text:
# Grodzisko Dolne (stacja kolejowa)
Grodzisko Dolne – stacja kolejowa we wsi Chałupki Dębniańskie, w gminie Leżajsk, w województwie podkarpackim, w Polsce. Stacja nazwę swoją zawdzięcza bliskością siedziby sąsiedniej gminy Grodzisko Dolne.

## Ruch pasażerski
| Rok  | Wymiana pasażerska na dobę |
| ---- | -------------------------- |
| 2017 | 50-99                      |
| 2022 | 20-49                      |

title: Grodzisko Dolne (stacja kolejowa)

wikitext:
{{Stacja kolejowa infobox
 |nazwa                      = Grodzisko Dolne
 |nazwa oryginalna           =
 |zabytek                    = A-1322 z 20.03.2015
 |zdjęcie                    = Chałupki Dębniańskie 006.jpg
 |opis zdjęcia               =
 |państwo                    = podkarpackie
 |miejscowość                = [[Chałupki Dębniańskie]]
 |lokalizacja                =
 |zarządca                   =
 |data otwarcia              = 14 stycznia 1900 roku{{r|Sztafeta}}{{r|atlas_lk}}
 |data zamknięcia            =
 |poprzednie nazwy           =
 |rodzaj                     =
 |rok liczby pasażerów       =
 |liczba pasażerów           =
 |liczba peronów             = 1
 |liczba krawędzi peronowych = 2
 |kasy                       =
 |linie kolejowe             =
* [[Linia kolejowa nr 68|68 Lublin Główny – Przeworsk]]
 |opis schematu              =
 |schemat                    =
 |kod mapy                   = Leżajsk (gmina wiejska)
 |współrzędne                = 50°10′10″N 22°30′34″E
 |commons                    = Category:Grodzisko Dolne train station
 |www                        =
}}
'''Grodzisko Dolne''' – [[stacja kolejowa]] we wsi [[Chałupki Dębniańskie]], w [[Leżajsk (gmina wiejska)|gminie Leżajsk]], w [[Województwo podkarpackie|województwie podkarpackim]], w [[Polska|Polsce]]. Stacja nazwę swoją zawdzięcza bliskością siedziby sąsiedniej gminy [[Grodzisko Dolne (gmina)|Grodzisko Dolne]].

== Ruch pasażerski ==
{| class="wikitable"
! Rok
! Wymiana pasażerska na dobę
|-
| 2017<ref name="roz">{{cytuj stronę|url=https://utk.gov.pl/pl/aktualnosci/14537,Najwieksze-i-najmniejsze-stacje-w-Polsce.html|tytuł=Największe i najmniejsze stacje w Polsce|nazwisko=|imię=|praca=utk.gov.pl|data dostępu=2019-12-18}}</ref>
| 50-99
|-
| 2022<ref name="utk23">{{Cytuj stronę | url =https://dane.utk.gov.pl/download/7/85303/Wymianapasazerskawrazzrankingiemnastrone2022.xlsx | tytuł =Wymiana pasażerska - Dane o stacjach 2022 | autor =Urząd Transportu Kolejowego | opublikowany = | data = | język = | data dostępu = 2023-09-17}}</ref>
| 20-49
|-
|}

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="Sztafeta">{{cytuj książkę | tytuł = Leżajszczyzna. Przełom wieków | imię = Dionizy | nazwisko = Garbacz | imię2= Lilla | nazwisko2 = Witkowska | wydawca = Wyd. Sztafeta | isbn = 83-87849-33-5 | miejsce = Stalowa Wola | rok = 2000 | strony = 163-164 | cytat = Głos rzeszowski nr 2, 14 I 1900, Nowa linia kolejowa Przeworsk-Rozwadów otwiera się w dniu 14 b.m. ze stacyami: Przeworsk, Grodzisko, Leżajsk, Sarzyna, Łętownia, Rudnik i Nisko dla ruchu ogólnego z przystankiem osobowym Tryncza, dla ruchu osobowego i ograniczonego ruchu pakunkowego}}</ref>
<ref name="atlas_lk">{{cytuj książkę | tytuł = Atlas linii kolejowych Polski 2011 | wydawca = Eurosprinter | rok = 2011 | isbn = 978-83-931006-4-4 | strony = G11}}</ref>
}}

== Bibliografia ==
* {{Bazakolejowa.pl|stacja|1196|Grodzisko Dolne}}

{{stacja kolejowa/sąsiednie
|stacja       = Grodzisko Dolne
|linia        = {{LK-linia|68}} [[Lublin Główny]] – [[Przeworsk (stacja kolejowa)|Przeworsk]]
|kilometr     = 164.192
|poprzedni    = [[Wierzawice (przystanek kolejowy)|Wierzawice]]
|poprzedni_km = 8.509
|następny     = [[Tryńcza (przystanek osobowy)|Tryńcza]]
|następny_km  = 4.169
}}

[[Kategoria:Chałupki Dębniańskie]]
[[Kategoria:Zabytki w powiecie leżajskim]]
[[Kategoria:Stacje i przystanki kolejowe w powiecie leżajskim]]
[[Kategoria:Stacje i przystanki kolejowe w Polsce oddane do użytku w 1900]]

title: Grodzisko Dolne

Miejscowość: Chałupki Dębniańskie

Data otwarcia: 14 stycznia 1900 roku


text:
# Korczyn (gmina)
Korczyn – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1934–1939 w woj. lwowskim w Polsce. Siedzibą gminy był Korczyn (obecnie wieś na Ukrainie; Корчин).
Gmina zbiorowa Korczyn została utworzona 1 sierpnia 1934 roku w powiecie sokalskim w woj. lwowskim z dotychczasowych jednostkowych gmin (wsi): Byszów, Hoholów, Jastrzębica, Korczyn, Poździmierz, Radwańce, Rożdżałów, Rzeszowice, Torki i Zboiska.
We wrześniu 1939 roku obszar gminy został zajęty przez wojska radzieckie a od 1941 roku znajdował się pod okupacją niemiecką (Generalne Gubernatorstwo, powiat kamionecki). Niemcy powiększyli gminę Korczyn o gromady Bendiuchy (z gminy Krystynopol) i Wołświn (z gminy Parchacz), a zmniejszyli o gromady Byszów (zintegrowaną z Rzeszowicami), Torki i Zboiska (do gminy Stojanów) oraz Radwańce (do gminy Witków Nowy); wyodrębniono też nową gromadę Andrejówka. Tak więc w 1943 roku gmina Korczyn składała się z 8 gromad: Andrejówka, Bendiuchy, Hohołów, Jastrzębica, Korczyn, Poździmierz, Rożdżałów i Wołświn.
W 1944 roku gmina weszła w skład ZSRR;  znajduje się obecnie w rejonie radziechowskim w obwodzie lwowskim na Ukrainie.

wikiname: plwiki

title: Korczyn (gmina)

in_language: pl

wikitext:
{{Polska jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                     = Korczyn
 |dopełniacz nazwy          = gminy Korczyn
 |jednostka                 = [[gmina wiejska]]
 |lata istnienia            = 1934–1944<ref>W czasie II wojny światowej poza administracją polską, po II wojnie światowej poza granicami Polski.</ref>
 |zdjęcie                   = Церква Успення Пресвятої Богородиці (дер.).JPG
 |opis zdjęcia              =
 |herb                      =
 |flaga                     =
 |wariant flagi             = 2RP
 |województwo               = [[województwo lwowskie|lwowskie]]
 |powiat                    = [[powiat sokalski|sokalski]]
 |data powstania            = 1 sierpnia 1934
 |data likwidacji           =
 |siedziba                  = [[Korczyn (rejon radziechowski)|Korczyn]]
 |stanowisko zarządzającego =
 |zarządzający              =
 |rok powierzchni           = 1934
 |powierzchnia              = 197,67
 |rok ludności              = 1931
 |liczba ludności           = 9129<ref>[http://www.pbc.rzeszow.pl/dlibra/doccontent?id=2293&dirids=1 Skorowidz gmin Rzeczypospolitej Polskiej]</ref>
 |gęstość zaludnienia       = 46,2
 |plan                      = Gmina Korczyn 1934.png
 |liczba miejscowości       =
 |mapa województwa          =
 |mapa powiatu              =
 |wariant mapy              = 1939
 |współrzędne               =
 |commons                   =
}}
'''Korczyn''' – dawna [[gmina wiejska]] istniejąca w latach [[1934]]–[[1939]]<ref>jako ''gmina jednostkowa'' gmina Korczyn istniała także wcześniej</ref> w [[województwo lwowskie|woj. lwowskim]] w [[II Rzeczpospolita|Polsce]]. Siedzibą gminy był [[Korczyn (rejon radziechowski)|Korczyn]] (obecnie wieś na [[Ukraina|Ukrainie]]; ''Корчин'').

Gmina zbiorowa Korczyn została utworzona [[1 sierpnia]] [[1934]] roku w [[powiat sokalski|powiecie sokalskim]] w woj. lwowskim z dotychczasowych jednostkowych gmin (wsi): [[Byszów (obwód lwowski)|Byszów]], [[Hoholów]], [[Jastrzębica]], [[Korczyn (rejon radziechowski)|Korczyn]], [[Poździmierz]], [[Radwańce]], [[Rożdżałów (obwód lwowski)|Rożdżałów]], [[Rzeszowice]], [[Torki (Ukraina)|Torki]] i [[Zboiska (rejon radziechowski)|Zboiska]]<ref>{{Dziennik Ustaw|rok=1934|numer=64|pozycja=554}} - Podział powiatu sokalskiego w województwie lwowskiem na gminy wiejskie.</ref>.

We wrześniu [[1939]] roku obszar gminy został zajęty przez wojska radzieckie a od [[1941]] roku znajdował się pod [[Okupacja niemiecka ziem polskich (1939–1945)|okupacją niemiecką]] ([[Generalne Gubernatorstwo]], [[Landkreis Kamionka Strumiłowa|powiat kamionecki]]). Niemcy powiększyli gminę Korczyn o gromady [[Bendiuchy]] (z [[Krystynopol (gmina)|gminy Krystynopol]]) i [[Wołświn]] (z [[Parchacz (gmina)|gminy Parchacz]]), a zmniejszyli o gromady [[Byszów (obwód lwowski)|Byszów]] (zintegrowaną z [[Rzeszowice|Rzeszowicami]]), [[Torki (Ukraina)|Torki]] i [[Zboiska (rejon radziechowski)|Zboiska]] (do [[Stojanów (gmina)|gminy Stojanów]]) oraz [[Radwańce]] (do [[Witków Nowy (gmina)|gminy Witków Nowy]]); wyodrębniono też nową gromadę [[Andrzejówka (rejon radziechowski)|Andrejówka]]. Tak więc w [[1943]] roku gmina Korczyn składała się z 8 gromad: [[Andrzejówka (rejon radziechowski)|Andrejówka]], [[Bendiuchy]], [[Hoholów|Hohołów]], [[Jastrzębica]], [[Korczyn (rejon radziechowski)|Korczyn]], [[Poździmierz]], [[Rożdżałów (obwód lwowski)|Rożdżałów]] i [[Wołświn]]<ref name="wiki-de.genealogy.net">[https://web.archive.org/web/20180926124833/http://wiki-de.genealogy.net/w/index.php?title=Datei:Generalgouv_gemeindevz_1943.djvu&page=1 ''Amtliches Gemeinde- und Dorfverzeichnis fuer das GG'']</ref>.

W [[1944]] roku gmina weszła w skład ZSRR;  znajduje się obecnie w [[rejon radziechowski|rejonie radziechowskim]] w [[obwód lwowski|obwodzie lwowskim]] na Ukrainie.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{powiat sokalski}}
{{powiat kamionecki}}

[[Kategoria:Dawne gminy w województwie lwowskim|Korczyn]]

title: Korczyn

Państwo: Polska

Województwo: lwowskie

Powiat: sokalski

Data powstania: 1 sierpnia 1934

Siedziba: Korczyn


text:
# Jerzy Sebastian Lubomirski
Jerzy Sebastian Lubomirski hrabia na Wiśniczu i Jarosławiu herbu Szreniawa bez Krzyża (ur. 20 stycznia 1616 w Wiśniczu, zm. 31 stycznia 1667 we Wrocławiu) – hetman polny koronny od 1657 roku, marszałek wielki koronny od 1650 roku, marszałek nadworny koronny w 1650 roku, marszałek sejmu zwyczajnego w Warszawie w 1643 roku, wicemarszałek Trybunału Głównego Koronnego w 1641 i 1645 roku, starosta perejasławski w latach 1660–1667, kazimierski w latach 1656–1667, olsztyński w latach 1654–1667, przemyski w 1652 roku, starosta krakowski w latach 1646–1664, starosta chmielnicki w latach 1645–1665, sądecki w latach 1637–1646, grybowski w latach 1636–1646, lipnicki w latach 1622–1663, dobczycki w latach 1622–1649, starosta niżyński w 1652 roku, pułkownik wojska powiatowego województwa krakowskiego w 1648 i 1652 roku, rotmistrz wojska powiatowego województwa krakowskiego w 1648 roku.
Tłumacz, pisarz polityczny i mówca. Jako jeden z niewielu arystokratów nie złożył hołdu Karolowi Gustawowi. Postać wysoce kontrowersyjna, w 1665 roku wszczął rebelię przeciwko Janowi Kazimierzowi w obronie demokracji szlacheckiej jako przywódca rokoszu.

## Życiorys

### Edukacja i podróże
Pierwszym nauczycielem Jerzego Sebastiana był dominikanin Jan Charzewski, który udzielał mu lekcji na rodzinnym dworze. W 1626 roku wysłano go do Kolegium Nowodworskiego (św. Anny) przy Akademii Krakowskiej. W 1629 roku wyruszył z bratem Aleksandrem kształcić się za granicę. Pierwszym celem była uczelnia jezuitów w Ingolstadt. Od końca 1631 pobierali nauki na Uniwersytecie w Lowanium w Niderlandach Hiszpańskich. W roku 1633 przebywali na Uniwersytecie w Lejdzie. Później odwiedził Anglię i Francję, gdzie przyjął go na audiencji kardynał Richelieu. Następnie odwiedził Hiszpanię, gdzie z kolei był na audiencji na dworze królewskim. Na końcu odwiedził Włochy. W czasie tych podróży poznawał sztukę fortyfikacyjną, uczył się retoryki, gramatyki, matematyki, języków, a w kontaktach z zagranicznymi możnymi nabierał ogłady towarzyskiej. W 1636 wrócił do kraju.

