text:
# Lista mistrzów M-1 Global
Lista mistrzów M-1 Global – chronologiczna lista wszystkich dotychczasowych mistrzów rosyjskiej organizacji promującej MMA M-1 Global.
Walki o mistrzostwo M-1 w poszczególnych kategoriach wagowych rozgrywane są od 28 października 2010 roku. Wcześniej organizowane były m.in. turnieje gdzie dany tryumfator zostawał mistrzem lecz wygrywane tytuły nie miały charakteru przechodniego jak w boksie. Na początku 2010 zorganizowano szereg turniejów eliminacyjnych zwane M-1 Selection. Eliminacje zostały podzielone na strefę wschodnioeuropejską, zachodnioeuropejską oraz amerykańską (obie Ameryki) i miały wyłonić najlepszych zawodników którzy staną do walki o międzynarodowe mistrzostwo M-1. Pierwszym Polakiem który został mistrzem M-1 był Rafał Moks, który po ówczesnym wygraniu eliminacji 10 grudnia 2010 zdobył pas wagi średniej (do 84 kg).

## Waga ciężka (do 120 kg)
28 października 2010 wyłoniono inauguracyjnego mistrza M-1 Global w wadze ciężkiej. Został nim Gruzin Guram Gugeniszwili, który zwyciężył w turnieju eliminacyjnym M-1 Selection i pokonał w walce o tytuł zwycięzcę amerykańskich eliminacji Amerykanina Kennego Garnera.
| Nr                                                                                | Mistrz                                                     | Od                                           | Do                | Obrony tytułu                                                                                |
| ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ---------------------------------------------------------- | -------------------------------------------- | ----------------- | ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| 1.                                                                                | Guram Gugeniszwili (pokonał Kennego Garnera)               | 28 października 2010 (M-1 Challenge 21)      | 21 czerwca 2012   | - pokonał Maksima Griszina 5 marca 2011 (M-1 Challenge 23)                                                                   |
| -                                                                                | Kenny Garner (pokonał o tymczasowy tytuł Maksima Griszina) | 14 października 2011 (M-1 Challenge 27)      | 21 czerwca 2012   | - pokonał Magomieda Malikowa 16 maja 2012 (M-1 Challenge 32)                                                                 |
| 2.                                                                                | Kenny Garner                                               | 21 czerwca 2012 (M-1 Global: Fedor vs Rizzo) | 30 listopada 2013 | - pokonał Gurama Gugeniszwiliego 8 grudnia 2012 (M-1 Challenge 36)                                                           |
| 3.                                                                                | Damian Grabowski                                           | 30 listopada 2013 (M-1 Challenge 44)         | 15 sierpnia 2014  |                                                                                |
| 4.                                                                                | Marcin Tybura                                              | 15 sierpnia 2014 (M-1 Challenge 50)          | 13 grudnia 2015   | - pokonał Dienisa Smoldariewa 25 listopada 2014 (M-1 Challenge 53) - pokonał Ante Delije 20 września 2015 (M-1 Challenge 61) |
| Tybura za porozumieniem stron został zwolniony z kontraktu i zwakował tytuł 13 grudnia 2015 by móc negocjować umowę z UFC |                                                            |                                              |                   |                                                                                |
| 5.                                                                                | Aleksandr Wołkow (pokonał Dienisa Smoldariewa)             | 19 lutego 2016 (M-1 Challenge 64)            | 29 września 2016  | - pokonał Attilę Végha 16 czerwca 2016 (M-1 Challenge 68)                                                                    |
| Wołkow zwakował tytuł 29 września 2016 by móc negocjować umowę z UFC                                                      |                                                            |                                              |                   |                                                                                |

## Waga półciężka (do 93 kg)
10 grudnia 2010 wyłoniono inauguracyjnego mistrza M-1 Global w wadze półciężkiej. Został nim Rosjanin Wiaczesław Wasilewski, który zwyciężył w turnieju eliminacyjnym M-1 Selection i pokonał w walce o tytuł zwycięzcę zachodnioeuropejskich eliminacji Polaka Tomasza Narkuna.
| Nr                                                                    | Mistrz                                          | Od                                   | Do              | Obrony tytułu                                                                                |  |
| --------------------------------------------------------------------- | ----------------------------------------------- | ------------------------------------ | --------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |  |
| 1.                                                                    | Wiaczesław Wasilewski (pokonał Tomasza Narkuna) | 10 grudnia 2010 (M-1 Challenge 22)   | 2011            |                                                                                |  |
| Wasilewski zmienił kategorie wagową w 2011 i zwakował tytuł           |                                                 |                                      |                 |                                                                                |  |
| 2.                                                                    | Vinny Magalhães (pokonał Wiktora Niemkowa)      | 28 kwietnia 2011 (M-1 Challenge 25)  | 2011            | - pokonał Michaiła Zajaca 14 października 2011 (M-1 Challenge 27)                                                                     |  |
| Magalhães odszedł z organizacji w 2012 i zwakował tytuł               |                                                 |                                      |                 |                                                                                |  |
| 3.                                                                    | Sergiej Korniew (pokonał Marcina Zontka)        | 30 września 2012 (M-1 Challenge 34)  | maj 2013        |                                                                                |  |
| Korniew zakończył karierę w maju 2013 i zwakował tytuł                |                                                 |                                      |                 |                                                                                |  |
| 4.                                                                    | Wiktor Niemkow (pokonał Wasilija Babicza)       | 15 listopada 2013 (M-1 Challenge 43) | 14 marca 2014   |                                                                                |  |
| 5.                                                                    | Stephan Pütz                                    | 14 marca 2014 (M-1 Challenge 46)     | 4 grudnia 2015  | - pokonał Luisa Fernando Mirande 15 sierpnia 2014 (M-1 Challenge 50) - pokonał Walerija Miasnikowa 17 grudnia 2014 (M-1 Challenge 54) |  |
| 6.                                                                    | Wiktor Niemkow                                  | 4 grudnia 2015 (M-1 Challenge 63)    | 27 maja 2016    |                                                                                |  |
| 7.                                                                    | Raszyd Jusupow                                  | 27 maja 2016 (M-1 Challenge 66)      | 8 kwietnia 2017 | - pokonał Stephana Pütza 18 lutego 2017 (M-1 Challenge 74)                                                                            |  |
| Jusupow opuścił organizację w kwietniu 2017, wakując tym samym tytuł. |                                                 |                                      |                 |                                                                                |  |
| 8.                                                                    | Chadis Ibragimow (pokonał Dmytryja Mykuca)      | 25 sierpnia 2018 (M-1 Challenge 96)  | nadal           | - pokonał Rafała Kijańczuka 30 marca 2019 (M-1 Challenge 101)                                                                         |  |

## Waga średnia (do 84 kg)
10 grudnia 2010 wyłoniono inauguracyjnego mistrza M-1 Global w wadze średniej. Został nim Polak Rafał Moks, który zwyciężył w turnieju eliminacyjnym M-1 Selection i pokonał w walce o tytuł zwycięzcę wschodnioeuropejskich eliminacji Rosjanina Magomieda Sułtanachmiedowa.
| Nr                                                                                | Mistrz                                                       | Od                                      | Do                                  | Obrony tytułu                                                      |
| --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------ | --------------------------------------- | ----------------------------------- | ------------------------------------------------------------------ |
| 1.                                                                                | Rafał Moks (pokonał Magomieda Sułtanachmiedowa)              | 10 grudnia 2010 (M-1 Challenge 22)      | 2011                                |                                                                    |
| Moks zmienił kategorie wagową i zwakował tytuł                                                                                |                                                              |                                         |                                     |                                                                    |
| 2.                                                                                | Magomied Sułtanachmiedow (pokonał Tysona Jeffriesa)          | 25 marca 2011 (M-1 Challenge 24)        | 2011                                |                                                                    |
| Sułtanachmiedow uległ kontuzji na 20 dni przed walką z Mirandą. Włodarze M-1 postanowili odebrać pas Sułtanachmiedowowi i ogłosili nowego rywala Mirandy - Artura Gusiejnowa, a stawką pojedynku było tymczasowe mistrzostwo w wadze średniej |                                                              |                                         |                                     |                                                                    |
| -                                                                                | Mario Miranda (pokonał o tymczasowy tytuł Artura Gusiejnowa) | 16 maja 2012 (M-1 Challenge 32)         | 15 listopada 2012                   |                                                                    |
| 3.                                                                                | Ramazan Emiejew                                              | 15 listopada 2012 (M-1 Challenge 35)    | 7 września 2014                     | - pokonał Mario Mirande 9 kwietnia 2013 (M-1 Challenge 38)         |
| 4.                                                                                | Wiaczesław Wasilewski                                        | 7 września 2014 (M-1 Challenge 51)      | 10 kwietnia 2015                    |                                                                    |
| 5.                                                                                | Ramazan Emiejew                                              | 10 kwietnia 2015 (M-1 Challenge 56)     | 29 maja 2017                        | - pokonał Luigiego Fioravantiego 4 grudnia 2015 (M-1 Challenge 63) |
| Emiejew podpisał kontrakt z UFC i zwakował pas                                                                                |                                                              |                                         |                                     |                                                                    |
| 6.                                                                                | Artiem Frołow (pokonał Caio Magalhãesa)                      | 27 października 2017 (M-1 Challenge 84) | 2 listopada 2018 (M-1 Challenge 98) | - pokonał Joe Riggsa 1 czerwca 2018 (M-1 Challenge 93)             |
| 7.                                                                                | Bruno Silva                                                  | 2 listopada 2018 (M-1 Challenge 98)     | aktualny                            |                                                                    |

## Waga półśrednia (do 77 kg)
10 grudnia 2010 wyłoniono inauguracyjnego mistrza M-1 Global w wadze półśredniej. Został nim Rosjanin Szamil Zawurow, który zwyciężył w turnieju eliminacyjnym M-1 Selection i pokonał w walce o tytuł zwycięzcę zachodnioeuropejskich eliminacji Hiszpana Abnera Lloverasa.
| Nr                                                               | Mistrz                                      | Od                                 | Do              | Obrony tytułu                                                                                |
| ---------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------- | ---------------------------------- | --------------- | --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| 1.                                                               | Szamil Zawurow (pokonał Abnera Lloverasa)   | 10 grudnia 2010 (M-1 Challenge 22) | 9 grudnia 2011  | - pokonał Toma Gallicchio 5 marca 2011 (M-1 Challenge 23) - pokonał Yasubeya Enomoto 28 kwietnia 2011 (M-1 Challenge 25)                                                                                |
| 2.                                                               | Yasubey Enomoto                             | 9 grudnia 2011 (M-1 Challenge 30)  | 16 marca 2012   |                                                                                |
| 3.                                                               | Raszyd Magomiedow                           | 16 marca 2012 (M-1 Challenge 31)   | grudzień 2013   | - pokonał Aleksandra Jakowlewa 15 listopada 2012 (M-1 Challenge 35)                                                                                |
| Magomiedow zwakował tytuł w grudniu 2013 i odszedł z organizacji |                                             |                                    |                 |                                                                                |
| 4.                                                               | Murad Abdułajew (pokonał Marcelo Brito)     | 6 czerwca 2015 (M-1 Challenge 58)  | 9 kwietnia 2016 |                                                                                |
| 5.                                                               | Aleksiej Kunczenko                          | 9 kwietnia 2016 (M-1 Challenge 65) | marzec 2018     | - pokonał Murada Abdułajewa 18 listopada 2016 (M-1 Challenge 72) - pokonał Maksima Grabowicza 3 marca 2017 (M-1 Challenge 75) - pokonał Sergieja Romanowa 27 października 2017 (M-1 Challenge 84) - pokonał Aleksandra Butenko 30 marca 2018 (M-1 Challenge 90) |
| Kunczenko zwakował tytuł w marcu 2018 i odszedł z organizacji    |                                             |                                    |                 |                                                                                |
| 6.                                                               | Szawkat Rachmonow (pokonał Daniila Prikazę) | 30 marca 2019 (M-1 Challenge 101)  | aktualny        |                                                                                |

## Waga lekka (do 70 kg)
28 października 2010 wyłoniono inauguracyjnego mistrza M-1 Global w wadze lekkiej. Został nim Białorusin Arciom Damkouski, który zwyciężył w turnieju eliminacyjnym M-1 Selection i pokonał w walce o tytuł zwycięzcę zachodnioeuropejskich eliminacji Rosjanina Majrbieka Tajsumowa.
| Nr                                                                | Mistrz                                            | Od                                                | Do                | Obrony tytułu                                                                                |
| ----------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------- | ------------------------------------------------- | ----------------- | ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| 1.                                                                | Arciom Damkouski (pokonał Majrbieka Tajsumowa)    | 28 października 2010 (M-1 Challenge 21)           | 25 marca 2011     |                                                                                |
| 2.                                                                | Jose Figueroa                                     | 25 marca 2011 (M-1 Challenge 24)                  | 20 listopada 2011 |                                                                                |
| 3.                                                                | Daniel Weichel                                    | 20 listopada 2011 (M-1 Global - Fedor vs. Monson) | 21 czerwca 2012   |                                                                                |
| 4.                                                                | Musa Chamanajew                                   | 21 czerwca 2012 (M-1 Global - Fedor vs. Rizzo)    | maj 2014          | - pokonał Niko Puhakkę 27 lutego 2013 (M-1 Challenge 37) - pokonał Władimira Nikołajewa 28 lutego 2014 (M-1 Challenge 45)                                                                       |
| Chamanajew zwakował tytuł w maju 2014 i odszedł z organizacji     |                                                   |                                                   |                   |                                                                                |
| 5.                                                                | Maksim Diwnicz                                    | 17 grudnia 2014 (M-1 Challenge 54)                | 2 maja 2015       |                                                                                |
| 6.                                                                | Mansour Barnaoui                                  | 2 maja 2015 (M-1 Challenge 57)                    | maj 2016          |                                                                                |
| Barnaoui odebrano tytuł w maju 2016, z powodu związania się z KSW |                                                   |                                                   |                   |                                                                                |
| 7.                                                                | Aleksander Butenko (pokonał Arcioma Damkouskiego) | 4 czerwca 2016 (M-1 Challenge 67)                 | 18 lutego 2017    |                                                                                |
| 8.                                                                | Abukar Jandijew                                   | 18 lutego 2017 (M-1 Challenge 74)                 | marzec 2017       |                                                                                |
| W marcu 2017 Jandijew ogłosił, że zawiesza karierę sportową       |                                                   |                                                   |                   |                                                                                |
| 9.                                                                | Damir Ismagułow (pokonał Maksima Diwnicza)        | 26 maja 2017 (M-1 Challenge 78)                   | 17 listopada 2017 | - pokonał Rogério Matiasa 10 listopada 2017 (M-1 Challenge 85) - pokonał Raula Tutarauliego 22 lutego 2017 (M-1 Challenge 88) - pokonał Arcioma Damkouskiego 15 czerwca 2018 (M-1 Challenge 94) |
| Ismagułow podpisał kontrakt z UFC i zwakował pas.                 |                                                   |                                                   |                   |                                                                                |
| 10.                                                               | Roman Bogatow (pokonał Michela Silvę              | 26 stycznia 2019 (M-1 Challenge 101)              | aktualny          |                                                                                |

