun

• gęstość: 11 os./km²


text:
# Clara Immerwahr
Clara Immerwahr po mężu Haber (ur. 21 czerwca 1870 w Polkendorf, zm. 2 maja 1915 w Berlinie-Dahlem) – niemiecka chemiczka, pierwsza kobieta, której Uniwersytet Wrocławski nadał stopień doktora, żona Fritza Habera.

## Życiorys
Urodziła się 21 czerwca 1870 roku w podwrocławskiej wsi Polkendorf (dziś Wojczyce) w zasymilowanej rodzinie żydowskiej, jako najmłodsza córka doktora chemii Philippa Immerwahra i Anny z domu Krohn. Miała dwie siostry, Elli i Rose, oraz brata Paula, który jak ojciec był chemikiem. Po ukończeniu Töchterschule von Fräulein Krug we Wrocławiu studiowała od 1895 na Uniwersytecie Wrocławskim. 22 grudnia 1900 roku uzyskała stopień doktora magna cum laude na podstawie rozprawy Beiträge zur Löslichkeitsbestimmung schwerlöslicher Salze des Quecksilbers, Kupfers, Bleis, Cadmiums und Zinks („Przyczynki do określenia rozpuszczalności trudnorozpuszczalnych soli rtęci, miedzi, ołowiu, kadmu i cynku”). Była pierwszą kobietą, która na tej uczelni uzyskała stopień doktorski. Promotorem jej dysertacji był Richard Abegg, w którego pracowni została laborantką po studiach. W 1901 roku poślubiła Fritza Habera (1868–1934), po studiach pracowała razem z mężem w Karlsruhe. Po roku urodził im się syn Hermann (1902–1946). Tłumaczyła m.in. prace Habera na angielski.
2 maja 1915 popełniła samobójstwo, strzelając sobie w pierś z wykradzionego mężowi pistoletu. Rozpowszechniona teoria głosi, że uczyniła to pod wpływem wieści o skutkach użycia podczas I wojny światowej gazów bojowych wyprodukowanych przez jej męża.

## Upamiętnienie
19 grudnia 2011 roku na budynku głównym wrocławskiej uczelni odsłonięto poświęconą jej tablicę pamiątkową.
W 2021 r. na Uniwersytecie Wrocławskim powstała fundacja jej imienia, która postawiła sobie za cel wzmacnianie aktywnej obecności kobiet w nauce.

### W kulturze
Małżeństwo Clary i Fritza jest jednym z wątków filmu „Haber”, w scenografii i reżyserii Daniela Ragussisa. Haberowie są także inspiracją dla postaci Lenza i Iris Alterów w powieści A Reunion of Ghosts Judith Claire Mitchell. Słuchowisko The Greater Good z 2008 wyreżyserowane przez Celię de Wolff w scenariuszu Justina Hoppera skupia się na oburzeniu Clary wobec działań męża. W 2014 austriacki reżyser Harald Sicheritz nakręcił obraz Clara Immerwahr. W fabularyzowanym filmie dokumentalnym Obłoki śmierci. Bolimów 1915 z 2020 r. w rolę Clary Haber wcieliła się Agnieszka Palka.

title: Clara Immerwahr

wikitext:
{{Biogram infobox
 |imię i nazwisko           = Clara Immerwahr
 |grafika                   = Clara Immerwahr.jpg
 |opis grafiki              =
 |alt grafiki               =
 |data urodzenia            = 21 czerwca 1870
 |miejsce urodzenia         = [[Wojczyce|Polkendorf]]
 |data śmierci              = 2 maja 1915
 |miejsce śmierci           = [[Dahlem (Berlin)|Berlin-Dahlem]]
 |miejsce spoczynku         =
 |zawód                     = [[chemia|chemiczka]]
 |Alma Mater                = [[Uniwersytet Wrocławski|Königliche Universität Breslau]]
 |rodzice                   =
 |małżeństwo                = [[Fritz Haber]]
 |dzieci                    =
 |odznaczenia               =
 |commons                   = Category:Clara Immerwahr
}}
'''Clara Immerwahr''' po mężu '''Haber''' (ur. [[21 czerwca]] [[1870]] w [[Wojczyce|Polkendorf]], zm. [[2 maja]] [[1915]] w [[Dahlem (Berlin)|Berlinie-Dahlem]]) – niemiecka chemiczka, pierwsza kobieta, której [[Uniwersytet Wrocławski]] nadał [[Doktor|stopień doktora]], żona [[Fritz Haber|Fritza Habera]].

== Życiorys ==
[[Plik:Fritz Haber-Immerwahr (1868–1934) .jpg|thumb|Grób Fritza i Clary Haberów]]
[[Plik:Clara Immerwahr-Haber.jpg|thumb|Tablica pamiątkowa na budynku Uniwersytetu Wrocławskiego]]
Urodziła się 21 czerwca 1870 roku w podwrocławskiej wsi Polkendorf (dziś [[Wojczyce]]) w zasymilowanej rodzinie [[Żydzi|żydowskiej]], jako najmłodsza córka doktora chemii Philippa Immerwahra i Anny z domu Krohn. Miała dwie siostry, Elli i Rose, oraz brata Paula, który jak ojciec był chemikiem<ref>{{cytuj  | url = https://www.chemistryviews.org/details/ezine/11280868/Paul_Immerwahr.html | tytuł = Paul Immerwahr (1866 – 1926)|opublikowany=ChemViews Magazine| język = en | data dostępu = 2022-03-18}}</ref>. Po ukończeniu ''Töchterschule von Fräulein Krug'' we Wrocławiu studiowała od 1895 na [[Uniwersytet Wrocławski|Uniwersytecie Wrocławskim]]. 22 grudnia 1900 roku uzyskała stopień doktora ''[[Cum laude|magna cum laude]]'' na podstawie rozprawy ''Beiträge zur Löslichkeitsbestimmung schwerlöslicher Salze des Quecksilbers, Kupfers, Bleis, Cadmiums und Zinks'' („Przyczynki do określenia rozpuszczalności trudnorozpuszczalnych soli rtęci, miedzi, ołowiu, kadmu i cynku”)<ref name="tablica" /><ref>{{Cytuj |autor = Mariusz Urbanek | url = https://wyborcza.pl/7,76842,6080532,zona-doktora-smierc.html | tytuł = Żona Doktora Śmierć | opublikowany = Gazeta Wyborcza | miejsce = Wrocław | data = 2009-01-10 |data dostępu = 2015-05-28}}</ref>. Była pierwszą kobietą, która na tej uczelni uzyskała stopień doktorski. Promotorem jej dysertacji był [[Richard Abegg]], w którego pracowni została laborantką po studiach<ref name="tablica" />. W 1901 roku poślubiła Fritza Habera (1868–1934), po studiach pracowała razem z mężem w [[Karlsruhe]]<ref name="tablica" />. Po roku urodził im się syn Hermann (1902–1946). Tłumaczyła m.in. prace Habera na angielski.

2 maja 1915 popełniła [[samobójstwo]], strzelając sobie w pierś z wykradzionego mężowi pistoletu. Rozpowszechniona teoria głosi, że uczyniła to pod wpływem wieści o skutkach użycia podczas [[I wojna światowa|I wojny światowej]] [[Broń chemiczna|gazów bojowych]] wyprodukowanych przez jej męża.

== Upamiętnienie ==
19 grudnia 2011 roku na budynku głównym wrocławskiej uczelni odsłonięto poświęconą jej tablicę pamiątkową<ref name="tablica">{{Cytuj |url = https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news,386950,tablica-pierwszej-kobiety-doktor-uniwersytetu-wroclawskiego.html |tytuł = Tablica pierwszej kobiety-doktor Uniwersytetu Wrocławskiego |opublikowany = Nauka w Polsce | data = 20.12.2011 | data dostępu = 2022-12-08}}</ref><ref>{{Cytuj | url = http://wroclaw.wyborcza.pl/wroclaw/1,35771,10821561,Uniwersytet_Wroclawski_upamietni_zone_Doktora_Smierc.html |tytuł = Uniwersytet Wrocławski upamiętni żonę Doktora Śmierć | opublikowany = Gazeta Wyborcza | miejsce = Wrocław | data = 2011-12-15 | data dostępu = 2015-05-28}}</ref>.

