text:
# Dokładność pomiarów olfaktometrycznych
Dokładność pomiarów olfaktometrycznych – precyzja i poprawność pomiarów stężenia zapachowego, kontrolowana w ramach regularnych ocen wewnątrzlaboratoryjnych i okresowych testów międzylaboratoryjnych.
W Europie olfaktometryczne pomiary stężenia odorantów w próbkach gazów emitowanych do atmosfery są wykonywane metodą olfaktometrii dynamicznej, zgodnie z normą PN-EN 13725 (dosłowne tłumaczenie EN 13725:2003). Parametry poprawności i precyzji wyznacza się z użyciem materiału odniesienia (n-butanolu), dla którego ustalono „przyjętą wartość odniesienia” (EROM).
Wyznaczone parametry porównuje się ze wskazanymi w normie kryteriami jakości, które zostały zwalidowane podczas Międzylaboratoryjnego Porównania Olfaktometrycznego (ang. Interlaboratory Comparison for Olfactometry), ICO w roku 1996.
O wykonaniu pomiarów w laboratorium zgodnie z PN-EN 13725 można mówić, jeżeli spełnienie jej wymagań potwierdzono w czasie opisanych w normie prób eksploatacyjnych. Próby powinny być wykonywane jako „badania biegłości” (ang. proficiency testing) – międzylaboratoryjne badania porównawcze, koordynowane przez certyfikowaną jednostkę zewnętrzną.

## Podstawy olfaktometrii
Olfaktometryczne pomiary stężenia zapachowego są jedną z metod analizy sensorycznej. Są wykonywane zgodnie normą europejską, wydaną przez Europejski Komitet Normalizacyjny (ang. European Committee for Standardization) w roku 2003, a w roku 2005 uznaną przez Polski Komitet Normalizacyjny za PN-EN (U). Dwa lata później została wydana wersja polskojęzyczna: PN-EN 13725:2007 „Jakość powietrza – Oznaczanie stężenia zapachowego metodą olfaktometrii dynamicznej”.
W czasie pomiarów strumień próbki badanego gazu jest rozcieńczany strumieniem czystego powietrza z użyciem olfaktometru dynamicznego. Określa się wartość stopnia rozcieńczenia, po którym jest osiągany zespołowy próg wyczuwalności zapachu. Stężenie zapachowe (wynik pojedynczego pomiaru) jest średnią geometryczną z co najmniej 8 lub 12 zgodnych wyników oznaczeń indywidualnych (co najmniej 4 osoby, co najmniej 2 lub 3 cykle prezentacji jednej serii rozcieńczeń, zależnie od regulaminu laboratorium).

## Pojęcia dotyczące jakości pomiarów
Kontrolę jakości pomiarów olfaktometrycznych wykonuje się tak, jak w przypadku innych pomiarów. Ogólne zasady postępowania i pojęcia zdefiniowano w normach międzynarodowych (ISO) i europejskich (EN), np. PN-ISO 5725-1:2002, PN-ISO 5725-2:2002, PN-ISO 5725-3:2002, PN-ISO 5725-4:2002, PN-ISO 6879:2000, EN ISO/IEC 17000:2006, PN-EN ISO 9169:2011, PN-EN 45020:2009.
W przypadku olfaktometrii normalizacja była zadaniem trudnym, ponieważ jedna „wartość rzeczywista” stężenia zapachowego zanieczyszczeń powietrza nie istnieje. Jest to związane z dużym zróżnicowaniem wrażliwości węchu w populacji ogólnej na zapach różnych związków chemicznych i ich mieszanin. Z tego powodu:
- za czujnik pomiarowy uznano zespół reprezentatywny dla populacji standardowej, grupę ludzi o podobnej wrażliwości węchu na zapach wskazanego certyfikowanego materiału odniesienia (CRM[14], n-butanol); kontrola tej wrażliwości odgrywa rolę kalibracji przyrządu pomiarowego (zobacz też wymagania metrologiczne);
- za „wartość odniesienia”[11] umożliwiającą walidację pomiarów, uznano próg wyczuwalności zapachu n-butanolu (z uwzględnieniem naturalnej dla zmysłów niepewności pomiarów): 1 ouE/m³ ≡ 123 μg n-butanolu/m³, gdzie symbol ouE oznacza specjalistyczną jednostkę miary – europejską jednostkę zapachową.

Dokładność pomiaru stężenia zapachowego (cod [ouE/m³]) to stopień zgodności między uzyskanym wynikiem a przyjętą wartością odniesienia, określoną na podstawie rzeczywistego stężenia n-butanolu w próbce. W przypadku obliczeń dotyczących zbioru wyników badań bierze się pod uwagę wspólny błąd systematyczny (obciążenie).
Badania powtarzalności są wykonywane w ustalonych warunkach: ta sama metoda, identyczny materiał doświadczalny, to samo laboratorium, ten sam operator, to samo wyposażenie. Analizowany jest zbiór niezależnych wyników uzyskanych w krótkich odstępach czasu. Granicę powtarzalności zdefiniowano zakładając, że jest akceptowane prawdopodobieństwo 0,05 wystąpienia różnicy między dwoma wynikami pomiarów. Granicą powtarzalności jest minimalna wartość różnicy, która spełnia ten warunek (definicja zgodna z ISO 5725).
Badania odtwarzalności wykonuje się stosując jednakowe metody i materiały doświadczalne, ale w różnych laboratoriach, z użyciem różnego wyposażenia i przez różnych operatorów. Granicę odtwarzalności zdefiniowano analogicznie jak granicę powtarzalności.
Powtarzalność i odtwarzalność pomiarów olfaktometrycznych jest zależna od:
- jakości wyposażenia laboratorium, w tym od sprawności sprzętu rozcieńczającego (precyzja i powtarzalność rozcieńczeń),
- sensorycznej sprawności członków zespołu oceniającego zapach (zespół jako czujnik),
- zgodności stosowanych w laboratorium procedur z wymaganiami normy (np. przestrzeganie kodeksu postępowania osób oceniających, sposoby pobierania, przechowywania i transportu próbek, harmonogram i warunki pomiarów).

## Badania jakości laboratorium
W normie PN-EN 13725 określono wymagania dotyczące warunków i sposobów prowadzenia pomiarów olfaktometrycznych. Najdokładniej opisano sposoby kontrolowania:
- jakości urządzeń stosowanych do mieszania strumieni badanego gazu i czystego powietrza (np. sprawność olfaktometrów),
- węchowej wrażliwości osób oceniających zapach rozcieńczonych próbek (sprawność sensoryczna członków zespołu),
- ogólnej dokładności pomiarów, zależnej czynników wyżej wymienionych i innych.

W wielu sytuacjach dokładność pomiarów jest ściśle związana z jakością stosowanego sprzętu i prawidłowością procedury pobierania próbek (np. jakość sond i pojemników na próbki). Przyczyną dużych błędów mogą być procesy zachodzące w czasie pobierania próbek gorących i wilgotnych. W tych przypadkach badany gaz jest wstępnie rozcieńczany (dynamicznie lub statycznie) przed wprowadzeniem do worków na próbki, co stanowi pierwszy etap analizy olfaktometrycznej.

### Jakość olfaktometru i innych urządzeń rozcieńczających
Kalibrację olfaktometru i innych urządzeń rozcieńczających wykonuje się co najmniej raz w roku (częściej, jeżeli taka potrzeba wynika z historii kalibracji przechowywanej w archiwum). Dla danej serii rozcieńczeń określa się parametry dokładności i niestabilności, które są porównywane z wymaganiami PN-EN 13725.
W czasie kalibracji są stosowane:
- gazy wskaźnikowe zapewniające stabilność stosowanej metody analitycznej (rozszerzona niepewność ±3% lub mniejsza dla około 15% i 90% zakresu pomiarowego); np. tlenek węgla (analiza NDIR) lub – w przypadku kalibracji aparatów bez regulatorów strumienia masy – propan (GC FID) lub SF6 (ECD lub IR),
- odpowiednie przyrządy kontrolne o udokumentowanej dokładności, wyższej o rząd wielkości niż wymagany poziom dokładności kalibrowanego urządzenia.

Oznaczenia wykonuje się co najmniej 10-krotnie dla co najmniej pięciu ustawień jednej serii rozcieńczeń.
Określana jest dokładność rozcieńczenia, wyrażana przez:
- poprawność – obciążenie wewnątrzlaboratoryjne ({\displaystyle \delta _{w,d};} dolny indeks {\displaystyle d} – od ang. dilution; rozcieńczenie), obliczane zwykle z użyciem wartości odniesienia dla ustawienia rozcieńczenia {\displaystyle (\mu _{d}),} określanej zwykle na podstawie poprzedniej kalibracji,
- precyzję – granicę powtarzalności rozcieńczenia {\displaystyle (r_{d}),} parametr charakteryzujący różnice między średnim stężeniem wyznaczanym po kolejnych ustawieniach tego samego rozcieńczenia,
- niestabilność {\displaystyle (I_{d})} – parametr charakteryzujący zmiany stężenia w czasie jednej prezentacji, obliczany na podstawie wyników co najmniej 10 kolejnych obserwacji; wynik analizy dotyczącej jednego ustawienia {\displaystyle (y_{i,d})} powinien składać się z co najmniej 10 „obserwacji” {\displaystyle (o_{j}),} wykonywanych co nie więcej niż 10 s (podstawa obliczeń odchylenia standardowego niestabilności, {\displaystyle s_{I,d}})

W czasie badań dokładności rozcieńczania (poprawności i precyzji) dla każdego z wybranych ustawień oblicza wartości średnie {\displaystyle {\overline {y}}_{w,d}} oraz 95% przedział ufności dla dokładności tych rozcieńczeń:
{\displaystyle d_{w,d}-A_{w,d}\cdot r_{d}\leqslant \delta _{w,d}\leqslant d_{w,d}+A_{w,d}\cdot r_{d},}
gdzie:
- oszacowanie obciążenia ustawienia rozcieńczenia: {\displaystyle d_{w,d}={\overline {y}}_{w,d}-\mu _{d},}
- współczynnik statystyczny {\displaystyle A_{w,d}={\sqrt {\frac {1}{2n}}},}
- granica powtarzalności {\displaystyle (r_{d}),} obliczona na podstawie odchylenia standardowego {\displaystyle (s_{r,d})} w zbiorze wyników uzyskanych po kolejnych ustawieniach jednego rozcieńczenia: {\displaystyle r_{d}=t\cdot {\sqrt {2}}\cdot s_{r,d}.}

Ustalono, że dokładność {\displaystyle (A_{d})} serii rozcieńczeń powinna spełniać warunek:
{\displaystyle A_{d}={\frac {(|d_{w,d}|+A_{w,d}\cdot r_{d})}{\mu _{d}}}\leqslant 0{,}20.}
Dla niestabilności rozcieńczenia (Id) ustalono kryterium:
{\displaystyle I_{d}=\left({\frac {1{,}96\cdot s_{I,d}}{y_{i,d}}}\right)\cdot 100\%\leqslant 5\%.}

### Sprawność sensoryczna zespołu
Zgodnie z PN-EN 13725 węch członków zespołu, pełniącego funkcję czujnika pomiarowego, jest oceniany z wykorzystaniem n-butanolu. Określana jest wysokość indywidualnego progu wyczuwalności zapachu tego związku (ITEn-butanol; ang. Individual Threshold Estimate) i zmienność progu.
Muszą spełniać następujące kryteria:
1. antylogarytm z odchylenia standardowego sITE, obliczonego z log ITE,
jest mniejszy niż 2,3 (ITE wyraża się w jednostkach stężenia masowego),
2. średnia geometryczna dla wartości ITEn-butanol mieści się
między 0,5-krotną a 2-krotną wartością odniesienia (62 µg/m³ do 246 µg/m³, czyli 20–80 ppb).

Zgodność z kryteriami jest systematycznie sprawdzana, a wyniki wszystkich oznaczeń ITEn-butanol są archiwizowane. W olfaktometrycznych badaniach próbek środowiskowych lub przemysłowych mogą uczestniczyć tylko te osoby, które w czasie ostatnich 10–20 pomiarów ITEn-butanol spełniały kryteria selekcji.

### Wewnątrzlaboratoryjne badania eksploatacyjne
Wewnątrzlaboratoryjne badania dokładności są wykonywane przede wszystkim z użyciem certyfikowanego odorantu odniesienia (n-butanol), dla którego jest znana wartość oczekiwana {\displaystyle (\mu ),} zastępująca „wartość rzeczywistą” stężenia zapachowego.
Określana jest dokładność, wyrażana przez:
- poprawność – obciążenie wewnątrzlaboratoryjne {\displaystyle (\delta _{w}),}
- precyzję – granica powtarzalności {\displaystyle (r).}

W czasie wewnętrznej kontroli jakości pomiarów wykonuje się co najmniej {\displaystyle n=10} pomiarów stężenia zapachowego w próbce i oblicza wartość średnią {\displaystyle {\overline {y}}_{w}} oraz 95% przedział ufności dla obciążenia wewnątrzlaboratoryjnego:
{\displaystyle d_{w}-A_{w}\cdot r\leqslant \delta _{w}\leqslant d_{w}+A_{w}\cdot r,}
gdzie:
- oszacowanie obciążenia wewnątrzlaboratoryjnego: {\displaystyle d_{w}={\overline {y}}_{w}-\mu ,}
- współczynnik statystyczny {\displaystyle A_{w}={\sqrt {\frac {1}{2n}}},}
- granica powtarzalności {\displaystyle (r),} obliczona na podstawie odchylenia standardowego {\displaystyle (s_{r}){:}} {\displaystyle r=t\cdot {\sqrt {2}}\cdot s_{r}.}

Kryteria dokładności i powtarzalności określono stosując zmienną pomiarową {\displaystyle A_{od}{:}}
{\displaystyle A_{od}=|d_{w}|+(A_{w}\cdot r)\leqslant 0{,}217.}
Dodatkowo określono kryterium precyzji (granica powtarzalności) jako:
{\displaystyle r\leqslant 0{,}477} lub {\displaystyle 10^{r}\leqslant 3{,}0.}
Wewnątrzlaboratoryjne badania jakości pomiarów stężenia zapachowego w próbkach zawierających inne odoranty ograniczają się do określania precyzji. Ustalenie poprawności (obciążenia) nie jest możliwe, ponieważ nie jest dostępna wartość oczekiwana. Przyjmuje się, że poprawność jest taka sama jak w czasie oznaczeń z użyciem n-butanolu.

### Badania międzylaboratoryjne
Zaleca się, aby oznaczenia dokładności laboratorium były organizowane przez niezależne certyfikowane jednostki, zajmujące się przygotowaniem i dystrybucją próbek, równocześnie analizowanych w różnych laboratoriach („test okrężny”, ring-test). Badania umożliwiają ustalenie dokładności oznaczeń stężenia zapachowego w próbkach zawierających n-butanol, inne czyste związki chemiczne lub mieszaniny odorantów (np. w próbkach środowiskowych). W przypadku stosowania odorantów innych niż n-butanol za wartość oczekiwaną uznaje się średnią z wyników uzyskiwanych w różnych laboratoriach.
Międzylaboratoryjne badania zgodności wyników pomiarów olfaktometrycznych były prowadzone w Holandii i w Niemczech od lat 80. XX w. Od roku 2003 koordynuje je prywatna firma OLFAtec GmbH (Niemcy), która uzyskała akredytację zgodnie z EN ISO/IEC 17020:2004.