### Pierwsze godności
Już w roku 1622 otrzymał od ojca starostwo dobczyckie i tenutę lipnicką, które miały zabezpieczyć go finansowo. W 1628 otrzymał tenutę tymbarską. W 1634 otrzymał starostwo spiskie, a ok. 1636 ojciec scedował na niego prawa do starostwa grodowego sądeckiego. W latach 1637–1639 ubiegał się o spadek po teściu Mikołaju Spytku Ligęzie. W 1642 nastąpił podział majątku jego ojca Stanisława. W 1649 udostępnił część majątku bratu Konstantemu, który utracił własne dobra z powodu powstania na Ukrainie. Brat zmarł w 1663, wtedy też Jerzy otrzymał z powrotem swoje dobra, dodatkowo podzielono odzyskane dobra jego zmarłego brata.

### Początek kariery politycznej
We wrześniu 1636 zapoczątkował swoją karierę polityczną, gdy został wybrany marszałkiem sejmiku deputackiego, który wybierał deputata z województwa do Trybunału Koronnego. W grudniu tego samego roku został wybrany posłem na sejm. Aktywnie występował na wielu kolejnych sejmach i sejmikach.
W latach 1640–1646 i 1648 był marszałkiem sejmiku proszowickiego. W latach 1637, 1639, 1643, 1646–1648 był posłem z województwa krakowskiego na sejmy Korony. W latach 1638, 1640 i 1642 powierzono mu zbieranie podatków na ziemi krakowskiej. Jako poseł na sejm 1639 roku, kiedy to jeżeli nie z inspiracji, to na pewno w interesie Jerzego Ossolińskiego przyczynił się do zerwania obrad sejmowych.
Wyznaczony komisarzem do rady wojennej w 1648 roku.
Był elektorem Jana II Kazimierza Wazy z województwa krakowskiego w 1648 roku. Poseł na sejm koronacyjny 1649 roku z województwa krakowskiego.

### Obrońca szlachty
Na sejmach i sejmikach często wypowiadał się w duchu przyjaznym szlachcie. Kolejne zwycięstwa wojenne również przysparzały mu popularności. Jerzy Sebastian Lubomirski był bardzo popularny wśród szlachty. W swoich dobrach nadawał specjalne uprawnienia nie tylko wysoko urodzonym, ale również zwykłym poddanym. Był tolerancyjny, starał się demokratyzować życie społeczne i gospodarcze. W 1655, w chwili objęcia Janowa Lubelskiego, nadał uprawnienia sądowe i gospodarcze poddanym Żydom.
Lubomirski był również zdecydowanym przeciwnikiem wojny z Turcją, co dodatkowo przysparzało mu poparcia. Wybór na stanowiska sejmowe świadczy o dużej popularności młodego Lubomirskiego oraz poparciu, jakim darzyła go szlachta.

### Marszałek Lubomirski
Lubomirski szybko rozszerzał krąg swoich wpływów politycznych. Umożliwiały mu to osobiste cechy, takie jak odwaga, umiejętność prezentacji na forum publicznym, poparcie szlachty i dalekosiężne cele polityczne, jakie sobie stawiał. Działalność ułatwiały koligacje rodzinne ze Stanisławem Koniecpolskim, Albrychtem Stanisławem Radziwiłłem, Jerzym Ossolińskim i wsparcie członków własnego rodu. Podczas bezkrólewia popierał Jana Kazimierza, dzięki czemu szybko zaskarbił sobie uznanie nowego monarchy.
W roku 1638 otrzymał urzędy wojewody i starosty generalnego Krakowa. W 1643 został marszałkiem sejmu zwyczajnego i była to pierwsza ogólnopolska funkcja w jego karierze. Był członkiem konfederacji generalnej zawiązanej 31 lipca 1648 roku. Podpisał pacta conventa Jana II Kazimierza Wazy w 1648 roku. W 1649, po śmierci marszałka nadwornego Adama Kazanowskiego otrzymał urząd marszałka nadwornego koronnego, ale urzędu tego nie zdążył objąć, bo w 1650 został marszałkiem wielkim koronnym. Godność tę otrzymał za sukces w bitwie pod Zborowem z Kozakami. W tymże roku 1650 z okazji roku jubileuszowego odbył pielgrzymkę do Rzymu.

### Konflikt z królem
Na rok 1650 datuje się początek jego konfliktu z królem Janem Kazimierzem. Jerzy Lubomirski w 1650 roku zaatakował Hieronima Radziejowskiego za korupcję. Podobnie sprzeciwiał się królewskiemu i poselskiemu projektowi dewaluacji polskiej monety. Problemu dopełnił osobisty zatarg z Danielem Żytkiewiczem – instygatorem koronnym. Rok później Lubomirski, aby zażegnać powstały spór, zdecydował się na przeproszenie króla oraz zwrot kopalni soli „Kunegunda” w Sierczy. Po raz kolejny książę wykazał się oddaniem dla kraju, rezygnując z prywatnych ambicji obalenia króla, chociaż posiadał środki i możliwości wystarczające ku temu.
Inna teoria głosi, że konflikt wybuchł o rękę wdowy po A. Kazanowskim – zabiegał o nią Lubomirski, a otrzymał ją Hieronim Radziejowski, skąd późniejsza krytyka na forum publicznym. Następnie obraził się znowu na króla, bo nie otrzymał stanowiska kanclerza wielkiego koronnego po zmarłym Jerzym Ossolińskim, ani nawet starostwa po zmarłym.

### Negocjacje międzynarodowe
Lubomirski doskonale znał zwyczaje panujące na ościennych dworach. W arkana międzynarodowej polityki został wprowadzony podczas pierwszych podróży zagranicznych. Od 1643 roku negocjował z nuncjuszem papieskim w sprawie wojny przeciwko Turcji, której był przeciwnikiem. Wielokrotnie prowadził rozmowy z chanem tatarskim, których celem było odsunięcie od Polski niebezpieczeństwa wojny.
Uczestniczył w kampanii ukraińskiej w 1651 roku, podczas której zapisał się jako „żołnierz mężny i waleczny”. W roku 1653 był jednym z dowódców w bitwie pod Suczawą. W tym samym roku pod Żwańcem był jednym z negocjatorów ugody z chanem.
Następnie jako marszałek nadworny negocjował z posłami moskiewskimi. Lubomirski twardo bronił interesów Rzeczypospolitej, co doprowadziło do zatargu. Sytuacja na linii Kraków – Moskwa zaostrzyła się. Lubomirski wyszedł z rozmów zwycięsko, dał się poznać jako twardy negocjator, dzięki czemu opinia publiczna była ponownie po jego stronie.
Podczas powstania Chmielnickiego walczył dzielnie, chociaż w negocjacjach przyjmował bardziej powściągliwy ton. Nie dążył do totalnego zniszczenia Kozaków. Był realistą i zdawał sobie sprawę z faktu, że cykliczne powstania z czasem przyczynią się do osłabienia siły Rzeczypospolitej, jeżeli nie zostaną zastosowane rozwiązania kompleksowe.
W 1654 oraz w 1655 roku (jako ambasador) Lubomirski prowadził rokowania z dworem wiedeńskim na polecenie Jana Kazimierza, jednak nie przyniosły one pożądanego efektu. Gdy rozpoczął się potop szwedzki, Lubomirski znajdował się w swoich dobrach na Spiszu. Jako jeden z niewielu polskich arystokratów nie złożył przysięgi na wierność Karolowi X Gustawowi, królowi Szwecji, ale wytrwał jako poddany Jana Kazimierza. Udzielił schronienia królowi na zamku w Lubowli.
Odegrał kluczową rolę podczas wypierania najeźdźców z terenów Polski, jednocześnie od 1657 roku pełniąc rolę głównego negocjatora z obozem wroga. Jego zasługi i poparcie zostały ponownie nagrodzone. Książę został obrany hetmanem polnym podczas zjazdu senatorów na Jasnej Górze, nawet wbrew sugestii króla.
Lubomirski prowadził również prywatną politykę. Jego posłowie byli obecni na wszystkich sąsiednich dworach. Mieli nie tylko prowadzić rozmowy i pertraktacje, ale również pełnili funkcje wywiadowcze, dzięki czemu został ostrzeżony o planowanym zamachu na własne życie. Książę pozostał bardzo aktywny w polityce zagranicznej do końca swojego życia.

### Potop szwedzki, wojna polsko-rosyjska
Pierwszym dowódcą, pod którym Lubomirski przeszedł chrzest bojowy, był hetman Stanisław Koniecpolski. Za młodu, w 1648 roku po wybuchu Powstania Chmielnickiego wziął udział w przegranej bitwie pod Piławcami. Własnymi oddziałami dowodził podczas kampanii beresteckiej w 1648 roku. W 1649 roku odznaczył się podczas wyprawy zborowskiej.
Kolejnym przedsięwzięciem zbrojnym był udział w potopie szwedzkim.
Po początkowych klęskach Polaków, doceniony przez króla otrzymał od niego uniwersał, który czynił go wodzem tych jednostek, które nie poddały się wrogowi, miał prawo zaciągu wojska i obsadzania załogami miast. Prowadził tajną korespondencję ze Szwecją i Rakoczym. Po ucieczce króla na Śląsk, jako starosta Krakowa wyjął ze skarbca na Wawelu tajne archiwum państwowe i trzy korony: szwedzką, rosyjską i polską, a następnie ukrył je na zamek w Lubowli na terenie starostwa spiskiego. W 1656 wobec zdrady hetmanów polskich został regimentarzem wojska. W styczniu 1656 roku w swoim zamku w Łańcucie gościł króla Jana Kazimierza oraz wielu dygnitarzy Rzeczypospolitej. Efektem rozmów, prowadzonych w Łańcucie przez króla, było zawiązanie konfederacji łańcuckiej.
Starostwo Spiskie stanowiło jedyne miejsce, gdzie funkcjonowała polska, królewska administracja podczas zalewu wrogiej armii. Lubomirski nie poddawał się. Zgromadził prywatne wojsko. Dzięki jego zdolnościom organizacyjnym rozpoczął się również oddolny ruch szlachty, która zaczęła tworzyć zbrojne oddziały. Jerzy Sebastian Lubomirski na czele prywatnego wojska rozpoczął działania w marcu 1656 roku. Jego oddziały rozbiły garnizony Szwedów w widłach Wisły i Sanu, odbijały Sandomierz, odegrały kluczową rolę w bitwie pod Warką (7 kwietnia 1656), walczyły podczas oblężenia Warszawy. Król nadał mu i kanclerzowi Stefanowi Korycińskiemu całe miasto żydowskie na Kazimierzu.
Po wkroczeniu na tereny Rzeczypospolitej sprzymierzonego ze Szwedami księcia Siedmiogrodu Jerzego II Rakoczego początkowo zachowywał się biernie, przyjął postawę wyczekującą, lecz po rozpoczęciu oblężenia jego zamku w Łańcucie wystąpił zbrojnie przeciw Rakoczemu. W lipcu 1657 zmusił wojska Rakoczego do kapitulacji po bitwie pod Czarnym Ostrowem. Świadek i kronikarz wydarzeń, Jan Chryzostom Pasek tak opisał szczegóły kampanii:

Jako Kserkses ob caricas Atticas podniósł przeciwko Grecyi wojnę, tak i pan Rakocy podobnąż szczęśliwością we czterdziestu tysięcy Węgrów z Multanami, Kozaków zaciągnąwszy altero tanto, wybrał się na czosnek do Polski, aleć dano mu nie tylko czosnku, ale i dzięgielu z kminem. Bo jak on tylko wyszedł za granicę, zaraz Lubomirski Jerzy poszedł w jego ziemię, palił, ścinał, gdzie tylko zasiągł, wodę a ziemię zostawił. A potem od matki Rakocego wielki okup wziąwszy, wyszedł synowi perswadować, żeby nie wszystkiego czosnku zjadał, przynajmniej na rozmnożenie zostawił. Aa my też już z Czarnieckim posługiwali, jakeśmy umieli; i tak szczęśliwie najadł się czosnku, że wojsko wszystko zgubił, sam się w [masze] ręce dostał, potem uczyniwszy targ o swoję skórę, pozwolił miliony i uprosiwszy sobie zdrowie, jako Żyd kałauzowany do granice w bardzo małym poczcie, samikilk tylko, zostawił in oppigneratione umówionego ukupu wielgmożnych grafów Katanów, którzy zrazu wino pili, na srebrze jadali w Łańcucie; jak było nie widać okupu, pijali wodę, potem drwa do kuchni rąbali i nosili, i w tej nędzy żywot skończyli.

Chociaż liczby są przesadzone, kampania została przeprowadzona szybko i wzorowo. Przysporzyła chwały przede wszystkim prywatnej armii księcia Lubomirskiego, który potrafił szybko przegrupowywać własne jednostki.
W 1657 roku, w uznaniu jego dokonań wojskowych, powierzono mu stanowisko hetmana polnego koronnego. W 1658 zdobył Toruń i Grudziądz. Zimę 1659 roku spędził ze swą chorągwią w Sławkowie.
Podczas wypierania sił szwedzkich z terenów Polski wojska Lubomirskiego odegrały kluczową rolę. Oddziały Stefana Czarnieckiego do 1657 roku pełniły tylko funkcję pomocniczą.
W 1660 roku był jednym z uczestników negocjacji ze Szwedami, które zakończyły się podpisaniem Pokoju w Oliwie.
Król, widząc talenty Jerzego Sebastiana, oddał mu dowództwo kampanii przeciw wojskom rosyjskim i kozackim na Ukrainie. Po raz kolejny doszło do sprzymierzenia sił Kozaków i Rosjan przeciwko osłabionej szwedzkim najazdem Rzeczypospolitej. Lubomirski objął dowództwo nad armią prywatną i królewską i rozpoczął błyskawiczną kampanię, która trwała kilka tygodni. Jej zwieńczeniem było wspaniałe zwycięstwo polskich wojsk w bitwie pod Cudnowem 2 listopada 1660 roku. W ocenie historyka wojskowości Kłaczewskiego, była to jedna z najsprawniej przeprowadzonych akcji militarnych w siedemnastowiecznej Europie.

### Planowany zamach
W 1663 roku polska królowa, Maria Ludwika, zaplanowała schwytanie księcia, uwięzienie go, zorganizowanie umówionego procesu i skazanie Lubomirskiego na ścięcie. Plany nie powiodły się, ponieważ hetman został uprzedzony o planach królowej.

