text:
# Simone Veil
Simone Veil (ur. 13 lipca 1927 w Nicei, zm. 30 czerwca 2017 w Paryżu) – francuska polityk i prawniczka, w latach 1974–1979 i 1993–1995 minister zdrowia, eurodeputowana I, II i III kadencji, w latach 1979–1982 przewodnicząca Parlamentu Europejskiego, członkini Rady Konstytucyjnej i Akademii Francuskiej. Była pierwszą osobą stojącą na czele PE wyłonionego w wyborach powszechnych.

## Życiorys
Simone Veil urodziła się w Nicei w rodzinie francuskich Żydów jako córka architekta André Jacoba i jego żony Yvonne z domu Steinmetz. Miała siostry Madeleine i Denise oraz brata Jeana. W czasie II wojny światowej w marcu 1944 została zatrzymana w łapance wraz z siostrą Madeleine i matką. Deportowano je najpierw do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau, a następnie do Bergen-Belsen, gdzie Yvonne Jacob zginęła. Simone Veil z siostrą doczekały się wyzwolenia w styczniu 1945. Jej siostra Denise również przeżyła wojnę, jako uczestniczka ruchu oporu została aresztowana i zesłana do obozu koncentracyjnego Ravensbrück. Ojciec i brat znaleźli się w grupie blisko 900 Żydów, których w 1944 deportowano konwojem do Tallinna; okoliczności ich śmierci nie zostały ustalone.
Po powrocie do Francji ukończyła w Paryżu studia prawnicze. Uzyskała dyplom Instytutu Nauk Politycznych w Paryżu. W 1954 zdała wyższy egzamin urzędniczy. Obejmowała następnie różne stanowiska w strukturach podległych Ministerstwu Sprawiedliwości, zajmowała się m.in. administracją penitencjarną. Była członkinią gabinetu ministra René Plevena (1968–1968). W 1970 objęła funkcję sekretarza generalnego Najwyższej Rady Sądownictwa, a w 1972 znalazła się w dyrekcji agencji ORTF.
W maju 1974 prezydent Valéry Giscard d’Estaing powierzył jej stanowisko ministra zdrowia. Zajmowała je do lipca 1979, odpowiadając w międzyczasie także za ochronę socjalną (1977–1978) i sprawy rodziny (1978–1979). Urząd ten sprawowała wówczas w gabinecie, którym kierował Jacques Chirac, a także trzech rządach, na czele których stał Raymond Barre. Była drugą kobietą, która została ministrem w dziejach Francji (po Germaine Poinso-Chapuis mianowanej w 1947). Pełniąc tę funkcję, przyczyniła się do rozpowszechnienia dostępności środków antykoncepcyjnych oraz do uchwalenia w 1975 tzw. ustawy Veil wprowadzającej dopuszczalność przerywania ciąży na żądanie kobiety.
Dołączyła do Unii na rzecz Demokracji Francuskiej. W latach 1979–1993 wykonywała mandat eurodeputowanej I, II i III kadencji. Od lipca 1979 do stycznia 1982 była przewodniczącą pierwszego pochodzącego z wyborów powszechnych Parlamentu Europejskiego. W latach 1984–1989 przewodniczyła frakcji liberalnej w PE. W marcu 1993 powróciła do administracji rządowej, obejmując u premiera Édouarda Balladura stanowiska ministra stanu oraz ministra spraw społecznych, zdrowia i polityki miejskiej. Zajmowała jej do maja 1995.
W 1998 przewodniczący Senatu René Monory powołał ją w skład Rady Konstytucyjnej. Członkinią tego gremium była od marca tegoż roku do marca 2007. W latach 2000–2007 pełniła funkcję przewodniczącej Fondation pour la mémoire de la Shoah, fundacji zajmującej się m.in. upamiętnianiem ofiar Holocaustu. 20 listopada 2008 została powołana do Akademii Francuskiej na miejsce, które przed nią zajmował Pierre Messmer. W 2012 dołączyła do Unii Demokratów i Niezależnych.

## Odznaczenia i wyróżnienia
Odznaczona m.in. Legią Honorową I klasy oraz Orderem Narodowym Zasługi V klasy. Wyróżniona doktoratami honoris causa nadanymi przez kilkanaście uniwersytetów. W 1981 otrzymała Nagrodę Karola Wielkiego, w 2001 Medal „Zasłużony dla Tolerancji”, a w 2005 Nagrodę Księcia Asturii.

## Życie prywatne
Jej mężem był urzędnik państwowy Antoine Veil (1926–2013), którego poślubiła w 1946. Miała trzech synów: Jeana, Nicolasa, i Pierre'a-François, który był mężem Agnès Buzyn
Zmarła 30 czerwca 2017 w swoim paryskim domu. 1 lipca 2018 szczątki jej i jej małżonka zostały złożone w paryskim Panteonie; decyzja prezydenta Republiki Emmanuela Macrona w tej sprawie została poparta przez ponad 150 tysięcy osób.

title: Simone Veil

wikitext:
{{Nie mylić z|[[Simone Weil]]}}
{{Polityk infobox
 | polityk=Simone Veil
 | data urodzenia = 13 lipca 1927
 | miejsce urodzenia = [[Nicea]]
 | data śmierci = 30 czerwca 2017
 | miejsce śmierci = [[Paryż]]
 | grafika= Official portrait of Simone Veil (cropped).jpg
 | opis grafiki=
 | funkcja= [[Przewodniczący Parlamentu Europejskiego]]
 | partia = [[Partia Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy|ELDR]]
 | od = 17 lipca 1979
 | do = 18 stycznia 1982
 | poprzednik = [[Emilio Colombo]]
 | następca = [[Piet Dankert]]
 | odznaczenia = {{order|LH|KW}} {{order|NOZF|K}}
 | quote = Simone Veil
 | commons = Category:Simone Veil
}}
'''Simone Veil''' (ur. [[13 lipca]] [[1927]] w [[Nicea|Nicei]]{{r|pe}}, zm. [[30 czerwca]] [[2017]] w [[Paryż]]u{{r|lejdd}}) – [[Francja|francuska]] polityk i prawniczka, w latach 1974–1979 i 1993–1995 minister zdrowia, [[poseł do Parlamentu Europejskiego|eurodeputowana]] I, II i III kadencji, w latach 1979–1982 [[Przewodniczący Parlamentu Europejskiego|przewodnicząca]] [[Parlament Europejski|Parlamentu Europejskiego]], członkini [[Rada Konstytucyjna|Rady Konstytucyjnej]] i [[Akademia Francuska|Akademii Francuskiej]]. Była pierwszą osobą stojącą na czele PE wyłonionego w wyborach powszechnych.

== Życiorys ==
Simone Veil urodziła się w Nicei w rodzinie francuskich [[Żydzi|Żydów]] jako córka architekta André Jacoba i jego żony Yvonne z domu Steinmetz. Miała siostry Madeleine i Denise oraz brata Jeana. W czasie [[II wojna światowa|II wojny światowej]] w marcu 1944 została zatrzymana w [[Łapanka|łapance]] wraz z siostrą Madeleine i matką. Deportowano je najpierw do [[Obozy niemieckie (1933–1945)|niemieckiego obozu]] [[obóz koncentracyjny|koncentracyjnego]] [[Auschwitz-Birkenau]], a następnie do [[Bergen-Belsen]], gdzie Yvonne Jacob zginęła. Simone Veil z siostrą doczekały się wyzwolenia w styczniu 1945. Jej siostra Denise również przeżyła wojnę, jako uczestniczka [[Francuski ruch oporu|ruchu oporu]] została aresztowana i zesłana do obozu koncentracyjnego [[Ravensbrück (KL)|Ravensbrück]]. Ojciec i brat znaleźli się w grupie blisko 900 Żydów, których w 1944 deportowano konwojem do [[Tallinn]]a; okoliczności ich śmierci nie zostały ustalone{{r|jwa}}.

Po powrocie do Francji ukończyła w Paryżu studia prawnicze. Uzyskała dyplom [[Instytut Nauk Politycznych w Paryżu|Instytutu Nauk Politycznych w Paryżu]]{{r|cons}}. W 1954 zdała wyższy egzamin urzędniczy{{r|jwa}}. Obejmowała następnie różne stanowiska w strukturach podległych Ministerstwu Sprawiedliwości, zajmowała się m.in. administracją penitencjarną{{r|jwa|cons}}. Była członkinią gabinetu ministra [[René Pleven]]a (1968–1968). W 1970 objęła funkcję sekretarza generalnego Najwyższej Rady Sądownictwa, a w 1972 znalazła się w dyrekcji agencji [[Office de radiodiffusion-télévision française|ORTF]]{{r|af}}.

W maju 1974 prezydent [[Valéry Giscard d’Estaing]] powierzył jej stanowisko ministra zdrowia. Zajmowała je do lipca 1979, odpowiadając w międzyczasie także za ochronę socjalną (1977–1978) i sprawy rodziny (1978–1979). Urząd ten sprawowała wówczas w gabinecie, którym kierował [[Jacques Chirac]], a także trzech rządach, na czele których stał [[Raymond Barre]]{{r|rząd}}. Była drugą kobietą, która została ministrem w dziejach Francji (po [[Germaine Poinso-Chapuis]] mianowanej w 1947). Pełniąc tę funkcję, przyczyniła się do rozpowszechnienia dostępności środków [[antykoncepcja|antykoncepcyjnych]] oraz do uchwalenia w 1975 tzw. [[Ustawa Veil|ustawy Veil]] wprowadzającej dopuszczalność przerywania ciąży na żądanie kobiety{{r|jwa|wyb}}.

Dołączyła do [[Unia na rzecz Demokracji Francuskiej|Unii na rzecz Demokracji Francuskiej]]. W latach 1979–1993 wykonywała mandat eurodeputowanej I, II i III kadencji. Od lipca 1979 do stycznia 1982 była przewodniczącą pierwszego pochodzącego z wyborów powszechnych [[Parlament Europejski|Parlamentu Europejskiego]]. W latach 1984–1989 przewodniczyła frakcji liberalnej w PE{{r|pe}}. W marcu 1993 powróciła do administracji rządowej, obejmując u premiera [[Édouard Balladur|Édouarda Balladura]] stanowiska ministra stanu oraz ministra spraw społecznych, zdrowia i polityki miejskiej. Zajmowała jej do maja 1995{{r|rząd}}.

W 1998 przewodniczący [[Senat (Francja)|Senatu]] [[René Monory]] powołał ją w skład Rady Konstytucyjnej. Członkinią tego gremium była od marca tegoż roku do marca 2007{{r|cons}}. W latach 2000–2007 pełniła funkcję przewodniczącej Fondation pour la mémoire de la Shoah, fundacji zajmującej się m.in. upamiętnianiem ofiar [[Zagłada Żydów|Holocaustu]]{{r|af}}. 20 listopada 2008 została powołana do [[Akademia Francuska|Akademii Francuskiej]] na miejsce, które przed nią zajmował [[Pierre Messmer]]{{r|af}}. W 2012 dołączyła do [[Unia Demokratów i Niezależnych|Unii Demokratów i Niezależnych]]{{r|udi}}.

== Odznaczenia i wyróżnienia ==
Odznaczona m.in. [[Legia Honorowa|Legią Honorową]] I klasy oraz [[Order Narodowy Zasługi|Orderem Narodowym Zasługi]] V klasy{{r|who}}. Wyróżniona doktoratami honoris causa nadanymi przez kilkanaście uniwersytetów{{r|af}}. W 1981 otrzymała [[Nagroda Karola Wielkiego|Nagrodę Karola Wielkiego]], w 2001 [[Fundacja Ekumeniczna „Tolerancja”|Medal „Zasłużony dla Tolerancji”]], a w 2005 [[Nagrody Księżnej Asturii|Nagrodę Księcia Asturii]]{{r|cons}}.

== Życie prywatne ==
Jej mężem był urzędnik państwowy [[Antoine Veil]] (1926–2013), którego poślubiła w 1946{{r|jwa}}. Miała trzech synów: [[Jean Veil|Jeana]], Nicolasa, i [[Pierre-François Veil|Pierre'a-François]]{{r|who}}, który był mężem [[Agnès Buzyn]]<ref>{{Cytuj stronę|url=https://www.jpost.com/International/Stepping-into-Simone-Veils-shoes-Agnes-Buzyn-504886|tytuł=#43 Agnes Buzyn – Stepping into Simone Veil’s shoes|data=20 września 2017|autor=Rina Bassist|opublikowany=jpost.com|data dostępu=2025-02-20|język=en}}</ref>

Zmarła 30 czerwca 2017 w swoim paryskim domu{{r|lejdd}}. 1 lipca 2018 szczątki jej i jej małżonka zostały złożone w paryskim [[Panteon w Paryżu|Panteonie]]; decyzja prezydenta Republiki [[Emmanuel Macron|Emmanuela Macrona]] w tej sprawie została poparta przez ponad 150 tysięcy osób{{r|wyb}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="lejdd">{{Cytuj stronę|url=http://www.lejdd.fr/politique/simone-veil-est-decedee-a-89-ans-3376211|tytuł=Simone Veil est décédée à 89 ans|data=30 czerwca 2017|opublikowany=lejdd.fr|data dostępu=2017-08-25|język=fr|autor=Michaël Bloch}}</ref>
<ref name="pe">{{Cytuj stronę|url=http://www.europarl.europa.eu/meps/pl/1174/SIMONE_VEIL/home|tytuł=Profil na stronie Parlamentu Europejskiego|data dostępu=2017-08-25}}</ref>
<ref name="rząd">{{Cytuj stronę|url=https://web.archive.org/web/20170227135443/http://www.assemblee-nationale.fr/histoire/gvt5rep.asp|tytuł=Présidents de la République et Gouvernements sous la Ve République|opublikowany=assemblee-nationale.fr|data dostępu=2024-08-17|język=fr}}</ref>
<ref name="jwa">{{Cytuj stronę|autor=Ruth Hottell|url=https://jwa.org/encyclopedia/article/veil-simone|tytuł=Simone Veil|opublikowany=jwa.org|data dostępu=2017-08-25|język=en}}</ref>
<ref name="cons">{{Cytuj stronę|url=http://www.conseil-constitutionnel.fr/conseil-constitutionnel/francais/le-conseil-constitutionnel/les-membres-du-conseil/les-membres-depuis-1959/tous-les-membres/simone-veil.98200.html|tytuł=Simone Veil|opublikowany=conseil-constitutionnel.fr|data dostępu=2017-08-25|język=fr}}</ref>
<ref name="af">{{Cytuj stronę|url=http://www.academie-francaise.fr/les-immortels/simone-veil|tytuł=Simone Veil|opublikowany=academie-francaise.fr|data dostępu=2017-08-25|język=fr}}</ref>
<ref name="wyb">{{Cytuj stronę|autor=Monika Rębała|tytuł=Feministka w Panteonie|data=5 lipca 2017|data dostępu=2017-07-06|opublikowany=wyborcza.pl|url=http://wyborcza.pl/7,75399,22057120,feministka-w-panteonie.html}}</ref>
<ref name="who">{{Cytuj stronę|url=https://www.whoswho.fr/decede/biographie-simone-veil_6850|tytuł=Simone Veil|opublikowany=whoswho.fr|data dostępu=2017-08-25|język=fr}}</ref>
<ref name="udi">{{Cytuj stronę|url=https://web.archive.org/web/20121129050109/http://www.lejdd.fr/Politique/Actualite/Portes-ouvertes-chez-les-centristes-577296|tytuł=Portes ouvertes chez les centristes|data=25 listopada 2012|autor=Soazig Quemener|opublikowany=lejdd.fr|data dostępu=2017-08-25|język=fr}}</ref>
}}

