text:
# Świadkowie Jehowy w Serbii
Świadkowie Jehowy w Serbii – społeczność wyznaniowa w Serbii, należąca do ogólnoświatowej wspólnoty Świadków Jehowy, licząca w 2023 roku 3733 głosicieli, należących do 60 zborów. W 2023 roku na dorocznej uroczystości Wieczerzy Pańskiej zgromadziło się 6906 osób. Działalność miejscowych głosicieli oraz Świadków Jehowy w Czarnogórze koordynuje Biuro Oddziału w Belgradzie.

## Historia

### Początki
W latach 20. XX w. działalność na terenie Królestwa Jugosławii nadzorowało rumuńskie Biuro Oddziału założone w roku 1920 w Klużu. Działalność na terenie dzisiejszej Serbii zapoczątkowano w trzeciej dekadzie XX wieku w Wojwodinie w okolicach miasta Apatin. W 1925 roku w rodzinne strony powrócił Franz Brand, który z wierzeniami Badaczy Pisma Świętego zetknął się w 1922 roku w Innsbrucku w Austrii, dokąd udał się w poszukiwaniu pracy. Przyłączył się on do małej grupki osób studiujących Biblię, która publikacje biblijne otrzymywała od krewnych ze Stanów Zjednoczonych. Przetłumaczono dwie broszury na język serbski, jednak wkrótce grupa ta poza Franzem Brandem odłączyła się od Badaczy Pisma Świętego.
Po przeprowadzce do Mariboru Brand zorganizował grupę studium Biblii, która 9 września 1930 zarejestrowała korporację „Latarnia Morska – Stowarzyszenie Badaczy Pisma Świętego w Królestwie Jugosławii”. Dzięki tej korporacji prawnej można było urządzać zebrania religijne oraz prowadzić działalność kaznodziejską.
W roku 1931 w większych miastach Królestwa Jugosławii wyświetlano „Fotodramę stworzenia”, która wzbudzała duże zainteresowanie. Później wyświetlano też film Dramat stworzenia. W roku 1933 szeregi Świadków Jehowy zasilili współwyznawcy z Niemiec, którzy na skutek zaciekłych prześladowań opuścili swoją ojczyznę – był wśród nich m.in. Martin Pötzinger. Alfred Tuček, dyrygent orkiestry gwardii królewskiej z Mostaru wraz z żoną Friedą i jako pionierzy dzielili się z ludźmi wiedzą biblijną na terenie całej Jugosławii – w tym i w Serbii. W 1935 roku w Mariborze odbył się kongres, w którym uczestniczyli głosiciele z Austrii. W tym też roku Biuro Oddziału przeniesiono z słoweńskiego Mariboru do stolicy Serbii – Belgradu. W 1936 roku delegaci uczestniczyli w międzynarodowym kongresie w Lucernie.

### Okres prześladowań
W sierpniu 1936 roku działalność Świadków Jehowy została oficjalnie zakazana. Władze opieczętowały Sale Królestwa oraz skonfiskowały znalezioną literaturę. Zebrania religijne przeprowadzano w domach prywatnych. Zamierzano też uniemożliwić głoszenie. Pionierzy z Niemiec, mimo że byli wielokrotnie aresztowani, w dalszym ciągu prowadzili działalność kaznodziejską. Rozpowszechniano wówczas broszurę w języku serbskim Sędzia Rutherford demaskuje piątą kolumnę, która bezpośrednio piętnowała wsparcie udzielone faszystowskim władzom przez Kościół katolicki. Kilku zagranicznych pionierów wydalono z kraju, a dla wydawców broszury prokurator żądał kary od 10 do 15 lat więzienia.
6 kwietnia 1941 roku wojska niemieckie zaatakowały Jugosławię. W wyniku intensywnych nalotów Biuro Oddziału w Belgradzie uległo zniszczeniu i zostało zamknięte. Druk i dostarczanie literatury biblijnej zorganizowano w Zagrzebiu. Z Chorwacji do Serbii literaturę przewoził kolejarz serbskiego pochodzenia, Stevan Stanković. Został złapany przez policję i trafił do obozu koncentracyjnego w Jasenovacu, gdzie zmarł. Literaturę biblijną do zborów dostarczał również Mihovil Balković, który kilkukrotnie był aresztowany. Zginął pod koniec wojny w listopadzie 1944 roku, gdy z domu zabrali go partyzanci i ścięli.
W Serbii faszyści utworzyli obozy koncentracyjne. W obozie w Borze uwięziono ponad 150 Świadków Jehowy z Węgier i z Rumunii.
W całym kraju zebrania religijne urządzano potajemnie w małych grupach.
Po wojnie, we wrześniu 1946 roku aresztowano 18 Świadków Jehowy. Po pięciomiesięcznym śledztwie w lutym 1947 oskarżono ich o próbę obalenia socjalizmu i przywrócenia ustroju kapitalistycznego pod kierownictwem Stanów Zjednoczonych. Na kary od roku do 15 lat więzienia skazano 14 Świadków Jehowy, a Rudolfa Kalle, Dušana Mikića i Edmunda Stropnika na karę śmierci przez rozstrzelanie. Po protestach współwyznawców z zagranicy karę śmierci zamieniono na 20 lat więzienia. W 1949 roku w Jugosławii zanotowano liczbę 460 głosicieli, w 1950 – 517, a rok później 601.

### Legalizacja i rozwój
9 września 1953 roku Socjalistyczna Federalna Republika Jugosławii pod rządami marszałka Tito oficjalnie zarejestrowała Chrześcijańską Wspólnotę Religijną Świadków Jehowy. Rejestracja pozwalała zgromadzać się w wyznaczonych salach i rozsyłać literaturę biblijną, lecz nie można było prowadzić działalności kaznodziejskiej od domu do domu, za którą groziły grzywny. Dlatego głoszono potajemnie i nieoficjalnie. Dalej też młodzi Świadkowie Jehowy odbywali kilkuletnie wyroki więzienia za odmowę podjęcia służby wojskowej.
W 1957 roku w Zagrzebiu w dawnym warsztacie przerobionym na Salę Królestwa miał miejsce pierwszy powojenny kongres dla jugosłowiańskich Świadków Jehowy. W tym też roku w Belgradzie zakupiono budynek, w którym urządzono Salę Królestwa oraz lokalne biuro. W 1958 roku w Chorwacji powielano publikacje religijne dla głosicieli z całej Jugosławii. W roku 1960 zbory zaczęli odwiedzać nadzorcy obwodu, początkowo w weekendy, a później pełnoczasowo. Austriackie Biuro Oddziału umacniało współwyznawców pod względem organizacyjnym.
W 1967 roku w kongresie pod hasłem „Dzieło czynienia uczniów” w Klagenfurcie w Austrii uczestniczyło 889 jugosłowiańskich głosicieli. Rok później w austriackim Villach odbył się kolejny kongres, pod hasłem „Dobra nowina dla wszystkich narodów” dla Świadków Jehowy z Jugosławii, w którym uczestniczyło 2319 osób. W 1969 roku zorganizowano ośmiodniowy kongres międzynarodowy pod hasłem „Pokój na ziemi” w Norymberdze w Niemczech. Program był przedstawiany również w językach serbsko-chorwackim oraz słoweńskim. Od tego okresu aż do rozpadu Związku Radzieckiego literaturę biblijną drukowaną w Niemczech dla bułgarskich współwyznawców potajemnie przewożono przez Serbię.
W roku 1980 w Wiedniu odbył się kongres pod hasłem „Miłość Boża” dla Świadków Jehowy z Jugosławii. Po korzystnym wyroku Sądu Najwyższego z 13 lipca 1983 roku rzadziej dochodziło do aresztowań głosicieli i konfiskat ich publikacji.

### Po rozpadzie Jugosławii
Od 16 do 18 sierpnia 1991 roku w Zagrzebiu odbył się pierwszy w Jugosławii kongres międzynarodowy pod hasłem „Lud miłujący wolność Bożą”. Zebrały się 14 684 osoby, w tym współwyznawcy z Serbii. W 1992 roku w Belgradzie otwarto nowe biuro, przy ulicy Milorada Mitrovicia. Z Chorwacji do Serbii skierowano małżeństwo Helen i Daniela Nizanów misjonarzy, absolwentów Szkoły Gilead, którzy pomogli w zorganizowaniu pracy biura. Po blisko 50 latach w Belgradzie ponownie tłumaczono literaturę biblijną na język serbski. Pod koniec roku 1995 prace przeniesiono do nowego, większego biura. Trzyosobowy Komitet Kraju sprawował nadzór nad działalności w Serbii i Czarnogórze.
W 1992 roku współwyznawcy z Bośni i Hercegowiny otrzymali pomoc humanitarną zorganizowaną przez austriackie Biuro Oddziału, przekazaną poprzez biuro w Belgradzie na tereny Bośni kontrolowane przez siły serbskie. Do pomocy w prowadzeniu działalności kaznodziejskiej skierowano pionierów specjalnych z Włoch.
W okresie wojny trwającej po rozpadzie Jugosławii w zakładach karnych z powodu neutralnej postawy wobec konfliktów narodowościowych przebywało 21 serbskich głosicieli.
23 lipca 1999 roku na zgromadzeniu okręgowym pod hasłem „Prorocze słowo Boże” w Belgradzie ogłoszono wydanie „Chrześcijańskich Pism Greckich w Przekładzie Nowego Świata” w języku serbskim. Pełny przekład Biblii w „Przekładzie Nowego Świata” w języku serbskim, zapisywany zarówno grażdanką, jak i alfabetem łacińskim, ukazał się w roku 2006. 25 kwietnia 2020 roku Mark Sanderson, członek Ciała Kierowniczego, ogłosił w nagranym wcześniej przemówieniu wydanie zrewidowanego Pisma Świętego w Przekładzie Nowego Świata w języku serbskim (zapisywanego zarówno grażdanką, jak i alfabetem łacińskim), a także chorwackim. W związku z pandemią COVID-19 zorganizowano specjalne zebranie w trybie wideokonferencji. W Serbii, Bośni i Hercegowinie, Chorwacji oraz Czarnogórze uczestniczyło w nim łącznie 12 705 osób (w tym 5629 osób w Serbii i Czarnogórze). W latach 2006–2020 wydrukowano ponad 110 tysięcy egzemplarzy Pisma Świętego w Przekładzie Nowego Świata w języku serbskim. Językiem tym na całym świecie posługuje się około 4000 głosicieli.
9 kwietnia 2001 roku Federalne Ministerstwo Spraw Wewnętrznych zabroniło importu literatury biblijnej. W okresie tym dochodziło do agresywnego zachowania wobec głosicieli, a także zdemolowano kilka Sal Królestwa. Świadkowie Jehowy w Serbii mogli się legalnie spotykać i prowadzić działalność kaznodziejską, zachowując jednak ostrożność. Import literatury religijnej przywrócono w roku 2007.
W 2006 roku w stolicy powstała grupa chińskojęzyczna.
W 2008 roku działało w Serbii 3918 głosicieli. Pod koniec roku 2009 i na początku 2010 do kraju dotarli kolejni misjonarze, ze 127 i 128 klasy Szkoły Gilead.
8 lutego 2010 roku prawnie zarejestrowano Chrześcijańską Społeczność Religijną Świadków Jehowy w Serbii. Wiosną 2014 roku niemieccy współwyznawcy zorganizowali pomoc humanitarną dla poszkodowanych przez powódź. W lipcu 2015 roku delegacja Świadków Jehowy z Serbii brała udział w kongresie specjalnym pod hasłem „Naśladujmy Jezusa!” w Sofii w Bułgarii, a niektóre punkty programu z kongresu specjalnego w Zagrzebiu były transmitowane na kongres w Belgradzie. W czerwcu 2017 roku delegacja Świadków Jehowy z Serbii uczestniczyła w kongresie specjalnym pod hasłem „Nie poddawaj się!” w Wiedniu, latem 2019 roku w kongresie międzynarodowym pod hasłem „Miłość nigdy nie zawodzi!” w Saint Louis, a w 2024 roku w kongresie specjalnym pod hasłem „Głośmy dobrą nowinę!” w Zurychu. Od 17 do 26 maja 2024 roku ponad 600 głosicieli z Serbii i Czarnogóry wzięło udział w specjalnej kampanii głoszenia na odległych terenach Serbii. Była to pierwsza od ponad 20 lat taka kampania zorganizowana w tym kraju.
Zebrania odbywają się w językach: serbskim, serbskim migowym, romani, rumuńskim, angielskim i węgierskim.
Serbskie Biuro Oddziału nadzoruje tłumaczenie literatury biblijnej na język czarnogórski, rumuński, romani, serbski (alfabety łaciński i cyrylica) oraz na serbski język migowy. Nagrywa także publikacje audio i filmy w tych językach oraz transkrybuje serbskie publikacje na brajla.