### Zatarg z królem
W styczniu 1652 w Warszawie podczas zbrojnego zatargu Hieronima Radziejowskiego z Jerzym Bogusławem Słuszką, mającego miejsce pod bokiem króla (co stanowiło sprawę „gardłową”), Lubomirski zaniedbał swe obowiązki marszałkowskie do których należało ochranianie rezydencji królewskiej i niedopuszczanie do zajść.
Na pierwszym z Sejmów odbytych w 1654 razem z Januszem Radziwiłłem, Janem Leszczyńskim i Krzysztofem Opalińskim zawiązał koalicję, mającą charakter antykrólewskiego spisku.
Inna teoria głosiła, że wzrastające wpływy Lubomirskiego przysparzały mu wielu wrogów. W 1663 znowu ujawnił się spór magnata z królem. Lubomirski był przeciwny planom wzmocnienia władzy królewskiej i elekcji vivente rege, ciągle miał też w pamięci stare zatargi z królem. Hetman poparł też i utrzymywał kontakty z wojskową konfederacją „Święconą”. W 1664 roku senatorowie z wpływowych rodzin postanowili zorganizować pokazowy proces Lubomirskiemu. Chociaż szlachta na sejmikach sprzeciwiała się przyjęcia pozwu, Senat zdecydował o zwołaniu sądu nad Lubomirskim. Sąd był stronniczy, nie brał pod uwagę racji oskarżenia, jego jasno określonym zadaniem było skazanie księcia – hetmana. Lubomirski był oficjalnie oskarżony o planowanie obalenia króla, ale odmówiono mu wydania dokumentów procesowych. Większość senatorów przegłosowała skazanie arystokraty na „utratę czci, życia i wszystkich dóbr”. Nie pomogły nawet próby zerwania sejmu, podczas którego odbywał się sąd. Wyrok wydano 29 grudnia 1664: za podburzanie szlachty przeciw królowi, próbę przejęcia władzy, zdradę stanu, przekupstwa został skazany na karę śmierci, konfiskatę dóbr i utratę czci. Szlachta oskarżała go także o złamanie równości szlacheckiej, bo od 1653 tytułował się księciem Rzeszy.
Lubomirski zdecydował się na wyjazd z kraju. Na terenie Polski jego agenci i stronnicy ciągle podburzali szlachtę i zabiegali o poparcie dla niego. Na wygnaniu ciągle podburzał szlachtę inspirując zerwanie sejmu w 1665 oraz pozyskiwał popleczników. Lubomirski schroniwszy się na cesarskim Śląsku nawiązał porozumienie z cesarzem, Wielkim Elektorem oraz Szwecją i wydał manifest, w którym wystąpił jako obrońca wolności szlacheckich przed absolutyzmem dworu, tym samym zawiązano rokosz, który przeszedł do historii jako Rokosz Lubomirskiego.

### Rokosz Lubomirskiego
29 V 1665 zawiązała się na Ukrainie konfederacja pod marszałkiem Ostrzyckim. Z częścią tych konfederatów połączył się Lubomirski pod Lwowem, po wkroczeniu do kraju ze swoimi oddziałami. Więcej wojska posiadał Jan Kazimierz, za to wojsko hetmana składało się prawie wyłącznie z jazdy i dragonii. We wrześniu, w bitwie pod Częstochową wygrali rokoszanie. 9 listopada 1665 następuje chwilowe porozumienie (ugoda polczyńska) między królem a Lubomirskim, który wyjeżdża na Śląsk. W 1666 zebrał się sejm, mający wyjaśnić i zakończyć sprawę niepokornego hetmana, ale nie doszło do porozumienia stronnictw i sejm został zerwany przez stronnictwo Lubomirskiego. Hetman wrócił do kraju i 12 i 13 lipca stoczono wygraną przez rokoszan bitwę pod Mątwami. Wojska króla w sile ok. 20 tysięcy i 30 dział zostały pokonane przez ok. 16 tysięcy rokoszan, którzy ponieśli minimalne straty – ok. 200 osób (wojska króla straciły prawie 4 tys. żołnierzy).

Po przegranej przez Jana Kazimierza bitwie rokoszanie Lubomirskiego na oczach bezradnie patrzących z drugiego brzegu Noteci towarzyszy wymordowali dragonów, którzy poddali się zwycięzcom. A przecież poddawali się oni nie jakimś dzikusom, lecz towarzyszom, z którymi podczas sejmików niejeden garniec miodu wypili i niejedną noc na dysputach spędzili. W bitwie tej wymordowano kwiat polskiego rycerstwa, zahartowanych w bojach wiśniowiecczyków, wiarusów Czarnieckiego, żołnierzy zahartowanych w bitwach w Polsce, w Danii i na Ukrainie. W sumie trzy tysiące osiemset siedemdziesięciu trzech mężów, z czego w samej walce życie straciło tylko około trzystu. W liście do Marysieńki Sobieski napisał po bitwie „Nie tylko tatarowie, kozacy nigdy takiego nie czynili tyraństwa, ale we wszystkich historiach o takim od najgrubszych narodów nikt nie czytał okrucieństwie. Jednego nie najdują ciała, żeby czterdziestu nie miał mieć w sobie razów, bo i po śmierci się nad ciałami pastwili...

Po bitwie dochodzi 31 VII 1666 do porozumienia między stronami, zawarto tzw. ugodę łęgonicką, po której król zrezygnował z planów wprowadzenia elekcji vivente rege. Jerzy Sebastian Lubomirski przywrócony do czci, lecz nie do urzędów, miał przeprosić władcę i udać się na wygnanie, gdzie zmarł. Został zrehabilitowany w 1669 na sejmie elekcyjnym Michała Korybuta Wiśniowieckiego.
Lubomirski był również pisarzem. Przełożył Guariniego Wiernego pasterza (1695, II. wyd. 1722), napisał też pismo polityczne Jawnej niewinności manifest (1666). Jest bohaterem poematu Wespazjana Kochowskiego Kamień świadectwa oraz dramatów K. Szajnochy, A.E. Odyńca i J. Szujskiego. Dzieje jego rokoszu przedstawił Tadeusz Korzon w Doli i niedoli Jana Sobieskiego (1898).

## Ochrona Żydów i mieszczan
Jerzy Sebastian Lubomirski był osobą tolerancyjną, w stosunku do pojęć epoki, w której przyszło mu żyć i działać. Przykładem jest objęcie w posiadanie Janowca w 1654 roku. Już 16 lipca 1655 roku książę potwierdził prawa mieszczan i kleru katolickiego, wydając stosowny przywilej datowany. Jednocześnie rozszerzył prawa Żydów, zezwalając im na zakup i budowę domów pod warunkiem płacenia podatków. Nadał im również uprawnienia sądowe.
Był to krok niespotykany ówcześnie. Przyczynił się do liberalizacji i demokratyzacji stosunków społecznych i gospodarczych w dobrach księcia. Stanowił wzór do naśladowania, co potwierdził szybki rozwój miasta, pomimo spalenia zamku w okresie potopu szwedzkiego. Obronna rezydencja wznosząca się monumentalnie na wysokim i stromym brzegu Wisły już w połowie 1672 roku była świadkiem wizyty Michała Korybuta Wiśniowieckiego zbierającego wojsko do obrony przed Turkami.

## Rezydencje i dobra prywatne
Centrum dóbr księcia Jerzego Sebastiana Lubomirskiego był Łańcut odkupiony od Stadnickich i ufortyfikowany przez ojca Jerzego. Dobra obejmowały „miasto Łańcut, starą fortecę z czasów Pileckich, wsie Głuchów, Soninę, Krzemienicę, Czarną, Kołki, Żołynię, Dąbrówkę Rudną i Wolę Świętosławską”. Dobra łańcuckie i przeworskie książę otrzymał od ojca podczas podziału dóbr rodowych w 1642 roku.
Starostwo Spiskie było zastawem królewskim, w którym funkcje zarządzające sprawowali starostowie, fakt pozostawania powyższego polskiego centrum administracyjnego w granicach Królestwa Węgier oraz przylegania terytorialnie do granic Królestwa Polskiego pozwalał na wygodne i bezpieczne sterowanie oporem w stosunku do najeźdźcy szwedzkiego. Zamek w Lubowli, z pozostałymi obszarami starostwa pozostał jedynym miejscem, w którym funkcjonowała polska władza, administracja królewska podczas potopu szwedzkiego.
Po ślubie z Konstancją Ligęzianką otrzymał Rzeszów, jako jej wiano, na który składał się 1 zamek, 3 miasta, 34 wsie, 21,5 folwarku. Druga żona wniosła mu w posagu Janowiec nad Wisłą.
Pomimo zajmowania się na co dzień dyplomacją oraz dowodzeniem armią, Lubomirski dbał o własne dobra. Stanowiły one zaplecze finansowe do prowadzonej przez niego polityki. Dostarczały również rekrutów do prywatnej, dużej armii na skalę europejską. Majątki zarządzane były przez wyznaczone osoby. Wzorem zarządzania był dwór królewski, z którego czerpano przykłady.
Książę dbał o wygląd i rozbudowę prywatnych rezydencji. Sprowadził do Polski Tylmana z Gameren, który początkowo pełnił rolę inżyniera wojskowego. Z biegiem czasu stał się nadwornym architektem księcia, który przygotował plany rozbudowy zamku w Rzeszowie i zamku w Janowcu.

## Rodzina
Syn Stanisława Lubomirskiego i Zofii z Ostrogskich. Miał dwóch braci: starszego Aleksandra i młodszego Konstantego, miał też dwie siostry.
W 1638 wziął ślub z 22-letnią córką wojewody sandomierskiego Konstancją Ligęzianką. Po jej śmierci ożenił się w 1654 roku z Barbarą Tarłówną (zm. 1689) – córką Jana Karola Tarły, kasztelana wiślickiego, wdową po Janie Aleksandrze Daniłowiczu herbu Sas (zm. 1654), staroście olsztyńskim.

## Wykaz pełnionych godności i sprawowanych poselstw
- starostwa
  - od 1628 – starostwo dobczyckie
  - od 1636–1646 – starostwo sądeckie
  - od 1636 – starostwo grybowskie
  - od 1640–1660 – starostwo spiskie
  - Od 1645 – starostwo chmielnickie
  - co najmniej od 1646 – starostwo krakowskie
  - Od 1651 – starostwo niżyńskie
  - Od 1654 – starostwo olsztyńskie
- sejmy
  - 1643 – marszałek sejmu zwyczajnego
  - 1640–1646, 1648 – marszałek sejmiku proszowickiego
  - 1637[29], 1639, 1643, 1646, 1647, 1650, 1652- poseł na sejm zwyczajny z województwa krakowskiego
  - 1648 – poseł na sejm konwokacyjny z województwa krakowskiego
  - co najmniej od 1646 – generał krakowski
  - 1638, 1640, 1642 – szafarz podatków w województwie krakowskim
- urzędy centralne
  - od 1650 marszałek nadworny
  - od 1657 – hetman polny

## Twórczość

### Ważniejsze utwory
- Mowa witając Króla Jmci, 1643, wyd. J. Daneykowicz Ostrowski Swada polska i łacińska, t. 1, cz. 1, Lublin 1745, s. 21
- Oratio ad Joan. Casimirum, ut dilata reliquorum consiliorum executione, coeptam Soczavae obsidionem strenue prosequatur, 1653, wyd. J.C. Lünig Orationes procerum Europae, t. 2, Lipsk 1713
- Jerzy Lubomirski... oddawa pieczęć wielką po książęciu Radziwille, kanclerzu litewskim, powst. 1656, wyd. J. S. Pisarski Mowca polski, t. 2, Kalisz 1676; także wyd. następne: Kalisz 1684 (2 edycje), Kalisz 1689
- Oratio ad Joannem Casimirum residua militis Polonici stipendia efflagitans, 1660, wyd. J.C. Lünig Orationes procerum Europae, t. 2, Lipsk 1713
- Mowa „do króla Jego Mości względem opatrzenia zamku krakowskiego”, wyd. J. S. Pisarski Mowca polski, t. 2, Kalisz 1676; także wyd. następne: Kalisz 1684 (2 edycje), Kalisz 1689
- Mowa „do związku”, wyd. J. S. Pisarski Mowca polski, t. 2, Kalisz 1676; także wyd. następne: Kalisz 1684 (2 edycje), Kalisz 1689
- Jawnej niewinności manifest, Bogu, światu, ojczyźnie... podany z przydaniem Perspektiwy na Proces, Responsu na Informacią, Diskursu Ziemianina i innych rzeczy... Roku Pańskiego 1666. Perspectiva na objaśnienie niewinności... P. Lubomirskiego... przez Ziemianina polskiego, 1666; wyd. nast. przypuszczalne: 1748; także w języku łacińskim (bez: „Perspectiva na objaśnienie niewinności...”) pt. Publicae innocentiae Manifestum Deo, mundo, patriae..., 1666 (według Estreichera tłum. prawdopodobnie W. Kochowski); wyd. następne (pod nazwiskiem W. Kochowskiego) w dziele: Diarium Europaeum continuatum. Continuatio XII Appendix III, Frankfurt nad Menem 1666

### Przekłady
- B.J. Guarini Pastor fido albo konterfekt wierny miłości... przez jednego Senatora Wielkiego, Toruń 1695 (według Estreichera); wyd. następne: Toruń 1722 (według Estreichera); były prawdopodobnie inne wydania (wyd. 2 bez podania ps. autora, zawiera ponadto anonimowy przekł. z języka franc. powieści de Préchac pt. Kawaler polski...); autorstwo przekładu Pasterza wiernego przypisywano mylnie synowi Jerzego, S. H. Lubomirskiemu, według J.A. Załuskiego oraz Jerzemu Ossolińskiemu, według A. Jabłonowskiego i M. Wiszniewskiego