## Waga piórkowa (do 66 kg)
| Nr                                                                              | Mistrz                                     | Od                                      | Do                | Obrony tytułu                                                                                |
| ------------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------ | --------------------------------------- | ----------------- | --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| 1.                                                                              | Marat Gafurow (pokonał Wugara Bachszyjewa) | 15 listopada 2012 (M-1 Challenge 35)    | 2014              | - pokonał Jurija Iwlew 21 sierpnia 2013 (M-1 Challenge 41) - pokonał Lee Morrisona 4 kwietnia 2014 (M-1 Challenge 47) |
| Gafurow zwakował tytuł w 2014 i odszedł z M-1 by związać się z ONE Championship |                                            |                                         |                   |                                                                                |
| 2.                                                                              | Ivan Buchinger (pokonał Turała Ragimowa)   | 17 października 2014 (M-1 Challenge 52) | 9 grudnia 2016    | - pokonał Mansoura Barnaoui 10 października 2015 (M-1 Challenge 62)                                                   |
| 3.                                                                              | Magomied Idrisow                           | 9 grudnia 2016 (M-1 Challenge 73)       | 2017              |                                                                                |
| Idrisow zwakował pas w 2017                                                     |                                            |                                         |                   |                                                                                |
| 4.                                                                              | Ivan Buchinger (pokonał Timura Nagibina)   | 15 czerwca 2017                         | 24 listopada 2017 |                                                                                |
| 5.                                                                              | Chamzat Dalgijew                           | 24 listopada 2017 (M-1 Challenge 86)    | 21 lipca 2018     |                                                                                |
| 6.                                                                              | Nate Landwehr                              | 21 lipca 2018 (M-1 Challenge 95)        | nadal             | - pokonał Andreja Leżniewa 15 grudnia 2018 (M-1 Challenge 100)                                                        |

## Waga kogucia (do 61 kg)
| Nr | Mistrz                                                          | Od                                      | Do            | Obrony tytułu                                                                                |
| -- | --------------------------------------------------------------- | --------------------------------------- | ------------- | ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| 1. | Paweł Witruk (pokonał Witalija Branczuka)                       | 22 października 2016 (M-1 Challenge 71) | 22 lipca 2017 |                                                                                |
| -  | Mowsar Ewlojew (pokonał o tymczasowy tytuł Aleksieja Newzorowa) | 22 kwietnia 2017 (M-1 Challenge 76)     | 22 lipca 2017 |                                                                                |
| 2. | Mowsar Ewlojew                                                  | 22 lipca 2017 (M-1 Challenge 81)        | nadal         | - pokonał Sergieja Morozowa 22 lutego 2018 (M-1 Challenge 88) - pokonał Rafaela Diasa 21 lipca 2018 (M-1 Challenge 95) |

## Waga musza (do 57 kg)
| Nr | Mistrz                                                       | Od                                  | Do                              | Obrony tytułu                                                                                |
| -- | ------------------------------------------------------------ | ----------------------------------- | ------------------------------- | -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| 1. | Ołeksandr Doskalczuk (pokonał Wadima Małygina)               | 23 września 2017 (M-1 Challenge 83) | nadal                           | - pokonał Armana Aszymowa 24 maja 2018 (M-1 Challenge 92) - pokonał Mikaela Silandera 17 listopada 2018 (M-1 Challenge 99) |
| -  | Arman Aszymow (pokonał o tymczasowy tytuł Mikaela Silandera) | 9 lutego 2018 (M-1 Challenge 87)    | 24 maja 2018 (M-1 Challenge 92) |                                                                                |

title: Lista mistrzów M-1 Global

wikitext:
'''Lista mistrzów M-1 Global''' – chronologiczna lista wszystkich dotychczasowych mistrzów [[Rosja|rosyjskiej]] organizacji promującej MMA [[M-1 Global]].

Walki o mistrzostwo M-1 w poszczególnych kategoriach wagowych rozgrywane są od 28 października 2010 roku. Wcześniej organizowane były m.in. turnieje gdzie dany tryumfator zostawał mistrzem lecz wygrywane tytuły nie miały charakteru przechodniego jak w [[boks]]ie. Na początku 2010 zorganizowano szereg turniejów eliminacyjnych zwane M-1 Selection. Eliminacje zostały podzielone na strefę wschodnioeuropejską, zachodnioeuropejską oraz amerykańską (obie Ameryki) i miały wyłonić najlepszych zawodników którzy staną do walki o międzynarodowe mistrzostwo M-1. Pierwszym Polakiem który został mistrzem M-1 był [[Rafał Moks]], który po ówczesnym wygraniu eliminacji 10 grudnia 2010 zdobył pas wagi średniej (do 84 kg)<ref>{{Cytuj | url=http://www.extreme.banzaj.pl/MMA-Rafal-Moks-mistrzem-organizacji-M-1-Global-20314.html | tytuł=MMA: Rafał Moks mistrzem organizacji M - 1 Global | opublikowany=www.extreme.banzaj.pl | data dostępu=2017-11-18}}</ref>.

== Waga ciężka (do 120 kg) ==
28 października 2010 wyłoniono inauguracyjnego mistrza M-1 Global w wadze ciężkiej. Został nim Gruzin Guram Gugeniszwili, który zwyciężył w turnieju eliminacyjnym M-1 Selection i pokonał w walce o tytuł zwycięzcę amerykańskich eliminacji Amerykanina Kennego Garnera.
{| class="wikitable" width=100%
!style="background: #e3e3e3;" width=3%|Nr
!style="background: #e3e3e3;" width=22%|Mistrz
! style="background: #e3e3e3;" width=20%|Od
! style="background: #e3e3e3;" width=20%|Do
! style="background: #e3e3e3;" width=35%|Obrony tytułu
|-
|align=center |'''1.'''
|align=left | {{flaga|GEO}} Guram Gugeniszwili
(pokonał [[Kennego Garnera]])
|align=center | 28 października 2010 (M-1 Challenge 21)
|align=center | 21 czerwca 2012
|
* pokonał Maksima Griszina 5 marca 2011 (M-1 Challenge 23)
|-
|align=center |'''-'''
|align=left | {{flaga|USA}} [[Kenny Garner]]
(pokonał o tymczasowy tytuł Maksima Griszina)
|align=center | 14 października 2011 (M-1 Challenge 27)
|align=center | 21 czerwca 2012
|
* pokonał Magomieda Malikowa 16 maja 2012 (M-1 Challenge 32)
|-
|align=center |'''2.'''
|align=left | {{flaga|USA}} [[Kenny Garner]]
|align=center | 21 czerwca 2012 (M-1 Global: Fedor vs Rizzo)
|align=center | 30 listopada 2013
|
* pokonał Gurama Gugeniszwiliego 8 grudnia 2012 (M-1 Challenge 36)
|-
|align=center |'''3.'''
|align=left | {{flaga|POL}} [[Damian Grabowski]]
|align=center | 30 listopada 2013 (M-1 Challenge 44)
|align=center | 15 sierpnia 2014
|
|-
|align=center |'''4.'''
|align=left | {{flaga|POL}} [[Marcin Tybura]]
|align=center | 15 sierpnia 2014 (M-1 Challenge 50)
|align=center | 13 grudnia 2015
|
* pokonał Dienisa Smoldariewa 25 listopada 2014 (M-1 Challenge 53)
* pokonał [[Ante Delija|Ante Delije]] 20 września 2015 (M-1 Challenge 61)
|-
| colspan="6" |Tybura za porozumieniem stron został zwolniony z kontraktu i zwakował tytuł 13 grudnia 2015 by móc negocjować umowę z [[UFC]]<ref>{{Cytuj stronę |url=https://m1global.tv/news/denis_smoldarev_fight_alexander_volkov_for_m1_champion_title/ |tytuł=Zarchiwizowana kopia |data dostępu=2015-12-16 |archiwum=https://web.archive.org/web/20151222104456/https://m1global.tv/news/denis_smoldarev_fight_alexander_volkov_for_m1_champion_title/ |zarchiwizowano=2015-12-22 }}</ref>
|-
|align=center |'''5.'''
|align=left | {{flaga|RUS}} [[Aleksandr Wołkow (zawodnik MMA)|Aleksandr Wołkow]]
(pokonał Dienisa Smoldariewa)
|align=center | 19 lutego 2016 (M-1 Challenge 64)
|align=center | 29 września 2016
|
* pokonał [[Attila Végh|Attilę Végha]] 16 czerwca 2016 (M-1 Challenge 68)
|-
| colspan="6" |Wołkow zwakował tytuł 29 września 2016 by móc negocjować umowę z [[UFC]]<ref>{{cytuj stronę|url = http://www.mmafighting.com/2016/9/29/13109358/former-bellator-heavyweight-champ-alexander-volkov-debuts-at-ufc|tytuł = Former Bellator heavyweight champ Alexander Volkov debuts at UFC Fight Night 99|opublikowany = mmafighting.com|data = 29.09.2016|data dostępu = |autor = Dave Doyle|język = en}}</ref>
|-
|}

== Waga półciężka (do 93 kg) ==
10 grudnia 2010 wyłoniono inauguracyjnego mistrza M-1 Global w wadze półciężkiej. Został nim Rosjanin [[Wiaczesław Wasilewski]], który zwyciężył w turnieju eliminacyjnym M-1 Selection i pokonał w walce o tytuł zwycięzcę zachodnioeuropejskich eliminacji Polaka [[Tomasz Narkun|Tomasza Narkuna]].
{| class="wikitable" width=100%
!style="background: #e3e3e3;" width=3%|Nr
!style="background: #e3e3e3;" width=22%|Mistrz
! style="background: #e3e3e3;" width=20%|Od
! style="background: #e3e3e3;" width=20%|Do
! style="background: #e3e3e3;" width=35%|Obrony tytułu
|-
|align=center |'''1.'''
|align=left | {{flaga|RUS}} [[Wiaczesław Wasilewski]]
(pokonał [[Tomasz Narkun|Tomasza Narkuna]])
|align=center | 10 grudnia 2010 (M-1 Challenge 22)
|align=center | 2011
|
|-
| colspan="6" |Wasilewski zmienił kategorie wagową w 2011 i zwakował tytuł
|-
|align=center |'''2.'''
|align=left | {{flaga|BRA}} [[Vinny Magalhães]]
(pokonał [[Wiktor Niemkow|Wiktora Niemkowa]])
|align=center | 28 kwietnia 2011 (M-1 Challenge 25)
|align=center | 2011
|
* pokonał Michaiła Zajaca 14 października 2011 (M-1 Challenge 27)
|-
| colspan="6" |Magalhães odszedł z organizacji w 2012 i zwakował tytuł<ref>{{Cytuj | url=http://www.fight24.pl/vinny-magalhaes-odchodzi-z-m-1-global-chce-wrocic-do-ufc/ | tytuł=Vinny Magalhaes odchodzi z M-1 Global – chce wrócić do UFC | FIGHT24.PL - MMA i K-1, UFC | opublikowany=www.fight24.pl | data dostępu=2017-11-18}}</ref>
|-
|align=center |'''3.'''
|align=left | {{flaga|RUS}} Sergiej Korniew
(pokonał [[Marcin Zontek|Marcina Zontka]])
|align=center | 30 września 2012 (M-1 Challenge 34)
|align=center | maj 2013
|
|-
| colspan="6" |Korniew zakończył karierę w maju 2013 i zwakował tytuł<ref>{{Cytuj | url=http://www.fightsport.pl/newsy/2916-sergei-kornev-konczy-kariere-nemkov-vs-safarov-na-m-1-challenge-40 | tytuł=Sergei Kornev kończy karierę! Nemkov vs Safarov na M-1 Challenge 40! - MMA, UFC, Muay Thai, Boks, BJJ, KSW - Informacje ..:::.. FightSport.pl ..:::.. Twój Portal Sportów Walki... | opublikowany=www.fightsport.pl | język=pl | data dostępu=2017-11-18}}</ref>
|-
|align=center |'''4.'''
|align=left | {{flaga|RUS}} [[Wiktor Niemkow]]
(pokonał Wasilija Babicza)
|align=center | 15 listopada 2013 (M-1 Challenge 43)
|align=center | 14 marca 2014
|
|-
|align=center |'''5.'''
|align=left | {{flaga|DEU}} [[Stephan Pütz]]
|align=center | 14 marca 2014 (M-1 Challenge 46)
|align=center | 4 grudnia 2015
|
* pokonał Luisa Fernando Mirande 15 sierpnia 2014 (M-1 Challenge 50)
* pokonał Walerija Miasnikowa 17 grudnia 2014 (M-1 Challenge 54)
|-
|align=center |'''6.'''
|align=left | {{flaga|RUS}} [[Wiktor Niemkow]]
|align=center | 4 grudnia 2015 (M-1 Challenge 63)
|align=center | 27 maja 2016
|
|-
|align=center |'''7.'''
|align=left | {{flaga|RUS}} [[Raszyd Jusupow]]
|align=center | 27 maja 2016 (M-1 Challenge 66)
|align=center | 8 kwietnia 2017
|
* pokonał [[Stephan Pütz|Stephana Pütza]] 18 lutego 2017 (M-1 Challenge 74)
|
|-
| colspan="6" |Jusupow opuścił organizację w kwietniu 2017, wakując tym samym tytuł<ref>{{Cytuj | url=https://karate.ru/news/2017-04-08/ramazan-emeev-i-rashid-yusupov-pokidayut-m-1-global/| tytuł=Рамазан Эмеев и Рашид Юсупов покидают M-1 Global| opublikowany=karate.ru| data dostępu=2018-08-26}}</ref>.
|-
|align=center |'''8.'''
|align=left | {{flaga|RUS}} [[Chadis Ibragimow]]
(pokonał Dmytryja Mykuca)
|align=center | 25 sierpnia 2018 (M-1 Challenge 96)
|align=center | nadal
|
* pokonał Rafała Kijańczuka 30 marca 2019 (M-1 Challenge 101)
|}