## Statystyki

### Liczba głosicieli (w tym pionierów)
Dane na podstawie oficjalnych raportów o działalności:
- najwyższa liczba głosicieli osiągnięta w danym roku służbowym[c] (liczby nad słupkami na wykresie)
- przeciętna liczba pionierów w danym roku służbowym (ciemniejszym odcieniem, liczby na słupkach wykresu, od 2017 roku tylko pionierów pełnoczasowych, bez pomocniczych)

title: Świadkowie Jehowy w Serbii

wikitext:
{{Świadkowie Jehowy według kraju infobox
 | Kraj                     = SRB
 | Liczebność               = 3733
 | % ludności kraju         = 0,06%
 | Liczba zborów            = 60
 | Rok                      = 2023
 | Rozpoczęcie działalności = ok. [[1925]]
 | commons                  = Category:Jehovah's Witnesses in Serbia
}}
{{mapa lokalizacyjna
 |mapa        = Serbia
 |podpis      = [[Biuro oddziału|Biuro Oddziału]] w Serbii
 |punkty mapy =
{{mapa lokalizacyjna/punkt|44°48′N 20°28′E|pozycja=bottom|znak=Blue pog.svg|opis=Belgrad}}
}}
'''Świadkowie Jehowy w Serbii''' – społeczność wyznaniowa w [[Serbia|Serbii]], należąca do ogólnoświatowej wspólnoty [[Świadkowie Jehowy|Świadków Jehowy]], licząca w 2023 roku 3733 [[głosiciel]]i, należących do 60 [[zbór#Zbór u Świadków Jehowy|zborów]]<ref name=stat2022>{{cytuj |url = https://www.jw.org/pl/świadkowie-jehowy/na-calym-swiecie/RS/ |tytuł = Serbia – Ilu tam jest Świadków Jehowy |opublikowany = jw.org |data dostępu = 2024-04-14}}</ref><ref group=uwaga>Zbory i grupy serbskojęzyczne działają również w [[Świadkowie Jehowy w Bośni i Hercegowinie|Bośni i Hercegowinie]], [[Świadkowie Jehowy w Danii|Danii]], [[Świadkowie Jehowy we Francji|Francji]], [[Świadkowie Jehowy w Kanadzie|Kanadzie]], na [[Świadkowie Jehowy na Malcie|Malcie]], [[Świadkowie Jehowy w Stanach Zjednoczonych|Stanach Zjednoczonych]] i w [[Świadkowie Jehowy w Szwecji|Szwecji]], natomiast grupy posługujące się językiem romani znajdują się w [[Świadkowie Jehowy w Bośni i Hercegowinie|Bośni i Hercegowinie]], [[Świadkowie Jehowy w Niemczech|Niemczech]], [[Świadkowie Jehowy w Stanach Zjednoczonych|Stanach Zjednoczonych]], [[Świadkowie Jehowy w Szwecji|Szwecji]], we [[Świadkowie Jehowy we Francji|Francji]] i we [[Świadkowie Jehowy we Włoszech|Włoszech]].</ref>. W 2023 roku na dorocznej uroczystości [[Pamiątka śmierci Jezusa Chrystusa|Wieczerzy Pańskiej]] zgromadziło się 6906 osób<ref name=spr2022>{{Cytuj |url = https://www.jw.org/pl/biblioteka/książki/Sprawozdanie-z-działalności-Świadków-Jehowy-na-całym-świecie-w-roku-służbowym-2023/Sprawozdanie-z-działalności-w-poszczególnych-krajach-w-2023-roku/ |tytuł = Sprawozdanie z działalności Świadków Jehowy w poszczególnych krajach w roku 2023 |autor = Watchtower |opublikowany = [[jw.org]] |data dostępu = 2024-04-14}}</ref><ref group=uwaga>W związku z [[Pandemia COVID-19|pandemią COVID-19]] od 14 marca 2020 do 31 sierpnia 2022 roku działalność od domu do domu była zawieszona (prowadzona była listownie, telefonicznie, w formie elektronicznej, od 31 maja 2022 roku wznowiono publiczną działalność ewangelizacyjną). Od 1 kwietnia 2022 roku program uroczystości [[Pamiątka śmierci Jezusa Chrystusa|Pamiątki śmierci Jezusa Chrystusa]] oraz zebrań zborowych przeprowadza się ponownie w [[Sala królestwa|Sali Królestwa]] oraz w formie „hybrydowej” (wszyscy uczestnicy w Sali Królestwa i odbierający program transmitowany przez wideokonferencje mogą brać czynny udział w punktach i dyskusjach). Do końca 2022 roku wstrzymano organizowanie kongresów regionalnych i zgromadzeń obwodowych z osobistym udziałem obecnych. Ich program został zamieszczony w oficjalnym serwisie internetowym [[jw.org]].</ref>. Działalność miejscowych głosicieli oraz [[Świadkowie Jehowy w Czarnogórze|Świadków Jehowy w Czarnogórze]] koordynuje [[Biuro oddziału|Biuro Oddziału]] w [[Belgrad]]zie<ref name="Biuro">{{cytuj |url = https://www.jw.org/pl/świadkowie-jehowy/zwiedzanie-betel/serbia/ |tytuł = Biuro Oddziału w Serbii |data dostępu = 2013-12-13 |autor = Watchtower |opublikowany = jw.org}}</ref>.

== Historia ==
[[Plik:Photodrama of creation.jpg|thumb|140px|W 1931 roku rozpoczęto wyświetlanie ''[[Fotodrama stworzenia|Fotodramy stworzenia]]'' w serbskich miastach]]
=== Początki ===
W latach 20. XX w. działalność na terenie [[Królestwo Jugosławii|Królestwa Jugosławii]] nadzorowało [[Rumunia|rumuńskie]] Biuro Oddziału założone w roku 1920 w [[Kluż-Napoka|Klużu]]<ref>{{cytuj |autor = Watchtower |tytuł = Rocznik Świadków Jehowy 2006 |wydawca = [[Strażnica – Towarzystwo Biblijne i Traktatowe|Towarzystwo Strażnica]] |miejsce = Nowy Jork |data = 2006 |s = 76 |url = https://www.jw.org/pl/biblioteka/książki/Rocznik-Świadków-Jehowy-2006/Rumunia/}}</ref>. Działalność na terenie dzisiejszej Serbii zapoczątkowano w trzeciej dekadzie XX wieku w [[Wojwodina|Wojwodinie]] w okolicach miasta [[Apatin]]. W 1925 roku w rodzinne strony powrócił Franz Brand, który z wierzeniami [[Badacze Pisma Świętego|Badaczy Pisma Świętego]] zetknął się w 1922 roku w [[Innsbruck]]u w [[Austria|Austrii]], dokąd udał się w poszukiwaniu pracy<ref>{{Cytuj |autor = Watchtower |tytuł = Powody do radości na Bałkanach |czasopismo = Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy |wolumin = CXXIII |s = 19–21 |issn = 1234-1150 |data = 15 października 2002 |url = https://www.jw.org/pl/biblioteka/czasopisma/w20021015/Powody-do-radości-na-Bałkanach/}}</br />*{{Cytuj |url = https://issuu.com/tudorpetcu/docs/persecutarea_martorilor_lui_iehova |tytuł = Persecutarea Martorilor lui Iehova - Vol. I |autor = Tudor Petcu |opublikowany = issuu.com |data = 2022-02-01 |data dostępu = 2022-08-02 |s = 279 |język = ro}}</ref>. Przyłączył się on do małej grupki osób studiujących Biblię, która [[publikacje Świadków Jehowy|publikacje biblijne]] otrzymywała od krewnych ze Stanów Zjednoczonych. Przetłumaczono dwie broszury na [[język serbski]], jednak wkrótce grupa ta poza Franzem Brandem odłączyła się od Badaczy Pisma Świętego{{odn|Rocznik Świadków Jehowy|2009|s=143–146}}.

Po przeprowadzce do Mariboru Brand zorganizował grupę studium Biblii, która 9 września 1930 zarejestrowała korporację „Latarnia Morska – Stowarzyszenie Badaczy Pisma Świętego w Królestwie Jugosławii”. Dzięki tej korporacji prawnej można było urządzać zebrania religijne oraz prowadzić działalność kaznodziejską{{odn|Rocznik Świadków Jehowy|2009|s=146}}.

W roku 1931 w większych miastach Królestwa Jugosławii wyświetlano „[[Fotodrama stworzenia|Fotodramę stworzenia]]”, która wzbudzała duże zainteresowanie. Później wyświetlano też film ''[[Fotodrama stworzenia#Inne wersje|Dramat stworzenia]]''<ref>{{cytuj |url = https://www.jw.org/pl/biblioteka/materialy-wideo/#pl/mediaitems/VODOrgHistory/pub-jwb-094_9_VIDEO |tytuł = „Dramat stworzenia” — niezapomniana produkcja |autor = [[Strażnica – Towarzystwo Biblijne i Traktatowe|Watch Tower Bible and Tract Society]] |opublikowany = jw.org |data = 2022-11-29}}</ref>. W roku 1933 szeregi Świadków Jehowy zasilili [[Świadkowie Jehowy w Niemczech|współwyznawcy z Niemiec]], którzy na skutek [[Prześladowania Świadków Jehowy w III Rzeszy|zaciekłych prześladowań]] opuścili swoją ojczyznę – był wśród nich m.in. [[Martin Pötzinger]]. [[Alfred Tuček]], dyrygent orkiestry gwardii królewskiej z [[Mostar]]u wraz z żoną Friedą i jako [[Pionier (Świadkowie Jehowy)|pionierzy]] dzielili się z ludźmi wiedzą biblijną na terenie całej Jugosławii – w tym i w Serbii. W 1935 roku w [[Maribor]]ze odbył się [[Kongres (Świadkowie Jehowy)|kongres]], w którym uczestniczyli [[Świadkowie Jehowy w Austrii|głosiciele z Austrii]]. W tym też roku Biuro Oddziału przeniesiono z [[Słowenia|słoweńskiego]] Mariboru do stolicy Serbii – Belgradu. W 1936 roku delegaci uczestniczyli w międzynarodowym kongresie w [[Lucerna|Lucernie]]<ref name="Močnik">{{Cytuj |autor = Watchtower |tytuł = Bóg był dla mnie miłosierny |czasopismo = [[Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy]] |wydawca = [[Strażnica – Towarzystwo Biblijne i Traktatowe|Towarzystwo Strażnica]] |s = 26-29 |issn = 1234-1169 |data = 1 lipca 2008 |url = https://www.jw.org/pl/biblioteka/czasopisma/wp20080701/Bóg-był-dla-mnie-miłosierny/}}</ref>.

=== Okres prześladowań ===
W sierpniu 1936 roku działalność Świadków Jehowy została oficjalnie zakazana. Władze opieczętowały Sale Królestwa oraz skonfiskowały znalezioną literaturę. Zebrania religijne przeprowadzano w domach prywatnych. Zamierzano też uniemożliwić głoszenie. Pionierzy z Niemiec, mimo że byli wielokrotnie aresztowani, w dalszym ciągu prowadzili działalność kaznodziejską. Rozpowszechniano wówczas broszurę w języku serbskim ''Sędzia Rutherford demaskuje piątą kolumnę'', która bezpośrednio piętnowała wsparcie udzielone faszystowskim władzom przez Kościół katolicki. Kilku zagranicznych pionierów wydalono z kraju, a dla wydawców broszury prokurator żądał kary od 10 do 15 lat więzienia{{odn|Rocznik Świadków Jehowy|2009|s=159, 160}}.

6 kwietnia 1941 roku wojska niemieckie zaatakowały Jugosławię. W wyniku intensywnych nalotów Biuro Oddziału w Belgradzie uległo zniszczeniu i zostało zamknięte. Druk i dostarczanie literatury biblijnej zorganizowano w Zagrzebiu. Z Chorwacji do Serbii literaturę przewoził kolejarz serbskiego pochodzenia, Stevan Stanković. Został złapany przez policję i trafił do obozu koncentracyjnego w [[Jasenovac (obóz koncentracyjny)|Jasenovacu]], gdzie zmarł. Literaturę biblijną do zborów dostarczał również Mihovil Balković, który kilkukrotnie był aresztowany. Zginął pod koniec wojny w listopadzie 1944 roku, gdy z domu zabrali go partyzanci i ścięli{{odn|Rocznik Świadków Jehowy|2009|s=164-166}}.

W Serbii faszyści utworzyli obozy koncentracyjne. W obozie w [[Bor (Serbia)|Borze]] uwięziono ponad 150 [[Świadkowie Jehowy na Węgrzech|Świadków Jehowy z Węgier]] i [[Świadkowie Jehowy w Rumunii|z Rumunii]]{{odn|Rocznik Świadków Jehowy|2009|s=164, 165}}.

W całym kraju zebrania religijne urządzano potajemnie w małych grupach.

Po wojnie, we wrześniu 1946 roku aresztowano 18 Świadków Jehowy. Po pięciomiesięcznym śledztwie w lutym 1947 oskarżono ich o próbę obalenia socjalizmu i przywrócenia ustroju kapitalistycznego pod kierownictwem Stanów Zjednoczonych. Na kary od roku do 15 lat więzienia skazano 14 Świadków Jehowy, a Rudolfa Kalle, Dušana Mikića i Edmunda Stropnika na karę śmierci przez rozstrzelanie. Po protestach współwyznawców z zagranicy karę śmierci zamieniono na 20 lat więzienia{{odn|Rocznik Świadków Jehowy|2009|s=170, 171}}{{r|Močnik}}. W 1949 roku w [[Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii|Jugosławii]] zanotowano liczbę 460 głosicieli, w 1950 – 517, a rok później 601.

=== Legalizacja i rozwój ===
9 września 1953 roku Socjalistyczna Federalna Republika Jugosławii pod rządami marszałka [[Josip Broz Tito|Tito]] oficjalnie zarejestrowała Chrześcijańską Wspólnotę Religijną Świadków Jehowy<ref name = r>{{cytuj |tytuł = Status prawny w Unii Europejskiej |wydawca = Watchtower |data = 2016 |s = 4 |url = https://download-a.akamaihd.net/files/content_assets/08/1012748_E_cnt_1.pdf |język = en|archiwum = https://web.archive.org/web/20230405092109/https://download-a.akamaihd.net/files/content_assets/08/1012748_E_cnt_1.pdf |zarchiwizowano = 2023-04-05 }}</ref>. Rejestracja pozwalała zgromadzać się w wyznaczonych salach i rozsyłać literaturę biblijną, lecz nie można było prowadzić działalności kaznodziejskiej od domu do domu, za którą groziły grzywny. Dlatego głoszono potajemnie i nieoficjalnie{{odn|Rocznik Świadków Jehowy|2009|s=173, 174}}. Dalej też młodzi Świadkowie Jehowy odbywali kilkuletnie wyroki więzienia za odmowę podjęcia służby wojskowej{{odn|Rocznik Świadków Jehowy|2009|s=172, 173}}.

W 1957 roku w [[Zagrzeb]]iu w dawnym warsztacie przerobionym na Salę Królestwa miał miejsce pierwszy powojenny kongres dla jugosłowiańskich Świadków Jehowy. W tym też roku w Belgradzie zakupiono budynek, w którym urządzono [[Sala królestwa|Salę Królestwa]] oraz lokalne biuro{{odn|Rocznik Świadków Jehowy|2009|s=178}}. W 1958 roku w Chorwacji powielano publikacje religijne dla głosicieli z całej [[Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii|Jugosławii]]{{odn|Rocznik Świadków Jehowy|2009|s=178}}. W roku 1960 zbory zaczęli odwiedzać nadzorcy obwodu, początkowo w weekendy, a później pełnoczasowo{{odn|Rocznik Świadków Jehowy|2009|s=178-181}}. Austriackie Biuro Oddziału umacniało współwyznawców pod względem organizacyjnym<ref>{{cytuj |url = https://www.jw.org/pl/biblioteka/filmy/#pl/mediaitems/VODIntExpEndurance/pub-jwb_201901_6_VIDEO |tytuł = Gerrit Lösch: Zachowywanie jedności w czasie zakazu |autor = Watchtower |data = 2019-01-04 |opublikowany = [[jw.org]] |data dostępu = 2020-06-18}}</ref>.