W 2021 r. na Uniwersytecie Wrocławskim powstała fundacja jej imienia, która postawiła sobie za cel wzmacnianie aktywnej obecności kobiet w nauce<ref>{{Cytuj |tytuł = Fundacja im. Clary Immerwahr wesprze kobiety nauki |data dostępu = 2021-09-07 |opublikowany = Nauka w Polsce |url = https://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news%2C89172%2Cfundacja-im-clary-immerwahr-wesprze-kobiety-nauki.html}}</ref>.

=== W kulturze ===
Małżeństwo Clary i Fritza jest jednym z wątków filmu „Haber”, w scenografii i reżyserii Daniela Ragussisa<ref name="Meyer">{{Cytuj | autor= Michal Meyer, Daniel  Ragussis | tytuł = Feeding a War | url = https://digital.sciencehistory.org/works/dd486h6 | czasopismo = Chemical Heritage | wolumin = 28 | numer= 1 | s= 40–41 | data = 2010 | język = en | data dostępu = 2025-07-16}}</ref>. Haberowie są także inspiracją dla postaci Lenza i Iris Alterów w powieści ''A Reunion of Ghosts'' Judith Claire Mitchell<ref name="Benjamin">{{Cytuj  | url = http://fictionwritersreview.com/interview/the-project-is-nothing-the-process-is-everything-an-interview-with-judith-claire-mitchell/ | tytuł = The Project is Nothing, The Process is Everything: An Interview with Judith Claire Mitchell |opublikowany=Fiction Writers Review| język = en | data = 2015-03-30 | data dostępu = 2025-07-16}}</ref>. Słuchowisko ''The Greater Good'' z 2008 wyreżyserowane przez Celię de Wolff w scenariuszu Justina Hoppera skupia się na oburzeniu Clary wobec działań męża<ref>{{Cytuj | tytuł = The Greater Good| opublikowany = Justin Hopper | język = en | archiwum = https://web.archive.org/web/20170419100638/http://justinhopper.weebly.com/radio.html }}</ref>. W 2014 austriacki reżyser Harald Sicheritz nakręcił obraz ''Clara Immerwahr''<ref>{{Cytuj |url = https://www.austrianfilms.com/film/clara_immerwahr | tytuł = Clara Immerwahr | opublikowany = Austrian Films | data dostępu = 2022-12-08}}</ref>. W fabularyzowanym filmie dokumentalnym ''Obłoki śmierci. Bolimów 1915'' z 2020 r. w rolę Clary Haber wcieliła się Agnieszka Palka<ref>{{Filmpolski|tytuł|1252786|Obłoki śmierci. Bolimów 1915}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj|autor = Gerit von Leitner |tytuł = Der Fall Clara Immerwahr. Leben für eine humane Wissenschaft |data = 1998 |isbn = 3-406-37114-0 |miejsce = München |wydawca = C.H. Beck |oclc = 29737517}}
* {{Cytuj|autor = Margit Szöllösi-Janze |tytuł = Fritz Haber 1868–1934. Eine Biographie |data = 1993 |isbn = 3-406-43548-3 |miejsce = München |wydawca = C.H. Beck}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{Cytuj |autor = "John Redford"| tytuł = Clara Haber, Chemikerin | opublikowany = world.std.com | archiwum = https://web.archive.org/web/20120204040054/http://world.std.com/~jlr/doom/haber.htm | język = en}}
* {{Cytuj  | autor= "Loris Cli Toris" | tytuł = Clara Immerwahr | url = https://ygogirl.wordpress.com/2013/06/09/clara-immerwahr/ | opublikowany = ygogirl.wordpress.com | data = 2013-06-09 | data dostępu = 2015-05-28 |język=pl}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Immerwahr, Clara}}
[[Kategoria:Niemieccy chemicy]]
[[Kategoria:Niemieccy samobójcy]]
[[Kategoria:Absolwenci Królewskiego Uniwersytetu Wrocławskiego]]
[[Kategoria:Żydowscy naukowcy związani z Wrocławiem przed 1945]]
[[Kategoria:Konwertyci na protestantyzm]]
[[Kategoria:Konwertyci na chrześcijaństwo z judaizmu]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1870]]
[[Kategoria:Zmarli w 1915]]

title: Clara Immerwahr

Data i miejsce urodzenia: 21 czerwca 1870 · Polkendorf

Data i miejsce śmierci: 2 maja 1915 · Berlin-Dahlem

Zawód, zajęcie: chemiczka

Alma Mater: Königliche Universität Breslau

Małżeństwo: Fritz Haber


text:
# Kunowa
Kunowa – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie jasielskim, w gminie Skołyszyn.
W 1595 roku wieś położona w powiecie bieckim województwa krakowskiego była własnością starosty olsztyńskiego Joachima Ocieskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.
| SIMC    | Nazwa      | Rodzaj    |
| ------- | ---------- | --------- |
| 0360075 | Dział      | część wsi |
| 0360081 | Podjedlina | część wsi |
| 0360098 | Przycierz  | część wsi |

Powierzchnia wsi wynosi 612,1 ha.

## Historia
W średniowieczu w Kunowej istniał zamek obronny. Wg legendy było to ulubione miejsce królowej Jadwigi.
W dokumentach wielokrotnie spotykamy wielu znaczących i zasłużonych obywateli, którzy w tytułach mają zapis z Kunowej. Świadczy to o znaczeniu tego grodu i być może z powodu funkcji obronnych.
Za króla Kazimierza w 1369 r. osadźcami Strachociny byli Piotr i Grzegorz z Kunowej. Sołtysem był tu i w Harklowej Jakusz, dziedzic z Kunowej, a następnie w 1383 r. odstąpił sołtysostwo Harklowej synowi, szlach. Klemensowi z Kunowej.
W 1613 roku Florian Oświęcim z Kunowej otrzymał od Jerzego Mniszcha m.in. Potok k. Krosna.
- Florian de Kunowa Oświęcim (ojciec Stanisława), portret z kościoła franciszkanów w Krośnie
- Zakłady przemysłowe w Kunowej

title: Kunowa

wikitext:
{{Polska miejscowość infobox
 |nazwa                  = Kunowa
 |rodzaj miejscowości    = wieś
 |zdjęcie                = Kunowa, szkoła podstawowa (HB1).jpg
 |opis zdjęcia           = Szkoła podstawowa
 |alt zdjęcia            =
 |województwo            = podkarpackie
 |powiat                 = [[Powiat jasielski|jasielski]]
 |gmina                  = [[Skołyszyn (gmina)|Skołyszyn]]
 |sołectwo               =
 |miejscowość podstawowa =
 |wysokość               =
 |liczba ludności        = 427{{r|rap}}
 |rok                    = 2020
 |strefa numeracyjna     = 13
 |kod pocztowy           = 38-243{{r|poczta}}
 |tablice rejestracyjne  = RJS
 |SIMC                   = 0360069{{r|teryt}}
 |kod mapy               = Skołyszyn (gmina)
 |współrzędne            = 49°44'01"N 21°19'35"E<ref name="prng">{{PRNG Miejscowości|65260|data=2023-11-05}}</ref>
 |commons                = Category:Kunowa
 |www                    =
}}
{{ISG|Kunowa|Kunowa}}
'''Kunowa''' – [[wieś]] w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo podkarpackie|województwie podkarpackim]], w [[powiat jasielski|powiecie jasielskim]], w [[Skołyszyn (gmina)|gminie Skołyszyn]]{{r|teryt|roz}}.
W [[1595]] roku wieś położona w powiecie bieckim [[województwo krakowskie (I Rzeczpospolita)|województwa krakowskiego]] była własnością starosty olsztyńskiego [[Joachim Ocieski|Joachima Ocieskiego]]<ref>Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 110.</ref>. [[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] miejscowość administracyjnie należała do [[województwo krośnieńskie|województwa krośnieńskiego]].

{|class="wikitable" width="60%"
|+Integralne części wsi Kunowa{{r|teryt|roz}}
! SIMC !! Nazwa !! Rodzaj
|-
|0360075 || Dział || część wsi
|-
|0360081 || Podjedlina || część wsi
|-
|0360098 || Przycierz || część wsi
|}

Powierzchnia wsi wynosi 612,1 ha.

== Historia ==
W średniowieczu w Kunowej istniał zamek obronny. Wg legendy było to ulubione miejsce [[Jadwiga Andegaweńska|królowej Jadwigi]].

