text:
# Ian Valz
Ian Michael Valz (ur. 28 sierpnia 1957 w Georgetown, zm. 28 kwietnia 2010 w Sint Maarten) – gujański dramatopisarz, reżyser teatralny i aktor.

## Życiorys
Ian Valz uczył się w St. Mary's Primary i St. Stanislaus College w Georgetown a następnie zdobył dyplom Public Health Diploma na Uniwersytecie w Gujanie. Uczęszczał także na studia teatralne do Theatre Guild. Od 1982 do 1984 roku pełnił funkcję dyrektora sportu i kultury w radzie miasta Georgetown. W latach 80. XX w. miał duży wpływ w rozwój teatru w Gujanie.
W 1984 roku przeniósł się do Sint Maarten. W latach 1985–1995 był dyrektorem teatralnym w Cultural Centre St Maarten. Od 1994 roku do śmierci był dyrektorem artystycznym St Maarten Independent Theatre Foundation. Wystawiał sztuki teatralne, organizował warsztaty teatralne i wykłady w St. Martin i Gujanie. Był autorem popularnego słuchowiska radiowego House of Pressure, które również było wystawiane jako sztuka teatralna w Narodowym Centrum Kultury.
W 1988 roku wydawnictwo House of Nehesi wydało jego pierwszą książkę Masquerade zawierająca trzyaktową sztukę. Dramat został nominowany w 1990 roku do nagrody literackiej Guyana's Literary Prize. Reżyser teatralny, Ron Robinson wraz z międzynarodowym zespołem, wystawił ją na Barbadosie, Antigui oraz Saint Kitts i Nevis. Sztuki Valza wystawiane były także na Saint Lucia, Trynidadzie i na Jamajce.
W 2000 roku jego biografia została umieszczona w książce St. Martin Massive! a Snapshot of Popular Artists, wydanej przez wydawnictwo House of Nehesi, jako jeden z 20 największych artystów narodowych na przełomie wieków. W 2003 roku był wykładowcą dramatu w HNP Creative Writing Course.
W 2006 roku otrzymał z rąk królowej Niderlandów Beatrycze Order Oranje-Nassau nadający mu tytuł szlachecki. W tym samym roku miał premierę pełnometrażowy film fabularny The Panman: Rhythm of the Palms na podstawie jego scenariusza. Otrzymał za niego nagrodę jury podczas Hollywood Black Film Festival w 2008 roku a Bart Westerlaken za ścieżkę dźwiękową na Brooklyn International Film Festival, w tym samym roku. Od tamtej pory film był specjalnym punktem programu nocnych pokazów filmowych Collectivity of St. Martin’s. Wyreżyserował ponad 60 sztuk i zagrał w około 30 z nich.
28 kwietnia 2010 roku zmarł na raka w Centrum Medycznym St. Maarten.

## Życie prywatne
Ian Valz był żonaty z Patricią Atmodimedjo.

## Nagrody i wyróżnienia
- Order Oranje-Nassau, 2006
- Hollywood Black Film Festival, 2008
  - Jury Award - Best Narrative Feature Film za film The Panman: Rhythm of the Palms (2007)

## Wybrane dzieła
- Two’s a Crowd, 1982
- Room to Let, 1982)
- Masquerade, 1985
- A Passage to the Sun, 1988
- Virgin In Black, 1989
- Rhythm of the Palms, 1990
- Separate Status, 1997
- The Peacock Dance, 2001
- The Peacock Dance 2, 2002
- Breaking All the Rules, 2003
- Antillean House, 2004
- Breakfast@Oranje, 2006
- Borderline, 2007
- Chiware’s Revenge, 2007
- The Plantation, 2008

## Filmografia

### Aktor
- 1993: Trade Winds (miniserial TV)[12]
- 2007: The Panman: Rhythm of the Palms[13]

### Scenariusz
- 2007: The Panman: Rhythm of the Palms[13]

title: Ian Valz

wikitext:
{{Biogram infobox
 |imię i nazwisko           = Ian Valz
 |imię i nazwisko org       = Ian Michael Valz
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |alt grafiki               =
 |data urodzenia            = [[28 sierpnia]] [[1957]]
 |miejsce urodzenia         = [[Georgetown]]
 |data śmierci              = [[28 kwietnia]] [[2010]]
 |miejsce śmierci           = [[Sint Maarten (terytorium)|Sint Maarten]]
 |zawód                     = [[pisarz]] [[dramat]]urg
 |narodowość                = [[Gujana]]
 |małżeństwo                = Patricia Atmodimedjo
 |odznaczenia               = [[Plik:NLD Order of Orange-Nassau - Knight BAR.png|40px|link=Order Oranje-Nassau|Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Oranje-Nassau (Holandia)]]
 |commons                   =
}}
'''Ian Michael Valz''' (ur. [[28 sierpnia]] [[1957]] w [[Georgetown]], zm. [[28 kwietnia]] [[2010]] w [[Sint Maarten (terytorium)|Sint Maarten]]) – [[Gujana|gujański]] dramatopisarz, reżyser teatralny i aktor.

== Życiorys ==
Ian Valz uczył się w St. Mary's Primary i St. Stanislaus College w Georgetown a następnie zdobył dyplom Public Health Diploma na [[Uniwersytet w Gujanie|Uniwersytecie w Gujanie]]. Uczęszczał także na studia teatralne do Theatre Guild. Od 1982 do 1984 roku pełnił funkcję dyrektora sportu i kultury w radzie miasta Georgetown. W latach 80. XX w. miał duży wpływ w rozwój teatru w Gujanie<ref name="pub">{{Cytuj stronę | url = http://houseofnehesipublish.com/sxm/about-the-authors/ | tytuł = Ian Valz | opublikowany = House of Nehesi Publishers | język = en | data dostępu = 2019-07-23}}</ref><ref name="news">{{Cytuj stronę | url = https://www.kaieteurnewsonline.com/2010/04/30/guyana-born-sir-ian-valz-dies-in-st-maarten/ | tytuł = Guyana-born Sir Ian Valz dies in St Maarten | opublikowany = Kaieteur News | język = en | data dostępu = 2019-07-23}}</ref><ref name="stab">{{Cytuj stronę | url = https://www.stabroeknews.com/2010/features/05/09/ian-valz/ | tytuł = Ian Valz | opublikowany = Stabroek News | język = en | data dostępu = 2019-07-23}}</ref>.

W 1984 roku przeniósł się do Sint Maarten. W latach 1985–1995 był dyrektorem teatralnym w Cultural Centre St Maarten. Od 1994 roku do śmierci był dyrektorem artystycznym St Maarten Independent Theatre Foundation. Wystawiał sztuki teatralne, organizował warsztaty teatralne i wykłady w St. Martin i Gujanie. Był autorem popularnego słuchowiska radiowego ''House of Pressure'', które również było wystawiane jako sztuka teatralna w Narodowym Centrum Kultury<ref name="pub"/><ref name="news"/><ref name="wri">{{Cytuj stronę | url = https://www.writersunlimited.nl/en/participant/ian-valz | tytuł = Ian Valz | opublikowany = Writers Unlimited | język = en | data dostępu = 2019-07-23}}</ref>.

W 1988 roku wydawnictwo House of Nehesi wydało jego pierwszą książkę ''Masquerade'' zawierająca trzyaktową sztukę. Dramat został nominowany w 1990 roku do nagrody literackiej [[Guyana Prize for Literature|Guyana's Literary Prize]]. Reżyser teatralny, Ron Robinson wraz z międzynarodowym zespołem, wystawił ją na [[Barbados]]ie, [[Antigua|Antigui]] oraz [[Saint Kitts i Nevis]]. Sztuki Valza wystawiane były także na [[Saint Lucia]], [[Trynidad]]zie i na [[Jamajka|Jamajce]]<ref name="pub"/><ref name="wri"/><ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.goodreads.com/book/show/5113668-masquerade | tytuł = Masquerade: A play | opublikowany = Goodreads.com | język = en | data dostępu = 2019-07-23}}</ref>.

W 2000 roku jego biografia została umieszczona w książce ''St. Martin Massive! a Snapshot of Popular Artists'', wydanej przez wydawnictwo House of Nehesi, jako jeden z 20 największych artystów narodowych na przełomie wieków. W 2003 roku był wykładowcą dramatu w HNP Creative Writing Course<ref name="pub"/><ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.amazon.com/Martin-Massive-Snapshot-Popular-Artists/dp/0913441430 | tytuł = St. Martin Massive! a Snapshot of Popular Artists  | opublikowany = Amazon.com | język = en | data dostępu = 2019-07-23}}</ref>.