== Waga średnia (do 84 kg) ==
10 grudnia 2010 wyłoniono inauguracyjnego mistrza M-1 Global w wadze średniej. Został nim Polak [[Rafał Moks]], który zwyciężył w turnieju eliminacyjnym M-1 Selection i pokonał w walce o tytuł zwycięzcę wschodnioeuropejskich eliminacji Rosjanina Magomieda Sułtanachmiedowa.
{| class="wikitable" width=100%
!style="background: #e3e3e3;" width=3%|Nr
!style="background: #e3e3e3;" width=22%|Mistrz
! style="background: #e3e3e3;" width=20%|Od
! style="background: #e3e3e3;" width=20%|Do
! style="background: #e3e3e3;" width=35%|Obrony tytułu
|-
|align=center |'''1.'''
|align=left | {{flaga|POL}} [[Rafał Moks]]
(pokonał Magomieda Sułtanachmiedowa)
|align=center | 10 grudnia 2010 (M-1 Challenge 22)
|align=center | 2011
|-
| colspan="6" |Moks zmienił kategorie wagową i zwakował tytuł<ref>{{Cytuj | url=http://www.mmarocks.pl/m-1/rafal-moks-schodzi-do-wagi-polsredniej | tytuł=Rafał Moks wakuje pas M-1, schodzi do wagi półśredniej | MMAROCKS | opublikowany=www.mmarocks.pl | język=pl | data dostępu=2017-11-18}}</ref>
|-
|align=center |'''2.'''
|align=left | {{flaga|RUS}} [[Magomied Sułtanachmiedow]]
(pokonał Tysona Jeffriesa)
|align=center | 25 marca 2011 (M-1 Challenge 24)
|align=center | 2011
|-
| colspan="6" |Sułtanachmiedow uległ kontuzji na 20 dni przed walką z Mirandą. Włodarze M-1 postanowili odebrać pas Sułtanachmiedowowi i ogłosili nowego rywala Mirandy - Artura Gusiejnowa, a stawką pojedynku było tymczasowe mistrzostwo w wadze średniej<ref>{{Cytuj | url=http://www.mmarocks.pl/alexander-emelianenko/m-1-challenge-32-arthur-guseinov-vs-mario-miranda-o-pas | tytuł=M-1 Challenge 32: Arthur Guseinov vs. Mario Miranda o pas | MMAROCKS | opublikowany=www.mmarocks.pl | język=pl | data dostępu=2017-11-18}}</ref><ref>{{Cytuj | url=http://mmaoctagon.ru/results/result-m-1-challenge-32/| tytuł=Результаты турнира M-1 Challenge 32: Malikov vs. Garner| opublikowany=mmaoctagon.ru| język=ru | data dostępu=2018-06-16}}</ref>
|-
|align=center |'''-'''
|align=left | {{flaga|BRA}} Mario Miranda
(pokonał o tymczasowy tytuł Artura Gusiejnowa)
|align=center | 16 maja 2012 (M-1 Challenge 32)
|align=center | 15 listopada 2012
|-
|align=center |'''3.'''
|align=left | {{flaga|RUS}} [[Ramazan Emiejew]]
|align=center | 15 listopada 2012 (M-1 Challenge 35)
|align=center | 7 września 2014
|
* pokonał Mario Mirande 9 kwietnia 2013 (M-1 Challenge 38)
|-
|align=center |'''4.'''
|align=left | {{flaga|RUS}} [[Wiaczesław Wasilewski]]
|align=center | 7 września 2014 (M-1 Challenge 51)
|align=center | 10 kwietnia 2015
|-
|align=center |'''5.'''
|align=left | {{flaga|RUS}} [[Ramazan Emiejew]]
|align=center | 10 kwietnia 2015 (M-1 Challenge 56)
|align=center | 29 maja 2017
|
* pokonał Luigiego Fioravantiego 4 grudnia 2015 (M-1 Challenge 63)
|-
| colspan="6" |Emiejew podpisał kontrakt z UFC i zwakował pas<ref>{{Cytuj | url=http://mma.pl/mistrz-wagi-sredniej-organizacji-m-1-global-zwiazal-sie-z-ufc/ | tytuł=Mistrz wagi średniej organizacji M-1 Global związał się z UFC - MMA PL | opublikowany=mma.pl | język=pl | data dostępu=2017-11-18}}</ref>
|-
|align=center |'''6.'''
|align=left | {{flaga|RUS}} [[Artiem Frołow]]
(pokonał Caio Magalhãesa)<ref name=artiem>{{cytuj stronę|url = https://www.tapology.com/fightcenter/events/47125-m-1-challenge-kunchenko-vs-romanov|tytuł = Wyniki M-1 Global 84|opublikowany = tapology|data = |data dostępu =2017-10-28 |autor = |język = en}}</ref>
|align=center | 27 października 2017 (M-1 Challenge 84)
|align=center | 2 listopada 2018 (M-1 Challenge 98)
|
* pokonał [[Joe Riggs]]a 1 czerwca 2018 (M-1 Challenge 93)
|-
|align=center |'''7.'''
|align=left | {{flaga|BRA}} Bruno Silva
|align=center | 2 listopada 2018 (M-1 Challenge 98)
|align=center | aktualny
|
|-
|}

== Waga półśrednia (do 77 kg) ==
10 grudnia 2010 wyłoniono inauguracyjnego mistrza M-1 Global w wadze półśredniej. Został nim Rosjanin Szamil Zawurow, który zwyciężył w turnieju eliminacyjnym M-1 Selection i pokonał w walce o tytuł zwycięzcę zachodnioeuropejskich eliminacji Hiszpana Abnera Lloverasa.
{| class="wikitable" width=100%
!style="background: #e3e3e3;" width=3%|Nr
!style="background: #e3e3e3;" width=22%|Mistrz
! style="background: #e3e3e3;" width=20%|Od
! style="background: #e3e3e3;" width=20%|Do
! style="background: #e3e3e3;" width=35%|Obrony tytułu
|-
|align=center |'''1.'''
|align=left | {{flaga|RUS}} [[Szamil Zawurow]]
(pokonał Abnera Lloverasa)
|align=center | 10 grudnia 2010 (M-1 Challenge 22)
|align=center | 9 grudnia 2011
|
* pokonał Toma Gallicchio 5 marca 2011 (M-1 Challenge 23)
* pokonał [[Yasubey Enomoto|Yasubeya Enomoto]] 28 kwietnia 2011 (M-1 Challenge 25)
|-
|align=center |'''2.'''
|align=left | {{flaga|SUI}} [[Yasubey Enomoto]]
|align=center | 9 grudnia 2011 (M-1 Challenge 30)
|align=center | 16 marca 2012
|-
|align=center |'''3.'''
|align=left | {{flaga|RUS}} [[Raszyd Magomiedow]]
|align=center | 16 marca 2012 (M-1 Challenge 31)
|align=center | grudzień 2013
|
* pokonał Aleksandra Jakowlewa 15 listopada 2012 (M-1 Challenge 35)
|-
| colspan="6" |Magomiedow zwakował tytuł w grudniu 2013 i odszedł z organizacji
|-
|align=center |'''4.'''
|align=left | {{flaga|RUS}} Murad Abdułajew
 (pokonał Marcelo Brito)
|align=center | 6 czerwca 2015 (M-1 Challenge 58)
|align=center | 9 kwietnia 2016
|-
|align=center |'''5.'''
|align=left | {{flaga|RUS}} Aleksiej Kunczenko
|align=center | 9 kwietnia 2016 (M-1 Challenge 65)
|align=center | marzec 2018
|
* pokonał Murada Abdułajewa 18 listopada 2016 (M-1 Challenge 72)
* pokonał Maksima Grabowicza 3 marca 2017 (M-1 Challenge 75)
* pokonał Sergieja Romanowa 27 października 2017 (M-1 Challenge 84)
* pokonał Aleksandra Butenko 30 marca 2018 (M-1 Challenge 90)<ref name=artiem/>
|-
| colspan="6" |Kunczenko zwakował tytuł w marcu 2018 i odszedł z organizacji
|-
|align=center |'''6.'''
|align=left | {{flaga|KAZ}} [[Szawkat Rachmonow]]
 (pokonał Daniila Prikazę)
|align=center | 30 marca 2019 (M-1 Challenge 101)
|align=center | aktualny
|-
|}

== Waga lekka (do 70 kg) ==
28 października 2010 wyłoniono inauguracyjnego mistrza M-1 Global w wadze lekkiej. Został nim Białorusin [[Arciom Damkouski]], który zwyciężył w turnieju eliminacyjnym M-1 Selection i pokonał w walce o tytuł zwycięzcę zachodnioeuropejskich eliminacji Rosjanina [[Mairbek Tajsumow|Majrbieka Tajsumowa]].
{| class="wikitable" width=100%
!style="background: #e3e3e3;" width=3%|Nr
!style="background: #e3e3e3;" width=22%|Mistrz
! style="background: #e3e3e3;" width=20%|Od
! style="background: #e3e3e3;" width=20%|Do
! style="background: #e3e3e3;" width=35%|Obrony tytułu
|-
|align=center |'''1.'''
|align=left | {{flaga|BLR}} [[Arciom Damkouski]]
(pokonał [[Mairbek Tajsumow|Majrbieka Tajsumowa]])
|align=center | 28 października 2010 (M-1 Challenge 21)
|align=center | 25 marca 2011
|
|-
|align=center |'''2.'''
|align=left | {{flaga|USA}} Jose Figueroa
|align=center | 25 marca 2011 (M-1 Challenge 24)
|align=center | 20 listopada 2011
|
|-
|align=center |'''3.'''
|align=left | {{flaga|DEU}} [[Daniel Weichel]]
|align=center | 20 listopada 2011 (M-1 Global - Fedor vs. Monson)
|align=center | 21 czerwca 2012
|
|-
|align=center |'''4.'''
|align=left | {{flaga|RUS}} [[Musa Chamanajew]]
|align=center | 21 czerwca 2012 (M-1 Global - Fedor vs. Rizzo)
|align=center | maj 2014
|
* pokonał [[Niko Puhakka|Niko Puhakkę]] 27 lutego 2013 (M-1 Challenge 37)
* pokonał Władimira Nikołajewa 28 lutego 2014 (M-1 Challenge 45)
|-
| colspan="6" |Chamanajew zwakował tytuł w maju 2014 i odszedł z organizacji<ref>{{Cytuj | url=http://www.mmarocks.pl/ufc/musa-khamanaev-celuje-w-ufc-pas-mistrzowski-m-1-w-wadze-lekkiej-zwakowany | tytuł=Musa Khamanaev celuje w UFC. Pas mistrzowski M-1 w wadze lekkiej zwakowany | MMAROCKS | opublikowany=www.mmarocks.pl | język=pl | data dostępu=2017-11-18}}</ref>
|-
|align=center |'''5.'''
|align=left | {{flaga|UKR}} [[Maksim Diwnicz]]
|align=center | 17 grudnia 2014 (M-1 Challenge 54)
|align=center | 2 maja 2015
|
|-
|align=center |'''6.'''
|align=left | {{flaga|FRA}} [[Mansour Barnaoui]]
|align=center | 2 maja 2015 (M-1 Challenge 57)
|align=center | maj 2016
|
|-
|-
| colspan="6" |Barnaoui odebrano tytuł w maju 2016, z powodu związania się z [[Konfrontacja Sztuk Walki|KSW]]<ref>{{cytuj stronę|url = https://www.mmanews.pl/2016/05/m-1-pozywa-swojego-bylego-mistrza-za-niewypelnienie-kontraktu-pojedynek-gamrot-vs-barnaoui-nie-dojdzie-do-skutku/|tytuł = M-1 pozywa swojego byłego mistrza za niewypełnienie kontraktu. Pojedynek Gamrot vs. Barnaoui na KSW 35 nie dojdzie do skutku?|opublikowany = mmanews.pl|data = 20.05.2016|data dostępu = |autor = Karol Dąbrowski|język = pl}}</ref><ref>{{cytuj stronę|url = https://m1global.tv/news/mansour_barnaoui_stripped_from_m1_title_lawsuit_mma/|tytuł = M-1 Global files a lawsuit against Mansour Barnaoui and deprives him of the champion title|opublikowany = m1global.tv|data = 20.05.2016|data dostępu = |autor = |język = en|archiwum = https://web.archive.org/web/20160625102733/https://m1global.tv/news/mansour_barnaoui_stripped_from_m1_title_lawsuit_mma/|zarchiwizowano = 2016-06-25}}</ref>
|-
|align=center |'''7.'''
|align=left | {{flaga|RUS}} [[Aleksander Butenko]]
(pokonał [[Arciom Damkouski|Arcioma Damkouskiego]])
|align=center | 4 czerwca 2016 (M-1 Challenge 67)
|align=center | 18 lutego 2017
|
|-
|align=center |'''8.'''
|align=left | {{flaga|RUS}} [[Abukar Jandijew]]
|align=center | 18 lutego 2017 (M-1 Challenge 74)
|align=center | marzec 2017
|
|-
| colspan="6" |W marcu 2017 Jandijew ogłosił, że zawiesza karierę sportową<ref>{{cytuj stronę|url = http://www.sporty-walki.org/content/2017/03/29/141932/index.jsp|tytuł = M-1 GLOBAL: ABUKAR YANDIEV ZAWIESZA KARIERĘ|opublikowany = sporty-walki.org|data = 2017-03-29|data dostępu = 2017-05-28|autor = |język = pl}}</ref>
|-
|align=center |'''9.'''
|align=left | {{flaga|RUS}} [[Damir Ismagułow]]
(pokonał [[Maksim Diwnicz|Maksima Diwnicza]])<ref>{{cytuj stronę|url = https://m1global.tv/news/m1_challenge_78_ismagulov_vs_divnich_event_results/|tytuł = M-1 Challenge 78: Ismagulov vs Divnich event results|opublikowany = m1global.tv|data = 2017-05-26|data dostępu = 2017-05-28|autor = |język = en|archiwum = https://web.archive.org/web/20170530041255/http://m1global.tv/news/m1_challenge_78_ismagulov_vs_divnich_event_results/|zarchiwizowano = 2017-05-30}}</ref>
|align=center | 26 maja 2017 (M-1 Challenge 78)
|align=center | 17 listopada 2017
|
* pokonał Rogério Matiasa 10 listopada 2017 (M-1 Challenge 85)
* pokonał Raula Tutarauliego 22 lutego 2017 (M-1 Challenge 88)
* pokonał [[Arciom Damkouski|Arcioma Damkouskiego]] 15 czerwca 2018 (M-1 Challenge 94)<ref>{{cytuj stronę|url =http://combatpress.com/2018/06/m-1-challenge-94-ismagulov-vs-damkovsky-results/|tytuł =M-1 Challenge 94 Results: Ismagulov Bests Damkovsky Retains Lightweight Title|opublikowany = combatpress.com|data = 2018-06-15|data dostępu = 2018-06-16|autor = Zach Aittama|język = en}}</ref>
|-
| colspan="6" |Ismagułow podpisał kontrakt z UFC i zwakował pas<ref>{{Cytuj | url=https://www.mmanews.pl/2018/11/mistrz-m-1-global-damir-ismagulov-zawodnikiem-ufc-renato-moicano-potencjalnym-rywalem/ | tytuł=Mistrz M-1 Global Damir Ismagulov zawodnikiem UFC. Renato Moicano potencjalnym rywalem | MMAnews | opublikowany=www.mmanews.pl | język=pl | data dostępu=2018-12-19}}</ref>.
|-
|align=center |'''10.'''
|align=left | {{flaga|RUS}} Roman Bogatow
(pokonał Michela Silvę<ref>{{Cytuj | url=https://www.tapology.com/fightcenter/events/57397-m-1-challenge-101 | tytuł=M-1 Challenge 101 | MMA Event | Tapology | opublikowany=www.tapology.com | data dostępu=2019-01-29}}</ref>
|align=center | 26 stycznia 2019 (M-1 Challenge 101)
|align=center | aktualny
|
|-
|}