W dokumentach wielokrotnie spotykamy wielu znaczących i zasłużonych obywateli, którzy w tytułach mają zapis ''z Kunowej''. Świadczy to o znaczeniu tego grodu i być może z powodu funkcji obronnych.

Za [[Kazimierz III Wielki|króla Kazimierza]] w [[1369]] r. osadźcami [[Strachocina|Strachociny]] byli Piotr i Grzegorz z Kunowej. Sołtysem był tu i w [[Harklowa (województwo podkarpackie)|Harklowej]] Jakusz, dziedzic z Kunowej, a następnie w [[1383]] r. odstąpił sołtysostwo Harklowej synowi, szlach. Klemensowi z Kunowej.

W [[1613]] roku [[Florian Oświęcim]]<ref>"Rodzina Oświęcimów zwała się aż do piętnastego stulecia włącznie ''Oświęcimkami'' i posiadała już wówczas dobra ziemskie w okolicy Krosna. [[Jan Oświęcimka]] z Kunowej podpisał w [[1464]] wspólnie z innymi sąsiadami dokument mocą którego gmina i rajcy miasta Krosna ..." [w:] Czas. Dodatek miesięczny. 1856. str. 380, przypisy tamże.</ref> z Kunowej otrzymał od [[Jerzy Mniszech (wojewoda sandomierski)|Jerzego Mniszcha]] m.in. [[Potok (województwo podkarpackie)|Potok]] k. [[Krosno|Krosna]].

<gallery widths="200" heights="150" perrow="3">
Plik:Florian de Kunowa Oświęcim, portret w KO.JPG|Florian de Kunowa Oświęcim (ojciec [[Stanisław Oświęcim|Stanisława]]), portret z kościoła franciszkanów w Krośnie
Plik:Kunowa (HB2).jpg|Zakłady przemysłowe w Kunowej
</gallery>
{{clear|left}}

== Bibliografia ==
* Jerzy Czajkowski, ''Studia nad Łemkowszczyzną'', Sanok 1999
* <ref name=poczta>{{Poczta Polska|2013|s=634|data dostępu=2022-11-27}}</ref>
== Przypisy ==
{{Przypisy|
* <ref name=poczta>{{Poczta Polska|2013|s=634|data dostępu=2022-11-27}}</ref>
* <ref name=rap>[https://skolyszyn.ssdip.bip.gov.pl/raport-o-stanie-gminy/454653_raport-o-stanie-gminy-za-2019-rok.html Raport o stanie gminy za 2020 rok. Stan ludności na dzień 31.12.2020] s. 6</ref>
* <ref name=teryt>[http://eteryt.stat.gov.pl/eTeryt/rejestr_teryt/udostepnianie_danych/baza_teryt/uzytkownicy_indywidualni/wyszukiwanie/wyszukiwanie.aspx?contrast=default GUS. Wyszukiwarka TERYT]</ref>
* <ref name=roz>''Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części'' ({{Dziennik Ustaw|2013|200}})</ref>
}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{SgKP|IV|881|Kunowa}}
* {{SgKP|XV_cz.2|196|Kunowa}}

{{Gmina Skołyszyn}}

[[Kategoria:Skołyszyn (gmina)]]
[[Kategoria:Wsie Ocieskich herbu Jastrzębiec]]
[[Kategoria:Wsie w powiecie jasielskim]]

title: Kunowa

Państwo: Polska

Województwo: podkarpackie

Powiat: jasielski

Gmina: Skołyszyn

Tablice rejestracyjne: RJS


text:
# Büdelsdorf
Büdelsdorf (dolnoniem. Büdelsdörp, duń. Bydelstorp) – miasto w Niemczech, w kraju związkowym Szlezwik-Holsztyn, w powiecie Rendsburg-Eckernförde. W 2008 r. liczyło 10 207 mieszkańców.

title: Büdelsdorf

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Büdelsdorf
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         = DEU Büdelsdorf COA.svg
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             = Büdelsdorfu
 |państwo                      = DE-SH
 |1. jednostka administracyjna =
 |powierzchnia                 = 6,50
 |wysokość                     = 9
 |rok                          = 31.12.2007
 |liczba ludności              = 10 207
 |gęstość zaludnienia          = 1570
 |numer kierunkowy             = 04331
 |kod pocztowy                 = 24782
 |tablice rejestracyjne        = RD, ECK
 |plan miasta                  = Buedelsdorf in RD.png
 |kod mapy                     = DE-SH
 |współrzędne                  = 54°19′N 9°41′E
 |commons                      =
 |www                          = http://www.buedelsdorf.de/
}}
'''Büdelsdorf''' ([[język dolnoniemiecki|dolnoniem.]] ''Büdelsdörp'', [[język duński|duń.]] ''Bydelstorp'') – miasto w [[Niemcy|Niemczech]], w [[kraj związkowy|kraju związkowym]] [[Szlezwik-Holsztyn]], w [[powiat Rendsburg-Eckernförde|powiecie Rendsburg-Eckernförde]]. W [[2008]] r. liczyło 10 207 mieszkańców.

== Bibliografia ==
* Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein, Hamburg, 2009

{{Powiat Rendsburg-Eckernförde}}
{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miasta w Szlezwiku-Holsztynie]]
[[Kategoria:Powiat Rendsburg-Eckernförde]]

title: Büdelsdorf

Państwo: Niemcy

Kraj związkowy: Szlezwik-Holsztyn

Wysokość: 9 m n.p.m.

Tablice rejestracyjne: RD, ECK


text:
# Eden (Maryland)
Eden – jednostka osadnicza w Stanach Zjednoczonych, w stanie Maryland, w hrabstwie Somerset.

title: Eden (Maryland)

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Eden
 |nazwa oryginalna             =
 |rodzaj miasta                = CDP
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             = Eden
 |państwo                      = Stany Zjednoczone
 |1. jednostka administracyjna = {{Państwo|Maryland}}
 |2. jednostka administracyjna = [[Hrabstwo Somerset (Maryland)|Somerset]]
 |kod statystyczny             = [[Federal Information Processing Standard|FIPS]]: 24-24850
[[Geographic Names Information System|GNIS]] ID: 0590130
 |stanowisko zarządzającego    = Mayor
 |zarządzający                 =
 |powierzchnia                 = 14,4
 |wysokość                     = 9
 |rok                          = 2010
 |liczba ludności              =
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             = 410
 |kod pocztowy                 = 21822
 |tablice rejestracyjne        =
 |strefa czasowa               = [[UTC-05:00]]
[[UTC-04:00]]
 |kod mapy                     = US-MD
 |współrzędne                  = 38°16′42″N 75°39′9″W
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Eden''' – jednostka osadnicza w [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]], w stanie [[Maryland]], w hrabstwie [[Hrabstwo Somerset (Maryland)|Somerset]].

[[Kategoria:CDP w stanie Maryland]]

title: Eden

Państwo: Stany Zjednoczone

Stan: Maryland

Hrabstwo: Somerset

Populacja · • liczba ludności: · 803 · (1 kwietnia 2020)


text:
# Parafia Opieki Matki Bożej w Kamieniu
Parafia Opieki Matki Bożej w Kamieniu – rzymskokatolicka parafia należąca do dekanatu Czernichów archidiecezji krakowskiej.
Parafia została powołana w 1909. Jest prowadzona przez Zakon Kanoników Regularnych św. Augustyna Kongregacji Laterańskiej.