W 2006 roku otrzymał z rąk [[Władcy Niderlandów|królowej Niderlandów]] [[Beatrycze (królowa Holandii)|Beatrycze]] [[Order Oranje-Nassau]] nadający mu tytuł szlachecki. W tym samym roku miał premierę pełnometrażowy film fabularny ''The Panman: Rhythm of the Palms'' na podstawie jego scenariusza. Otrzymał za niego nagrodę jury podczas Hollywood Black Film Festival w 2008 roku a Bart Westerlaken za ścieżkę dźwiękową na Brooklyn International Film Festival, w tym samym roku. Od tamtej pory film był specjalnym punktem programu nocnych pokazów filmowych Collectivity of St. Martin’s<ref name="pub"/><ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.imdb.com/title/tt0784613/awards?ref_=tt_awd | tytuł = The Panman: Rhythm of the Palms (2007) Awards | opublikowany = IMDb.com | język = en | data dostępu = 2019-07-23}}</ref><ref name="her">{{Cytuj stronę | url = http://www.thedailyherald.info/index.php?option=com_content&view=article&id=3144:ian-valz-genius-of-theatre-in-st-maarten-passes-away&catid=1:islands-news&Itemid=54 | tytuł = Ian Valz, genius of theatre in St. Maarten, passes away | opublikowany = The Daily Herald | język = en | data dostępu = 2019-07-24}}</ref>. Wyreżyserował ponad 60 sztuk i zagrał w około 30 z nich<ref>{{Cytuj stronę | url = https://caribbean1st.com/caribbean-honourees/sir-ian-valz/ | tytuł = Sir Ian Valz | opublikowany = Caribbean1st | język = en | data dostępu = 2019-07-24}}</ref><ref name="sta">{{Cytuj stronę | url = https://www.stabroeknews.com/2010/news/guyana/04/30/playwright-sir-ian-valz-dies/ | tytuł = Playwright Sir Ian Valz dies | opublikowany = Stabroek News | język = en | data dostępu = 2019-07-24}}</ref>.

28 kwietnia 2010 roku zmarł na raka w Centrum Medycznym St. Maarten<ref name="pub"/><ref name="news"/><ref>{{Cytuj stronę | url = https://smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/5200-st-maarten-mourns-the-passing-of-sir-ian-valz.html | tytuł = St. Maarten Mourns the Passing of Sir Ian Valz | opublikowany = St. Martin News Network  | język = en | data dostępu = 2019-07-24}}</ref>.

== Życie prywatne ==
Ian Valz był żonaty z Patricią Atmodimedjo<ref name="her"/>.

== Nagrody i wyróżnienia ==
* [[Order Oranje-Nassau]], 2006
* Hollywood Black Film Festival, 2008
** Jury Award - Best Narrative Feature Film za film ''The Panman: Rhythm of the Palms'' (2007)

== Wybrane dzieła ==
* ''Two’s a Crowd'', 1982
* ''Room to Let'', 1982)
* ''Masquerade'', 1985
* ''A Passage to the Sun'', 1988
* ''Virgin In Black'', 1989
* ''Rhythm of the Palms'', 1990
* ''Separate Status'', 1997
* ''The Peacock Dance'', 2001
* ''The Peacock Dance 2'', 2002
* ''Breaking All the Rules'', 2003
* ''Antillean House'', 2004
* ''Breakfast@Oranje'', 2006
* ''Borderline'', 2007
* ''Chiware’s Revenge'', 2007
* ''The Plantation'', 2008

== Filmografia ==
=== Aktor ===
* [[1993 w filmie|1993]]: ''Trade Winds'' (miniserial TV)<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.imdb.com/title/tt0106160/?ref_=nm_flmg_cldp_1 | tytuł = Trade Winds  | opublikowany = IMDb.com | język = en | data dostępu = 2019-07-23}}</ref>
* [[2007 w filmie|2007]]: ''The Panman: Rhythm of the Palms''<ref name="pan">{{Cytuj stronę | url = https://www.imdb.com/title/tt0784613/?ref_=nm_flmg_act_1 | tytuł = The Panman: Rhythm of the Palms (2007) | opublikowany = IMDb.com | język = en | data dostępu = 2019-07-23}}</ref>

=== Scenariusz ===
* [[2007 w filmie|2007]]: ''The Panman: Rhythm of the Palms''<ref name="pan"/>

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę | autor = House of Nehesi  | tytuł = St. Martin Massive! a Snapshot of Popular Artists  | wydawca = House of Nehesi Publishers | miejsce = Philipsburg, St. Martin | data = 2000 | isbn = 978-0913441435}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{IMDb|osoba|0885501|Ian Valz}}
* {{Filmweb|osoba|1799705|Ian Valz}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Valz, Ian}}
[[Kategoria:Dramaturdzy anglojęzyczni]]
[[Kategoria:Gujańscy dramaturdzy XX wieku]]
[[Kategoria:Gujańscy dramaturdzy XXI wieku]]
[[Kategoria:Gujańscy aktorzy teatralni]]
[[Kategoria:Gujańscy aktorzy filmowi]]
[[Kategoria:Gujańscy scenarzyści]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Georgetown]]
[[Kategoria:Scenarzyści XX wieku]]
[[Kategoria:Scenarzyści XXI wieku]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1957]]
[[Kategoria:Zmarli w 2010]]
[[Kategoria:Hasła utworzone w ramach Tygodni Tematycznych 2019]]

title: Ian ValzIan Michael Valz

Data i miejsce urodzenia: 28 sierpnia 1957 · Georgetown

Data i miejsce śmierci: 28 kwietnia 2010 · Sint Maarten

Zawód, zajęcie: pisarz dramaturg

Narodowość: Gujana

Małżeństwo: Patricia Atmodimedjo


text:
# Gilman Bakalli
Gilman Bakalli (ur. 11 sierpnia 1967 w Szkodrze, zm. 8 października 2016) – albański tłumacz, filozof i eseista, doktor nauk filologicznych. Był deputowanym do Zgromadzenia Albanii z ramienia Partii Demokratycznej.

## Życiorys
Ukończył studia na Uniwersytecie w Grazu. Był wykładowcą na Wydziale Nauk Społecznych i Edukacji na Europejskim Uniwersytecie w Tiranie.
W latach 2005–2009 był deputowanym do Zgromadzenia Albanii z ramienia Partii Demokratycznej.

## Książki
- Alfabeti i tranzicionit (2017, wydanie pośmiertne)[1][2][4][3][5]
- Mendimi kritik i një qytetari ISBN 978-9928-233-15-8 (2018, wydanie pośmiertne)[1][6]

wikiname: plwiki

title: Gilman Bakalli

in_language: pl

wikitext:
{{Polityk infobox
 | imię i nazwisko     = Gilman Bakalli
 | grafika             =
 | opis grafiki        =
 | data urodzenia      = 11 sierpnia 1961
 | miejsce urodzenia   = [[Szkodra]]
 | data śmierci        = 8 października 2016
 | miejsce śmierci     =
 | funkcja             =
 | partia              = [[Demokratyczna Partia Albanii]]
 | od                  =
 | do                  =
 | poprzednik          =
 | następca            =
 | commons             =
 | quote               =
 | news                =
}}
'''Gilman Bakalli''' (ur. [[11 sierpnia]] [[1967]] w [[Szkodra|Szkodrze]], zm. [[8 października]] [[2016]]) – albański tłumacz, filozof i eseista, doktor nauk [[Filologia|filologicznych]]. Był deputowanym do [[Zgromadzenie Albanii|Zgromadzenia Albanii]] z ramienia [[Demokratyczna Partia Albanii|Partii Demokratycznej]].

== Życiorys ==
Ukończył studia na [[Uniwersytet w Grazu|Uniwersytecie w Grazu]]{{r|gazeta}}. Był wykładowcą na Wydziale Nauk Społecznych i Edukacji na [[Europejski Uniwersytet w Tiranie|Europejskim Uniwersytecie w Tiranie]]{{r|gazeta}}<ref name="kohajone1">{{Cytuj stronę|url=https://kohajone.com/per-gilman-bakallin-profesorin-ideal/|tytuł=Për Gilman Bakallin, profesorin ideal|autor=Henri Çili|opublikowany=kohajone.com|data=2017-10-09|język=sq|data dostępu=}}</ref>{{r|kohajone2}}.

W latach 2005–2009 był deputowanym do [[Zgromadzenie Albanii|Zgromadzenia Albanii]] z ramienia [[Demokratyczna Partia Albanii|Partii Demokratycznej]]{{r|gazeta}}.

== Książki ==

* ''Alfabeti i tranzicionit'' (2017, wydanie pośmiertne){{r|gazeta}}{{r|kohajone1}}<ref name="albanianews">{{Cytuj stronę|url=https://sq.albanianews.it/intervista/gino-luka-gilman-bakalli|tytuł=E papritur për mua ikja e Gilmanit por, edhe më shumë e papritur ideja që të merrem me punët e tij, pa u konsultuar me të…|autor=Adela Kolea|opublikowany=sp.albanianews.it|data=2017-11-02|język=sq|data dostępu=}}</ref><ref name="kohajone2">{{Cytuj stronę|url=https://kohajone.com/alfabeti-i-tranzicionit-nje-liber-nga-gilman-bakalli/|tytuł=“Alfabeti i tranzicionit”, një libër nga Gilman Bakalli|autor=|opublikowany=kohajone.com|data=2017-10-09|język=sq|data dostępu=}}</ref><ref name="ikub">{{Cytuj stronę|url=http://web.archive.org/web/20191028224852/http://www.ikub.al/CONTENT_FINANCE/17/12/10/Perkujtohet-Gilman-Bakalli-0022.aspx?cookiesEnabled=false|tytuł=Përkujtohet Gilman Bakalli|autor=|opublikowany=ikub.al|data=|język=sq|data dostępu=2019-10-28}}</ref>
* ''Mendimi kritik i një qytetari'' {{ISBN|9789928233158}} (2018, wydanie pośmiertne)<ref name="gazeta">{{Cytuj stronę|url=https://web.archive.org/web/20190420124447/http://www.gazeta-shqip.com/2018/10/03/gilman-bakalli-dhe-mendimi-kritik-i-nje-qytetari/|tytuł=Gilman Bakalli dhe mendimi kritik i një qytetari|autor=|opublikowany=gazeta-shqip.com|data=2018-10-03|język=sq|data dostępu=2019-04-20}}</ref><ref name="bukinist">{{Cytuj stronę|url=http://web.archive.org/web/20191028224823/https://bukinist.al/sq/publicistike-ese/7787-mendimi-kritik-i-nje-qytetari.html|tytuł=Mendimi kritik i një qytetari|autor=|opublikowany=bukinist.al|data=|język=sq|data dostępu=2019-10-28}}</ref>