W 1967 roku w kongresie pod hasłem „[[Dzieło czynienia uczniów]]” w [[Klagenfurt am Wörthersee|Klagenfurcie]] w Austrii uczestniczyło 889 jugosłowiańskich głosicieli. Rok później w austriackim [[Villach]] odbył się kolejny kongres, pod hasłem „[[Dobra nowina dla wszystkich narodów]]” dla Świadków Jehowy z Jugosławii, w którym uczestniczyło 2319 osób<ref>{{cytuj |autor = Watchtower |tytuł = Rocznik Świadków Jehowy = 1989 |wydawca = [[Strażnica – Towarzystwo Biblijne i Traktatowe|Towarzystwo Strażnica]] |data = 1989 |s = 144 |język = en |url = https://www.jw.org/en/library/books/1989-Yearbook-of-Jehovahs-Witnesses/Austria/#p317}}</ref>. W 1969 roku zorganizowano ośmiodniowy kongres międzynarodowy pod hasłem „[[Pokój na ziemi]]” w [[Norymberga|Norymberdze]] w Niemczech. Program był przedstawiany również w językach serbsko-chorwackim oraz słoweńskim{{odn|Rocznik Świadków Jehowy|2009|s=183-185}}. Od tego okresu aż do rozpadu Związku Radzieckiego literaturę biblijną drukowaną w Niemczech dla [[Świadkowie Jehowy w Bułgarii|bułgarskich współwyznawców]] potajemnie przewożono przez Serbię{{odn|Rocznik Świadków Jehowy|2009|s=187-189}}.

W roku 1980 w [[Wiedeń|Wiedniu]] odbył się kongres pod hasłem „[[Miłość Boża]]” dla Świadków Jehowy z Jugosławii. Po korzystnym wyroku Sądu Najwyższego z 13 lipca 1983 roku rzadziej dochodziło do aresztowań głosicieli i konfiskat [[Publikacje Świadków Jehowy|ich publikacji]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Królestwo Boże panuje! |wydawca = [[Strażnica – Towarzystwo Biblijne i Traktatowe|Towarzystwo Strażnica]] |data = 2014 |s = 147 |url = https://www.jw.org/pl/biblioteka/książki/królestwo-boże/zwycięstwa/świadkowie-jehowy-procesy-sądowe/}}</ref>.

=== Po rozpadzie Jugosławii ===
Od 16 do 18 sierpnia 1991 roku w Zagrzebiu odbył się pierwszy w [[Jugosławia|Jugosławii]] kongres międzynarodowy pod hasłem „[[Lud miłujący wolność|Lud miłujący wolność Bożą]]”. Zebrały się 14 684 osoby, w tym współwyznawcy z Serbii<ref name=w02-1510>{{cytuj |url = https://www.jw.org/pl/biblioteka/czasopisma/w20021015/Powody-do-radości-na-Bałkanach/ |tytuł = Powody do radości na Bałkanach |czasopismo = [[Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy]] |data = 15 października 2002 |s = 19–21 |issn = 1234-1150}}</ref>{{odn|Rocznik Świadków Jehowy|2009|s=190}}. W 1992 roku w Belgradzie otwarto nowe biuro, przy ulicy Milorada Mitrovicia. Z Chorwacji do Serbii skierowano małżeństwo Helen i Daniela Nizanów [[Misjonarz#Misjonarz u Świadków Jehowy|misjonarzy]], absolwentów [[Biblijna Szkoła Strażnicy – Gilead|Szkoły Gilead]], którzy pomogli w zorganizowaniu pracy biura{{odn|Rocznik Świadków Jehowy|2009|s=228, 229}}. Po blisko 50 latach w Belgradzie ponownie tłumaczono literaturę biblijną na język serbski. Pod koniec roku 1995 prace przeniesiono do nowego, większego biura{{odn|Rocznik Świadków Jehowy|2009|s=229}}. Trzyosobowy Komitet Kraju sprawował nadzór nad działalności w Serbii i Czarnogórze{{odn|Rocznik Świadków Jehowy|2009|s=233}}.

W 1992 roku współwyznawcy z Bośni i Hercegowiny otrzymali pomoc humanitarną zorganizowaną przez austriackie Biuro Oddziału, przekazaną poprzez biuro w Belgradzie na tereny Bośni kontrolowane przez siły serbskie{{odn|Rocznik Świadków Jehowy|2009|s=227, 228}}. Do pomocy w prowadzeniu działalności kaznodziejskiej skierowano pionierów specjalnych z Włoch{{odn|Rocznik Świadków Jehowy|2009|s=229}}.

W okresie wojny trwającej po [[rozpad Jugosławii|rozpadzie Jugosławii]] w zakładach karnych z powodu neutralnej postawy wobec konfliktów narodowościowych przebywało 21 serbskich głosicieli{{odn|Rocznik Świadków Jehowy|2009|s=231}}.

23 lipca 1999 roku na zgromadzeniu okręgowym pod hasłem „[[Prorocze słowo Boże]]” w Belgradzie ogłoszono wydanie „[[Pismo Święte w Przekładzie Nowego Świata|Chrześcijańskich Pism Greckich w Przekładzie Nowego Świata]]” w języku serbskim. Pełny przekład Biblii w „Przekładzie Nowego Świata” w języku serbskim, zapisywany zarówno grażdanką, jak i alfabetem łacińskim, ukazał się w roku 2006{{odn|Rocznik Świadków Jehowy|2009|s=230, 231}}. 25 kwietnia 2020 roku Mark Sanderson, członek Ciała Kierowniczego, ogłosił w nagranym wcześniej przemówieniu wydanie zrewidowanego Pisma Świętego w Przekładzie Nowego Świata w języku serbskim (zapisywanego zarówno grażdanką, jak i alfabetem łacińskim), a także chorwackim. W związku z [[Pandemia COVID-19|pandemią COVID-19]] zorganizowano specjalne zebranie w trybie wideokonferencji. W Serbii, Bośni i Hercegowinie, Chorwacji oraz Czarnogórze uczestniczyło w nim łącznie 12 705 osób (w tym 5629 osób w Serbii i Czarnogórze)<ref>{{cytuj |url = https://www.jw.org/pl/wiadomosci/jw/region/swiat/Wydanie-zrewidowanego-Pisma-Świętego-w-Przekładzie-Nowego-Świata-w-językach-chorwackim-i-serbskim/ |tytuł = Wydanie zrewidowanego Pisma Świętego w Przekładzie Nowego Świata w językach chorwackim i serbskim |data dostępu = 2020-04-29 |autor = Watchtower |opublikowany = jw.org |data = 2020-04-29}}</ref>. W latach 2006–2020 wydrukowano ponad 110 tysięcy egzemplarzy Pisma Świętego w Przekładzie Nowego Świata w języku serbskim. Językiem tym na całym świecie posługuje się około 4000 głosicieli<ref>{{cytuj |url = https://www.jw.org/sr-latn/jehovini-svedoci/doga%C4%91aji-i-zanimljivosti/izdava%C4%8Dka-delatnost/sveto-pismo-na-srpskom-prevod-novi-svet/ |tytuł = Potpuno opremljeni za svako dobro delo! Objavljen revidirani prevod Novi svet |data dostępu = 2020-05-02 |autor = Watchtower |opublikowany = jw.org |data = 2020-04-29}}</ref>.
[[Plik:Novi Sad, Jehovah's Witnesses prayer hall.jpg|thumb|Jedna z [[Sala królestwa|Sal Królestwa]] ([[Nowy Sad]])]]
9 kwietnia 2001 roku ''Federalne Ministerstwo Spraw Wewnętrznych'' zabroniło importu literatury biblijnej. W okresie tym dochodziło do agresywnego zachowania wobec głosicieli, a także zdemolowano kilka Sal Królestwa. Świadkowie Jehowy w Serbii mogli się legalnie spotykać i prowadzić działalność kaznodziejską, zachowując jednak ostrożność{{odn|Rocznik Świadków Jehowy|2009|s=231}}. Import literatury religijnej przywrócono w roku 2007.

W 2006 roku w stolicy powstała grupa [[język chiński|chińskojęzyczna]]{{odn|Rocznik Świadków Jehowy|2009|s=245}}.

W 2008 roku działało w Serbii 3918 głosicieli. Pod koniec roku 2009 i na początku 2010 do kraju dotarli kolejni misjonarze, ze 127 i 128 klasy Szkoły Gilead<ref>{{cytuj |czasopismo =[[Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy]] |tytuł = Misjonarze wyruszają do ‛najodleglejszych miejsc na ziemi’ |url = https://www.jw.org/pl/biblioteka/czasopisma/wp20100201/Misjonarze-wyruszają-do-najodleglejszych-miejsc-na-ziemi/ |data = 1 lutego 2010 |s = 31}}</ref>.

8 lutego 2010 roku prawnie zarejestrowano ''Chrześcijańską Społeczność Religijną Świadków Jehowy w Serbii''. Wiosną 2014 roku [[Świadkowie Jehowy w Niemczech|niemieccy współwyznawcy]] zorganizowali pomoc humanitarną dla poszkodowanych przez [[Powódź na Bałkanach (2014)|powódź]]<ref>{{cytuj |url = https://www.jw.org/pl/wiadomosci/dla-mediow/regiony/chorwacja/powódź-na-bałkanach-akcja-pomocy/ |tytuł = Świadkowie Jehowy organizują akcję pomocy na Bałkanach |data dostępu = 2014-07-25 |autor = Watchtower |opublikowany = jw.org |data = 2014-07-25}}</ref>. W lipcu 2015 roku delegacja Świadków Jehowy z Serbii brała udział w kongresie specjalnym pod hasłem „[[Naśladujmy Jezusa!]]” w [[Sofia|Sofii]] w Bułgarii<ref>{{cytuj |url = https://www.jw.org/pl/biblioteka/materialy-wideo/#pl/mediaitems/VODActivitiesSpecialEvents/pub-jwbrd_201609_4_VIDEO |tytuł = Pozdrowienia ze specjalnego kongresu w Bułgarii |opublikowany = jw.org |data dostępu = 2016-09-19 |data = 2016-09-19}}</ref>, a niektóre punkty programu z kongresu specjalnego w Zagrzebiu były transmitowane na kongres w [[Belgrad]]zie<ref>{{cytuj |tytuł = Iz izvještaja izdvajamo |wydawca = Watchtower |czasopismo = Nasza Służba Królestwa |data = grudzień 2015 |s = 4 |url = http://wol.jw.org/hr/wol/d/r19/lp-c/202015451 |język = hr}}</ref><ref>{{cytuj |url = https://web.archive.org/web/20160207192417/http://www.zagreb2015.org/ |tytuł = Special Convention of Jehovah’s Witnesses in Zagreb, Croatia, 2015 |data dostępu = 2015-08-06 |autor = Croatia Special Convention Hospitality Committee |opublikowany = zagreb2015.org |data = 2015 |język = en}}</ref>. W czerwcu 2017 roku delegacja Świadków Jehowy z Serbii uczestniczyła w kongresie specjalnym pod hasłem „[[Nie poddawaj się!]]” w Wiedniu<ref>{{cytuj |url = http://at.jw2017.org/ |tytuł = Kongresy specjalne 2017 |data dostępu = 2017-09-18 |autor = Watchtower |opublikowany = jw2017.org |data = 2016-10-01 |archiwum = https://web.archive.org/web/20180829175211/https://at.jw2017.org/ |zarchiwizowano = 2018-08-29}}</ref>, latem 2019 roku w kongresie międzynarodowym pod hasłem „[[Miłość nigdy nie zawodzi!]]” w [[Saint Louis]], a w 2024 roku w kongresie specjalnym pod hasłem „[[Głośmy dobrą nowinę!]]” w Zurychu<ref>{{cytuj |url = https://www.jwevent.org/Home/AboutConvention |autor = Watchtower |tytuł = Nasze wyjątkowe kongresy |data = 2024 |data dostępu = 2024-11-19 |opublikowany = jwevent.org}}</ref>. Od 17 do 26 maja 2024 roku ponad 600 głosicieli z Serbii i Czarnogóry wzięło udział w specjalnej kampanii głoszenia na odległych terenach Serbii. Była to pierwsza od ponad 20 lat taka kampania zorganizowana w tym kraju<ref>{{cytuj |url = https://www.jw.org/pl/wiadomosci/region/serbia/Specjalna-kampania-głoszenia-w-Serbii-przynosi-wspaniałe-efekty/ |tytuł = Specjalna kampania głoszenia w Serbii przynosi wspaniałe efekty |data = 2024-07-03 |opublikowany = jw.org}}</ref>.

Zebrania odbywają się w językach: serbskim, serbskim migowym, romani<ref>{{cytuj |url = http://www.dw.com/sr/za%C5%A1to-romi-idu-u-jehovine-svedoke/a-39811447 |tytuł = Zašto Romi idu u Jehovine svedoke? |data dostępu = 2018-01-11 |autor = Jelena Đukić Pejić |opublikowany = dw.com |data = 2017-07-24}}</ref>, rumuńskim, angielskim i węgierskim.

Serbskie Biuro Oddziału nadzoruje tłumaczenie literatury biblijnej na [[język czarnogórski]], rumuński, romani, serbski (alfabety łaciński i [[Cyrylica serbska|cyrylica]]) oraz na serbski język migowy. Nagrywa także publikacje audio i filmy w tych językach oraz transkrybuje serbskie publikacje na brajla{{r|Biuro}}.