{{Przewodniczący Parlamentu Europejskiego}}
{{Pierwszy rząd Jacques’a Chiraca}}
{{Pierwszy rząd Raymonda Barre’a}}
{{Drugi rząd Raymonda Barre’a}}
{{Trzeci rząd Raymonda Barre’a}}
{{Rząd Édouarda Balladura}}
{{Nagroda Karola Wielkiego}}
{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Veil, Simone}}
[[Kategoria:Członkowie Akademii Francuskiej]]
[[Kategoria:Francuscy ministrowie (V Republika)]]
[[Kategoria:Francuscy ministrowie zdrowia]]
[[Kategoria:Francuscy prawnicy]]
[[Kategoria:Francuscy posłowie do Parlamentu Europejskiego]]
[[Kategoria:Politycy Unii na rzecz Demokracji Francuskiej]]
[[Kategoria:Politycy Unii Demokratów i Niezależnych]]
[[Kategoria:Przewodniczący Parlamentu Europejskiego]]
[[Kategoria:Laureaci Międzynarodowej Nagrody Karola Wielkiego]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wielkim Legii Honorowej]]
[[Kategoria:Francuscy Żydzi]]
[[Kategoria:Więźniowie KL Auschwitz]]
[[Kategoria:Więźniowie KL Bergen-Belsen]]
[[Kategoria:Ocalali z Zagłady Żydów]]
[[Kategoria:Pochowani w paryskim Panteonie]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Nicei]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1927]]
[[Kategoria:Zmarli w 2017]]
[[Kategoria:Doktorzy honoris causa]]

title: Simone Veil

Data i miejsce urodzenia: 13 lipca 1927 · Nicea

Data i miejsce śmierci: 30 czerwca 2017 · Paryż

Okres: od 17 lipca 1979 · do 18 stycznia 1982

Przynależność polityczna: ELDR

Poprzednik: Emilio Colombo

Następca: Piet Dankert


text:
# Pocahontas (Arkansas)
Pocahontas – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Arkansas, stolica hrabstwa Randolph.

## Demografia
W 2008 liczyło 7024 mieszkańców. W 2023 liczba mieszkańców wzrosła do 7601 osób, a gęstość zaludnienia do 389,8 osoby/km².

wikiname: plwiki

title: Pocahontas (Arkansas)

in_language: pl

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Pocahontas
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = Stany Zjednoczone
 |1. jednostka administracyjna = [[Arkansas]]
 |2. jednostka administracyjna = [[Hrabstwo Randolph (Arkansas)|Randolph]]
 |kod statystyczny             = [[Federal Information Processing Standard|FIPS]]: 05-56540
[[Geographic Names Information System|GNIS]] ID: 0078067
 |powierzchnia                 = 19,5
 |wysokość                     = 92
 |rok                          = 2023
 |liczba ludności              = 7601<ref name=cv1>{{Cytuj |tytuł = Index of /programs-surveys/popest/tables/2020-2023/cities/totals |data dostępu = 2024-11-30 |opublikowany = www2.census.gov |url = https://www2.census.gov/programs-surveys/popest/tables/2020-2023/cities/totals/?C=S;O=D}}</ref>
 |gęstość zaludnienia          = 389,8
 |numer kierunkowy             = 870
 |kod pocztowy                 = 72455
 |tablice rejestracyjne        =
 |strefa czasowa               = [[UTC-06:00]]
[[UTC-05:00]]
 |kod mapy                     = US-AR
 |współrzędne                  = 36°15′49″N 90°58′24″W
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Pocahontas''' – miasto w [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]], w stanie [[Arkansas]], stolica [[Hrabstwo Randolph (Arkansas)|hrabstwa Randolph]].

== Demografia ==
W [[2008]] liczyło 7024 mieszkańców. W [[2023]] liczba mieszkańców wzrosła do 7601 osób, a gęstość zaludnienia do 389,8 osoby/km²<ref name=cv1></ref>.

== Linki zewnętrzne ==
* [https://archive.is/20130428145319/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gpro&lng=en&des=wg&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=454544903 World-Gazetteer]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miasta w stanie Arkansas]]

title: Pocahontas

Państwo: Stany Zjednoczone

Stan: Arkansas

Hrabstwo: Randolph


text:
# Stawiany (województwo świętokrzyskie)
Stawiany – wieś w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie pińczowskim, w gminie Kije.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

## Części wsi
| SIMC    | Nazwa   | Rodzaj     |
| ------- | ------- | ---------- |
| 0243004 | Kąt     | część wsi  |
| 0243010 | Marynka | przysiółek |
| 0243027 | Skały   | część wsi  |
| 0243033 | Smugi   | przysiółek |
| 0243040 | Wały    | część wsi  |
| 0243056 | Żarowie | część wsi  |

## Zabytki
- Kapliczka św. Jana Nepomucena z XIX w.
- Kopiec pradziejowy
- Stacja kolejowa wąskotorowa na trasie Świętokrzyskiej Kolei Dojazdowej (ruch przywrócono po 11 latach przerwy w październiku 2007)

title: Stawiany (województwo świętokrzyskie)

wikitext:
{{Dopracować|więcej przypisów=2012-07}}
{{Inne znaczenia|2=[[Stawiany|Stawiany w innych znaczeniach tej nazwy]]}}
{{Polska miejscowość infobox
 |nazwa                  = Stawiany
 |rodzaj miejscowości    = wieś
 |zdjęcie                =
 |opis zdjęcia           =
 |alt zdjęcia            =
 |województwo            = świętokrzyskie
 |powiat                 = [[Powiat pińczowski|pińczowski]]
 |gmina                  = [[Kije (gmina)|Kije]]
 |sołectwo               =
 |miejscowość podstawowa =
 |wysokość               =
 |liczba ludności        = 317{{r|pwl|nsp}}
 |rok                    = 2011
 |strefa numeracyjna     = 41
 |kod pocztowy           = 28-404{{r|poczta}}
 |tablice rejestracyjne  = TPI
 |SIMC                   = 0242996{{r|teryt}}
 |kod mapy               = Kije (gmina)
 |współrzędne            = 50°35'35"N 20°36'18"E<ref name="prng">{{PRNG Miejscowości|130431|data=2023-11-05}}</ref>
 |commons                =
 |www                    =
}}
'''Stawiany''' – [[wieś]] w [[Polska|Polsce]], położona w [[województwo świętokrzyskie|województwie świętokrzyskim]], w [[powiat pińczowski|powiecie pińczowskim]], w [[Kije (gmina)|gminie Kije]]{{r|R2013|teryt}}.

[[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] miejscowość administracyjnie należała do [[Województwo kieleckie (1975–1998)|województwa kieleckiego]].

== Części wsi ==
{|class="wikitable" width="60%"
|+Integralne części wsi Stawiany{{r|R2013|teryt}}
! SIMC !! Nazwa !! Rodzaj
|-
|0243004 || [[Kąt (Stawiany)|Kąt]] || część wsi
|-
|0243010 || [[Marynka (Stawiany)|Marynka]] || przysiółek
|-
|0243027 || [[Skały (Stawiany)|Skały]] || część wsi
|-
|0243033 || [[Smugi (Stawiany)|Smugi]] || przysiółek
|-
|0243040 || [[Wały (Stawiany)|Wały]] || część wsi
|-
|0243056 || [[Żarowie (Stawiany)|Żarowie]] || część wsi
|}

== Zabytki ==
* Kapliczka [[Jan Nepomucen|św. Jana Nepomucena]] z [[XIX wiek|XIX w.]]
* Kopiec pradziejowy
* Stacja kolejowa wąskotorowa na trasie [[Świętokrzyska Kolej Dojazdowa|Świętokrzyskiej Kolei Dojazdowej]] (ruch przywrócono po 11 latach przerwy w październiku 2007)

== Przypisy ==
{{Przypisy|
* <ref name=pwl>{{Polska w liczbach|id=wies_Stawiany_swietokrzyskie|nazwa=Wieś Stawiany w liczbach|data dostępu=2022-04-26}}</ref>
* <ref name=nsp>{{cytuj stronę | url = http://stat.gov.pl/download/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5670/21/1/1/1_miejscowosci_ludnosc_nsp2011.xlsx|tytuł = GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.}}</ref>
* <ref name = R2013>''Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części'' ({{Dziennik Ustaw|2013|200}})</ref>
* <ref name = "teryt">[http://www.stat.gov.pl/broker/access/performSearch.jspa?searchString=&level=miejsc&wojewodztwo=&powiat=&gmina=&miejscowosc=&advanced=true GUS. Rejestr TERYT]</ref>
* <ref name=poczta>{{Poczta Polska|2013|s=1205|data dostępu=2020-12-22}}</ref>
}}

{{Gmina Kije}}

[[Kategoria:Stawiany (województwo świętokrzyskie)| ]]

title: Stawiany

Państwo: Polska

Województwo: świętokrzyskie

Powiat: pińczowski

Gmina: Kije

Tablice rejestracyjne: TPI


text:
# La Catedral
La Catedral – więzienie z widokiem na miasto Medellín w Kolumbii.
Więzienie zostało wybudowane na specjalne życzenie bossa Kartelu z Medellin Pabla Escobara na podstawie umowy z rządem Kolumbii, w której Escobar poddał się i obiecał odsiedzieć maksymalnie 5 lat, zaś władze odstąpią od ekstradycji go do USA. Oprócz wyboru firmy budującej, Escobar miał także prawo do wyboru strażników i wierzył, że wybrał ludzi lojalnych tylko jemu. Ponadto uważa się, że więzienie zostało zaprojektowane tak, by strzec Escobara przed wrogami, niż zatrzymać go w nim.
Gotowe więzienie często zwano także „Hotel Escobar” lub „Klub Medellín”, ponieważ było w nim wiele udogodnień. W La Catedral było boisko do piłki nożnej, gigantyczny dom dla lalek, bar, jacuzzi i wodospad. Escobar miał także teleskop, by móc patrzeć na Medellín, i rezydencję córki, gdy rozmawiał z nią przez telefon.
PBS donosiła, że rząd Kolumbii przymykał oko na kontynuowanie przez Escobara handlu narkotykami, jednak ich układ rozpadł się, kiedy wyszło na jaw, że Escobar miał zabić na terenie swego więzienia czterech swoich zastępców. Rząd Kolumbii zadecydował przenieść Escobara do normalnego więzienia, ale on odmówił. W lipcu 1992 roku po odbyciu 13 miesięcy kary, Escobar uciekł z La Catedral. Chociaż więzienie było otoczone przez armię kolumbijską, mówi się, że Escobar po prostu wyszedł przez tylną bramę. Po tym powołano specjalną 600-osobową jednostkę nazwaną Search Bloc dowodzoną przez pułkownika Hugo Martineza. Szkoliła ją amerykańska Delta Force.
Escobar został zabity rok później 2 grudnia 1993 przez członków Search Bloc.
W 2007 roku La Catedral zostało przekształcone w klasztor.

title: La Catedral

wikitext:
'''La Catedral''' – [[Zakład karny|więzienie]] z widokiem na miasto [[Medellín]] w [[Kolumbia|Kolumbii]].

Więzienie zostało wybudowane na specjalne życzenie bossa [[Kartel z Medellín|Kartelu z Medellin]] [[Pablo Escobar|Pabla Escobara]] na podstawie umowy z rządem Kolumbii, w której Escobar poddał się i obiecał odsiedzieć maksymalnie 5 lat, zaś władze odstąpią od [[ekstradycja|ekstradycji]] go do [[Stany Zjednoczone|USA]]. Oprócz wyboru firmy budującej, Escobar miał także prawo do wyboru strażników i wierzył, że wybrał ludzi lojalnych tylko jemu. Ponadto uważa się, że więzienie zostało zaprojektowane tak, by strzec Escobara przed wrogami, niż zatrzymać go w nim<ref name="PBS1">{{cytuj stronę | url = http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/drugs/archive/godfathercocaine.html | data = 25 marca 1997 | tytuł = The Godfather of Cocaine | praca = Frontline (#1309)| opublikowany = PBS| autor = William Cran | autor2 = Stephanie Tepper}}</ref>.

Gotowe więzienie często zwano także „Hotel Escobar” lub „Klub Medellín”, ponieważ było w nim wiele udogodnień. W La Catedral było boisko do piłki nożnej, gigantyczny dom dla lalek, bar, [[jacuzzi]] i wodospad. Escobar miał także teleskop, by móc patrzeć na Medellín, i rezydencję córki, gdy rozmawiał z nią przez telefon<ref name="PBS1" />.

[[Public Broadcasting Service|PBS]] donosiła, że rząd Kolumbii przymykał oko na kontynuowanie przez Escobara handlu narkotykami, jednak ich układ rozpadł się, kiedy wyszło na jaw, że Escobar miał zabić na terenie swego więzienia czterech swoich zastępców. Rząd Kolumbii zadecydował przenieść Escobara do normalnego więzienia, ale on odmówił. W lipcu 1992 roku po odbyciu 13 miesięcy kary, Escobar uciekł z La Catedral. Chociaż więzienie było otoczone przez armię kolumbijską, mówi się, że Escobar po prostu wyszedł przez tylną bramę. Po tym powołano specjalną 600-osobową jednostkę nazwaną [[Search Bloc]] dowodzoną przez pułkownika [[Hugo Martinez]]a. Szkoliła ją amerykańska [[Delta Force]]<ref name="PBS1" />.

Escobar został zabity rok później 2 grudnia 1993 przez członków Search Bloc.

W 2007 roku La Catedral zostało przekształcone w klasztor<ref>{{cytuj stronę| nazwisko = Griggs | imię = Tom | tytuł = La Catedral: A Visit to Pablo Escobar's Self-Designed Prison | url = http://airshipdaily.com/catedral/ | opublikowany = The Airship | data dostępu = 2016-08-29}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Kartel z Medellín]]
[[Kategoria:Pablo Escobar]]


text:
# Jorge Pérez Durán
Jorge Antonio Pérez Durán (ur. 17 stycznia 1980 w Orizabie) – meksykański sędzia piłkarski.
Profesjonalną karierę rozpoczynał już w 2001 roku jako sędzia techniczny, natomiast w roli głównego arbitra zaczął prowadzić mecze niższych lig meksykańskich sześć lat później. W ojczystej Primera División de México zaczął sędziować w wieku 31 lat – zadebiutował w niej 31 lipca 2011 na Estadio Omnilife w konfrontacji Guadalajary i Jaguares, zakończonej zwycięstwem gospodarzy 2:1.

title: Jorge Pérez Durán

wikitext:
{{Sędzia sportowy infobox
 |imię i nazwisko           = Jorge Pérez
 |imię i nazwisko org       =
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |pełne imię i nazwisko     = Jorge Antonio Pérez Durán
 |data urodzenia            = 17 stycznia 1980
 |miejsce urodzenia         = [[Orizaba (miasto)|Orizaba]]
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |obywatelstwo              =
 |zawód                     =
 |kariera sędziowska        =
! 2001–2011 ! [[Liga de Ascenso|Primera División A]]
! 2011–     ! [[Primera División de México]]
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Jorge Antonio Pérez Durán''' (ur. [[17 stycznia]] [[1980]] w [[Orizaba (miasto)|Orizabie]]<ref>{{Cytuj stronę
 |imię =
 |nazwisko =
 |autor =
 |autor2 =
 |url = http://www.record.com.mx/estadisticas2/arbitro/1762
 |tytuł = Jorge Antonio Pérez Durán - Arbitro
 |praca =
 |opublikowany = Récord
 |strony =
 |data =
 |data dostępu = 2012-03-10
 |język = es
 |archiwum = https://web.archive.org/web/20120809075916/http://www.record.com.mx/estadisticas2/arbitro/1762
 |zarchiwizowano = 9 sierpnia 2012
 }}</ref>) – [[meksyk]]ański [[Sędzia sportowy#Sędzia w piłce nożnej|sędzia piłkarski]].