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==

* [https://www.youtube.com/watch?v=ooyHIXqOMOA Exclusive, 13 Nentor 2016 - Top Channel Albania] {{lang|sq}}
* [http://www.balkanweb.com/site/intervista-gilman-bakalli-betejen-me-te-veshtire-e-kam-me-veten-dua-te-vdes-sa-hap-e-mbyll-syte/ INTERVISTA E FUNDIT/ Gilman Bakalli: Betejën më të vështirë e kam me veten. Dua të vdes sa hap e mbyll sytë] {{lang|sq}}
* [http://web.archive.org/web/20181109234813/http://www.newsbomb.al/si-u-nda-me-publikun-profesori-gilman-bakalli-postimi-i-tij-i-fundit-ne-rrjetet-sociale-55541 I U NDA ME PUBLIKUN PROFESORI GILMAN BAKALLI, POSTIMI I TIJ I FUNDIT NË RRJETET SOCIALE] {{lang|sq}}

{{Kontrola autorytatywna}}
[[Kategoria:Urodzeni w 1967]]
[[Kategoria:Zmarli w 2016]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Szkodrze]]
[[Kategoria:Albańscy tłumacze]]
[[Kategoria:Albańscy filozofowie]]
[[Kategoria:Albańscy filolodzy]]
[[Kategoria:Albańscy pisarze]]
{{SORTUJ:Bakalli, Gilman}}
[[Kategoria:Albańscy parlamentarzyści]]
[[Kategoria:Politycy Demokratycznej Partii Albanii]]
[[Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Grazu]]
[[Kategoria:Wykładowcy Europejskiego Uniwersytetu w Tiranie]]
[[Kategoria:Filozofowie XX wieku]]
[[Kategoria:Filozofowie XXI wieku]]
[[Kategoria:Eseiści XX wieku]]
[[Kategoria:Eseiści XXI wieku]]

title: Gilman Bakalli

Data i miejsce urodzenia: 11 sierpnia 1961 · Szkodra

Data śmierci: 8 października 2016

Przynależność polityczna: Demokratyczna Partia Albanii


text:
# Valleruela de Pedraza
Valleruela de Pedraza – gmina w Hiszpanii, w prowincji Segowia, w Kastylii i León, o powierzchni 9,7 km². W 2011 roku gmina liczyła 84 mieszkańców.

title: Valleruela de Pedraza

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Valleruela de Pedraza
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             = Valleruela de Pedraza
 |państwo                      = Hiszpania
 |1. jednostka administracyjna = [[Kastylia i León]]
 |2. jednostka administracyjna = [[Segowia (prowincja)|Segowia]]
 |stanowisko zarządzającego    = Alkad
 |zarządzający                 = Gregorio Enebral Alvaro
 |powierzchnia                 = 9,7{{r|ssweb}}
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2011
 |liczba ludności              = 84{{r|ssweb}}
 |gęstość zaludnienia          = 8,66
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     = Kastylia i León
 |współrzędne                  = 41°10′46″N 3°48′30″W
 |commons                      = Category:Valleruela de Pedraza
 |www                          =
}}
'''Valleruela de Pedraza''' – [[gmina]] w [[Hiszpania|Hiszpanii]], w prowincji [[Segowia (prowincja)|Segowia]], w [[Kastylia i León|Kastylii i León]], o powierzchni 9,7{{r|ssweb}} km². W 2011 roku gmina liczyła 84{{r|ssweb}} mieszkańców.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name=ssweb>{{cytuj stronę | url = https://ssweb.seap.minhap.es/REL/frontend/inicio/municipios/all/all/3400 | tytuł = Datos del registro de Entidades Locales | data dostępu = 2013-06-16 | autor = Ministerio de Hacienda y Administraciones Públicas | język = es}}</ref>
}}

{{Prowincja Segowia}}

{{DEFAULTSORT:Valleruela de Pedraza}}
[[Kategoria:Gminy w prowincji Segowia]]

title: Valleruela de Pedraza

Państwo: Hiszpania

Wspólnota autonomiczna: Kastylia i León

Prowincja: Segowia

Alkad: Gregorio Enebral Alvaro

Powierzchnia: 9,7 km²

Tablice rejestracyjne: SG


text:
# K.A.V. Lovania Leuven
K.A.V. Lovania Leuven – Katolicki Związek Akademicki Lovania Leuven jest korporacją akademicką, założoną w 1896 na Katolickim Uniwersytecie w Leuven, w Królestwie Belgii, stowarzyszoną w ramach Cartellverband der katholischen deutschen Studentenverbindungen. Dewizami Lovanii są "Semper Excelsius!" (zawsze ćwiczyć) i "Der Geist lebt in uns allen!" (Duch zawsze w nas żyje). Oficjalnymi barwami są zielony, biały i czerwony.

## Historia
Katolicki Uniwersytet w Leuven, założony w 1425, został zamknięty podczas okupacji Niderlandów w 1797 przez siły rewolucyjnej Francji. Po pobiciu rewolucjonistów uniwersytet został na nowo wskrzeszony w 1834 i przyjął niemałą grupę katolickich studentów z Niemiec, Austrii i Szwajcarii, którzy starali się uniknąć Kulturkampfu.
Pierwszym związkiem studenckim była szwajcarska i katolicka Helvetia Lovaniensis. Istniała od 1872 do 1875. Została zastąpiona przez niemiecki katolicki związek akademicki Tungria Lovaniensis, który istniał od 1877 do 1879. W 1888 regionalny związek akademicki założyli studenci z Luksemburgu. Tylko ten ostatni związek akademicki przetrwał. Wśród popiołów po zanikłych szwajcarskich i niemieckich związkach akademickich została założona nowa korporacja.
To doniosłe wydarzenie wywołane zostało publicznym wywodem prof. dra Armanda Thiéry, wykładowcy filozofii tomistycznej na uniwersytecie, na temat życia akademickiego na niemieckich uniwersytetach w dniu 21 stycznia 1896. W czasie swoich studiów w Bonn, Thiery stał się członkiem prestiżowej korporacji K.D.St.V. Bavaria Bonn, najstarszego katolickiego związku akademickiego na świecie. Przemowa ta zmotywowała szeregi niemieckich studentów do tego stopnia, że zdecydowali się powołać korporację tego samego wieczora. Przyjęto nazwę Lovania, tak jak po łacinie nazywano Leuven (Louvain). Korporacja bardzo szybko się rozrosła i prof. Thiéry został honorowym prezesem. Lovania dalej kwitła, aż do wybuchu I wojny światowej, gdy została zawieszona. Korporacja liczyła wówczas ponad 160 członków czynnych i biernych. Wielu z nich zginęło po obu walczących stronach.
W 1918 w powojennej Belgii nie było możliwe reaktywowanie niemieckiego związku akademickiego. Usilne starania były podejmowane pomiędzy 1927 i 1928, ale szybko ich zaniechano. II wojna światowa spowodowała, że idea odrodzenia korporacji jeszcze bardziej odsunęła się w czasie. Stało się to możliwe dopiero w roku 1996, gdy sytuacja polityczna ustabilizowała się na tyle, by ponownie erygować korporację. W tamtym czasie wielu studentów było członkami związków akademickich należących do Cartellverband der katholischen deutschen Studentenverbindungen i studiowało w Leuven. Wtedy zrodziła się idea reaktywowania korporacji. Ostatni żyjący Filister dał swoje błogosławieństwo tym poczynaniom i 19 kwietnia 1996 reaktywacja stała się faktem. W 1999 forma przyjaznego stowarzyszenia w ramach Cartellverband została formalnie przywrócona. Obecnie korporacja rozkwita zrzeszając 97 członków, pochodzących z Flandrii, Królestwa Niderlandów, Niemiec, Austrii, Szwajcarii, Polski, Zjednoczonego Królestwa, Irlandii i Stanów Zjednoczonych.

## Pryncypia
Trzy podstawowe zasady na których opiera się działalność Lovanii:
- religio: korporacja i wszyscy jej członkowie publicznie wyznają wiarę Kościoła katolickiego
- scientia: dążenie do zgłębiania wiedzy akademickiej przez wszystkich jej członków
- amicitia: dozgonna przyjaźń pomiędzy wszystkimi członkami stowarzyszenia

Członkowie Lovanii nie praktykują menzury z powodu swoich katolickich przekonań w tej materii. W konsekwencji studenci-katolicy organizują się w ramach oddzielnych związków akademickich. Lovania przyjmuje w swoje szeregi jedynie mężczyzn.