title: Parafia Opieki Matki Bożej w Kamieniu

wikitext:
{{Parafia infobox
 |nazwa                   = Parafia Opieki Matki Bożej
 |nazwa miejscowa         =
 |grafika                 = 615780 pow krakowski gm Czernichow Kamien kosc Opieki MB plebania 09.JPG
 |opis grafiki            = Kościół Opieki MB w Kamieniu
 |państwo                 = POL
 |siedziba                = [[Kamień (województwo małopolskie)|Kamień]]
 |adres                   = Kamień 1<br />32-071 Kamień
 |data powołania          = [[1909]]
 |data zamknięcia         =
 |wyznanie                = [[Kościół katolicki|katolickie]]
 |kościół                 = [[Kościół łaciński|rzymskokatolicki]]
 |1. jednostka typ        = [[Archidiecezja]]
 |1. jednostka nazwa      = [[Archidiecezja krakowska|krakowska]]
 |2. jednostka typ        = [[Dekanat]]
 |2. jednostka nazwa      = [[Dekanat Czernichów|Czernichów]]
 |3. jednostka typ        =
 |3. jednostka nazwa      =
 |obiekt sakralny funkcja = [[Kościół parafialny]]
 |obiekt sakralny         = [[Kościół Opieki Matki Bożej w Kamieniu|Opieki MB w Kamieniu]]
 |filie                   =
 |nadzór                  = [[kanonicy laterańscy]]
 |administrator           =
 |proboszcz               = ks. Wojciech Ćwiękała CRL
 |wezwanie                = Opieki [[Matka Boża|Matki Bożej]]
 |dzień wspomnienia       = ostatnia niedziela maja
 |kod mapy                = Czernichów (gmina w województwie małopolskim)
 |współrzędne             = 50°00′56.231″N, 19°35′17.051″E
 |mapa parafii            =
 |opis mapy parafii       =
 |commons                 =
 |www                     =
}}
'''Parafia Opieki Matki Bożej w Kamieniu''' – [[Kościół łaciński|rzymskokatolicka]] [[parafia]] należąca do [[Dekanat Czernichów|dekanatu Czernichów]] [[archidiecezja krakowska|archidiecezji krakowskiej]].

Parafia została powołana w 1909. Jest prowadzona przez [[Kanonicy laterańscy|Zakon Kanoników Regularnych św. Augustyna Kongregacji Laterańskiej]]<ref>{{Cytuj stronę |url = http://archive.is/20131011121632/http://www.kanonicy.pl/strona/kamien,81.html |tytuł = Kamień – Parafia pw. Opieki MB |opublikowany = kanonicy.pl |data dostępu = 2013-10-10}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* [https://diecezja.pl/parafie/kamien-parafia-opieki-matki-bozej/ Informacje o parafii na stronie archidiecezji krakowskiej]

== Linki zewnętrzne ==
* [https://parafia-kamien.pl Strona parafii]

{{Parafie dekanatu Czernichów}}

{{SORTUJ:Kamień}}
[[Kategoria:Religia w gminie Czernichów (województwo małopolskie)]]
[[Kategoria:Parafie archidiecezji krakowskiej]]
[[Kategoria:Parafie pod wezwaniem Opieki Matki Bożej]]
[[Kategoria:Parafie kanoników laterańskich]]
[[Kategoria:Kamień (województwo małopolskie)]]

title: Parafia Opieki Matki Bożej

Siedziba: Kamień

Adres: Kamień 1 · 32-071 Kamień

Wyznanie: katolickie

Kościół: rzymskokatolicki

Archidiecezja: krakowska

Dekanat: Czernichów

Kościół parafialny: Opieki MB w Kamieniu

Nadzór: kanonicy laterańscy

Proboszcz: ks. Wojciech Ćwiękała CRL

Wezwanie: Opieki Matki Bożej

Wspomnienie liturgiczne: ostatnia niedziela maja


text:
# Walther-Schreiber-Platz
Walther-Schreiber-Platz – plac w Berlinie, w Niemczech, w dzielnicy Friedenau, w okręgu administracyjnym Tempelhof-Schöneberg. Nazwa pochodzi od niemieckiego polityka Walthera Schreibera.
Przy placu znajduje się stacja metra U9 Walther-Schreiber-Platz.

title: Walther-Schreiber-Platz

wikitext:
{{inne znaczenia|placu|[[Walther-Schreiber-Platz (stacja metra)|stacja metra]]}}
{{Ulica infobox
 |nazwa            = Walther-Schreiber-Platz
 |nazwa oryginalna =
 |jednostki        = [[Friedenau]], [[Tempelhof-Schöneberg]]
 |zdjęcie          = 120406-Friedenau-Walther-Schreiber-Platz.JPG
 |opis zdjęcia     = Walther-Schreiber-Platz
 |państwo          = Niemcy
 |miejscowość      = [[Berlin]]
 |długość          =
 |poprzednie nazwy =
 |plan             =
 |przebieg         =
 |kod mapy         = Berlin
 |współrzędne      = 52°30 N 13°28 E
 |commons          = Category:Walther-Schreiber-Platz (Berlin)
}}
'''Walther-Schreiber-Platz''' – [[plac]] w [[Berlin]]ie, w [[Niemcy|Niemczech]], w dzielnicy [[Friedenau]], w okręgu administracyjnym [[Tempelhof-Schöneberg]]. Nazwa pochodzi od niemieckiego polityka [[Walther Schreiber|Walthera Schreibera]].

Przy placu znajduje się stacja metra [[Linia U9 metra w Berlinie|U9]] [[Walther-Schreiber-Platz (stacja metra)|Walther-Schreiber-Platz]].

== Bibliografia ==
* [http://berlin.kauperts.de/Strassen/Walther-Schreiber-Platz-12161-Berlin#Geschichte Walther-Schreiber-Platz]

[[Kategoria:Ulice i place w Berlinie]]

title: Walther-Schreiber-Platz

Miejscowość: Berlin


text:
# Minami-ke
Minami-ke (jap. みなみけ; dosł. „Rodzina Minami”) – manga autorstwa Koharu Sakuraby, publikowana na łamach magazynu „Shūkan Young Magazine” wydawnictwa Kōdansha od marca 2004.
Na podstawie mangi studio Daume wyprodukowało serial anime, który emitowano od października do grudnia 2007. Drugi sezon, zatytułowany Minami-ke: Okawari, stworzyło studio Asread, natomiast jego emisja trwała od stycznia do marca 2008. Sezon trzeci, zatytułowany Minami-ke: Okaeri, był emitowany od stycznia do marca 2009. Emisja czwartego sezonu, zatytułowanego Minami-ke: Tadaima, rozpoczęła się w styczniu i zakończyła w marcu 2013. Za jego produkcję odpowiadało studio Feel. Zapowiedziano powstanie sezonu piątego.

## Fabuła
Historia opowiada o codziennym życiu trzech sióstr, Haruki, Kany i Chiaki, przedstawiając ich perypetie zarówno w domu, jak i w szkole. Na przestrzeni kolejnych rozdziałów fabuła uzupełniana jest o kolejne postacie, w tym licznych kolegów ze szkoły oraz członków rodziny dziewcząt.

## Bohaterowie

### Siostry Minami
- Haruka Minami (jap. 南 春香 Minami Haruka)

Seiyū: Rina Satō
- Kana Minami (jap. 南 夏奈 Minami Kana)

Seiyū: Marina Inoue
- Chiaki Minami (jap. 南 千秋 Minami Chiaki)

Seiyū: Minori Chihara

### Pozostali członkowie rodziny Minami
- Tōma Minami (jap. 南 冬馬 Minami Tōma)

Seiyū: Nana Mizuki
- Haruo Minami (jap. 南 ハルオ Minami Haruo)

Seiyū: Shinji Kawada
- Natsuki Minami (jap. 南 ナツキ Minami Natsuki)

Seiyū: Hiroyuki Yoshino
- Akira Minami (jap. 南 アキラ Minami Akira)

Seiyū: Tatsuya Hayama

### Uczniowie liceum
- Maki (jap. マキ)

Seiyū: Reiko Takagi
- Atsuko (jap. アツコ)

Seiyū: Ryōko Ono
- Hosaka (jap. 保坂)

Seiyū: Daisuke Ono
- Hayami (jap. 速水)

Seiyū: Saeko Chiba
- Hitomi (jap. ヒトミ)

Seiyū: Ayaka Saitō

### Uczniowie gimnazjum
- Fujioka (jap. 藤岡)

Seiyū: Tetsuya Kakihara
- Keiko (jap. ケイコ)

Seiyū: Saori Gotō
- Riko (jap. リコ)

Seiyū: Ao Takahashi
- Yū (jap. ユウ)

Seiyū: Momoko Ohara
- Hiroko (jap. ヒロコ)

Seiyū: Saeko Chiba
- Hitomi (jap. ヒトミ)

Seiyū: Ayaka Saitō

### Uczniowie szkoły podstawowej
- Makoto (jap. マコト)

Seiyū: Rika Morinaga
- Yoshino (jap. 吉野)

Seiyū: Aki Toyosaki
- Shūichi (jap. シュウイチ)