## Wyniki ICO 2000, 2003, 2005, 2007, 2011
Międzylaboratoryjne badania olfaktometryczne były prowadzone na dużą skalę już w latach 80. XX w., głównie w Niemczech i Holandii. Ich wyniki zostały wykorzystane w ramach prac Grupy Roboczej WG2 Odours w Europejskim Komitecie Normalizacyjnym, kierowanej przez A.P. van Harrevelda, w czasie opracowywania projektu normy.
W badaniach wykonanych na podstawie projektu z roku 2000 uczestniczyło 31 laboratoriów z czterech krajów Europy Środkowej. Wykonywano testy z użyciem trzech czystych związków chemicznych (n-butanol, siarkowodór, tetrahydrotiofen) oraz naturalnej mieszaniny odorantów (zapach kawy). Stwierdzono, że laboratoria pracujące zgodnie z nowym standardem uzyskują większą niż inne powtarzalność i odtwarzalność.
W roku ustanowienia EN 13725:2003 w ICO uczestniczyło 51 laboratoriów z 12 krajów, a w roku 2005 – 47 laboratoriów z 15 krajów. W zakres testu RV Standard (test zgodności wyników, skrót RV od niem. Ringversuch) wchodziło oznaczenie stężenia zapachowego w 4 próbkach, dostarczonych przez OLFAtec GmbH, zawierających n-butanol (dwa różne stężenia) oraz THT i SFREE (nawaniacze gazu miejskiego). Porównując liczbę poprawnych wyników uzyskanych w poszczególnych laboratoriach, stwierdzono duży postęp w czasie dwóch lat. W roku 2003 cztery poprawne wyniki uzyskano w 8 (ok. 16%), a w roku 2005 w 18 laboratoriach (ok. 38%).
Trudniejsze okazało się uzyskanie potwierdzenia wymaganej powtarzalności i poprawności oznaczeń stężenia n-butanolu. W roku 2005 do testu RV PLUS (10 próbek o różnym stężeniu n-butanolu w azocie) przystąpiło 10 laboratoriów. Tylko dwa z nich uzyskały potwierdzenie zgodności z kryterium powtarzalności (r) i poprawności (A), a trzy dodatkowe spełniały jedno z kryteriów (r lub A).
W 2007 roku w badaniu biegłości z użyciem n-butanolu uczestniczyło 29 laboratoriów. Wszystkie kryteria statystyczne EN 13725 spełniło 12 z nich. Wśród laboratoriów, które nie uzyskały wymaganej dokładności znalazły się jednostki akredytowane zgodnie z ISO 17025, co potwierdza potrzebę stosowania ICO.
W 2011 w analogicznych badaniach wzięło udział 35 zespołów olfaktometrycznych z 14 krajów (Niemcy, Dania, Wielka Brytania, Belgia, Francja, Włochy, Holandia, Hiszpania, Austria, Kanada, Chile, Estonia, Szwajcaria i – po raz pierwszy – Polska). Oba kryteria spełniło 19 laboratoriów. Laboratorium z Polski znalazło się wśród siedmiu, które spełniły tylko jedno z nich. Żadnego kryterium nie spełniło 9 zespołów.

title: Dokładność pomiarów olfaktometrycznych

wikitext:
{{Wikibooks|Uciążliwość zapachowa/Olfaktometria inżynierska/Dokładność olfaktometrii dynamicznej|„Dokładność olfaktometrii dynamicznej” (z przykładam rachunkowymi) w podręczniku „Uciążliwość zapachowa”}}
'''Dokładność pomiarów olfaktometrycznych''' – [[dokładność i precyzja metody pomiaru|precyzja i poprawność]] pomiarów [[stężenie zapachowe|stężenia zapachowego]], kontrolowana w ramach regularnych ocen wewnątrzlaboratoryjnych i okresowych testów międzylaboratoryjnych{{r|PN-EN 13725:2007}}.

W Europie [[olfaktometria|olfaktometryczne]] pomiary stężenia [[odorant]]ów w próbkach gazów [[emisja zanieczyszczeń|emitowanych]] do atmosfery są wykonywane metodą [[Olfaktometria#Olfaktometria dynamiczna (PN-EN 13725)|olfaktometrii dynamicznej]], zgodnie z [[Polska Norma|normą PN-EN]] 13725{{r|PN-EN 13725:2007}} (dosłowne tłumaczenie EN 13725:2003{{r|CEN-CENELEC}}). Parametry poprawności i precyzji wyznacza się z użyciem [[materiał odniesienia|materiału odniesienia]] ([[Butanol|''n''-butanolu]]), dla którego ustalono „przyjętą wartość odniesienia” (''EROM''<ref group="uwaga">Skrót ''EROM'' oznacza ''European Reference Odour Mass'': '''1 EROM ≡ 123 μg ''n''-butanolu ≡ 1 ouE mieszaniny odorantów'''
Zgodnie z PN-EN 13725 „czujnikiem” olfaktometru jest [[Olfaktometria#Zespół|zespół]] oceniających, których indywidualny próg wyczuwalności zapachu mieści się w zakresie 62–246 μg ''n''-butanolu/m³.</ref>).
Wyznaczone parametry porównuje się ze wskazanymi w normie kryteriami jakości, które zostały [[walidacja (technika)|zwalidowane]] podczas ''Międzylaboratoryjnego Porównania Olfaktometrycznego'' ([[język angielski|ang.]] ''Interlaboratory Comparison for Olfactometry), ICO'' w roku 1996{{r|PN-EN 13725:2007|the validation of the draft EN}}.

O wykonaniu pomiarów w laboratorium zgodnie z PN-EN 13725 można mówić, jeżeli spełnienie jej wymagań potwierdzono w czasie opisanych w normie prób eksploatacyjnych. Próby powinny być wykonywane jako „badania biegłości” (ang. ''proficiency testing'') – międzylaboratoryjne badania porównawcze, koordynowane przez [[certyfikat|certyfikowaną]] jednostkę zewnętrzną<ref group="uwaga">W PN-EN 13725 jakości laboratoriów olfaktometrycznych dotyczy rozdz. 5. „Eksploatacyjne wymagania dotyczące jakości” (s. 19) oraz załączniki informacyjne: Załącznik C – Przykład obliczeń dokładności i niestabilności przyrządu (s. 54); Załącznik D – Przykład obliczeń pomiarów odorymetrycznych w jednym laboratorium (s. 57).</ref>{{r|PN-EN 13725:2007|EN 45020|PN-EN ISO/IEC 17000}}.

== Podstawy olfaktometrii ==
[[Plik:Stanowiska TO7.JPG|thumb|150px|Stanowisko członka [[Olfaktometria#Zespół|zespołu]] przy [[olfaktometr]]ze]]
Olfaktometryczne pomiary stężenia zapachowego są jedną z metod [[analiza sensoryczna|analizy sensorycznej]]{{r|ISO 5492}}. Są wykonywane zgodnie normą europejską, wydaną przez [[Europejski Komitet Normalizacyjny]] (ang. ''European Committee for Standardization'') w roku 2003, a w roku 2005 uznaną przez [[Polski Komitet Normalizacyjny]] za [[Polska Norma|PN-EN (U)]]. Dwa lata później została wydana wersja polskojęzyczna: PN-EN 13725:2007 „Jakość powietrza – Oznaczanie stężenia zapachowego metodą olfaktometrii dynamicznej”{{r|PN-EN 13725:2007|Normalizacja 2005|Wod-Kanal 2008}}.

W czasie pomiarów strumień próbki badanego gazu jest rozcieńczany strumieniem czystego powietrza z użyciem [[olfaktometr]]u dynamicznego. Określa się wartość stopnia rozcieńczenia, po którym jest osiągany zespołowy [[próg wyczuwalności zapachu]]. Stężenie zapachowe (wynik pojedynczego pomiaru) jest [[średnia geometryczna|średnią geometryczną]] z co najmniej 8 lub 12 zgodnych wyników oznaczeń indywidualnych (co najmniej 4 osoby, co najmniej 2 lub 3 cykle prezentacji jednej serii rozcieńczeń, zależnie od regulaminu laboratorium){{r|PN-EN 13725:2007|Normalizacja 2005|Wod-Kanal 2008}}.

== Pojęcia dotyczące jakości pomiarów ==
Kontrolę jakości pomiarów olfaktometrycznych wykonuje się tak, jak w przypadku innych [[pomiar]]ów{{r|Anal bledow|ENV 13005}}. Ogólne zasady postępowania i pojęcia zdefiniowano w normach międzynarodowych ([[Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna|ISO]]) i europejskich ([[Europejski Komitet Normalizacyjny|EN]]), np. [[PN-ISO 5725-1]]:2002{{r|ISO 5725-1}}, [[PN-ISO 5725-2]]:2002{{r|ISO 5725-2}}, [[PN-ISO 5725-3]]:2002{{r|ISO 5725-3}}, [[PN-ISO 5725-4]]:2002{{r|ISO 5725-4}}, [[PN-ISO 6879]]:2000{{r|ISO 6879}}, [[EN ISO/IEC 17000]]:2006{{r|PN-EN ISO/IEC 17000}}, [[PN-EN ISO 9169]]:2011{{r|ISO 9169}}, [[PN-EN 45020]]:2009{{r|EN 45020}}.

W przypadku olfaktometrii normalizacja była zadaniem trudnym, ponieważ jedna „wartość rzeczywista” stężenia zapachowego zanieczyszczeń powietrza nie istnieje. Jest to związane z dużym zróżnicowaniem wrażliwości [[węch]]u w populacji ogólnej na [[zapach]] różnych [[związek chemiczny|związków chemicznych]] i ich [[mieszanina|mieszanin]]. Z tego powodu{{r|Harreveld 2004}}:
* za [[czujnik|czujnik pomiarowy]] uznano zespół reprezentatywny dla [[populacja standardowa|populacji standardowej]], grupę ludzi o podobnej wrażliwości węchu na zapach wskazanego certyfikowanego [[materiał odniesienia|materiału odniesienia]] (''CRM''{{r|ISO 5725-4}}, ''n''-butanol); kontrola tej wrażliwości odgrywa rolę [[Wzorcowanie|kalibracji przyrządu pomiarowego]] (zobacz też [[wymagania metrologiczne]]);
* za „wartość odniesienia”{{r|ISO 5725-1}} umożliwiającą [[Walidacja (technika)|walidację]] pomiarów, uznano próg wyczuwalności zapachu ''n''-butanolu (z uwzględnieniem naturalnej dla [[zmysł]]ów [[niepewność rozszerzona pomiaru|niepewności pomiarów]]): 1 ouE/m³ ≡ 123 μg ''n''-butanolu/m³, gdzie symbol ouE oznacza specjalistyczną [[jednostka miary|jednostkę miary]] – [[europejska jednostka zapachowa|europejską jednostkę zapachową]].

[[Plik:High accuracy Low precision.svg|thumb|150px|Dużą [[dokładność i precyzja metody pomiaru|dokładność mało precyzyjnych]] [[pomiar]]ów [[olfaktometria|olfaktometrycznych]] można osiągnąć dzięki wielokrotnym powtórzeniom oznaczeń.]]
''Dokładność pomiaru'' stężenia zapachowego (''c''od [ouE/m³]) to stopień zgodności między uzyskanym wynikiem a przyjętą wartością odniesienia, określoną na podstawie rzeczywistego [[Stężenie|stężenia]] ''n''-butanolu w próbce. W przypadku obliczeń dotyczących zbioru wyników badań bierze się pod uwagę wspólny błąd systematyczny (obciążenie){{r|ISO 5725-1|PN-EN 13725:2007}}.

''Badania powtarzalności'' są wykonywane w ustalonych warunkach: ta sama metoda, identyczny materiał doświadczalny, to samo laboratorium, ten sam operator, to samo wyposażenie. Analizowany jest zbiór niezależnych wyników uzyskanych w krótkich odstępach czasu. ''Granicę powtarzalności'' zdefiniowano zakładając, że jest akceptowane prawdopodobieństwo 0,05 wystąpienia różnicy między dwoma wynikami pomiarów. Granicą powtarzalności jest minimalna wartość różnicy, która spełnia ten warunek (definicja zgodna z ISO 5725{{r|ISO 5725-1}}).

''Badania odtwarzalności'' wykonuje się stosując jednakowe metody i materiały doświadczalne, ale w różnych laboratoriach, z użyciem różnego wyposażenia i przez różnych operatorów. ''Granicę odtwarzalności'' zdefiniowano analogicznie jak granicę powtarzalności{{r|ISO 5725-1}}.

Powtarzalność i odtwarzalność pomiarów olfaktometrycznych jest zależna od:
* jakości wyposażenia laboratorium, w tym od sprawności sprzętu rozcieńczającego (precyzja i powtarzalność rozcieńczeń),
* sensorycznej sprawności członków zespołu oceniającego zapach (zespół jako czujnik),
* zgodności stosowanych w laboratorium procedur z wymaganiami normy (np. przestrzeganie kodeksu postępowania osób oceniających, sposoby pobierania, przechowywania i transportu próbek, harmonogram i warunki pomiarów).

== Badania jakości laboratorium ==
W normie PN-EN 13725 określono wymagania dotyczące warunków i sposobów prowadzenia pomiarów olfaktometrycznych. Najdokładniej opisano sposoby kontrolowania:
* jakości urządzeń stosowanych do mieszania strumieni badanego gazu i czystego powietrza (np. sprawność olfaktometrów),
* węchowej wrażliwości osób oceniających zapach rozcieńczonych próbek (sprawność sensoryczna członków zespołu),
* ogólnej dokładności pomiarów, zależnej czynników wyżej wymienionych i innych.

W wielu sytuacjach dokładność pomiarów jest ściśle związana z jakością stosowanego sprzętu i prawidłowością procedury pobierania próbek (np. jakość sond i pojemników na próbki{{r|Sampling bags}}). Przyczyną dużych błędów mogą być procesy zachodzące w czasie pobierania próbek gorących i wilgotnych. W tych przypadkach badany gaz jest wstępnie rozcieńczany (dynamicznie lub statycznie) przed wprowadzeniem do worków na próbki, co stanowi pierwszy etap analizy olfaktometrycznej.

=== Jakość olfaktometru i innych urządzeń rozcieńczających ===
Kalibrację olfaktometru i innych urządzeń rozcieńczających wykonuje się co najmniej raz w roku (częściej, jeżeli taka potrzeba wynika z historii kalibracji przechowywanej w archiwum). Dla danej serii rozcieńczeń określa się parametry dokładności i niestabilności, które są porównywane z wymaganiami PN-EN 13725.