Profesjonalną karierę rozpoczynał już w 2001 roku jako sędzia techniczny, natomiast w roli głównego arbitra zaczął prowadzić mecze niższych lig meksykańskich sześć lat później<ref>{{Cytuj stronę
 |imię =
 |nazwisko =
 |autor =
 |autor2 =
 |url = https://fmf.mx/detalle-afiliado/56796
 |tytuł = Jorge Antonio Pérez Durán
 |praca =
 |opublikowany = [[Meksykański Związek Piłki Nożnej|FMF]]
 |strony =
 |data =
 |data dostępu = 2012-03-10
 |język = es
}}</ref>. W ojczystej [[Primera División de México]] zaczął sędziować w wieku 31 lat – zadebiutował w niej 31 lipca 2011 na [[Estadio Omnilife]] w konfrontacji [[C.D. Guadalajara|Guadalajary]] i [[Jaguares de Chiapas|Jaguares]], zakończonej zwycięstwem gospodarzy 2:1<ref>{{Cytuj stronę
 |imię = José María
 |nazwisko = Garrido
 |autor =
 |autor2 =
 |url = https://archive.ph/20130427023705/http://msn.mediotiempo.com/futbol/mexico/cronicas/2011/07/31/chivas-2-1-jaguares-celebran-aniversario-del-omnilife-con-victoria_35602
 |tytuł = Chivas 2-1 Jaguares… Celebran aniversario del Omnilife con victoria
 |praca =
 |opublikowany = Medio Tiempo
 |strony =
 |data = 31 lipca 2011
 |data dostępu = 2012-03-10
 |język = es
}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [https://archive.ph/20130427035420/http://msn.mediotiempo.com/arbitro/jorge-antonio-perez Statystyki na MedioTiempo] {{lang|es}}

{{DEFAULTSORT:Perez, Jorge Antonio}}

[[Kategoria:Meksykańscy sędziowie piłkarscy]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1980]]

title: Jorge Pérez

Pełne imię i nazwisko: Jorge Antonio Pérez Durán

Data i miejsce urodzenia: 17 stycznia 1980 · Orizaba

title: Kariera sędziowska

Lata: Rozgrywki

Primera División A

Primera División de México


text:
# Parafia św. Józefa Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny w Pruszkowie
Parafia Świętego Józefa Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny w Pruszkowie – parafia rzymskokatolicka w Pruszkowie. Obsługiwana przez księży diecezjalnych.

## Historia
Parafia została erygowana w 1987.

### Kościół parafialny
Obecny kościół parafialny został wybudowany w latach 1984-2008.

wikitext:
{{Parafia infobox
 |nazwa                   = Parafia Świętego Jóżefa Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny
 |nazwa miejscowa         =
 |grafika                 = PRUSZKÓW Kościół p.w.Św.Józefa Oblubieńca NMP 02.jpg
 |opis grafiki            = Kościół parafialny
 |państwo                 = Polska
 |siedziba                = [[Pruszków]]
 |adres                   = ul. Helenowska 3<br />05-804 Pruszków
 |data powołania          = 1987
 |data zamknięcia         =
 |wyznanie                = [[Kościół katolicki|katolickie]]
 |kościół                 = [[Kościół łaciński|rzymskokatolicki]]
 |1. jednostka typ        = [[Archidiecezja]]
 |1. jednostka nazwa      = [[Archidiecezja warszawska|warszawska]]
 |2. jednostka typ        = [[Dekanat]]
 |2. jednostka nazwa      = [[Dekanat pruszkowski|pruszkowski]]
 |3. jednostka typ        =
 |3. jednostka nazwa      =
 |obiekt sakralny funkcja =
 |obiekt sakralny         = [[Kościół św. Józefa Oblubieńca NMP w Pruszkowie|św. Józefa Oblubieńca NMP]]
 |filie                   =
 |nadzór                  =
 |administrator           =
 |proboszcz               = ks. Dariusz Boguszewski
 |wezwanie                =
 |dzień wspomnienia       = [[Józef z Nazaretu|Świętego Jóżefa Oblubieńca NMP]]
 |kod mapy                = Pruszków
 |współrzędne             = 52°9′22″N 20°47′26″E
 |mapa parafii            =
 |opis mapy parafii       =
 |commons                 =
 |www                     = http://www.sw-jozef.pl/
}}
'''Parafia Świętego Józefa Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny w Pruszkowie''' – [[parafia]] [[Kościół łaciński|rzymskokatolicka]] w [[Pruszków|Pruszkowie]]. Obsługiwana przez księży diecezjalnych.

== Historia ==
Parafia została erygowana w 1987.

=== Kościół parafialny ===
Obecny kościół parafialny został wybudowany w latach 1984-2008.

== Linki zewnętrzne ==
* [https://archwwa.pl/parafie/pruszkow-sw-jozefa-oblubienca-nmp-na-osiedlu-staszica/ Informacje o parafii na stronie archidiecezji warszawskiej]
{{Parafie dekanatu pruszkowskiego}}
{{DEFAULTSORT:Pruszków}}
[[Kategoria:Parafie rzymskokatolickie w Pruszkowie|Józefa]]
[[Kategoria:Parafie pod wezwaniem św. Józefa]]

Siedziba: Pruszków

Adres: ul. Helenowska 3 · 05-804 Pruszków

Wyznanie: katolickie

Kościół:
rzymskokatolicki
św. Józefa Oblubieńca NMP

Archidiecezja: warszawska

Dekanat: pruszkowski

Proboszcz: ks. Dariusz Boguszewski

Wspomnienie liturgiczne: Świętego Jóżefa Oblubieńca NMP


text:
# Janina Gardzielewska
Janina Gardzielewska (ur. 13 lipca 1926 w Więcborku, zm. 4 kwietnia 2012 w Toruniu) – polska artystka fotograficzka.

## Życiorys
Urodziła się w rodzinie Alojzego Czarneckiego, fotografa, i Jadwigi z domu Ryterskiej. W 1939 roku ukończyła szkołę podstawową, dalszą edukację w szkole średniej przerwała wojna. W czasie okupacji niemieckiej pracowała jako siła pomocnicza w zakładach fotograficznych.
Fotografowała pejzaże Torunia od bulwarów nadwiślańskich, panoram, ulic i placów, po zabytkowe budowle, kamieniczki, zaułki, bramy, detale. Efektem były wystawy, m.in. „Śladami Kopernika w Polsce” (1972), „Gotyk toruński” (1973) i poplenerowa „750 lat Torunia” (1983). Pięknu miasta poświęcona też była publikacja „Toruń epoki Kopernika” Bohdana Rymaszewskiego, ilustrowana fotografiami Janiny Gardzielewskiej.
Zajmowała się też fotografią teatralną. W latach trzydziestych i tuż po wojnie zdjęcia w toruńskim teatrze wykonywał jej ojciec Alojzy Czarnecki. Pod koniec lat czterdziestych jego obowiązki przejęła córka. Pracowała w teatrach Torunia, Bydgoszczy, Grudziądzu. W roku 1977 plonem teatralnych doświadczeń była wystawa „Twarze teatru”.
Od 1953 roku była członkiem Związku Polskich Artystów Fotografików. Przez trzy kadencje była prezesem Bydgosko-Toruńskiego Okręgu ZPAF i przez dwie kadencje członkiem Rady Artystycznej ZG ZPAF. Za jej kadencji powstała Mała Galeria Fotografiki przy ulicy Podmurnej w Toruniu”, którą prowadziła w latach 1968–1971. Od 1954 roku była członkiem aktywnym Towarzystwa Bibliofilów im. J. Lelewela w Toruniu oraz Towarzystwa Miłośników Torunia.
Od 1948 roku była żoną typografa Zygfryda Gardzielewskiego, twórcy antykwy toruńskiej.
Zmarła w Toruniu, pochowana obok męża na cmentarzu św. Jerzego przy ul. Gałczyńskiego.

## Wystawy indywidualne (wybór)
- „Fotografika” - Toruń (1956)
- „Dzieci” - Toruń (1960)
- „Wystawa indywidualna” - Warszawa, Olsztyn, Gdynia, Poznań, Szczecin, Łódź, Katowice, Cieszyn, Opole, Bydgoszcz (1962)
- „Śladami Mikołaja Kopernika w Polsce” - Toruń, Olsztyn, Bydgoszcz, Kielce, Sopot, Bytom, Rybnik, Koszalin, Piła, Płock (1972)
- „Gotyk Toruński” - Toruń (1973)
- „Wspominam Meksyk” - Włocławek (1975)
- „Twarze teatru” - Toruń (1977)
- „Toruń dawny i dzisiejszy” - Filadelfia, USA (1977)
- „Moi znajomi plastycy toruńscy” - Toruń (1983)
- „Sztuka poligrafii Zygfryda Gardzielewskiego - sztuka fotografii Janiny Gardzielewskiej” - Muzeum w Grudziądzu; Dwór Mieszczański, Toruń; Biblioteka UMK, Toruń (2002)
- „Wystawa retrospektywna” - Mała Galeria Fotografii ZPAF, Toruń (2005)

## Wystawy zbiorowe (wybór)
- „Piękno Torunia” (wyróżnienie) - Toruń (1947)
- I OWF - Poznań (1947)
- „Fotografia” (nagroda) - PTF Toruń (1948)
- „Gnieźnieńska Wystawa Fotografiki” - Gniezno (1949, 1952)
- OWF - Wrocław, Katowice (1950)
- „Ogólnopolska Wystawa Fotografiki” - Warszawa (1953, 1954, 1958- II nagroda Ministra Kultury i Sztuki, 1959, 1960, 1961, 1962, 1964)
- „Okręgowe Wystawy Fotografiki” - Toruń-Bydgoszcz (1953, 1954, 1956, 1957, 1958, 1959, 1960, 1961, 1962, 1964, 1965, 1967,1989)
- „Polska w fotografii artystycznej” - Warszawa (1960)
- „Fotografia della Nova Generazione” (złoty medal) - Pescara, Włochy; Mediolan, Włochy (1960)
- XIX MSF - Barcelona, Hiszpania (1960)
- „Europafoto” (II nagroda dla zestawu polskiego) - Monachium, RFN; Esslingen, RFN (1960)
- II MSF - Split, Jugosławia (1960)
- „Das Menslichte Analiz Europa” - Monachium, RFN (1960)
- XXV MSF - Argentyna (1961)
- III MSF - Bukareszt, Rumunia (1961)
- „DEN XI” - Kopenhaga, Dania (1961)
- II MSF - Warszawa (1961)
- „Nemzetkozi Fotosalon” - Pecs, Węgry (1962)
- MSF „Foto-Salon” - Teplice, Czechosłowacja (1962)
- MSF Tentoostelling - Amsterdam, Holandia (1962)
- „Wystawa Fotografików Polski Północnej” - Gdańsk (1962-dyplom ZPAF, 1964, 1966, 1972)
- I Biennale Fotografii Artystycznej Krajów Nadbałtyckich - Malbork (1963, 1965-brązowy medal)
- III Interfotfestival - Leuven (1964)
- „Internationale Fotoausstellung” (złoty medal) - Kolonia, RFN (1965)
- MSF - Warszawa (1966)
- OWF z okazji 500-lecia podpisania II Pokoju Toruńskiego" (Grand Prix) - Toruń (1966)
- III MSF - Cognac, Francja (1966)
- „Von Glück des Menschen” (srebrna plakietka oraz nagroda honorowa) - Berlin (1967)
- III Biennale Krajów Nadbałtyckich - Gdańsk (1967)
- „Złocisty Jantar” - Gdańsk (1967-Grand Prix oraz dyplom ZPAF; 1972-Grand Prix)
- „Nok a XX Szazadban” (wyróżnienie) - Budapeszt, Węgry (1973)
- Poplenerowa Wystawa Fotografii „Toruń 750” (I nagroda) - Toruń (1983)
- II Toruński Plener Fotograficzny (I nagroda) - Toruń (1984)

## Ordery i odznaczenia
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski[1]
- Złoty Krzyż Zasługi (1973)
- Medal 30-lecia Polski Ludowej (1974)
- Medal Roku Jana Bułhaka (1977)
- Medal Honorowy „Thorunium” (2007)
- Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1968)

## Nagrody i wyróżnienia
- I nagroda w konkursie fotograficznym „Piękno Torunia” (1947)
- II nagroda Ministra Kultury i Sztuki za prace na Ogólnopolskiej Wystawie Fotografii (1958)
- Nagroda Wojewódzka I stopnia za całokształt działalności i osiągnięcia w dziedzinie fotografii - Bydgoszcz (1959)
- Nagroda Wojewódzka I stopnia w dziedzinie kultury - Bydgoszcz (1960)
- Nagroda „Błękitnego Szpaka” z okazji Dni Gdańska za osiągnięcia w twórczości fotograficznej (1963)[2]
- Międzynarodowa Federacja Sztuki Fotograficznej przyznała artystce honorowe tytuły: Artysta FIAP-AFIAP (1960) oraz Excellent FIAP-EFIAP (1964)[3]
- Honorowa Odznaka „Błękitnego Szpaczka” przyznaną przez młodzież fotografującą z Klubu Szpaczków w Gdańsku (1970)
- Wojewódzka Nagroda II stopnia w dziedzinie kultury - Bydgoszcz (1975)
- Nagroda z okazji Dnia Działacza Kultury - Toruń (1976)
- Dyplom Komisji Fotografii Krajoznawczej ZG PTTK (1978)
- Medal Pamiątkowy XX Jubileuszowego FTTP - Toruń (1978)
- Stypendium twórcze Ministra Kultury i Sztuki (1981)
- Nagroda II stopnia Ministra Kultury i Sztuki za całokształt twórczości (1984)
- Dyplom PTTK za popularyzacje Torunia i regionu (1985)
- Dyplom Towarzystwa Miłośników Astronomii - Toruń (1994)

## Albumy fotograficzne
- „Bursztyn polski” (z J. Korpalem) - 1983.
- „Toruń epoki Kopernika” - 1984.
- Album toruński - bibliofilskie wydanie wierszy M. Kaloty-Szymańskiej z fotografiami J. Gardzielewskiej (1984).

title: Janina Gardzielewska

wikitext:
{{Artysta infobox
 |imię i nazwisko      = Janina Gardzielewska
 |imię i nazwisko org  =
 |pełne imię i nazwisko org =
 |pseudonim            =
 |grafika              =
 |opis grafiki         =
 |pełne imię i nazwisko =
 |alt grafiki          =
 |data urodzenia       = 13 lipca 1926
 |miejsce urodzenia    = [[Więcbork]]
 |data śmierci         = 4 kwietnia 2012
 |miejsce śmierci      = [[Toruń]]
 |narodowość           = Polska
 |język                =
 |Alma Mater           =
 |dziedzina sztuki     = [[fotografia]]
 |epoka                =
 |muzeum artysty       =
 |ważne dzieła         =
 |faksymile            =
 |opis faksymile       =
 |odznaczenia          = {{order|OOP|KK}} {{order|KZ|Z}} {{order|MPL30}}<br />{{order|ZDK}} {{order|PL-MRJB}}
 |nagrody              =
 |commons              =
 |wikiźródła           =
 |wikicytaty           =
 |www                  =
}}
'''Janina Gardzielewska''' (ur. [[13 lipca]] [[1926]] w [[Więcbork]]u, zm. [[4 kwietnia]] [[2012]] w [[Toruń|Toruniu]]) – polska artystka fotograficzka.