Seiyū: Momoko Ohara
- Yuka Uchida (jap. 内田 ユカ Uchida Yuka)

Seiyū: Eri Kitamura
- Fuyuki (jap. フユキ)

Seiyū: Miho Saiki

### Pozostali
- Takeru (jap. タケル)

Seiyū: Shintarō Asanuma

## Manga
Pierwszy rozdział mangi został opublikowany 1 marca 2004 w magazynie „Shūkan Young Magazine”. Następnie wydawnictwo Kōdansha rozpoczęło zbieranie rozdziałów do wydań w formacie tankōbon, których pierwszy tom ukazał się 3 listopada tego samego roku. Według stanu na 6 czerwca 2024, do tej pory wydano 26 tomów.
6 listopada 2006 ukazał się fanbook zatytułowany Minami-ke + Kyo no Gononi Character Fanbook. Drugi fanbook, zatytułowany TV Animation Minami-ke Fanbook, został wydany 1 stycznia 2008.
| Nr | Data wydania (język japoński) | ISBN (język japoński)  |
| -- | ----------------------------- | ---------------------- |
| 1  | 3 listopada 2004              | ISBN 4-06-361286-4     |
| 2  | 2 listopada 2005              | ISBN 4-06-361377-1     |
| 3  | 6 listopada 2006              | ISBN 4-06-361484-0     |
| 4  | 6 września 2007               | ISBN 4-06-361593-6     |
| 5  | 17 marca 2008                 | ISBN 978-4-06-361653-8 |
| 6  | 23 czerwca 2009               | ISBN 978-4-06-361795-5 |
| 7  | 6 lipca 2010                  | ISBN 978-4-06-361901-0 |
| 8  | 4 marca 2011                  | ISBN 978-4-06-382006-5 |
| 9  | 4 listopada 2011              | ISBN 978-4-06-382097-3 |
| 10 | 5 października 2012           | ISBN 978-4-06-382225-0 |
| 11 | 6 sierpnia 2013               | ISBN 978-4-06-382337-0 |
| 12 | 6 sierpnia 2014               | ISBN 978-4-06-382337-0 |
| 13 | 1 maja 2015                   | ISBN 978-4-06-358776-0 |
| 14 | 4 marca 2016                  | ISBN 978-4-06-382744-6 |
| 15 | 5 sierpnia 2016               | ISBN 978-4-06-382830-6 |
| 16 | 6 czerwca 2017                | ISBN 978-4-06-382978-5 |
| 17 | 6 czerwca 2018                | ISBN 978-4-06-511644-9 |
| 18 | 5 kwietnia 2019               | ISBN 978-4-06-515198-3 |
| 19 | 4 października 2019           | ISBN 978-4-06-517292-6 |
| 20 | 5 czerwca 2020                | ISBN 978-4-06-519988-6 |
| 21 | 4 grudnia 2020                | ISBN 978-4-06-521723-8 |
| 22 | 6 lipca 2021                  | ISBN 978-4-06-523988-9 |
| 23 | 4 marca 2022                  | ISBN 978-4-06-527121-6 |
| 24 | 6 lutego 2023                 | ISBN 978-4-06-530076-3 |
| 25 | 6 grudnia 2023                | ISBN 978-4-06-533927-5 |
| 26 | 6 czerwca 2024                | ISBN 978-4-06-535586-2 |

## Anime
Na podstawie mangi powstało 5 sezonów anime i 3 odcinki OVA, za produkcje których odpowiadały trzy oddzielne studia animacji. Pierwszy sezon, pod oryginalnym tytułem Minami-ke, został wyprodukowany przez studio Daume i był emitowany w stacji TV Tokyo między 7 października a 30 grudnia 2007. Za produkcję drugiej serii, zatytułowanej Minami-ke: Okawari (jap. みなみけ おかわり), odpowiadało studio Asread, natomiast jej emisja trwała od 6 stycznia do 30 marca 2008. Seria ta odbiega nieco od pierwszego sezonu, ponieważ wykorzystuje nową paletę kolorów, a także ma inne projekty szkół i postaci. Różni się również sposobem opowiadania historii, ponieważ zawiera materiały niepochodzące z mangi, a każdy odcinek składa się tylko z jednej historii. Trzecia seria anime, zatytułowana Minami-ke: Okaeri (jap. みなみけ おかえり), również została stworzona przez Asread i była emitowana między 4 stycznia a 29 marca 2009. Jest ściślej związana z pierwszym sezonem, ponieważ projekty postaci i paleta kolorów są bardziej zbliżone, chociaż nadal wykorzystywane są projekty z sezonu drugiego. Wraca również do formatu epizodycznego z pierwszego sezonu.
23 czerwca 2009 do limitowanej edycji szóstego tomu mangi dołączona została płyta DVD zawierająca pojedynczy odcinek OVA stworzony przez Asread, zatytułowany Minami-ke: Betsubara (jap. みなみけ べつばら). 5 października 2012, wraz z limitowaną edycją dziesiątego tomu mangi, została wydana druga OVA zatytułowana Minami-ke: Omatase (jap. みなみけ おまたせ), która została stworzona przez studio Feel. Czwarty sezon anime, zatytułowany Minami-ke: Tadaima (jap. みなみけ ただいま), również wyprodukowało studio Feel. Sezon ten był emitowany od 6 stycznia do 30 marca 2013. 8 sierpnia 2013 do edycji specjalnej jedenastego tomu została dodana trzecia OVA zatytułowana Minami-ke: Natsuyasumi (jap. みなみけ 夏やすみ).
7 lipca 2024 zapowiedziano powstanie piątego sezonu anime.

title: Minami-ke

wikitext:
{{Animanga infobox/Nagłówek
| tytuł           = Minami-ke
| grafika         =
| tytuł japoński  = みなみけ
| tytuł romaji    =
| gatunek         = [[komedia]], [[Slice of life|okruchy życia]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Minami-ke |data dostępu = 2024-08-04 |opublikowany = THEM Anime Reviews |url = https://www.themanime.org/viewreview.php?id=1052 |język = en}}</ref>
}}
{{Animanga infobox/Druk
| rodzaj          = manga
| tytuł           =
| autor           = Koharu Sakuraba
| artysta         =
| wydawca         = [[Kōdansha]]
| polski wydawca  =
| odbiorcy        = [[Seinen-manga|seinen]]
| drukowana       = [[Shūkan Young Magazine]]
| wydana          =
| pierwszy raz    = 1 marca 2004
| ostatni raz     = obecnie
| tomów           = 26
}}
{{Animanga infobox/Anime
| tytuł           =
| reżyser         = Masahiko Ōta (s1)
Naoto Hosoda (s2)
Kei Oikawa (s3)
Keiichiro Kawaguchi (s4)
| producent       =
| scenariusz      = Takashi Aoshima (s1)
Masashi Suzuki (s2)
Rie Oshika (s3)
Takamitsu Kōno (s4)
| muzyka          = Yasuhiro Misawa
| studio          = [[Daume]] (s1)
[[Asread]] (s2–3)
[[Feel (studio)|Feel]] (s4)
| telewizja       = [[TV Tokyo]]
| telewizja inne  =
| pierwszy raz    = 7 października 2007
| ostatni raz     = obecnie
| odcinków        = 52 + 3 OVA
| lista odcinków  =
}}
{{Animanga infobox/Stopka}}
{{Nihongo|'''Minami-ke'''|みなみけ|4=dosł. „Rodzina Minami”}} – [[manga]] autorstwa Koharu Sakuraby, publikowana na łamach magazynu „[[Shūkan Young Magazine]]” wydawnictwa [[Kōdansha]] od marca 2004.

Na podstawie mangi studio [[Daume]] wyprodukowało serial [[anime]], który emitowano od października do grudnia 2007. Drugi sezon, zatytułowany ''Minami-ke: Okawari'', stworzyło studio [[Asread]], natomiast jego emisja trwała od stycznia do marca 2008. Sezon trzeci, zatytułowany ''Minami-ke: Okaeri'', był emitowany od stycznia do marca 2009. Emisja czwartego sezonu, zatytułowanego ''Minami-ke: Tadaima'', rozpoczęła się w styczniu i zakończyła w marcu 2013. Za jego produkcję odpowiadało studio [[Feel (studio)|Feel]]. Zapowiedziano powstanie sezonu piątego.