== Statystyki ==
=== Liczba głosicieli (w tym pionierów) ===
Dane na podstawie oficjalnych raportów o działalności{{Statystyki Świadków Jehowy}}:
* '''najwyższa liczba głosicieli''' osiągnięta w danym roku służbowym{{u|uwaga2}} (liczby nad słupkami na wykresie)
* '''przeciętna liczba [[Pionier (Świadkowie Jehowy)|pionierów]]''' w danym roku służbowym (ciemniejszym odcieniem, liczby na słupkach wykresu, od 2017 roku tylko pionierów pełnoczasowych, bez pomocniczych)

<!-- uwaga: przy dodaniu każdego roku zwiększyć width o 26 pikseli -->
<timeline>
ImageSize = width:408 height:270
PlotArea = left:60 right:30 top:25 bottom:30
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
  id:cobar3 value:rgb(0.15,0.5,0.6)
  id:cobar4 value:rgb(0.3,0.8,0.3)
  id:cobar5 value:rgb(0.1,0.4,0.5)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:4000
ScaleMajor = unit:year increment:1000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:500 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:18 align:left
  bar:2007 color:cobar3 from:0 till:684
  bar:2007 from:684 till:3838
  bar:2008 color:cobar3 from:0 till:683
  bar:2008 from:683 till:3918
  bar:2009 color:cobar3 from:0 till:679
  bar:2009 from:679 till:3871
  bar:2010 color:cobar4 from:0 till:718
  bar:2010 color:cobar2 from:718 till:3860
  bar:2011 color:cobar3 from:0 till:830
  bar:2011 from:830 till:3830
  bar:2012 color:cobar3 from:0 till:814
  bar:2012 from:814 till:3843
  bar:2013 color:cobar3 from:0 till:901
  bar:2013 from:901 till:3885
  bar:2014 color:cobar3 from:0 till:1013
  bar:2014 from:1013 till:3892
  bar:2015 color:cobar3 from:0 till:912
  bar:2015 from:912 till:3895
  bar:2016 color:cobar3 from:0 till:910
  bar:2016 from:910 till:3894
  bar:2017 color:cobar5 from:0 till:626
  bar:2017 from:626 till:3922
  bar:2018 color:cobar5 from:0 till:637
  bar:2018 from:659 till:3943
  bar:2019 color:cobar5 from:0 till:659
  bar:2019 from:659 till:3943
  bar:2020 color:cobar4 from:0 till:650
  bar:2020 color:cobar2 from:650 till:3837
  bar:2021 color:cobar5 from:0 till:669
  bar:2021 from:669 till:3824 till:3764
  bar:2022 color:cobar5 from:0 till:700
  bar:2022 from:700 till:3764
  bar:2023 color:cobar5 from:0 till:730
  bar:2023 from:730 till:3733

PlotData=  textcolor:black fontsize:S
  bar:2007 at: 684 text: 684 shift:(-9,5)
  bar:2007 at: 3838 text: 3838 shift:(-12,5)
  bar:2008 at: 683 text: 683 shift:(-9,5)
  bar:2008 at: 3918 text: 3918 shift:(-12,5)
  bar:2009 at: 679 text: 679 shift:(-9,5)
  bar:2009 at: 3871 text: 3871 shift:(-12,5)
  bar:2010 at: 718 text: 718 shift:(-9,5)
  bar:2010 at: 3860 text: 3860 shift:(-12,5)
  bar:2011 at: 830 text: 830 shift:(-9,5)
  bar:2011 at: 3830 text: 3830 shift:(-12,5)
  bar:2012 at: 814 text: 814 shift:(-9,5)
  bar:2012 at: 3843 text: 3843 shift:(-12,5)
  bar:2013 at: 901 text: 901 shift:(-9,5)
  bar:2013 at: 3885 text: 3885 shift:(-12,5)
  bar:2014 at: 1013 text: 1013 shift:(-12,5)
  bar:2014 at: 3892 text: 3892 shift:(-12,5)
  bar:2015 at: 912 text: 912 shift:(-9,5)
  bar:2015 at: 3895 text: 3895 shift:(-12,5)
  bar:2016 at: 910 text: 910 shift:(-9,5)
  bar:2016 at: 3894 text: 3894 shift:(-12,5)
  bar:2017 at: 626 text: 626 shift:(-8,5)
  bar:2017 at: 3922 text: 3922 shift:(-12,5)
  bar:2018 at: 637 text: 637 shift:(-8,5)
  bar:2018 at: 3933 text: 3933 shift:(-12,5)
  bar:2019 at: 659 text: 659 shift:(-8,5)
  bar:2019 at: 3943 text: 3943 shift:(-12,5)
  bar:2020 at: 650 text: 650 shift:(-12,5)
  bar:2020 at: 3837 text: 3837 shift:(-12,5)
  bar:2021 at: 669 text: 669 shift:(-12,5)
  bar:2021 at: 3824 text: 3824 shift:(-12,5)
  bar:2022 at: 700 text: 700 shift:(-12,5)
  bar:2022 at: 3764 text: 3764 shift:(-12,5)
  bar:2023 at: 730 text: 730 shift:(-12,5)
  bar:2023 at: 3733 text: 3733 shift:(-12,5)
</timeline>

== Uwagi ==
{{Uwagi|
<ref group=uwaga name=uwaga2>Rok służbowy liczony jest od września do sierpnia następnego roku kalendarzowego.</ref>
}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{cytuj |autor = Watchtower |tytuł = Rocznik Świadków Jehowy 2009 |wydawca = [[Strażnica – Towarzystwo Biblijne i Traktatowe|Towarzystwo Strażnica]] |miejsce = Nowy Jork |data = 2009 |s = 66–125 |url = https://www.jw.org/pl/biblioteka/książki/Rocznik-Świadków-Jehowy-2009/Kraje-byłej-Jugosławii/ |
odn = {{odn/id|Rocznik Świadków Jehowy|2009}} }}
* {{cytuj |czasopismo = Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy |url = https://www.jw.org/pl/biblioteka/czasopisma/w20051001/Sił-dodawał-mi-przykład-rodziców/ |tytuł = Sił dodawał mi przykład rodziców |data = 1 października 2005 |s = 18}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{cytuj |url = https://www.jw.org/pl/świadkowie-jehowy/na-calym-swiecie/RS/ |tytuł = Świadkowie Jehowy na całym świecie. Serbia |data dostępu = 2017-04-11 |autor = Watchtower |opublikowany = jw.org}}

{{Świadkowie Jehowy w Europie}}

[[Kategoria:Świadkowie Jehowy według państw|Serbia]]
[[Kategoria:Chrześcijaństwo w Serbii]]

title: Świadkowie Jehowy w Serbii

Państwo: Serbia


text:
# Feliks Sommer
Feliks Sommer (ur. 1834 w Warszawie, zm. 11 kwietnia 1921 tamże) – polski farmaceuta i lekarz.

## Życiorys
Urodził się w 1834 w Warszawie. Po ukończeniu szkół w Warszawie wstąpił do Szkoły Farmaceutycznej, przekształconej w 1857 w Wydział Farmaceutyczny nowo-utworzonej warszawskiej Akademii Medyko-Chirurgicznej, gdzie kontynuował studia.
W 1860 otrzymał tytuł magistra farmacji i w 1862 mianowany został asystentem w klinice prof. Chałubińskiego. W latach 1869-74 współpracował z "Pamiętnikiem Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego". W 1867 został ordynatorem Szpitala Dzieciątka Jezus w Warszawie. Przyczynił się do rozbudowy placówki dzięki uzyskaniu zgody na zakup dodatkowej działki i budowy właściwego Szpitala Zakaźnego.
W czasie powstania styczniowego należał wraz z Władysławem Stankiewiczem do Komisji Lekarskiej Wydziału Wojny Rządu Narodowego pod kierownictwem Polikarpa Girsztowta. Był założycielem funduszu stypendialnego dla Polaków, oraz łożył na Kasy Wsparcia dla Wdów po lekarzach.
Miał jedną córkę Marię, zmarł 11 kwietnia 1921 w Warszawie i pochowany został na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 161-6-13 i 14).

wikiname: plwiki

title: Feliks Sommer

in_language: pl

wikitext:
{{Biogram infobox
 |imię i nazwisko           = Feliks Sommer
 |grafika                   = Bronisław Wiśniewski - Portret dr Feliksa Sommera 1894.jpg
 |opis grafiki              = portret z 1894
 |alt grafiki               =
 |data urodzenia            = [[1834]]
 |miejsce urodzenia         = [[Warszawa]]
 |data śmierci              = [[11 kwietnia]] [[1921]]
 |miejsce śmierci           = [[Warszawa]]
 |miejsce spoczynku         = [[Cmentarz Powązkowski w Warszawie|cmentarz Powązkowski]]
 |zawód                     = farmaceuta, lekarz
 |Alma Mater                = [[Akademia Medyko-Chirurgiczna w Warszawie|Akademia Medyko-Chirurgiczna]]
 |stanowisko                = Ordynator
 |pracodawca                = Szpital Dzieciątka Jezus
 |dzieci                    = Maria
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
}}
'''Feliks Sommer''' (ur. [[1834]] w [[Warszawa|Warszawie]], zm. [[11 kwietnia]] [[1921]] tamże) – polski [[farmaceuta]] i [[lekarz]].

== Życiorys ==
Urodził się w 1834 w Warszawie. Po ukończeniu szkół w Warszawie wstąpił do Szkoły Farmaceutycznej, przekształconej w 1857 w Wydział Farmaceutyczny nowo-utworzonej warszawskiej [[Akademia Medyko-Chirurgiczna w Warszawie|Akademii Medyko-Chirurgicznej]], gdzie kontynuował studia.

W 1860 otrzymał tytuł magistra farmacji i w 1862 mianowany został asystentem w klinice prof. [[Tytus Chałubiński|Chałubińskiego]]. W latach 1869-74 współpracował z "[[Pamiętnik Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego|Pamiętnikiem Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego]]"<ref>{{Cytuj |tytuł = Towarzystwo Lekarskie Warszawskie |data dostępu = 2021-05-04 |url = https://www.tlw.waw.pl/redaktorzy-pamietnika-towarzystwa-lekarskiego-warszawskiego-w-latach-1837-2016/ |język = pl-PL}}</ref>. W 1867 został ordynatorem [[Szpital Kliniczny Dzieciątka Jezus|Szpitala Dzieciątka Jezus]] w Warszawie. Przyczynił się do rozbudowy placówki dzięki uzyskaniu zgody na zakup dodatkowej działki i budowy właściwego Szpitala Zakaźnego.

W czasie powstania styczniowego należał wraz z Władysławem Stankiewiczem do Komisji Lekarskiej Wydziału Wojny [[Rząd Narodowy (powstanie styczniowe)|Rządu Narodowego]] pod kierownictwem [[Polikarp Girsztowt|Polikarpa Girsztowta]]<ref>{{Cytuj pismo|autor=Andrzej Kierzek|tytuł=Władysław Stankiewicz (1837-1929) – warszawski chirurg. Jego wrażenia ze szpitali paryskich i londyńskich oraz dokonania w dziedzinie otorynolaryngologii|url=http://web.archive.org/web/20140824064116/http://mediton.pl/library/orl_volume-9_issue-2_article-893.pdf|czasopismo=Szkice Historyczne/Otorynolaryngologia|strony=63|data=nr 9 z 2010|data dostępu=2021-05-04}}</ref>. Był założycielem funduszu stypendialnego dla Polaków, oraz łożył na Kasy Wsparcia dla Wdów po lekarzach.

Miał jedną córkę Marię, zmarł 11 kwietnia 1921 w Warszawie i pochowany został na [[Cmentarz Powązkowski w Warszawie|cmentarzu Powązkowskim]]{{r|WGM}} (kwatera 161-6-13 i 14)<ref>{{Cmentarze Warszawa|id=1606|cmentarz=Cmentarz Stare Powązki|osoba=SOMMEROWIE I SMITKOWSCY|data dostępu=2019-12-19}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy|<ref name="WGM">{{Cytuj|tytuł=Feliks Sommer|data dostępu=2021-05-04|opublikowany=M.J. Minakowski: Wielka Genealogia Minakowskiego|url=http://wielcy.pl/wgm/?m=NG&t=PN&n=psb.31063.1|odn=tak}}</ref>
}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę|nazwisko=Kośmiński|imię=Stanisław|tytuł=Słownik lekarzów polskich|url=https://www.sbc.org.pl/dlibra/publication/12165/edition/11855/content|wydawca=Stanisław Kośmiński|miejsce=Warszawa|rok=1883|strony=471-472|język=pl|data dostępu=2021-05-04|odn=tak}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Sommer, Feliks}}
[[Kategoria:Urodzeni w 1834]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie]]
[[Kategoria:Absolwenci i studenci Akademii Medyko-Chirurgicznej w Warszawie]]
[[Kategoria:Lekarze związani z Warszawą]]
[[Kategoria:Lekarze w powstaniu styczniowym]]
[[Kategoria:Zmarli w 1921]]
[[Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie]]

title: Feliks Sommer

Data i miejsce urodzenia: 1834 · Warszawa

Data i miejsce śmierci: 11 kwietnia 1921 · Warszawa

Miejsce spoczynku: cmentarz Powązkowski

Zawód, zajęcie: farmaceuta, lekarz

Alma Mater: Akademia Medyko-Chirurgiczna

Stanowisko: Ordynator

Pracodawca: Szpital Dzieciątka Jezus

Dzieci: Maria


text:
# Jackie Bradley Jr.
Jackie Bradley Jr. (ur. 19 kwietnia 1990) – amerykański baseballista występujący na pozycji zapolowego w Boston Red Sox.

## Przebieg kariery
Bradley studiował University of South Carolina, gdzie w latach 2009–2011 grał w drużynie uniwersyteckiej South Carolina Gamecocks, z którą w 2010 zwyciężył w College World Series i został wybrany najbardziej wartościowym zawodnikiem tych finałów. W 2011 wybrano go w pierwszej rundzie draftu z numerem 40. przez Boston Red Sox i początkowo występował w klubach farmerskich tego zespołu, między innymi w Salem Red Sox (Class A) i Portland Sea Dogs (Double-A).
W Major League Baseball zadebiutował 1 kwietnia 2013 jako lewozapolowy, w wygranym 8–2 meczu otwarcia nowego sezonu z New York Yankees na Yankee Stadium, w którym zaliczył RBI i zdobył dwa runy. 14 kwietnia 2015 w wygranym przez Red Sox 22–10 meczu z Seattle Mariners rozegranym na Fenway Park, zaliczył 5 odbić na 6 podejść, ustanawiając rekord klubowy, notując pięć extra base hits – dwa home runy i trzy double, ponadto zaliczył 7 RBI.
25 maja 2016 w spotkaniu z Colorado Rockies ustanowił rekord kariery, zaliczając przynajmniej jedno odbicie w 29 meczach z rzędu. W lipcu 2016 po raz pierwszy został wybrany do AL All-Star Team.
14 października 2018 w meczu nr 2 American League Championship Series, w których Red Sox mierzyli się z obrońcą tytułu mistrzowskiego Houston Astros, Bradley zaliczył trzy RBI, w tym RBI double w trzeciej zmianie, dzięki któremu Boston wyszedł na prowadzenie 5–4 i ostatecznie wygrał 7–5. W meczu nr 3 zdobył grand slama w pierwszej połowie ósmej zmiany, podwyższając wynik spotkania na 8–2. W meczu nr 4 zdobył dwupunktowego home runa w pierwszej połowie szóstej zmiany przy stanie 4–5 dla Astros. W całej serii Bradley zaliczył 9 RBI i został wybrany najbardziej wartościowym zawodnikiem ALCS. W 2018 otrzymał po raz pierwszy w swojej karierze Gold Glove Award.

## Nagrody i wyróżnienia
| Nagroda/wyróżnienie      | Lata | Źródło |
| All-Star                 | 2016 | [ 7 ]  |
| ALCS MVP                 | 2018 | [ 8 ]  |
| Gold Glove Award         | 2018 | [ 9 ]  |
| Zwycięzca w World Series | 2018 | [ 10 ] |

title: Jackie Bradley Jr.

wikitext:
{{Baseballista infobox
 |imię i nazwisko         = Jackie Bradley Jr.
 |imię i nazwisko org     =
 |grafika                 = Jackie Bradley, Jr. on April 3, 2014.jpg
 |opis grafiki            =
 |numer                   = #19
 |klub                    = [[Boston Red Sox]]
 |pozycja                 = [[zapolowy]]
 |pełne imię i nazwisko   =
 |pseudonim               =
 |data urodzenia          = 19 kwietnia 1990
 |miejsce urodzenia       = [[Prince George (Wirginia)|Prince George]]
 |data śmierci            =
 |miejsce śmierci         =
 |obywatelstwo            =
 |wzrost                  =
 |masa ciała              =
 |rzuca                   = prawą
 |odbija                  = lewą
 |debiut                  = 1 kwietnia 2013
 |debiut - zespół         =
 |ostatni występ          =
 |ostatni występ - zespół =
 |średnia uderzeń         = 0,236
 |RBI                     = 354
 |hits                    = 638
 |home runs               = 91
 |runs                    =
 |win-loss                =
 |ERA                     =
 |strikeouts              =
 |kariera klubowa         = {{baseballista infobox/lata|2013–|[[Boston Red Sox]]|}}
 |kariera menedżerska     =
 |stan na                 = koniec sezonu 2019
 |commons                 =
 |www                     =
}}
'''Jackie Bradley Jr.''' (ur. [[19 kwietnia]] [[1990]]) – amerykański baseballista występujący na pozycji [[Zapolowy|zapolowego]] w [[Boston Red Sox]].