W czasie kalibracji są stosowane:
* gazy wskaźnikowe zapewniające stabilność stosowanej metody analitycznej (rozszerzona niepewność ±3% lub mniejsza dla około 15% i 90% [[Zakres pomiarowy|zakresu pomiarowego]]); np. [[tlenek węgla]] (analiza NDIR) lub – w przypadku kalibracji aparatów bez regulatorów strumienia masy – propan (GC FID) lub SF6 (ECD lub IR),
* odpowiednie przyrządy kontrolne o udokumentowanej dokładności, wyższej o [[rząd wielkości]] niż wymagany poziom dokładności kalibrowanego urządzenia.

Oznaczenia wykonuje się co najmniej 10-krotnie dla co najmniej pięciu ustawień jednej serii rozcieńczeń.

Określana jest dokładność rozcieńczenia, wyrażana przez:
* poprawność – obciążenie wewnątrzlaboratoryjne (<math>\delta_{w,d};</math> dolny indeks <math>d</math> – od ang. ''dilution''; rozcieńczenie), obliczane zwykle z użyciem wartości odniesienia dla ustawienia rozcieńczenia <math>(\mu_d),</math> określanej zwykle na podstawie poprzedniej kalibracji,
* precyzję – granicę powtarzalności rozcieńczenia <math>(r_d),</math> parametr charakteryzujący różnice między średnim stężeniem wyznaczanym po kolejnych ustawieniach tego samego rozcieńczenia,
* niestabilność <math>(I_d)</math> – parametr charakteryzujący zmiany stężenia w czasie jednej prezentacji, obliczany na podstawie wyników co najmniej 10 kolejnych obserwacji; wynik analizy dotyczącej jednego ustawienia <math>(y_{i,d})</math> powinien składać się z co najmniej 10 „obserwacji” <math>(o_j),</math> wykonywanych co nie więcej niż 10 s (podstawa obliczeń [[odchylenie standardowe|odchylenia standardowego]] niestabilności, <math>s_{I,d}</math>)

W czasie badań dokładności rozcieńczania (poprawności i precyzji) dla każdego z wybranych ustawień oblicza wartości średnie <math>\overline{y}_{w,d}</math> oraz 95% [[przedział ufności]] dla dokładności tych rozcieńczeń:
: <math>d_{w,d} - A_{w,d} \cdot r_d \leqslant \delta_{w,d} \leqslant d_{w,d} + A_{w,d} \cdot r_d,</math>

gdzie:
* oszacowanie obciążenia ustawienia rozcieńczenia: <math>d_{w,d} = \overline{y}_{w,d} - \mu_d,</math>
* współczynnik statystyczny <math>A_{w,d} = \sqrt\frac{1}{2n},</math>
* granica powtarzalności <math>(r_d),</math> obliczona na podstawie odchylenia standardowego <math>(s_{r,d})</math> w zbiorze wyników uzyskanych po kolejnych ustawieniach jednego rozcieńczenia: <math>r_d = t \cdot \sqrt 2 \cdot s_{r,d}.</math>

'''Ustalono, że dokładność <math>(A_d)</math> serii rozcieńczeń powinna spełniać warunek:'''
: <math>A_d = \frac {(|d_{w,d}| + A_{w,d} \cdot r_d)}{\mu_d} \leqslant 0{,}20.</math>

'''Dla niestabilności rozcieńczenia (''I''d) ustalono kryterium:'''
: <math>I_d = \left( \frac {1{,}96 \cdot s_{I,d}}{y_{i,d}} \right) \cdot 100\% \leqslant 5\%.</math>

=== Sprawność sensoryczna zespołu ===
[[Plik:Select of panel.svg|thumb|250px|Wyniki badań węchowej wrażliwości kandydata do [[Olfaktometria#Zespół|zespołu]] (przykład)]]
Zgodnie z PN-EN 13725 węch członków [[Olfaktometria#Zespół|zespołu]], pełniącego funkcję czujnika pomiarowego, jest oceniany z wykorzystaniem ''n''-butanolu. Określana jest wysokość indywidualnego progu wyczuwalności zapachu tego związku (''ITE''''n''-butanol; ang. ''Individual Threshold Estimate'') i zmienność progu.

'''Muszą spełniać następujące kryteria:'''
# antylogarytm z odchylenia standardowego ''s''ITE, obliczonego z log ''ITE'',
jest mniejszy niż 2,3 (''ITE'' wyraża się w jednostkach [[stężenie masowe|stężenia masowego]]),
# średnia geometryczna dla wartości ''ITE''n-butanol mieści się
między 0,5-krotną a 2-krotną wartością odniesienia (62 µg/m³ do 246 µg/m³, czyli 20–80 [[Sposoby zapisu bezwymiarowego stosunku dwóch wielkości|ppb]]).

Zgodność z kryteriami jest systematycznie sprawdzana, a wyniki wszystkich oznaczeń ''ITE''''n''-butanol są archiwizowane. W olfaktometrycznych badaniach próbek środowiskowych lub przemysłowych mogą uczestniczyć tylko te osoby, które w czasie ostatnich 10–20 pomiarów ''ITE''''n''-butanol spełniały kryteria selekcji.

=== Wewnątrzlaboratoryjne badania eksploatacyjne ===
Wewnątrzlaboratoryjne badania dokładności są wykonywane przede wszystkim z użyciem [[certyfikat|certyfikowanego]] [[odorant]]u odniesienia ([[Butanol|''n''-butanol]]), dla którego jest znana [[wartość oczekiwana]] <math>(\mu),</math> zastępująca „wartość rzeczywistą” stężenia zapachowego.

Określana jest dokładność, wyrażana przez:
* poprawność – obciążenie wewnątrzlaboratoryjne <math>(\delta_w),</math>
* precyzję – granica powtarzalności <math>(r).</math>

W czasie wewnętrznej kontroli jakości pomiarów wykonuje się co najmniej <math>n = 10</math> pomiarów stężenia zapachowego w próbce i oblicza wartość średnią <math>\overline{y}_w</math> oraz 95% przedział ufności dla obciążenia wewnątrzlaboratoryjnego:
: <math>d_w - A_w \cdot r \leqslant \delta_w \leqslant d_w + A_w \cdot r,</math>

gdzie:
* oszacowanie obciążenia wewnątrzlaboratoryjnego: <math>d_w = \overline{y}_w - \mu,</math>
* współczynnik statystyczny <math>A_w = \sqrt\frac{1}{2n},</math>
* granica powtarzalności <math>(r),</math> obliczona na podstawie odchylenia standardowego <math>(s_r){:}</math> <math>r = t \cdot \sqrt 2 \cdot s_r.</math>

'''Kryteria dokładności i powtarzalności określono stosując zmienną pomiarową <math>A_{od}{:}</math>'''
: <math>A_{od} = |d_w| + (A_w \cdot r) \leqslant 0{,}217.</math>

'''Dodatkowo określono kryterium precyzji (granica powtarzalności) jako:'''
: <math>r \leqslant 0{,}477</math> lub <math>10^r \leqslant 3{,}0.</math>

Wewnątrzlaboratoryjne badania jakości pomiarów stężenia zapachowego w próbkach zawierających inne odoranty ograniczają się do określania precyzji. Ustalenie poprawności (obciążenia) nie jest możliwe, ponieważ nie jest dostępna wartość oczekiwana. Przyjmuje się, że poprawność jest taka sama jak w czasie oznaczeń z użyciem ''n''-butanolu.

=== Badania międzylaboratoryjne ===
Zaleca się, aby oznaczenia dokładności laboratorium były organizowane przez niezależne certyfikowane jednostki, zajmujące się przygotowaniem i dystrybucją próbek, równocześnie analizowanych w różnych laboratoriach („test okrężny”, ''ring-test''{{r|Ring test|Ringversuch}}). Badania umożliwiają ustalenie dokładności oznaczeń stężenia zapachowego w próbkach zawierających n-butanol, inne czyste związki chemiczne lub mieszaniny odorantów (np. w próbkach środowiskowych). W przypadku stosowania odorantów innych niż n-butanol za wartość oczekiwaną uznaje się średnią z wyników uzyskiwanych w różnych laboratoriach.

Międzylaboratoryjne badania zgodności wyników pomiarów olfaktometrycznych były prowadzone w Holandii i w [[Niemcy|Niemczech]] od lat 80. XX w. Od roku 2003 koordynuje je prywatna firma OLFAtec GmbH (Niemcy), która uzyskała akredytację zgodnie z EN ISO/IEC 17020:2004{{r|Proficiency art2009|Comparison 2014}}.

== Wyniki ICO 2000, 2003, 2005, 2007, 2011 ==
Międzylaboratoryjne badania olfaktometryczne były prowadzone na dużą skalę już w latach 80. XX w., głównie w Niemczech i Holandii. Ich wyniki zostały wykorzystane w ramach prac Grupy Roboczej WG2 Odours w Europejskim Komitecie Normalizacyjnym, kierowanej przez [[Anton Philip van Harreveld|A.P. van Harrevelda]], w czasie opracowywania projektu normy{{r|Harreveld 1993|Heeres Harssema 1993|ICO 2000}}.
W badaniach wykonanych na podstawie projektu z roku 2000 uczestniczyło 31 laboratoriów z czterech krajów Europy Środkowej. Wykonywano testy z użyciem trzech czystych związków chemicznych (''n''-butanol, [[siarkowodór]], [[tetrahydrotiofen]]) oraz naturalnej mieszaniny odorantów (zapach kawy). Stwierdzono, że laboratoria pracujące zgodnie z nowym standardem uzyskują większą niż inne powtarzalność i odtwarzalność{{r|ICO 2000}}.

W roku ustanowienia EN 13725:2003 w ICO uczestniczyło 51 laboratoriów z 12 krajów, a w roku 2005 – 47 laboratoriów z 15 krajów{{r|ICO 2005}}. W zakres testu ''RV Standard'' (test zgodności wyników, skrót ''RV'' od [[język niemiecki|niem.]] ''Ringversuch'') wchodziło oznaczenie stężenia zapachowego w 4 próbkach, dostarczonych przez ''OLFAtec GmbH'', zawierających ''n''-butanol (dwa różne stężenia) oraz [[Tetrahydrotiofen|THT]] i ''SFREE''<ref group="uwaga">Bezsiarkowy nawaniacz gazu ziemnego, stosowany zamiast THT.</ref>{{r|SFREE}} ([[Odorant|nawaniacze]] gazu miejskiego). Porównując liczbę poprawnych wyników uzyskanych w poszczególnych laboratoriach, stwierdzono duży postęp w czasie dwóch lat. W roku 2003 cztery poprawne wyniki uzyskano w 8 (ok. 16%), a w roku 2005 w 18 laboratoriach (ok. 38%).

Trudniejsze okazało się uzyskanie potwierdzenia wymaganej powtarzalności i poprawności oznaczeń stężenia ''n''-butanolu. W roku 2005 do testu ''RV PLUS'' (10 próbek o różnym stężeniu ''n''-butanolu w azocie) przystąpiło 10 laboratoriów. Tylko dwa z nich uzyskały potwierdzenie zgodności z kryterium powtarzalności (''r'') i poprawności (''A''), a trzy dodatkowe spełniały jedno z kryteriów (''r'' lub ''A''){{r|ICO 2005}}.

W 2007 roku w badaniu biegłości z użyciem ''n''-butanolu uczestniczyło 29 laboratoriów. Wszystkie kryteria statystyczne EN 13725 spełniło 12 z nich. Wśród laboratoriów, które nie uzyskały wymaganej dokładności znalazły się jednostki akredytowane zgodnie z ISO 17025, co potwierdza potrzebę stosowania ICO{{r|Proficiency art2009}}.

W 2011 w analogicznych badaniach wzięło udział 35 zespołów olfaktometrycznych z 14 krajów (Niemcy, Dania, [[Wielka Brytania]], Belgia, Francja, Włochy, Holandia, Hiszpania, Austria, Kanada, Chile, Estonia, Szwajcaria i – po raz pierwszy – Polska). Oba kryteria spełniło 19 laboratoriów. Laboratorium z Polski znalazło się wśród siedmiu, które spełniły tylko jedno z nich. Żadnego kryterium nie spełniło 9 zespołów{{r|ICO2011}}.

== Zobacz też ==
* [[dokładność japońskich testów olfaktometrycznych]]