### Listy i materiały
- Do S. Korycińskiego, kanclerza wielkiego koronnego, z ok. 1633, wyd. w: J. Michałowski Księga pamiętnicza, Kraków 1864
- Listy do Karola Gustawa, rękopisy w Riksarkivet w Sztokholmie; wiad. podaje A. Mączak „Wyniki poszukiwań źródłowych dotyczących wojny polsko-szwedzkiej 1655-1660, dokonanych w Szwecji w 1955”, Przegląd Historyczny 1956, zeszyt 1, s. 133
- Abschrift eines Schreibens, so Ihr Exellentz... an den Durchleuchtigen Fürsten in Siebenbürger-Land, et aussm Läger vor Crackaw, den 27 Januarii 1657 abgehen lassen; także w jęz. łacińskim pt. Copia literarum... ad... Georgium Rakocium... de dato ex castris ad Cracoviam, die 27 Januarii 1657; tekst niem. i łac. wydane razem (brak miejsc i lat wydania)
- Literae ad Gubernatorem... Paulum Wurtz, Gener. Major. datae; una cum responso praedicti Domini Gubernatoris (z 10 i 11 Febr. 1657); także w jęz. szwedzkim pt. Extract Uthur... til then Swenske Her... Wurtz Commendanten uthi Crackow... Daterat i thet Pohlnikse Lägret för Crakow then 10 Februarii (Sztokholm) 1657, drukarnia Keyser
- Do prowincjała jezuitów polskich, dat. 1633 (przeciw Adrianowi Pikarskiemu), ogł. z rękopisu Ossolineum, B. Kalicki „Ksiądz A. Pikarski i jego dziennik wyprawy przeciw Rakoczemu 1657 r.”, Biblioteka Ossolineum 1864, t. 4, s. 217
- List na sejmik (w celu skaptowania sobie szlachty), Dąbrowa, 10 października 1664; list do króla, Janowiec, 6 grudnia 1664; kopie w rękopisie, Biblioteka Czartoryskich nr 158, s. 463, 497-498
- Do cesarza Leopolda I, dat. z Nysy 24 grudnia 1664; z Wrocławia: 20 i 27 marca, 3 kwietnia 1665; do ks. Porcji, dat. z Wrocławia 2 stycznia 1665; do elektora brandenburskiego Fryderyka Wilhelma, dat. po 28 kwietnia 1665; rękopisy w Archiwum Państwowym w Wiedniu, Polonica 1664, Urkunden u. Aktenstücke z. Gesch. Fredrich Wilhelm, XII, 244
- Do elektora brandenburskiego Fryderyka Wilhelma, dat. z Wrocławia: 10 stycznia i 7 lutego 1665; do S. Niemierzyca (Niemirycza, przedstawiciela Lubomirskiego na dworze elektora brandenburskiego), dat. z Wrocławia 23 lutego 1665, rękopisy w Archiwum Państwowym w Berlinie, Rep. 9. 16a.
- Do A. Fredry, kasztelana lwowskiego, dat. 1665, wyd. J. Daneykowicz Ostrowski Swada polska i łacińska, t. 1, cz. 4, Lublin 1745, s. 70
- Listy z roku 1666, wyd. C. Lünig Literae procerum Europae, t. 2, Lipsk 1712, s. 314
- 8 listów Stanisława Lubomirskiego do synów: Aleksandra i Jerzego kształcących się za granicą, z lat 1632–1635, ogł. Ł. Kurdybacha „Wychowanie Aleksandra i Jerzego Lubomirskich w XVII w.”, Minerwa Polska 1929, nr 1/4; rękopisy tych listów oraz jednego nieogłoszonego w Bibliotece Wilanowskiej; odpisy S. Przyłęckiego w rękopisie Ossolineum nr 1856/I, s. 37-57
- Od S. Czarnieckiego, dat. z Niemirowa 20 czerwca 1652; od chana Islam Giereja, dat. spod Usiatyna 2 grudnia 1653; od H. Radziejowskiego, dat. 20 lipca 1655, wyd. w: J. Michałowski Księga pamiętnicza, Kraków 1864
- Od Samuela Czaplickiego, J. N. C. Grotusa, Jana Hruszy, Władysława Łosia, Aleksandra L. Niezabitowskiego, Jana Magnusa von Osthap, Aleksandra Polanowskiego, Szczęsnego Potockiego, Andrzeja Trzebickiego i anonima z lat 1663–1666 (jeden list mylnie dat. 1668), ogł. W. S. de Broel-Plater Zbiór pamiętników do dziejów polskich, t. 4, Warszawa 1859
- Od chana Machmet Giereja, dat. z Bakczysaraju 28 marca 1664, w Polach 22 czerwca 1665; od Pawła Tetery, dat. z Czehrynia 9 marca 1663, z Białej Cerkwi 13 czerwca 1664; ogł. S. Nowoszycki „Pominiki historyczne z wieku XVII”, Athenaeum 1841, t. 3
- List do szlachty na sejmik w Opatowie, dat. z Wrocławia 5 lutego 1665, tekst w: Jakub Łoś Pamiętniki..., wyd. Ż. Pauli, Kraków 1858, przedr. B. Baranowski, J. Bartyś, J. Michalski „Historia Polski 1648-1764. Wybór tekstów”, Warszawa 1956, Materiały Źródłowe do Historii Polski Epoki Feudalnej nr 5
- Uniwersał... do chłopów wydany, powst. prawdopodobnie w czerwcu 1665, z rękopisu Archiwum Państwowego w Krakowie, ogł. S. Szczotka „Zabiegi o pozyskanie chłopów w okresie rokoszu Lubomirskiego”, Przegląd Historyczny 1952, zeszyt 2, s. 328-329, przedr. B. Baranowski, J. Bartyś, J. Michalski „Historia Polski 1648-1764. Wybór tekstów”, Warszawa 1956, Materiały Źródłowe do Historii Polski Epoki Feudalnej nr 5
- „Materiały do dziejów działalności politycznej (sejmikowej) – zob. Akta sejmikowe województwa krakowskiego, t. 2 (1621–1660), wyd. A. Przyboś, Kraków 1953
- Inne listy i materiały w rękopisach: Biblioteka Czartoryskich, Biblioteka Jagiellońska, Ossolineum, PAN w Krakowie, Archiwum Państwowego w Berlinie, Archiwum Państwowego w Wiedniu

title: Jerzy Sebastian Lubomirski

wikitext:
{{Inne znaczenia|hetmana|[[Jerzy Lubomirski|inne osoby o tym imieniu i nazwisku]]}}
{{Polityk infobox
 |polityk           = Jerzy Sebastian Lubomirski
 |grafika           = Jerzy Sebastian Lubomirski.PNG
 |opis grafiki      =
 |data urodzenia    = [[20 stycznia]] [[1616]]
 |miejsce urodzenia = [[Wiśnicz]], [[Województwo_sandomierskie_(I_Rzeczpospolita)|województwo sandomierskie]]
 |data śmierci      = [[31 stycznia]] [[1667]]
 |miejsce śmierci   = [[Wrocław]], [[Księstwa_śląskie|Śląsk]]
 |funkcja           = [[Marszałek wielki koronny]]
 |partia            =
 |od                = [[1650]]
 |do                = [[1665]]
 |poprzednik        = [[Łukasz Opaliński starszy|Łukasz Opaliński]]
 |następca          = [[Jan III Sobieski|Jan Sobieski]]
 |2 funkcja          = [[Marszałkowie Sejmu Rzeczypospolitej|Marszałek Sejmu]]
 |2 partia           =
 |2 od               = [[1 lutego]] [[1643]]
 |2 do               = [[29 marca]] [[1643]]
 |2 poprzednik       = [[Krzysztof Kieżgajło Zawisza|Krzysztof Zawisza]]
 |2 następca         = [[Hieronim Radziejowski]]
 |odznaczenia       =
 |commons           = Category:Jerzy Sebastian Lubomirski
 |quote             = Jerzy Sebastian Lubomirski
}}
{{Szlachcic infobox
 |imię              = Rodzina
 |wszystkie imiona  =
 |imię oryginalne   =
 |grafika           =
 |opis grafiki      =
 |herb              = POL COA Lubomirski.svg
 |opis herbu        = [[Drużyna (herb szlachecki)|Szreniawa bez Krzyża]]
 |tytuł             =
 |dynastia          =
 |rodzina           = [[Lubomirscy herbu Szreniawa bez Krzyża]]
 |data urodzenia    =
 |miejsce urodzenia =
 |data śmierci      =
 |miejsce śmierci   =
 |ojciec            = [[Stanisław Lubomirski (wojewoda krakowski)|Stanisław Lubomirski]]
 |matka             = [[Zofia Ostrogska]]
 |mąż               =
 |żona              = [[Konstancja Lubomirska|Konstancja Ligęza]] (1638)
Barbara Tarło (1654)
 |dzieci            = z [[Konstancja Lubomirska|Konstancją Ligęzą]]
[[Stanisław Herakliusz Lubomirski]]
[[Aleksander Lubomirski (ok. 1642–1675)|Aleksander Michał Lubomirski]]
[[Hieronim Augustyn Lubomirski]]
[[Krystyna Potocka (zm. 1699)|Krystyna Potocka]]
z Barbarą Tarło
Franciszek Sebastian Lubomirski
[[Jerzy Dominik Lubomirski]]
Anna Krystyna Lubomirska
 |rodzeństwo        =
 |faksymile         =
 |opis faksymile    =
 |odznaczenia       =
 |commons           =
}}
[[Plik:Anonymous Jerzy Sebastian Lubomirski on horseback.png|thumb|240px|Alegoryczny portret konny Jerzego Sebastiana Lubomirskiego]]
'''Jerzy Sebastian Lubomirski''' [[Hrabia cesarstwa|hrabia]] na [[Nowy Wiśnicz|Wiśniczu]] i [[Jarosław (województwo podkarpackie)|Jarosławiu]] herbu [[Drużyna (herb szlachecki)|Szreniawa bez Krzyża]] (ur. [[20 stycznia]] [[1616]] w Wiśniczu, zm. [[31 stycznia]] [[1667]] we [[Wrocław]]iu) – [[hetman polny koronny]] od 1657 roku, [[marszałek wielki koronny]] od 1650 roku, [[marszałek nadworny koronny]] w 1650 roku, [[Marszałek sejmu (I Rzeczpospolita)|marszałek]] [[sejm zwyczajny|sejmu zwyczajnego]] w [[Warszawa|Warszawie]] w [[1643]] roku<ref>[[Władysław Konopczyński]], Chronologia sejmów polskich 1493–1793, Kraków 1948, s. 151.</ref>, wicemarszałek [[Trybunał Główny Koronny|Trybunału Głównego Koronnego]] w 1641 i 1645 roku<ref>Herbarz polski, t. I, Lipsk 1839-1846, s. 380.</ref>, starosta [[perejasław]]ski w latach 1660–1667, [[Kazimierz Dolny|kazimierski]] w latach 1656–1667, olsztyński w latach 1654–1667, [[Przemyśl|przemyski]] w 1652 roku, starosta [[Kraków|krakowski]] w latach 1646–1664, starosta [[Chmielnik (Ukraina)|chmielnicki]] w latach 1645–1665, [[Nowy Sącz|sądecki]] w latach 1637–1646, [[Grybów|grybowski]] w latach 1636–1646<ref>Krzysztof Chłapowski, Starostowie w Malopolsce 1565-1668, w: Społeczeństwo staropolskie, t. IV red. A. Wyczański, Warszawa 1986, s. 122.</ref>, [[Lipnik (Bielsko-Biała)|lipnicki]] w latach 1622–1663, [[Dobczyce|dobczycki]] w latach 1622–1649<ref>''Urzędnicy województwa krakowskiego XVI-XVIII wieku. Spisy''. Oprac. Stanisław Cynarski i Alicja Falniowska-Gradowska. Kórnik 1990, s. 238.</ref>, starosta niżyński w [[1652]] roku<ref>w tym roku uzyskał dożywocie na starostwo niżyńskie, Krzysztof Chłapowski, Starostowie niegrodowi w Koronie 1565-1795 Materiały źródłowe, Warszawa, Bellerive-sur-Allier 2017, s. 329.</ref>, pułkownik [[wojsko powiatowe|wojska powiatowego]] [[województwo krakowskie (I Rzeczpospolita)|województwa krakowskiego]] w 1648 i 1652 roku<ref>Dariusz Kupisz, Wojska powiatowe samorządów Małopolski i Rusi Czerwonej w latach 1572 – 1717, Lublin 2008, s. 184.</ref>, rotmistrz wojska powiatowego województwa krakowskiego w 1648 roku<ref>Dariusz Kupisz, Wojska powiatowe samorządów Małopolski i Rusi Czerwonej w latach 1572 – 1717, Lublin 2008, s. 418.</ref>.

Tłumacz, pisarz polityczny i mówca. Jako jeden z niewielu arystokratów nie złożył hołdu [[Karol X Gustaw|Karolowi Gustawowi]]. Postać wysoce kontrowersyjna, w 1665 roku wszczął rebelię przeciwko Janowi Kazimierzowi w obronie demokracji szlacheckiej jako przywódca [[rokosz Lubomirskiego|rokoszu]]<ref>''Z dziejów i tradycji srebrnego wieku: studia i materiały''. 1992. s. 25.</ref>.

== Życiorys ==
=== Edukacja i podróże ===
Pierwszym nauczycielem Jerzego Sebastiana był [[dominikanie|dominikanin]] [[Jan Charzewski]], który udzielał mu lekcji na rodzinnym dworze. W 1626 roku wysłano go do Kolegium Nowodworskiego (św. Anny) przy [[Uniwersytet Jagielloński|Akademii Krakowskiej]]. W 1629 roku wyruszył z bratem Aleksandrem kształcić się za granicę. Pierwszym celem była uczelnia jezuitów w [[Ingolstadt]]. Od końca 1631 pobierali nauki na Uniwersytecie w [[Leuven|Lowanium]] w Niderlandach Hiszpańskich. W roku 1633 przebywali na Uniwersytecie w [[Lejda|Lejdzie]]. Później odwiedził [[Anglia|Anglię]] i [[Francja|Francję]], gdzie przyjął go na audiencji kardynał [[Armand Jean Richelieu|Richelieu]]. Następnie odwiedził [[Hiszpania|Hiszpanię]], gdzie z kolei był na audiencji na dworze królewskim. Na końcu odwiedził [[Włochy]]. W czasie tych podróży poznawał sztukę fortyfikacyjną, uczył się retoryki, gramatyki, matematyki, języków, a w kontaktach z zagranicznymi możnymi nabierał ogłady towarzyskiej. W 1636 wrócił do kraju<ref name="psb">A. Kersten, „Lubomirski Jerzy Sebastian”, [w:] ''Polski Słownik Biograficzny'', red. A. Rostworowski, t. 18, PAN, Wrocław 1973, s. 14-19.</ref>.

=== Pierwsze godności ===
Już w roku 1622 otrzymał od ojca [[starostwo]] [[Dobczyce|dobczyckie]] i [[tenuta|tenutę]] lipnicką, które miały zabezpieczyć go finansowo. W 1628 otrzymał tenutę [[Tymbark|tymbarską]]. W 1634 otrzymał starostwo [[Spisz|spiskie]], a ok. 1636 ojciec scedował na niego prawa do starostwa grodowego sądeckiego. W latach 1637–1639 ubiegał się o spadek po teściu [[Mikołaj Spytek Ligęza|Mikołaju Spytku Ligęzie]]. W 1642 nastąpił podział majątku jego ojca Stanisława. W 1649 udostępnił część majątku bratu Konstantemu, który utracił własne dobra z powodu [[Powstanie Chmielnickiego|powstania na Ukrainie]]. Brat zmarł w 1663, wtedy też Jerzy otrzymał z powrotem swoje dobra, dodatkowo podzielono odzyskane dobra jego zmarłego brata.

=== Początek kariery politycznej ===
We wrześniu 1636 zapoczątkował swoją karierę polityczną, gdy został wybrany marszałkiem [[Sejmik deputacki|sejmiku deputackiego]], który wybierał deputata z województwa do [[Trybunał Główny Koronny|Trybunału Koronnego]]. W grudniu tego samego roku został wybrany posłem na [[Sejm walny I Rzeczypospolitej|sejm]]. Aktywnie występował na wielu kolejnych sejmach i [[sejmiki ziemskie|sejmikach]].