== Przebieg kariery ==
Bradley studiował [[University of South Carolina]], gdzie w latach 2009–2011 grał w drużynie uniwersyteckiej [[South Carolina Gamecocks]], z którą w 2010 zwyciężył w [[College World Series]] i został wybrany najbardziej wartościowym zawodnikiem tych finałów<ref>{{cytuj stronę |url=http://www.gamecocksonline.com/sports/m-basebl/mtt/bradleyjr_jackie00.html |tytuł=Jackie Bradley, Jr Profile |opublikowany=gamecocksonline.com |data dostępu=2013-04-01 |język=en |archiwum=https://web.archive.org/web/20130224072405/http://www.gamecocksonline.com/sports/m-basebl/mtt/bradleyjr_jackie00.html |zarchiwizowano=24 lutego 2013 }}</ref>. W 2011 wybrano go w pierwszej rundzie draftu z numerem 40. przez Boston Red Sox i początkowo występował w [[Klub farmerski|klubach farmerskich]] tego zespołu, między innymi w Salem Red Sox ([[Minor League Baseball#Poziomy Minor League Baseball|Class A]]) i Portland Sea Dogs ([[Minor League Baseball#Poziomy Minor League Baseball|Double-A]])<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.baseball-reference.com/minors/player.cgi?id=bradle000jac |tytuł=Jackie Bradley Jr. Minor Stats |opublikowany=baseball-reference.com |data dostępu=2013-04-01 |język=en }}</ref>.

W [[Major League Baseball]] zadebiutował 1 kwietnia 2013 jako [[Zapolowy|lewozapolowy]], w wygranym 8–2 meczu otwarcia nowego sezonu z [[New York Yankees]] na [[Yankee Stadium]], w którym zaliczył [[Run batted in|RBI]] i zdobył dwa [[Run (baseball)|runy]]<ref>{{cytuj stronę|url=http://boston.redsox.mlb.com/mlb/gameday/index.jsp?gid=2013_04_01_bosmlb_nyamlb_1&mode=recap&c_id=bos |tytuł=Bradley's talent on display as pitching silences Yanks on Opening Day |opublikowany=redsox.com |data dostępu=2013-04-01 |język=en }}</ref><ref>{{cytuj stronę|url=http://boston.redsox.mlb.com/mlb/gameday/index.jsp?gid=2013_04_01_bosmlb_nyamlb_1#gid=2013_04_01_bosmlb_nyamlb_1&mode=box |tytuł=Red Sox 8, Yankees 2 |opublikowany=redsox.com |data dostępu=2013-04-01 |język=en }}</ref>. 14 kwietnia 2015 w wygranym przez Red Sox 22–10 meczu z [[Seattle Mariners]] rozegranym na [[Fenway Park]], zaliczył 5 [[Uderzenie (baseball)|odbić]] na 6 [[At bat|podejść]], ustanawiając rekord klubowy, notując pięć [[extra base hit]]s – dwa home runy i trzy [[Double (baseball)|double]], ponadto zaliczył 7 RBI<ref>{{cytuj stronę |url=http://m.mlb.com/news/article/143356616/red-soxs-jackie-bradley-jr-has-seven-rbi-day |tytuł=No. 9 hitter: 5 extra-base hits, 7 RBIs |opublikowany=mlb.com |data dostępu=2015-08-15 |język=en }}</ref>.

25 maja 2016 w spotkaniu z [[Colorado Rockies]] ustanowił rekord kariery, zaliczając przynajmniej jedno [[Uderzenie (baseball)|odbicie]] w 29 meczach z rzędu<ref>{{cytuj stronę |url=http://m.redsox.mlb.com/news/article/180244654/red-soxs-bradley-has-29-game-hitting-streak |tytuł=Bradley extends hitting streak to 29 games |opublikowany=redsox.mlb.com |język=en |data dostępu=2016-05-26}}</ref>. W lipcu 2016 po raz pierwszy został wybrany do AL All-Star Team<ref name="allstar">{{cytuj stronę |url=http://m.mlb.com/news/article/188099646/red-sox-have-six-2016-all-stars/ |tytuł=Red Sox sending 6 (4 starters) to All-Star Game |opublikowany=mlb.com |język=en |data dostępu=2016-07-09 }}</ref>.

14 października 2018 w meczu nr 2 [[American League Championship Series]], w których Red Sox mierzyli się z obrońcą tytułu mistrzowskiego [[Houston Astros]], Bradley zaliczył trzy [[Run batted in|RBI]], w tym RBI [[Double (baseball)|double]] w trzeciej [[Innings|zmianie]], dzięki któremu Boston wyszedł na prowadzenie 5–4 i ostatecznie wygrał 7–5. W meczu nr 3 zdobył [[Grand slam (baseball)|grand slama]] w pierwszej połowie ósmej zmiany, podwyższając wynik spotkania na 8–2. W meczu nr 4 zdobył dwupunktowego [[home run]]a w pierwszej połowie szóstej zmiany przy stanie 4–5 dla Astros. W całej serii Bradley zaliczył 9 RBI i został wybrany [[League Championship Series Most Valuable Player Award|najbardziej wartościowym]] zawodnikiem ALCS<ref name="alcsmvp">{{cytuj stronę |url=https://www.mlb.com/news/jackie-bradley-jr-named-alcs-mvp/c-298332776 |tytuł=JBJ's 9 RBIs vs. Astros earn him ALCS MVP |opublikowany=mlb.com |język=en |data dostępu=2018-10-20}}</ref>. W 2018 otrzymał po raz pierwszy w swojej karierze [[Rawlings Gold Glove Award|Gold Glove Award]]<ref name="glove">{{cytuj stronę |url=https://www.mlb.com/news/betts-bradley-kinsler-win-gold-glove-awards/c-300231828 |tytuł=Mookie, JBJ, Kinsler win Gold Glove Awards |opublikowany=mlb.com |język=en |data dostępu=2018-11-16}}</ref>.

== Nagrody i wyróżnienia ==
{| class="wikitable" style="text-align:left"
|- style="background-color:gainsboro"
|'''Nagroda/wyróżnienie'''||'''Lata''' ||'''Źródło'''
|- style="background-color:#FAFAFA"
| [[Mecz Gwiazd MLB|All-Star]] ||[[MLB All-Star Game 2016|2016]]||<ref name="allstar"/>
|- style="background-color:#FAFAFA"
| [[League Championship Series Most Valuable Player Award|ALCS MVP]] ||2018||<ref name="alcsmvp"/>
|- style="background-color:#FAFAFA"
| [[Rawlings Gold Glove Award|Gold Glove Award]] ||2018||<ref name="glove"/>
|- style="background-color:#FAFAFA"
|Zwycięzca w [[World Series]] ||2018||<ref>{{cytuj stronę |url=https://www.baseball-reference.com/postseason/2018_WS.shtml |tytuł=2018 World Series Boston Red Sox over Los Angeles Dodgers (4-1) |opublikowany=baseball-reference.com |język=en |data dostępu=2018-11-15}}</ref>
|}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{ALCS MVP}}
{{AL OF Gold Glove Award}}

{{SORTUJ:Bradley, Jackie Jr.}}
[[Kategoria:Amerykańscy baseballiści]]
[[Kategoria:Baseballiści Boston Red Sox]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1990]]

title: · Jackie Bradley Jr.

Data i miejsce urodzenia: 19 kwietnia 1990 · Prince George

Odbija: lewą

Rzuca: prawą

Debiut: 1 kwietnia 2013

title: Kariera klubowa

Lata: Kluby

Boston Red Sox

Kariera klubowa: Stan na koniec sezonu 2019.


text:
# Warduhi Wardanjan
Warduhi Wardanjan (orm. Վարդուհի Վարդանյան; ur. 27 czerwca 1976 w Erywaniu, zm. 10 października 2006 na drodze łączącej Sewan z Martuni) – radziecka i ormiańska wokalistka oraz anglistka.

## Życiorys
W 1986 roku została wokalistką w zespole Nairy Gurdżinjan. Kształciła się w liceum w Erywaniu, które ukończyła w 1992 roku, następnie od 1994 do 1999 roku studiowała na Erywański Państwowym Uniwersytecie Lingwistycznym im. W. J. Briusowa, a w 2003 roku ukończyła studia na Państwowym Konserwatorium w Erywaniu. Pracowała jako nauczycielka języka angielskiego.
W 2006 roku zginęła w wypadku samochodowym na drodze łączącej Sewan z Martuni. Została pochowana na cmentarzu Tochmach w Erywaniu.

## Dyskografia[1]
- Charrnaszpot (2007; pośmiertnie)
- Tolko ty (2007; pośmiertnie)
- 13 jerg nwirwac Warduhi Wardanjanin (2008; pośmiertnie)
- Imn jes (2011; pośmiertnie)

## Wybrane nagrody[1]
- Grand Prix na Międzynarodowym Konkursie w Swierdłowsku (1994)
- tytuł najlepszej śpiewaczki Armenii (1999, 2006)
- II miejsce na Słowiańskim Bazarze (2000)

title: Warduhi Wardanjan

wikitext:
{{Artysta muzyczny infobox
 |nazwa                 = Warduhi Wardanjan
 |nazwa oryginalna      = Վարդուհի Վարդանյան
 |zdjęcie               =
 |opis zdjęcia          =
 |alt zdjęcia           =
 |imię i nazwisko       =
 |pseudonim             =
 |data urodzenia        = 27 czerwca 1976
 |miejsce urodzenia     = [[Erywań]]
 |data śmierci          = 10 października 2006
 |miejsce śmierci       = droga łącząca [[Sewan (miasto)|Sewan]] i [[Martuni]]
 |instrument            =
 |typ głosu             =
 |gatunek               =
 |zawód                 = wokalistka, nauczycielka
 |aktywność             = 1986–2006
 |wydawnictwo           =
 |powiązania            =
 |współpracownicy       =
 |wyróżniony instrument =
 |zespół                =
 |odznaczenia           =
 |faksymile             =
 |opis faksymile        =
 |commons               =
 |www                   =
}}

'''Warduhi Wardanjan''' ({{w języku|hy|Վարդուհի Վարդանյան}}; ur. [[27 czerwca]] [[1976]] w [[Erywań|Erywaniu]], zm. [[10 października]] [[2006]] na drodze łączącej [[Sewan (miasto)|Sewan]] z [[Martuni]]) – radziecka i ormiańska wokalistka oraz anglistka.

== Życiorys ==
W 1986 roku została wokalistką w zespole Nairy Gurdżinjan. Kształciła się w liceum w [[Erywań|Erywaniu]], które ukończyła w 1992 roku, następnie od 1994 do 1999 roku studiowała na [[Erywański Państwowy Uniwersytet Lingwistyczny im. W. J. Briusowa|Erywański Państwowym Uniwersytecie Lingwistycznym im. W. J. Briusowa]], a w 2003 roku ukończyła studia na [[Państwowe Konserwatorium w Erywaniu|Państwowym Konserwatorium w Erywaniu]]. Pracowała jako nauczycielka [[język angielski|języka angielskiego]]<ref name="zark">{{Cytuj |url= https://zarkfoundation.com/library/%d5%be%d5%a1%d6%80%d5%a4%d5%b8%d6%82%d5%b0%d5%ab-%d5%be%d5%a1%d6%80%d5%a4%d5%a1%d5%b6%d5%b5%d5%a1%d5%b6/ |tytuł=Վարդուհի Վարդանյան |opublikowany=zarkfoundation.com |język=hy}}</ref>.

W 2006 roku zginęła w wypadku samochodowym na drodze łączącej [[Sewan (miasto)|Sewan]] z [[Martuni]]<ref name="a1">{{Cytuj |url= https://a1plus.am/hy/article/15461 |tytuł=ՄԱՀԱՑԵԼ Է ԵՐԳՉՈՒՀԻ ՎԱՐԴՈՒՀԻ ՎԱՐԴԱՆՅԱՆԸ |opublikowany=a1plus.am |data=2006-10-10 |język=hy}}</ref>. Została pochowana na cmentarzu Tochmach w Erywaniu<ref name="hush">{{Cytuj |url= https://hush.am/index.php?route=product/hush&grave_id=hush79caa078af61b5a |tytuł=Վարդուհի Վարդանյան Ռուբենի |opublikowany=hush.am}}</ref>.

== Dyskografia{{r|zark}} ==
* ''[[Charrnaszpot]]'' (2007; pośmiertnie)
* ''[[Tolko ty]]'' (2007; pośmiertnie)
* ''[[13 jerg nwirwac Warduhi Wardanjanin]]'' (2008; pośmiertnie)
* ''[[Imn jes]]'' (2011; pośmiertnie)

== Wybrane nagrody{{r|zark}} ==
* Grand Prix na Międzynarodowym Konkursie w [[Swierdłowsk]]u (1994)
* tytuł najlepszej śpiewaczki Armenii (1999, 2006)
* II miejsce na [[Słowiański Bazar|Słowiańskim Bazarze]] (2000)

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Wardanjan, Warduhi}}
[[Kategoria:Urodzeni w 1976]]
[[Kategoria:Zmarli w 2006]]
[[Kategoria:Radzieckie wokalistki]]
[[Kategoria:Ormiańskie wokalistki]]
[[Kategoria:Ormiańscy nauczyciele]]
[[Kategoria:Ormiańscy naukowcy]]
[[Kategoria:Angliści]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Erywaniu]]
[[Kategoria:Absolwenci uczelni w Armenii]]
[[Kategoria:Ofiary wypadków drogowych]]

title: Warduhi WardanjanՎարդուհի Վարդանյան

Data i miejsce urodzenia: 27 czerwca 1976 · Erywań

Data i miejsce śmierci: 10 października 2006 · droga łącząca Sewan i Martuni

Zawód: wokalistka, nauczycielka


text:
# Isack Hadjar
Isack Alexandre Hadjar (ur. 28 września 2004 w Paryżu) – francuski kierowca Formuły 1 pochodzenia algierskiego startujący od sezonu 2025 dla zespołu Racing Bulls. Isack reprezentuje w wyścigach Formuły 1 Francję, pomimo tego że jego rodzina ma pełne obywatelstwo algierskie.