== Fabuła ==
Historia opowiada o codziennym życiu trzech sióstr, Haruki, Kany i Chiaki, przedstawiając ich perypetie zarówno w domu, jak i w szkole. Na przestrzeni kolejnych rozdziałów fabuła uzupełniana jest o kolejne postacie, w tym licznych kolegów ze szkoły oraz członków rodziny dziewcząt.

== Bohaterowie ==
=== Siostry Minami ===
* {{Nihongo|'''Haruka Minami'''|南 春香|Minami Haruka}}
: {{seiyū|[[Rina Satō]]<ref name="obsada1">{{Cytuj |tytuł = Minami-ke (TV) |data dostępu = 2024-08-04 |opublikowany = [[Anime News Network]] |url = https://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/anime.php?id=8536 |język = en}}</ref>}}

* {{Nihongo|'''Kana Minami'''|南 夏奈|Minami Kana}}
: {{seiyū|[[Marina Inoue]]<ref name="obsada1" />}}

* {{Nihongo|'''Chiaki Minami'''|南 千秋|Minami Chiaki}}
: {{seiyū|[[Minori Chihara]]<ref name="obsada1" />}}

=== Pozostali członkowie rodziny Minami ===
* {{Nihongo|'''Tōma Minami'''|南 冬馬|Minami Tōma}}
: {{seiyū|[[Nana Mizuki]]<ref name="obsada1" />}}

* {{Nihongo|'''Haruo Minami'''|南 ハルオ|Minami Haruo}}
: {{seiyū|[[Shinji Kawada]]<ref name="obsada1" />}}

* {{Nihongo|'''Natsuki Minami'''|南 ナツキ|Minami Natsuki}}
: {{seiyū|[[Hiroyuki Yoshino]]<ref name="obsada1" />}}

* {{Nihongo|'''Akira Minami'''|南 アキラ|Minami Akira}}
: {{seiyū|Tatsuya Hayama<ref name="obsada1" />}}

=== Uczniowie liceum ===
* {{Nihongo|'''Maki'''|マキ}}
: {{seiyū|[[Reiko Takagi]]<ref name="obsada1" />}}

* {{Nihongo|'''Atsuko'''|アツコ}}
: {{seiyū|[[Ryōko Ono]]<ref name="obsada1" />}}

* {{Nihongo|'''Hosaka'''|保坂}}
: {{seiyū|[[Daisuke Ono]]<ref name="obsada1" />}}

* {{Nihongo|'''Hayami'''|速水}}
: {{seiyū|[[Saeko Chiba]]<ref name="obsada1" />}}

* {{Nihongo|'''Hitomi'''|ヒトミ}}
: {{seiyū|[[Ayaka Saitō]]}}

=== Uczniowie gimnazjum ===
* {{Nihongo|'''Fujioka'''|藤岡}}
: {{seiyū|[[Tetsuya Kakihara]]<ref name="obsada1" />}}

* {{Nihongo|'''Keiko'''|ケイコ}}
: {{seiyū|[[Saori Gotō]]<ref name="obsada1" />}}

* {{Nihongo|'''Riko'''|リコ}}
: {{seiyū|[[Ao Takahashi]]<ref name="obsada1" />}}

* {{Nihongo|'''Yū'''|ユウ}}
: {{seiyū|Momoko Ohara<ref name="obsada1" />}}

* {{Nihongo|'''Hiroko'''|ヒロコ}}
: {{seiyū|[[Saeko Chiba]]<ref name="obsada1" />}}

* {{Nihongo|'''Hitomi'''|ヒトミ}}
: {{seiyū|[[Ayaka Saitō]]}}

=== Uczniowie szkoły podstawowej ===
* {{Nihongo|'''Makoto'''|マコト}}
: {{seiyū|[[Rika Morinaga]]<ref name="obsada1" />}}

* {{Nihongo|'''Yoshino'''|吉野}}
: {{seiyū|[[Aki Toyosaki]]<ref name="obsada1" />}}

* {{Nihongo|'''Shūichi'''|シュウイチ}}
: {{seiyū|Momoko Ohara<ref name="obsada1" />}}

* {{Nihongo|'''Yuka Uchida'''|内田 ユカ|Uchida Yuka}}
: {{seiyū|[[Eri Kitamura]]<ref name="obsada1" />}}

* {{Nihongo|'''Fuyuki'''|フユキ}}
: {{seiyū|Miho Saiki}}

=== Pozostali ===
* {{Nihongo|'''Takeru'''|タケル}}
: {{seiyū|[[Shintarō Asanuma]]<ref name="obsada1" />}}

== Manga ==
Pierwszy rozdział mangi został opublikowany 1 marca 2004 w magazynie „[[Shūkan Young Magazine]]”<ref>{{Cytuj |tytuł = 佐藤利奈さん、井上麻里奈さん、茅原実里さんらキャスト陣が10周年を大いに祝う！　「みなみけ10周年記念まつり～三大姉妹ハマの大決戦～」レポート |data = 2015-02-15 |data dostępu = 2024-08-04 |opublikowany = Animate Times |url = https://www.animatetimes.com/news/details.php?id=1423950657 |język = ja}}</ref>. Następnie wydawnictwo [[Kōdansha]] rozpoczęło zbieranie rozdziałów do wydań w formacie [[tankōbon]], których pierwszy tom ukazał się 3 listopada tego samego roku<ref name="tom1" />. Według stanu na 6 czerwca 2024, do tej pory wydano 26 tomów<ref name="tom26" />.

6 listopada 2006 ukazał się fanbook zatytułowany ''Minami-ke + Kyo no Gononi Character Fanbook''<ref>{{Cytuj |tytuł = みなみけ＋今日の５の２　キャラファンＢＯＯＫ |data dostępu = 2024-08-04 |opublikowany = [[Kōdansha]] |url = https://kc.kodansha.co.jp/product?item=0000043599 |język = ja}}</ref>. Drugi fanbook, zatytułowany ''TV Animation Minami-ke Fanbook'', został wydany 1 stycznia 2008<ref>{{Cytuj |tytuł = ＴＶ　ＡＮＩＭＡＴＩＯＮ　みなみけふぁんぶっく |data dostępu = 2024-08-04 |opublikowany = [[Kōdansha]] |url = https://kc.kodansha.co.jp/product?item=0000044211 |język = ja}}</ref>.