W latach 1640–1646 i 1648 był marszałkiem sejmiku proszowickiego. W latach 1637, 1639, 1643, 1646–1648 był posłem z województwa krakowskiego na sejmy Korony. W latach 1638, 1640 i 1642 powierzono mu zbieranie podatków na ziemi krakowskiej<ref name="psb" />. Jako poseł na sejm 1639 roku, kiedy to jeżeli nie z inspiracji, to na pewno w interesie [[Jerzy Ossoliński|Jerzego Ossolińskiego]] przyczynił się do zerwania obrad sejmowych<ref>[[Adam Kersten]], Jerzy Sebastian Lubomirski, w: [[Polski Słownik Biograficzny]], T. XVIII, 1973, s. 15.</ref>.

Wyznaczony komisarzem do rady wojennej w 1648 roku<ref>Volumina Legum, t. IV, Petersburg 1860, s. 79.</ref>.

Był elektorem [[Jan II Kazimierz Waza|Jana II Kazimierza Wazy]] z [[województwo krakowskie (I Rzeczpospolita)|województwa krakowskiego]] w 1648 roku<ref>[[Volumina Legum]], t. IV, Petersburg 1860, s. 99.</ref>. Poseł na [[sejm koronacyjny 1649]] roku z [[województwo krakowskie (I Rzeczpospolita)|województwa krakowskiego]]<ref>[[Stefania Ochmann-Staniszewska]], Sejm koronacyjny Jana Kazimierza w 1649 r., Acta Universitatis Wratislaviensis. Historia 45, Wrocław 1985,  s. 247.</ref>.

=== Obrońca szlachty ===
Na sejmach i sejmikach często wypowiadał się w duchu przyjaznym szlachcie. Kolejne zwycięstwa wojenne również przysparzały mu popularności. Jerzy Sebastian Lubomirski był bardzo popularny wśród [[szlachta|szlachty]]. W swoich dobrach nadawał specjalne uprawnienia nie tylko wysoko urodzonym, ale również zwykłym poddanym. Był tolerancyjny, starał się demokratyzować życie społeczne i gospodarcze. W 1655, w chwili objęcia Janowa Lubelskiego, nadał uprawnienia sądowe i gospodarcze poddanym [[Żydzi|Żydom]].

Lubomirski był również zdecydowanym przeciwnikiem wojny z Turcją, co dodatkowo przysparzało mu poparcia. Wybór na stanowiska sejmowe świadczy o dużej popularności młodego Lubomirskiego oraz poparciu, jakim darzyła go szlachta.

=== Marszałek Lubomirski ===
Lubomirski szybko rozszerzał krąg swoich wpływów politycznych. Umożliwiały mu to osobiste cechy, takie jak odwaga, umiejętność prezentacji na forum publicznym, poparcie szlachty i dalekosiężne cele polityczne, jakie sobie stawiał. Działalność ułatwiały koligacje rodzinne ze [[Stanisław Koniecpolski|Stanisławem Koniecpolskim]], [[Albrycht Stanisław Radziwiłł|Albrychtem Stanisławem Radziwiłłem]], [[Jerzy Ossoliński|Jerzym Ossolińskim]] i wsparcie członków własnego rodu. Podczas bezkrólewia popierał [[Jan II Kazimierz Waza|Jana Kazimierza]], dzięki czemu szybko zaskarbił sobie uznanie nowego monarchy.

W roku 1638 otrzymał urzędy wojewody i starosty generalnego [[Kraków|Krakowa]]. W 1643 został [[Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej|marszałkiem sejmu]] zwyczajnego i była to pierwsza ogólnopolska funkcja w jego karierze. Był członkiem [[konfederacja generalna 1648|konfederacji generalnej]] zawiązanej [[31 lipca]] [[1648]] roku<ref>Volumina Legum, t. IV, Petersburg 1860, s. 86.</ref>. Podpisał ''[[pacta conventa]]'' [[Jan II Kazimierz Waza|Jana II Kazimierza Wazy]] w [[Elekcja 1648|1648]] roku<ref>Porządek na seymie walnym elekcyey między Warszawą a Wolą przez opisane artykuły do samego aktu elekcyey należące, vchwalony y postanowiony roku Pańskiego M.DC.XLVIII, dnia VI października, s. 21.</ref>. W 1649, po śmierci [[Marszałek nadworny koronny|marszałka nadwornego]] [[Adam Kazanowski (ok. 1599–1649)|Adama Kazanowskiego]] otrzymał urząd marszałka nadwornego koronnego, ale urzędu tego nie zdążył objąć, bo w 1650 został [[Marszałek wielki koronny|marszałkiem wielkim koronnym]]. Godność tę otrzymał za sukces w [[Bitwa pod Zborowem|bitwie pod Zborowem]] z Kozakami. W tymże roku 1650 z okazji roku jubileuszowego odbył pielgrzymkę do [[Rzym]]u.

=== Konflikt z królem ===
Na rok 1650 datuje się początek jego konfliktu z królem Janem Kazimierzem. Jerzy Lubomirski w 1650 roku zaatakował [[Hieronim Radziejowski|Hieronima Radziejowskiego]] za korupcję. Podobnie sprzeciwiał się królewskiemu i poselskiemu projektowi dewaluacji polskiej monety. Problemu dopełnił osobisty zatarg z [[Daniel Żytkiewicz|Danielem Żytkiewiczem]] – [[instygator koronny|instygatorem koronnym]]. Rok później Lubomirski, aby zażegnać powstały spór, zdecydował się na przeproszenie [[król]]a oraz zwrot [[kopalnia soli|kopalni soli]] „Kunegunda” w [[Siercza|Sierczy]]. Po raz kolejny książę wykazał się oddaniem dla kraju, rezygnując z prywatnych ambicji obalenia króla, chociaż posiadał środki i możliwości wystarczające ku temu.

Inna teoria głosi, że konflikt wybuchł o rękę wdowy po A. Kazanowskim – zabiegał o nią Lubomirski, a otrzymał ją [[Hieronim Radziejowski]], skąd późniejsza krytyka na forum publicznym. Następnie obraził się znowu na króla, bo nie otrzymał stanowiska [[kanclerz wielki koronny|kanclerza wielkiego koronnego]] po zmarłym [[Jerzy Ossoliński|Jerzym Ossolińskim]], ani nawet starostwa po zmarłym.

=== Negocjacje międzynarodowe ===
Lubomirski doskonale znał zwyczaje panujące na ościennych dworach. W arkana międzynarodowej polityki został wprowadzony podczas pierwszych podróży zagranicznych. Od 1643 roku negocjował z [[Przedstawiciele Stolicy Apostolskiej w Polsce|nuncjuszem papieskim]] w sprawie wojny przeciwko [[Imperium Osmańskie|Turcji]], której był przeciwnikiem. Wielokrotnie prowadził rozmowy z [[chan (władca)|chanem]] tatarskim, których celem było odsunięcie od Polski niebezpieczeństwa wojny.

Uczestniczył w kampanii ukraińskiej w 1651 roku, podczas której zapisał się jako „żołnierz mężny i waleczny”. W roku 1653 był jednym z dowódców w [[Oblężenie Suczawy|bitwie pod Suczawą]]. W tym samym roku pod [[Ugoda żwaniecka|Żwańcem]] był jednym z negocjatorów ugody z chanem.

Następnie jako marszałek nadworny negocjował z posłami moskiewskimi. Lubomirski twardo bronił interesów Rzeczypospolitej, co doprowadziło do zatargu. Sytuacja na linii Kraków – Moskwa zaostrzyła się. Lubomirski wyszedł z rozmów zwycięsko, dał się poznać jako twardy negocjator, dzięki czemu opinia publiczna była ponownie po jego stronie.

Podczas [[powstanie Chmielnickiego|powstania Chmielnickiego]] walczył dzielnie, chociaż w negocjacjach przyjmował bardziej powściągliwy ton. Nie dążył do totalnego zniszczenia [[Kozacy zaporoscy|Kozaków]]. Był realistą i zdawał sobie sprawę z faktu, że cykliczne powstania z czasem przyczynią się do osłabienia siły Rzeczypospolitej, jeżeli nie zostaną zastosowane rozwiązania kompleksowe.

W 1654 oraz w 1655 roku (jako ambasador<ref>Rocznik Służby Zagranicznej Rzeczypospolitej Polskiej według stanu na 1 kwietnia 1938, Warszawa 1938, s. 42.</ref>) Lubomirski prowadził rokowania z dworem wiedeńskim na polecenie Jana Kazimierza, jednak nie przyniosły one pożądanego efektu. Gdy rozpoczął się [[potop szwedzki]], Lubomirski znajdował się w swoich dobrach na [[Spisz]]u. Jako jeden z niewielu polskich arystokratów nie złożył przysięgi na wierność [[Karol X Gustaw|Karolowi X Gustawowi]], królowi Szwecji, ale wytrwał jako poddany Jana Kazimierza. Udzielił schronienia królowi na [[Zamek Lubowelski|zamku w Lubowli]].

Odegrał kluczową rolę podczas wypierania najeźdźców z terenów Polski, jednocześnie od 1657 roku pełniąc rolę głównego negocjatora z obozem wroga. Jego zasługi i poparcie zostały ponownie nagrodzone. Książę został obrany hetmanem polnym podczas zjazdu senatorów na [[Jasna Góra|Jasnej Górze]], nawet wbrew sugestii króla.

Lubomirski prowadził również prywatną politykę. Jego posłowie byli obecni na wszystkich sąsiednich dworach. Mieli nie tylko prowadzić rozmowy i pertraktacje, ale również pełnili funkcje wywiadowcze, dzięki czemu został ostrzeżony o planowanym zamachu na własne życie. Książę pozostał bardzo aktywny w polityce zagranicznej do końca swojego życia.

=== Potop szwedzki, wojna polsko-rosyjska ===
Pierwszym dowódcą, pod którym Lubomirski przeszedł chrzest bojowy, był hetman [[Stanisław Koniecpolski]]. Za młodu, w 1648 roku po wybuchu [[Powstanie Chmielnickiego|Powstania Chmielnickiego]] wziął udział w przegranej [[Bitwa pod Piławcami|bitwie pod Piławcami]]. Własnymi oddziałami dowodził podczas kampanii beresteckiej w 1648 roku. W 1649 roku odznaczył się podczas [[Bitwa pod Zborowem|wyprawy zborowskiej]].

Kolejnym przedsięwzięciem zbrojnym był udział w [[potop szwedzki|potopie szwedzkim]].

Po początkowych klęskach Polaków, doceniony przez króla otrzymał od niego uniwersał, który czynił go wodzem tych jednostek, które nie poddały się wrogowi, miał prawo zaciągu wojska i obsadzania załogami miast. Prowadził tajną korespondencję ze [[Szwecja|Szwecją]] i Rakoczym. Po ucieczce króla na [[Śląsk]], jako starosta Krakowa wyjął ze skarbca na Wawelu tajne [[archiwum]] państwowe i trzy korony: szwedzką, rosyjską i polską, a następnie ukrył je na [[Zamek Lubowelski|zamek w Lubowli]] na terenie [[Zastaw spiski|starostwa spiskiego]]. W 1656 wobec zdrady hetmanów polskich został [[Regimentarz|regimentarzem]] wojska. W styczniu 1656 roku w swoim zamku w Łańcucie gościł króla Jana Kazimierza oraz wielu dygnitarzy Rzeczypospolitej. Efektem rozmów, prowadzonych w Łańcucie przez króla, było zawiązanie [[konfederacja łańcucka|konfederacji łańcuckiej]]<ref>{{cytuj pismo|autor=Andrzej Borcz |tytuł=Znaczenie Łańcuta w latach „potopu” (1655-1660) |czasopismo=Historia. Pismo Młodych Historyków |wolumin= R.5 nr 2 |strony=216 |data=1997 |wydawca=[[Uniwersytet Jagielloński]]}}</ref>.

Starostwo Spiskie stanowiło jedyne miejsce, gdzie funkcjonowała polska, królewska administracja podczas zalewu wrogiej armii. Lubomirski nie poddawał się. Zgromadził prywatne wojsko. Dzięki jego zdolnościom organizacyjnym rozpoczął się również oddolny ruch szlachty, która zaczęła tworzyć zbrojne oddziały. Jerzy Sebastian Lubomirski na czele prywatnego wojska rozpoczął działania w marcu 1656 roku. Jego oddziały rozbiły garnizony Szwedów w widłach [[Wisła|Wisły]] i [[San]]u, odbijały [[Sandomierz]], odegrały kluczową rolę w bitwie pod [[bitwa pod Warką|Warką]] (7 kwietnia 1656), walczyły podczas oblężenia [[Warszawa|Warszawy]]. Król nadał mu i kanclerzowi [[Stefan Koryciński|Stefanowi Korycińskiemu]] całe miasto [[Historia Żydów w Polsce|żydowskie]] na [[Kazimierz (Kraków)|Kazimierzu]]<ref>Zenon Guldon, Stefan Czarniecki a mniejszości etniczne i wyznaniowe w Polsce, w: Stefan Czarniecki: żołnierz - obywatel - polityk, pod redakcją Waldemara Kowalskiego, Kielce 1999, s. 101.</ref>.

Po wkroczeniu na tereny Rzeczypospolitej sprzymierzonego ze Szwedami księcia Siedmiogrodu [[Jerzy II Rakoczy|Jerzego II Rakoczego]] początkowo zachowywał się biernie, przyjął postawę wyczekującą, lecz po rozpoczęciu oblężenia jego [[Zamek w Łańcucie|zamku w Łańcucie]] wystąpił zbrojnie przeciw Rakoczemu<ref>{{cytuj |autor=Andrzej Borcz |tytuł=Działania wojenne na terenie Ziemi Przemyskiej i Sanockiej w latach „potopu” 1655-1657 |miejsce=Przemyśl |data=1999 |isbn=83-909229-8-3}}</ref>. W lipcu 1657 zmusił wojska Rakoczego do kapitulacji po [[bitwa pod Czarnym Ostrowem|bitwie pod Czarnym Ostrowem]]. Świadek i kronikarz wydarzeń, [[Jan Chryzostom Pasek]] tak opisał szczegóły kampanii:

{{Cytat
 |treść = Jako Kserkses ob caricas Atticas podniósł przeciwko Grecyi wojnę, tak i pan Rakocy podobnąż szczęśliwością we czterdziestu tysięcy Węgrów z Multanami, Kozaków zaciągnąwszy altero tanto, wybrał się na czosnek do Polski, aleć dano mu nie tylko czosnku, ale i dzięgielu z kminem. Bo jak on tylko wyszedł za granicę, zaraz Lubomirski Jerzy poszedł w jego ziemię, palił, ścinał, gdzie tylko zasiągł, wodę a ziemię zostawił. A potem od matki Rakocego wielki okup wziąwszy, wyszedł synowi perswadować, żeby nie wszystkiego czosnku zjadał, przynajmniej na rozmnożenie zostawił. Aa my też już z Czarnieckim posługiwali, jakeśmy umieli; i tak szczęśliwie najadł się czosnku, że wojsko wszystko zgubił, sam się w [masze] ręce dostał, potem uczyniwszy targ o swoję skórę, pozwolił miliony i uprosiwszy sobie zdrowie, jako Żyd kałauzowany do granice w bardzo małym poczcie, samikilk tylko, zostawił in oppigneratione umówionego ukupu wielgmożnych grafów Katanów, którzy zrazu wino pili, na srebrze jadali w Łańcucie; jak było nie widać okupu, pijali wodę, potem drwa do kuchni rąbali i nosili, i w tej nędzy żywot skończyli.<ref>J.C. Pasek, ''Pamiętniki (wybór)'', Horyzont, Warszawa 2006, s. 6.</ref>
}}
Chociaż liczby są przesadzone, kampania została przeprowadzona szybko i wzorowo. Przysporzyła chwały przede wszystkim prywatnej armii księcia Lubomirskiego, który potrafił szybko przegrupowywać własne jednostki.