## Kariera
Isack rozpoczął swoją karierę wyścigową w wieku 7 lat. Młody Francuz kartingiem wypracował sobie drogę do w Brytyjskiego Ginetta Junior Winter 2018. Występ Hadjara w tym weekendzie wyścigowym, dał mu przepustkę do Francuskiej Formuły 4, gdzie Francuz osiągnął trzecie miejsce w tabeli w swoim pierwszym sezonie występowania w niej (2019).

### Formuła 3
W 2022 po występach w regionalnych F3, Isack wywalczył awans do Formuły 3. Występował tam w barwach Hitech Grand Prix, gdzie był wspierany przez Red Bull. W tej serii osiągnął czwartą lokatę. Pozwoliło to Hadjarowi zdobyć miejsce w Formule 2, gdzie kontynuował reprezentowanie brytyjskiego zespołu. W tym samym sezonie stał się również rezerwowym kierowcą zespołów Scuderia AlphaTauri i Oracle Red Bull.

### Formuła 2
W debiutanckim sezonie 2023 zajął czternaste miejsce, raz stając na podium. Podczas wyścigu na torze Zandvoort został sklasyfikowany na pierwszym miejscu, ale wyścig odwołano po 2 okrążeniach, przez co nie przyznano kierowcom punktów.  Po sezonie odszedł z ekipy Hitech, podpisując kontrakt z Campos Racing. Drugi sezon w F2 był dużo lepszy dla Hadjara. Swój pierwszy wyścig w F2 wygrał podczas 4. rundy na torze Imola. W całym sezonie siedmiokrotnie stawał na podium, z czego cztery razy na pierwszym miejscu. Zdobył 165 punktów co dało mu wicemistrzostwo Formuły 2.

### Formuła 1
Jeszcze w czasie występów w Formule 2, Hadjar brał udział w weekendzie wyścigowym F1. Jako kierowca testowy 27 października 2023 roku prowadził bolid AlphaTauri w piątkowym treningu podczas Grand Prix Miasta Meksyk, zajmując miejsce Yukiego Tsunody. W sezonie 2024 dwukrotnie brał udział w treningach, podczas Grand Prix Wielkiej Brytanii (w miejsce Sergio Péreza) i Grand Prix Abu Zabi (zastępując Maxa Verstappena). Pod koniec 2024 roku zespół Visa Cash App Racing Bulls F1 Team ogłosił Hajdara swoim kierowcą na sezon 2025. Podczas okrążenia formującego przed swoim pierwszy wyścigiem o Grand Prix Australii, rozbił swój bolid. Stąd pierwszy raz wystartował w drugiej rundzie w Chinach. Pierwsze punkty zdobył w Japonii, podczas trzeciej rundy mistrzostw świata.

## Wyniki
| Legenda oznaczeń w tabelach wyników Wyświetl szablon na nowej stronie | Legenda oznaczeń w tabelach wyników Wyświetl szablon na nowej stronie                                                                     |
| Oznaczenie                                                            | Wyjaśnienie                                                                                |
| --------------------------------------------------------------------- | ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| Złoty                                                                 | Zwycięzca lub mistrzostwo                                                                                |
| Srebrny                                                               | 2. miejsce lub wicemistrzostwo                                                                                |
| Brązowy                                                               | 3. miejsce lub II wicemistrzostwo                                                                                |
| Zielony                                                               | Ukończył, punktował (w klasyfikacji generalnej, gdy zdobył co najmniej jeden punkt na przestrzeni sezonu, poza trzema powyższymi opcjami) |
| Niebieski                                                             | Ukończył, nie punktował (w klasyfikacji generalnej, gdy nie zdobył co najmniej jednego punktu na przestrzeni sezonu)                      |
| Czerwony                                                              | Nie zakwalifikował się (NZ)                                                                                |
| Czerwony                                                              | Nie prekwalifikował się (NPK)                                                                                |
| Różowy                                                                | Nie ukończył (NU)                                                                                |
| Różowy                                                                | Niesklasyfikowany (NS) (w klasyfikacji generalnej, gdy nie został sklasyfikowany w żadnym wyścigu sezonu)                                 |
| Czarny                                                                | Zdyskwalifikowany (DK)                                                                                |
| Czarny                                                                | Wykluczony (WYK/EX)                                                                                |
| Biały                                                                 | Nie wystartował (NW)                                                                                |
| Biały                                                                 | Kontuzjowany (K/INJ)                                                                                |
| Biały                                                                 | Wyścig odwołany (OD/C)                                                                                |
| Bez koloru                                                            | Został wycofany (WYC/WD)                                                                                |
| Bez koloru                                                            | Nie przybył (NP/DNA)                                                                                |
| Bez koloru                                                            | Nie brał udziału w treningach (NT/DNP)                                                                                |
| Bez koloru                                                            | Nie został zgłoszony (–)                                                                                |
| Pogrubienie                                                           | Start z pole position                                                                                |
| Kursywa                                                               | Najszybsze okrążenie wyścigu                                                                                |
| †                                                                     | Nie ukończył, ale jego rezultat został zaliczony ze względu na przejechanie więcej niż 90% dystansu wyścigu.                              |
| *                                                                     | Sezon w trakcie                                                                                |
| 1/2/3                                                                 | Punktowana pozycja w sprincie                                                                                |
| Lista systemów punktacji Formuły 1                                    |                                                                                |

### Podsumowanie[6]
| Sezon | Seria                                  | Zespół                             | Starty | P1 | PP | NO | Podia | Punkty | Miejsce |
| ----- | -------------------------------------- | ---------------------------------- | ------ | -- | -- | -- | ----- | ------ | ------- |
| 2018  | Ginetta Junior Winter Championship     |                                    | 3      | 0  | 0  | 0  | 0     | 0      | NS      |
| 2019  | Francuska Formuła 4                    | FFSA Academy                       | 20     | 1  | 0  | 1  | 2     | 118    | 7       |
| 2020  | Formuła 4 ZEA                          | 3Y Technology                      | 8      | 0  | 0  | 0  | 0     | 56     | 11      |
| 2020  | Francuska Formuła 4                    | FFSA Academy                       | 21     | 3  | 2  | 6  | 11    | 233    | 3       |
| 2021  | Formula Regional European Championship | R-ace GP                           | 20     | 2  | 1  | 3  | 5     | 166    | 5       |
| 2021  | Azjatycka Formuła 3                    | Evans GP                           | 9      | 0  | 0  | 1  | 5     | 95     | 6       |
| 2022  | Formula Regional Asian Championship    | Hitech Grand Prix                  | 15     | 2  | 1  | 2  | 5     | 134    | 3       |
| 2022  | Formuła 3                              | Hitech Grand Prix                  | 18     | 3  | 1  | 2  | 5     | 123    | 4       |
| 2023  | Formuła 2                              | Hitech Grand Prix                  | 26     | 1  | 0  | 1  | 2     | 55     | 14      |
| 2024  | Formuła 2                              | Campos Racing                      | 24     | 4  | 1  | 1  | 7     | 165    | 2       |
| 2025  | Formuła 1                              | Visa Cash App Racing Bulls F1 Team | 14     | 0  | 0  | 0  | 0     | 22*    | 13*     |

title: Isack Hadjar

wikitext:
{{Kierowca infobox
 |imię i nazwisko       = Isack Hadjar
 |zdjęcie               = Isack Hadjar 2022.JPG
 |opis zdjęcia          = Isack Hadjar (2022)
 |kraj                  = FRA
 |pochodzenie           = ALG
 |data urodzenia        = [[28 września]] [[2004]]
 |miejsce urodzenia     = [[Paryż]]
 |data śmierci          =
 |miejsce śmierci       =
 |sukcesy               = 2020: {{trofeum|medal numer|brązowy}} [[Francuska Formuła 4]]
2022: {{trofeum|medal numer|brązowy}} [[Formula Regional Asian Championship]]
2024:  {{trofeum|medal numer|srebrny}} [[Formuła 2]]
 |sezon rok             = 2025
 |sezon artykuł         = Formu%C5%82a_1_Sezon_2025
 |sezon seria           = [[Formuła 1]]
 |sezon zespół          = [[Racing Bulls]]
 |sezon samochód        = [[Racing Bulls VCARB 02]]
 |sezon motocykl        =
 |sezon numer           = 6
 |sezon pilot           =
 |sezon partnerzy       = [[Liam Lawson]]
 |commons               = Category:Isack Hadjar
 |wikiquote             =
 |www                   =
}}
'''Isack Alexandre Hadjar''' (ur. [[28 września]] [[2004]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Isack Hadjar |data dostępu = 2023-01-26 |opublikowany = FIA Formula 3 |url = https://www.fiaformula3.com/Drivers/1404/Isack-Hadjar |język = en}}</ref> w [[Paryż]]u<ref>{{Cytuj |tytuł = Présentation Pilote |data dostępu = 2023-01-26 |opublikowany = Isack Hadjar |url = https://isackhadjar.com/about-me/ |język = fr}}</ref>) – [[Francja|francuski]] [[kierowca]] [[Formuła 1|Formuły 1]]<ref>{{Cytuj |tytuł = All the driver and team line-ups confirmed |data dostępu = 2025-03-23 |opublikowany = Formula 1® - The Official F1® Website |url = https://www.formula1.com/en/latest/article/2025-f1-grid-all-the-driver-and-team-line-ups-confirmed-so-far.7yijhWBNHjqKwHTRFEMZUa |język = en}}</ref> pochodzenia [[Algieria|algierskiego]] startujący od sezonu 2025 dla zespołu [[Racing Bulls]]. Isack reprezentuje w wyścigach Formuły 1 Francję, pomimo tego że jego rodzina ma pełne obywatelstwo algierskie.

== Kariera ==
Isack rozpoczął swoją karierę wyścigową w wieku 7 lat. Młody Francuz kartingiem wypracował sobie drogę do w Brytyjskiego Ginetta Junior Winter 2018. Występ Hadjara w tym weekendzie wyścigowym, dał mu przepustkę do [[Francuska Formuła 4|Francuskiej Formuły 4]], gdzie Francuz osiągnął trzecie miejsce w tabeli w swoim pierwszym sezonie występowania w niej (2019).

=== Formuła 3 ===
W 2022 po występach w regionalnych F3, Isack wywalczył awans do [[Formuła 3|Formuły 3]]. Występował tam w barwach [[Hitech Racing|Hitech Grand Prix]], gdzie był wspierany przez [[Red Bull (przedsiębiorstwo)|Red Bull]]. W tej serii osiągnął czwartą lokatę. Pozwoliło to Hadjarowi zdobyć miejsce w [[Formuła 2|Formule 2]], gdzie kontynuował reprezentowanie brytyjskiego zespołu. W tym samym sezonie stał się również rezerwowym kierowcą zespołów [[Scuderia AlphaTauri]] i [[Red Bull Racing|Oracle Red Bull]].

=== Formuła 2 ===
W debiutanckim [[Formuła 2 Sezon 2023|sezonie 2023]] zajął czternaste miejsce, raz stając na podium. Podczas wyścigu na torze [[Circuit Zandvoort|Zandvoort]] został sklasyfikowany na pierwszym miejscu, ale wyścig odwołano po 2 okrążeniach, przez co nie przyznano kierowcom punktów<ref>{{Cytuj |autor = Julia Żurakowska |tytuł = F2: Isack Hadjar zwycięzcą odwołanego sprintu na Zandvoort |data = 2023-08-26 |data dostępu = 2025-08-09 |opublikowany = motohigh.pl |url = https://motohigh.pl/2023/08/26/f2-holandia-sprint-2023-wyniki-analiza-zwyciezca/}}</ref>.  Po sezonie odszedł z ekipy Hitech, podpisując kontrakt z [[Campos Racing]]. Drugi sezon w F2 był dużo lepszy dla Hadjara. Swój pierwszy wyścig w F2 wygrał podczas 4. rundy na torze Imola. W całym sezonie siedmiokrotnie stawał na podium, z czego cztery razy na pierwszym miejscu. Zdobył 165 punktów co dało mu wicemistrzostwo Formuły 2.

=== Formuła 1 ===
Jeszcze w czasie występów w Formule 2, Hadjar brał udział w weekendzie wyścigowym F1. Jako kierowca testowy 27 października 2023 roku prowadził bolid AlphaTauri w piątkowym treningu podczas [[Grand Prix Miasta Meksyk 2023|Grand Prix Miasta Meksyk]], zajmując miejsce [[Yūki Tsunoda|Yukiego Tsunody]]. W sezonie 2024 dwukrotnie brał udział w treningach, podczas [[Grand Prix Wielkiej Brytanii 2024|Grand Prix Wielkiej Brytanii]] (w miejsce [[Sergio Pérez|Sergio Péreza]]) i [[Grand Prix Abu Zabi 2024|Grand Prix Abu Zabi]] (zastępując [[Max Verstappen|Maxa Verstappena]]). Pod koniec 2024 roku zespół [[Racing Bulls|Visa Cash App Racing Bulls F1 Team]] ogłosił Hajdara swoim kierowcą na sezon 2025<ref>{{Cytuj |tytuł = Racing Bulls potwierdza angaż Isacka Hadjara na sezon 2025 - Wyprzedź Mnie! |data = 2024-12-20 |data dostępu = 2025-08-09 |opublikowany = f1wm.pl |url = https://f1wm.pl/news/56372}}</ref>. Podczas okrążenia formującego przed swoim pierwszy wyścigiem o Grand Prix Australii, rozbił swój bolid. Stąd pierwszy raz wystartował w drugiej rundzie w [[Grand Prix Chin 2025|Chinach]]. Pierwsze punkty zdobył w [[Grand Prix Japonii 2025|Japonii]], podczas trzeciej rundy mistrzostw świata.