## Sławni członkowie (wybrani)
- prof. dr Prosper Vicount Poullet (9 grudnia 1871 – 23 grudnia 1935) premier rządu Królestwa Belgii
- Pierre Prüm (9 lipca 1886 – 1 lutego 1950) premier rządu Wielkiego Księstwa Luksemburg
- Alexander Count von Kolowrat (29 stycznia 1886 – 4 grudnia 1927) pionier austriackiego przemysłu filmowego
- prof. dr David Engels (1979)

title: K.A.V. Lovania Leuven

wikitext:
'''K.A.V. Lovania Leuven''' – Katolicki Związek Akademicki Lovania Leuven jest korporacją akademicką, założoną w [[1896]] na [[Katolicki Uniwersytet w Lowanium|Katolickim Uniwersytecie]] w [[Leuven]], w [[Belgia|Królestwie Belgii]], stowarzyszoną w ramach [[Cartellverband|Cartellverband der katholischen deutschen Studentenverbindungen]]. Dewizami Lovanii są "Semper Excelsius!" (zawsze ćwiczyć) i "Der Geist lebt in uns allen!" (Duch zawsze w nas żyje). Oficjalnymi barwami są zielony, biały i czerwony.

== Historia ==
Katolicki Uniwersytet w Leuven, założony w [[1425]], został zamknięty podczas okupacji Niderlandów w [[1797]] przez siły rewolucyjnej [[Francja|Francji]]. Po pobiciu rewolucjonistów uniwersytet został na nowo wskrzeszony w [[1834]] i przyjął niemałą grupę katolickich studentów z [[Niemcy|Niemiec]], [[Austria|Austrii]] i [[Szwajcaria|Szwajcarii]], którzy starali się uniknąć [[Kulturkampf]]u.

Pierwszym związkiem studenckim była szwajcarska i katolicka Helvetia Lovaniensis. Istniała od [[1872]] do [[1875]]. Została zastąpiona przez niemiecki katolicki związek akademicki Tungria Lovaniensis, który istniał od [[1877]] do [[1879]]. W [[1888]] regionalny związek akademicki założyli studenci z [[Luksemburg (miasto)|Luksemburgu]]. Tylko ten ostatni związek akademicki przetrwał. Wśród popiołów po zanikłych szwajcarskich i niemieckich związkach akademickich została założona nowa korporacja.

To doniosłe wydarzenie wywołane zostało publicznym wywodem prof. dra [[Armand Thiéry|Armanda Thiéry]], wykładowcy filozofii tomistycznej na uniwersytecie, na temat życia akademickiego na niemieckich uniwersytetach w dniu 21 stycznia [[1896]]. W czasie swoich studiów w [[Bonn]], Thiery stał się członkiem prestiżowej korporacji K.D.St.V. Bavaria Bonn, najstarszego katolickiego związku akademickiego na świecie. Przemowa ta zmotywowała szeregi niemieckich studentów do tego stopnia, że zdecydowali się powołać korporację tego samego wieczora. Przyjęto nazwę Lovania, tak jak po łacinie nazywano Leuven (Louvain). Korporacja bardzo szybko się rozrosła i prof. Thiéry został honorowym prezesem. Lovania dalej kwitła, aż do wybuchu I wojny światowej, gdy została zawieszona. Korporacja liczyła wówczas ponad 160 członków czynnych i biernych. Wielu z nich zginęło po obu walczących stronach.

W [[1918]] w powojennej [[Belgia|Belgii]] nie było możliwe reaktywowanie niemieckiego związku akademickiego. Usilne starania były podejmowane pomiędzy [[1927]] i [[1928]], ale szybko ich zaniechano. II wojna światowa spowodowała, że idea odrodzenia korporacji jeszcze bardziej odsunęła się w czasie. Stało się to możliwe dopiero w roku [[1996]], gdy sytuacja polityczna ustabilizowała się na tyle, by ponownie erygować korporację. W tamtym czasie wielu studentów było członkami związków akademickich należących do [[Cartellverband|Cartellverband der katholischen deutschen Studentenverbindungen]] i studiowało w Leuven. Wtedy zrodziła się idea reaktywowania korporacji. Ostatni żyjący Filister dał swoje błogosławieństwo tym poczynaniom i 19 kwietnia [[1996]] reaktywacja stała się faktem. W [[1999]] forma przyjaznego stowarzyszenia w ramach Cartellverband została formalnie przywrócona. Obecnie korporacja rozkwita zrzeszając 97 członków, pochodzących z [[Flandria (region)|Flandrii]], Królestwa Niderlandów, [[Niemcy|Niemiec]], [[Austria|Austrii]], [[Szwajcaria|Szwajcarii]], [[Polska|Polski]], [[Wielka Brytania|Zjednoczonego Królestwa]], [[Irlandia|Irlandii]] i [[Stany Zjednoczone|Stanów Zjednoczonych]].

== Pryncypia ==
Trzy podstawowe zasady na których opiera się działalność Lovanii:
* religio: korporacja i wszyscy jej członkowie publicznie wyznają wiarę [[Kościół katolicki|Kościoła katolickiego]]
* scientia: dążenie do zgłębiania wiedzy akademickiej przez wszystkich jej członków
* amicitia: dozgonna przyjaźń pomiędzy wszystkimi członkami stowarzyszenia

Członkowie Lovanii nie praktykują [[Menzura (pojedynek)|menzury]] z powodu swoich katolickich przekonań w tej materii. W konsekwencji studenci-katolicy organizują się w ramach oddzielnych związków akademickich. Lovania przyjmuje w swoje szeregi jedynie mężczyzn.

== Sławni członkowie (wybrani) ==
* prof. dr [[Prosper Poullet|Prosper Vicount Poullet]] (9 grudnia [[1871]] – 23 grudnia [[1935]]) premier rządu [[Belgia|Królestwa Belgii]]
* [[Pierre Prüm]] (9 lipca [[1886]] – 1 lutego [[1950]]) premier rządu Wielkiego Księstwa Luksemburg
* [[Sascha Kolowrat-Krakowsky|Alexander Count von Kolowrat]] (29 stycznia [[1886]] – 4 grudnia [[1927]]) pionier austriackiego przemysłu filmowego
* prof. dr [[David Engels]] (1979)

== Linki zewnętrzne ==
* {{Cytuj stronę | url = http://kav-lovania.be/ | tytuł = Strona K.A.V. Lovania Leuven | opublikowany = kav-lovania.be | archiwum = https://web.archive.org/web/20170922061506/http://kav-lovania.be/ | zarchiwizowano = 2017-09-22}}
* {{Cytuj stronę | url = http://couleurkarten.ooecv.at/Ausland/Lovania-Loewen.htm | tytuł = Karty pocztowe i okolicznościowe K.A.V. Lovania zu Löwen | opublikowany = couleurkarten.ooecv.at | archiwum = https://web.archive.org/web/20070927024553/http://couleurkarten.ooecv.at/Ausland/Lovania-Loewen.htm | zarchiwizowano = 2007-09-27}}
* [http://www.cartellverband.de Cartellverband der katholischen deutschen Studentenverbindungen]

[[Kategoria:Korporacje akademickie|Lovania]]


text:
# Młodzież ze Wzgórz
Młodzież ze Wzgórz   , również jako No’ar ha-Gwa’ot (hebr. נוער הגבעות, ang. Hilltop Youth) – izraelska młodzież o poglądach ekstremistycznych, prawicowych, rasistowskich, fundamentalistycznych  lub anarchistycznych , zamieszkującej uznawane za nielegalne w świetle prawa izraelskiego nieautoryzowane osiedla lub farmy na Zachodnim Brzegu. Uważana również za młodzieżową subkulturę. Reprezentanci No’ar ha-Gwa’ot tworzą wyizolowane społeczności, charakteryzują się agresją wobec Palestyńczyków, a także przedstawicieli Sił Obronnych Izraela lub służb bezpieczeństwa Państwa Izrael.
Przedstawiciele No’ar ha-Gwa’ot powiązani są z prowadzoną przez rabina Icchaka Ginzburga jesziwą Od Josef Chaj w osiedlu Jichar. W działalność No’ar ha-Gwa’ot zaangażowane są takie osoby jak wnuk Me’ira Kahanego – Me’ir Etinger , czy praprawnuk rabina Cwiego Jehudy Kuka – Szimon Szliser .

## Geneza
Młodzież ze Wzgórz w latach 90. XX wieku była inspirowana i nakłaniana do zakładania nieautoryzowanych osiedli i farm na Zachodnim Brzegu przez byłego komandosa Sajjeret Matkal Awrahama Rana  i Jehoszafata Tora . Ten drugi założył Chawat Ma’on (ang. Maon Farm), które uważane jest za symbol oporu osadników przeciw premierowi Ehudowi Barakowi, który w ramach porozumienia z przedstawicielami ruchu osadniczego obiecał zalegalizować 30 osiedli kosztem zniszczenia 12 nieautoryzowanych osiedli . Ran wraz z kilkoma innymi żydowskimi rodzinami założył w Gusz Ecjon osiedle Bat Ajin . Ran uważa, że Ziemia Izraela jest własnością Żydów i powinni ją zasiedlać bez problemów, tworząc kolejne farmy, uprawy, łącząc codzienne życie z naukami Tory .
Pedahzur podaje, że jednym z inicjatorów nieautoryzowanych osiedli w latach 90. XX wieku był Ariel Szaron. Zakładanie nielegalnych, nawet w świetle izraelskiego prawa, osiedli miało spowolnić proces pokojowy zapoczątkowany przez Icchaka Rabina podczas negocjacji prowadzonych z Palestyńczykami w Oslo. Działania te miały odbywać się przy bierności samorządowej organizacji osadniczej Rady Jesza, która jednak nieformalnie zapewniała wsparcie nielegalnym osadnikom.
Uważa się także, że No’ar ha-Gwa’ot swoje początki ma w wycofaniu osiedli żydowskich w Strefie Gazy w 2005 roku. Wówczas to starsi osadnicy podjęli się biernego oporu wobec sił porządkowych, które miały przetransportować mieszkańców osiedli do Izraela. Wynikało to z przekonania, że dojdzie do boskiej interwencji, która powstrzyma izraelską armię przed ewakuacją mieszkańców. Młodzi religijni osadnicy, którzy doświadczyli fiaska tej postawy, stracili zaufanie w autorytet swoich rodziców i postanowili objąć bardziej agresywne formy działań .
International Crisis Group podaje, że w latach 90. XX wieku można mówić o pierwszej fali tej subkultury. Związana była ona z odkrywaniem duchowości i judaizmu. Druga fala miała miejsce po wycofaniu osiedli ze Strefy Gazy. Wtedy też działania No’ar ha-Gwa’ot przybrały polityczny kontekst.