W 1657 roku, w uznaniu jego dokonań wojskowych, powierzono mu stanowisko [[Hetman polny koronny|hetmana polnego koronnego]]. W 1658 zdobył [[Toruń]] i [[Grudziądz]]. Zimę 1659 roku spędził ze swą chorągwią w [[Sławków (województwo śląskie)|Sławkowie]].

Podczas wypierania sił szwedzkich z terenów Polski wojska Lubomirskiego odegrały kluczową rolę. Oddziały Stefana Czarnieckiego do 1657 roku pełniły tylko funkcję pomocniczą.

W 1660 roku był jednym z uczestników negocjacji ze Szwedami, które zakończyły się podpisaniem [[Pokój oliwski|Pokoju w Oliwie]]<ref>Historia dyplomacji polskiej, t. II: 1572-1795, pod redakcją Zbigniewa Wójcika, Warszawa 1982, s. 216.</ref>.

Król, widząc talenty Jerzego Sebastiana, oddał mu dowództwo kampanii przeciw wojskom rosyjskim i kozackim na Ukrainie. Po raz kolejny doszło do sprzymierzenia sił Kozaków i Rosjan przeciwko osłabionej szwedzkim najazdem Rzeczypospolitej. Lubomirski objął dowództwo nad armią prywatną i królewską i rozpoczął błyskawiczną kampanię, która trwała kilka tygodni. Jej zwieńczeniem było wspaniałe zwycięstwo polskich wojsk w [[Bitwa pod Cudnowem|bitwie pod Cudnowem]] 2 listopada 1660 roku. W ocenie historyka wojskowości Kłaczewskiego, była to jedna z najsprawniej przeprowadzonych akcji militarnych w siedemnastowiecznej Europie<ref>W. Kłaczewski, ''Jerzy Sebastian Lubomirski'', Ossolineum, Wrocław 2002, s. 157-230.</ref>.

=== Planowany zamach ===
W 1663 roku polska królowa, Maria Ludwika, zaplanowała schwytanie księcia, uwięzienie go, zorganizowanie umówionego procesu i skazanie Lubomirskiego na ścięcie. Plany nie powiodły się, ponieważ hetman został uprzedzony o planach królowej<ref name="psb" />.

=== Zatarg z królem ===
W styczniu 1652 w Warszawie podczas zbrojnego zatargu [[Hieronim Radziejowski|Hieronima Radziejowskiego]] z [[Bogusław Jerzy Słuszka|Jerzym Bogusławem Słuszką]], mającego miejsce pod bokiem króla (co stanowiło sprawę „gardłową”), Lubomirski zaniedbał swe obowiązki marszałkowskie do których należało ochranianie rezydencji królewskiej i niedopuszczanie do zajść.

Na pierwszym z Sejmów odbytych w 1654 razem z [[Janusz Radziwiłł|Januszem Radziwiłłem]], [[Jan Leszczyński (kanclerz)|Janem Leszczyńskim]] i [[Krzysztof Opaliński|Krzysztofem Opalińskim]] zawiązał koalicję, mającą charakter antykrólewskiego spisku<ref>[[Ludwik Kubala]], [http://dlibra.bibliotekaelblaska.pl/dlibra/doccontent?id=21493 ''Wojna moskiewska R. 1654-1655''], Warszawa, [[Gebethner i Wolff]], 1910, seria: „Szkice Historyczne” 3. s. 104 i 370n.</ref>.

Inna teoria głosiła, że wzrastające wpływy Lubomirskiego przysparzały mu wielu wrogów. W 1663 znowu ujawnił się spór magnata z królem. Lubomirski był przeciwny planom wzmocnienia władzy królewskiej i elekcji ''[[vivente rege]]'', ciągle miał też w pamięci stare zatargi z królem. Hetman poparł też i utrzymywał kontakty z wojskową konfederacją „Święconą”. W 1664 roku senatorowie z wpływowych rodzin postanowili zorganizować pokazowy proces Lubomirskiemu. Chociaż szlachta na sejmikach sprzeciwiała się przyjęcia pozwu, Senat zdecydował o zwołaniu sądu nad Lubomirskim. Sąd był stronniczy, nie brał pod uwagę racji oskarżenia, jego jasno określonym zadaniem było skazanie księcia – hetmana. Lubomirski był oficjalnie oskarżony o planowanie obalenia króla, ale odmówiono mu wydania dokumentów procesowych. Większość senatorów przegłosowała skazanie arystokraty na „utratę czci, życia i wszystkich dóbr”. Nie pomogły nawet próby zerwania sejmu, podczas którego odbywał się sąd. Wyrok wydano 29 grudnia 1664: za podburzanie szlachty przeciw królowi, próbę przejęcia władzy, zdradę stanu, przekupstwa został skazany na karę śmierci, konfiskatę dóbr i utratę czci. Szlachta oskarżała go także o złamanie równości szlacheckiej, bo od 1653 tytułował się [[Książę|księciem]] Rzeszy<ref>J. S. Lubomirski, ''Jawnej niewinności manifest'', 1666, pass., A. Kersten, Lubomirski Jerzy Sebastian, [w:] ''Polski Słownik Biograficzny'', red. A. Rostworowski, t. 18, PAN, Wrocław 1973, s. 14-19.</ref>.

Lubomirski zdecydował się na wyjazd z kraju. Na terenie Polski jego agenci i stronnicy ciągle podburzali szlachtę i zabiegali o poparcie dla niego. Na wygnaniu ciągle podburzał szlachtę inspirując zerwanie sejmu w 1665 oraz pozyskiwał popleczników. Lubomirski schroniwszy się na cesarskim [[Śląsk]]u nawiązał porozumienie z [[cesarz]]em, [[Fryderyk Wilhelm I (Wielki Elektor)|Wielkim Elektorem]] oraz Szwecją i wydał manifest, w którym wystąpił jako obrońca wolności szlacheckich przed absolutyzmem dworu, tym samym zawiązano [[rokosz]], który przeszedł do historii jako [[Rokosz Lubomirskiego]].

=== Rokosz Lubomirskiego ===
29 V 1665 zawiązała się na Ukrainie konfederacja pod marszałkiem [[Adam Ostrzycki|Ostrzyckim]]. Z częścią tych konfederatów połączył się Lubomirski pod [[Lwów|Lwowem]], po wkroczeniu do kraju ze swoimi oddziałami. Więcej wojska posiadał Jan Kazimierz, za to wojsko hetmana składało się prawie wyłącznie z jazdy i [[dragoni]]i. We wrześniu, w bitwie pod [[Częstochowa|Częstochową]] wygrali rokoszanie. 9 listopada 1665 następuje chwilowe porozumienie (ugoda polczyńska) między królem a Lubomirskim, który wyjeżdża na Śląsk. W 1666 zebrał się sejm, mający wyjaśnić i zakończyć sprawę niepokornego hetmana, ale nie doszło do porozumienia stronnictw i sejm został zerwany przez stronnictwo Lubomirskiego. Hetman wrócił do kraju i 12 i 13 lipca stoczono wygraną przez rokoszan [[Bitwa pod Mątwami|bitwę pod Mątwami]]. Wojska króla w sile ok. 20 tysięcy i 30 dział zostały pokonane przez ok. 16 tysięcy rokoszan, którzy ponieśli minimalne straty – ok. 200 osób (wojska króla straciły prawie 4 tys. żołnierzy). {{Cytat
 |treść = Po przegranej przez Jana Kazimierza bitwie rokoszanie Lubomirskiego na oczach bezradnie patrzących z drugiego brzegu Noteci towarzyszy wymordowali dragonów, którzy poddali się zwycięzcom. A przecież poddawali się oni nie jakimś dzikusom, lecz towarzyszom, z którymi podczas sejmików niejeden garniec miodu wypili i niejedną noc na dysputach spędzili. W bitwie tej wymordowano kwiat polskiego rycerstwa, zahartowanych w bojach wiśniowiecczyków, wiarusów Czarnieckiego, żołnierzy zahartowanych w bitwach w Polsce, w Danii i na Ukrainie. W sumie trzy tysiące osiemset siedemdziesięciu trzech mężów, z czego w samej walce życie straciło tylko około trzystu. W liście do Marysieńki Sobieski napisał po bitwie „Nie tylko tatarowie, kozacy nigdy takiego nie czynili tyraństwa, ale we wszystkich historiach o takim od najgrubszych narodów nikt nie czytał okrucieństwie. Jednego nie najdują ciała, żeby czterdziestu nie miał mieć w sobie razów, bo i po śmierci się nad ciałami pastwili...
}}

Po bitwie dochodzi 31 VII 1666 do porozumienia między stronami, zawarto tzw. [[Ugoda w Łęgonicach|ugodę łęgonicką]], po której król zrezygnował z planów wprowadzenia elekcji ''[[vivente rege]]''. Jerzy Sebastian Lubomirski przywrócony do czci, lecz nie do urzędów, miał przeprosić władcę i udać się na wygnanie, gdzie zmarł. Został zrehabilitowany w 1669 na [[Sejm elekcyjny|sejmie elekcyjnym]] [[Michał Korybut Wiśniowiecki|Michała Korybuta Wiśniowieckiego]].

Lubomirski był również pisarzem. Przełożył Guariniego ''Wiernego pasterza'' (1695, II. wyd. 1722), napisał też pismo polityczne ''Jawnej niewinności manifest'' (1666). Jest bohaterem poematu [[Wespazjan Kochowski|Wespazjana Kochowskiego]] ''Kamień świadectwa'' oraz dramatów [[Karol Szajnocha|K. Szajnochy]], [[Antoni Edward Odyniec|A.E. Odyńca]] i [[Józef Szujski|J. Szujskiego]]. Dzieje jego [[rokosz]]u przedstawił [[Tadeusz Korzon]] w ''Doli i niedoli Jana Sobieskiego'' (1898)<ref>[[Stanisław Płaza (prawnik)|S. Płaza]], ''Rokosz Lubomirskiego'', Krajowa Agencja Wydawnicza, Kraków 1994, pass.</ref>.

== Ochrona Żydów i mieszczan ==
Jerzy Sebastian Lubomirski był osobą tolerancyjną, w stosunku do pojęć epoki, w której przyszło mu żyć i działać. Przykładem jest objęcie w posiadanie Janowca w 1654 roku. Już 16 lipca 1655 roku książę potwierdził prawa mieszczan i kleru katolickiego, wydając stosowny przywilej datowany. Jednocześnie rozszerzył prawa Żydów, zezwalając im na zakup i budowę domów pod warunkiem płacenia podatków. Nadał im również uprawnienia sądowe.

Był to krok niespotykany ówcześnie. Przyczynił się do liberalizacji i demokratyzacji stosunków społecznych i gospodarczych w dobrach księcia. Stanowił wzór do naśladowania, co potwierdził szybki rozwój miasta, pomimo spalenia zamku w okresie potopu szwedzkiego. Obronna rezydencja wznosząca się monumentalnie na wysokim i stromym brzegu Wisły już w połowie 1672 roku była świadkiem wizyty Michała Korybuta Wiśniowieckiego zbierającego wojsko do obrony przed Turkami<ref>H. Tarłowska, ''Janowiec nad Wisłą. Monografia miejscowości'', Towarzystwo Przyjaciół Janowca, Warszawa 1997, s. 50-51.</ref>.

== Rezydencje i dobra prywatne ==
[[Plik:1 Lancut 108.jpg|thumb|Zamek w Łańcucie]]
Centrum dóbr księcia Jerzego Sebastiana Lubomirskiego był [[Łańcut]] odkupiony od Stadnickich i ufortyfikowany przez ojca Jerzego. Dobra obejmowały „miasto Łańcut, starą fortecę z czasów Pileckich, wsie [[Głuchów (województwo podkarpackie)|Głuchów]], [[Sonina|Soninę]], [[Krzemienica (powiat łańcucki)|Krzemienicę]], [[Czarna (powiat łańcucki)|Czarną]], Kołki<ref group="uwaga">Przysiółek [[Czarna (powiat łańcucki)|Czarnej]]</ref>, [[Żołynia|Żołynię]], [[Dąbrówki (województwo podkarpackie)|Dąbrówkę Rudną]] i [[Wola Dalsza|Wolę Świętosławską]]”. Dobra łańcuckie i [[przeworsk]]ie książę otrzymał od ojca podczas podziału dóbr rodowych w 1642 roku.
[[Zastaw spiski|Starostwo Spiskie]] było zastawem królewskim, w którym funkcje zarządzające sprawowali starostowie, fakt pozostawania powyższego polskiego centrum administracyjnego w granicach Królestwa Węgier oraz przylegania terytorialnie do granic Królestwa Polskiego pozwalał na wygodne i bezpieczne sterowanie oporem w stosunku do najeźdźcy szwedzkiego. [[Zamek Lubowelski|Zamek w Lubowli]], z pozostałymi obszarami starostwa pozostał jedynym miejscem, w którym funkcjonowała polska władza, administracja królewska podczas potopu szwedzkiego.

Po ślubie z Konstancją Ligęzianką otrzymał [[Rzeszów]], jako jej wiano, na który składał się 1 zamek, 3 miasta, 34 wsie, 21,5 folwarku. Druga żona wniosła mu w posagu [[Janowiec (województwo lubelskie)|Janowiec]] nad [[Wisła|Wisłą]].

Pomimo zajmowania się na co dzień dyplomacją oraz dowodzeniem armią, Lubomirski dbał o własne dobra. Stanowiły one zaplecze finansowe do prowadzonej przez niego polityki. Dostarczały również rekrutów do prywatnej, dużej armii na skalę europejską. Majątki zarządzane były przez wyznaczone osoby. Wzorem zarządzania był dwór królewski, z którego czerpano przykłady.