== Wyniki ==
{{Sporty motorowe/Oznaczenia}}

=== Podsumowanie<ref>{{Cytuj |tytuł = Isack Hadjar |data dostępu = 2023-01-26 |opublikowany = www.driverdb.com |url = https://www.driverdb.com/drivers/isack-hadjar/}}</ref> ===
{| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align:center"
|+
!Sezon
!Seria
!Zespół
!Starty
!{{Tooltip|P1|Zwycięstwa}}
![[Pole position|PP]]
!{{Tooltip|NO|Najszybsze okrążenia}}
!Podia
!Punkty
!Miejsce
|-
!2018
| align="left" |[[Ginetta Junior Winter Championship]]
|
|3
|0
|0
|0
|0
|0
| style="background:#FFCFFF" |NS
|-
!2019
| align="left" |[[Francuska Formuła 4]]
| align="left" |[[FFSA Academy]]
|20
|1
|0
|1
|2
|118
| style="background:#DFFFDF" |7
|-
! rowspan="2" |2020
| align="left" |[[Formuła 4 ZEA]]
| align="left" |[[3Y Technology]]
|8
|0
|0
|0
|0
|56
| style="background:#DFFFDF" |11
|-
| align="left" |[[Francuska Formuła 4]]
| align="left" |[[FFSA Academy]]
|21
|3
|2
|6
|11
|233
| style="background:#FFDF9F" |'''3'''
|-
! rowspan="2" |2021
| align="left" |[[Formula Regional European Championship]]
| align="left" |[[R-ace GP]]
|20
|2
|1
|3
|5
|166
| style="background:#DFFFDF" |5
|-
| align="left" |[[Azjatycka Formuła 3]]
| align="left" |[[Evans GP]]
|9
|0
|0
|1
|5
|95
| style="background:#DFFFDF" |6
|-
! rowspan="2" |2022
| align="left" |[[Formula Regional Asian Championship]]
| rowspan="2" align="left" |[[Hitech Racing|Hitech Grand Prix]]
|15
|2
|1
|2
|5
|134
| style="background:#FFDF9F" |'''3'''
|-
| align="left" |[[Formuła 3]]
|18
|3
|1
|2
|5
|123
| style="background:#DFFFDF" |4
|-
!2023
| align="left" |[[Formuła 2]]
| align="left" |[[Hitech Racing|Hitech Grand Prix]]
| 26
| 1
| 0
| 1
| 2
| 55
| 14
|-
!2024
| align="left" |[[Formuła 2]]
| align="left" |[[Campos Racing]]
| 24
| 4
| 1
| 1
| 7
| 165
| style="background:#DFDFDF"| '''2'''
|-
!2025
| align="left" |[[Formuła 1]]
| align="left" |[[Racing Bulls|Visa Cash App Racing Bulls F1 Team]]
|14
|0
|0
|0
|0
|22*
|13*
|}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Urodzeni w 2004]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Paryżu]]
[[Kategoria:Francuscy kierowcy Formuły 2]]
[[Kategoria:Francuscy kierowcy Formuły 1]]
[[Kategoria:Kierowcy Racing Bulls w Formule 1]]

title: Isack Hadjar

Państwo: Francja

Pochodzenie: Algieria

Data i miejsce urodzenia: 28 września 2004 · Paryż

Seria: Formuła 1

Zespół: Racing Bulls

Samochód: Racing Bulls VCARB 02

Partnerzy: Liam Lawson


text:
# W Polach
W Polach – część wsi Suchy Grunt w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie dąbrowskim, w gminie Szczucin.
W latach 1975–1998 W Polach położone było w województwie tarnowskim.

title: W Polach

wikitext:
{{Polska miejscowość infobox
 |nazwa                  = W Polach
 |rodzaj miejscowości    = część wsi
 |zdjęcie                =
 |opis zdjęcia           =
 |alt zdjęcia            =
 |województwo            = małopolskie
 |powiat                 = [[Powiat dąbrowski|dąbrowski]]
 |gmina                  = [[Szczucin (gmina)|Szczucin]]
 |sołectwo               =
 |miejscowość podstawowa = [[Suchy Grunt (województwo małopolskie)|Suchy Grunt]]
 |wysokość               =
 |liczba ludności        =
 |rok                    =
 |strefa numeracyjna     = 14
 |kod pocztowy           = 33-230{{r|poczta}}
 |tablice rejestracyjne  = KDA
 |SIMC                   = 0831132
 |kod mapy               = Szczucin (gmina)
 |współrzędne            = 50°15'49"N 21°08'42"E<ref name="prng">{{PRNG Miejscowości|189369|data=2023-11-05}}</ref>
 |commons                =
 |www                    =
}}
'''W Polach''' – część [[wieś|wsi]] [[Suchy Grunt (województwo małopolskie)|Suchy Grunt]] w [[Polska|Polsce]], położona w [[województwo małopolskie|województwie małopolskim]], w [[powiat dąbrowski|powiecie dąbrowskim]], w [[Szczucin (gmina)|gminie Szczucin]]{{r|Dz.U. 29/2013|teryt}}.

[[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] W Polach położone było w [[województwo tarnowskie|województwie tarnowskim]].

== Zobacz też ==
* [[W Polu]], [[Na Polu]], [[Na Polach]]
* [[W polu]]

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name = "Dz.U. 29/2013">Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ({{Dziennik Ustaw|2013|200}})</ref>

<ref name = "teryt">{{cytuj stronę| url = http://www.stat.gov.pl/broker/access/performSearch.jspa?searchString=W%20Polach&level=miejscSkl&wojewodztwo=392&powiat=7602&gmina=8109&miejscowosc=29934&advanced=true|tytuł=TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju)|opublikowany=Główny Urząd Statystyczny|data dostępu=2015-11-18}}</ref>

<ref name=poczta>{{Poczta Polska|2013|s=1217|data dostępu=2020-12-22}}</ref>
}}

{{Gmina Szczucin}}

[[Kategoria:Suchy Grunt (województwo małopolskie)]]

title: W Polach

Państwo: Polska

Województwo: małopolskie

Powiat: dąbrowski

Gmina: Szczucin

Część miejscowości: Suchy Grunt

Tablice rejestracyjne: KDA


text:
# Bunker Hill (Oregon)
Bunker Hill – jednostka osadnicza w Stanach Zjednoczonych, w stanie Oregon, w hrabstwie Coos.

title: Bunker Hill (Oregon)

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Bunker Hill
 |nazwa oryginalna             =
 |rodzaj miasta                = CDP
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             = Bunker Hill
 |państwo                      = Stany Zjednoczone
 |1. jednostka administracyjna = {{Państwo|Oregon}}
 |2. jednostka administracyjna = [[Hrabstwo Coos (Oregon)|Coos]]
 |kod statystyczny             = [[Federal Information Processing Standard|FIPS]]: 41-09600
[[Geographic Names Information System|GNIS]] ID: 1136106
 |stanowisko zarządzającego    = Mayor
 |zarządzający                 =
 |powierzchnia                 = 3,78
 |wysokość                     = 21
 |rok                          = 2010
 |liczba ludności              =
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             = 541
 |kod pocztowy                 = 97420
 |tablice rejestracyjne        =
 |strefa czasowa               = [[UTC-08:00]]
[[UTC-07:00]]
 |kod mapy                     = US-OR
 |współrzędne                  = 43°21′8″N 124°12′35″W
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Bunker Hill''' – jednostka osadnicza w [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]], w stanie [[Oregon]], w hrabstwie [[Hrabstwo Coos (Oregon)|Coos]].

[[Kategoria:CDP w stanie Oregon]]

title: Bunker Hill

Państwo: Stany Zjednoczone

Stan: Oregon

Hrabstwo: Coos


text:
# Autostrada A21 (Belgia)
Autostrada A21 (fla. Autosnelweg A21) – autostrada w Belgii w ciągu trasy europejskiej E34.
Autostrada łączy Antwerpię z miastem Turnhout i granicą Holandii, dzięki czemu umożliwia również dojazd do miasta Eindhoven.
Przejazd autostradą jest płatny tylko dla pojazdów o masie całkowitej przekraczającej 3,5 t. Opłata za przejechany kilometr waha się pomiędzy 0,07€ do 0,3€ (w zależności od ciężaru pojazdu). Dla innych pojazdów przejazd na całej długości jest bezpłatny.

title: Autostrada A21 (Belgia)

wikitext:
{{Inne znaczenia|2=[[Autostrada A21|inne artykuły o autostradach A21]]}}
{{Droga infobox
 |typ                      = A
 |kraj                     = B
 |numer                    = 21
 |tabliczka                = BE-A21.svg
 |zbudowano                =
 |długość                  = 45
 |1. jezdnia               =
 |1. jezdnia opis          =
 |w budowie                =
 |2. jezdnia               =
 |2. jezdnia opis          =
 |jednostki                = [[Podział administracyjny Belgii|prowincje]]
 |1. jednostka             = [[Antwerpia (prowincja)|Antwerpia]]
 |2. jednostka             =
 |3. jednostka             =
 |4. jednostka             =
 |5. jednostka             =
 |6. jednostka             =
 |7. jednostka             =
 |8. jednostka             =
 |9. jednostka             =
 |mapa                     = Snelweg A21 Belgie.png
 |podpis mapy              =
 |mapa szczegółowa         =
 |podpis mapy szczegółowej =
 |zdjęcie                  = E34A21gierle.jpg
 |podpis zdjęcia           =
 |przebieg określenie      =
 |trasa                    =
{{AS-węzeł|ok|WA||Knooppunt [[Ranst (Belgia)|Ranst]]|B-A|13|67}}{{AS-droga|E|313}}
{{AS-węzeł|ok|WB|19|[[Oelegem]]}}
{{AS-węzeł|ok|WB|20|[[Zoersel]]|B-N|14}}
{{AS-obiekt|ok|MOP1|Vorselaar}}
{{AS-węzeł|ok|WB|21|[[Lille (Belgia)|Lille]]|B-N|153}}
{{AS-węzeł|ok|WB|22|[[Beerse]]|B-N|132}}
{{AS-obiekt|ok|MOP2|Gierle}}
{{AS-węzeł|ok|WB|23|[[Turnhout]]-West|B-N|140}}
{{AS-węzeł|ok|WB|24|[[Turnhout]]-Centrumb|B-N|19}}
{{AS-obiekt|ok|MOP1|Oud-Turnhout}}
{{AS-węzeł|ok|WB|25|Oud-[[Turnhout]]|B-N|18}}
{{AS-węzeł|ok|WB|26|[[Retie]]|B-N|118}}
{{AS-obiekt|ok|MOP1|Postel}}
{{AS-kreska|ok}}
{{AS-granica|ok|EU|B-NL|[[Postel]]|[[Het Goor]]}}
{{AS-kontynuacja|ok|mks=NL|A|67|e=34}}
 |commons                  = Category:A21 (Belgium)
 |wikinews                 =
 |www                      =
}}

[[Plik:BE-E34.svg|50px|left|E34]] '''Autostrada A21''' ([[Język flamandzki|fla.]] ''Autosnelweg A21'') – [[autostrada]] w [[Belgia|Belgii]] w ciągu trasy europejskiej [[E34 (trasa europejska)|E34]].

Autostrada łączy [[Antwerpia|Antwerpię]] z miastem [[Turnhout]] i granicą [[Holandia|Holandii]], dzięki czemu umożliwia również dojazd do miasta [[Eindhoven]].

Przejazd autostradą jest płatny tylko dla pojazdów o masie całkowitej przekraczającej 3,5 t. Opłata za przejechany kilometr waha się pomiędzy 0,07€ do 0,3€ (w zależności od ciężaru pojazdu). Dla innych pojazdów przejazd na całej długości jest bezpłatny.

{{Autostrady w Belgii}}

[[Kategoria:Autostrady w Belgii]]

Długość: 45 km

Prowincje: Antwerpia

granica państwa B-NL · Postel — Het Goor

A67E34: Holandia


text:
# Siergiej Mowsesjan
Siergiej Mowsesjan, orm. Սերգեյ Մովսեսյան (ur. 3 listopada 1978 w Tbilisi) – ormiański szachista reprezentujący w czasie swojej kariery również Gruzję, Czechy i Słowację, arcymistrz od 1997 roku.

## Kariera szachowa
Podobnie jak Tigran Petrosjan, urodził się w Gruzji w ormiańskiej rodzinie. W 1993 r. jego rodzina przeprowadziła się do Pardubic. W swoim dorobku posiada 2 medale mistrzostw Czech (srebrny w 1997 i złoty w 1998) oraz 2 mistrzostw Słowacji (złoty w 1995 i srebrny w 2002). W 1997 r. zwyciężył w turnieju Wichern Open w Hamburgu. Dwa lata później, w rozegranych w Las Vegas mistrzostwa świata systemem pucharowym odniósł życiowy sukces, awansując do ćwierćfinału (najlepszej ósemki świata), w którym przegrał z Władimirem Akopianem. W 2002 r. zdobył w Chanii tytuł mistrza Europy w szachach błyskawicznych oraz tytuł wicemistrza Europy w szachach szybkich, podzielił II miejsce w otwartych mistrzostwach Bośni i Hercegowiny w Neum oraz zajął I miejsce w silnie obsadzonym turnieju Bosna w Sarajewie (przed m.in. Aleksiejem Szyrowem, Ivanem Sokolovem, Aleksiejem Driejewem i Tejmurem Radżabowem), w kolejnych dwóch latach zajął w tym mieście II miejsca, natomiast w 2007 r. zwyciężył po raz drugi (przed Borki Predojeviciem, Ivanem Sokolovem i Aleksandrem Morozewiczem). Rok 2008 rozpoczął od zwycięstwa w turnieju Corus B w Wijk aan Zee, a następnie zdobył w Płowdiwie srebrny medal indywidualnych mistrzostw Europy. W 2012 r. podzielił I m. (wspólnie z Igorem Kurnosowem i Romainem Édouardem) w turnieju open w Biel.
W swojej karierze odniósł wiele zwycięstw w turniejach szachów szybkich, m.in. w Dreźnie i Pradze (w roku 1999) oraz w Warszawie (2004, memoriał Stanisława Gawlikowskiego).
Wielokrotny reprezentant Czech, Słowacji i Armenii w turniejach drużynowych, m.in.:
- ośmiokrotnie na olimpiadach szachowych (w latach 1998, 2000, 2002, 2004, 2008, 2010, 2012, 2014); medalista: wspólnie z drużyną – złoty (2012)[11],
- dwukrotnie na drużynowych mistrzostwach świata (w latach 2011, 2013); dwukrotny medalista: wspólnie z drużyną – złoty (2011) oraz indywidualnie – brązowy (2011 – na II szachownicy)[12],
- czterokrotnie na drużynowych mistrzostwach Europy (w latach 1997, 1999, 2011, 2013)[13].

W lipcu 2008 r. został pierwszym słowackim szachistą, który przekroczył granicę 2700 punktów rankingowych. Najwyższy ranking w dotychczasowej karierze osiągnął 1 stycznia 2009 r., z wynikiem 2751 zajmował wówczas 10. miejsce na światowej liście FIDE, jednocześnie zajmując 1. miejsce wśród słowackich szachistów.