== Waga piórkowa (do 66 kg) ==
{| class="wikitable" width=100%
!style="background: #e3e3e3;" width=3%|Nr
!style="background: #e3e3e3;" width=22%|Mistrz
! style="background: #e3e3e3;" width=20%|Od
! style="background: #e3e3e3;" width=20%|Do
! style="background: #e3e3e3;" width=35%|Obrony tytułu
|-
|align=center |'''1.'''
|align=left | {{flaga|RUS}} [[Marat Gafurow]]
(pokonał Wugara Bachszyjewa)
|align=center | 15 listopada 2012 (M-1 Challenge 35)
|align=center | 2014
|
* pokonał Jurija Iwlew  21 sierpnia 2013 (M-1 Challenge 41)
* pokonał Lee Morrisona 4 kwietnia 2014 (M-1 Challenge 47)
|-
| colspan="6" |Gafurow zwakował tytuł w 2014 i odszedł z M-1 by związać się z [[ONE Championship]]<ref>{{Cytuj | url=http://www.mmafighting.com/2014/1/15/5312088/one-fc-signs-undefeated-m-1-featherweight-champion-marat-gafurov | tytuł=ONE FC signs undefeated M-1 featherweight champion Marat Gafurov - MMA Fighting | opublikowany=www.mmafighting.com | data dostępu=2017-11-18}}</ref>
|-
|align=center |'''2.'''
|align=left | {{flaga|SVK}} [[Ivan Buchinger]]
(pokonał Turała Ragimowa)
|align=center | 17 października 2014 (M-1 Challenge 52)
|align=center | 9 grudnia 2016
|
* pokonał [[Mansour Barnaoui|Mansoura Barnaoui]] 10 października 2015 (M-1 Challenge 62)
|-
|align=center |'''3.'''
|align=left | {{flaga|RUS}} [[Magomied Idrisow]]<ref>{{cytuj stronę|url = http://www.mmarocks.pl/m-1/m-1-challenge-73-battle-of-narts-wyniki-na-zywo|tytuł = M-1 Challenge 73: Battle Of Narts – wyniki|opublikowany = mmarocks.pl|data = 09.12.2016|data dostępu = |autor = Karol Dąbrowski|język = pl}}</ref>
|align=center | 9 grudnia 2016 (M-1 Challenge 73)
|align=center | 2017
|-
| colspan="6" |Idrisow zwakował pas w 2017
|-
|align=center |'''4.'''
|align=left | {{flaga|SVK}} [[Ivan Buchinger]]
(pokonał Timura Nagibina)<ref>{{cytuj stronę|url = https://www.tapology.com/fightcenter/events/44384-m-1-challenge|tytuł = Wyniki M-1 Challenge 80|opublikowany = tapology.com|data = 2017-06-15|data dostępu = 2017-06-15|autor = |język = en}}</ref>
|align=center | 15 czerwca 2017
|align=center | 24 listopada 2017
|
|-
|align=center |'''5.'''
|align=left | {{flaga|RUS}} [[Chamzat Dalgijew]]<ref>{{cytuj stronę|url = https://www.tapology.com/fightcenter/events/48873-m-1-challenge-86-battle-of-narts|tytuł = Wyniki M-1 Challenge 86|opublikowany = tapology.com|data = |data dostępu = |autor = |język = en}}</ref>
|align=center | 24 listopada 2017 (M-1 Challenge 86)
|align=center | 21 lipca 2018
|-
|align=center |'''6.'''
|align=left | {{flaga|USA}} [[Nate Landwehr]]<ref name=m95>{{cytuj stronę|url = https://www.tapology.com/fightcenter/events/53608-m-1-challenge-95-battle-in-the-mountains-7|tytuł = Wyniki gali M-1 Challenge 95|opublikowany = tapology.com|data = |data dostępu = 2018-07-22|autor = |język = en}}</ref>
|align=center | 21 lipca 2018 (M-1 Challenge 95)
|align=center | nadal
|
* pokonał Andreja Leżniewa 15 grudnia 2018 (M-1 Challenge 100)
|}

== Waga kogucia (do 61 kg) ==
{| class="wikitable" width=100%
!style="background: #e3e3e3;" width=3%|Nr
!style="background: #e3e3e3;" width=22%|Mistrz
! style="background: #e3e3e3;" width=20%|Od
! style="background: #e3e3e3;" width=20%|Do
! style="background: #e3e3e3;" width=35%|Obrony tytułu
|-
|align=center |'''1.'''
|align=left | {{flaga|UKR}} [[Paweł Witruk]]
(pokonał Witalija Branczuka)
|align=center | 22 października 2016 (M-1 Challenge 71)
|align=center | 22 lipca 2017
|
|-
|align=center |'''-'''
|align=left | {{flaga|RUS}} [[Mowsar Ewlojew]]
(pokonał o tymczasowy tytuł Aleksieja Newzorowa)
|align=center | 22 kwietnia 2017 (M-1 Challenge 76)
|align=center | 22 lipca 2017
|
|-
|align=center |'''2.'''
|align=left | {{flaga|RUS}} [[Mowsar Ewlojew]]
|align=center | 22 lipca 2017 (M-1 Challenge 81)
|align=center | nadal
|
* pokonał Sergieja Morozowa 22 lutego 2018 (M-1 Challenge 88)
* pokonał Rafaela Diasa 21 lipca 2018 (M-1 Challenge 95)<ref name=m95/>
|}

== Waga musza (do 57 kg) ==
{| class="wikitable" width=100%
!style="background: #e3e3e3;" width=3%|Nr
!style="background: #e3e3e3;" width=22%|Mistrz
! style="background: #e3e3e3;" width=20%|Od
! style="background: #e3e3e3;" width=20%|Do
! style="background: #e3e3e3;" width=35%|Obrony tytułu
|-
|align=center |'''1.'''
|align=left | {{flaga|UKR}} [[Ołeksandr Doskalczuk]]
(pokonał Wadima Małygina)
|align=center | 23 września 2017 (M-1 Challenge 83)
|align=center | nadal
|
* pokonał Armana Aszymowa 24 maja 2018 (M-1 Challenge 92)
* pokonał Mikaela Silandera 17 listopada 2018 (M-1 Challenge 99)
|-
|align=center |'''-'''
|align=left | {{flaga|KAZ}} Arman Aszymow
(pokonał o tymczasowy tytuł Mikaela Silandera)<ref>{{Cytuj |tytuł = M-1 Challenge 87 Results: Ashimov Knocks Out Silander, Claims Interim Title |data dostępu = 2018-02-10 |opublikowany = combatpress.com |url = https://boec.info/pogonya-za-gruzinskoy-mechtoy-dvalishvili-poluchil-dolgozhdannyy-titulnik/}}</ref>
|align=center | 9 lutego 2018 (M-1 Challenge 87)
|align=center | 24 maja 2018 (M-1 Challenge 92)
|
|}

== Zobacz też ==
* [[Konfrontacja Sztuk Walki]]
* [[Ultimate Fighting Championship]]
* [[Fiodor Jemieljanienko]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Mieszane sztuki walki]]
[[Kategoria:Strony przeglądowe – sport]]
[[Kategoria:Sport w Rosji]]


text:
# Szepetówka Podolska
Szepetówka Podolska (ukr. Шепетівка-Подільська, ros. Шепетовка-Подольская) – stacja kolejowa w miejscowości Szepetówka, w rejonie szepetowskim, w obwodzie chmielnickim, na Ukrainie.
Stacja istniała przed II wojną światową.

wikiname: plwiki

title: Szepetówka Podolska

in_language: pl

wikitext:
{{Stacja kolejowa infobox
 |nazwa                      = Szepetówka Podolska
 |nazwa oryginalna           = Шепетівка-Подільська
 |zdjęcie                    = Залізнична станція Шепетівка-Подільська 5580272.jpeg
 |opis zdjęcia               =
 |państwo                    = UKR
 |miejscowość                = [[Szepetówka]]
 |lokalizacja                =
 |zarządca                   =
 |data otwarcia              =
 |data zamknięcia            =
 |poprzednie nazwy           =
 |rodzaj                     =
 |rok liczby pasażerów       =
 |liczba pasażerów           =
 |liczba peronów             = 1
 |liczba krawędzi peronowych = 2
 |kasy                       =
 |linie kolejowe             =
* [[Linia kolejowa Szepetówka – Starokonstantynów|Szepetówka – Starokonstantynów]]
* [[Linia kolejowa Szepetówka – Juśkowce|Szepetówka – Juśkowce]]
 |opis schematu              =
 |schemat                    =
 |kod mapy                   = obwód chmielnicki
 |współrzędne                = 50°09'58.1"N 27°04'37.0"E
 |commons                    =
 |www                        =
}}
'''Szepetówka Podolska''' ({{w języku|uk|Шепетівка-Подільська}}, {{w języku|ru|Шепетовка-Подольская}}) – [[stacja kolejowa]] w miejscowości [[Szepetówka]], w [[Rejon szepetowski|rejonie szepetowskim]], w [[Obwód chmielnicki|obwodzie chmielnickim]], na [[Ukraina|Ukrainie]].

Stacja istniała przed II wojną światową<ref>[http://maps.mapywig.org/m/WIG_maps/series/100K_300dpi/P48_S44_SZEPETOWKA_1931_300dpi.jpg Mapa WIG ''Szepetówka'']</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* [https://railwayz.info/photolines/station/1441 Фотолинии]

{{stacja kolejowa/sąsiednie
|stacja        = Szepetówka Podolska
|linia         = [[Linia kolejowa Szepetówka – Starokonstantynów|Szepetówka – Starokonstantynów]]
|kilometr      = 4,9
|poprzedni     = [[4 km (obwód chmielnicki)|4 km]]
|poprzedni_km  =
|następny      = [[Imeni Pjaskorśkoho]]
|następny_km   = 5,0
|inne          =
{{Stacja kolejowa/sąsiednie wiersz
|linia        = [[Linia kolejowa Szepetówka – Juśkowce|Szepetówka – Juśkowce]]
|kilometr     = 0,0
|następny    = [[Imeni Pjaskorśkoho]]
|następny_km  = 5,0
}}
{{Stacja kolejowa/sąsiednie wiersz
|linia        = Żłobińska – Szepetówka Podolska
|kilometr     =
|poprzedni     = [[Żłobińska]]
|poprzedni_km  =
}}
{{Stacja kolejowa/sąsiednie wiersz
|linia        = Sudyłków – Szepetówka Podolska
|kilometr     =
|poprzedni     = [[Sudyłków (stacja kolejowa)|Sudyłków]]
|poprzedni_km  =
}}
}}

[[Kategoria:Stacje i przystanki kolejowe w rejonie szepetowskim]]
[[Kategoria:Szepetówka]]

title: Szepetówka PodolskaШепетівка-Подільська

Państwo: Ukraina

Miejscowość: Szepetówka


text:
# Gastornis
Gastornis (dawniej Diatryma) − rodzaj prehistorycznych ptaków niezdolnych do lotu, żyjących pod koniec paleocenu i w eocenie, około 56-40 milionów lat temu. Przez pewien okres były największymi zwierzętami lądowymi. Odkryty w XIX wieku, Gastornis został opisany początkowo na podstawie znalezisk z Europy, a następnie szczątki dużego nielotnego ptaka z analogicznych wiekowo osadów z Ameryki Północnej opisano pod nazwą Diatryma. Współczesne badania ustaliły, że formy amerykańskie i europejskie reprezentują ten sam rodzaj, dlatego zgodnie z zasadą priorytetu, obowiązującą w taksonomii, przyjęto wcześniej ustanowioną nazwę rodzajową Gastornis dla form zwanych uprzednio Diatryma. Jeden z gatunków – Gastornis giganteus żył na terenach Nowego Meksyku 50 mln lat temu.
Eric Buffetaut (2013) zsynonimizował z Gastornis także azjatycki (chiński) rodzaj Zhongyuanus, utrzymując jednak jego gatunek typowy, Z. xichuanensis, jako odrębny gatunek w obrębie rodzaju Gastornis. Nie jest pewne, czym się żywił – zdaniem różnych autorów mógł być mięsożerny lub roślinożerny.