## Charakterystyka
Przedstawiciele Młodzieży ze Wzgórz swoją postawą wyrażają sprzeciw wobec „generacji założycieli” osiedli żydowskich na Zachodnim Brzegu. U podstaw tego sprzeciwu leży brak zaufania wobec sytuacji politycznej i społecznej w Izraelu. Młodzi łączą swoją postawę z fundamentalizmem religijnym, postawami narodowo-religijnymi, tworząc subkulturę młodzieżową, która stwarza im własne struktury socjalizacji. Friedman zaznacza, że wielu utożsamiających się z No’ar ha-Gwa’ot nie jest w ogóle potomkami osadników. Osoby te przybyły na Zachodni Brzeg z wielu względów np. po odbyciu służby wojskowej, po wyrzuceniu z jesziwy, czy po ucieczce ze społeczności charedim. Część z reprezentantów tej subkultury to uczniowie jesziwy Od Josef Chaj rabina Icchaka Ginzburga. Zainspirowani zostali kabalistycznymi naukami rabina z chasydzkiej sekty Chabad-Lubawicz    . Są to także byli członkowie organizacji rabina Ginzburga o nazwie Derech Chajjim, którzy uznali ją za zbyt mało „wojowniczą”. Za przykład takiej postawy podaje się najbardziej znanego przedstawiciela Młodzieży ze Wzgórz, wnuka Me’ira Kahanego, Me’ira Etingera . Do Młodzieży ze Wzgórz dołączały również osoby związane lub wspierające zdelegalizowane w Izraelu Kach i Kahane Chaj. Niektórzy reprezentanci No’ar ha-Gwa’ot po raz pierwszy pojawiali się na Zachodnim Brzegu jako pracownicy istniejących już fam i upraw.
Według Awrahama Rana i pozostałych reprezentantów subkultury Ziemia Izraela przynależna jest Żydom. W związku z tym mają oni prawo ją bezkarnie zasiedlać  . Członkowie No’ar ha-Gwa’ot nie postrzegają zatem osadnictwa jako zabierania ziemi Palestyńczykom, czy Egipcjanom, ale jako zamieszkiwanie własnych ziem. Zatem tworzenie nowych osiedli nie jest według nich nielegalne . Młodzież ze Wzgórz uważa, że Palestyńczycy „dokonują gwałtu na Ziemi Świętej” i są najeźdźcami . Reprezentanci tej subkultury, inspirowani naukami Ginzburga i Me’ira Kahanego, postulują wydalenie wszystkich nie-Żydów z Izraela, jako niegodnych zamieszkiwania Ziemi Izraela. Co więcej, Ginzburg zachęca do stosowania przemocy wobec Palestyńczyków .
Przedstawiciele tej subkultury chcą zerwać z wygodnym stylem życia swoich rodziców, którzy mieszkają w rozwiniętych już osiedlach na Zachodnim Brzegu. Osiedla te mają ochronę, płoty bezpieczeństwa, monitoring, sklepy . Reprezentanci No’ar ha-Gwa’ot podkreślają potrzebę powrotu do natury i duchowości. Uważają, że Żydzi są powiązani z Ziemią Izraela, a nie z państwem jako instytucją. Wobec tego zasiedlają oni niezamieszkane obszary Judei, Samarii , wzgórz wokół Hebronu. Według Młodzieży ze Wzgórz dzięki ciężkiej pracy rolniczej, religijnym życiu i skromnym warunkom zamieszkania są oni bliżej Boga . Popularyzują powrót do biblijnego, pasterskiego stylu życia. Państwo natomiast powinno stać się teokracją rządzoną zgodnie z halachą i Torą. Uważają, że instytucja świeckiego państwa została skorumpowana, a zakładanie farm i nielegalnych osiedli stanowi wyraz żydowskiego samostanowienia. Młodzież ze Wzgórz zakłada własnymi siłami nieautoryzowane osiedla, farmy lub organiczne uprawy warzyw i owoców. Są to miejscowości odizolowane od osiedli, przy ich budowie nie zatrudnia się Arabów, aby pokazać niezależność od nieżydowskich pracowników. Miejsca, w których mieszkają, nie są odgradzane płotami lub zasiekami, nie istnieje w nich własność prywatna. Domy są budowane w sposób prymitywny z drewna lub blachy falistej . Styl życia tej subkultury przedstawia się jako połączenia wpływów New Age i chasydyzmu .
Subkultura No’ar ha-Gwa’ot wyraża również negatywny stosunek do instytucji państwa świeckiego, które przyczynia się do likwidowania osiedli żydowskich .
Uważa się, że nazwa subkultury jest myląca, ponieważ jej reprezentanci mają powyżej 20–25 lat i są żonaci.

## Kontrowersje

### Tag mechir– przemoc i akty wandalizmu
Tag mechir (hebr. תג מחיר, dosł. metka cenowa) to hebrajskie określenie stasowane na akty przemocy i wandalizmu przypisywane przedstawicielom No’ar ha-Gwa’ot. Pierwszy raz informacje o nich pojawiły się w 2008 roku, kiedy armia izraelska wraz z policją realizowały nakazy burzenia i ewakuacji nieautoryzowanych osiedli. Najłagodniejszym przejawem tej taktyki działań są protesty, blokady skrzyżowań lub próby przekonania żołnierzy i funkcjonariuszy, aby nie wykonywali rozkazów. Poza tym przeprowadza się ataki na palestyńskie wsie. Dochodzi wtedy do niszczenia mienia, aktów wandalizmu, podpaleń oraz napaści na mieszkańców. Ma to na celu zaangażowanie dodatkowych sił i środków Państwa Izrael do podjęcia działań w terenie przeciw działaniom wielu grup w różnych miejscach Zachodniego Brzegu  . Ataki przeprowadzane są także na lewicowych aktywistów oraz palestyńskie gaje oliwne . Stanowią one również formę odwetu za zniszczenie osiedli No’ar ha-Gwa’ot, ataki na nich lub zatrzymania . Cele tej taktyki potwierdzane są przez organizację Pokój Teraz. W ten sposób No’ar ha-Gwa’ot chce przekazać instytucjom państwowym, że działania związane z likwidacją nielegalnych osiedli są nieopłacalne z punktu widzenia pożądanych skutków. Z czasem działania te pojawiły się w Jerozolimie  oraz zaczęły być wymierzane w meczety i chrześcijan  .
No’ar ha-Gwa’ot przejawia również wrogi stosunek do izraelskiej armii oraz policji. Dochodzi do ataków na izraelskich żołnierzy, sprzęt wojskowy, a nawet bazy   . Młodzież podejmuje także działania propagandowe mające na celu zdyskredytować wojsko w oczach młodych osadników . Przy pomocy kamieni lub koktajli Mołotowa atakowani są również funkcjonariusze Policji Izraela i Straży Granicznej, a także pojazdy, którymi się poruszają podczas patroli  . Do starć dochodzi również podczas rozbiórki nieautoryzowanych osiedli.

### Religijny syjonizm a No’ar ha-Gwa’ot
W 2016 roku przeprowadzono badania wśród przedstawicieli obozu narodowo-religijnego, aby zbadać, jak postrzegają oni Młodzież ze Wzgórz. 28% badanych uznało działania przedstawicieli tej subkultury za „bardzo szkodliwe” lub „destrukcyjne” dla wizerunku osiedli. Z kolei 24% stwierdziło, że działania te nie mają pozytywnego wpływu na wizerunek osadników .
Z kolei według reprezentantów No’ar ha-Gwa’ot społeczność jest zbyt zamknięta i nie akceptuje różnorodności wewnątrz siebie, weszła także w fazę stagnacji i braku gotowości na zmiany. Osadnicy postrzegają Młodzież ze Wzgórz jako „margines społeczny”, „społecznych dewiantów”, „zagrożoną młodzież” lub „gangi”. Friedman w swoich badaniach prezentuje, że osadnicy postrzegają tę subkulturę za zagrożenie dla wykreowanego do tej pory etosu i wizerunku osadnika. Z kolei No’ar ha-Gwa’ot krytykuje osadników za zbytnią alienację, zaprzeczenie idei osadnictwa i upodabnianie swojego stylu życia do zachodniego.