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Przypisy ==
<references>
* <ref name="PN-EN 13725:2007">{{cytuj stronę |url = http://sklep.pkn.pl/pn-en-13725-2007p.html |tytuł = Jakość powietrza. Oznaczanie stężenia zapachowego metodą olfaktometrii dynamicznej (ang. Air quality – Determination of odour concentration by dynamic olfactometry; fr. Qualité de l’air – Détermination de la concentration d’une odeur par olfactométrie dynamique; niem. Luftbeschaffenheit – Bestimmung der Geruchsstoffkonzentration mit dynamischer Olfaktometrie) |autor = Polski Komitet Normalizacyjny, NKP 280 |opublikowany = PKN Warszawa |rok = 2007 |język = pl |archiwum = https://web.archive.org/web/20140727005009/http://sklep.pkn.pl/pn-en-13725-2007p.html |zarchiwizowano = 2014-07-27 |data dostępu = 2014-07-25}}</ref>
* <ref name="CEN-CENELEC">{{cytuj stronę |url = http://www.cen.eu/CEN/news/pressreleases/Pages/odours.aspx |tytuł = Objective assessment of odours |nazwisko = van Harreveld |imię = Ton |opublikowany = CEN-CENELEC Management Centre |język = en |data dostępu = 2011-06-29}}</ref>
* <ref name="Harreveld 2004">{{cytuj pismo |nazwisko = Van Harreveld |imię = A.P. |tytuł = Odour management tools-filling the gaps |czasopismo = Water Sci. Technol. |pmid = 15484736 |wolumin = 50 |wydanie = 4 |strony = 1–8 |język = en |rok = 2004}}</ref>
* <ref name="Normalizacja 2005">{{cytuj pismo |nazwisko = Kośmider |imię = J. |nazwisko2 = Krajewska |imię2 = B. |tytuł = Normalizacja olfaktometrii dynamicznej. Podstawowe pojęcia i jednostki miar |url = http://www.odory.zut.edu.pl/fileadmin/pliki/odory/pdf/NORMALIZACJA_2005.pdf |czasopismo = Normalizacja |oznaczenie = nr 1 |strony = 15–22 |rok = 2005 |język = pl}}</ref>
* <ref name="Wod-Kanal 2008">{{cytuj pismo |nazwisko = Kośmider |imię = J. |tytuł = Pomiary stężeń zapachowych metodą olfaktometrii dynamicznej (PN-EN 13725:2007) |url = http://www.zut.edu.pl/fileadmin/pliki/odory/pdf/WOD_KANAL_2006_Pom_st_zap.pdf |czasopismo = Wodociągi – Kanalizacja |oznaczenie = nr 10 |strony = 34–35 |rok = 2007 |język = pl}}</ref>
* <ref name="Sampling bags">{{cytuj pismo |nazwisko = van Harreveld |imię = A.P. |tytuł = Odor concentration decay and stability in gas sampling bags |czasopismo = J. Air Waste Manag. Assoc. |pmid = 12568253 |wydanie = 1 |wolumin = 53 |strony = 51–60 |język = en |data = styczeń 2003}}</ref>
* <ref name="the validation of the draft EN">{{cytuj pismo |nazwisko = van Harreveld |imię = A.P |nazwisko2 = Heeres |imię2 = P. |tytuł = The validation of the draft European CEN standard for dynamic olfactometry by an interlaboratory comparison on n-butanol |url = https://archive.ph/20130430002935/http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&cpsidt=2862787 |czasopismo = Gefahrstoffe Reinhaltung der Luft |wydawca = Springer |miejsce = Düsseldorf |wydanie = 10 |wolumin = 57 |strony = 393–398 |issn = 0949-8036 |język = en |rok = 1997}}</ref>
* <ref name="Ring test">{{cytuj stronę |url = http://www.proz.com/kudoz/english_to_polish/mathematics_statistics/3522571-ring_test.html#7973560 |tytuł = Tłumaczenie zwrotu „ring test” |praca = English_to_polish/mathematics_statistics |opublikowany = www.proz.com |język = pl |data dostępu = 2011-06-29}}</ref>
* <ref name="Ringversuch">{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20110228073146/http://www.olfatec.de:80/web2/de/hauptbereich/ringversuche/en-137252003/ |tytuł = Ringversuch/Eignungsprüfung nach DIN EN 13725:2003 |autor = OLFAtec GmbH – ein Unternehmen der Odournet Holding b.v |język = de |data dostępu = 2010-10-16}}</ref>
* <ref name="ICO 2000">{{cytuj pismo |nazwisko = Mannebeck |imię = D. |nazwisko2 = Mannebeck |imię2 = H. |tytuł = Interlaboratory comparison of dynamic olfactometry in Central Europe 2000 |czasopismo = Water Sci Technol. |pmid = 117624 |wydanie = 9 |wolumin = 44 |rok = 2001}}</ref>
* <ref name="ICO 2005">Maxeiner Bjoern, ''Olfactometric Interlaboratory Comparison Test 2005'', WEF/AWWA Odors and Air Emissions wyd. OLFATec GmbH 2006.</ref>
* <ref name="Proficiency art2009">{{cytuj pismo |nazwisko = van Harreveld |imię = A.P. |nazwisko2 = Mannebeck |imię2 = D. |nazwisko3 = Maxeiner |imię3 = B. |tytuł = Proficiency testing as the key element in implementing EN13275 olfactometry |czasopismo = Water Sci. Technol. |wydanie = 8 |wolumin = 59 |strony = 1649–1655 |język = en |rok = 2009 |pmid = 19403979 |doi = 10.2166/wst.2009.122}}</ref>
* <ref name="Comparison 2014">{{cytuj stronę |url = http://olores.org/pl/?option=com_content&view=article&id=330:the-odournet-international-comparison-of-olfactometry-2014-will-include-a-complex-odour&catid=1:content&Itemid=40&lang=pl |tytuł = The Odournet International Comparison of Olfactometry 2014 will include a complex odour |opublikowany = olores.org |język = en |data dostępu = 2014-07-25}}</ref>
* <ref name="Anal bledow">{{cytuj stronę |url = http://web.archive.org/web/20101122213709/http://www.eti.pg.gda.pl:80/katedry/kose/dydaktyka/Metrologia/analiza_bledow.pdf |tytuł = Analiza błędów i niepewności pomiarów |praca = Materiały dydaktyczne PG. Metrologia |opublikowany = www.eti.pg.gda.pl |język = pl |data dostępu = 2017-03-20}}</ref>
* <ref name="ISO 5725-1">{{cytuj książkę |tytuł = Dokładność (poprawność i precyzja) metod pomiarowych i wyników pomiarów |url = https://sklep.pkn.pl/index.php?a=show&m=product&pid=460571&page=1 |część = 1 |tytuł części = Ogólne zasady i definicje |język = pl |wydawca = Polski Komitet Normalizacyjny |data dostępu = 2011-07-05}}</ref>
* <ref name="ISO 5725-2">{{cytuj książkę |tytuł = Dokładność (poprawność i precyzja) metod pomiarowych i wyników pomiarów |url = https://sklep.pkn.pl/index.php?a=show&m=product&pid=460572&page=1 |część = 2 |tytuł części = Podstawowa metoda określania powtarzalności i odtwarzalności standardowej metody pomiarowej |język = pl |wydawca = Polski Komitet Normalizacyjny |data dostępu = 2011-07-05}}</ref>
* <ref name="ISO 5725-3">{{cytuj książkę |tytuł = Dokładność (poprawność i precyzja) metod pomiarowych i wyników pomiarów |url = http://sklep.pkn.pl/pn-iso-5725-3-2002p.html |część = 3 |tytuł części = Pośrednie miary precyzji standardowej metody pomiarowej |język = pl |wydawca = Polski Komitet Normalizacyjny |data dostępu = 2011-07-05}}</ref>
* <ref name="ISO 5725-4">{{cytuj książkę |tytuł = Dokładność (poprawność i precyzja) metod pomiarowych i wyników pomiarów |url = http://sklep.pkn.pl/pn-iso-5725-4-2002p.html |część = 4 |tytuł części = Podstawowe metody wyznaczania poprawności standardowej metody pomiarowej |język = pl |wydawca = Polski Komitet Normalizacyjny |data dostępu = 2011-07-05}}</ref>
* <ref name="ENV 13005">{{cytuj stronę |url = http://www.bipm.org/utils/common/documents/jcgm/JCGM_100_2008_E.pdf |tytuł = Guide to the expression of uncertainty in measurement |rok = 1993 |praca = International Organization for Standardization, Genewa, ISO |opublikowany = www.bipm.org |język = en |data dostępu = 2011-07-02}}</ref>
* <ref name="ISO 9169">{{cytuj |tytuł = Jakość powietrza – Definicje i wyznaczanie charakterystyk działania automatycznego systemu pomiarowego |url = http://sklep.pkn.pl/pn-en-iso-9169-2011p.html |język = pl |wydawca = Polski Komitet Normalizacyjny |data dostępu = 2014-07-25 |archiwum = https://web.archive.org/web/20140727102827/http://sklep.pkn.pl/pn-en-iso-9169-2011p.html |zarchiwizowano = 2014-07-27}}</ref>
* <ref name="ISO 5492">{{cytuj |tytuł = Analiza sensoryczna – Terminologia |url = http://sklep.pkn.pl/pn-en-iso-5492-2009e.html |język = pl |wydawca = Polski Komitet Normalizacyjny |data dostępu = 2014-07-25 |archiwum = https://web.archive.org/web/20140727105638/http://sklep.pkn.pl/pn-en-iso-5492-2009e.html |zarchiwizowano = 2014-07-27}}</ref>
* <ref name="ISO 6879">{{cytuj |tytuł = Jakość powietrza – Charakterystyki sprawności metod pomiaru jakości powietrza i pojęcia pokrewne dotyczące tych metod |url = http://sklep.pkn.pl/pn-iso-6879-2000p.html |język = pl |wydawca = Polski Komitet Normalizacyjny |data dostępu = 2014-07-25 |archiwum = https://web.archive.org/web/20140727103409/http://sklep.pkn.pl/pn-iso-6879-2000p.html |zarchiwizowano = 2014-07-27}}</ref>
* <ref name="EN 45020">{{cytuj |tytuł = Normalizacja i dziedziny związane – Terminologia ogólna |url = http://sklep.pkn.pl/pn-en-45020-2009p.html |język = pl |wydawca = Polski Komitet Normalizacyjny |data dostępu = 2014-07-25 |archiwum = https://web.archive.org/web/20140727110150/http://sklep.pkn.pl/pn-en-45020-2009p.html |zarchiwizowano = 2014-07-27}}</ref>
* <ref name="PN-EN ISO/IEC 17000">{{cytuj |tytuł = Ocena zgodności – Terminologia i zasady ogólne |url = http://sklep.pkn.pl/pn-en-iso-iec-17000-2006p.html |język = pl |wydawca = Polski Komitet Normalizacyjny |data dostępu = 2011-07-05 |archiwum = https://web.archive.org/web/20140727104226/http://sklep.pkn.pl/pn-en-iso-iec-17000-2006p.html |zarchiwizowano = 2014-07-27}}</ref>
* <ref name="Harreveld 1993">{{cytuj książkę |tytuł = Materiały Międzynarodowego Seminarium ODOURS – Control, Regulations, Measurements ODOURS’1993 |url = http://www.odory-szczecin.ps.pl/index.php?page=a-p-van-harreveld---european-standardisation-of-olfactometry |wydawca = Ekochem |miejsce = Szczecin |rok = 1993 |strony = 140–156 |rozdział = European standardisation of olfactometry |nazwisko r = van Harreveld |imię r = A.P.}}</ref>
* <ref name="Heeres Harssema 1993">{{cytuj książkę |tytuł = Materiały Międzynarodowego Seminarium ODOURS – Control, Regulations, Measurements ODOURS’1993 |url = http://www.odory-szczecin.ps.pl/index.php?page=p-heeres-h-haressema---an-interlaboratory-study-n-butanol |wydawca = Ekochem |miejsce = Szczecin |rok = 1993 |strony = 121–129 |rozdział = An interlaboratory study on the odor measurements of n-butanol |nazwisko r = Heeres |imię r = P. |nazwisko2 r = Harssema |imię2 r = H.}}</ref>
* <ref name="SFREE">{{cytuj stronę |url = http://www.chem-met.com.pl/gasodor.html |tytuł = Gasodor S-FREE – bezsiarkowy nawaniacz do gazu ziemnego |opublikowany = www.chem-met.com.pl |język = pl |data dostępu = 2011-07-02}}</ref>
* <ref name="ICO2011">''Interlaboratory Comparison Olfactometry'' 2011, {{cytuj stronę |url = http://www.odory.zut.edu.pl/szkola-olfaktometrii/start/odory-olfaktometria-aktualnosci/article/w-dniach-20821125-czerwca-zespol-pracowni-bedzie-wykonywal-testy-interlaboratory-comparison-o.html |tytuł = ZUT > ODORY, OLFAKTOMETRIA… Aktualności |opublikowany = www.zut.edu.pl |język = pl |archiwum = https://web.archive.org/web/20150924055123/http://www.odory.zut.edu.pl/szkola-olfaktometrii/start/odory-olfaktometria-aktualnosci/article/w-dniach-20821125-czerwca-zespol-pracowni-bedzie-wykonywal-testy-interlaboratory-comparison-o.html |zarchiwizowano = 2015-09-24 |data dostępu = 2011-09-22}}</ref>
</references>

[[Kategoria:Odory]]
[[Kategoria:Metrologia]]


text:
# Kilby
Kilby – wieś w Anglii, w hrabstwie Leicestershire, w dystrykcie Blaby. Leży 11 km na południe od miasta Leicester i 133 km na północny zachód od Londynu.

wikiname: plwiki

title: Kilby

in_language: pl

wikitext:
{{inne znaczenia|wsi w Anglii|[[Kilby (ujednoznacznienie)|inne znaczenia tej nazwy]]}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Kilby
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |alt zdjęcia                  =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             = Kilby
 |państwo                      = Anglia
 |1. jednostka administracyjna = [[East Midlands]]
 |2. jednostka administracyjna = [[Leicestershire]]
 |3. jednostka administracyjna =
 |4. jednostka administracyjna = [[Blaby (dystrykt)|Blaby]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          =
 |liczba ludności              =
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     = Leicestershire
 |współrzędne                  = 52°33′N 1°5′W
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Kilby''' – [[wieś]] w [[Anglia|Anglii]], w hrabstwie [[Leicestershire]], w [[dystrykt|dystrykcie]] [[Blaby (dystrykt)|Blaby]]. Leży 11 km na południe od miasta [[Leicester]] i 133 km na północny zachód od [[Londyn]]u<ref>{{cytuj stronę|url=http://getamap.ordnancesurvey.co.uk/getamap/frames.htm?mapAction=gaz&gazName=g&gazString=SP6214895118|tytuł=Kilby na mapie|opublikowany=getamap.ordnancesurvey.co.uk|język=en|data dostępu=2010-10-06}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Wsie w hrabstwie Leicestershire]]

title: Kilby

Państwo: Wielka Brytania

Kraj: Anglia

Region: East Midlands

Hrabstwo: Leicestershire

Dystrykt: Blaby


text:
# Dominika Paleta
Dominika Paleta (ur. 23 października 1972 w Krakowie) – meksykańska aktorka pochodzenia polskiego.
Znana w Polsce m.in. z telenowel: Paulina (1998), Tajemnice pocałunku (2000), Virginia (2001) i Triumf miłości (2010). Córka Zbigniewa Palety (muzyka) i Barbary Paciorek. Siostra aktorki Ludwiki.

## Życiorys
W dzieciństwie wyjechała wraz z rodzicami i młodszą siostrą do Meksyku, gdzie ojciec aktorki, Zbigniew Paleta, otrzymał atrakcyjną ofertę pracy. Tam osiedli na stałe. Studiowała historię sztuki na Uniwersytecie Iberoamerykańskim w mieście Meksyk.
Jako aktorka debiutowała w 1997 r. w telenoweli „Amada Enemiga”. W 1998 roku została laureatką Eres Award dla Najlepszej Nowej Artystki za rolę Gemy w serialu „La Usurpadora” (w Polsce znanym pt. „Paulina”). To ona namówiła swoją siostrę na udział w castingu, co zapoczątkowało karierę aktorską Ludwiki.
Dominika Paleta posługuje się trzema językami: polskim, angielskim i hiszpańskim. Jej mężem jest aktor Fabián Ibarra, ma z nim dwie córki: Maríę i Aitanę.

## Filmografia

### Seriale
- 1997: Amada Enemiga jako Jessica Quijano Proal
- 1998: Paulina (La Usurpadora) jako Gema Durán Bracho
- 1999: Tres Mujeres jako Raquel Lerdo Muñoz
- 2000: Tajemnice pocałunku (Por un beso) jako Fernanda Lavalle de Díaz de León
- 2000: Locura de Amor jako Pamela
- 2001: Virginia (La Intruza) jako Anabella Roldán Limantur de Fernández
- 2003: El Alma Herida jako Patricia Araiza
- 2005: Los Plateados jako Luciana Castañeda
- 2008: El Juramento jako Alma Robles Conde
- 2009: Mañana es para siempre jako Liliana Elizalde Rivera
- 2010: Triumf miłości (Triunfo del Amor) jako Ximena de Alba
- 2016: El hotel de los secretos jako Sofía Alarcón Langre de Vergara

### Filmy
- 1999: Un Ángel para Pablo
- 2003: Ladies Night jako Lila (gościnnie)
- 2004: La noche de siempre jako Claudia

### Teatr
- 2004: La Prueba

title: Dominika Paleta

wikitext:
{{Aktor infobox
 |imię i nazwisko           = Dominika Paleta
 |imię i nazwisko org       =
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |alt grafiki               =
 |prawdziwe imię i nazwisko =
 |data urodzenia            = [[23 października]] [[1972]]
 |miejsce urodzenia         = [[Kraków]], [[Polska]]
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |zawód                     = [[aktor]]ka
 |współmałżonek             = Fabián Ibarra (od 2000)
 |lata aktywności           =
 |zespół artystyczny        =
 |odznaczenia               =
 |www                       =
}}
'''Dominika Paleta''' (ur. [[23 października]] [[1972]] w [[Kraków|Krakowie]]) – meksykańska aktorka pochodzenia polskiego<ref>[http://www.fakt.pl/kobieta/plotki/polka-gwiazda-telenowel-latynoskich/5fhk108 Polka gwiazdą telenowel... latynoskich!]</ref>.