== Życiorys ==
Urodziła się w rodzinie [[Alojzy Czarnecki|Alojzego Czarneckiego]], fotografa, i Jadwigi z domu Ryterskiej. W 1939 roku ukończyła szkołę podstawową, dalszą edukację w szkole średniej przerwała wojna. W czasie [[Okupacja niemiecka ziem polskich (1939–1945)|okupacji]] [[Okupacja niemiecka ziem polskich (1939–1945)|niemieckiej]] pracowała jako siła pomocnicza w zakładach fotograficznych.

Fotografowała pejzaże Torunia od bulwarów nadwiślańskich, panoram, ulic i placów, po zabytkowe budowle, kamieniczki, zaułki, bramy, detale. Efektem były wystawy, m.in. „Śladami Kopernika w Polsce” (1972), „Gotyk toruński” (1973) i poplenerowa „750 lat Torunia” (1983). Pięknu miasta poświęcona też była publikacja „Toruń epoki Kopernika” Bohdana Rymaszewskiego, ilustrowana fotografiami Janiny Gardzielewskiej.

Zajmowała się też fotografią teatralną. W latach trzydziestych i tuż po wojnie zdjęcia w toruńskim teatrze wykonywał jej ojciec [[Alojzy Czarnecki]]. Pod koniec lat czterdziestych jego obowiązki przejęła córka. Pracowała w teatrach Torunia, [[Bydgoszcz|Bydgoszczy]], [[Grudziądz|Grudziądzu]]. W roku 1977 plonem teatralnych doświadczeń była wystawa „Twarze teatru”.

Od 1953 roku była członkiem [[Związek Polskich Artystów Fotografików|Związku Polskich Artystów Fotografików]]. Przez trzy kadencje była prezesem Bydgosko-Toruńskiego Okręgu [[Związek Polskich Artystów Fotografików|ZPAF]] i przez dwie kadencje członkiem Rady Artystycznej ZG ZPAF. Za jej kadencji powstała Mała Galeria Fotografiki przy ulicy Podmurnej w Toruniu”, którą prowadziła w latach 1968–1971. Od 1954 roku była członkiem aktywnym Towarzystwa Bibliofilów im. J. Lelewela w Toruniu oraz Towarzystwa Miłośników Torunia.

Od 1948 roku była żoną typografa [[Zygfryd Gardzielewski|Zygfryda Gardzielewskiego]], twórcy [[antykwa toruńska|antykwy toruńskiej]].

Zmarła w Toruniu, pochowana obok męża na [[Cmentarz św. Jerzego w Toruniu|cmentarzu św. Jerzego]] przy ul. Gałczyńskiego<ref name=":0">{{Cytuj pismo|autor=Zefiryn Jędrzyński|tytuł=Janina Gardzielewska (1926–2012), wielka dama kultury i światowej fotografii|url=https://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.desklight-58ceaa2c-fde4-43c7-8fe6-c1a20df4364c?q=bwmeta1.element.cejsh-3d9abe96-3372-4108-8b1c-4672152ab657;15&qt=CHILDREN-STATELESS|czasopismo=Rocznik Toruński|wolumin=Tom 39|strony=279–286|rok=2012|wydawca=Towarzystwo Miłośników Torunia|miejsce=Toruń|data dostępu=2025-03-12}}</ref>.

== Wystawy indywidualne (wybór) ==
* „Fotografika” - Toruń (1956)
* „Dzieci” - Toruń (1960)
* „Wystawa indywidualna” - Warszawa, Olsztyn, Gdynia, Poznań, Szczecin, Łódź, Katowice, Cieszyn, Opole, Bydgoszcz (1962)
* „Śladami Mikołaja Kopernika w Polsce” - Toruń, Olsztyn, Bydgoszcz, Kielce, Sopot, Bytom, Rybnik, Koszalin, Piła, Płock (1972)
* „Gotyk Toruński” - Toruń (1973)
* „Wspominam Meksyk” - Włocławek (1975)
* „Twarze teatru” - Toruń (1977)
* „Toruń dawny i dzisiejszy” - Filadelfia, USA (1977)
* „Moi znajomi plastycy toruńscy” - Toruń (1983)
* „Sztuka poligrafii Zygfryda Gardzielewskiego - sztuka fotografii Janiny Gardzielewskiej” - Muzeum w Grudziądzu; Dwór Mieszczański, Toruń; Biblioteka UMK, Toruń (2002)
* „Wystawa retrospektywna” - Mała Galeria Fotografii ZPAF, Toruń (2005)

== Wystawy zbiorowe (wybór) ==
* „Piękno Torunia” (wyróżnienie) - Toruń (1947)
* I OWF - Poznań (1947)
* „Fotografia” (nagroda) - PTF Toruń (1948)
* „Gnieźnieńska Wystawa Fotografiki” - Gniezno (1949, 1952)
* OWF - Wrocław, Katowice (1950)
* „Ogólnopolska Wystawa Fotografiki” - Warszawa (1953, 1954, 1958- II nagroda Ministra Kultury i Sztuki, 1959, 1960, 1961, 1962, 1964)
* „Okręgowe Wystawy Fotografiki” - Toruń-Bydgoszcz (1953, 1954, 1956, 1957, 1958, 1959, 1960, 1961, 1962, 1964, 1965, 1967,1989)
* „Polska w fotografii artystycznej” - Warszawa (1960)
* „Fotografia della Nova Generazione” (złoty medal) - Pescara, Włochy; Mediolan, Włochy (1960)
* XIX MSF - Barcelona, Hiszpania (1960)
* „Europafoto” (II nagroda dla zestawu polskiego) - Monachium, RFN; Esslingen, RFN (1960)
* II MSF - Split, Jugosławia (1960)
* „Das Menslichte Analiz Europa” - Monachium, RFN (1960)
* XXV MSF - Argentyna (1961)
* III MSF - Bukareszt, Rumunia (1961)
* „DEN XI” - Kopenhaga, Dania (1961)
* II MSF - Warszawa (1961)
* „Nemzetkozi Fotosalon” - Pecs, Węgry (1962)
* MSF „Foto-Salon” - Teplice, Czechosłowacja (1962)
* MSF Tentoostelling - Amsterdam, Holandia (1962)
* „Wystawa Fotografików Polski Północnej” - Gdańsk (1962-dyplom ZPAF, 1964, 1966, 1972)
* I Biennale Fotografii Artystycznej Krajów Nadbałtyckich - Malbork (1963, 1965-brązowy medal)
* III Interfotfestival - Leuven (1964)
* „Internationale Fotoausstellung” (złoty medal) - Kolonia, RFN (1965)
* MSF - Warszawa (1966)
* OWF z okazji 500-lecia podpisania II Pokoju Toruńskiego" (Grand Prix) - Toruń (1966)
* III MSF - Cognac, Francja (1966)
* „Von Glück des Menschen” (srebrna plakietka oraz nagroda honorowa) - Berlin (1967)
* III Biennale Krajów Nadbałtyckich - Gdańsk (1967)
* „Złocisty Jantar” - Gdańsk (1967-Grand Prix oraz dyplom ZPAF; 1972-Grand Prix)
* „Nok a XX Szazadban” (wyróżnienie) - Budapeszt, Węgry (1973)
* Poplenerowa Wystawa Fotografii „Toruń 750” (I nagroda) - Toruń (1983)
* II Toruński Plener Fotograficzny (I nagroda) - Toruń (1984)

== Ordery i odznaczenia ==

* Krzyż Kawalerski [[Order Odrodzenia Polski|Orderu Odrodzenia Polski]]<ref name=":0" />
* Złoty [[Krzyż Zasługi]] (1973)
* [[Medal 30-lecia Polski Ludowej]] (1974)
* [[Medal Roku Jana Bułhaka]] (1977)
* Medal Honorowy „Thorunium” (2007)
* [[Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury”]] (1968)

== Nagrody i wyróżnienia ==

* I nagroda w konkursie fotograficznym „Piękno Torunia” (1947)
* II nagroda Ministra Kultury i Sztuki za prace na Ogólnopolskiej Wystawie Fotografii (1958)
* Nagroda Wojewódzka I stopnia za całokształt działalności i osiągnięcia w dziedzinie fotografii - Bydgoszcz (1959)
* Nagroda Wojewódzka I stopnia w dziedzinie kultury - Bydgoszcz (1960)
* Nagroda „Błękitnego Szpaka” z okazji Dni Gdańska za osiągnięcia w twórczości fotograficznej (1963)<ref>{{Cytuj pismo|tytuł=Nagrody „Błękitnego Szpaka”|url=http://bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/show-content/publication/40008/edition/34799/?|czasopismo=Litery|wolumin=Nr 9(21)|strony=28|rok=1963|wydawca=Gdańskie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa”|miejsce=Gdańsk|data dostępu=2025-03-12}}</ref>
* Międzynarodowa Federacja Sztuki Fotograficznej przyznała artystce honorowe tytuły: Artysta FIAP-AFIAP (1960) oraz Excellent FIAP-EFIAP (1964)<ref>Biogram Janiny Gardzielewskiej {{cytuj stronę|url=http://kfk.pttk.pl|tytuł=Komisja Fotografii Krajoznawczej ZG PTTK – Fotografowie Krajoznawcy – lista fotografów z ich życiorysami na oficjalnej stronie KFK ZG PTTK|autor=|data=|data dostępu=27/12/2010|opublikowany=}}</ref>
* Honorowa Odznaka „Błękitnego Szpaczka” przyznaną przez młodzież fotografującą z Klubu Szpaczków w Gdańsku (1970)
* Wojewódzka Nagroda II stopnia w dziedzinie kultury - Bydgoszcz (1975)
* Nagroda z okazji Dnia Działacza Kultury - Toruń (1976)
* Dyplom Komisji Fotografii Krajoznawczej ZG PTTK (1978)
* Medal Pamiątkowy XX Jubileuszowego FTTP - Toruń (1978)
* Stypendium twórcze Ministra Kultury i Sztuki (1981)
* Nagroda II stopnia Ministra Kultury i Sztuki za całokształt twórczości (1984)
* Dyplom PTTK za popularyzacje Torunia i regionu (1985)
* Dyplom Towarzystwa Miłośników Astronomii - Toruń (1994)

== Albumy fotograficzne ==
* „Bursztyn polski” (z J. Korpalem) - 1983.
* „Toruń epoki Kopernika” - 1984.
* Album toruński - bibliofilskie wydanie wierszy M. Kaloty-Szymańskiej z fotografiami J. Gardzielewskiej (1984).

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj stronę | url = http://jmn.pl/obrazki/janina/janina.html | tytuł = Sztuka fotografii Janiny Gardzielewskiej | opublikowany = jmn.pl | archiwum = https://web.archive.org/web/20120314201144/http://jmn.pl/obrazki/janina/janina.html | zarchiwizowano = 2012-03-14}}
* {{Cytuj stronę | url = http://www.zpaf.pl/pl/content/zpaf/czlonkowie_det.php/118/janina,gardzielewska/ | tytuł = Związek Polskich Artystów Fotografików | opublikowany = zpaf.pl | archiwum = https://web.archive.org/web/20101229054253/http://www.zpaf.pl/pl/content/zpaf/czlonkowie_det.php/118/janina,gardzielewska/ | zarchiwizowano = 2010-12-29}}
* „Fotografowie 1946-2006. Słownik biograficzny fotografów polskich", {{ISBN|83-916405-8-2}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Gardzielewska, Janina}}
[[Kategoria:Artyści związani z Toruniem]]
[[Kategoria:Członkowie Związku Polskich Artystów Fotografików]]
[[Kategoria:Laureaci Nagrody Ministra Kultury i Sztuki (Polska Ludowa)]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Więcborku]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski]]
[[Kategoria:Odznaczeni Medalem 30-lecia Polski Ludowej]]
[[Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury”]]
[[Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa)]]
[[Kategoria:Pochowani na Cmentarzu św. Jerzego w Toruniu]]
[[Kategoria:Polscy fotografowie wyróżnieni tytułami FIAP]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1926]]
[[Kategoria:Wyróżnieni Medalem Roku Jana Bułhaka]]
[[Kategoria:Zmarli w 2012]]

title: Janina Gardzielewska

Data i miejsce urodzenia: 13 lipca 1926 · Więcbork

Data i miejsce śmierci: 4 kwietnia 2012 · Toruń

Narodowość: Polska

Dziedzina sztuki: fotografia


text:
# Meżowe (rejon pokrowski)
Meżowe (ukr. Межове) – osiedle na Ukrainie, w obwodzie donieckim, w rejonie pokrowskim, w hromadzie Oczeretyne. W 2001 liczyło 36 mieszkańców.

title: Meżowe (rejon pokrowski)

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Meżowe
 |nazwa oryginalna             = {{k|uk|Межове}}
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = UA-14
 |2. jednostka administracyjna = [[rejon pokrowski (obwód doniecki)|pokrowski]]
 |3. jednostka administracyjna = [[Oczeretyne (hromada)|Oczeretyne]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2001
 |liczba ludności              = 36
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     = obwód doniecki
 |wariant mapy                 =
 |współrzędne                  =
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Meżowe''' ({{w języku|uk|Межове}}) – osiedle na [[Ukraina|Ukrainie]], w [[obwód doniecki|obwodzie donieckim]], w [[rejon pokrowski (obwód doniecki)|rejonie pokrowskim]], w [[Oczeretyne (hromada)|hromadzie Oczeretyne]]. W 2001 liczyło 36 mieszkańców<ref name=spis>{{Cytuj stronę | url = http://pop-stat.mashke.org/ukraine-census-2001-lang/donecka.htm | tytuł = Liczby ludności miejscowości obwodu donieckiego na podstawie spisu ludności wg stanu na dzień 5 grudnia 2001 | data dostępu = | język = uk}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Wsie w obwodzie donieckim]]

title: MeżoweМежове

Państwo: Ukraina

Obwód: doniecki

Rejon: pokrowski

Hromada: Oczeretyne


text:
# Bitwa pod Siewierzem
Bitwa pod Siewierzem (26 lutego 1289) odbyła się między koalicją kujawsko-mazowiecką Bolesława II, księcia Płocka i Władysława Łokietka a siłami Henryka IV Probusa, księcia wrocławskiego pod Siewierzem w księstwie bytomskim. Bitwa ta jest traktowana jako jeden z etapów walki o Małopolskę w latach 1288–1290