{{Lista powieści graficznej/nagłówek
 | język          = japoński
 | jeden język    = tak
 | szerokość      = 100%
 | podkreślenie   = CC0000
}}
{{Lista powieści graficznej
 | jeden język        = tak
 | numer woluminu     = 1
 | wydano oryginał    = 3 listopada 2004<ref name="tom1">{{Cytuj |tytuł = みなみけ（１） |data dostępu = 2024-08-03 |opublikowany = [[Kōdansha]] |url = https://kc.kodansha.co.jp/product?item=0000010642 |język = ja}}</ref>
 | ISBN oryginału     = 4-06-361286-4
}}
{{Lista powieści graficznej
 | jeden język        = tak
 | numer woluminu     = 2
 | wydano oryginał    = 2 listopada 2005<ref>{{Cytuj |tytuł = みなみけ（２） |data dostępu = 2024-08-03 |opublikowany = [[Kōdansha]] |url = https://kc.kodansha.co.jp/product?item=0000010732 |język = ja}}</ref>
 | ISBN oryginału     = 4-06-361377-1
}}
{{Lista powieści graficznej
 | jeden język        = tak
 | numer woluminu     = 3
 | wydano oryginał    = 6 listopada 2006<ref>{{Cytuj |tytuł = みなみけ（３） |data dostępu = 2024-08-03 |opublikowany = [[Kōdansha]] |url = https://kc.kodansha.co.jp/product?item=0000010838 |język = ja}}</ref>
 | ISBN oryginału     = 4-06-361484-0
}}
{{Lista powieści graficznej
 | jeden język        = tak
 | numer woluminu     = 4
 | wydano oryginał    = 6 września 2007<ref>{{Cytuj |tytuł = みなみけ（４） |data dostępu = 2024-08-03 |opublikowany = [[Kōdansha]] |url = https://kc.kodansha.co.jp/product?item=0000010946 |język = ja}}</ref>
 | ISBN oryginału     = 4-06-361593-6
}}
{{Lista powieści graficznej
 | jeden język        = tak
 | numer woluminu     = 5
 | wydano oryginał    = 17 marca 2008<ref>{{Cytuj |tytuł = みなみけ（５） |data dostępu = 2024-08-03 |opublikowany = [[Kōdansha]] |url = https://kc.kodansha.co.jp/product?item=0000011005 |język = ja}}</ref>
 | ISBN oryginału     = 978-4-06-361653-8
}}
{{Lista powieści graficznej
 | jeden język        = tak
 | numer woluminu     = 6
 | wydano oryginał    = 23 czerwca 2009<ref>{{Cytuj |tytuł = みなみけ（６） |data dostępu = 2024-08-03 |opublikowany = [[Kōdansha]] |url = https://kc.kodansha.co.jp/product?item=0000011145 |język = ja}}</ref>
 | ISBN oryginału     = 978-4-06-361795-5
}}
{{Lista powieści graficznej
 | jeden język        = tak
 | numer woluminu     = 7
 | wydano oryginał    = 6 lipca 2010<ref>{{Cytuj |tytuł = みなみけ（７） |data dostępu = 2024-08-03 |opublikowany = [[Kōdansha]] |url = https://kc.kodansha.co.jp/product?item=0000011248 |język = ja}}</ref>
 | ISBN oryginału     = 978-4-06-361901-0
}}
{{Lista powieści graficznej
 | jeden język        = tak
 | numer woluminu     = 8
 | wydano oryginał    = 4 marca 2011<ref>{{Cytuj |tytuł = みなみけ（８） |data dostępu = 2024-08-03 |opublikowany = [[Kōdansha]] |url = https://kc.kodansha.co.jp/product?item=0000016310 |język = ja}}</ref>
 | ISBN oryginału     = 978-4-06-382006-5
}}
{{Lista powieści graficznej
 | jeden język        = tak
 | numer woluminu     = 9
 | wydano oryginał    = 4 listopada 2011<ref>{{Cytuj |tytuł = みなみけ（９） |data dostępu = 2024-08-03 |opublikowany = [[Kōdansha]] |url = https://kc.kodansha.co.jp/product?item=0000016401 |język = ja}}</ref>
 | ISBN oryginału     = 978-4-06-382097-3
}}
{{Lista powieści graficznej
 | jeden język        = tak
 | numer woluminu     = 10
 | wydano oryginał    = 5 października 2012<ref>{{Cytuj |tytuł = みなみけ（１０） |data dostępu = 2024-08-03 |opublikowany = [[Kōdansha]] |url = https://kc.kodansha.co.jp/product?item=0000015924 |język = ja}}</ref>
 | ISBN oryginału     = 978-4-06-382225-0
}}
{{Lista powieści graficznej
 | jeden język        = tak
 | numer woluminu     = 11
 | wydano oryginał    = 6 sierpnia 2013<ref>{{Cytuj |tytuł = みなみけ（１１） |data dostępu = 2024-08-03 |opublikowany = [[Kōdansha]] |url = https://kc.kodansha.co.jp/product?item=0000016035 |język = ja}}</ref>
 | ISBN oryginału     = 978-4-06-382337-0
}}
{{Lista powieści graficznej
 | jeden język        = tak
 | numer woluminu     = 12
 | wydano oryginał    = 6 sierpnia 2014<ref>{{Cytuj |tytuł = みなみけ（１２） |data dostępu = 2024-08-03 |opublikowany = [[Kōdansha]] |url = https://kc.kodansha.co.jp/product?item=0000014872 |język = ja}}</ref>
 | ISBN oryginału     = 978-4-06-382337-0
}}
{{Lista powieści graficznej
 | jeden język        = tak
 | numer woluminu     = 13
 | wydano oryginał    = 1 maja 2015<ref>{{Cytuj |tytuł = みなみけ（１３） |data dostępu = 2024-08-03 |opublikowany = [[Kōdansha]] |url = https://kc.kodansha.co.jp/product?item=0000014970 |język = ja}}</ref>
 | ISBN oryginału     = 978-4-06-358776-0
}}
{{Lista powieści graficznej
 | jeden język        = tak
 | numer woluminu     = 14
 | wydano oryginał    = 4 marca 2016<ref>{{Cytuj |tytuł = みなみけ（１４） |data dostępu = 2024-08-03 |opublikowany = [[Kōdansha]] |url = https://kc.kodansha.co.jp/product?item=0000016550 |język = ja}}</ref>
 | ISBN oryginału     = 978-4-06-382744-6
}}
{{Lista powieści graficznej
 | jeden język        = tak
 | numer woluminu     = 15
 | wydano oryginał    = 5 sierpnia 2016<ref>{{Cytuj |tytuł = みなみけ（１５） |data dostępu = 2024-08-03 |opublikowany = [[Kōdansha]] |url = https://kc.kodansha.co.jp/product?item=0000016635 |język = ja}}</ref>
 | ISBN oryginału     = 978-4-06-382830-6
}}
{{Lista powieści graficznej
 | jeden język        = tak
 | numer woluminu     = 16
 | wydano oryginał    = 6 czerwca 2017<ref>{{Cytuj |tytuł = みなみけ（１６） |data dostępu = 2024-08-03 |opublikowany = [[Kōdansha]] |url = https://kc.kodansha.co.jp/product?item=0000016782 |język = ja}}</ref>
 | ISBN oryginału     = 978-4-06-382978-5
}}
{{Lista powieści graficznej
 | jeden język        = tak
 | numer woluminu     = 17
 | wydano oryginał    = 6 czerwca 2018<ref>{{Cytuj |tytuł = みなみけ（１７） |data dostępu = 2024-08-03 |opublikowany = [[Kōdansha]] |url = https://kc.kodansha.co.jp/product?item=0000310214 |język = ja}}</ref>
 | ISBN oryginału     = 978-4-06-511644-9
}}
{{Lista powieści graficznej
 | jeden język        = tak
 | numer woluminu     = 18
 | wydano oryginał    = 5 kwietnia 2019<ref>{{Cytuj |tytuł = みなみけ（１８） |data dostępu = 2024-08-03 |opublikowany = [[Kōdansha]] |url = https://kc.kodansha.co.jp/product?item=0000321078 |język = ja}}</ref>
 | ISBN oryginału     = 978-4-06-515198-3
}}
{{Lista powieści graficznej
 | jeden język        = tak
 | numer woluminu     = 19
 | wydano oryginał    = 4 października 2019<ref>{{Cytuj |tytuł = みなみけ（１９） |data dostępu = 2024-08-03 |opublikowany = [[Kōdansha]] |url = https://kc.kodansha.co.jp/product?item=0000325145 |język = ja}}</ref>
 | ISBN oryginału     = 978-4-06-517292-6
}}
{{Lista powieści graficznej
 | jeden język        = tak
 | numer woluminu     = 20
 | wydano oryginał    = 5 czerwca 2020<ref>{{Cytuj |tytuł = みなみけ（２０） |data dostępu = 2024-08-03 |opublikowany = [[Kōdansha]] |url = https://kc.kodansha.co.jp/product?item=0000342433 |język = ja}}</ref>
 | ISBN oryginału     = 978-4-06-519988-6
}}
{{Lista powieści graficznej
 | jeden język        = tak
 | numer woluminu     = 21
 | wydano oryginał    = 4 grudnia 2020<ref>{{Cytuj |tytuł = みなみけ（２１） |data dostępu = 2024-08-03 |opublikowany = [[Kōdansha]] |url = https://kc.kodansha.co.jp/product?item=0000347374 |język = ja}}</ref>
 | ISBN oryginału     = 978-4-06-521723-8
}}
{{Lista powieści graficznej
 | jeden język        = tak
 | numer woluminu     = 22
 | wydano oryginał    = 6 lipca 2021<ref>{{Cytuj |tytuł = みなみけ（２２） |data dostępu = 2024-08-03 |opublikowany = [[Kōdansha]] |url = https://kc.kodansha.co.jp/product?item=0000353383 |język = ja}}</ref>
 | ISBN oryginału     = 978-4-06-523988-9
}}
{{Lista powieści graficznej
 | jeden język        = tak
 | numer woluminu     = 23
 | wydano oryginał    = 4 marca 2022<ref>{{Cytuj |tytuł = みなみけ（２３） |data dostępu = 2024-08-03 |opublikowany = [[Kōdansha]] |url = https://kc.kodansha.co.jp/product?item=0000362536 |język = ja}}</ref>
 | ISBN oryginału     = 978-4-06-527121-6
}}
{{Lista powieści graficznej
 | jeden język        = tak
 | numer woluminu     = 24
 | wydano oryginał    = 6 lutego 2023<ref>{{Cytuj |tytuł = みなみけ（２４） |data dostępu = 2024-08-03 |opublikowany = [[Kōdansha]] |url = https://kc.kodansha.co.jp/product?item=0000371720 |język = ja}}</ref>
 | ISBN oryginału     = 978-4-06-530076-3
}}
{{Lista powieści graficznej
 | jeden język        = tak
 | numer woluminu     = 25
 | wydano oryginał    = 6 grudnia 2023<ref>{{Cytuj |tytuł = みなみけ（２５） |data dostępu = 2024-08-03 |opublikowany = [[Kōdansha]] |url = https://kc.kodansha.co.jp/product?item=0000383486 |język = ja}}</ref>
 | ISBN oryginału     = 978-4-06-533927-5
}}
{{Lista powieści graficznej
 | jeden język        = tak
 | numer woluminu     = 26
 | wydano oryginał    = 6 czerwca 2024<ref name="tom26">{{Cytuj |tytuł = みなみけ（２６） |data dostępu = 2024-08-03 |opublikowany = [[Kōdansha]] |url = https://kc.kodansha.co.jp/product?item=0000389434 |język = ja}}</ref>
 | ISBN oryginału     = 978-4-06-535586-2
}}
{{Lista powieści graficznej/stopka}}