### Zwalczanie No’ar ha-Gwa’ot przez Państwo Izrael
W inwigilację środowiska Młodzieży ze Wzgórz oraz ściganie wybranych osób zaangażowana jest specjalna struktura Szabaku do spraw zwalczania terroryzmu żydowskiego (hebr. חטיבה יהודית, Chatiwa Jehudit, ang. Jewish Division/Jewish Department)   . Według byłego dyrektora tej struktury Awiego Ari’eliego No’ar ha-Gwa’ot stanowi poważne zagrożenie dla porządku wewnętrznego Izraela. Problemem jest także to, że reprezentanci tej subkultury otrzymują wsparcie od społeczeństwa w Izraelu, osadników, czy rabinów . Infiltracja tego środowiska oraz pozyskanie z niego współpracowników nie są łatwe. Zatrzymani nie chcą ujawniać szczegółów działań oraz sieci powiązań . Pracy służbom bezpieczeństwa nie ułatwia również poparcie dla subkultury wyrażane ze strony narodowo-religijnych aktywistów i polityków . Do walki z No’ar ha-Gwa’ot Szabak używa takich środków jak administracyjne zatrzymanie, areszt bez postawienia zarzutów lub zakazy wstępu na Zachodni Brzeg . Według przedstawicieli służb bezpieczeństwa środki te po ewakuacji nieautoryzowanego osiedla Amona przestały być efektywne, a przedstawiciele kolejnej generacji Młodzieży ze Wzgórz stają się bardziej agresywni .
W 2010 roku doszło do wycieku danych osobowych Awiego Ari’eliego do Młodzieży ze Wzgórz. Ta z kolei używała ich podczas aktów wandalizmu w palestyńskich miejscowościach .
W 2015 roku doszło do ataku przeprowadzonego przez Młodzież ze Wzgórz w Dumie. W związku z nim przedstawiciele Szabaku postanowili nawiązać kontakt z narodowo-religijnymi rabinami, aby ci nakłaniali młodzież do zaprzestania ataków na Palestyńczyków .
W 2017 roku na Ukrainie doszło do zatrzymania osoby powiązanej z No’ar ha-Gwa’ot. Itamar Ben-Gewir z partii Ocma Jehudit oskarżył Szabak o przekazanie danych ukraińskim służbom, aby zatrzymały izraelskiego obywatela. Szabak nie potwierdził tych doniesień .
W działania przeciw Młodzieży ze Wzgórz zaangażowało się także izraelskie Ministerstwo Edukacji, które tworzy specjalne programy wychowawcze w celu identyfikacji i zapewniania potrzeb edukacyjnych i socjalnych reprezentantów No’ar ha-Gwa’ot na Zachodnim Brzegu. Do programów tych delegowani są także przedstawiciele armii, policji oraz Szabaku  . Udział służb bezpieczeństwa okazał się jednak kontrowersyjny, kiedy ujawniono, że funkcjonariusze Szabaku wykorzystywali programy wychowawcze do rekrutacji współpracowników i infiltracji No’ar ha-Gwa’ot .

title: Młodzież ze Wzgórz

wikitext:
[[Plik:מתנחלים וקצין בגבעת רונן.jpg|mały|No’ar ha-Gwa’ot z izraelskim żołnierzem (2022)]]
'''Młodzież ze Wzgórz'''{{odn|Warszawski|2015}}{{odn|Mielnik|2015}}{{odn|Zielińska|2020}}, również jako '''No’ar ha-Gwa’ot''' (hebr. נוער הגבעות, ang. ''Hilltop Youth'') – [[izrael]]ska młodzież o poglądach [[Ekstremizm|ekstremistycznych]], prawicowych, [[Rasizm|rasistowskich]]<ref name=":0">{{Cytuj |tytuł = Ex-Shin Bet chief: Government does not want to deal with Jewish terror |czasopismo = [[Jedi’ot Acharonot]] |data = 2015-07-08 |data dostępu = 2022-08-27 |url = https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4688640,00.html}}</ref>, [[Fundamentalizm religijny|fundamentalistycznych]]{{odn|Fridman|2016}} lub [[Anarchizm|anarchistycznych]]<ref name=":0" />{{odn|Szeleg|2019}}, zamieszkującej uznawane za nielegalne w świetle prawa izraelskiego [[Nieautoryzowane osiedle|nieautoryzowane osiedla]] lub farmy na [[Zachodni Brzeg|Zachodnim Brzegu]]. Uważana również za [[Subkultura młodzieżowa|młodzieżową subkulturę]]. Reprezentanci No’ar ha-Gwa’ot tworzą wyizolowane społeczności, charakteryzują się agresją wobec [[Palestyńczycy|Palestyńczyków]], a także przedstawicieli [[Siły Obronne Izraela|Sił Obronnych Izraela]] lub służb bezpieczeństwa Państwa Izrael.

Przedstawiciele No’ar ha-Gwa’ot powiązani są z prowadzoną przez [[rabin]]a {{link-interwiki|Icchak Ginzburg|tekst=Icchaka Ginzburga|Q=Q506750}} [[Jesziwa|jesziwą]] Od Josef Chaj w [[Osiedla żydowskie|osiedlu]] [[Jichar]]. W działalność No’ar ha-Gwa’ot zaangażowane są takie osoby jak wnuk [[Me’ir Kahane|Me’ira Kahanego]] – {{link-interwiki|Me’ir Etinger|Q=Q22765122}}{{odn|Gershuni|2016}}, czy praprawnuk rabina {{link-interwiki|Cwi Jehuda Kuk|tekst=Cwiego Jehudy Kuka|Q=Q2704231}} – Szimon Szliser{{odn|Pollack|2021}}.

== Geneza ==
[[Plik:Peace Now Price Tag 310114 016.jpg|mały|Przykłady wandalizmu Młodzieży ze Wzgórz, tzw. ''tag mechir'' na palestyńskim domu. Napis po prawej: „Żydzi, przebudźcie się!”. Napisy po lewej, od góry: „Śmierć Arabom”, „Zemsta!” (2014)]]
{{Osobny artykuł|Nieautoryzowane osiedle}}
Młodzież ze Wzgórz w latach 90. XX wieku była inspirowana i nakłaniana do zakładania nieautoryzowanych osiedli i farm na Zachodnim Brzegu przez byłego komandosa [[Sajjeret Matkal]] Awrahama Rana{{odn|Byman|2011|s=291}}{{odn|Pedahzur|Perliger|5=2009|s=114}}{{odn|Byman|2011|s=291}}{{odn|Pokrzywiński|2015|s=92}}{{odn|Ha-Levi|2005}} i Jehoszafata Tora{{odn|Pedahzur|Perliger|5=2009|s=114}}{{odn|Greenberg|1999}}. Ten drugi założył [[Chawat Ma’on]] (ang. ''Maon Farm''), które uważane jest za symbol oporu osadników przeciw premierowi Ehudowi Barakowi, który w ramach porozumienia z przedstawicielami ruchu osadniczego obiecał zalegalizować 30 osiedli kosztem zniszczenia 12 nieautoryzowanych osiedli{{odn|Sontag|1999}}. Ran wraz z kilkoma innymi żydowskimi rodzinami założył w [[Gusz Ecjon]] osiedle [[Bat Ajin]]{{odn|Ha-Levi|2005}}. Ran uważa, że [[Ziemia Izraela]] jest własnością Żydów i powinni ją zasiedlać bez problemów, tworząc kolejne farmy, uprawy, łącząc codzienne życie z naukami [[Tora|Tory]]{{odn|Ha-Levi|2005}}.

Pedahzur podaje, że jednym z inicjatorów nieautoryzowanych osiedli w latach 90. XX wieku był [[Ariel Szaron]]. Zakładanie nielegalnych, nawet w świetle izraelskiego prawa, osiedli miało spowolnić proces pokojowy zapoczątkowany przez [[Icchak Rabin|Icchaka Rabina]] podczas negocjacji prowadzonych z [[Palestyńczycy|Palestyńczykami]] w [[Oslo]]{{odn|Byman|2011|s=291}}{{odn|Pedahzur|2012|s=133,135}}. Działania te miały odbywać się przy bierności samorządowej organizacji osadniczej [[Rada Jesza|Rady Jesza]], która jednak nieformalnie zapewniała wsparcie nielegalnym osadnikom{{odn|Pedahzur|2012|s=135}}.

Uważa się także, że No’ar ha-Gwa’ot swoje początki ma w wycofaniu osiedli żydowskich w [[Strefa Gazy|Strefie Gazy]] w 2005 roku. Wówczas to starsi osadnicy podjęli się biernego oporu wobec sił porządkowych, które miały przetransportować mieszkańców osiedli do Izraela. Wynikało to z przekonania, że dojdzie do boskiej interwencji, która powstrzyma izraelską armię przed ewakuacją mieszkańców. Młodzi religijni osadnicy, którzy doświadczyli fiaska tej postawy, stracili zaufanie w autorytet swoich rodziców i postanowili objąć bardziej agresywne formy działań{{odn|Zeveloff|2016}}{{odn|Friedman|2015|s=392}}.

International Crisis Group podaje, że w latach 90. XX wieku można mówić o pierwszej fali tej subkultury. Związana była ona z odkrywaniem duchowości i judaizmu. Druga fala miała miejsce po wycofaniu osiedli ze Strefy Gazy. Wtedy też działania No’ar ha-Gwa’ot przybrały polityczny kontekst{{odn|International Crisis Group|2013|s=17–18}}.