## Data bitwy
Anno domini 1290. Władysław Łokietek ... urażony i zagniewany oto, że księstwa jego brata zostały zajęte przez księcia wrocławskiego Henryka IV z pominięciem jego ... zgromadziwszy wojsko z własnych i zdobytych ziem, kiedy Kazimierz II łęczycki, oraz Bolesław i Konrad książęta mazowieccy przyszli mu osobiście z pomocą, a Przemysł Wielkopolski i Mściwój II Pomorski przysłali mu zbrojne posiłki, zmierza w kierunku Krakowa w celu wypędzenia załogi Henryka IV ... [który] wysyła ze swoimi wojskami księcia Legnicy Henryka i księcia Szprotawy Przemysła dla zabezpieczenia Krakowa i zostawieniu tam niektórych rycerzy ... [Potem, kiedy] wracali [oni] na Śląsk, w czasie postoju koło miasta Siewierza napada na nich książę kujawski Władysław Łokietek z innymi książętami. A ponieważ oni także chwycili za broń dwudziestego szóstego lutego dochodzi do zawziętej walki między braćmi i rycerzami. I po wielkiej obustronnej rzezi zwycięstwo, jakkolwiek krwią drogo okupione, przypadło Łokietkowi i jego towarzyszom. Bardzo wielu spośród rycerzy śląskich padło, albo w czasie ucieczki dostało się do niewoli. Ginie w tej bitwie syn księcia głogowskiego Konrada, książę szprotawski Przemysł, który dopiero co osiągnął wiek młodzieńczy. Odwieziono go na Śląsk i pochowano w klasztorze w Lubiążu, któremu zamierzając iść na wyprawę, w której poległ zapisał dwie wsie: Łososzkowice i Żyrków. Książę opolski Bolesław ranny dostaje się do niewoli.
Relacja Jana Długosza o okolicznościach, przebiegu, uczestnikach i wyniku bitwy siewierskiej jest niezwykle dokładna z dużą ilością szczegółów. Kanonik krakowski niestety nie ustrzegł się szeregu błędów, a część informacji wobec braku potwierdzenia w zachowanych źródłach musi pozostać mniej lub bardziej prawdopodobnym domysłem. W zasadzie wątpliwości nie budzi wśród historyków data dzienna wydarzenia – 26 lutego potwierdzona przez kilka niezależnych od siebie źródeł, takich jak: Rocznik krzeszowski (gryzowski) większy informujący, że: Anno domini 1289 4 kal. Marcii occiditur dux Priberito, frater ducis Glogovie, Nagrobki książąt śląskich: Anno domini 1289 4 kal. Marcii occubuit illustris princeps dominus dux Premizl Stinaviensis filius Cunradi ducis Glogovie tertius. Datę tę potwierdza również Liber mortuorum monasterii sancti Vincenti, oraz Kronika książąt polskich. Dzień 26 lutego jest też powszechnie przyjmowany przez nowszą, jak i tą dawniejszą historiografię, jako data śmierci, księcia Przemka. Trochę więcej trudności nastręcza rok bitwy, gdyż jak widzimy Długosz zamieszcza wydarzenia siewierskie pod 1290 rokiem. Również w paru innych źródłach nie ma zgodności. Jednak zgodność co do roku 1289 Rocznika Krzeszowskiego większego, Nagrobków książąt polskich, Liber mortuorum monasterii s. Vincenti, Kroniki książąt polskich, Rocznika Traski, Rocznika Sędziwoja oraz Rocznika Kujawskiego czyni tę opcję bardziej prawdopodobną, co zresztą zgadza się z ówczesną sytuacją polityczną.

## Uczestnicy bitwy
Skład uczestników bitwy koło Siewierza, i to zarówno po jednej, jak i po drugiej stronie barykady jest zastanawiający. Zarówno źródła, jak i historiografia są zgodne, że po stronie Henryka IV walczyli w bitwie Przemko ścinawski, oraz Bolko I opolski. Nie ma zgodności co do udziału Henryka V, władcy na Legnicy. Wprawdzie część historiografii w sposób bezkrytyczny uznaje zapis Długosza i przyjmuje uczestnictwo syna Bolesława Rogatki w planach Henryka IV, to jednak jeżeli weźmiemy pod uwagę stosunki polityczne panujące w Jaworze i Legnicy a zwłaszcza napięcia panujące na linii Legnica – Głogów to udział Henryka V w bitwie pod Siewierzem wydaje się nieprawdopodobny. Z dużą dozą pewności można za to wziąć pod uwagę udział innego Henryka, syna Konrada I, księcia Głogowa, starszego brata księcia ścinawskiego Przemka. Po stronie śląskiej uczestniczyły też z pewnością oddziały niemieckie najpewniej Fryderyka z Turyngii.
Pomyłką Jana Długosza jest też określenie Władysława Łokietka jako przywódcy koalicji kujawsko-mazowieckiej. Na tym etapie walki głównym kandydatem do tronu w Krakowie był bowiem Bolesław II, książę Płocka. Oprócz książąt brzeskiego i płockiego w bitwie siewierskiej z całą pewnością wziął udział Kazimierz książę Łęczycy. Co do Konrada II takiej pewności już nie ma i nie jest pewne, czy poważnie pokłócony z bratem książę czerski, jeden z kontrkandydatów Bolesława II na tron krakowski po śmierci Leszka Czarnego, wziął aktywny udział w zmaganiach z Henrykiem Prawym. Możliwy jest za to udział, chociaż per milites illi solacia ferentibus, wojsk wielkopolskich Przemysła II i pomorskich Mszczuja II.
Sprostować należy jeszcze jedną błędną informację Długosza, który syna Konrada głogowskiego Przemka tytułuje księciem szprotawskim, podczas gdy sam książę w dokumentach, jak i większości źródeł jest tytułowany księciem ścinawskim.

## Miejsce i przebieg bitwy
Dla wielu historyków miejsce bitwy – leżący bezsprzecznie w księstwie bytomskim Siewierz budzi spore zaskoczenie, gdyż mało tego że miejscowość położona jest daleko od spodziewanego teatru działań wojennych tj. północnych rubieży krakowskiego, to jeszcze na terytorium księcia Bytomia Kazimierza, o którym nie mamy żadnych informacji, iż brał udział w tym konflikcie. Kazimierz bytomski złożył jednak 10 stycznia 1289 hołd lenny księciu czeskiemu Wacławowi II. Tylko potężne zagrożenie ze strony zewnętrznego wroga mogło skłonić Kazimierza do tak desperackiego kroku. Nie było to jednak zagrożenie ze strony koalicji kujawsko-mazowieckiej, skoro Kazimierz, choćby ze sprawą biskupa wrocławskiego Tomasza II znajdował się w gronie wrogów Henryka IV.
Scenariusz 1289 roku przebiegał prawdopodobnie następująco: Bolko książę Opola, Przemek książę Ściniawy i Henryk III książę Głogowa, prowadząc oprócz swoich oddziałów posiłki z księstwa wrocławskiego i Niemiec zostali wysłani przez Probusa przodem do Krakowa, gdzie po zajęciu stolicy, zostawili w zamku i mieście odpowiedniej ilości załogę. Z pozostałą częścią uszczuplonych sił zdecydowali się udać na terytorium księstwa bytomskiego by przygotować drogę wojskom Henryka IV Probusa, zbierającego w tym czasie rycerstwo na Dolnym Śląsku. Kazimierz II uznał wtargnięcie książąt śląskich za bezpośrednie zagrożenie swojego władania, co spowodowało złożenie za zgodą synów i możnych dzielnicy hołdu lennego w Pradze 10 stycznia 1289 roku. W tym momencie kontrkandydat do Krakowa Bolesław II doszedł do wniosku, że warto wykorzystać sytuację i zaatakować niczego nie spodziewających się Ślązaków rozłożonych na postój w okolicach Siewierza. Zaskoczenie i przewaga liczebna koalicji mazowiecko – kujawskiej przyniosła zwycięstwo Bolesławowi II. Nie można jednak zwycięstwa tego zaliczyć do łatwych, skoro jak mówi Długosz doszło do wielkiej, obustronnej rzezi. Nie wiemy ile brało udział rycerstwa po obu stronach. Na podstawie danych pośrednich możemy jednak zaryzykować, że oddziały obu wojsk nie przekraczały po 800 rycerzy.

### Śmierć Przemka i niewola Bolka Opolskiego
Nie można w sposób jednoznaczny wytłumaczyć relacji Nagrobków książąt śląskich i Kroniki książąt polskich, które informują w niezwykle barwnym opisie o śmierci Przemka, księcia ścinawskiego. Według tych relacji nie była to jednak zwykła śmierć podczas zamieszania bitewnego, lecz księcia już po wzięciu do niewoli miano obedrzeć ze zbroi i dobić. Wątpliwe jest, aby Władysław Łokietek i Bolesław II, czy też ich rycerze mieli zamordować z zimną krwią księcia Przemka. W przypadku jego pojmania zdecydowaliby się raczej na zarobek przy wykupie jeńca pochodzącego z książęcej dynastii, nie narażając się przy tym na zemstę rodową. W polityce Henryka III głogowskiego, względem Łokietka nie widać też specjalnych znaków wrogości cechujących władcę Głogowa choćby na linii stosunków z Henrykiem V Brzuchatym. Klucza do interpretacji zapisu obu źródeł należy więc szukać w powiązaniach linii Piastów głogowskich z klasztorem lubiąskim. Ciekawe, że źródła które oskarżają Łokietka o bestialskie i niegodne zamordowanie młodego Piasta śląskiego informują jednocześnie, że bezpośrednio zrobiły to będące pod jego rozkazami oddziały kaliskie. Jest to o tyle dziwne, że udział Wielkopolan w bitwie jest nader wątpliwy. Dziwne byłoby bowiem, żeby Henryk IV Probus zapisał w testamencie Małopolskę jednemu z autorów swojej klęski pod Siewierzem (tj. w tym wypadku Przemysłowi II) sprzed zaledwie ponad roku. Oba wymienione wyżej źródła mówią też o dostaniu się do niewoli księcia opolskiego Bolka. Po bitwie Władysław Łokietek miał w odwecie za udział księcia opolskiego w koalicji śląskiej spustoszyć jego księstwo. Wolność Bolko odzyskał zaś dopiero po roku.

## Skutki bitwy
Zwycięstwo Bolesława II i Władysława Łokietka pod Siewierzem nie przyniosło koalicji kujawsko-mazowieckiej spodziewanego sukcesu. Wawel został obroniony. Bolesław w nieznanych okolicznościach zrezygnował z ubiegania się o tron krakowski, a Władysław Łokietek wyłącznie swoimi siłami nie był w stanie sprostać potędze Henryka IV Probusa. Prawdziwym wygranym starcia pod Siewierzem okazał się ktoś trzeci, kogo możni krakowscy w dotychczasowych rachubach nie brali poważnie pod uwagę – książę czeski (królem bowiem został dopiero w 1297 roku) Wacław II. To właśnie w tym momencie, zagrożony bezkarnie poruszającym się po terytorium jego księstwa wojskom, książę Bytomia Kazimierz II zdecydował się na hołd lenny, który był początkiem odchodzenia księstw śląskich od "korony królestwa polskiego". Warto tutaj zatrzymać się jeszcze nad jednym aspektem. Starsza historiografia bitwę określała jako triumf oręża polskiego nad zbliżającą się ze wszystkich stron niemczyzną. Świadczyć o tym miało udział w oddziałach śląskich wojsk posiłkowych z Turyngii. Również Henryk IV Probus, czy Henryk III Głogowczyk, jako zgermanizowani Piastowie, mieli być swoistą forpocztą niemieckiego naporu na Polskę. Jest to jednak zbytnie przejaskrawienie sprawy, gdyż ani niemieckość śląskich Piastów nie była w tym czasie oczywista (trudno w XIII wieku mówić w kategoriach narodowościowych, po prostu kultura i język niemiecki był w całej Europie wtedy bardzo popularny, w podobny sposób, jak w epoce nowożytnej francuski, a obecnie angielski), ani drobne w sumie starcie nie mogło decydować o tak ważnych sprawach.

title: Bitwa pod Siewierzem

wikitext:
{{Wojna infobox
 |nazwa        = Bitwa pod Siewierzem
 |epoka        = średniowiecze
 |konflikt     = walka o sukcesję na tronie krakowskim po śmierci Leszka Czarnego
 |grafika      =
 |opis grafiki =
 |czas         = [[26 lutego]] [[1289]]
 |miejsce      = [[Siewierz]]
 |terytorium   =
 |przyczyna    =
 |wynik        = Zwycięstwo koalicji kujawsko-mazowiecko-wielkopolskiej
 |strona1      = siły [[Kujawy|kujawskie]], [[Mazowsze|mazowieckie]] oraz [[Wielkopolska|wielkopolskie]]
 |strona2      = siły [[śląsk]]ie z księstw wrocławskiego, opolskiego, głogowskiego i ścinawskiego
 |dowódca1     = [[Władysław I Łokietek]]
[[Kazimierz II łęczycki]]
[[Bolesław II mazowiecki]]
[[Konrad II czerski]]
 |dowódca2     = [[Henryk III głogowski|Henryk III Głogowczyk]]
[[Przemko ścinawski]] †
[[Bolko I opolski]]
 |siły1        =
 |siły2        =
 |straty1      =
 |straty2      =
 |kod mapy     =
 |współrzędne  =
 |commons      =
}}
'''Bitwa pod Siewierzem''' ([[26 lutego]] [[1289]]) odbyła się między koalicją kujawsko-mazowiecką [[Bolesław II mazowiecki|Bolesława II]], księcia [[Płock]]a i [[Władysław I Łokietek|Władysława Łokietka]] a siłami [[Henryk IV Prawy|Henryka IV Probusa]], księcia [[wrocław]]skiego pod [[Siewierz]]em w księstwie [[bytom]]skim. Bitwa ta jest traktowana jako jeden z etapów walki o Małopolskę w latach [[1288]]–[[1290]]