Książę dbał o wygląd i rozbudowę prywatnych rezydencji. Sprowadził do Polski [[Tylman z Gameren|Tylmana z Gameren]], który początkowo pełnił rolę inżyniera wojskowego. Z biegiem czasu stał się nadwornym architektem księcia, który przygotował plany rozbudowy zamku w [[Rzeszów|Rzeszowie]] i [[Zamek w Janowcu|zamku w Janowcu]]<ref>J. Długosz, ''Latyfundia Lubomirskich w XVII wieku (powstanie – rozwój – podziały)'', Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opola 1997, s. 91-94.</ref>.

== Rodzina ==
Syn [[Stanisław Lubomirski (wojewoda krakowski)|Stanisława Lubomirskiego]] i [[Zofia Ostrogska|Zofii z Ostrogskich]]. Miał dwóch braci: starszego [[Aleksander Michał Lubomirski|Aleksandra]] i młodszego [[Konstanty Jacek Lubomirski|Konstantego]], miał też dwie siostry.

W 1638 wziął ślub z 22-letnią córką wojewody sandomierskiego [[Konstancja Lubomirska|Konstancją Ligęzianką]]. Po jej śmierci ożenił się w 1654 roku z Barbarą Tarłówną (zm. 1689) – córką [[Jan Karol Tarło|Jana Karola Tarły]], kasztelana wiślickiego, wdową po Janie Aleksandrze Daniłowiczu herbu Sas (zm. 1654)<ref>{{Cytuj |tytuł = Urząd Miasta Przeworska - oficjalna strona internetowa miasta |data dostępu = 2020-05-26 |opublikowany = www.przeworsk.um.gov.pl |url = http://www.przeworsk.um.gov.pl/turystyka/77-turystyczny-szlak-gniazd-rodowych-lubomirskich?start=1 |archiwum = https://web.archive.org/web/20200922034737/http://www.przeworsk.um.gov.pl/turystyka/77-turystyczny-szlak-gniazd-rodowych-lubomirskich?start=1 |zarchiwizowano = 2020-09-22 }}</ref>, staroście olsztyńskim.

== Wykaz pełnionych godności i sprawowanych poselstw ==
* starostwa
** od 1628 – starostwo dobczyckie
** od 1636–1646 – starostwo sądeckie
** od 1636 – starostwo grybowskie
** od 1640–1660 – starostwo spiskie
** Od 1645 – starostwo chmielnickie
** co najmniej od 1646 – starostwo krakowskie
** Od 1651 – starostwo niżyńskie
** Od 1654 – starostwo olsztyńskie
* sejmy
** 1643 – marszałek sejmu zwyczajnego
** 1640–1646, 1648 – marszałek sejmiku proszowickiego
** 1637<ref>sejm ekstraordynaryjny, Przemysław Paradowski, W obliczu „nagłych potrzeb Rzeczypospolitej”. Sejmy ekstraordynaryjne za panowania Władysława IV Wazy, Toruń 2005, s. 250.</ref>, 1639, 1643, 1646, 1647, 1650, 1652- poseł na sejm zwyczajny z województwa krakowskiego
** 1648 – poseł na sejm konwokacyjny z województwa krakowskiego
** co najmniej od 1646 – generał krakowski
** 1638, 1640, 1642 – szafarz podatków w województwie krakowskim
* urzędy centralne
** od 1650 marszałek nadworny
** od 1657 – hetman polny

== Twórczość ==
=== Ważniejsze utwory ===
* ''Mowa witając Króla Jmci'', 1643, wyd. J. Daneykowicz Ostrowski ''Swada polska i łacińska'', t. 1, cz. 1, Lublin 1745, s. 21
* ''Oratio ad Joan. Casimirum, ut dilata reliquorum consiliorum executione, coeptam Soczavae obsidionem strenue prosequatur'', 1653, wyd. J.C. Lünig ''Orationes procerum Europae'', t. 2, Lipsk 1713
* ''Jerzy Lubomirski... oddawa pieczęć wielką po książęciu Radziwille, kanclerzu litewskim'', powst. 1656, wyd. J. S. Pisarski ''Mowca polski'', t. 2, Kalisz 1676; także wyd. następne: Kalisz 1684 (2 edycje), Kalisz 1689
* ''Oratio ad Joannem Casimirum residua militis Polonici stipendia efflagitans'', 1660, wyd. J.C. Lünig ''Orationes procerum Europae'', t. 2, Lipsk 1713
* ''Mowa „do króla Jego Mości względem opatrzenia zamku krakowskiego”'', wyd. J. S. Pisarski ''Mowca polski'', t. 2, Kalisz 1676; także wyd. następne: Kalisz 1684 (2 edycje), Kalisz 1689
* ''Mowa „do związku”'', wyd. J. S. Pisarski ''Mowca polski'', t. 2, Kalisz 1676; także wyd. następne: Kalisz 1684 (2 edycje), Kalisz 1689
* ''Jawnej niewinności manifest, Bogu, światu, ojczyźnie... podany z przydaniem Perspektiwy na Proces, Responsu na Informacią, Diskursu Ziemianina i innych rzeczy... Roku Pańskiego 1666. Perspectiva na objaśnienie niewinności... P. Lubomirskiego... przez Ziemianina polskiego'', 1666; wyd. nast. przypuszczalne: 1748; także w języku łacińskim (bez: „Perspectiva na objaśnienie niewinności...”) pt. ''Publicae innocentiae Manifestum Deo, mundo, patriae...'', 1666 (według Estreichera tłum. prawdopodobnie W. Kochowski); wyd. następne (pod nazwiskiem W. Kochowskiego) w dziele: ''Diarium Europaeum continuatum. Continuatio XII Appendix III'', Frankfurt nad Menem 1666

=== Przekłady ===
* B.J. Guarini ''Pastor fido albo konterfekt wierny miłości... przez jednego Senatora Wielkiego'', Toruń 1695 (według Estreichera); wyd. następne: Toruń 1722 (według Estreichera); były prawdopodobnie inne wydania (wyd. 2 bez podania ps. autora, zawiera ponadto anonimowy przekł. z języka franc. powieści de Préchac pt. ''Kawaler polski...''); autorstwo przekładu ''Pasterza wiernego'' przypisywano mylnie synowi Jerzego, S. H. Lubomirskiemu, według J.A. Załuskiego oraz Jerzemu Ossolińskiemu, według A. Jabłonowskiego i M. Wiszniewskiego

=== Listy i materiały ===
* Do S. Korycińskiego, kanclerza wielkiego koronnego, z ok. 1633, wyd. w: J. Michałowski ''Księga pamiętnicza'', Kraków 1864
* Listy do Karola Gustawa, rękopisy w Riksarkivet w Sztokholmie; wiad. podaje A. Mączak „Wyniki poszukiwań źródłowych dotyczących wojny polsko-szwedzkiej 1655-1660, dokonanych w Szwecji w 1955”, ''Przegląd Historyczny'' 1956, zeszyt 1, s. 133
* ''Abschrift eines Schreibens, so Ihr Exellentz... an den Durchleuchtigen Fürsten in Siebenbürger-Land, et aussm Läger vor Crackaw, den 27 Januarii 1657 abgehen lassen''; także w jęz. łacińskim pt. ''Copia literarum... ad... Georgium Rakocium... de dato ex castris ad Cracoviam, die 27 Januarii 1657''; tekst niem. i łac. wydane razem (brak miejsc i lat wydania)
* ''Literae ad Gubernatorem... Paulum Wurtz, Gener. Major. datae; una cum responso praedicti Domini Gubernatoris'' (z 10 i 11 Febr. 1657); także w jęz. szwedzkim pt. ''Extract Uthur... til then Swenske Her... Wurtz Commendanten uthi Crackow... Daterat i thet Pohlnikse Lägret för Crakow then 10 Februarii'' (Sztokholm) 1657, drukarnia Keyser
* Do prowincjała jezuitów polskich, dat. 1633 (przeciw Adrianowi Pikarskiemu), ogł. z rękopisu Ossolineum, B. Kalicki „Ksiądz A. Pikarski i jego dziennik wyprawy przeciw Rakoczemu 1657 r.”, ''Biblioteka Ossolineum'' 1864, t. 4, s. 217
* List na sejmik (w celu skaptowania sobie szlachty), Dąbrowa, 10 października 1664; list do króla, Janowiec, 6 grudnia 1664; kopie w rękopisie, Biblioteka Czartoryskich nr 158, s. 463, 497-498
* Do cesarza Leopolda I, dat. z Nysy 24 grudnia 1664; z Wrocławia: 20 i 27 marca, 3 kwietnia 1665; do ks. Porcji, dat. z Wrocławia 2 stycznia 1665; do elektora brandenburskiego Fryderyka Wilhelma, dat. po 28 kwietnia 1665; rękopisy w Archiwum Państwowym w Wiedniu, Polonica 1664, Urkunden u. Aktenstücke z. Gesch. Fredrich Wilhelm, XII, 244
* Do elektora brandenburskiego Fryderyka Wilhelma, dat. z Wrocławia: 10 stycznia i 7 lutego 1665; do S. Niemierzyca (Niemirycza, przedstawiciela Lubomirskiego na dworze elektora brandenburskiego), dat. z Wrocławia 23 lutego 1665, rękopisy w Archiwum Państwowym w Berlinie, Rep. 9. 16a.
* Do A. Fredry, kasztelana lwowskiego, dat. 1665, wyd. J. Daneykowicz Ostrowski ''Swada polska i łacińska'', t. 1, cz. 4, Lublin 1745, s. 70
* Listy z roku 1666, wyd. C. Lünig ''Literae procerum Europae'', t. 2, Lipsk 1712, s. 314
* 8 listów Stanisława Lubomirskiego do synów: Aleksandra i Jerzego kształcących się za granicą, z lat 1632–1635, ogł. Ł. Kurdybacha „Wychowanie Aleksandra i Jerzego Lubomirskich w XVII w.”, ''Minerwa Polska'' 1929, nr 1/4; rękopisy tych listów oraz jednego nieogłoszonego w Bibliotece Wilanowskiej; odpisy S. Przyłęckiego w rękopisie Ossolineum nr 1856/I, s. 37-57
* Od S. Czarnieckiego, dat. z Niemirowa 20 czerwca 1652; od chana Islam Giereja, dat. spod Usiatyna 2 grudnia 1653; od H. Radziejowskiego, dat. 20 lipca 1655, wyd. w: J. Michałowski ''Księga pamiętnicza'', Kraków 1864
* Od Samuela Czaplickiego, J. N. C. Grotusa, Jana Hruszy, Władysława Łosia, Aleksandra L. Niezabitowskiego, Jana Magnusa von Osthap, Aleksandra Polanowskiego, Szczęsnego Potockiego, Andrzeja Trzebickiego i anonima z lat 1663–1666 (jeden list mylnie dat. 1668), ogł. W. S. de Broel-Plater ''Zbiór pamiętników do dziejów polskich'', t. 4, Warszawa 1859
* Od chana Machmet Giereja, dat. z Bakczysaraju 28 marca 1664, w Polach 22 czerwca 1665; od Pawła Tetery, dat. z Czehrynia 9 marca 1663, z Białej Cerkwi 13 czerwca 1664; ogł. S. Nowoszycki „Pominiki historyczne z wieku XVII”, ''Athenaeum'' 1841, t. 3
* List do szlachty na sejmik w Opatowie, dat. z Wrocławia 5 lutego 1665, tekst w: Jakub Łoś ''Pamiętniki...'', wyd. Ż. Pauli, Kraków 1858, przedr. B. Baranowski, J. Bartyś, J. Michalski „Historia Polski 1648-1764. Wybór tekstów”, Warszawa 1956, ''Materiały Źródłowe do Historii Polski Epoki Feudalnej'' nr 5
* ''Uniwersał... do chłopów wydany'', powst. prawdopodobnie w czerwcu 1665, z rękopisu Archiwum Państwowego w Krakowie, ogł. S. Szczotka „Zabiegi o pozyskanie chłopów w okresie rokoszu Lubomirskiego”, ''Przegląd Historyczny'' 1952, zeszyt 2, s. 328-329, przedr. B. Baranowski, J. Bartyś, J. Michalski „Historia Polski 1648-1764. Wybór tekstów”, Warszawa 1956, ''Materiały Źródłowe do Historii Polski Epoki Feudalnej'' nr 5
* „Materiały do dziejów działalności politycznej (sejmikowej) – zob. ''Akta sejmikowe województwa krakowskiego'', t. 2 (1621–1660), wyd. A. Przyboś, Kraków 1953
* Inne listy i materiały w rękopisach: Biblioteka Czartoryskich, Biblioteka Jagiellońska, Ossolineum, PAN w Krakowie, Archiwum Państwowego w Berlinie, Archiwum Państwowego w Wiedniu

== Zobacz też ==
* [[dywizja Jerzego Sebastiana Lubomirskiego]]
* [[korpus Jerzego Sebastiana Lubomirskiego]]
* [[regiment rajtarski Jerzego Sebastiana Lubomirskiego]]
* [[rokosz Lubomirskiego]]
* [[potop szwedzki]]

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj|autor = Witold Kłaczewski |tytuł = Jerzy Sebastian Lubomirski |data = 2002 |isbn = 83-04-04592-3 |miejsce = Wrocław |wydawca = [[Zakład Narodowy im. Ossolińskich|Ossolineum]] |oclc = 831137954}}
* ''Bibliografia Literatury Polskiej – Nowy Korbut'', t. 2 ''Piśmiennictwo Staropolskie'', [[Państwowy Instytut Wydawniczy]], Warszawa 1964, s. 467-470.