== Charakterystyka ==
Przedstawiciele Młodzieży ze Wzgórz swoją postawą wyrażają sprzeciw wobec „generacji założycieli” osiedli żydowskich na Zachodnim Brzegu. U podstaw tego sprzeciwu leży brak zaufania wobec sytuacji politycznej i społecznej w Izraelu. Młodzi łączą swoją postawę z fundamentalizmem religijnym, postawami narodowo-religijnymi, tworząc subkulturę młodzieżową, która stwarza im własne struktury socjalizacji{{odn|Friedman|2015|s=397–399}}{{odn|Pedahzur|2012|s=135}}. Friedman zaznacza, że wielu utożsamiających się z No’ar ha-Gwa’ot nie jest w ogóle potomkami osadników{{odn|Friedman|2015|s=393}}. Osoby te przybyły na Zachodni Brzeg z wielu względów np. po odbyciu służby wojskowej, po wyrzuceniu z jesziwy, czy po ucieczce ze społeczności ''[[Judaizm ultraortodoksyjny|charedim]]''. Część z reprezentantów tej subkultury to uczniowie jesziwy Od Josef Chaj rabina Icchaka Ginzburga. Zainspirowani zostali [[Kabała|kabalistycznymi]] naukami rabina z [[Chasydyzm|chasydzkiej]] sekty [[Chabad-Lubawicz]]''{{odn|Friedman|2015|s=393}}''{{odn|Ha-Levi|2005}}{{odn|Chernofsky|2009}}{{odn|Zeveloff|2016}}{{odn|Szeleg|2019}}. Są to także byli członkowie organizacji rabina Ginzburga o nazwie [[Derech Chajjim]]{{Refn|grupa=uwaga|Derech Chajjim to ruch społeczny założony w 1971 roku przez rabina Icchaka Ginzburga, który ma na celu promowanie osadnictwa oraz wizji Izraela jako państwa żydowskiego opartego na zasadach judaizmu.}}, którzy uznali ją za zbyt mało „wojowniczą”. Za przykład takiej postawy podaje się najbardziej znanego przedstawiciela Młodzieży ze Wzgórz, wnuka Me’ira Kahanego, Me’ira Etingera{{odn|Gershuni|2016}}. Do Młodzieży ze Wzgórz dołączały również osoby związane lub wspierające zdelegalizowane w Izraelu [[Kach]] i Kahane Chaj{{odn|Pokrzywiński|2015|s=93}}. Niektórzy reprezentanci No’ar ha-Gwa’ot po raz pierwszy pojawiali się na Zachodnim Brzegu jako pracownicy istniejących już fam i upraw{{odn|Friedman|2018|s=47–48}}.

Według Awrahama Rana i pozostałych reprezentantów subkultury Ziemia Izraela przynależna jest Żydom. W związku z tym mają oni prawo ją bezkarnie zasiedlać{{odn|Ha-Levi|2005}}{{odn|Chernofsky|2009}}. Członkowie No’ar ha-Gwa’ot nie postrzegają zatem osadnictwa jako zabierania ziemi Palestyńczykom, czy Egipcjanom, ale jako zamieszkiwanie własnych ziem. Zatem tworzenie nowych osiedli nie jest według nich nielegalne{{odn|Chernofsky|2009}}. Młodzież ze Wzgórz uważa, że Palestyńczycy „dokonują gwałtu na Ziemi Świętej” i są najeźdźcami{{odn|Byman|2011|s=291}}{{odn|Kremanicer|2020}}. Reprezentanci tej subkultury, inspirowani naukami Ginzburga i Me’ira Kahanego, postulują wydalenie wszystkich nie-Żydów z Izraela, jako niegodnych zamieszkiwania Ziemi Izraela{{odn|International Crisis Group|2013|s=18–19}}. Co więcej, Ginzburg zachęca do stosowania przemocy wobec Palestyńczyków{{odn|Odenheimer|2016}}.

Przedstawiciele tej subkultury chcą zerwać z wygodnym stylem życia swoich rodziców, którzy mieszkają w rozwiniętych już osiedlach na Zachodnim Brzegu. Osiedla te mają ochronę, płoty bezpieczeństwa, monitoring, sklepy{{odn|King|Ellingwood|5=2005}}. Reprezentanci No’ar ha-Gwa’ot podkreślają potrzebę powrotu do natury i duchowości{{odn|Friedman|2015|s=397}}. Uważają, że Żydzi są powiązani z Ziemią Izraela, a nie z państwem jako instytucją. Wobec tego zasiedlają oni niezamieszkane obszary [[Judea|Judei]], [[Samaria (kraina)|Samarii]]{{odn|Gershuni|2016}}, wzgórz wokół [[Hebron]]u{{odn|Friedman|2015|s=393}}. Według Młodzieży ze Wzgórz dzięki ciężkiej pracy rolniczej, religijnym życiu i skromnym warunkom zamieszkania są oni bliżej Boga{{odn|Pokrzywiński|2015|s=94}}{{odn|Fishman|2022}}. Popularyzują powrót do biblijnego, pasterskiego stylu życia. Państwo natomiast powinno stać się teokracją rządzoną zgodnie z [[Halacha|halachą]] i Torą. Uważają, że instytucja świeckiego państwa została skorumpowana, a zakładanie farm i nielegalnych osiedli stanowi wyraz żydowskiego samostanowienia. Młodzież ze Wzgórz zakłada własnymi siłami nieautoryzowane osiedla, farmy lub organiczne uprawy warzyw i owoców{{odn|Pedahzur|Perliger|5=2009|s=114}}. Są to miejscowości odizolowane od osiedli, przy ich budowie nie zatrudnia się Arabów, aby pokazać niezależność od nieżydowskich pracowników. Miejsca, w których mieszkają, nie są odgradzane płotami lub zasiekami, nie istnieje w nich własność prywatna. Domy są budowane w sposób prymitywny z drewna lub blachy falistej{{odn|Mielnik|2015}}{{odn|Byman|2011|s=291}}{{odn|Pedahzur|Perliger|5=2009|s=115}}. Styl życia tej subkultury przedstawia się jako połączenia wpływów [[New Age]] i chasydyzmu{{odn|King|Ellingwood|5=2005}}.

Subkultura No’ar ha-Gwa’ot wyraża również negatywny stosunek do instytucji państwa świeckiego, które przyczynia się do likwidowania osiedli żydowskich{{odn|Rubin|2015}}.

Uważa się, że nazwa subkultury jest myląca, ponieważ jej reprezentanci mają powyżej 20–25 lat i są żonaci{{odn|Byman|2011|s=291}}.