## Gatunki
- Gastornis ajax
- Gastornis giganteus
- Gastornis parisiensis
- Gastornis russelli
- Gastornis sarasini
- ?Gastornis xichuanensis

title: Gastornis

wikitext:
{{DISPLAYTITLE:''Gastornis''}}
{{Zwierzę infobox
 |nazwa łacińska         = ''Gastornis''
 |TSN                    =
 |zoolog                 = [[Edmond Hébert|Hébert]], 1855
 |okres istnienia        = {{okres istnienia grupy organizmów 2|56|40}}
 |grafika                = Dixi-Diatryma.png
 |opis grafiki           = ''Gastornis'' – rekonstrukcja
 |typ                    = [[strunowce]]
 |podtyp                 = [[kręgowce]]
 |gromada                = [[ptaki]]
 |podgromada             = [[Neornithes]]
 |infragromada           = [[ptaki neognatyczne]]
 |rząd                   = [[Gastornithiformes]]
 |rodzina                = [[Gastornithidae]]
 |rodzaj                 = ''Gastornis''
 |synonimy               =
 |wikispecies            = Gastornis
 |commons                = Category:Gastornis
}}
'''''Gastornis''''' (dawniej ''Diatryma'') − rodzaj prehistorycznych [[Ptaki|ptaków]] [[nielot|niezdolnych do lotu]], żyjących pod koniec [[paleocen]]u i w [[eocen]]ie, około 56-40 milionów lat temu. Przez pewien okres były największymi zwierzętami lądowymi. Odkryty w [[XIX wiek|XIX]] wieku, ''Gastornis'' został opisany początkowo na podstawie znalezisk z [[Europa|Europy]], a następnie szczątki dużego nielotnego ptaka z analogicznych wiekowo osadów z [[Ameryka Północna|Ameryki Północnej]] opisano pod nazwą ''Diatryma''. Współczesne badania ustaliły, że formy amerykańskie i europejskie reprezentują ten sam rodzaj, dlatego zgodnie z zasadą priorytetu, obowiązującą w taksonomii, przyjęto wcześniej ustanowioną nazwę rodzajową ''Gastornis'' dla form zwanych uprzednio ''Diatryma''. Jeden z gatunków – ''Gastornis giganteus'' żył na terenach [[Nowy Meksyk|Nowego Meksyku]] 50 mln lat temu.

Eric Buffetaut (2013) zsynonimizował z ''Gastornis'' także [[azja]]tycki ([[Chiny|chiński]]) rodzaj ''Zhongyuanus'', utrzymując jednak jego [[gatunek typowy]], ''Z. xichuanensis'', jako odrębny gatunek w obrębie rodzaju ''Gastornis''<ref>{{Cytuj pismo |autor=Eric Buffetaut |tytuł=The giant bird Gastornis in Asia: A revision of Zhongyuanus xichuanensis Hou, 1980, from the Early Eocene of China |czasopismo=Paleontological Journal |wolumin=47 |wydanie=11 |strony=1302−1307 |rok=2013 |doi=10.1134/S0031030113110051 |język=en}}</ref>. Nie jest pewne, czym się żywił – zdaniem różnych autorów mógł być mięsożerny lub roślinożerny<ref>{{Cytuj książkę |rozdział=Gastornithidae |nazwisko=Mayr |imię=Gerald |tytuł=Paleogene Fossil Birds |wydawca=Springer-Verlag |miejsce=Berlin, Heidelberg |rok=2009 |strony=44–47 |isbn=978-3-540-89627-2}}</ref><ref>{{Cytuj pismo |autor=T. Tütken, P. Held i S.J.G. Galer |tytuł=Isotopes in vertebrate bioapatite: proxies for climate, pCO2 and diet |czasopismo=Mineralogical Magazine |wolumin=77 |wydanie=5 |strony=2368 |rok=2013 |doi=10.1180/minmag.2013.077.5.20 |język=en}}</ref><ref>{{Cytuj pismo |autor=D. Angst, C. Lécuyer, R. Amiot, E. Buffetaut, F. Fourel, F. Martineau, S. Legendre, A. Abourachid, A. Herrel |tytuł=Isotopic and anatomical evidence of an herbivorous diet in the Early Tertiary giant bird Gastornis. Implications for the structure of Paleocene terrestrial ecosystems |czasopismo=Naturwissenschaften |wolumin=101 |wydanie=4 |strony=313–322 |rok=2014 |doi=10.1007/s00114-014-1158-2 |język=en}}</ref>.

[[Plik:Gastornis.jpg|thumb|left|200px|Szkielet gastornisa]]

== Gatunki ==
* ''Gastornis ajax''
* ''Gastornis giganteus''
* ''Gastornis parisiensis''
* ''Gastornis russelli''
* ''Gastornis sarasini''
* ?''Gastornis xichuanensis''

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://kopalniawiedzy.pl/Gastornis-roslinozerny-drapieznik-izotopy-wapnia-kosci-analiza-lancuch-pokarmowy-Thomas-Tutken,18738 Gastornis - groźnie wyglądający wegetarianie]

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Nieloty]]
[[Kategoria:Ptaki eocenu]]
[[Kategoria:Ptaki paleocenu]]
[[Kategoria:Wymarłe ptaki Europy]]

Domena: eukarionty

Królestwo: zwierzęta

Typ: strunowce

Podtyp: kręgowce

Gromada: ptaki

Podgromada: Neornithes

Infragromada: ptaki neognatyczne

Rząd: Gastornithiformes

Rodzina: Gastornithidae

Rodzaj: Gastornis


text:
# Johan Cronje
Johan Tobias Cronje (ur. 13 kwietnia 1982 w Bloemfontein) – południowoafrykański lekkoatleta, średniodystansowiec, medalista mistrzostw świata z 2013.

## Kariera sportowa
Specjalizował się w biegu na 1500 metrów. Startował na tym dystansie na igrzyskach olimpijskich w 2004 w Atenach, gdzie odpadł w półfinale. Podobnie w półfinale zakończył swój start na tym dystansie na mistrzostwach świata w 2005 w Helsinkach. Na mistrzostwach świata w 2009 w Berlinie odpadł w eliminacjach na 1500 metrów.
Zdobył brązowy medal w biegu na 1500 metrów na mistrzostwach świata w 2013 w Moskwie.
Jest dwukrotnym rekordzistą RPA na tym dystansie (3:33,46, 10 maja 2013 w Doha  i 3:31,93, 8 września 2013 w Rieti) i wielokrotnym mistrzem kraju.

## Osiągnięcia
| Rok  | Impreza                               | Miejsce     | Konkurencja        | Pozycja          | Wynik   | Źródło |
| ---- | ------------------------------------- | ----------- | ------------------ | ---------------- | ------- | ------ |
| 1999 | Mistrzostwa świata juniorów młodszych | Bydgoszcz   | bieg na 1500 m     | 5. miejsce       | 3:46,45 | [ 6 ]  |
| 2000 | Igrzyska Wspólnoty Narodów młodzieży  | Edynburg    | bieg na 800 m      | 1. miejsce       | 1:51,32 |        |
| 2000 | Igrzyska Wspólnoty Narodów młodzieży  | Edynburg    | bieg na 1500 m     | 2. miejsce       | 4:00,32 |        |
| 2000 | Mistrzostwa świata juniorów           | Santiago    | bieg na 1500 m     | 5. miejsce       | 3:46,45 | [ 7 ]  |
| 2001 | Mistrzostwa Afryki juniorów           | Réduit      | bieg na 800 m      | 5. miejsce       | 1:51,96 | [ 8 ]  |
| 2001 | Mistrzostwa Afryki juniorów           | Réduit      | bieg na 1500 m     | 4. miejsce       | 3:44,09 | [ 8 ]  |
| 2001 | Mistrzostwa Afryki juniorów           | Réduit      | sztafeta 4 × 400 m | 1. miejsce       | 3:14,14 | [ 8 ]  |
| 2004 | Mistrzostwa Afryki                    | Brazzaville | bieg na 1500 m     | 5. miejsce       | 3:41,83 | [ 9 ]  |
| 2004 | Igrzyska olimpijskie                  | Ateny       | bieg na 1500 m     | 21. miejsce (pf) | 3:44,41 | [ 1 ]  |
| 2005 | Mistrzostwa świata                    | Helsinki    | bieg na 1500 m     | 22. miejsce (pf) | 3:42,77 | [ 2 ]  |
| 2005 | Uniwersjada                           | Izmir       | bieg na 1500 m     | 4. miejsce       | 3:52,16 | [ 10 ] |
| 2006 | Mistrzostwa Afryki                    | Bambous     | bieg na 1500 m     | 6. miejsce       | 3:48,08 | [ 11 ] |
| 2007 | Igrzyska afrykańskie                  | Algier      | bieg na 1500 m     | 14. miejsce (el) | 3:46,67 | [ 12 ] |
| 2009 | Mistrzostwa świata                    | Berlin      | bieg na 1500 m     | 41. miejsce (el) | 3:46,45 | [ 3 ]  |
| 2010 | Mistrzostwa Afryki                    | Nairobi     | bieg na 1500 m     | 9. miejsce       | 3:40,25 | [ 13 ] |
| 2012 | Mistrzostwa Afryki                    | Porto-Novo  | bieg na 1500 m     | 5. miejsce       | 3:38,27 | [ 14 ] |
| 2013 | Mistrzostwa świata                    | Moskwa      | bieg na 1500 m     | 3. miejsce       | 3:36:83 | [ 4 ]  |
| 2014 | Igrzyska Wspólnoty Narodów            | Glasgow     | bieg na 1500 m     | 4. miejsce       | 3:39,65 | [ 15 ] |
| 2014 | Mistrzostwa Afryki                    | Marrakesz   | bieg na 1500 m     | 7. miejsce       | 3:44,40 |        |
| 2015 | Mistrzostwa świata                    | Pekin       | bieg na 1500 m     | półfinał         | 3:36,59 |        |
| 2016 | Mistrzostwa Afryki                    | Durban      | bieg na 1500 m     | 9. miejsce       | 3:45,26 |        |

## Rekordy życiowe
- bieg na 800 metrów – 1:45,77 (16 lipca 2006, Lapinlahti)
- bieg na 1000 metrów (stadion) – 2:18,56 (22 sierpnia 2010, Dubnica nad Váhom)
- bieg na 1500 metrów – 3:31,93 (8 września 2013, Rieti) rekord RPA
- bieg na milę – 3:50,70 (31 maja 2014, Eugene) rekord RPA
- bieg na 5000 metrów – 13:59,52 (6 lutego 2009, Germiston)
- bieg na 1000 metrów (hala) – 2:18,48 (21 lutego 2008, Sztokholm)
- bieg na 1500 metrów (hala) – 3:37,49 (1 lutego 2014, Karlsruhe)
- bieg na 3000 metrów (hala) – 7:52,33 (31 stycznia 2004, Karlsruhe)

title: Johan Cronje

wikitext:
{{Sportowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Johan Cronje
 |imię i nazwisko org       =
 |dyscyplina                = lekkoatletyka
 |grafika                   = Johan cronje.jpg
 |opis grafiki              = Johan Cronje podczas [[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2013|mistrzostw świata]] w [[Moskwa|Moskwie]] (2013)
 |pełne imię i nazwisko     =
 |data urodzenia            = 13 kwietnia 1982
 |miejsce urodzenia         = [[Bloemfontein]]
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |obywatelstwo              =
 |wzrost                    = 182 cm
 |pozycja                   =
 |klub                      =
 |numer w klubie            =
 |kariera juniorska         =
 |kariera seniorska         =
 |kariera reprezentacyjna   =
 |kariera trenerska         =
 |medale                    =
{{Medalista infobox/reprezentacja|Republika Południowej Afryki}}
{{Medalista infobox/nagłówek|MŚ|L}}
{{Medalista infobox/MŚ|L|Moskwa|2013|brąz|[[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2013 – bieg na 1500 m mężczyzn|bieg na 1500 m]]}}
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Johan Tobias Cronje''' (ur. [[13 kwietnia]] [[1982]] w [[Bloemfontein]]{{r|ol}}) – południowoafrykański [[Lekkoatletyka|lekkoatleta]], [[Bieg średniodystansowy|średniodystansowiec]], [[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2013|medalista mistrzostw świata z 2013]].

== Kariera sportowa ==
Specjalizował się w [[Bieg na 1500 metrów|biegu na 1500 metrów]]. Startował na tym dystansie na [[Letnie Igrzyska Olimpijskie 2004|igrzyskach olimpijskich w 2004 w Atenach]], gdzie odpadł w półfinale{{r|ol}}. Podobnie w półfinale zakończył swój start na tym dystansie na [[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2005|mistrzostwach świata w 2005]] w Helsinkach{{r|wc5}}. Na [[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2009|mistrzostwach świata w 2009]] w Berlinie odpadł w eliminacjach na 1500 metrów{{r|wc9}}.

Zdobył brązowy medal w biegu na 1500 metrów na [[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2013|mistrzostwach świata w 2013]] w Moskwie{{r|wc13}}.

Jest dwukrotnym rekordzistą RPA na tym dystansie (3:33,46, 10 maja 2013 w [[Doha]] {{r|ma}} i 3:31,93, 8 września 2013 w [[Rieti]]) i wielokrotnym mistrzem kraju.