== Linki zewnętrzne ==
* [https://www.infolotnicze.pl/2012/05/22/jerzy-sebastian-lubomirski-16161667-prba-innego-spojrzenia Jerzy Sebastian Lubomirski – próba innego spojrzenia]
* ''Jerzy Sebastian Lubomirski - Jawnej niewinności manifest, Bogu, światu, ojczyźnie... podany z przydaniem Perspektiwy na Proces, Responsu na Informacią, Diskursu Ziemianina i innych rzeczy...[https://polona.pl/item/jawney-niewinnosci-manifest-bogu-swiatu-oyczyznie-przez-ierzego-sebastiana,MTE2MzYyNDU/4/#info:metadata]''
* [http://sobotka.uni.wroc.pl/wp-content/uploads/2017/06/Sobotka_1_1946_1_44-72.pdf Władysław Czapliński: Pierwszy pobyt Jerzego Lubomirskiego na Śląsku (1664-1665), "Sobótka" 1, 1946, 1]
* [https://polona.pl/search/?filters=public:1,creator:%22Lubomirski,_Jerzy_Sebastian_(1616--1667)%22 Dzieła Jerzego Sebastiana Lubomirskiego] w bibliotece [[Polona]]

{{Marszałkowie Sejmu I RP}}
{{Podkanclerzowie koronni}}
{{Hetmani polni koronni}}
{{Marszałkowie wielcy koronni}}
{{Marszałkowie nadworni koronni}}
{{Zarządcy Rzeszowa}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Lubomirski, Jerzy Sebastian}}
[[Kategoria:Ambasadorowie I Rzeczypospolitej w Świętym Cesarstwie Rzymskim]]
[[Kategoria:Członkowie konfederacji generalnej 1648]]
[[Kategoria:Hetmani polni koronni]]
[[Kategoria:Elektorzy Jana II Kazimierza Wazy]]
[[Kategoria:Elektorzy władców Polski (województwo krakowskie)]]
[[Kategoria:Komisarze rady wojennej 1648]]
[[Kategoria:Lubomirscy herbu Szreniawa bez Krzyża|Jerzy Sebastian Lubomirski]]
[[Kategoria:Ludzie związani z Rzeszowem (I Rzeczpospolita)]]
[[Kategoria:Marszałkowie nadworni koronni]]
[[Kategoria:Marszałkowie sejmikowi (województwo krakowskie)]]
[[Kategoria:Marszałkowie Sejmu I Rzeczypospolitej]]
[[Kategoria:Marszałkowie wielcy koronni]]
[[Kategoria:Osoby skazane na karę śmierci w I Rzeczypospolitej]]
[[Kategoria:Polscy tłumacze literatury włoskiej]]
[[Kategoria:Polscy hrabiowie Świętego Cesarstwa Rzymskiego]]
[[Kategoria:Polscy książęta Świętego Cesarstwa Rzymskiego]]
[[Kategoria:Posłowie na sejm nadzwyczajny 1637]]
[[Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1639]]
[[Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1643]]
[[Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1646]]
[[Kategoria:Posłowie na sejm nadzwyczajny 1647]]
[[Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1650]]
[[Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1652]]
[[Kategoria:Posłowie na sejm konwokacyjny 1648]]
[[Kategoria:Posłowie na sejm koronacyjny 1649]]
[[Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo krakowskie)]]
[[Kategoria:Posłowie zrywający sejmy I Rzeczypospolitej]]
[[Kategoria:Postacie z „Potopu”]]
[[Kategoria:Pułkownicy wojsk powiatowych (województwo krakowskie)]]
[[Kategoria:Rotmistrzowie  wojsk powiatowych (województwo krakowskie)]]
[[Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej]]
[[Kategoria:Senatorowie za panowania Jana II Kazimierza Wazy]]
[[Kategoria:Starostowie chmielniccy]]
[[Kategoria:Starostowie dobczyccy]]
[[Kategoria:Starostowie generalni krakowscy]]
[[Kategoria:Starostowie grybowscy]]
[[Kategoria:Starostowie kazimierscy]]
[[Kategoria:Starostowie niegrodowi (województwo krakowskie)]]
[[Kategoria:Starostowie niżyńscy]]
[[Kategoria:Starostowie olsztyńscy]]
[[Kategoria:Starostowie perejasławscy]]
[[Kategoria:Starostowie przemyscy (I Rzeczpospolita)]]
[[Kategoria:Starostowie spiscy]]
[[Kategoria:Sygnatariusze paktów konwentów Jana II Kazimierza Wazy]]
[[Kategoria:Uczestnicy kongresu pokojowego w Oliwie]]
[[Kategoria:Uczestnicy walk powstania Chmielnickiego (strona polska)]]
[[Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-rosyjskiej 1654–1667 (strona polska)]]
[[Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-szwedzkiej 1655–1660 (strona polska)]]
[[Kategoria:Uczestnicy rokoszu Lubomirskiego (1665–1666)]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1616]]
[[Kategoria:Wicemarszałkowie Trybunału Głównego Koronnego]]
[[Kategoria:Zmarli w 1667]]

title: Jerzy Sebastian Lubomirski

Data i miejsce urodzenia: 20 stycznia 1616 · Wiśnicz, województwo sandomierskie

Data i miejsce śmierci: 31 stycznia 1667 · Wrocław, Śląsk

Okres:
od 1650 · do 1665
od 1 lutego 1643 · do 29 marca 1643

Poprzednik:
Łukasz Opaliński
Krzysztof Zawisza

Następca:
Jan Sobieski
Hieronim Radziejowski

title: Rodzina

Rodzina: Lubomirscy herbu Szreniawa bez Krzyża

Ojciec: Stanisław Lubomirski

Matka: Zofia Ostrogska

Żona: Konstancja Ligęza (1638) · Barbara Tarło (1654)

Dzieci: z Konstancją Ligęzą · Stanisław Herakliusz Lubomirski · Aleksander Michał Lubomirski · Hieronim Augustyn Lubomirski · Krystyna Potocka · z Barbarą Tarło · Franciszek Sebastian Lubomirski · Jerzy Dominik Lubomirski · Anna Krystyna Lubomirska


text:
# Napar
Napar, herbatka ziołowa (łac. infusum) – forma sporządzania leku ziołowego lub kosmetyku w postaci roztworu, do którego składniki czynne z surowca zielarskiego są ekstrahowane gorącą wodą. Napary stosuje się do użycia wewnętrznego (spożycia) lub zewnętrznego (do kompresów, przemywania powierzchni ciała).
Napar jest formą pośrednią pomiędzy wyciągiem zimnym, w którym surowiec zielarski jest przez pewien czas przetrzymywany w wodzie o temperaturze pokojowej, a odwarem, w którym surowiec jest gotowany. Napar sporządza się poprzez zalanie rozdrobnionego surowca zielarskiego określoną ilością wrzącej wody i przetrzymywanie tej mieszaniny w naczyniu pod przykryciem przez określony czas. Następnie mieszaninę się cedzi, a uzyskany klarowny roztwór pozostawia do przestygnięcia. Napary są nietrwałe i zasadniczo przygotowuje się je każdorazowo, bezpośrednio  przed użyciem. Gorący napar może być przez jakiś czas przechowywany w termosie (ale nie dłużej niż jeden dzień).
Napary przygotowuje się z ziół zawierających substancje wrażliwe na wyższą temperaturę (szczególnie przez dłuższy czas), np. olejki eteryczne. Wykonuje się je najczęściej z ziela, liści i kwiatów. Zazwyczaj stosuje się jedną łyżkę stołową rozdrobnionego suszu ziołowego (zawiera go 5–8 g) na szklankę wody (200–250 ml). Czas naparzania to około 15 minut. Niektóre jednak napary wykonuje się według innych przepisów (dotyczy to np. ilości składnika, temperatury wody, czasu naparzania) i wówczas należy kierować się zaleceniami producenta lub fachową literaturą.

title: Napar

wikitext:
'''Napar''', herbatka ziołowa ({{łac.|infusum}}) – forma sporządzania [[Lek ziołowy|leku ziołowego]] lub [[kosmetyki|kosmetyku]] w postaci [[roztwór|roztworu]], do którego składniki czynne z surowca zielarskiego są [[ekstrakcja|ekstrahowane]] gorącą wodą. Napary stosuje się do użycia wewnętrznego (spożycia) lub zewnętrznego (do kompresów, przemywania powierzchni ciała)<ref name=dpm>{{Cytuj książkę |nazwisko= Janicki (redaktor) |imię= Kazimierz |tytuł= Domowy poradnik medyczny|wydawca= PZWL|miejsce= Warszawa| rok= 1992| isbn= 83-200-1639-8}}</ref>.

Napar jest formą pośrednią pomiędzy [[wyciąg zimny|wyciągiem zimnym]], w którym [[surowiec zielarski]] jest przez pewien czas przetrzymywany w wodzie o temperaturze pokojowej, a [[odwar]]em, w którym surowiec jest gotowany. Napar sporządza się poprzez zalanie rozdrobnionego surowca zielarskiego określoną ilością wrzącej wody i przetrzymywanie tej mieszaniny w naczyniu pod przykryciem przez określony czas. Następnie mieszaninę się cedzi, a uzyskany klarowny roztwór pozostawia do przestygnięcia. Napary są nietrwałe i zasadniczo przygotowuje się je każdorazowo, bezpośrednio  przed użyciem. Gorący napar może być przez jakiś czas przechowywany w [[termos]]ie (ale nie dłużej niż jeden dzień)<ref name=dpm/>.

Napary przygotowuje się z ziół zawierających substancje wrażliwe na wyższą temperaturę (szczególnie przez dłuższy czas), np. [[olejki eteryczne]]. Wykonuje się je najczęściej z [[ziele|ziela]], liści i kwiatów. Zazwyczaj stosuje się jedną [[łyżka stołowa|łyżkę stołową]] rozdrobnionego suszu ziołowego (zawiera go 5–8 g) na szklankę wody (200–250 ml). Czas naparzania to około 15 minut. Niektóre jednak napary wykonuje się według innych przepisów (dotyczy to np. ilości składnika, temperatury wody, czasu naparzania) i wówczas należy kierować się zaleceniami producenta lub fachową literaturą<ref name=dpm/>.

== Zobacz też ==
{{wikisłownik|napar}}
* [[nalewka (farmacja)|nalewka]]
* [[sok]]
* [[syrop]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Farmakologia]]
[[Kategoria:Ziołolecznictwo]]


text:
# Pałac w Małkowicach
Pałac w Małkowicach – obiekt wybudowany w połowie XIX w. w miejscowości Małkowice.

## Historia
Zabytek jest częścią zespołu pałacowego, w skład którego wchodzą jeszcze: park, stajnia z częścią mieszkalną.

title: Pałac w Małkowicach

wikitext:
{{Budynek infobox
 |nazwa                 = Pałac w Małkowicach
 |nazwa oryginalna      =
 |zabytek               = zespół pałacowy A/1268/1-3 z 4.08.2009
 |zdjęcie               =
 |opis zdjęcia          =
 |alt zdjęcia           =
 |państwo               = POL
 |miejscowość           = [[Małkowice (województwo dolnośląskie)|Małkowice]]
 |adres                 =
 |typ budynku           = [[Pałac]]
 |styl architektoniczny =
 |architekt             =
 |inwestor              =
 |wysokość całkowita    =
 |wysokość do dachu     =
 |kondygnacje           =
 |powierzchnia użytkowa =
 |rozpoczęcie budowy    =
 |ukończenie budowy     = poł. XIX w.
 |przebudowy            =
 |zniszczono            =
 |odbudowano            =
 |pierwszy właściciel   =
 |kolejni właściciele   =
 |właściciel            =
 |plan budynku          =
 |kod mapy              = Kąty Wrocławskie (gmina)
 |współrzędne           = 51°4′32″N 16°49′21″E
 |commons               = Category:Palace in Małkowice
 |www                   =
}}
'''Pałac w Małkowicach''' – obiekt wybudowany w połowie XIX w. w miejscowości [[Małkowice (województwo dolnośląskie)|Małkowice]]<ref name="nid">{{cytuj stronę|url=http://www.nid.pl/pl/Informacje_ogolne/Zabytki_w_Polsce/rejestr-zabytkow/zestawienia-zabytkow-nieruchomych/|tytuł=Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego|opublikowany=Narodowy Instytut Dziedzictwa|data dostępu=2015-11-29|strony=|archiwum=https://web.archive.org/web/20211124141658/https://www.nid.pl/pl/Informacje_ogolne/Zabytki_w_Polsce/rejestr-zabytkow/zestawienia-zabytkow-nieruchomych/|zarchiwizowano=2021-11-24}}</ref>.

==Historia==
Zabytek jest częścią zespołu pałacowego, w skład którego wchodzą jeszcze: park, stajnia z częścią mieszkalną.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Dwory, pałace i zamki województwa dolnośląskiego}}

{{SORTUJ:Małkowice}}
[[Kategoria:Małkowice (województwo dolnośląskie)]]
[[Kategoria:Pałace w województwie dolnośląskim]]

title: Pałac w Małkowicach

Miejscowość: Małkowice

Typ budynku: Pałac

Ukończenie budowy: poł. XIX w.


text:
# Hrabstwo Bong
Hrabstwo Bong – jedno z piętnastu hrabstw Liberii, z siedzibą władz w mieście Gbarnga.
Według spisu ludności z 2008 roku liczy sobie 328 919 mieszkańców.

## Dystrykty
Hrabstwo dzieli się na dwanaście dystryktów:
- Dystrykt Boinsen
- Dystrykt Fuamah
- Dystrykt Jorquelleh
- Dystrykt Kokoyah
- Dystrykt Kpaai
- Dystrykt Panta-Kpa
- Dystrykt Salala
- Dystrykt Sanayea
- Dystrykt Suakoko
- Dystrykt Tukpahbllee
- Dystrykt Yeallequelleh
- Dystrykt Zota

title: Hrabstwo Bong

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Bong
 |nazwa oryginalna                =
 |dopełniacz nazwy                =
 |jednostka                       = hrabstwo
 |zdjęcie                         =
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            =
 |flaga                           = Flag of Bong County.svg
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = LBR
 |siedziba                        = [[Gbarnga]]
 |ISO 3166-2                      = LR-BG
 |powierzchnia                    = 8772 km²
 |rok                             = 2008
 |liczba ludności                 = 328 919
 |gęstość zaludnienia             = 37,5 os./km²
 |numer kierunkowy                =
 |kod pocztowy                    =
 |tablice rejestracyjne           =
 |adres urzędu                    =
 |plan                            =
 |nazwa 1. podziału               = dystryktów
 |1. podział                      = 12
 |mapa                            = Bong in Liberia.svg
 |nazwa mapy                      =
 |współrzędne                     =
 |commons                         =
 |www                             =
}}
'''Hrabstwo Bong''' – jedno z piętnastu hrabstw [[Liberia|Liberii]], z siedzibą władz w mieście [[Gbarnga]].

Według spisu ludności z 2008 roku liczy sobie 328 919 mieszkańców<ref name="census2008">{{cytuj stronę|url=https://web.archive.org/web/20081029061900/http://www.emansion.gov.lr/doc/census_2008provisionalresults.pdf|tytuł=2008 Narodowy cenzus ludności i gospodarstw domowych|data=2008|opublikowany=Government of the Republic of Liberia|data dostępu=2008-10-14}}</ref>.

== Dystrykty ==
Hrabstwo dzieli się na dwanaście dystryktów<ref name="census2008" />:

*[[Dystrykt Boinsen]]
*[[Dystrykt Fuamah]]
*[[Dystrykt Jorquelleh]]
*[[Dystrykt Kokoyah]]
*[[Dystrykt Kpaai]]
*[[Dystrykt Panta-Kpa]]
*[[Dystrykt Salala]]
*[[Dystrykt Sanayea]]
*[[Dystrykt Suakoko]]
*[[Dystrykt Tukpahbllee]]
*[[Dystrykt Yeallequelleh]]
*[[Dystrykt Zota]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Liberia}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Podział administracyjny Liberii]]

title: Bong

Państwo: Liberia

Siedziba: Gbarnga

Kod ISO 3166-2: LR-BG