== Data bitwy ==
[[Plik:WŁokietek.JPG|120px|thumb|right|Książę brzeski Władysław Łokietek]]
: ''Anno domini [[1290]]. Władysław Łokietek ... urażony i zagniewany oto, że księstwa jego brata zostały zajęte przez księcia wrocławskiego Henryka IV z pominięciem jego ... zgromadziwszy wojsko z własnych i zdobytych ziem, kiedy [[Kazimierz II łęczycki]], oraz [[Bolesław II mazowiecki|Bolesław]] i [[Konrad II czerski|Konrad]] [[Władcy Mazowsza|książęta mazowieccy]] przyszli mu osobiście z pomocą, a [[Przemysł II|Przemysł Wielkopolski]] i [[Mściwój II|Mściwój II Pomorski]] przysłali mu zbrojne posiłki, zmierza w kierunku [[Kraków|Krakowa]] w celu wypędzenia załogi Henryka IV ... [który] wysyła ze swoimi wojskami księcia [[Legnica|Legnicy]] Henryka i księcia [[Szprotawa|Szprotawy]] [[Przemko ścinawski|Przemysła]] dla zabezpieczenia Krakowa i zostawieniu tam niektórych rycerzy ... [Potem, kiedy] wracali [oni] na [[Śląsk]], w czasie postoju koło miasta Siewierza napada na nich książę kujawski Władysław Łokietek z innymi książętami. A ponieważ oni także chwycili za broń dwudziestego szóstego lutego dochodzi do zawziętej walki między braćmi i rycerzami. I po wielkiej obustronnej rzezi zwycięstwo, jakkolwiek krwią drogo okupione, przypadło Łokietkowi i jego towarzyszom. Bardzo wielu spośród rycerzy śląskich padło, albo w czasie ucieczki dostało się do niewoli. Ginie w tej bitwie syn księcia głogowskiego [[Konrad I głogowski|Konrada]], książę szprotawski [[Przemko ścinawski|Przemysł]], który dopiero co osiągnął wiek młodzieńczy. Odwieziono go na [[Śląsk]] i pochowano w klasztorze w [[Lubiąż]]u, któremu zamierzając iść na wyprawę, w której poległ zapisał dwie wsie: [[Łososzkowice]] i [[Żyrków]]. [[książęta opolscy|Książę opolski]] [[Bolko I opolski|Bolesław]] ranny dostaje się do niewoli.''<ref>Jan Długosz, Roczniki czyli Kroniki Sławnego Królestwa Polskiego, ks. VII, s. 326 - 328</ref>
[[Plik:Codex Manesse Heinrich von Breslau.jpg|166px|thumb|left|Książę wrocławski i krakowski Henryk IV Probus]]
Relacja Jana Długosza o okolicznościach, przebiegu, uczestnikach i wyniku bitwy siewierskiej jest niezwykle dokładna z dużą ilością szczegółów. Kanonik krakowski niestety nie ustrzegł się szeregu błędów, a część informacji wobec braku potwierdzenia w zachowanych źródłach musi pozostać mniej lub bardziej prawdopodobnym domysłem. W zasadzie wątpliwości nie budzi wśród historyków data dzienna wydarzenia – [[26 lutego]] potwierdzona przez kilka niezależnych od siebie źródeł, takich jak: ''Rocznik krzeszowski (gryzowski) większy'' informujący, że: ''Anno domini [[1289]] 4 kal. Marcii occiditur dux Priberito, frater ducis Glogovie''<ref>Rocznik Krzeszowski Większy, w: MPH, t. II, s. 696</ref>, Nagrobki książąt śląskich: ''Anno domini 1289 4 kal. Marcii occubuit illustris princeps dominus dux Premizl Stinaviensis filius Cunradi ducis Glogovie tertius''<ref>Nagrobki książąt śląskich, MPH, t.II, s. 713. Brak stylistycznych podobieństw między rocznikiem krzeszowskim a nagrobkami skłania do poglądu o braku wspólnego początku tych źródeł, zobacz: Korta Wacław, Średniowieczna annalistyka śląska, Wrocław 1966, s. 215.</ref>. Datę tę potwierdza również ''Liber mortuorum monasterii sancti Vincenti''<ref>Nekrolog opactwa św. Wincentego we Wrocławiu MPH,t.II, s. 20.</ref>, oraz ''Kronika książąt polskich''<ref>Kronika książąt polskich,w: MPH, t.II, s. 536.</ref>. Dzień 26 lutego jest też powszechnie przyjmowany przez nowszą, jak i tą dawniejszą historiografię, jako data śmierci, księcia Przemka<ref>Semkowicz Aleksander, Walka o monarchię 1288 – 1294, ustęp z dziejów piastowskich, w: Kwartalnik Historyczny, t. V, Lwów 1891, s. 734 – 735, Sobaniec Stefan Zabiegi Henryka IV o Kraków i jego usiłowania odnowienia królestwa, w: Księga pamiątkowa ku czci profesora Oskara Haleckiego, Warszawa 1935, s. 243, Sperka Jerzy, Przemko urodzony po 1265, a przed 1271, w: Piastowie – leksykon biograficzny, Kraków 1999, s. 624 – 625, Wędzki Andrzej, Przemko (zm. 1289), w: [[Polski Słownik Biograficzny]], pod red. E. Rostworowskiego, t. XXVIII/1, z. 119, Wrocław 1985, s. 725, Jasiński Kazimierz, Rodowód Piastów Śląskich, t. II,Wrocław 1975, s. 84 – 85, Jurek Tomasz, Henryk Probus i Henryk głogowski stosunki wzajemne w latach 1273 – 1290, w: Śląski Kwartalnik Historyczny „Sobótka”, t. XLVII/4 za rok 1987, s. 565, Barciak Antoni, Książę Przemek ściniawski i bitwa siewierska, w: Nihil superfluum esse, Prace z dziejów średniowiecza ofiarowane Profesor Jadwidze Krzyżaniakowej, Poznań 2000, s. 281, Zielonka Zbigniew, Henryk Prawy, Katowice 1982, s. 167 – 168, Długopolski Edmund, Władysław Łokietek na tle swoich czasów, Wrocław 1951, s. 3 – 4, Baszkiewicz Jan, Polska czasów Łokietka, Warszawa 1968, s. 41, Zientara Benedykt, Henryk IV Probus, w: Poczet królów i książąt polskich , Warszawa 1984, s. 209 – 210.</ref>. Trochę więcej trudności nastręcza rok bitwy, gdyż jak widzimy Długosz zamieszcza wydarzenia siewierskie pod [[1290]] rokiem<ref>Długosz Jan, Roczniki ... , ks. VII , s. 326 – 328.</ref>. Również w paru innych źródłach nie ma zgodności. Jednak zgodność co do roku [[1289]] Rocznika Krzeszowskiego większego, Nagrobków książąt polskich, Liber mortuorum monasterii s. Vincenti, Kroniki książąt polskich, [[Rocznik Traski|Rocznika Traski]], Rocznika Sędziwoja oraz Rocznika Kujawskiego czyni tę opcję bardziej prawdopodobną, co zresztą zgadza się z ówczesną sytuacją polityczną<ref>Rocznik Wrocławski dawny, w: MPH, t. II, s. 683, pisze: „Anno domini 1287 occisus fuit dux Pribko de Stinavia in Sevir”, Rocznik magistratu wrocławskiego, wyd. A. Bielowski, w: MPH, t. III, s. 683, „Anno domini 1288 ineunte occisus est dux Bulko de Stinavia in Sivor” , gdzie pomyłka w imieniu księcia ściniaskiego. Rocznik Krzeszowski większy w: MPH, t. II , s. 696, Nagrobki książąt polskich w: MPH, t.II, s. 713, Nekrolog opactwa św. Wincentego we Wrocławiu w: MPH, t. II , s. 20, Kronika książąt polskich MPH,t.II, s. 536, Rocznik Traski w: MPH, t. II, s. 852, Rocznik Sędziwoja w:MPH t.II , s. 878, Rocznik Kujawski, wyd. A. Bielowski, w: MPH, t. III, s. 207.</ref>.
[[Plik:Polska za W Lokietka (1275-1300).png|thumbnail|250px|right|''[[Polska]] za czasów bitwy siewierskiej'']]

== Uczestnicy bitwy ==
Skład uczestników bitwy koło Siewierza, i to zarówno po jednej, jak i po drugiej stronie barykady jest zastanawiający. Zarówno źródła, jak i historiografia są zgodne, że po stronie Henryka IV walczyli w bitwie Przemko ścinawski, oraz [[Bolko I opolski]]<ref>Sroka Stanisław, Bolesław I, w: Piastowie – leksykon Biograficzny, Kraków 1999, s. 727, Sperka Jerzy, Bolesław I, w: Książęta i księżne z Górnego Śląska , s. 27, Sadowski Tomasz – Książęta opolscy i ich państwo , Wrocław 2001 , s. 87. Uczestnictwo Bolka Opolskiego w kampanii Henryka IV jest jednak o tyle dziwne, że pozostali trzej jego bracia Mieszko cieszyński, Kazimierz bytomski i Przemysław raciborski (samodzielnie władający dopiero od 1290 roku) zaliczali się do wrogów księcia wrocławskiego, urażeni za rozwód z ich siostrą. Tymczasem Bolko wbrew stanowisku rodziny znalazł się u boku Probusa.</ref>. Nie ma zgodności co do udziału [[Henryk V Brzuchaty|Henryka V]], [[Księstwo legnickie|władcy na Legnicy]]. Wprawdzie część historiografii w sposób bezkrytyczny uznaje zapis Długosza i przyjmuje uczestnictwo syna [[Bolesław II Rogatka|Bolesława Rogatki]] w planach Henryka IV, to jednak jeżeli weźmiemy pod uwagę stosunki polityczne panujące w [[Bolko I Surowy|Jaworze]] i Legnicy a zwłaszcza napięcia panujące na linii Legnica – Głogów to udział Henryka V w bitwie pod Siewierzem wydaje się nieprawdopodobny<ref>Długosz Jan, Roczniki ... , ks. VII, s. 527. Choć na światło dzienne konflikty pomiędzy Henrykami głogowskim i legnickim wyszły dopiero przy sprawie walk o Wrocław, już po śmierci Probusa, to zważywszy na okrucieństwo władcy Głogowa i tortury niemające w Polsce precedensu względem swojego stryjecznego brata należy wnosić, że wrogie stosunki mają wiele starszy rodowód. Być może odnoszą się już do roku 1277 i bitwy pod Stolcem koło Ząbkowic. Wspomaganie Henryka IV Probusa przez księcia legnickiego w walce o Kraków uznają Semkowicz Aleksander, Walka o monarchię 1288 – 1294 (ustęp z dziejów Piastowskich) , (w:) Kwartalnik Historyczny , r. V , Lwów 1891, s. 734 – 735, tenże, Krytyczny rozbiór 1288 – 1294 (ustęp z dziejów Piastowskich) , (w:) Kwartalnik Historyczny , r. V , Lwów 1891, s. 310, gdzie stwierdza, że Długosz fakt udziału Henryka V w bitwie wziął zaginionego źródła, zobacz także: Boras Zygmunt, Książęta piastowscy Śląska, Katowice 1974, s. 148. Odosobniony jest pogląd Edmunda Długopolskiego, Władysław Łokietek na tle swoich czasów, Wrocław 1951, s. 3 – 4, o osobistym udziale Henryka IV Probusa w bitwie siewierskiej, nie znajdujący zresztą nigdzie potwierdzenia.</ref>. Z dużą dozą pewności można za to wziąć pod uwagę udział innego [[Henryk III głogowski|Henryka]], syna [[Konrad I głogowski|Konrada I]], księcia [[Głogów|Głogowa]], starszego brata księcia ścinawskiego Przemka<ref>Pomylenie księcia głogowskiego z legnickim przyjmują: Tomasz Jurek, Henryk V Gruby (Brzuchaty), w: Piastowie – leksykon biograficzny,Kraków 1999, s. 422, zwłaszcza tenże Henryk Probus i Henryk głogowski stosunki wzajemne w latach 1273 – 1290 , (w:) Śląski kwartalnik historyczny „Sobótka” nr 42 , za rok 1987 , z. 4 , s. 555 – 570, tenże Księstwo Głogowskie pod rządami synów Konrada I (1273 – 1290), w: Śląski kwartalnik historyczny „Sobótka”, t. XLII (1987), s. 395 – 410, Zielonka Zbigniew, Henryk Prawy, Katowice 1982, s. 167 – 168. Potwierdza to zresztą kilka dowodów pośrednich, z decydującym faktem, że to właśnie księcia głogowskiego wyznaczył Probus swoim głównym spadkobiercą, z czym zgadza się główny przeciwnik autentyczności testamentu księcia wrocławskiego Tomasz Jurek, Testament Henryka Probusa. Autentyk czy falsyfikat, w: Studia źródłoznawcze, t. XXXV, Warszawa 1994. Byłoby bowiem co najmniej dziwne gdyby dziedzicem we Wrocławiu został książę który zupełnie nie angażował się w walki o Kraków, a bez niczego został główny pomocnik z tego okresu, jak chce Długosz. Przy okazji należy wyjaśnić jeszcze jedną kwestię – co skłoniło synów Konrada I, do tak ofiarnego zaangażowania się po stronie władcy Wrocławia? Udziału obu braci nie można bowiem łączyć tylko z owym nieszczęśliwym zjazdem w Baryczy, czy też jak wolą inni w Sądowlu w 1281 roku, zobacz: Tomasz Jurek, Dziedzic królestwa polskiego – książę głogowski Henryk (1274 – 1309), Poznań 1993, s. 10 – 11, o czym świadczy wymiana dzielnic Przemka z Konradem Garbatym (Probus chciał mieć z pewnością u swoich granic bardziej przyjaznego księcia), Barciak Antoni, Książę Przemek i bitwa siewierska , w: Nihil superfluum esse – Prace z dziejów średniowiecza ofiarowane Profesor Jadwidze Krzyżaniakowej , Poznań 2000 , s. 276. Świadczy zresztą też o tym przejście po śmierci Przemka Ścinawy po panowanie Henryka IV i nie jest tu ważne, czy stało się to na mocy ostatniej woli Przemka, czy za zgodą jego brata Henryka III, gdyż w każdym razie widzimy szybkie pogodzenie się z tą decyzją księcia głogowskiego.</ref>. Po stronie śląskiej uczestniczyły też z pewnością oddziały [[Niemcy|niemieckie]] najpewniej [[Fryderyk I Dzielny|Fryderyka z Turyngii]]<ref>Zielonka Zbigniew, Henryk Prawy,Katowice 19282 , s. 167 – 168. Dane te znajdują potwierdzenie w Roczniku Traski w:MPH, t.II , s. 852, w którym jest mowa, że wielu „ex Slesiensibus et Theuthonicis” padło w bitwie lub zostało wziętych do niewoli. Grubą przesadą jest jednak zbytnie podkreślanie czynnika etnicznego w tej bitwie jak to czyniła starsza historiografia, zobacz: Koneczny Feliks, Dzieje Polski za Piastów, Kraków 1902, s. 295, gdzie autor uznał bitwę pod Siewierzem walką o polską lub niemiecką przewagę nad Wisłą.</ref>.