== Osiągnięcia ==
{| class="wikitable sortable" style="text-align: left;"
|- bgcolor="#EFEFEF"
!Rok
!Impreza
!Miejsce
!Konkurencja
!Pozycja
!Wynik
! Źródło
|-
|align=center | 1999 || [[Mistrzostwa Świata Juniorów Młodszych w Lekkoatletyce 1999|Mistrzostwa świata juniorów młodszych]] || {{Flaga|POL}} [[Bydgoszcz]] || bieg na 1500 m || {{sortkey|05}} 5. miejsce ||align=center | 3:46,45 || {{r|wy}}
|-
|rowspan=3 align=center | 2000 || rowspan=2|[[Igrzyska Wspólnoty Narodów Młodzieży 2000|Igrzyska Wspólnoty Narodów młodzieży]] || rowspan=2|{{Flaga|GBR}} [[Edynburg]] || bieg na 800 m || bgcolor="gold" |{{sortkey|01}} [[Plik:Gold medal commonwealth.svg|16px]] 1. miejsce ||align=center | 1:51,32 ||
|-
| bieg na 1500 m || bgcolor="silver" |{{sortkey|02}} [[Plik:Silver medal Commonwealth.svg|16px]] 2. miejsce ||align=center | 4:00,32 ||
|-
| [[Mistrzostwa Świata Juniorów w Lekkoatletyce 2000|Mistrzostwa świata juniorów]] || {{Flaga|CHI}} [[Santiago]] || bieg na 1500 m || {{sortkey|05}} 5. miejsce ||align=center | 3:46,45 || {{r|wj}}
|-
|rowspan=3 align=center | 2001 || rowspan=3|[[Mistrzostwa Afryki Juniorów w Lekkoatletyce 2001|Mistrzostwa Afryki juniorów]] || rowspan=3|{{Flaga|MRI}} [[Moka (miasto)|Réduit]] || bieg na 800 m || |{{sortkey|05}} 5. miejsce ||align=center | 1:51,96 || rowspan=3 |{{r|waj}}
|-
| bieg na 1500 m || |{{sortkey|04}} 4. miejsce ||align=center | 3:44,09
|-
| sztafeta 4 × 400 m || bgcolor="gold" |{{sortkey|01}} [[Plik:Gold medal africa.svg|16px]] 1. miejsce ||align=center | 3:14,14
|-
|rowspan=2 align=center | 2004 || [[Mistrzostwa Afryki w Lekkoatletyce 2004|Mistrzostwa Afryki]] || {{Flaga|COG}} [[Brazzaville]] || bieg na 1500 m || |{{sortkey|05}} 5. miejsce ||align=center | 3:41,83 || {{r|ac4}}
|-
| [[Letnie Igrzyska Olimpijskie 2004|Igrzyska olimpijskie]] || {{Flaga|GRC}} [[Ateny]] || bieg na 1500 m || 21. miejsce (pf) ||align=center | 3:44,41 || {{r|ol}}
|-
|rowspan=2 align=center | 2005 || [[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2005|Mistrzostwa świata]] || {{Flaga|FIN}} [[Helsinki]] || bieg na 1500 m || | 22. miejsce (pf) ||align=center | 3:42,77 || {{r|wc5}}
|-
| [[Lekkoatletyka na Letniej Uniwersjadzie 2005|Uniwersjada]] || {{Flaga|TUR}} [[Izmir]] || bieg na 1500 m || |{{sortkey|04}} 4. miejsce ||align=center | 3:52,16 || {{r|un}}
|-
|align=center | 2006 || [[Mistrzostwa Afryki w Lekkoatletyce 2006|Mistrzostwa Afryki]] || {{Flaga|MRI}} [[Bambous]] || bieg na 1500 m || {{sortkey|06}} 6. miejsce ||align=center | 3:48,08 || {{r|ac6}}
|-
|align=center | 2007 || [[Lekkoatletyka na Igrzyskach Afrykańskich 2007|Igrzyska afrykańskie]] || {{Flaga|DZA}} [[Algier]] || bieg na 1500 m || 14. miejsce (el) ||align=center | 3:46,67 || {{r|ag}}
|-
|align=center | [[2009 w lekkoatletyce|2009]] || [[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2009|Mistrzostwa świata]] || {{Flaga|DEU}} [[Berlin]] || bieg na 1500 m || 41. miejsce (el) || align=center | [[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2009 - bieg na 1500 m mężczyzn|3:46,45]] || {{r|wc9}}
|-
|align=center | [[2010 w lekkoatletyce|2010]] || [[Mistrzostwa Afryki w Lekkoatletyce 2010|Mistrzostwa Afryki]] || {{Flaga|KEN}} [[Nairobi]] || bieg na 1500 m || {{sortkey|09}} 9. miejsce ||align=center | 3:40,25 || {{r|ac10}}
|-
|align=center | [[2012 w lekkoatletyce|2012]] || [[Mistrzostwa Afryki w Lekkoatletyce 2012|Mistrzostwa Afryki]] || {{Flaga|BEN}} [[Porto-Novo]] || bieg na 1500 m || {{sortkey|05}} 5. miejsce ||align=center | 3:38,27 || {{r|ac12}}
|-
|align=center | [[2013 w lekkoatletyce|2013]] || [[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2013|Mistrzostwa świata]] || {{Flaga|RUS}} [[Moskwa]] || bieg na 1500 m || bgcolor="cc9966" |{{sortkey|03}} [[Plik:Bronze medal world centered-2.svg|16px]] 3. miejsce ||align=center | [[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2013 – bieg na 1500 m mężczyzn|3:36:83]] || {{r|wc13}}
|-
|align=center | [[2014 w lekkoatletyce|2014]] || [[Lekkoatletyka na Igrzyskach Wspólnoty Narodów 2014|Igrzyska Wspólnoty Narodów]] || {{Flaga|SCO}} [[Glasgow]] || bieg na 1500 m || 4. miejsce ||align=center | 3:39,65 ||<ref>{{Cytuj | url = https://web.archive.org/web/20160313082831/http://www.tilastopaja.org/db/results.php?Season=2014&CID=12853422 | tytuł = CWG  Glasgow  GBR  27 July - 2 August | opublikowany = tilastopaja.org | data dostępu = 2014-07-30 | język = en}}</ref>
|-
|align=center | [[2014 w lekkoatletyce|2014]] || [[Mistrzostwa Afryki w Lekkoatletyce 2014|Mistrzostwa Afryki]] || {{flaga|MAR}} [[Marrakesz]] || bieg na 1500 m || 7. miejsce ||align=center | 3:44,40 ||
|-
|align=center | [[2015 w lekkoatletyce|2015]] || [[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2015|Mistrzostwa świata]] || {{Flaga|CHN}} [[Pekin]] || bieg na 1500 m || półfinał ||align=center | [[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2015 – bieg na 1500 m mężczyzn|3:36,59]] ||
|-
|align=center | [[2016 w lekkoatletyce|2016]] || [[Mistrzostwa Afryki w Lekkoatletyce 2016|Mistrzostwa Afryki]] || {{flaga|ZAF}} [[Durban]] || bieg na 1500 m || 9. miejsce ||align=center | 3:45,26 ||
|}

== Rekordy życiowe ==
* [[bieg na 800 metrów]] – 1:45,77 (16 lipca 2006, [[Lapinlahti]])
* [[bieg na 1000 metrów]] (stadion) – 2:18,56 (22 sierpnia 2010, [[Dubnica nad Váhom]])
* [[bieg na 1500 metrów]] – 3:31,93 (8 września 2013, [[Rieti]]) rekord RPA
* [[bieg na milę]] – 3:50,70 (31 maja 2014, [[Eugene]]) rekord RPA
* [[bieg na 5000 metrów]] – 13:59,52 (6 lutego 2009, [[Germiston]])
* bieg na 1000 metrów (hala) – 2:18,48 (21 lutego 2008, [[Sztokholm]])
* bieg na 1500 metrów (hala) – 3:37,49 (1 lutego 2014, [[Karlsruhe]])
* [[bieg na 3000 metrów]] (hala) – 7:52,33 (31 stycznia 2004, [[Karlsruhe]])

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="ac4">{{Cytuj stronę | url = http://www.africathle.com/perso/events/brazza2004.html | tytuł = ''African championships Brazzaville (Congo) 14-18 juillet 2004'' | opublikowany = africathle.com | data dostępu = 2021-06-17 | język = en | archiwum = https://web.archive.org/web/20131029191653/http://www.africathle.com/perso/events/brazza2004.html | zarchiwizowano = 2013-10-29 }}</ref>
<ref name="ac6">{{Cytuj stronę | url = http://maaa.intnet.mu/cocam2006/ | tytuł = ''Bambous, Mauritius 15th African Athletics Championships 9-13, Aug 2006'' | opublikowany = maaa.intnet.mu | data dostępu = 2013-08-25 | język = en | archiwum = https://web.archive.org/web/20060822221607/http://maaa.intnet.mu/cocam2006/ | zarchiwizowano = 2006-08-22 }}</ref>
<ref name="ac10">{{Cytuj stronę | url = http://www.dbresults.net/sitof/risultati/at/2010/Nairobi2807201001/at/indexframe.htm | tytuł = ''17th CAA Safarocom African Senior Athletics Championships Nairobi, Kenya – 28th July – 1st August 2010. 1500 m Men - Hommes Final'' | opublikowany = dbresults.net | data dostępu = 2013-08-25 | język = en}}</ref>
<ref name="ac12">{{Cytuj stronę | url = https://web.archive.org/web/20160304211825/http://www.tilastopaja.org/db/results.php?Season=2012&CID=12824356 | tytuł = ''AfrC  Porto Novo  BEN  27 June - 1 July  African Championships'' | opublikowany = tilastopaja.org | data dostępu = 2013-08-25 | język = en}}</ref>
<ref name="ag">{{Cytuj stronę | url = http://www.africathle.com/perso/events/ALGER_2007/ALG_results.html | tytuł = ''2007 All-Africa Games, July 18-22, Algiers'' | opublikowany = africathle.com | data dostępu = 2021-06-17 | język = en | archiwum = https://web.archive.org/web/20160429183931/http://www.africathle.com/perso/events/ALGER_2007/ALG_results.html | zarchiwizowano = 2016-04-29 }}</ref>
<ref name="ma">{{Cytuj | url = http://iaaf-ebooks.s3.amazonaws.com/Moscow-2013-Statistics/sources/projet/IAAF-Moscow.pdf | tytuł = IAAF World Championships, Statistics Handbook, Moscow 2013 | opublikowany = [[World Athletics|IAAF]] | s = 566 | język = en | data dostępu = 2013-08-25}}</ref>
<ref name="ol">{{Cytuj stronę | url = https://www.olympedia.org/athletes/105609 | tytuł = ''Johan Cronje'' | opublikowany = olympedia.org | język = en | data dostępu = 2021-06-17}}</ref>
<ref name="un">{{Cytuj stronę| url = https://web.archive.org/web/20160304213355/http://www.tilastopaja.org/db/results.php?Season=2005&CID=8910918 | tytuł = ''WUG  Izmir  TUR  15 - 20 August 23rd World University Games'' | opublikowany = tilastopaja.org | data dostępu = 2013-08-25 | język = en}}</ref>
<ref name="waj">{{Cytuj stronę | url = http://www.wjah.co.uk/wojc/AFJC/AFJC2001.html | tytuł = African Junior Championships 2001 | opublikowany = wjah.co.uk | data dostępu = 2016-02-22 | archiwum = https://web.archive.org/web/20131031065717/http://www.wjah.co.uk/wojc/AFJC/AFJC2001.html | zarchiwizowano = 2013-10-31}}</ref>
<ref name="wc5">{{Cytuj | url = https://media.aws.iaaf.org/competitioninfo/80ee3ff0-ece7-439d-a0e1-f63a059a0da6.pdf | tytuł = IAAF World Athletics Championships Doha 2019 Statistics Handbook | s = 121 | opublikowany = [[World Athletics]] | data dostępu = 2021-06-17 | język = en}}</ref>
<ref name="wc9">{{Cytuj | url = https://media.aws.iaaf.org/competitioninfo/80ee3ff0-ece7-439d-a0e1-f63a059a0da6.pdf | tytuł = IAAF World Athletics Championships Doha 2019 Statistics Handbook | s = 122 | opublikowany = [[World Athletics]] | data dostępu = 2021-06-17 | język = en}}</ref>
<ref name="wc13">{{Cytuj | url = https://media.aws.iaaf.org/competitioninfo/80ee3ff0-ece7-439d-a0e1-f63a059a0da6.pdf | tytuł = IAAF World Athletics Championships Doha 2019 Statistics Handbook | s = 122–123 | opublikowany = [[World Athletics]] | data dostępu = 2021-06-17 | język = en}}</ref>
<ref name="wj">{{Cytuj stronę | url = http://www.wjah.co.uk/wojc/WJC/WJC2000.html | tytuł = World Junior Championships 2000 | opublikowany = wjah.co.uk | język = en | data dostępu = 2016-02-22 | archiwum = https://web.archive.org/web/20131031073348/http://www.wjah.co.uk/wojc/WJC/WJC2000.html | zarchiwizowano = 2013-10-31}}</ref>
<ref name="wy">{{Cytuj stronę | url = http://www2.iaaf.org/WYC99/Results/index022f.html?Filename=timetable | tytuł = ''Bydgoszcz Poland 1999; 1st IAAF World Youth Championships in Athletics; Official Results - 1500 Metres - Men - Final'' | opublikowany = [[World Athletics|IAAF]] | data dostępu = 2013-08-25 | język = en | archiwum = https://web.archive.org/web/20120717013842/http://www2.iaaf.org/WYC99/Results/index022f.html?Filename=timetable | zarchiwizowano = 2012-07-17}}</ref>
}}

== Bibliografia ==
* {{IAAF name|data=2014-04-12}}
* {{tilastopaja |id=21224 |nazwa=Johan Cronje |data dostępu=2013-08-25}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Cronje, Johan}}
[[Kategoria:Południowoafrykańscy średniodystansowcy]]
[[Kategoria:Południowoafrykańscy olimpijczycy]]
[[Kategoria:Medaliści Mistrzostw Świata w Lekkoatletyce 2013]]
[[Kategoria:Uczestnicy Letnich Igrzysk Olimpijskich 2004]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Bloemfontein]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1982]]

title: · Johan Cronje

Data i miejsce urodzenia: 13 kwietnia 1982 · Bloemfontein

title: Dorobek medalowy

brąz: Moskwa 2013 · bieg na 1500 m


text:
# Piwo imbirowe
Piwo imbirowe (ang. ginger beer) – angielskie piwo wyrabiane z wykorzystaniem imbiru lekarskiego (Zingiber officinale).
Napój ten wytwarzany jest w procesie fermentacji melasy imbirowej z dodatkiem drożdży piekarskich. Należy do rodzaju piw kłączowych obok piw zbożowych, miodowych i owocowych.

title: Piwo imbirowe

wikitext:
{{Dopracować|źródła=2021-09}}
'''Piwo imbirowe''' ([[język angielski|ang.]] ''ginger beer'') – [[Anglia|angielskie]] [[piwo]] wyrabiane z wykorzystaniem [[imbir lekarski|imbiru lekarskiego]] (''Zingiber officinale'')<ref>{{Cytuj |tytuł = A Brief History of Ginger Beer |data = 2019-09-23 |data dostępu = 2023-11-19 |opublikowany = OliKo Ginger Beer |url = https://www.olikogingerbeer.com/spice-blog/2019/9/23/a-brief-history-of-ginger-beer |język = en-US}}</ref>.