Znana w Polsce m.in. z [[telenowela|telenowel]]: ''[[Paulina (telenowela)|Paulina]]'' (1998), ''[[Tajemnice pocałunku]]'' (2000), ''[[Virginia (serial)|Virginia]]'' (2001) i ''[[Triumf miłości (telenowela)|Triumf miłości]]'' (2010). Córka [[Zbigniew Paleta|Zbigniewa Palety]] ([[muzyk]]a) i [[Barbara Paciorek-Paleta|Barbary Paciorek]]. Siostra aktorki [[Ludwika Paleta|Ludwiki]].

== Życiorys ==
W dzieciństwie wyjechała wraz z rodzicami i młodszą siostrą do [[Meksyk]]u, gdzie ojciec aktorki, [[Zbigniew Paleta]], otrzymał atrakcyjną ofertę pracy. Tam osiedli na stałe. Studiowała historię sztuki na Uniwersytecie Iberoamerykańskim w mieście [[Meksyk (miasto)|Meksyk]].

Jako aktorka debiutowała w 1997 r. w telenoweli „Amada Enemiga”. W 1998 roku została laureatką Eres Award dla Najlepszej Nowej Artystki za rolę Gemy w serialu „La Usurpadora” (w Polsce znanym pt. „Paulina”). To ona namówiła swoją siostrę na udział w castingu, co zapoczątkowało karierę aktorską [[Ludwika Paleta|Ludwiki]].

Dominika Paleta posługuje się trzema językami: polskim, angielskim i hiszpańskim. Jej mężem jest aktor [[Fabián Ibarra]], ma z nim dwie córki: Maríę i Aitanę.

== Filmografia ==
=== Seriale ===
* 1997: ''[[Amada Enemiga]]'' jako Jessica Quijano Proal
* 1998: ''[[Paulina (telenowela)|Paulina]]'' (''La Usurpadora'') jako Gema Durán Bracho
* 1999: ''[[Tres Mujeres]]'' jako Raquel Lerdo Muñoz
* 2000: ''[[Tajemnice pocałunku]]'' (''Por un beso'') jako Fernanda Lavalle de Díaz de León
* 2000: ''[[Locura de Amor]]'' jako Pamela
* 2001: ''[[Virginia (serial)|Virginia]]'' (''La Intruza'') jako Anabella Roldán Limantur de Fernández
* 2003: ''[[El Alma Herida]]'' jako Patricia Araiza
* 2005: ''[[Los Plateados]]'' jako Luciana Castañeda
* 2008: ''[[El Juramento]]'' jako Alma Robles Conde
* 2009: ''[[Mañana es para siempre]]'' jako Liliana Elizalde Rivera
* 2010: ''[[Triumf miłości (telenowela)|Triumf miłości]]'' (''Triunfo del Amor'') jako Ximena de Alba
* 2016: ''[[El hotel de los secretos]]'' jako Sofía Alarcón Langre de Vergara

=== Filmy ===
* 1999: ''[[Un Ángel para Pablo]]''
* 2003: ''[[Ladies Night]]'' jako Lila (gościnnie)
* 2004: ''[[La noche de siempre]]'' jako Claudia

=== Teatr ===
* 2004: ''[[La Prueba]]''

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{IMDb|osoba|0657589|Dominika Paleta}}
* {{Filmweb|osoba|124302|Dominika Paleta}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Paleta, Dominika}}
[[Kategoria:Aktorki polskiego pochodzenia]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie]]
[[Kategoria:Meksykańskie aktorki filmowe]]
[[Kategoria:Meksykańskie aktorki telewizyjne]]
[[Kategoria:Meksykańskie aktorki teatralne]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1972]]

title: Dominika Paleta

Data i miejsce urodzenia: 23 października 1972 · Kraków, Polska

Zawód: aktorka

Współmałżonek: Fabián Ibarra (od 2000)


text:
# Van Cleef & Arpels
Van Cleef & Arpels – francuski dom jubilerski powstały w 1896 roku, którego założycielami byli  Alfred Van Cleef i Salomon Arpels. W 1906 otwierają pierwszy sklep jubilerski  przy 22 Place Vendôme w Paryżu.
Po dwóch latach do firmy przystąpił Julien Arpels, a w 1913 roku Louis Arpels.

title: Van Cleef & Arpels

wikitext:
[[Plik:Van Cleef & Arpels Exhibition.JPG|mały|Baner domu jubilerskiego Van Cleef & Arpels.]]
'''Van Cleef & Arpels''' – francuski dom jubilerski powstały w [[1896]] roku, którego założycielami byli  Alfred Van Cleef i Salomon Arpels. W [[1906]] otwierają pierwszy sklep jubilerski  przy 22 Place Vendôme w [[Paryż]]u.

Po dwóch latach do firmy przystąpił Julien Arpels, a w [[1913]] roku Louis Arpels.

== Linki zewnętrzne ==
* {{Cytuj stronę | url = http://www.vancleef-arpels.com/ | tytuł = Van Cleef & Arpels Official Website | opublikowany = vancleef-arpels.com | archiwum = https://web.archive.org/web/20120603072906/http://www.vancleef-arpels.com/ | zarchiwizowano = 2012-06-03}}

{{commonscat|Van Cleef & Arpels}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Przedsiębiorstwa w Paryżu]]
[[Kategoria:Przedsiębiorstwa jubilerskie]]


text:
# Ryszard Dźwiniel
Ryszard Jerzy Dźwiniel (ur. 3 lipca 1953 r. w Sokolicy) – polski technik technologii tkactwa; samorządowiec, wieloletni burmistrz Bielawy w latach 1998-2014.

## Życiorys
Urodził się w 1953 roku w Sokolicy w powiecie bartoszyckim w województwie warmińsko-mazurskim jako syn Kazimierza i Wandy Dźwinielów. W 1960 roku zamieszkał wraz z rodzicami w Bielawie, którzy przeprowadzili się tam w poszukiwaniu pracy. Ukończył tam kolejno szkołę podstawową oraz Technikum Włókiennicze (obecnie Zespół Szkół i Placówek Kształcenia Zawodowego w Bielawie), uzksykując tytuł zawodowy technika technologii tkactwa w 1973 roku. Po ukończeniu szkoły rozpoczął pracę w Bielawskich Zakładach Przemysłu Bawełnianego im. II Armii Wojska Polskiego "Bielbaw". W latach 80. XX wieku wstąpił do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej pełniąc do 1990 roku funkcję II i I sekretarza Komitetu Zakładowego w Bielbawie.
3 listopada 1998 roku uchwałą Rady Miasta Bielawa powołany został do pełnienia funkcji burmistrza Bielawy. W 2002 roku kandydował w pierwszych bezpośrednich wyborach na burmistrza Bielawy wygrywając już w I turze wynikiem 51,09%. Uzyskał reelekcję w kolejnych wyborach samorządowych w 2006 i 2010 roku. W 2014 roku przegrał w II turze z Piotrem Łyżwą, stosunkiem głosów 48,52% do 51,48%. W 2018 roku został radnym Rady Miasta Bielawa VIII kadencji z ramienia KWW Andrzeja Hordyja, który zwyciężył wybory w mieście.
Ma żonę, Urszulę, oraz dwoje dzieci.

title: Ryszard Dźwiniel

wikitext:
{{Polityk infobox
 |polityk = Ryszard Dźwiniel
 |data urodzenia = [[3 lipca]] [[1953]]
 |miejsce urodzenia = [[Sokolica (wieś w województwie warmińsko-mazurskim)|Sokolica]]
 |grafika =
 |funkcja = [[Burmistrz]] [[Bielawa|Bielawy]]
 |partia =
 |od = [[3 listopada]] [[1998]]
 |do = [[8 grudnia]] [[2014]]
 |poprzednik = [[Zbigniew Rak]]
 |następca = [[Piotr Łyżwa]]
}}
'''Ryszard Jerzy Dźwiniel''' (ur. [[3 lipca]] [[1953]] r. w [[Sokolica (wieś w województwie warmińsko-mazurskim)|Sokolicy]]<ref>[http://bip.um.bielawa.pl/pl/bip/urzad_miasta/oswiadczenia/oswiadczenia_um Dane na podst. oświadczenia majątkowego na stronie BIP UM w Bielawie] [on-line] [dostęp: 20.11.2018]</ref>) – [[Polacy|polski]] technik technologii tkactwa; samorządowiec, wieloletni burmistrz Bielawy w latach 1998-2014.

== Życiorys ==
Urodził się w 1953 roku w Sokolicy w [[powiat bartoszycki|powiecie bartoszyckim]] w [[województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]] jako syn Kazimierza i Wandy Dźwinielów<ref name=autonazwa1>[https://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/22782 Ryszard Dźwiniel w bazie BIP IPN] [on-line] [dostęp: 20.11.2018]</ref>. W 1960 roku zamieszkał wraz z rodzicami w Bielawie, którzy przeprowadzili się tam w poszukiwaniu pracy<ref name=autonazwa2>[http://bibliothecabielaviana.info/index.php/2015/10/05/dzwiniel-ryszard/ Ryszard Dźwiniel - artykuł i wywiad z dn. 05.10.2015 r. dostępny w "Bibliothecabielaviana", autor: Rafał Brzeziński] [on-line] [dostęp: 20.11.2018]</ref>. Ukończył tam kolejno szkołę podstawową oraz Technikum Włókiennicze (obecnie Zespół Szkół i Placówek Kształcenia Zawodowego w Bielawie), uzksykując tytuł zawodowy [[technik]]a technologii [[Tkactwo|tkactwa]] w 1973 roku. Po ukończeniu szkoły rozpoczął pracę w [[Bielbaw|Bielawskich Zakładach Przemysłu Bawełnianego im. II Armii Wojska Polskiego "Bielbaw"]]<ref name=autonazwa3>[https://www.portalsamorzadowy.pl/wybory-2018/kandydat/ryszard-dzwiniel,1035,4.html Biografia Ryszarda Dźwiniela na stronie "portalsamorzadowy.pl"] [on-line] [dostęp: 20.11.2018]</ref>. W latach 80. XX wieku wstąpił do [[PZPR|Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej]] pełniąc do 1990 roku funkcję II i I sekretarza Komitetu Zakładowego w Bielbawie<ref name=autonazwa1/>.

3 listopada 1998 roku uchwałą Rady Miasta Bielawa powołany został do pełnienia funkcji burmistrza Bielawy<ref>{{Cytuj |autor = Barbara Lesiewicz |redaktor = Barbara Lesiewicz |tytuł = 3 listopada odbyła się pierwsza sesja nowo wybranej Rady Miejskiej Bielawy. |czasopismo = Wiadomości Bielawskie |data = 16 listopada 1998 r. |numer = 17 |miejsce = Bielawa}}</ref>. W 2002 roku kandydował w pierwszych bezpośrednich wyborach na burmistrza Bielawy wygrywając już w I turze wynikiem 51,09%<ref>{{Cytuj |tytuł = Państwowa Komisja Wyborcza: Wybory samorządowe |data dostępu = 2018-03-23 |opublikowany = wybory2002.pkw.gov.pl |url = http://wybory2002.pkw.gov.pl/wojt/t1/gw1/w02/p0202/g020201.html}}</ref>. Uzyskał reelekcję w kolejnych wyborach samorządowych w 2006 i 2010 roku<ref>{{Cytuj |tytuł = Geografia wyborcza – Wybory samorządowe – Państwowa Komisja Wyborcza |data dostępu = 2018-03-23 |opublikowany = wybory2006.pkw.gov.pl |url = http://wybory2006.pkw.gov.pl/kbw/wynikiWbp2Turae37f-2.html?id=020201 |język = pl}}</ref><ref>{{Cytuj |autor = Dituel Sp. z o.o. |tytuł = Wybory Samorządowe 2010 – Geografia wyborcza – Województwo dolnośląskie – – m. Bielawa |data dostępu = 2018-03-23 |opublikowany = wybory2010.pkw.gov.pl |url = http://wybory2010.pkw.gov.pl/geo/pl/020000/020201.html#tabs-7}}</ref>. W 2014 roku przegrał w II turze z [[Piotr Łyżwa|Piotrem Łyżwą]], stosunkiem głosów 48,52% do 51,48%<ref>[https://samorzad2014.pkw.gov.pl/361_Wybory_Burmistrza_-_II_tura/0/020201.html Wyniki wyborów samorządowych z 2014 roku na stronie PKW] [on-line] [dostęp: 20.11.2018]</ref>. W 2018 roku został [[radny]]m Rady Miasta Bielawa VIII kadencji z ramienia KWW Andrzeja Hordyja, który zwyciężył wybory w mieście<ref>[https://gazetawroclawska.pl/wybory-samorzadowe-kandydaci-wyniki/wy/5506?teryt_ref=020201 Wyniki wyborów samorządowych w 2018 roku w serwisie "Gazety Wrocławskiej"] [on-line] [dostęp: 21.11.2018]</ref>.

Ma żonę, Urszulę, oraz dwoje dzieci.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* [https://www.portalsamorzadowy.pl/wybory-2018/kandydat/ryszard-dzwiniel,1035,4.html Biografia Ryszarda Dźwiniela na stronie "portalsamorzadowy.pl"] [on-line] [dostęp: 20.11.2018]
* {{Cytuj|autor = Rafał Brzeziński |tytuł = 25 lat samorządu bielawskiego 1990 2015 |data = 2015 |isbn = 978-83-939784-5-8 |miejsce = Bielawa |wydawca = Bibliotheca Bielaviana |oclc = 968500897 }}

{{SORTUJ:Dźwiniel, Ryszard}}
[[Kategoria:Ludzie związani z Bielawą]]
[[Kategoria:Pierwsi sekretarze Komitetów Zakładowych PZPR]]
[[Kategoria:Polscy burmistrzowie]]
[[Kategoria:Polscy radni rad gmin]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1953]]

title: Ryszard Dźwiniel

Data i miejsce urodzenia: 3 lipca 1953 · Sokolica

Okres: od 3 listopada 1998 · do 8 grudnia 2014

Poprzednik: Zbigniew Rak

Następca: Piotr Łyżwa


text:
# Cheetah Mobile
Cheetah Mobile Inc. (chiń. 猎豹移动公司) – chińskie przedsiębiorstwo z siedzibą w Pekinie, zajmujące się tworzeniem oprogramowania. Przedsiębiorstwo powstało w 2009 roku.
Cheetah Mobile tworzy aplikacje mobilne, z których miesięcznie korzysta ponad 600 mln użytkowników (doniesienia z 2017 roku). Jest m.in. producentem narzędzia do optymalizacji systemu (Clean Master), oprogramowania zabezpieczającego (Security Master) czy przeglądarki internetowej (Cheetah Browser).
Dawniej funkcjonowało pod nazwą Kingsoft Internet Software Holdings Limited.

title: Cheetah Mobile

wikitext:
{{Przedsiębiorstwo infobox
 |nazwa             = Cheetah Mobile Inc.
 |nazwa oryginalna  = {{k|zh|猎豹移动公司}}
 |logo              = Cheetah Mobile Logo.png
 |grafika           =
 |opis grafiki      =
 |państwo           = Chińska Republika Ludowa
 |siedziba          = [[Pekin]]
 |adres             =
 |data założenia    = 2009
 |data likwidacji   =
 |forma prawna      =
 |prezes            =
 |dyrektor          =
 |przewodniczący RN =
 |udziałowcy        =
 |rejestr           =
 |numer rejestru    =
 |zatrudnienie      =
 |giełda            =
 |ISIN              =
 |symbol akcji      =
 |rok               =
 |przychody         =
 |wynik operacyjny  =
 |wynik netto       =
 |aktywa            =
 |kapitał własny    =
 |kapitał zakładowy =
 |współrzędne       =
 |commons           =
 |www               = https://www.cmcm.com
}}
'''Cheetah Mobile Inc.''' ({{w języku|zh|猎豹移动公司}}) – [[Chińska Republika Ludowa|chińskie]] przedsiębiorstwo z siedzibą w [[Pekin|Pekinie]], zajmujące się tworzeniem oprogramowania. Przedsiębiorstwo powstało w 2009 roku<ref name=yahoo>{{Cytuj stronę|tytuł=Cheetah Mobile Inc. (CMCM) Stock Price, News, Quote & History|data dostępu=2021-01-25|opublikowany=Yahoo Finance|url=https://finance.yahoo.com/quote/CMCM/|język=en}}</ref>.