Pomyłką Jana Długosza jest też określenie Władysława Łokietka jako przywódcy koalicji kujawsko-mazowieckiej. Na tym etapie walki głównym kandydatem do tronu w Krakowie był bowiem [[Bolesław II mazowiecki|Bolesław II]], książę [[Płock]]a<ref>Długosz Jan, Roczniki ... , s. 526 – 527. Sroka Stanisław, Władysław I Łokietek, w: Piastowie – leksykon biograficzny,Kraków 1999, s. 211.</ref>. Oprócz książąt brzeskiego i płockiego w bitwie siewierskiej z całą pewnością wziął udział Kazimierz książę [[Łęczyca|Łęczycy]]<ref>Potwierdza to Rocznik Traski w: MPH,t.II, s. 852.</ref>. Co do [[Konrad II czerski|Konrada II]] takiej pewności już nie ma i nie jest pewne, czy poważnie pokłócony z bratem książę czerski, jeden z kontrkandydatów Bolesława II na tron krakowski po śmierci [[Leszek Czarny|Leszka Czarnego]], wziął aktywny udział w zmaganiach z Henrykiem Prawym<ref>Wilamowski Maciej, Konrad II w: Piastowie, leksykon biograficzny,Kraków 1999, s. 274 – 276. W tym wypadku możemy mówić najwyżej o życzliwej neutralności i to za nie małą cenę tj. odstąpienie w zamian za rezygnację do Krakowa Sandomierszczyzny, co zresztą stało się przyczyną utraty popularności kandydatury Bolesława II i przelanie jej na Władysława Łokietka.</ref>. Możliwy jest za to udział, chociaż ''per milites illi solacia ferentibus'', wojsk wielkopolskich [[Przemysł II|Przemysła II]] i pomorskich [[Mściwój II|Mszczuja II]]<ref>Długosz Jan, Roczniki ... , ks. VII, s. 327. Za udziałem Wielkopolan w bitwie siewierskiej opowiada się Sławomir Musiał, Bitwa pod Siewierzem i udział w niej Wielkopolan, w: Przemysł II, odnowienie królestwa polskiego pod red. Jadwigi Krzyżaniakowej, Poznań 1997, s. 161 – 166, opierając się na relacji Nagrobków książąt śląskich w: MPH,t.II , s. 713 i Kroniki książąt polskich w: MPH, t.II, s. 536, mówiących o tym, że śmierć księcia ścinaskiego Przemka nastąpiła właśnie z rąk rycerzy kaliskich dowodzonych przez Władysława Łokietka. Nie są jednak jasne powody dla których książę Wielkopolski miałby by bezpośrednio zaangażować się w walkę o obsadę tronu krakowskiego. Dowodzenie Sławomira Musiała jakoby Przemysł II chciał osłabić pozycję Henryka IV Probusa niczego nie udowadnia, zwłaszcza, że jak sam przyznaje w 1287 roku, lub na początku następnego został zawarty układ na mocy którego władca wielkopolski odzyskiwał bez walki utracone parę lat wcześniej Ołobok i Rudę. Brakuje więc logicznego wytłumaczenia czemu Przemysł II już w niecały rok później miał łamać ten wielce korzystny układ. Dodatkowym argumentem byłaby tu sprawa testamentu Probusa rzekomego falsyfikatu, zobacz: Jurek Tomasz, Testament Probusa ..., s. 79 – 98. Zobacz także: Nowakowski Tomasz, Stosunki między Przemysłem II a Władysławem Łokietkiem w okresie walk o Kraków po śmierci Leszka Czarnego (1288 – 1291), w: Roczniki Historyczne, t. LIV, za rok 1988.
</ref>.

Sprostować należy jeszcze jedną błędną informację Długosza, który syna Konrada głogowskiego [[Przemko ścinawski|Przemka]] tytułuje księciem szprotawskim, podczas gdy sam książę w dokumentach, jak i większości źródeł jest tytułowany księciem ścinawskim<ref>Barciak Antoni, Książę Przemek ... , s. 276 – 277. Długosz się tutaj oparł na błędnej informacji pochodzącej z lat osiemdziesiątych XIV wieku Kroniki książąt polskich ... , s. 535</ref>.

== Miejsce i przebieg bitwy ==
Dla wielu historyków miejsce bitwy – leżący bezsprzecznie w księstwie bytomskim [[Siewierz]] budzi spore zaskoczenie, gdyż mało tego że miejscowość położona jest daleko od spodziewanego teatru działań wojennych tj. północnych rubieży krakowskiego, to jeszcze na terytorium księcia Bytomia [[Kazimierz bytomski|Kazimierza]], o którym nie mamy żadnych informacji, iż brał udział w tym konflikcie. Kazimierz bytomski złożył jednak [[10 stycznia]] [[1289]] hołd lenny księciu [[Czechy|czeskiemu]] [[Wacław II|Wacławowi II]]. Tylko potężne zagrożenie ze strony zewnętrznego wroga mogło skłonić Kazimierza do tak desperackiego kroku. Nie było to jednak zagrożenie ze strony koalicji kujawsko-mazowieckiej, skoro Kazimierz, choćby ze sprawą biskupa wrocławskiego Tomasza II znajdował się w gronie wrogów Henryka IV<ref>Sroka Stanisław, Kazimierz urodzony między 1253 a 1257 – zmarł 10 III 1312, w: Piastowie – leksykon biograficzny, Kraków 1999, s. 725 – 726. Barciak Antoni, Czechy a ziemie południowej Polski w XIII wieku i w początkach XIV wieku, Katowice 1992, s. 108 – 109. Zobacz także: Długosz Jan, Roczniki ... , ks. VII, s. 524.</ref>.

Scenariusz 1289 roku przebiegał prawdopodobnie następująco: Bolko książę Opola, Przemek książę Ściniawy i Henryk III książę Głogowa, prowadząc oprócz swoich oddziałów posiłki z księstwa wrocławskiego i Niemiec zostali wysłani przez Probusa przodem do [[Kraków|Krakowa]], gdzie po zajęciu stolicy, zostawili w zamku i mieście odpowiedniej ilości załogę. Z pozostałą częścią uszczuplonych sił zdecydowali się udać na terytorium księstwa bytomskiego by przygotować drogę wojskom Henryka IV Probusa, zbierającego w tym czasie rycerstwo na [[Dolny Śląsk|Dolnym Śląsku]]<ref>Choć większy sens miała być droga w odwrotnym kierunku, zwłaszcza że jeszcze 27 stycznia 1289 roku Przemek jest obecny na dokumencie Henryka IV jako świadek. Źródła jednoznacznie mówią jednak o podróży od strony Krakowa, zobacz: Barciak Antoni, książę Przemek ... , s. 281.</ref>. Kazimierz II uznał wtargnięcie książąt śląskich za bezpośrednie zagrożenie swojego władania, co spowodowało złożenie za zgodą synów i możnych dzielnicy hołdu lennego w [[Praga|Pradze]] [[10 stycznia]] [[1289]] roku. W tym momencie kontrkandydat do Krakowa Bolesław II doszedł do wniosku, że warto wykorzystać sytuację i zaatakować niczego nie spodziewających się Ślązaków rozłożonych na postój w okolicach Siewierza. Zaskoczenie i przewaga liczebna koalicji mazowiecko – kujawskiej przyniosła zwycięstwo Bolesławowi II. Nie można jednak zwycięstwa tego zaliczyć do łatwych, skoro jak mówi Długosz doszło do wielkiej, obustronnej rzezi<ref>Długosz Jan, Roczniki ... , ks. VII, s. 327.</ref>. Nie wiemy ile brało udział rycerstwa po obu stronach. Na podstawie danych pośrednich możemy jednak zaryzykować, że oddziały obu wojsk nie przekraczały po 800 rycerzy.

=== Śmierć Przemka i niewola Bolka Opolskiego ===
[[Plik:Grobowiec Przemka Ścinawskiego.jpg|left|thumb|150px| Grobowiec Przemka ścinawskiego]]
Nie można w sposób jednoznaczny wytłumaczyć relacji ''Nagrobków książąt śląskich'' i ''Kroniki książąt polskich''<ref>Nagrobki książąt śląskich w:MPH, t.II, s. 713, Kronika książąt polskich w: MPH, t.II, s. 536</ref>, które informują w niezwykle barwnym opisie o śmierci Przemka, księcia ścinawskiego. Według tych relacji nie była to jednak zwykła śmierć podczas zamieszania bitewnego, lecz księcia już po wzięciu do niewoli miano obedrzeć ze zbroi i dobić<ref>Z tak przedstawioną interpretacją zgadzają się: Boras Zygmunt, Książęta piastowscy Śląska, Katowice 1974, s. 148, Zielonka Zbigniew, Henryk Prawy, Katowice 1982, s. 167 – 168, Wędzki Andrzej, Przemko ... , s. 725, Jurek Tomasz, Dziedzic królestwa Polskiego – książę głogowski Henryk (1274 – 1309) , Poznań 1993 , s. 12, gdzie autor zwraca uwagę na tworzenie się legendy wokół „męczeńskiej” śmierci Przemka z rąk Władysława Łokietka, Barciak Antoni, Książę Przemek Ściniawski i bitwa siewierska , w: Nihil superfluum esse – Prace z dziejów średniowiecza ofiarowane Profesor Jadwidze Krzyżaniakowej , Poznań 2000, s. 281, Sadowski Tomasz, Książęta opolscy i ich państwo, Wrocław 2001 , s. 87, Sperka Jerzy, Przemko w: Piastowie, leksykon biograficzny, Kraków 1999,s. 624.</ref>. Wątpliwe jest, aby Władysław Łokietek i Bolesław II, czy też ich rycerze mieli zamordować z zimną krwią księcia Przemka. W przypadku jego pojmania zdecydowaliby się raczej na zarobek przy wykupie jeńca pochodzącego z książęcej dynastii, nie narażając się przy tym na zemstę rodową. W polityce [[Henryk III głogowski|Henryka III głogowskiego]], względem Łokietka nie widać też specjalnych znaków wrogości cechujących władcę Głogowa choćby na linii stosunków z [[Henryk V Brzuchaty|Henrykiem V Brzuchatym]]. Klucza do interpretacji zapisu obu źródeł należy więc szukać w powiązaniach linii [[Piastowie głogowsko-żagańscy|Piastów głogowskich]] z klasztorem [[Lubiąż|lubiąskim]]<ref>Korta Wacław, Średniowieczna annalistyka śląska,Wrocław 1966, s. 260 – 262.</ref>. Ciekawe, że źródła które oskarżają Łokietka o bestialskie i niegodne zamordowanie młodego Piasta śląskiego informują jednocześnie, że bezpośrednio zrobiły to będące pod jego rozkazami oddziały kaliskie. Jest to o tyle dziwne, że udział Wielkopolan w bitwie jest nader wątpliwy. Dziwne byłoby bowiem, żeby [[Henryk IV Prawy|Henryk IV Probus]] zapisał w testamencie Małopolskę jednemu z autorów swojej klęski pod Siewierzem (tj. w tym wypadku [[Przemysł II|Przemysłowi II]]) sprzed zaledwie ponad roku. Oba wymienione wyżej źródła mówią też o dostaniu się do niewoli księcia opolskiego [[Bolko I opolski|Bolka]]. Po bitwie [[Władysław I Łokietek|Władysław Łokietek]] miał w odwecie za udział księcia opolskiego w koalicji śląskiej spustoszyć jego księstwo. Wolność Bolko odzyskał zaś dopiero po roku.

== Skutki bitwy ==
Zwycięstwo Bolesława II i Władysława Łokietka pod Siewierzem nie przyniosło koalicji kujawsko-mazowieckiej spodziewanego sukcesu. [[Wawel]] został obroniony. Bolesław w nieznanych okolicznościach zrezygnował z ubiegania się o tron krakowski, a Władysław Łokietek wyłącznie swoimi siłami nie był w stanie sprostać potędze Henryka IV Probusa. Prawdziwym wygranym starcia pod Siewierzem okazał się ktoś trzeci, kogo możni krakowscy w dotychczasowych rachubach nie brali poważnie pod uwagę – książę czeski (królem bowiem został dopiero w [[1297]] roku) Wacław II. To właśnie w tym momencie, zagrożony bezkarnie poruszającym się po terytorium jego księstwa wojskom, książę [[Bytom]]ia Kazimierz II zdecydował się na hołd lenny, który był początkiem odchodzenia księstw śląskich od "korony królestwa polskiego". Warto tutaj zatrzymać się jeszcze nad jednym aspektem. Starsza historiografia bitwę określała jako triumf oręża polskiego nad zbliżającą się ze wszystkich stron niemczyzną. Świadczyć o tym miało udział w oddziałach śląskich wojsk posiłkowych z Turyngii. Również Henryk IV Probus, czy Henryk III Głogowczyk, jako zgermanizowani Piastowie, mieli być swoistą forpocztą niemieckiego naporu na Polskę. Jest to jednak zbytnie przejaskrawienie sprawy, gdyż ani niemieckość śląskich Piastów nie była w tym czasie oczywista (trudno w XIII wieku mówić w kategoriach narodowościowych, po prostu kultura i język niemiecki był w całej Europie wtedy bardzo popularny, w podobny sposób, jak w epoce nowożytnej francuski, a obecnie angielski), ani drobne w sumie starcie nie mogło decydować o tak ważnych sprawach.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Wojsko polskie w średniowieczu}}

[[Kategoria:Bitwy w XIII wieku|Siewierz]]
[[Kategoria:Historia Siewierza]]
[[Kategoria:Historia Śląska]]
[[Kategoria:Polska w czasach rozbicia dzielnicowego|Siewierz]]
[[Kategoria:Średniowieczne bitwy w historii Polski|Siewierz]]
[[Kategoria:Wydarzenia 1289]]

title: Bitwa pod Siewierzem

Czas: 26 lutego 1289

Miejsce: Siewierz

title: Strony konfliktu

siły kujawskie, mazowieckie oraz wielkopolskie: siły śląskie z księstw wrocławskiego, opolskiego, głogowskiego i ścinawskiego

title: Dowódcy

Henryk III Głogowczyk · Przemko ścinawski † · Bolko I opolski


text:
# Stowarzyszenie Regionalny Ośrodek Dokumentacji WIEŻA 1916
Stowarzyszenie Regionalny Ośrodek Dokumentacji WIEŻA 1916 w Ostrzeszowie – organizacja zajmująca się utrwalaniem i pomnażaniem dziedzictwa kulturowego Ostrzeszowa i regionu.

## Siedziba i władze stowarzyszenia
Stowarzyszenie posiada siedzibę przy ul. Piastowskiej 8/2 w Ostrzeszowie. Stowarzyszenie zostało zarejestrowane 23 czerwca 2010. W latach 2010–2021 prezesem Stowarzyszenia Regionalny Ośrodek Dokumentacji WIEŻA 1916 był Stanisław Kulawiak. Obecnie funkcje prezesa pełni Grzegorz Kosmala. W skład obecnego zarządu wchodzą: Kamil Jan Cichoń (wiceprezes), Stanisław Kulawiak (skarbnik), Mirosława Danuta Rzepecka (członek zarządu) i Sławomir Brdęk (członek zarządu).

## Cele stowarzyszenia
Celem nadrzędnym stowarzyszenia jest utrwalanie i pomnażanie dziedzictwa materialnego i duchowego regionu.Stowarzyszenie ma na celu inicjowanie, wspieranie i pomoc w różnego rodzaju przedsięwzięciach edukacyjno - kulturalnych dzieci, młodzieży oraz zaspokajanie potrzeb społeczno - kulturalnych mieszkańców regionu. Pozafinansowe, rzeczowe i organizacyjne wspieranie osób i instytucji w realizacji przedsięwzięć związanych z kulturą, sztuką, oświatą, nauką oraz dziedzictwem regionu i jego ochroną. Stowarzyszenie służy wszechstronnej promocji kultury oraz regionu poprzez współpracę z instytucjami i osobami w zakresie lokalnym, krajowym oraz międzynarodowym.

## Działalność stowarzyszenia
- Z okazji 100 rocznicy wydania pierwszego numeru „Gazety Ostrzeszowskiej” stowarzyszenie Regionalny Ośrodek Dokumentacji Wieża 1916 przygotowało jubileuszową wystawę obrazującą dwudziestoletnią historię „Gazety Ostrzeszowskiej” ilustrowaną fotografiami z początku XX wieku na ostrzeszowskim rynku[5].