Napój ten wytwarzany jest w procesie fermentacji [[melasa|melasy]] imbirowej z dodatkiem drożdży piekarskich. Należy do rodzaju piw kłączowych obok piw zbożowych, miodowych i owocowych.

== Zobacz też ==
* [[style piwa]]
* [[piwo]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Rodzaje piw|Imbirowe, Piwo]]


text:
# Archimedes
Archimedes z Syrakuz (gr. Ἀρχιμήδης ὁ Συρακόσιος Archimedes ho Syrakosios; ok. 287–212 p.n.e.) – grecki matematyk, fizyk i inżynier. Uznawany za jednego z najwybitniejszych matematyków starożytności.

## Życiorys
Urodzony i zmarły w Syrakuzach; wykształcenie zdobył w Aleksandrii. Był synem astronoma Fidiasza i prawdopodobnie krewnym lub powinowatym władcy Syrakuz Hierona II.
W czasie drugiej wojny punickiej kierował pracami inżynieryjnymi przy obronie Syrakuz. Rzymianie myśleli, że sami bogowie bronią miasta, gdyż skonstruowane przez Archimedesa i schowane za murami machiny ciskały pociski w ich stronę. Archimedes został zabity przez żołnierzy rzymskich po zdobyciu miasta, mimo wyraźnego rozkazu dowódcy, Marcellusa, by go ująć żywego. Później gorzko tego żałowano. Tuż przed śmiercią, zapytany, kim jest, Archimedes miał ponoć powiedzieć „noli turbare circulos meos”, co znaczy „nie zamazuj moich kół”. Na życzenie Archimedesa na jego nagrobku wyryto kulę, stożek i walec; było to uznanie jego pięknych dowodów twierdzeń, interpretowanych obecnie jako szkolne wzory na objętość i pole powierzchni tych trzech brył.
Historia życia Archimedesa wiąże się z procesem podboju greckich miast rejonu Morza Śródziemnego przez republikę rzymską. Rzymianie, niszcząc i grabiąc zdobywane miasta i obciążając je podatkami, spowodowali stagnację kultury i filozofii hellenistycznej oraz upadek greckiej nauki, po którym już nigdy nie wróciła do dawnego stanu. Zarazem Rzymianie zachowali ogromny szacunek dla greckich osiągnięć, z których niejednokrotnie korzystali. Nie potrafiono już jednak osiągnąć dawnego greckiego poziomu rozumowań. Symbolem tego wszystkiego jest właśnie śmierć Archimedesa – zabitego przez rzymskiego legionistę w chwili roztrząsania jakiegoś problemu matematycznego, a następnie z honorami pochowanego przez rzymskiego wodza. Jednakże włoski uczony specjalizujący się w historii nauki starożytnej, Lucio Russo podchodzi sceptycznie do tej informacji, pisząc: „Zawsze czytamy, że Archimedesa zabito na skutek tragicznej pomyłki, przekraczając rozkazy rzymskiego dowódcy Marcellusa, który bardzo nad tym bolał. (...) Ta wersja faktów, pochodząca częściowo od Liwiusza i upiększona później przez Plutarcha, nie znajduje żadnego potwierdzenia u Polibiusza, będącego już w czasach Liwiusza jedynym wiarygodnym źródłem na temat złupienia Syrakuz.

## Osiągnięcia naukowe
Archimedes jest autorem traktatu o kwadraturze odcinka paraboli, prekursorem rachunku różniczkowego i całkowego, twórcą hydrostatyki (w dziele O ciałach pływających) i statyki (w dziele O równowadze płaszczyzn). Zajmował się również astronomią – opisał ruch pięciu planet, Słońca i Księżyca wokół nieruchomej Ziemi, zbudował globus i planetarium z hydraulicznym napędem, które Marcellus zabrał jako jedyny łup z Syrakuz. W swoim rozumowaniu posługiwał się tzw. metodą mechaniczną. Polegała ona na traktowaniu fizycznych właściwości jako matematycznych oraz odwrotnej metody, dzięki której właściwości fizyczne pozwalały na tworzenie nowych teorii matematycznych. Jego sposób pracy uważany jest za pierwszy przykład użycia fizyki matematycznej.
Wielkie zasługi dla współczesnej recepcji dzieł Archimedesa wniósł Johan Ludvig Heiberg, duński filolog. Przełożył on i opracował znane od czasów renesansu dzieła zawarte w tzw. Kodeksach A i B Archimedesa oraz odkrył w Konstantynopolu w 1906 palimpsest z modlitewnikiem bizantyjskim z XIV wieku, który był napisany na pergaminie z wyskrobanym przedtem tekstem Archimedesa (tzw. Kodeks C). Heiberg zdołał odcyfrować i opublikować znaczną część oryginalnego tekstu.

### Odkrycia Archimedesa
- prawo Archimedesa
- zasadę dźwigni – sławne powiedzenie Archimedesa „Dajcie mi punkt podparcia, a poruszę Ziemię”,
- prawa równi pochyłej,
- środek masy i sposoby jego wyznaczania dla prostych figur.

Obliczył wartość liczby pi dokładniej niż jego poprzednicy, przybliżając ją poprzez obwód 96-kąta foremnego.
Według jego oszacowania wynosiła ona {\displaystyle 3{\tfrac {10}{71}}<\pi <3{\tfrac {1}{7}}.}

### Zachowane dzieła Archimedesa
- O liczeniu piasku – o wielkich liczbach i o nieskończoności. Rozszerzył tu system liczbowy Greków (dotychczas sięgający liczby 10000 – miriada) i oszacował liczbę ziarenek piasku we wszechświecie jako {\displaystyle 10^{63}.} Największą rozważaną przez niego liczbą była {\displaystyle 10^{8\cdot 10^{16}}.}
- O liniach spiralnych – wprowadził tu spiralę Archimedesa.
- O wymierzaniu koła – pokazuje związek pola i obwodu koła.
- O kuli i walcu – wyprowadza zależności wiążące pole powierzchni i objętość kuli, walca i czaszy kulistej.
- Kwadratura paraboli.
- O konoidach i sferoidach – o krzywych stożkowych.
- O równowadze płaszczyzn – zasady statyki.
- O ciałach pływających – początek hydrostatyki (prawo Archimedesa) i aerostatyki.

### Wynalazki Archimedesa
- przenośnik śrubowy
- zegar wodny
- organy wodne
- machiny obronne
- udoskonalił wielokrążek i zastosował go do wodowania statków

Archimedesowi przypisywana jest także śruba Archimedesa.

## Legenda o odkryciu prawa wyporu
Władca Syrakuz Hieron II powziął podejrzenie, że złotnik, któremu powierzono wykonanie korony ze szczerego złota, sprzeniewierzył część otrzymanego na to kruszcu i w zamian dodał pewną ilość srebra. W tamtych czasach jedynym sposobem na sprawdzenie czy złoty produkt jest dobrej próby było zginanie. Jako, że złoto jest miękkim metalem, stop zawierający mniej cenne metale powinien być twardszy. Aby rozwiać wątpliwości zwrócił się do Archimedesa z prośbą o ustalenie, jak sprawa ma się naprawdę. Prośbę swą Hieron II obwarował żądaniem, którego spełnienie przekreślało – wydawałoby się – możliwość uczynienia zadość życzeniu władcy. Otóż w żadnym wypadku Archimedes nie mógł zepsuć misternie wykonanej korony, będącej arcydziełem sztuki złotniczej. Długo, aczkolwiek bezskutecznie, fizyk rozmyślał nad sposobem wybrnięcia z sytuacji. Pewnego razu, zażywając kąpieli w wannie i nieustannie rozmyślając nad powierzonym mu zadaniem, zauważył, że poszczególne członki jego ciała są w wodzie znacznie lżejsze niż w powietrzu. Nasunęło mu to myśl, że istnieje określony stosunek między zmniejszeniem się ciężaru ciała zanurzonego, a ciężarem wypartego przez nie płynu (prawo Archimedesa). Zachwycony prostotą własnego odkrycia wybiegł nago z wanny, z radością krzycząc Heureka! Heureka!, co znaczy po grecku Znalazłem!.
Stanąwszy przed obliczem Hierona Archimedes poprosił o bryłę czystego złota o ciężarze korony. Tego nie szkoda było poddać próbie zginania. Łatwo wykazał fałszerstwo złotnika. Okazało się bowiem, że korona wyparła więcej cieczy, niż równa jej co do wagi bryła złota, co oznacza, że miała większą objętość, a więc mniejszą gęstość – nie była wykonana w całości ze złota. Wbrew powszechnemu przekonaniu Archimedes nie zastosował jednak do zbadania korony swojego nowo odkrytego prawa – nie mierzył zmniejszenia jej ciężaru, lecz ilość wypartej wody.

## Upamiętnienie
Od 24 listopada 1961 ulica w Warszawie, na terenie obecnej dzielnicy Bemowo, nosi nazwę ulicy Archimedesa.

title: Archimedes

wikitext:
{{Inne znaczenia|greckiego uczonego|[[Archimedes (ujednoznacznienie)|inne znaczenia tego słowa]]}}
{{Biogram infobox
 |imię i nazwisko           = Archimedes z Syrakuz
 |imię i nazwisko org       = {{k|el|Αρχιμήδης}}
 |grafika                   = Domenico-Fetti Archimedes 1620.jpg
 |opis grafiki              = Archimedes (mal. [[Domenico Fetti]])
 |alt grafiki               =
 |data urodzenia            = ok. [[287 p.n.e.]]
 |miejsce urodzenia         = [[Syrakuzy]]
 |data śmierci              = [[212 p.n.e.]]
 |miejsce śmierci           = Syrakuzy
 |zawód                     = [[matematyk]], [[fizyk]], [[inżynier]]
 |narodowość                =
 |odznaczenia               =
 |commons                   = Category:Archimedes
 |wikicytaty                = Archimedes
 |wikisłownik               = Archimedes
}}
[[Plik:Gerhard Thieme Archimedes.jpg|thumb|240px|Pomnik przedstawiający Archimedesa – [[Berlin]], [[Alt-Treptow]], ogród [[Obserwatorium Archenholda]]]]
'''Archimedes z Syrakuz''' ([[język grecki|gr.]] {{grc|Ἀρχιμήδης ὁ Συρακόσιος}} ''Archimedes ho Syrakosios''; ok. [[287 p.n.e.|287]]–[[212 p.n.e.]]) – [[starożytna Grecja|grecki]] [[matematyk]], [[fizyk]] i [[inżynier]]. Uznawany za jednego z najwybitniejszych matematyków starożytności<ref>{{encyklopedia PWN|id = 3870783|tytuł=Archimedes|data dostępu=2019-10-03}}</ref><ref>{{Encyklopedia Britannica |id = biography/Archimedes/His-influence |tytuł = Archimedes - His influence |data dostępu = 2020-03-29}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |url = https://encyklopedia.interia.pl/historia/news-archimedes,nId,2006859 |tytuł = Archimedes |autor = |opublikowany = interia.pl |data = |język = |data dostępu = 2020-03-29}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |url = http://www.matematyka.wroc.pl/poczet/archimedes-z-syrakuz |tytuł = Archimedes z Syrakuz |autor = Małgorzata Tomiczek |opublikowany = matematyka.wroc.pl |data = 2012-11-09 |język = |data dostępu = 2020-03-29}}</ref><ref>{{Cytuj |url = http://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Archimedes.html |tytuł = Archimedes of Syracuse |autor = |opublikowany = mathshistory.st-andrews.ac.uk |data = |język = en |data dostępu = 2020-03-29}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |url = https://fabpedigree.com/james/mathmen.htm#Archimedes |tytuł = The Hundred Greatest Mathematicians of the Past |autor = |opublikowany = fabpedigree.com |data = |język = en |data dostępu = 2020-03-29}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |url = https://kierul.wordpress.com/2015/09/30/grob-archimedesa-212-p-n-e/ |tytuł = Grób Archimedesa (212 p.n.e.) |autor = |opublikowany = wordpress.com |data = 2015-09-30 |język = |data dostępu = 2020-03-29}}</ref>.

== Życiorys ==
Urodzony i zmarły w [[Syrakuzy|Syrakuzach]]; wykształcenie zdobył w [[Aleksandria|Aleksandrii]]. Był synem [[astronom]]a Fidiasza i prawdopodobnie krewnym lub powinowatym [[Tyrani Geli i Syrakuz|władcy]] [[Syrakuzy|Syrakuz]] [[Hieron II|Hierona II]].