Cheetah Mobile tworzy aplikacje mobilne, z których miesięcznie korzysta ponad 600 mln użytkowników (doniesienia z 2017 roku)<ref>{{cytuj stronę|tytuł=The 10 most powerful Chinese export brands|strony=3|url=http://www.businessinsider.sg/brandz-10-most-powerful-chinese-brands-2017-1/3/#aOdQ8QFuLpD0fTDo.97|opublikowany=Business Insider|data=2017-01-17|język=en|archiwum=https://web.archive.org/web/20170202040004/http://www.businessinsider.sg/brandz-10-most-powerful-chinese-brands-2017-1/3/#aOdQ8QFuLpD0fTDo.97|zarchiwizowano=2017-02-02|data dostępu=2017-02-02}}</ref>. Jest m.in. producentem narzędzia do optymalizacji systemu (Clean Master), oprogramowania zabezpieczającego (Security Master) czy przeglądarki internetowej (Cheetah Browser)<ref name=yahoo/>.

Dawniej funkcjonowało pod nazwą Kingsoft Internet Software Holdings Limited<ref name=yahoo/>.

== Zobacz też ==
* [[Kingsoft Corporation]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [https://www.cmcm.com Oficjalna strona przedsiębiorstwa] {{lang|en|zh}}

[[Kategoria:Chińskie przedsiębiorstwa informatyczne]]
[[Kategoria:Przedsiębiorstwa softwarowe]]

title: Cheetah Mobile Inc.猎豹移动公司

Państwo: Chińska Republika Ludowa

Siedziba: Pekin

title: brak współrzędnych

brak współrzędnych: Strona internetowa


text:
# Prezydent Barbadosu
Prezydent Barbadosu jest najwyższą konstytucyjnie osobą w państwie. Pełni także funkcję zwierzchnika sił zbrojnych.

## Geneza
We wrześniu 2020 roku premier Barbadosu Mia Mottley ogłosiła, że w listopadzie 2021 roku ten kraj przestanie być monarchią z Elżbietą II jako głową państwa i stanie się republiką parlamentarną. 20 października 2021 roku na stanowisko pierwszego prezydenta kraju wybrano dotychczasową gubernator generalną Sandrę Mason. 30 listopada 2021 roku Barbados został republiką, a Mason została zaprzysiężona na prezydenta.
Na mocy 2. poprawki do Konstytucji Barbadosu prezydent tego kraju jest wybierany na 4-letnią kadencję (z możliwością reelekcji) przez Senat i Izbę Zgromadzenia większością 2/3 głosów.

## Lista prezydentów Barbadosu
| # | Imię i Nazwisko         | Portret | Kadencja          | Kadencja       | Partia polityczna | Partia polityczna |
| # | Imię i Nazwisko         | Portret | Od                | Do             | Partia polityczna | Partia polityczna |
| - | ----------------------- | ------- | ----------------- | -------------- | ----------------- | ----------------- |
| 1 | Sandra Mason (ur. 1949) |         | 30 listopada 2021 | nadal urzęduje |                   | bezpartyjna       |

## Zobacz także
- Gubernatorzy generalni Barbadosu

title: Prezydent Barbadosu

wikitext:
{{Stanowisko infobox
 |nazwa              = Prezydent Barbadosu
 |nazwa oryginalna   = President of Barbados
 |skrót nazwy        =
 |grafika            = Flag of the President of Barbados.svg
 |opis grafiki       = Sztandar prezydenta Barbadosu
 |zdjęcie            = Sandra_of_Barbados.jpg
 |opis zdjęcia       = [[Sandra Mason]]
 |państwo            = Barbados
 |wariant flagi      =
 |data utworzenia    = [[30 listopada]] [[2021]]
 |długość kadencji   = 4 lata
 |pierwsza osoba     = [[Sandra Mason]]
 |obecna osoba       = [[Sandra Mason]]
 |obecna kadencja    = [[30 listopada]] [[2021]]
 |siedziba           =
 |miejsce w sukcesji =
 |data likwidacji    =
 |ostatnia osoba     =
 |www                =
 |commons            =
 |wikiźródła         =
 |wikicytaty         =
}}
'''Prezydent [[Barbados]]u''' jest najwyższą konstytucyjnie osobą w państwie. Pełni także funkcję zwierzchnika sił zbrojnych.

== Geneza ==
We wrześniu 2020 roku premier Barbadosu [[Mia Mottley]] ogłosiła, że w listopadzie 2021 roku ten kraj przestanie być monarchią z Elżbietą II jako głową państwa i stanie się republiką parlamentarną<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.bbc.com/news/world-latin-america-54174794 | tytuł = Barbados to remove Queen Elizabeth as head of state | data = 2020-09-16 | opublikowany = bbc.com | język = en | data dostępu = 2024-09-08}}</ref>. 20 października 2021 roku na stanowisko pierwszego prezydenta kraju [[Wybory prezydenckie na Barbadosie w 2021 roku|wybrano]] dotychczasową [[Gubernatorzy generalni Barbadosu|gubernator generalną]] [[Sandra Mason|Sandrę Mason]]<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.axios.com/dame-sandra-mason-elected-barbados-first-president-5584e676-d529-4bea-9fbd-3855500b4688.html | tytuł = Dame Sandra Mason elected as first president of Barbados | strony = axios.com |język = en | data dostępu = 2021-11-06}}</ref>. 30 listopada 2021 roku Barbados został republiką, a Mason została zaprzysiężona na prezydenta<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.tvp.info/57199527/karaibska-wyspa-barbados-wypowiedziala-przysiege-wiernosci-brytyjskiej-krolowej-elzbiecie-ii-i-zerwala-unie-personalna-z-wielka-brytania-oglosila-sie-republika | tytuł = Barbados poza Wielką Brytanią. Wypowiedział posłuszeństwo królowej | strony = tvp.info.pl | język = pl | data dostępu = 2021-11-30}}</ref><ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2021-10-22/wielka-brytania-krolowa-elzbieta-traci-tytul-przestanie-byc-wladczynia-barbadosu/ | tytuł = Wielka Brytania. Królowa Elżbieta traci tytuł. Przestanie być władczynią Barbadosu | strony = polstatnews.pl | data dostępu = 2021-11-06}}</ref>.

Na mocy 2. poprawki do Konstytucji Barbadosu prezydent tego kraju jest wybierany na 4-letnią kadencję (z możliwością reelekcji) przez [[Senat (Barbados)|Senat]] i [[Izba Zgromadzenia (Barbados)|Izbę Zgromadzenia]] większością 2/3 głosów<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.barbadosparliament.com/uploads/bill_resolution/56f53e308108b4b315d1b367c2914f7a.pdf | tytuł = OBJECTS AND REASONS | strony = www.barbadosparliament.com | język = en | data dostępu = 2021-11-06}}</ref>.

== Lista prezydentów Barbadosu ==
{| class="wikitable" style="font-size:85%;text-align:center"
!rowspan=2|#
!rowspan=2|Imię i Nazwisko
!rowspan=2|Portret
!colspan=2|Kadencja
!rowspan=2 colspan=2|Partia polityczna
|-
!Od
!Do
|-
!1
![[Sandra Mason]]
(ur. 1949)
|[[Plik:Sandra_of_Barbados.jpg|100px]]
|30 listopada 2021
|''nadal urzęduje''
! style="background:;" |
|bezpartyjna
|}
==Zobacz także==
* [[Gubernatorzy generalni Barbadosu]]
== Przypisy ==
{{Przypisy}}
{{Polityka Barbadosu}}

[[Kategoria:Polityka Barbadosu]]
[[Kategoria:Prezydenci Barbadosu| ]]

title: Prezydent BarbadosuPresident of Barbados

Państwo: Barbados

Data utworzenia: 30 listopada 2021

Pierwszy: Sandra Mason

Długość kadencji: 4 lata

Obecny: Sandra Mason

Obecny od: 30 listopada 2021


text:
# Radoń
Radoń – potok w dorzeczu górnej Wisły, w Beskidzie Śląskim i na Pogórzu Cieszyńskim, lewostronny dopływ Bładnicy.
Źródło na wysokości ok. 590 m n.p.m. na stromym w tym miejscu północno-zachodnim stoku Małej Czantorii, w rejonie przysiółka Pod Usypem, należącego do Cisownicy, ale tuż przy granicy administracyjnej Ustronia. Tok źródłowy nosi nazwę Czantoria (dawniej również, zapewne na skutek błędu, występował czasem jako Rzeczyca). Spływa on generalnie w kierunku północnym, głęboką, wąską dolinką, w znacznej części zalesioną, pomiędzy wzniesieniami Grodzisko (551 m n.p.m.) i Malcowa Góra (528 m n.p.m.) po stronie zachodniej oraz Cis (ok. 523 m n.p.m.) po stronie wschodniej. W centrum Cisownicy, na wysokości ok. 380 m n.p.m., przyjmuje lewostronny dopływ Cisówkę i odtąd nosi nazwę Radoń.
Wśród lokalnej społeczności Cisownicy potok spływający spod „Usypu” nosi nazwę Przykopa. Z kolei Rzeczyca to niewielki ciek wodny, mający swe źródła w rejonie przysiółka Do Rzeczyc (też: Rzeczyca), pomiędzy wzgórzami Cis (523 m n.p.m., na południu) i Goruszka (432 m n.p.m., na północy), spływający łukiem na północ pod wschodnimi stokami Goruszki (na niektórych wersjach map Geoportalu również oznaczany jako Radoń). Według mieszkańców Cisownicy Cisówka ok. 100 m od remizy strażackiej łączy się z Przykopą, a na wysokości bloków mieszkalnych – z Rzeczycą, tworząc Radoń, i w takiej już postaci opuszcza miejscowość.
Dalej płynie generalnie w kierunku północnym, terenem rolniczym z luźno rozrzuconą zabudową. Koryto miernie kręte, dość głębokie, obrośnięte jedynie lokalnie pasem drzew i krzewów. W Kozakowicach Górnych przyjmuje prawobrzeżny dopływ z goleszowskiego przysiółka Równia, a nieco dalej, na wysokości ok. 322 m n.p.m. lewobrzeżną Podłęczankę. W rejonie Godziszowa koryto wykręca ku północnemu wschodowi. Tu przyjmuje z lewej strony Kisielówką, a nieco dalej z prawej Kozakówkę (też: Kozakowiankę), po czym na wysokości 308,5 m n.p.m. w Bładnicach Dolnych, już w granicach gminy Skoczów, uchodzi do Bładnicy.

title: Radoń

wikitext:
{{Rzeka infobox
 | nazwa               = Radoń
 | zdjęcie             =
 | opis zdjęcia        =
 | kontynent           = Europa
 | państwo             = PL-SL
 | lokalizacja         = [[województwo śląskie]]<br>[[powiat cieszyński]]
 | rodzaj cieku        = potok
 | długość             = ok. 9,5
 | rzędowość           = 3.
 | spadek              =
 | powierzchnia zlewni =
 | średni przepływ     =
 | miejsce przepływu   =
 | źródło: miejsce     = północno-zachodnie stoki [[Mała Czantoria|Małej Czantorii]]
 | źródło: wysokość    = ok. 590 m n.p.m.
 | źródło: współrzędne = 49°41'45″N 18°45'57″E
 | ujście: recypient   = [[Bładnica]]
 | ujście: miejsce     = [[Bładnice Dolne]]
 | ujście: wysokość    = 308,5 m n.p.m.
 | ujście: współrzędne = 49°46'09″N 18°46'41″E
 | mapa                =
 | opis mapy           =
 | szlak               =
 | commons             =
}}
'''Radoń''' – potok w dorzeczu górnej [[Wisła|Wisły]], w [[Beskid Śląski|Beskidzie Śląskim]] i na [[Pogórze Cieszyńskie|Pogórzu Cieszyńskim]], lewostronny dopływ [[Bładnica|Bładnicy]].

Źródło na wysokości ok. 590 m n.p.m. na stromym w tym miejscu północno-zachodnim stoku [[Mała Czantoria|Małej Czantorii]], w rejonie przysiółka Pod Usypem, należącego do [[Cisownica|Cisownicy]], ale tuż przy granicy administracyjnej [[Ustroń|Ustronia]]<ref name="mapgeo" />. Tok źródłowy nosi nazwę Czantoria<ref name="hydronimy p" /> (dawniej również, zapewne na skutek błędu, występował czasem jako Rzeczyca<ref name="mapzc" />). Spływa on generalnie w kierunku północnym, głęboką, wąską dolinką, w znacznej części zalesioną, pomiędzy wzniesieniami [[Grodzisko (Pogórze Cieszyńskie)|Grodzisko]] (551 m n.p.m.) i [[Malcowa Góra]] (528 m n.p.m.) po stronie zachodniej oraz [[Cis (wzgórze)|Cis]] (ok. 523 m n.p.m.) po stronie wschodniej. W centrum Cisownicy, na wysokości ok. 380 m n.p.m., przyjmuje lewostronny dopływ [[Cisówka (dopływ Radonia)|Cisówkę]]<ref name="mapgeo" /> i odtąd nosi nazwę Radoń<ref name="hydronimy p" />.