== Anime ==
Na podstawie mangi powstało 5 sezonów [[anime]] i 3 odcinki [[Original video animation|OVA]], za produkcje których odpowiadały trzy oddzielne studia animacji. Pierwszy sezon, pod oryginalnym tytułem ''Minami-ke'', został wyprodukowany przez studio [[Daume]] i był emitowany w stacji [[TV Tokyo]] między 7 października a 30 grudnia 2007<ref>{{Cytuj |tytuł = みなみけ(1) |data dostępu = 2024-08-04 |opublikowany = tvdrama-db.com |url = http://www.tvdrama-db.com/drama_info/p/id-40217 |język = ja}}</ref>. Za produkcję drugiej serii, zatytułowanej {{Nihongo|''Minami-ke: Okawari''|みなみけ おかわり}}, odpowiadało studio [[Asread]], natomiast jej emisja trwała od 6 stycznia do 30 marca 2008<ref>{{Cytuj |tytuł = みなみけ～おかわり～ |data dostępu = 2024-08-04 |opublikowany = tvdrama-db.com |url = http://www.tvdrama-db.com/drama_info/p/id-40367 |język = ja}}</ref>. Seria ta odbiega nieco od pierwszego sezonu, ponieważ wykorzystuje nową paletę kolorów, a także ma inne projekty szkół i postaci. Różni się również sposobem opowiadania historii, ponieważ zawiera materiały niepochodzące z mangi, a każdy odcinek składa się tylko z jednej historii. Trzecia seria anime, zatytułowana {{Nihongo|''Minami-ke: Okaeri''|みなみけ おかえり}}, również została stworzona przez Asread i była emitowana między 4 stycznia a 29 marca 2009<ref>{{Cytuj |tytuł = Minami-ke: Okaeri (TV) |data dostępu = 2024-08-04 |opublikowany = [[Anime News Network]] |url = https://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/anime.php?id=10388 |język = en}}</ref>. Jest ściślej związana z pierwszym sezonem, ponieważ projekty postaci i paleta kolorów są bardziej zbliżone, chociaż nadal wykorzystywane są projekty z sezonu drugiego. Wraca również do formatu epizodycznego z pierwszego sezonu.

23 czerwca 2009 do limitowanej edycji szóstego tomu mangi dołączona została płyta [[DVD]] zawierająca pojedynczy odcinek OVA stworzony przez Asread, zatytułowany {{Nihongo|''Minami-ke: Betsubara''|みなみけ べつばら}}<ref>{{Cytuj |autor = Egan Loo |tytuł = Minami-ke Original Animation DVD Reportedly Green-Lit |data = 2008-12-12 |data dostępu = 2024-08-04 |opublikowany = [[Anime News Network]] |url = https://www.animenewsnetwork.com/news/2008-12-12/minami-ke-original-animation-dvd-reportedly-green-lit |język = en}}</ref>. 5 października 2012, wraz z limitowaną edycją dziesiątego tomu mangi, została wydana druga OVA zatytułowana {{Nihongo|''Minami-ke: Omatase''|みなみけ おまたせ}}, która została stworzona przez studio [[Feel]]<ref>{{Cytuj |tytuł = DVD付き みなみけ(10) 限定版 (ヤングマガジンコミックス) |data dostępu = 2024-08-04 |opublikowany = [[Amazon|Amazon.co.jp]] |url = https://www.amazon.co.jp/dp/4063584062 |język = ja}}</ref>. Czwarty sezon anime, zatytułowany {{Nihongo|''Minami-ke: Tadaima''|みなみけ ただいま}}, również wyprodukowało studio Feel<ref>{{Cytuj |autor = Ko Ransom |tytuł = Minami-ke's New Anime Listed as '4th Season' |data = 2012-03-21 |data dostępu = 2024-08-04 |opublikowany = [[Anime News Network]] |url = https://www.animenewsnetwork.com/news/2012-03-21/minami-ke-new-anime-listed-as-4th-season |język = en}}</ref>. Sezon ten był emitowany od 6 stycznia do 30 marca 2013<ref>{{Cytuj |tytuł = みなみけ(4) ただいま |data dostępu = 2024-08-04 |opublikowany = tvdrama-db.com |url = http://www.tvdrama-db.com/drama_info/p/id-54611 |język = ja}}</ref>. 8 sierpnia 2013 do edycji specjalnej jedenastego tomu została dodana trzecia OVA zatytułowana {{Nihongo|''Minami-ke: Natsuyasumi''|みなみけ 夏やすみ}}<ref>{{Cytuj |tytuł = ＤＶＤ付き　みなみけ（１１）限定版 |data dostępu = 2024-08-04 |opublikowany = [[Kōdansha]] |url = https://kc.kodansha.co.jp/product?item=0000039868 |język = ja}}</ref>.

7 lipca 2024 zapowiedziano powstanie piątego sezonu anime<ref>{{Cytuj |autor = Crystalyn Hodgkins |tytuł = Minami-ke Manga Gets New TV Anime Series |data = 2024-07-07 |data dostępu = 2024-08-04 |opublikowany = [[Anime News Network]] |url = https://www.animenewsnetwork.com/news/2024-07-07/minami-ke-manga-gets-new-sequel-tv-anime-series/.212939 |język = en}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://kc.kodansha.co.jp/minami/ Oficjalna strona mangi] {{lang|ja}}
* [https://king-cr.jp/special/minami-ke/1/index.html Oficjalna strona anime] {{lang|ja}}
* {{ANN|manga|5021|Minami-ke}}

[[Kategoria:Anime OVA]]
[[Kategoria:Feel]]
[[Kategoria:Mangi komediowe]]
[[Kategoria:Mangi wydane w Shūkan Young Magazine]]
[[Kategoria:Mangi wydawnictwa Kōdansha]]
[[Kategoria:Mangi z 2004 roku]]
[[Kategoria:Mangi z gatunku okruchy życia]]
[[Kategoria:Seinen]]

title: Minami-ke

Gatunek: komedia, okruchy życia

title: Manga

Autor: Koharu Sakuraba

Wydawca: Kōdansha

Odbiorcy: seinen

Drukowana w: Shūkan Young Magazine

Wydawana: 1 marca 2004 – obecnie

title: Telewizyjny serial anime

Reżyser: Masahiko Ōta (s1) · Naoto Hosoda (s2) · Kei Oikawa (s3) · Keiichiro Kawaguchi (s4)

Scenariusz: Takashi Aoshima (s1) · Masashi Suzuki (s2) · Rie Oshika (s3) · Takamitsu Kōno (s4)

Muzyka: Yasuhiro Misawa

Studio: Daume (s1) · Asread (s2–3) · Feel (s4)

Stacja telewizyjna: TV Tokyo

Premierowa emisja: 7 października 2007 – obecnie