W czasie [[II wojna punicka|drugiej wojny punickiej]] kierował [[Wojska inżynieryjne|pracami inżynieryjnymi]] przy obronie [[Syrakuzy|Syrakuz]]. Rzymianie myśleli, że sami bogowie bronią miasta, gdyż skonstruowane przez Archimedesa i schowane za murami machiny ciskały pociski w ich stronę. Archimedes został zabity przez żołnierzy rzymskich po zdobyciu miasta, mimo wyraźnego rozkazu dowódcy, [[Marek Klaudiusz Marcellus (konsul 222 p.n.e.)|Marcellusa]], by go ująć żywego. Później gorzko tego żałowano. Tuż przed śmiercią, zapytany, kim jest, Archimedes miał ponoć powiedzieć „noli turbare circulos meos”, co znaczy „nie zamazuj moich kół”<ref>{{cytuj książkę|autor=Małgorzata Dobrowolska |tytuł=Matematyka 2 Podręcznik dla klasy drugiej gimnazjum|wydawca=Gdańskie Wydawnictwo Oświatowe| isbn=978-83-87788-40-7|rok=2007|rozdział=Graniastosłupy |strony=189}}</ref>. Na życzenie Archimedesa na jego [[nagrobek|nagrobku]] wyryto kulę, stożek i walec; było to uznanie jego pięknych dowodów twierdzeń, interpretowanych obecnie jako szkolne wzory na objętość i pole powierzchni tych trzech brył.

Historia życia Archimedesa wiąże się z procesem podboju greckich miast rejonu [[Morze Śródziemne|Morza Śródziemnego]] przez [[Republika rzymska|republikę rzymską]]. Rzymianie, niszcząc i grabiąc zdobywane miasta i obciążając je podatkami, spowodowali stagnację kultury i filozofii hellenistycznej oraz upadek greckiej nauki, po którym już nigdy nie wróciła do dawnego stanu<ref>Kwestii tej poświęcona jest książka: Lucio Russo, ''Zapomniana rewolucja. Grecka myśl naukowa a nauka nowoczesna'', wyd. Universitas, Kraków, 2005. Opisane są tam też pewne osiągnięcia Archimedesa.</ref>. Zarazem Rzymianie zachowali ogromny szacunek dla greckich osiągnięć, z których niejednokrotnie korzystali. Nie potrafiono już jednak osiągnąć dawnego greckiego poziomu rozumowań. Symbolem tego wszystkiego jest właśnie śmierć Archimedesa – zabitego przez rzymskiego legionistę w chwili roztrząsania jakiegoś problemu matematycznego, a następnie z honorami pochowanego przez rzymskiego wodza. Jednakże włoski uczony specjalizujący się w historii nauki starożytnej, Lucio Russo podchodzi sceptycznie do tej informacji, pisząc: „Zawsze czytamy, że Archimedesa zabito na skutek tragicznej pomyłki, przekraczając rozkazy rzymskiego dowódcy Marcellusa, który bardzo nad tym bolał. (...) Ta wersja faktów, pochodząca częściowo od [[Tytus Liwiusz|Liwiusza]] i upiększona później przez [[Plutarch]]a, nie znajduje żadnego potwierdzenia u [[Polibiusz]]a, będącego już w czasach Liwiusza jedynym wiarygodnym źródłem na temat złupienia Syrakuz<ref>L. Russo, ''Zapomniana rewolucja...'', s. 249).</ref>.

== Osiągnięcia naukowe ==
Archimedes jest autorem traktatu o kwadraturze odcinka [[Parabola (matematyka)|paraboli]], prekursorem [[Rachunek różniczkowy i całkowy|rachunku różniczkowego i całkowego]], twórcą [[hydrostatyka|hydrostatyki]] (w dziele ''O ciałach pływających'') i [[statyka|statyki]] (w dziele ''O równowadze płaszczyzn''){{odn|Jahnke|2003|s=21-28}}. Zajmował się również [[astronomia|astronomią]] – opisał ruch pięciu planet, Słońca i Księżyca wokół nieruchomej Ziemi, zbudował [[globus]] i [[planetarium]] z hydraulicznym napędem, które Marcellus zabrał jako jedyny łup z Syrakuz<ref>''Mała encyklopedia kultury antycznej A-Z'', PWN Warszawa 1983, s. 70. Por. [[Cyceron]], ''O państwie'' 1:21, 22, tłum. Iwona Żółtowska, {{ISBN|83-911750-3-0}}. ''Rozmowy tuskulańskie'' 1:63, przełożył: Józef Śmigaj, PWN 1961.</ref>. W swoim rozumowaniu posługiwał się tzw. ''metodą mechaniczną''. Polegała ona na traktowaniu fizycznych właściwości jako matematycznych oraz odwrotnej metody, dzięki której właściwości fizyczne pozwalały na tworzenie nowych teorii matematycznych. Jego sposób pracy uważany jest za pierwszy przykład użycia [[Fizyka matematyczna|fizyki matematycznej]]{{odn|Jahnke|2003|s=22-23}}.

Wielkie zasługi dla współczesnej recepcji dzieł Archimedesa wniósł [[Johan Ludvig Heiberg (filolog)|Johan Ludvig Heiberg]], duński filolog. Przełożył on i opracował znane od czasów renesansu dzieła zawarte w tzw. Kodeksach A i B Archimedesa oraz odkrył w [[Konstantynopol]]u w [[1906]] [[Palimpsest (piśmiennictwo)|palimpsest]] z [[Modlitewnik (książka)|modlitewnikiem]] [[Bizancjum (miasto)|bizantyjskim]] z [[XIV wiek]]u, który był napisany na pergaminie z wyskrobanym przedtem tekstem Archimedesa (tzw. Kodeks C). Heiberg zdołał odcyfrować i opublikować znaczną część oryginalnego tekstu<ref>Dramatyczne dzieje tego kodeksu opisuje książka: R. Netz i W. Noel, ''Kodeks Archimedesa'', Wyd. Manum, Warszawa 2007 (jest tam też sporo informacji o różnych odkryciach Archimedesa, m.in. o [[Stomachion]]ie).</ref>.

=== Odkrycia Archimedesa ===
* [[prawo Archimedesa]]
* zasadę [[dźwignia|dźwigni]] – sławne powiedzenie Archimedesa „Dajcie mi punkt podparcia, a poruszę Ziemię”,
* prawa [[równia pochyła|równi pochyłej]],
* [[środek masy]] i sposoby jego wyznaczania dla prostych figur.

Obliczył wartość [[pi|liczby pi]] dokładniej niż jego poprzednicy, przybliżając ją poprzez obwód 96-kąta foremnego<ref>Thomas L. Heath, ''A history of Greek mathematics, vol. 2. From Aristarchus to Diophantus'', Clarendon Press, Oxford 1921, p. 51 (wznowione przez Dover Publ., New York 1981, osiągalne na [https://archive.org/details/historyofgreekma029268mbp/page/n8]).</ref>.
Według jego oszacowania wynosiła ona <math>3\tfrac{10}{71}<\pi<3\tfrac{1}{7}.</math>

=== Zachowane dzieła Archimedesa ===
* ''O liczeniu piasku'' – o wielkich liczbach i o nieskończoności. Rozszerzył tu system liczbowy Greków (dotychczas sięgający liczby 10000 – [[miriada]]) i oszacował liczbę ziarenek piasku we wszechświecie jako <math>10^{63}.</math> Największą rozważaną przez niego liczbą była <math>10^{8\cdot 10^{16}}.</math>
* ''O liniach spiralnych'' – wprowadził tu [[spirala Archimedesa|spiralę Archimedesa]].
* ''O wymierzaniu koła'' – pokazuje związek pola i obwodu koła.
* ''O kuli i walcu'' – wyprowadza zależności wiążące [[pole powierzchni]] i [[objętość (matematyka)|objętość]] [[kula|kuli]], [[walec (bryła)|walca]] i [[czasza kuli|czaszy kulistej]].
* ''Kwadratura paraboli''.
* ''O konoidach i sferoidach'' – o [[krzywa stożkowa|krzywych stożkowych]].
* ''O równowadze płaszczyzn'' – zasady statyki.
* ''O ciałach pływających'' – początek [[hydrostatyka|hydrostatyki]] (prawo Archimedesa) i [[aerostatyka|aerostatyki]].

=== Wynalazki Archimedesa ===
* [[przenośnik śrubowy]]
* [[zegar wodny]]
* [[organy wodne]]
* machiny obronne
* udoskonalił [[wielokrążek]] i zastosował go do [[wodowanie|wodowania]] [[statek|statków]]

Archimedesowi przypisywana jest także [[śruba Archimedesa]]<ref>{{Cytuj |tytuł=Archeologia - moje.polskieradio.pl |data dostępu=2016-07-10 |opublikowany=moje.polskieradio.pl |url=http://moje.polskieradio.pl/station/73/Archeologia |archiwum=https://web.archive.org/web/20160713221853/http://moje.polskieradio.pl/station/73/Archeologia |zarchiwizowano=2016-07-13 }}</ref>.

== Legenda o odkryciu prawa wyporu ==
[[Plik:Archimedes water balance.gif|mały]]
[[Plik:Comic History of Rome p 186 Archimedes taking a Warm Bath.jpg|mały|Ilustracja z ''The Comic History of Rome'', Londyn, 1850]]

Władca Syrakuz [[Hieron II]] powziął podejrzenie, że złotnik, któremu powierzono wykonanie korony ze szczerego złota, sprzeniewierzył część otrzymanego na to kruszcu i w zamian dodał pewną ilość srebra. W tamtych czasach jedynym sposobem na sprawdzenie czy złoty produkt jest dobrej próby było zginanie. Jako, że złoto jest miękkim metalem, stop zawierający mniej cenne metale powinien być twardszy. Aby rozwiać wątpliwości zwrócił się do Archimedesa z prośbą o ustalenie, jak sprawa ma się naprawdę. Prośbę swą Hieron II obwarował żądaniem, którego spełnienie przekreślało – wydawałoby się – możliwość uczynienia zadość życzeniu władcy. Otóż w żadnym wypadku Archimedes nie mógł zepsuć misternie wykonanej korony, będącej arcydziełem sztuki złotniczej. Długo, aczkolwiek bezskutecznie, fizyk rozmyślał nad sposobem wybrnięcia z sytuacji. Pewnego razu, zażywając kąpieli w wannie i nieustannie rozmyślając nad powierzonym mu zadaniem, zauważył, że poszczególne członki jego ciała są w wodzie znacznie lżejsze niż w powietrzu. Nasunęło mu to myśl, że istnieje określony stosunek między zmniejszeniem się ciężaru ciała zanurzonego, a ciężarem wypartego przez nie płynu ([[prawo Archimedesa]]). Zachwycony prostotą własnego odkrycia wybiegł nago z wanny, z radością krzycząc ''[[Heureka]]! Heureka!'', co znaczy po grecku ''Znalazłem!''.

Stanąwszy przed obliczem Hierona Archimedes poprosił o bryłę czystego złota o ciężarze korony. Tego nie szkoda było poddać próbie zginania. Łatwo wykazał fałszerstwo złotnika. Okazało się bowiem, że korona wyparła więcej cieczy, niż równa jej co do wagi bryła złota, co oznacza, że miała większą objętość, a więc mniejszą [[gęstość]] – nie była wykonana w całości ze złota<ref>Por. [[Witruwiusz]], ''O architekturze ksiąg dziesięć'', IX, 9–12, przeł. Kazimierz Kumaniecki, {{ISBN|83-7180-972-7}}.</ref>. Wbrew powszechnemu przekonaniu Archimedes nie zastosował jednak do zbadania korony swojego nowo odkrytego prawa – nie mierzył zmniejszenia jej ciężaru, lecz ilość wypartej wody.

== Upamiętnienie ==
Od 24 listopada 1961 ulica w [[Warszawa|Warszawie]], na terenie obecnej dzielnicy [[Bemowo]], nosi nazwę ulicy Archimedesa<ref>Uchwała nr 28 Rady Narodowej Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 24 listopada 1961 r. w sprawie nadania nazw ulicom, „Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy”, Warszawa, 20 grudnia 1961 r., nr 22, poz. 96, s. 3.</ref>.

== Zobacz też ==
* [[kalendarium historii nauki]]
* [[lustro Archimedesa]]
* [[stomachion]]
* [[Wielościan półforemny|wielościan archimedejski]]
* [[wynalazek]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę|autor = Praca zbiorowa |tytuł=Wielka Historia Świata|rok=2005|tom=8|wydawca=Polskie Media Amer.Com|strony=295|isbn=83-7425-033-X}}
* {{cytuj książkę|tytuł=Encyklopedia szkolna-matematyka|wydawca=WSiP|rok=1990|miejsce=Warszawa|isbn=83-02-02551-8|strony=11–12}}
* {{Cytuj książkę |imię=Hans Niels |nazwisko=Jahnke |tytuł = A history of analysis |data = 2003 |data dostępu = 2021-07-19 |isbn = 0-8218-2623-9 |miejsce = Providence, RI |wydawca = American Mathematical Society |oclc = 51607350 |odn=tak}}
== Linki zewnętrzne ==
* {{MacTutor|id=Archimedes}} [dostęp 2021-07-13].

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Archimedes| ]]
<!-- Zajęcie -->
[[Kategoria:Greccy geometrzy]]
[[Kategoria:Filozofowie starożytnej Grecji]]
<!-- Honory -->
[[Kategoria:Ludzie upamiętnieni nazwami stałych matematycznych]]
[[Kategoria:Ludzie upamiętnieni nazwami krzywych płaskich]]
[[Kategoria:Ludzie upamiętnieni nazwami wielościanów]]
<!-- Ogólne -->
[[Kategoria:Urodzeni w III wieku p.n.e.]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Syrakuzach]]
[[Kategoria:Zmarli w 212 p.n.e.]]

title: Archimedes z SyrakuzΑρχιμήδης

Data i miejsce urodzenia: ok. 287 p.n.e. · Syrakuzy

Data i miejsce śmierci: 212 p.n.e. · Syrakuzy

Zawód, zajęcie: matematyk, fizyk, inżynier