Wśród lokalnej społeczności Cisownicy potok spływający spod „Usypu” nosi nazwę Przykopa. Z kolei Rzeczyca to niewielki ciek wodny, mający swe źródła w rejonie przysiółka Do Rzeczyc (też: Rzeczyca), pomiędzy wzgórzami Cis (523 m n.p.m., na południu) i Goruszka (432 m n.p.m., na północy), spływający łukiem na północ pod wschodnimi stokami [[Goruszka (432 m)|Goruszki]] (na niektórych wersjach map Geoportalu również oznaczany jako Radoń<ref name="mapgeo2" />). Według mieszkańców Cisownicy ''Cisówka ok. 100 m od remizy strażackiej łączy się z Przykopą, a na wysokości bloków mieszkalnych – z Rzeczycą, tworząc Radoń, i w takiej już postaci opuszcza miejscowość''<ref name="betoiin" />.

Dalej płynie generalnie w kierunku północnym, terenem rolniczym z luźno rozrzuconą zabudową. Koryto miernie kręte, dość głębokie, obrośnięte jedynie lokalnie pasem drzew i krzewów. W Kozakowicach Górnych przyjmuje prawobrzeżny dopływ z [[Goleszów (gmina)|goleszowskiego]] przysiółka Równia, a nieco dalej, na wysokości ok. 322 m n.p.m. lewobrzeżną Podłęczankę. W rejonie [[Godziszów (województwo śląskie)|Godziszowa]] koryto wykręca ku północnemu wschodowi. Tu przyjmuje z lewej strony Kisielówką, a nieco dalej z prawej Kozakówkę (też: Kozakowiankę<ref name="mapzc" />), po czym na wysokości 308,5 m n.p.m. w [[Bładnice Dolne|Bładnicach Dolnych]], już w granicach [[Skoczów (gmina)|gminy Skoczów]], uchodzi do Bładnicy<ref name="mapgeo" />.
== Przypisy ==
<references>
<ref name="hydronimy p">{{Hydronimy1|s=230}}</ref>
<ref name="mapgeo">{{Cytuj stronę | url = https://mapy.geoportal.gov.pl/imap/Imgp_2.html?locale=pl&gui=new&sessionID=3122821 | tytuł = Mapa Geoportalu | data dostępu = 2024-06-17}}</ref>
<ref name="mapzc">{{Cytuj | tytuł = Ziemia Cieszyńska. Mapa turystyczna | miejsce = Warszawa | wydawca = Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych | data = 1977}}</ref>
<ref name="mapgeo2">{{Cytuj stronę | url = https://mapy.geoportal.gov.pl/imap/Imgp_2.html?locale=pl&gui=new&sessionID=3122821 | tytuł = Mapa Geoportalu (1:10 000) | data dostępu = 2025-04-17}}</ref>

<ref name="betoiin">{{Cytuj książkę | nazwisko = Beczała | imię = Tomasz | tytuł = Nieznane oblicza cisownickiej przyrody. Przewodnik spacerowy | wydawca = Gmina Goleszów i Stowarzyszenie Miłośników Cisownicy | strony = 22 | isbn = 978-83-936146-2-2 | nazwisko2 = Chmura | imię2 = Damian | nazwisko3 = Hławiczka | imię3 = Jerzy | nazwisko4 = Szarzec | imię4 = Henryka}}</ref>

</references>

[[Kategoria:Dorzecze Wisły]]
[[Kategoria:Pogórze Śląskie]]

title: Radoń

Kontynent: Europa

Państwo: Polska

Województwo: śląskie

Lokalizacja: województwo śląskie · powiat cieszyński

Długość: ok. 9,5 km

Miejsce: północno-zachodnie stoki Małej Czantorii

Recypient: Bładnica


text:
# Sōma
Sōma (jap. 相馬市 Sōma-shi) – miasto w Japonii, na wyspie Honsiu, w prefekturze Fukushima. Ma powierzchnię 197,79 km². W 2020 r. mieszkało w nim 34 865 osób w 13 859 gospodarstwach domowych  (w 2010 r. 37 817 osób, w 13 211 gospodarstwach domowych) .

## Położenie
Miasto leży w północno-wschodniej części prefektury, graniczy z miastami:
- Minamisōma
- Date

## Historia
Sōma otrzymała status miasta 31 marca 1954.

title: Sōma

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Sōma
 |nazwa oryginalna             =
 |ja:zapis kanji               = 相馬市
 |ja:transkrypcja Hepburna     = Sōma-shi
 |ja:hiragana                  =
 |ja:katakana                  =
 |ja:IPA                       =
 |ja:audio                     =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         = Emblem of Sōma, Fukushima.svg
 |flaga                        = Flag of Sōma, Fukushima.svg
 |dopełniacz nazwy             = Sōmy
 |państwo                      = Fukushima
 |1. jednostka tradycyjna      = [[Honsiu]]
 |2. jednostka tradycyjna      = [[region Tōhoku|Tōhoku]]
 |stanowisko zarządzającego    = burmistrz
 |zarządzający                 = Hidekiyo Tachiya
 |powierzchnia                 = 197,79{{odn|Geospatial Information Authority of Japan|2021|s=19}}
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2020
 |liczba ludności              = 34 865{{odn|Statistics Bureau of Japan|2021}}
 |gęstość zaludnienia          = 176
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |plan miasta                  =
 |JPN:drzewo                   = [[sosna Thunberga]]
 |JPN:kwiat                    =
 |JPN:ptak                     = ''Cettia diphone''
 |kod mapy                     = Fukushima
 |współrzędne                  = 37° 47' N 140° 55' E
 |commons                      = Category:Soma, Fukushima
 |www                          = https://www.city.soma.fukushima.jp/
}}
{{nihongo|'''Sōma'''|相馬市|Sōma-shi}} – [[miasto]] w [[Japonia|Japonii]], na wyspie [[Honsiu]], w [[Prefektura Fukushima|prefekturze Fukushima]]. Ma powierzchnię 197,79 km²{{odn|Geospatial Information Authority of Japan|2021|s=19}}. W 2020 r. mieszkało w nim 34 865 osób w 13 859 gospodarstwach domowych{{odn|Statistics Bureau of Japan|2021}} (w 2010 r. 37 817 osób, w 13 211 gospodarstwach domowych){{odn|Statistics Bureau of Japan|2014}}.

== Położenie ==
Miasto leży w północno-wschodniej części prefektury, graniczy z miastami:
* [[Minamisōma]]
* [[Date (Fukushima)|Date]]

== Historia ==
Sōma otrzymała status miasta 31 marca 1954.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj stronę | url = https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO/backnumber/GSI-menseki20210101.pdf | tytuł = 令和3年 全国都道府県市区町村別面積調 (1月1日時点) (Reiwa 3rd year Area adjustment by prefecture, city, ward, town, and village (As of January 1)) | autor = Geospatial Information Authority of Japan | rok = 2021 | opublikowany = gsi.go.jp | język = ja | archiwum = https://archive.org/details/japan-area-adjustment-by-prefecture-city-ward-town-and-village-as-of-2021-january-1 | zarchiwizowano = 2021-06-05 | data dostępu = 2021-09-13 | odn = {{odn/id|Geospatial Information Authority of Japan|2021}} }}
* {{Cytuj stronę |url = https://www.e-stat.go.jp/en/stat-search/files?stat_infid=000032142402 |tytuł = 2020 Population Census / Basic Complete Tabulation on Population and Households, Table 1-1 |data = 2021-11-30 |rok = |opublikowany = e-stat.go.jp Portal Site of Official Statistics of Japan |język = en |data dostępu = 2023-04-29 |odn = {{odn/id|Statistics Bureau of Japan|2021}}}}
* {{cytuj stronę | url = https://www.e-stat.go.jp/en/stat-search/files?stat_infid=000025518738 | tytuł = Population and Households of Japan (Final Report of the 2010 Population Census), Table 62 |data = 2014-06-27 | rok = | opublikowany = e-stat.go.jp Portal Site of Official Statistics of Japan | język = en | data dostępu = 2023-04-29 | odn = {{odn/id|Statistics Bureau of Japan|2014}}}}

{{Prefektura Fukushima}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miasta w prefekturze Fukushima]]

title: Sōma

Kanji: 相馬市

Transkrypcja Hepburna: Sōma-shi

Herb: Flaga

Państwo: Japonia

Prefektura: Fukushima

Wyspa: Honsiu

Region: Tōhoku

Burmistrz: Hidekiyo Tachiya

Drzewo: sosna Thunberga

Ptak: Cettia diphone


text:
# Fałkowice (województwo małopolskie)
Fałkowice – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie wielickim, w gminie Gdów.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.
Przez Fałkowice płynie rzeka Raba.

## Integralne części wsi
| SIMC    | Nazwa     | Rodzaj    |
| ------- | --------- | --------- |
| 0317837 | Cieniawa  | część wsi |
| 0317843 | Pastwiska | część wsi |
| 0317850 | Podlesie  | część wsi |
| 0317866 | Zadworze  | część wsi |
| 0317872 | Zaulice   | część wsi |

## Zabytki
Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego.
- Dwór, park, spichlerz dworski;
- dawne stawy dworskie.

## Osoby związane z miejscowością
- Wiktor Jarosz-Kamionka – generał brygady Wojska Polskiego.

title: Fałkowice (województwo małopolskie)

wikitext:
{{Inne znaczenia|2=[[Fałkowice|Fałkowice w innych znaczeniach tej nazwy]]}}
{{Polska miejscowość infobox
 |nazwa                  = Fałkowice
 |rodzaj miejscowości    = wieś
 |zdjęcie                =
 |opis zdjęcia           =
 |alt zdjęcia            =
 |województwo            = małopolskie
 |powiat                 = [[Powiat wielicki|wielicki]]
 |gmina                  = [[Gdów (gmina)|Gdów]]
 |sołectwo               =
 |miejscowość podstawowa =
 |wysokość               =
 |liczba ludności        = 508<ref>{{Cytuj |url=https://bdl.stat.gov.pl/bdl/metadane/cechy/4182 |tytuł=NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych |data=2022-09-19 |data dostępu=2022-10-04 |opublikowany=Bank Danych Lokalnych GUS}}</ref>
 |rok                    = 2022
 |strefa numeracyjna     = 12
 |kod pocztowy           = 32-420{{r|poczta}}
 |tablice rejestracyjne  = KWI
 |SIMC                   = 0317820
 |kod mapy               = Gdów (gmina)
 |współrzędne            = 49°54'14"N 20°10'18"E<ref name="prng">{{PRNG Miejscowości|29734|data=2023-11-05}}</ref>
 |commons                =
 |www                    =
}}
'''Fałkowice''' – [[wieś]] w [[Polska|Polsce]], położona w [[województwo małopolskie|województwie małopolskim]], w [[powiat wielicki|powiecie wielickim]], w [[Gdów (gmina)|gminie Gdów]].

[[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] miejscowość administracyjnie należała do [[Województwo krakowskie (1975–1998)|województwa krakowskiego]].<br />Przez Fałkowice płynie rzeka [[Raba (dopływ Wisły)|Raba]].

== Integralne części wsi ==
{|class="wikitable" width="60%"
|+Integralne części wsi Fałkowice{{r|R2013|teryt}}
|-
!    SIMC      !!                Nazwa                 !!        Rodzaj
 |-
|0317837 || Cieniawa || część wsi
|-
|0317843 || Pastwiska || część wsi
|-
|0317850 || Podlesie || część wsi
 |-
|0317866 || Zadworze || część wsi
 |-
|0317872 || Zaulice || część wsi
|-
|}

== Zabytki ==
Obiekty wpisane do [[Rejestr zabytków (Polska)|rejestru zabytków]] [[Zabytek|nieruchomych]] województwa małopolskiego<ref name=":rejestr" />.
* Dwór, park, spichlerz dworski;
* dawne stawy dworskie.

== Osoby związane z miejscowością ==
* [[Wiktor Jarosz-Kamionka]] – [[generał brygady]] [[Wojsko Polskie (II RP)|Wojska Polskiego]].

== Przypisy ==
<references>
<ref name = R2013>''Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części'' ({{Dziennik Ustaw|2013|200}})</ref>
<ref name = "teryt">[http://www.stat.gov.pl/broker/access/performSearch.jspa?searchString=&level=miejsc&wojewodztwo=&powiat=&gmina=&miejscowosc=&advanced=true GUS. Rejestr TERYT]</ref>
<ref name=poczta>{{Poczta Polska|2013|s=246|data dostępu=2020-12-23}}</ref>
<ref name=":rejestr">{{Cytuj |url = https://www.wuoz.malopolska.pl/wp-content/uploads/2023/07/Rejestr-zabytk%C3%B3w-powiaty-lipiec-2023.pdf |tytuł = Wykaz obiektów wpisanych do Rejestru Zabytków Nieruchomych Województwa Małopolskiego z uwzględnieniem podziału na powiaty i gminy |opublikowany = wuoz.malopolska.pl |data dostępu = 2024-01-01}}</ref>
</references>

{{Gmina Gdów}}

[[Kategoria:Gdów (gmina)]]
[[Kategoria:Wsie w powiecie wielickim]]

title: Fałkowice

Województwo: małopolskie

Powiat: wielicki

Gmina: Gdów

Tablice rejestracyjne: KWI


text:
# Ranoidea cavernicola
Ranoidea cavernicola – gatunek australijskiego płaza bezogonowego z podrodziny Pelodryadinae w rodzinie rzekotkowatych (Hylidae).

## Morfologia
Jest to płaz średniej wielkości, osiągający 45–57 mm, ubarwiony na zielono-brązowo. Uwagę zwracają wydatny bębenek (tympanum) i przylgi na palcach.

## Występowanie
Jest to endemit, podobnie jak wiele innych rzekotkowatych tej części świata. Występuje jedynie w północnej Australii Zachodniej, a dokładniej w rejonie Kimberley, w tym na przybrzeżnych wyspach Katers i Bigge.
Preferuje tereny nisko położone, na wysokości od 150 do 300 metrów nad poziomem morza.
Zamieszkuje jaskinie i schronienia wśród głazów. Wiąże się z tym angielska nazwa gatunku cave-dwelling frog (żaba mieszkająca w jaskiniach). Obszary jego bytności są bogate w piaskowce.