## Życie prywatne
Żoną Siergieja Mowsesjana jest czeska arcymistrzyni, Petra Movsesjanová (z domu Krupková).

title: Siergiej Mowsesjan

wikitext:
{{Szachista infobox
 |imię i nazwisko      = Siergiej Mowsesjan
 |imię i nazwisko org  =
 |zdjęcie              = Sergei Movsesian 2013.jpg
 |opis zdjęcia         = Siergiej Mowsesjan, Warszawa 2013
 |alt zdjęcia          =
 |data urodzenia       = [[3 listopada]] [[1978]]
 |miejsce urodzenia    = [[Tbilisi]]
 |data śmierci         =
 |miejsce śmierci      =
 |obywatelstwo         = [[Gruzja]]
[[Armenia]]
[[Czechy]]
[[Słowacja]]
[[Armenia]]
 |tytuł szachowy       = [[arcymistrz]] (1997)
 |ranking FIDE         = '''2607''' (01.06.2022)
 |ranking krajowy FIDE = 9<ref>{{Cytuj stronę | url = https://ratings.fide.com/rankings.phtml?country=ARM | tytuł = Period: June 2022. Rank Armenia | data = 1 czerwca 2022 | opublikowany = Międzynarodowa Federacja Szachowa | data dostępu = 2022-06-10}}</ref>
 |FIDE Top 100         =
 |odznaczenia          =
 |commons              = category:Sergei Movsesian
 |wikicytaty           =
 |www                  =
}}
'''Siergiej Mowsesjan''', [[język ormiański|orm.]] Սերգեյ Մովսեսյան (ur. 3 listopada 1978 w [[Tbilisi]]) – [[Armenia|ormiański]] [[Szachy|szachista]] reprezentujący w czasie swojej kariery również Gruzję, Czechy<ref>[http://www.olimpbase.org/Elo/player/Movsesian,%20Sergei.html FIDE rating history :: Movsesian, Sergei]</ref> i Słowację, [[arcymistrz]] od 1997 roku.

== Kariera szachowa ==
Podobnie jak [[Tigran Petrosjan]], urodził się w [[Gruzja|Gruzji]] w ormiańskiej rodzinie. W 1993 r. jego rodzina przeprowadziła się do [[Pardubice|Pardubic]]. W swoim dorobku posiada 2 medale [[Mistrzostwa Czech w szachach|mistrzostw Czech]] (srebrny w 1997 i złoty w 1998)<ref>[http://old.chess.cz/www/souteze/mcr-muzi/historie.html Historie MČR mužů]</ref> oraz 2 mistrzostw Słowacji (złoty w 1995 i srebrny w 2002). W 1997 r. zwyciężył w turnieju ''Wichern Open'' w [[Hamburg]]u<ref>[http://www.teleschach.de/berichte/wichrn97.htm#runde9 4. Wichern - Open 1997]</ref>. Dwa lata później, w rozegranych w [[Las Vegas]] [[Mistrzostwa świata w szachach 1999|mistrzostwa świata systemem pucharowym]] odniósł życiowy sukces, awansując do ćwierćfinału (najlepszej ósemki świata), w którym przegrał z [[Wladimir Hakopian|Władimirem Akopianem]]<ref>[http://www.mark-weeks.com/chess/9899$wix.htm 1999 FIDE Knockout Matches]</ref>. W 2002 r. zdobył w [[Chania|Chanii]] tytuł mistrza Europy w [[szachy błyskawiczne|szachach błyskawicznych]] oraz tytuł wicemistrza Europy w [[szachy szybkie|szachach szybkich]]<ref>[http://szachowavistula.pl/vistula/chania02.htm Mistrzostwa Europy w szachach szybkich i błyskawicznych, Chania 2002]</ref>, podzielił II miejsce w [[System szwajcarski|otwartych]] mistrzostwach [[Bośnia i Hercegowina|Bośni i Hercegowiny]] w [[Neum]] oraz zajął I miejsce w silnie obsadzonym turnieju ''[[Bosna (turniej szachowy)|Bosna]]'' w [[Sarajewo|Sarajewie]] (przed m.in. [[Aleksiej Szyrow|Aleksiejem Szyrowem]], [[Ivan Sokolov|Ivanem Sokolovem]], [[Aleksiej Driejew|Aleksiejem Driejewem]] i [[Teymur Rəcəbov|Tejmurem Radżabowem]]), w kolejnych dwóch latach zajął w tym mieście II miejsca, natomiast w 2007 r. zwyciężył po raz drugi (przed [[Borki Predojević|Borki Predojeviciem]], Ivanem Sokolovem i [[Aleksander Moroziewicz|Aleksandrem Morozewiczem]])<ref>[http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=3890 Movsesian wins Bosna 2007 in Sarajevo]</ref>. Rok 2008 rozpoczął od zwycięstwa w turnieju ''[[Wijk aan Zee (turniej szachowy)|Corus]]'' B w [[Wijk aan Zee]]<ref>{{Cytuj stronę |url=http://www.tatasteelchess.com/history/recent/year/2008/standings/2 |tytuł=Corus Chess 2008 |data dostępu=2011-03-01 |archiwum=https://web.archive.org/web/20160810004155/http://www.tatasteelchess.com/history/recent/year/2008/standings/2 |zarchiwizowano=2016-08-10}}</ref>, a następnie zdobył w [[Płowdiw]]ie srebrny medal indywidualnych [[Mistrzostwa Europy w szachach|mistrzostw Europy]]<ref>[http://www.chessbase.de/nachrichten.asp?newsid=7694 Europameisterschaft 2008: Tag der Entscheidungen]</ref>. W 2012 r. podzielił I m. (wspólnie z [[Igor Kurnosow|Igorem Kurnosowem]] i [[Romain Édouard|Romainem Édouardem]]) w turnieju ''open'' w [[Biel (turniej szachowy)|Biel]].

W swojej karierze odniósł wiele zwycięstw w turniejach [[Szachy szybkie|szachów szybkich]], m.in. w [[Drezno|Dreźnie]] i [[Praga|Pradze]] (w roku 1999) oraz w [[Warszawa|Warszawie]] ([[2004]], [[memoriał Stanisława Gawlikowskiego]])<ref>[http://szachowavistula.pl/vistula/warszawa04gawlikowski.htm XXIII Memoriał Stanisława Gawlikowskiego]</ref>.

Wielokrotny reprezentant Czech, Słowacji i Armenii w turniejach drużynowych, m.in.:
* {{Uczestnik drużynowych zawodów szachowych|OL|1998|2000|2002|2004|2008|2010|2012|2014}}; medalista: wspólnie z drużyną – złoty (2012)<ref>[http://www.olimpbase.org/players/c0yckc6h.html OlimpBase]</ref>,
* {{Uczestnik drużynowych zawodów szachowych|DMŚ|2011|2013}}; dwukrotny medalista: wspólnie z drużyną – złoty (2011) oraz indywidualnie – brązowy (2011 – na II szachownicy)<ref>[http://www.olimpbase.org/playerst/c0yckc6h.html OlimpBase]</ref>,
* {{Uczestnik drużynowych zawodów szachowych|DME|1997|1999|2011|2013}}<ref>[http://www.olimpbase.org/playerse/c0yckc6h.html OlimpBase]</ref>.

W lipcu 2008 r. został pierwszym słowackim szachistą, który przekroczył granicę 2700 [[ranking szachowy|punktów rankingowych]]. Najwyższy ranking w dotychczasowej karierze osiągnął 1 stycznia 2009 r., z wynikiem 2751 zajmował wówczas 10. miejsce na światowej liście [[Międzynarodowa Federacja Szachowa|FIDE]], jednocześnie zajmując 1. miejsce wśród słowackich szachistów<ref>[http://ratings.fide.com/top_files.phtml?id=310204 Top lists records: Movsesian, Sergei]</ref>.

== Życie prywatne ==
Żoną Siergieja Mowsesjana jest czeska arcymistrzyni, [[Petra Movsesjanová]] (z domu Krupková)<ref>{{Cytuj stronę |url=http://www.geocities.com/siliconvalley/lab/7378/relative.htm |tytuł=Relatives and Spouses of Chess Masters |data dostępu=2014-08-03 |archiwum=https://web.archive.org/web/20140803230948/http://www.geocities.com/siliconvalley/lab/7378/relative.htm |zarchiwizowano=2014-08-03}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* [[ChessBase]] Megabase 2008
* {{fide2|id=310204|name=Movsesian, Sergei}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{partie|id=19920}}
* {{fide|id=310204}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Mowsesjan, Siergiej}}
[[Kategoria:Czescy szachiści]]
[[Kategoria:Gruzińscy arcymistrzowie szachowi]]
[[Kategoria:Ormiańscy szachiści]]
[[Kategoria:Słowaccy szachiści]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1978]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Tbilisi]]
[[Kategoria:Szachiści De Variant Breda]]
[[Kategoria:Szachiści ŠK Bosna Sarajewo]]
[[Kategoria:Szachiści OSG Baden-Baden]]
[[Kategoria:Szachiści ŠK Prievidza]]
[[Kategoria:Szachiści Reverté Albox]]
[[Kategoria:Szachiści CAC Beniaján]]
[[Kategoria:Szachiści Miednego Wsadnika Petersburg]]
[[Kategoria:Szachiści Mladosti Zagrzeb]]
[[Kategoria:Szachiści EES Koridalos]]
[[Kategoria:Szachiści Asnières – Le Grand Échiquier]]
[[Kategoria:Szachiści Inbestu Dunajov]]
[[Kategoria:Szachiści SF Berlin 1903]]
[[Kategoria:Szachiści Taflfélagið Hellir]]
[[Kategoria:Szachiści ŠK Pula]]
[[Kategoria:Szachiści Vandoeuvre-Echecs]]

title: · Siergiej Mowsesjan

Data i miejsce urodzenia: 3 listopada 1978 · Tbilisi

Obywatelstwo: Gruzja · Armenia · Czechy · Słowacja · Armenia

Tytuł szachowy: arcymistrz (1997)


text:
# Tablica paschalna
Tablica paschalna – używane w średniowieczu zestawienie świąt Wielkanocy, stanowiące podstawę do zestawienia kalendarza ruchomych świąt kościelnych.
Dane te układano w odpowiednie kolumny i opracowywano dla cykli lat mających nastąpić. Początkowo cykl ten zawierał 84 lata, a później rozwinięto go do 95 lat. Beda Czcigodny opracował tablice na 532 lata. Jest to cykl paschalny lub wielkanocny powstały z pomnożenia 19-letniego  cyklu księżycowego przez 28-letni cykl słoneczny (powstały z kombinacji 4-letniego cyklu roku przestępnego i 7 dni tygodnia). Bardzo popularne były tablice paschalne ułożone przez Dionizjusza Małego.
Pierwsza w Polsce tablica paschalna pochodziła z Fuldy i trafiła nad Wartę w latach 70. X wieku prawdopodobnie przez Czechy. W 1013 roku Rycheza, żona Mieszka II, przywiozła do Polski kolejną tablicę paschalną. Na tablicach paschalnych dokonywane były zapiski najstarszych polskich roczników: Rocznika Jordana i Rocznika Rychezy, także roczników późniejszych.

title: Tablica paschalna

wikitext:
'''Tablica paschalna''' – używane w średniowieczu zestawienie świąt [[Wielkanoc]]y, stanowiące podstawę do zestawienia kalendarza [[Święta ruchome|ruchomych świąt]] kościelnych.

Dane te układano w odpowiednie kolumny i opracowywano dla cykli lat mających nastąpić. Początkowo cykl ten zawierał 84 lata{{odn|Encyklopedia Katolicka|2010|s=1416}}, a później rozwinięto go do 95 lat{{odn|Encyklopedia Katolicka|2010|s=1419}}. [[Beda Czcigodny]] opracował tablice na 532 lata{{odn|Encyklopedia Katolicka|2010|s=1420}}. Jest to ''cykl paschalny'' lub ''wielkanocny'' powstały z pomnożenia 19-letniego  [[cykl Metona|cyklu księżycowego]] przez 28-letni cykl słoneczny (powstały z kombinacji 4-letniego cyklu roku przestępnego i 7 dni tygodnia){{odn|Stempa|2013|s=109}}. Bardzo popularne były tablice paschalne ułożone przez [[Dionizjusz Mały|Dionizjusza Małego]]{{odn|Encyklopedia Katolicka|2010|s=1419}}.

Pierwsza w Polsce tablica paschalna pochodziła z [[Fulda|Fuldy]] i trafiła nad Wartę w latach 70. X wieku prawdopodobnie przez Czechy. W [[1013]] roku [[Rycheza Lotaryńska|Rycheza]], żona [[Mieszko II Lambert|Mieszka II]], przywiozła do [[Polska|Polski]] kolejną tablicę paschalną. Na tablicach paschalnych dokonywane były zapiski najstarszych polskich [[Annały|roczników]]: ''[[Rocznik Jordana|Rocznika Jordana]]'' i ''[[Rocznik Rychezy|Rocznika Rychezy]]'', także roczników późniejszych{{Odn|Dąbrowski|1964|s=48}}{{Odn|Labuda|2001|s=25}}.

== Zobacz też ==
* [[kalendarz liturgiczny]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==

* {{cytuj książkę | nazwisko = Dąbrowski | imię = Jan | tytuł = Dawne dziejopisarstwo polskie (do roku 1480) | wydawca = Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk | miejsce = Wrocław–Warszawa–Kraków | strony = 54–57 | rok = 1964 | odn = tak }}
* {{cytuj książkę | rozdział = Paschalne tablice | tytuł = Encyklopedia Katolicka | tom = XIV | wydawca = Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II | miejsce = Lublin | rok = 2010 | strony = 1415–1420 | isbn =  9788373065185 | odn =  {{odn/id|Encyklopedia Katolicka|2010}} }}
* {{cytuj pismo | nazwisko = Labuda | imię = Gerard | autor link = Gerard Labuda | tytuł = Jeden czy dwa roczniki niemieckie u podstaw polskiego rocznikarstwa? | czasopismo = Studia Źródłoznawcze | wolumin = 39 | strony = 7–27 | data = 2001 | odn = tak | url = http://bazhum.muzhp.pl/media//files/Studia_Zrodloznawcze_Commentationes/Studia_Zrodloznawcze_Commentationes-r2001-t39/Studia_Zrodloznawcze_Commentationes-r2001-t39-s7-27/Studia_Zrodloznawcze_Commentationes-r2001-t39-s7-27.pdf}}
* {{cytuj pismo | nazwisko = Stempa | imię = Tomasz | tytuł = Historia chrześcijańskiej rachuby lat | czasopismo = Elpis | wolumin = 27 (40) | strony = 107–116 | data = 2013 | odn = tak }}

[[Kategoria:Kalendarze]]


text:
# Melgar
Melgar – miasto w Kolumbii, w departamencie Tolima.

title: Melgar

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Melgar
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             = Melgar
 |państwo                      = Tolima
 |2. jednostka administracyjna =
 |stanowisko zarządzającego    = burmistrz
 |zarządzający                 =
 |powierzchnia                 = 37,2
 |wysokość                     = 323
 |rok                          = 2005
 |liczba ludności              =
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     =
 |współrzędne                  = 4°12′14″N 74°38′34″W
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Melgar''' – miasto w [[Kolumbia|Kolumbii]], w departamencie [[Tolima]].

[[Kategoria:Melgar| ]]
[[Kategoria:Miasta w Kolumbii]]
[[Kategoria:Departament Tolima]]

title: Melgar

Herb: Flaga

Państwo: Kolumbia

Departament: Tolima