- Regionalny Ośrodek Dokumentacji WIEŻA 1916 zorganizował pięć edycji konkursu fotograficznego „Moje miejsce, mój czas”, który ma na celu zainteresowanie młodzieży regionem[6]. W 2023 można było oglądać wystawę Moje miejsce, mój czas 2017-2023. Powstała ona z wybranych zdjęć laureatów pięciu edycji Regionalnego Konkursu Fotograficznego dla Młodzieży organizowanego przez Stowarzyszenie Regionalny Ośrodek Dokumentacji WIEŻA 1916 przy współpracy władz miasta i powiatu oraz instytucji kultury[7].
- Stowarzyszenie opiekuje się wieżą ciśnień[8] – ostrzeszowskim zabytkiem z początku XX wieku[9]. Stowarzyszenie opracowało koncepcję wykorzystania wieży do celów edukacyjnych w dziedzinie sztuk wizualnych (szczególnie fotografii), a także muzyki.
- „Stowarzyszenie Regionalny Ośrodek Dokumentacji WIEŻA 1916” w 2014 roku było głównym producentem filmu dokumentalnego „Stanisław Czernik. Pisarz autentyczny” w reżyserii Andrzeja Mosia. Film prezentuje biografię twórcy autentyzmu, miejsca i ludzi, z którymi był związany[10][11].
- Z inicjatywy Stowarzyszenia Regionalny Ośrodek Dokumentacji Wieża 1916 powstał mural upamiętniający Mariana Malinowskiego, twórcę i redaktora naczelnego „Gazety Ostrzeszowskiej”, pisma wydawanego w latach 1919 – 1939[12].
- W 2018 Stowarzyszenie Regionalny Ośrodek Dokumentacji WIEŻA 1916 zorganizowało wystawę nosząca nazwę "Miejsca wrażliwe okolicy autentyzmu". Wydało również album o tej samej nazwie[13]
- W 2020 Stowarzyszenie Rod Wieża 1916 – Ostrzeszów wydało album poświęcony Antoniemu Bajerleinowi, artyście i animatorowi amatorskiego ruchu fotograficznego w południowej Wielkopolsce w latach 1961-1991[14][15][16].
- W 2022 stowarzyszenie wydało katalog oraz zorganizowało plenerową wystawę „Stary Ostrzeszów na fotografiach i pocztówkach”, którą można było oglądać na ostrzeszowskim rynku[17].
- Stowarzyszenie wydaje roczniki Ostrzeszowskiej Kroniki Regionalnej szerzące wiedzę o kulturze regionu, kultywujący tradycję i lokalny patriotyzm, bogato ilustrowany (jakżeby inaczej) fotografiami miejscowych twórców[18].

wikitext:
{{Stowarzyszenie infobox
 |nazwa                     = Stowarzyszenie Regionalny Ośrodek Dokumentacji WIEŻA 1916
 |nazwa oryginalna          =
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |motto                     =
 |państwo                   = Polska
 |siedziba                  = [[Ostrzeszów]]
 |data założenia            = 2006
 |zakończenie działalności  =
 |rodzaj stowarzyszenia     = [[organizacja pozarządowa]]
 |status                    = [[stowarzyszenie]]
 |profil działalności       = historia regionalna, kultura i sztuka regionu
 |zasięg                    = [[Ostrzeszów]], [[Wielkopolska]]
 |stanowisko zarządzającego =
 |zarządzający              = Grzegorz Kosmala
 |członkowie                =
 |numer rejestru            =
 |data rejestracji          =
 |powiązania                =
 |współrzędne               =
 |commons                   =
 |www                       = http://wieza1916.pl
}}
'''Stowarzyszenie Regionalny Ośrodek Dokumentacji WIEŻA 1916 w Ostrzeszowie''' – organizacja zajmująca się utrwalaniem i pomnażaniem dziedzictwa kulturowego Ostrzeszowa i regionu.

== Siedziba i władze stowarzyszenia ==
Stowarzyszenie posiada siedzibę przy ul. Piastowskiej 8/2 w [[Ostrzeszów|Ostrzeszowie]]. Stowarzyszenie zostało zarejestrowane 23 czerwca 2010<ref>{{Cytuj |autor = GoWork.pl |tytuł = Kontakt - Stowarzyszenie Regionalny Ośrodek Dokumentacji Wieża 1916 Ostrzeszów - telefon, adres, NIP - GoWork.pl |data dostępu = 2023-09-12 |opublikowany = www.gowork.pl |url = https://www.gowork.pl/stowarzyszenie-regionalny-osrodek-dokumentacji-wieza-1916,21877574/dane-kontaktowe-firmy |język = pl}}</ref>. W latach 2010–2021 prezesem Stowarzyszenia Regionalny Ośrodek Dokumentacji WIEŻA 1916 był [[Stanisław Kulawiak]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Stanisław Kulawiak |data dostępu = 2023-09-12 |opublikowany = Biuro Wystaw Artystycznych w Kielcach |url = https://www.bwakielce.wici.info/artysta/stanislaw-kulawiak |język = pl}}</ref>. Obecnie funkcje prezesa pełni Grzegorz Kosmala<ref>{{Cytuj |tytuł = Konkurs fotograficzny |data dostępu = 2023-09-12 |opublikowany = Radio Centrum |url = https://m.rc.fm/kulturalne/ostrzeszow-konkurs-fotograficzny.html |język = pl}}</ref>. W skład obecnego zarządu wchodzą: Kamil Jan Cichoń (wiceprezes), Stanisław Kulawiak (skarbnik), Mirosława Danuta Rzepecka (członek zarządu) i Sławomir Brdęk (członek zarządu).

== Cele stowarzyszenia ==
Celem nadrzędnym stowarzyszenia jest utrwalanie i pomnażanie dziedzictwa materialnego i duchowego regionu.Stowarzyszenie ma na celu inicjowanie, wspieranie i pomoc w różnego rodzaju przedsięwzięciach edukacyjno - kulturalnych dzieci, młodzieży oraz zaspokajanie potrzeb społeczno - kulturalnych mieszkańców regionu. Pozafinansowe, rzeczowe i organizacyjne wspieranie osób i instytucji w realizacji przedsięwzięć związanych z kulturą, sztuką, oświatą, nauką oraz dziedzictwem regionu i jego ochroną. Stowarzyszenie służy wszechstronnej promocji kultury oraz regionu poprzez współpracę z instytucjami i osobami w zakresie lokalnym, krajowym oraz międzynarodowym<ref>{{Cytuj |tytuł = STOWARZYSZENIE REGIONALNY OŚRODEK DOKUMENTACJI WIEŻA 1916 {{!}} Rejestr.io |data dostępu = 2023-09-12 |opublikowany = rejestr.io |url = https://rejestr.io/krs/359449/stowarzyszenie-regionalny-osrodek-dokumentacji-wieza-1916}}</ref>.

== Działalność stowarzyszenia ==
* Z okazji 100 rocznicy wydania pierwszego numeru „Gazety Ostrzeszowskiej” stowarzyszenie Regionalny Ośrodek Dokumentacji Wieża 1916 przygotowało jubileuszową wystawę obrazującą dwudziestoletnią historię „Gazety Ostrzeszowskiej” ilustrowaną fotografiami z początku XX wieku na ostrzeszowskim rynku<ref>{{Cytuj |tytuł = Wystawa uliczna w stulecie powstania „Gazety Ostrzeszowskiej” |data dostępu = 2023-09-12 |opublikowany = Powiat Ostrzeszowski |url = https://powiatostrzeszowski.pl/wystawa-uliczna-w-stulecie-powstania-gazety-ostrzeszowskiej/ |język = pl}}</ref>.

* Regionalny Ośrodek Dokumentacji WIEŻA 1916 zorganizował pięć edycji konkursu fotograficznego „Moje miejsce, mój czas”, który ma na celu zainteresowanie młodzieży regionem<ref>{{Cytuj |tytuł = Konkurs fotograficzny ROD Wieża 1916, artykuł 7512 - Aktualności - Urząd Miasta i Gminy Ostrzeszów |data dostępu = 2023-09-12 |opublikowany = www.ostrzeszow.pl |url = https://www.ostrzeszow.pl/asp/pl_start.asp?typ=13&menu=46&dzialy=46&artykul=7512&akcja=artykul}}</ref>. W 2023 można było oglądać wystawę Moje miejsce, mój czas 2017-2023. Powstała ona z wybranych zdjęć laureatów pięciu edycji Regionalnego Konkursu Fotograficznego dla Młodzieży organizowanego przez Stowarzyszenie Regionalny Ośrodek Dokumentacji WIEŻA 1916 przy współpracy władz miasta i powiatu oraz instytucji kultury<ref>{{Cytuj |tytuł = „Moje miejsce, mój czas 2017–2023” – Galeria na Rynku |data dostępu = 2023-09-13 |opublikowany = Powiat Ostrzeszowski |url = https://powiatostrzeszowski.pl/moje-miejsce-moj-czas-2017-2023-galeria-na-rynku/ |język = pl}}</ref>.
* Stowarzyszenie opiekuje się wieżą ciśnień<ref>{{Cytuj |tytuł = Ostrzeszów |data = 2016-01-20 |data dostępu = 2023-09-13 |opublikowany = WIEŻE CIŚNIEŃ |url = https://wiezecisnien.eu/wielkopolskie/ostrzeszow_wodociag/ |język = pl}}</ref> – ostrzeszowskim zabytkiem z początku XX wieku<ref>{{Cytuj |tytuł = Wieża wodociągowa - WARTO ZOBACZYĆ - strefa Turysty - Urząd Miasta i Gminy Ostrzeszów |data dostępu = 2023-09-13 |opublikowany = www.ostrzeszow.pl |url = https://www.ostrzeszow.pl/asp/pl_start.asp?typ=14&menu=94&strona=1}}</ref>. Stowarzyszenie opracowało koncepcję wykorzystania wieży do celów edukacyjnych w dziedzinie sztuk wizualnych (szczególnie fotografii), a także muzyki.
* „Stowarzyszenie Regionalny Ośrodek Dokumentacji WIEŻA 1916” w 2014 roku było głównym producentem filmu dokumentalnego „[[Stanisław Czernik]]. Pisarz autentyczny” w reżyserii Andrzeja Mosia. Film prezentuje biografię twórcy autentyzmu, miejsca i ludzi, z którymi był związany<ref>{{Cytuj |tytuł = Stanisław Kulawiak |data dostępu = 2023-09-12 |opublikowany = CSW2020 |url = https://www.csw2020.com.pl/biogram/biogram-stanislawa-kulawiaka/ |język = pl}}</ref><ref>{{Cytuj |tytuł = 2013 STANISŁAW CZERNIK – pisarz autentyczny – Zdzisław Siwik portfolio |data dostępu = 2023-09-13 |url = http://siwikfoto.pl/harcerzem-zawsze-3/ |język = pl}}</ref>.
* Z inicjatywy Stowarzyszenia Regionalny Ośrodek Dokumentacji Wieża 1916 powstał mural upamiętniający Mariana Malinowskiego, twórcę i redaktora naczelnego „Gazety Ostrzeszowskiej”, pisma wydawanego w latach 1919 – 1939<ref>{{Cytuj |autor = Redakcja |tytuł = Marian Malinowski bohaterem muralu |data = 2021-06-24 |data dostępu = 2023-09-12 |opublikowany = Ostrzeszów Info |url = https://ostrzeszowinfo.pl/marian-malinowski-bohaterem-muralu/ |język = pl}}</ref>.
* W 2018 Stowarzyszenie Regionalny Ośrodek Dokumentacji WIEŻA 1916 zorganizowało wystawę nosząca nazwę "Miejsca wrażliwe okolicy autentyzmu". Wydało również album o tej samej nazwie<ref>{{Cytuj |autor = Wiesław Klimczak |tytuł = To ci historia!: Wszyscy jesteśmy odwróceni... |data = środa, 24 stycznia 2018 |data dostępu = 2023-09-13 |opublikowany = To ci historia! |url = http://to-ci-historia.blogspot.com/2018/01/wszyscy-jestesmy-odwroceni.html}}</ref>
* W 2020 Stowarzyszenie Rod Wieża 1916 – Ostrzeszów wydało album poświęcony Antoniemu Bajerleinowi, artyście i animatorowi amatorskiego ruchu fotograficznego w południowej Wielkopolsce w latach 1961-1991<ref>{{Cytuj |tytuł = Śladami mistrzów |data dostępu = 2023-09-13 |opublikowany = Kultura u Podstaw |url = https://kulturaupodstaw.pl/filmy/sladami-mistrzow/ |język = pl}}</ref><ref>{{Cytuj |tytuł = Śladami Mistrzów – Antoni Bajerlein – katalog do pobrania! |data dostępu = 2023-09-13 |opublikowany = Powiat Ostrzeszowski |url = https://powiatostrzeszowski.pl/sladami-mistrzow-antoni-bajerlein-katalog-do-pobrania/ |język = pl}}</ref><ref>{{Cytuj |tytuł = Hoł dla Antoniego Bajerleina |data dostępu = 2023-09-13 |opublikowany = Radio SUD oraz Gazeta Bezpłatna Kurier Lokalny |url = https://www.radiosud.pl/rozrywka-i-oswiata/hol-dla-antoniego-bajerleina-20937 |język = pl}}</ref>.
* W 2022 stowarzyszenie wydało katalog oraz zorganizowało plenerową wystawę „Stary Ostrzeszów na fotografiach i pocztówkach”, którą można było oglądać na ostrzeszowskim rynku<ref>{{Cytuj |tytuł = Stary Ostrzeszów na fotografiach i pocztówkach |data dostępu = 2023-09-13 |opublikowany = Radio SUD oraz Gazeta Bezpłatna Kurier Lokalny |url = https://www.radiosud.pl/rozrywka-i-oswiata/stary-ostrzeszow-na-fotografiach-i-pocztowkach-23699 |język = pl}}</ref>.
* Stowarzyszenie wydaje roczniki Ostrzeszowskiej Kroniki Regionalnej szerzące wiedzę o kulturze regionu, kultywujący tradycję i lokalny patriotyzm, bogato ilustrowany (jakżeby inaczej) fotografiami miejscowych twórców<ref>{{Cytuj |tytuł = Stanisław Kulawiak – fotograf autentyczny • Aktualności Fotografia • Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury |data = 2017-01-26 |data dostępu = 2023-09-13 |opublikowany = WBPiCAK • Biblioteka, Wydawnictwo, Folklor, Fotografia, Krajoznawstwo |url = https://wbp.poznan.pl/fotografia/aktualnosci/stanislaw-kulawiak-fotograf-autentyczny/ |język = pl}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Stowarzyszenia kulturalne]]
[[Kategoria:Stowarzyszenia regionalne]]
[[Kategoria:Stowarzyszenia w województwie wielkopolskim]]
[[Kategoria:Ostrzeszów]]

Siedziba: Ostrzeszów

Rodzaj stowarzyszenia: organizacja pozarządowa

Status: stowarzyszenie

Zasięg: Ostrzeszów, Wielkopolska

Prezes: Grzegorz Kosmala

title: brak współrzędnych

brak współrzędnych: Strona internetowa