## Status zagrożenia i ochrona
W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN płaz ten od 2023 roku klasyfikowany jest jako gatunek najmniejszej troski (LC, ang. Least Concern); wcześniej, od 2004 roku uznawano go za gatunek niedostatecznie rozpoznany (DD, ang. Data Deficient).
Obecnie nie wymienia się żadnych zagrożeń dla tego gatunku, a trend jego liczebności oceniany jest jako stabilny.
Cały znany zasięg występowania gatunku mieści się w obrębie obszarów chronionych, w tym Mitchell River National Park i Prince Regent National Park.

title: Ranoidea cavernicola

wikitext:
{{Tytuł kursywą}}
{{Zwierzę infobox
 |nazwa łacińska         = ''Ranoidea cavernicola''
 |TSN                    = 1099261
 |zoolog                 = ([[Michael James Tyler|Tyler]] & [[Margaret M. Davies|Davies]], 1979)
 |okres istnienia        =
 |grafika                =
 |opis grafiki           =
 |typ                    = [[strunowce]]
 |podtyp                 = [[kręgowce]]
 |gromada                = [[płazy]]
 |rząd                   = [[płazy bezogonowe]]
 |podrząd                = [[Neobatrachia]]
 |rodzina                = [[rzekotkowate]]
 |podrodzina             = [[Pelodryadinae]]
 |rodzaj                 = ''[[Ranoidea]]''
 |gatunek                = ''Ranoidea cavernicola''
 |synonimy               =
* ''Litoria cavernicola'' Tyler & Davies, 1979<ref name="asw">{{Cytuj | autor = Darrel R. Frost | tytuł = Ranoidea cavernicola (Tyler and Davies, 1979) | url = https://amphibiansoftheworld.amnh.org/Amphibia/Anura/Hylidae/Pelodryadinae/Ranoidea/Ranoidea-cavernicola | opublikowany = American Museum of Natural History, New York, USA | data dostępu = 2024-07-06 | język = en | praca = Amphibian Species of the World: an Online Reference. Version 6.2}}</ref>
* ''Pelodryas cavernicola'' — Wells & Wellington, 1985{{r|asw}}
* ''Dryopsophus cavernicola'' — Duellman, Marion & Hedges, 2016{{r|asw}}
 |status IUCN            = LC
 |IUCN id                = 41031
 |wikispecies            = Litoria cavernicola
 |commons                =
}}
'''''Ranoidea cavernicola''''' – [[gatunek (biologia)|gatunek]] [[Australia|australijskiego]] [[płazy bezogonowe|płaza bezogonowego]] z [[rodzina (biologia)|podrodziny]] [[Pelodryadinae]] w [[rodzina (biologia)|rodzinie]] [[rzekotkowate|rzekotkowatych]] (Hylidae).

== Morfologia ==
Jest to płaz średniej wielkości, osiągający 45–57 mm, ubarwiony na zielono-brązowo<ref name="CdF">{{cytuj stronę|url=http://www.westernwildlife.com.au/frogs/cavern.htm|tytuł=Cave-dwelling Frog - ''Litoria cavernicola''|autor=H. Ehmann|opublikowany=westernwildlife.com|język=en|data=1998|archiwum=https://web.archive.org/web/20090912211735/http://www.westernwildlife.com.au/frogs/cavern.htm|zarchiwizowano=2009-09-12}}</ref>. Uwagę zwracają wydatny [[Błona bębenkowa|bębenek]] (''tympanum'') i przylgi na palcach<ref name="CdF" />.

== Występowanie ==
Jest to [[endemit]], podobnie jak wiele innych rzekotkowatych tej części świata. Występuje jedynie w północnej [[Australia Zachodnia|Australii Zachodniej]], a dokładniej w rejonie [[Kimberley (wyżyna)|Kimberley]], w tym na przybrzeżnych wyspach Katers i Bigge<ref name="iucn">{{IUCN |id = 41031 |nazwa = Litoria cavernicola |autor = IUCN SSC Amphibian Specialist Group |data dostępu = 2024-07-07}}</ref>.

Preferuje tereny nisko położone, na wysokości od 150 do 300 metrów nad poziomem morza<ref name="iucn" />.

Zamieszkuje jaskinie i schronienia wśród głazów<ref name="iucn" />. Wiąże się z tym angielska nazwa gatunku ''cave-dwelling frog'' (żaba mieszkająca w jaskiniach). Obszary jego bytności są bogate w [[piaskowiec|piaskowce]]<ref name="iucn" />.

== Status zagrożenia i ochrona ==
W [[Czerwona księga gatunków zagrożonych|Czerwonej księdze gatunków zagrożonych]] [[Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody|IUCN]] płaz ten od 2023 roku klasyfikowany jest jako [[gatunek najmniejszej troski]] (LC, {{ang.|Least Concern}}); wcześniej, od 2004 roku uznawano go za [[gatunek niedostatecznie rozpoznany]] (DD, {{ang.|Data Deficient}})<ref name="iucn" />.

Obecnie nie wymienia się żadnych zagrożeń dla tego gatunku, a trend jego liczebności oceniany jest jako stabilny<ref name="iucn" />.

Cały znany zasięg występowania gatunku mieści się w obrębie obszarów chronionych, w tym [[Mitchell River National Park (Australia Zachodnia)|Mitchell River National Park]] i [[Prince Regent National Park]]<ref name="iucn" />.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Pelodryadinae]]
[[Kategoria:Płazy Australii]]
[[Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1979 roku]]

title: Synonimy

Synonimy:
Kategoria zagrożenia (CKGZ)
· najmniejszej troski


text:
# NGC 7622
NGC 7622 (również PGC 71187) – galaktyka soczewkowata (E/SB0), znajdująca się w gwiazdozbiorze Tukana. Odkrył ją John Herschel 1 listopada 1834.

title: NGC 7622

wikitext:
{{Koordynaty astronomiczne|23|21|38|5|-62|07|03|}}
{{Galaktyka infobox
 |        nazwa = NGC 7622
 |      zdjęcie =
 |         opis =
 |     odkrywca = [[John Herschel]]
 |        dzień = 1 listopada
 |          rok = 1834
 | gwiazdozbiór = [[Gwiazdozbiór Tukana|Tukan]]
 |          typ = [[galaktyka soczewkowata|soczewkowata]] (E/SB0)
 | rektascensja = {{RA|23|21|38,5}}
 |   deklinacja = {{DEC|–62|07|03}}
 |       odl_ly =
 |       odl_pc =
 |     redshift = 0,02639{{r|simbad}}
 |      jas_wid = 13,5
 |     rozm_kąt = 1,2' × 0,4'
 |      wymiary =
 |      jas_abs =
 |         masa =
 |     satelity =
 |      alt_ozn = ESO 148-8, AM 2318-622, PGC 71187
}}
'''NGC 7622''' (również '''PGC 71187''') – [[galaktyka soczewkowata]] (E/SB0), znajdująca się w [[Gwiazdozbiór Tukana|gwiazdozbiorze Tukana]]. Odkrył ją [[John Herschel]] 1 listopada 1834{{r|cseligman}}.

== Zobacz też ==
* [[Lista obiektów NGC]]

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="cseligman">{{Cytuj stronę | url = http://cseligman.com/text/atlas/ngc76.htm#7622 | tytuł = NGC 7622 | nazwisko = Seligman | imię = Courtney | opublikowany = Celestial Atlas | język = en | data dostępu = 2015-12-10}}</ref>
<ref name=simbad>{{simbad|NGC 7622}}</ref>
}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{SEDS|NGC 7622}}
* {{simbad|NGC 7622}}
* {{NED|NGC 7622}}

[[Kategoria:Obiekty NGC|7622]]
[[Kategoria:Galaktyki soczewkowate]]
[[Kategoria:Gwiazdozbiór Tukana]]
[[Kategoria:Obiekty astronomiczne odkryte w 1834]]

title: NGC 7622

Odkrywca: John Herschel

Data odkrycia: 1 listopada 1834

Gwiazdozbiór: Tukan

Typ: soczewkowata (E/SB0)


text:
# CABI databases
CABI databases – internetowa, ogólnie dostępna bez logowania systematyka obejmująca trzy królestwa: grzyby (Fungi), chromisty (Chromista) i Protozoa. Tworzona jest przez międzyrządową organizację Centre for Agriculture and Bioscience International (CABI) będąca organizacją non-profit.
Systematyka CABI databases to nowoczesna, sukcesywnie aktualizowana klasyfikacja oparta na nowych badaniach nad filogenetyką, w związku z czym pozycja wielu taksonów w tym systemie ulega zmianie po opublikowaniu nowych ustaleń taksonomicznych. Jest to system otwarty, tzn. że niektóre taksony nie mają ustalonej szczegółowej pozycji w systemie, a brakujące taksony są opisane jako incertae sedis. Ich podawana w innych systemach klasyfikacyjnych szczegółowa pozycja taksonomiczna jest sztuczna i niepewna, szczegółowa systematyka w CABI databases zostanie podana dopiero po ustaleniu ich pokrewieństwa.
CABI databases to skrócona internetowa wersja Dictionary of the Fungi, zawierająca tylko hierarchiczną systematykę, bez opisu taksonów. Na systematyce CABI databases opiera się Index Fungorum oraz systematyka grzybów i chromistów na wikipedii.

title: CABI databases

wikitext:
'''''CABI databases''''' – internetowa, ogólnie dostępna bez logowania systematyka obejmująca trzy [[królestwo (biologia)|królestwa]]: [[grzyby]] (''Fungi''), [[chromisty]] (''Chromista'') i ''[[Protozoa]]''. Tworzona jest przez międzyrządową organizację [[Centre for Agriculture and Bioscience International]] (CABI) będąca [[organizacja non-profit|organizacją non-profit]]<ref name="cabi" />.

Systematyka CABI databases to nowoczesna, sukcesywnie aktualizowana klasyfikacja oparta na nowych badaniach nad [[filogenetyka|filogenetyką]], w związku z czym pozycja wielu [[takson]]ów w tym systemie ulega zmianie po opublikowaniu nowych ustaleń taksonomicznych. Jest to system otwarty, tzn. że niektóre taksony nie mają ustalonej szczegółowej pozycji w systemie, a brakujące taksony są opisane jako ''[[incertae sedis]]''. Ich podawana w innych systemach klasyfikacyjnych szczegółowa pozycja taksonomiczna jest sztuczna i niepewna, szczegółowa systematyka w ''CABI databases'' zostanie podana dopiero po ustaleniu ich pokrewieństwa<ref name="cabi" />.

CABI databases to skrócona internetowa wersja ''[[Dictionary of the Fungi]]'', zawierająca tylko hierarchiczną systematykę, bez opisu taksonów. Na systematyce CABI databases opiera się ''[[Index Fungorum]]''<ref name="if" /> oraz systematyka grzybów i chromistów na wikipedii.

== Przypisy ==
<references>
<ref name="cabi">{{cytuj |url = https://www.cabi.org/products-and-services/publishing-product/online-resources/ |tytuł = Global Health |data dostępu = 2020-09-08}}</ref>
<ref name="if">{{cytuj |url = http://www.indexfungorum.org/names/Names.asp |tytuł = Index Fungorum (gatunki) |data dostępu = 2020-04-02 |język = en}}</ref>
</references>

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.speciesfungorum.org/Names/fundic.asp CABI databases] {{lang|en}}

[[Kategoria:Publikacje mykologiczne]]


text:
# Remont średni
Remont średni – zespół czynności wykonywanych w celu przywrócenia prawidłowej eksploatacji części lub też całej maszyny lub urządzenia itp. Połączony jest z częściową rozbiórką.
Wykonywany jest w większym zakresie niż remont bieżący, a w mniejszym niż remont kapitalny. Obejmuje wymianę i naprawę niektórych zużytych części lub podzespołów, zapewniając im prawidłową dalszą eksploatację.

title: Remont średni

wikitext:
'''Remont średni''' – zespół czynności wykonywanych w celu przywrócenia prawidłowej [[Eksploatacja|eksploatacji]] części lub też całej maszyny lub urządzenia itp. Połączony jest z częściową [[Rozbiórka|rozbiórką]].

Wykonywany jest w większym zakresie niż [[remont bieżący]], a w mniejszym niż [[remont kapitalny]]<ref>{{cytuj |autor = Stanisław Legutko |tytuł = Podstawy eksploatacji maszyn i urządzeń |rozdział = Remont średni |data = 2004 |isbn = 978-83-02-08998-5 |miejsce = Warszawa |wydawca = Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne |s = 78–79}}</ref>. Obejmuje wymianę i naprawę niektórych [[Zużywanie|zużytych]] części lub podzespołów, zapewniając im prawidłową dalszą eksploatację.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj |tytuł = Leksykon naukowo-techniczny z suplementem. |data = 1989 |isbn = 83-204-0968-3 83-204-0969-1 83-204-0967-5 |inni = Aniela Topulos (red.) |miejsce = Warszawa |wydawca = Wydawnictwa Naukowo-Techniczne |oclc = 830082593}}

[[Kategoria:Niezawodność]]


text:
# Mathías de Ritis
Mathías Agustín de Ritis Serrentino (ur. 31 stycznia 2003 w Montevideo) – urugwajski piłkarz występujący na pozycji lewego obrońcy, od 2024 roku zawodnik argentyńskiego Banfield.

title: Mathías de Ritis

wikitext:
{{Piłkarz infobox
 |imię i nazwisko         = Mathías de Ritis
 |imię i nazwisko org     =
 |grafika                 =
 |opis grafiki            =
 |pełne imię i nazwisko   = Mathías Agustín de Ritis Serrentino
 |data urodzenia          = 31 stycznia 2003
 |miejsce urodzenia       = [[Montevideo]]
 |data śmierci            =
 |miejsce śmierci         =
 |wzrost                  = 183 cm
 |pozycja                 = [[Obrońca (piłka nożna)|obrońca]]
 |klub                    = [[CA Banfield|Banfield]]
 |numer w klubie          = 3
 |kariera juniorska       =
 |kariera seniorska       =
! 2024– ! [[CA Peñarol|Peñarol]] ! 0 ! 0
! 2024– ! → [[CA Banfield|Banfield]] (wyp.) ! 26 ! 1
 |data seniorzy           = 21 marca 2025
 |kariera reprezentacyjna =
! 2023 ! {{reprezentacja|URY|rodzaj=U-20|pn}} ! 10 ! 0
 |data reprezentacja      = 21 marca 2025
 |kariera trenerska       =
 |medale                  =
 |odznaczenia             =
 |commons                 =
 |wikicytaty              =
 |www                     =
}}
'''Mathías Agustín de Ritis Serrentino''' (ur. [[31 stycznia]] [[2003]] w [[Montevideo]]) – [[urugwaj]]ski [[piłkarz]] występujący na pozycji lewego [[Obrońca (piłka nożna)|obrońcy]], od 2024 roku zawodnik argentyńskiego [[CA Banfield|Banfield]].

== Bibliografia ==
* {{transfermarkt|p|id=981054|nazwa=Mathías de Ritis|data dostępu=2024-03-06}}
* {{soccerway|p|id=810904|nazwa=M. de Ritis|data dostępu=2024-03-06}}

{{Urugwaj U-20 2023}}

{{SORTUJ:Ponte, Mateo}}
[[Kategoria:Urugwajscy piłkarze]]
[[Kategoria:Piłkarze CA Peñarol]]
[[Kategoria:Piłkarze CA Banfield]]
[[Kategoria:Uczestnicy Mistrzostw Świata U-20 w Piłce Nożnej 2023]]
[[Kategoria:Uczestnicy Mistrzostw Ameryki Południowej U-20 w Piłce Nożnej 2023]]
[[Kategoria:Mistrzowie Świata U-20 w Piłce Nożnej]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Montevideo]]
[[Kategoria:Urodzeni w 2003]]

title: · Mathías de Ritis

Pełne imię i nazwisko: Mathías Agustín de Ritis Serrentino

Data i miejsce urodzenia: 31 stycznia 2003 · Montevideo

Pozycja: obrońca

Klub: Banfield

title: Kariera seniorska

Lata: Klub · Wyst. · Gole

Peñarol · 0 · (0)
→ Banfield (wyp.) · 26 · (1)

title: Kariera reprezentacyjna

Lata: Reprezentacja · Wyst. · Gole

Urugwaj U-20 · 10 · (0)