== Kontrowersje ==
=== ''Tag mechir'' – przemoc i akty wandalizmu ===
[[Plik:Vandalized car in Yassuf 17Dec 2018 עם ישראל חי.jpg|mały|Zniszczone auto z napisem „Lud Izraela żyje” (2018)]]
''Tag mechir'' (hebr. תג מחיר, dosł. metka cenowa) to hebrajskie określenie stasowane na akty przemocy i wandalizmu przypisywane przedstawicielom No’ar ha-Gwa’ot. Pierwszy raz informacje o nich pojawiły się w 2008 roku, kiedy armia izraelska wraz z policją realizowały nakazy burzenia i ewakuacji nieautoryzowanych osiedli. Najłagodniejszym przejawem tej taktyki działań są protesty, blokady skrzyżowań lub próby przekonania żołnierzy i funkcjonariuszy, aby nie wykonywali rozkazów. Poza tym przeprowadza się ataki na palestyńskie wsie. Dochodzi wtedy do niszczenia mienia, aktów wandalizmu, podpaleń oraz napaści na mieszkańców. Ma to na celu zaangażowanie dodatkowych sił i środków Państwa Izrael do podjęcia działań w terenie przeciw działaniom wielu grup w różnych miejscach Zachodniego Brzegu{{odn|Rotenberg|2008}}<ref>{{Cytuj |tytuł = Violence by settlers |czasopismo = [[B’tselem]] |data = 2011-01-01 |data dostępu = 2022-09-06 |url = https://web.archive.org/web/20130703062203/http://www.btselem.org/settler_violence}}</ref>{{odn|Magid|2020|odn=b}}<ref>{{Cytuj |tytuł = Palestinian cars vandalized in broad daylight in suspected attack by settlers |czasopismo = [[The Times of Israel]] |data = 2021-02-16 |data dostępu = 2022-09-06 |url = https://www.timesofisrael.com/palestinian-cars-vandalized-in-broad-daylight-in-suspected-attack-by-settlers/}}</ref>. Ataki przeprowadzane są także na lewicowych aktywistów<ref>{{Cytuj |tytuł = Radical settlers attack left-wing activists with bats, stones in West Bank, footage shows |czasopismo = [[The Times of Israel]] |data = 2017-04-21 |data dostępu = 2022-09-06 |url = https://www.timesofisrael.com/settlers-attack-left-wing-activists-with-bats-and-stones-in-west-bank-footage-shows/}}</ref> oraz palestyńskie gaje oliwne{{odn|Magid|2017}}. Stanowią one również formę odwetu za zniszczenie osiedli No’ar ha-Gwa’ot, ataki na nich lub zatrzymania{{odn|Boxerman|2021}}. Cele tej taktyki potwierdzane są przez organizację [[Pokój Teraz]]. W ten sposób No’ar ha-Gwa’ot chce przekazać instytucjom państwowym, że działania związane z likwidacją nielegalnych osiedli są nieopłacalne z punktu widzenia pożądanych skutków. Z czasem działania te pojawiły się w Jerozolimie{{odn|Magid|2018|odn=c}} oraz zaczęły być wymierzane w meczety<ref>{{Cytuj |tytuł = An Introduction to Price Tag |czasopismo = Americans for Peace Now |data dostępu = 2022-09-06 |url = https://peacenow.org/page.php?name=an-introduction-to-price-tag#.YxcxL3ZBy3B}}</ref>{{odn|Guiora|2014|s=107}}<ref>{{Cytuj |tytuł = Mosque torched near Ramallah in apparent extremist hate crime |czasopismo = [[The Times of Israel]] |data = 2020-07-27 |data dostępu = 2022-09-06 |url = https://www.timesofisrael.com/mosque-torched-near-ramallah-in-apparent-extremist-hate-crime/}}</ref> i chrześcijan{{odn|Gavlak|2014}}<ref>{{Cytuj |tytuł = Christian church in Jerusalem attacked for 4th time in 1 month |czasopismo = Daily Sabah |data = 2021-03-02 |data dostępu = 2022-09-06 |url = https://www.dailysabah.com/world/mid-east/christian-church-in-jerusalem-attacked-for-4th-time-in-1-month}}</ref>{{odn|Melhem|2020}}.
[[Plik:"Mo is a pig" settler graffitti in Qusra, Palestine.jpg|mały|Akt wandalizmu Młodzieży ze Wzgórz. Napis obok gwiazdy Dawida głosi: „Mahomet to świnia” (2011)]]
No’ar ha-Gwa’ot przejawia również wrogi stosunek do izraelskiej armii oraz policji. Dochodzi do ataków na izraelskich żołnierzy, sprzęt wojskowy, a nawet bazy{{odn|Magid|2019|odn=a}}{{odn|Gross|2021}}{{odn|Magid|2019|odn=b}}. Młodzież podejmuje także działania propagandowe mające na celu zdyskredytować wojsko w oczach młodych osadników{{odn|Magid|2018|odn=b}}. Przy pomocy kamieni lub koktajli Mołotowa atakowani są również funkcjonariusze [[Policja Izraela|Policji Izraela]] i [[Straż Graniczna (Izrael)|Straży Granicznej]], a także pojazdy, którymi się poruszają podczas patroli{{odn|Zitun|Ben-Kimon|5=2020|odn=a}}{{odn|Zitun|Ben-Kimon|5=2020|odn=b}}<ref>{{Cytuj |tytuł = Far-right settler youth clash with border police at West Bank outpost |czasopismo = [[The Times of Israel]] |data = 2021-07-21 |data dostępu = 2022-09-06 |url = https://www.timesofisrael.com/far-right-settler-youth-clash-with-border-police-at-west-bank-outpost/}}</ref>. Do starć dochodzi również podczas rozbiórki nieautoryzowanych osiedli<ref>{{Cytuj |tytuł = Far-right extremist settlers injure cop in clash at flashpoint West Bank outpost |czasopismo = [[The Times of Israel]] |data = 2020-08-12 |data dostępu = 2022-09-06 |url = https://www.timesofisrael.com/far-right-extremist-settlers-injure-cop-in-clash-at-flashpoint-west-bank-outpost/}}</ref>.

=== Religijny syjonizm a No’ar ha-Gwa’ot ===
{{Osobny artykuł|Syjonizm religijny}}
W 2016 roku przeprowadzono badania wśród przedstawicieli [[Syjonizm religijny|obozu narodowo-religijnego]], aby zbadać, jak postrzegają oni Młodzież ze Wzgórz. 28% badanych uznało działania przedstawicieli tej subkultury za „bardzo szkodliwe” lub „destrukcyjne” dla wizerunku osiedli. Z kolei 24% stwierdziło, że działania te nie mają pozytywnego wpływu na wizerunek osadników{{odn|Rosenberg|2016}}.

Z kolei według reprezentantów No’ar ha-Gwa’ot społeczność jest zbyt zamknięta i nie akceptuje różnorodności wewnątrz siebie{{odn|Friedman|2018|s=55}}, weszła także w fazę stagnacji i braku gotowości na zmiany{{odn|Friedman|2018|s=53}}. Osadnicy postrzegają Młodzież ze Wzgórz jako „margines społeczny”, „społecznych dewiantów”, „zagrożoną młodzież” lub „gangi”. Friedman w swoich badaniach prezentuje, że osadnicy postrzegają tę subkulturę za zagrożenie dla wykreowanego do tej pory etosu i wizerunku osadnika{{odn|Friedman|2018|s=50–51}}. Z kolei No’ar ha-Gwa’ot krytykuje osadników za zbytnią alienację, zaprzeczenie idei osadnictwa i upodabnianie swojego stylu życia do zachodniego{{odn|Friedman|2018|s=52–53}}.

=== Zwalczanie No’ar ha-Gwa’ot przez Państwo Izrael ===
W inwigilację środowiska Młodzieży ze Wzgórz oraz ściganie wybranych osób zaangażowana jest specjalna struktura [[Szin Bet|Szabaku]] do spraw zwalczania terroryzmu żydowskiego (hebr. חטיבה יהודית, ''Chatiwa Jehudit'', ang. ''Jewish Division/Jewish Department''){{odn|Magid|2018|odn=a}}{{odn|Asenhejm|2013}}{{odn|Berger|2017}}. Według byłego dyrektora tej struktury Awiego Ari’eliego No’ar ha-Gwa’ot stanowi poważne zagrożenie dla porządku wewnętrznego Izraela. Problemem jest także to, że reprezentanci tej subkultury otrzymują wsparcie od społeczeństwa w Izraelu, osadników, czy rabinów{{odn|Magid|2018|odn=a}}. Infiltracja tego środowiska oraz pozyskanie z niego współpracowników nie są łatwe. Zatrzymani nie chcą ujawniać szczegółów działań oraz sieci powiązań{{odn|Hartman|2014}}. Pracy służbom bezpieczeństwa nie ułatwia również poparcie dla subkultury wyrażane ze strony narodowo-religijnych aktywistów i polityków{{odn|Berger|2017}}. Do walki z No’ar ha-Gwa’ot Szabak używa takich środków jak administracyjne zatrzymanie, areszt bez postawienia zarzutów lub zakazy wstępu na Zachodni Brzeg{{odn|Berger|2017}}. Według przedstawicieli służb bezpieczeństwa środki te po ewakuacji nieautoryzowanego osiedla [[Ammona|Amona]] przestały być efektywne, a przedstawiciele kolejnej generacji Młodzieży ze Wzgórz stają się bardziej agresywni{{odn|Berger|2017}}.

W 2010 roku doszło do wycieku danych osobowych Awiego Ari’eliego do Młodzieży ze Wzgórz. Ta z kolei używała ich podczas aktów wandalizmu w palestyńskich miejscowościach{{odn|Magid|2018|s=|odn=a}}.

W 2015 roku doszło do ataku przeprowadzonego przez Młodzież ze Wzgórz w {{link-interwiki|Duma (Palestyna)|tekst=Dumie|Q=Q2760852}}{{Refn|grupa=uwaga|W trakcie ataku podpalono jeden z domów, w którym zginęło palestyńskie małżeństwo ze swoim osiemnastomiesięcznym dzieckiem.}}. W związku z nim przedstawiciele Szabaku postanowili nawiązać kontakt z narodowo-religijnymi rabinami, aby ci nakłaniali młodzież do zaprzestania ataków na Palestyńczyków{{odn|Surkes|2017}}.

W 2017 roku na Ukrainie doszło do zatrzymania osoby powiązanej z No’ar ha-Gwa’ot. Itamar Ben-Gewir z partii [[Żydowska Siła|Ocma Jehudit]] oskarżył Szabak o przekazanie danych ukraińskim służbom, aby zatrzymały izraelskiego obywatela. Szabak nie potwierdził tych doniesień{{odn|Ben-Kimon|2017}}.

W działania przeciw Młodzieży ze Wzgórz zaangażowało się także izraelskie [[Ministerstwo Edukacji (Izrael)|Ministerstwo Edukacji]], które tworzy specjalne programy wychowawcze w celu identyfikacji i zapewniania potrzeb edukacyjnych i socjalnych reprezentantów No’ar ha-Gwa’ot na Zachodnim Brzegu. Do programów tych delegowani są także przedstawiciele armii, policji oraz Szabaku{{odn|Fleishman|2013}}{{odn|Magid|2020|odn=a}}. Udział służb bezpieczeństwa okazał się jednak kontrowersyjny, kiedy ujawniono, że funkcjonariusze Szabaku wykorzystywali programy wychowawcze do rekrutacji współpracowników i infiltracji No’ar ha-Gwa’ot{{odn|Fleishman|2013}}.

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
<div style="height:20em; overflow:auto">
* {{Cytuj |autor = Omri Asenhejm |tytuł = משימה בלתי אפשרית |czasopismo = Mako.co.il |data = 2013-06-05 |data dostępu = 2022-09-06 |url = https://www.mako.co.il/tv-ilana_dayan/2013-57bdf6356897e310/Article-2d9bf6356897e31006.htm |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Elisha Ben-Kimon |tytuł = Hilltop Youth alleges Shin Bet told Ukrainians about him |czasopismo = [[Jedi’ot Acharonot]] |data = 2017-12-03 |data dostępu = 2022-09-06 |url = https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4934065,00.html |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Yotam Berger |tytuł = Jerusalem Stakeout Reveals ‘New Generation’ of Radical Jewish Settlers |czasopismo = Ha-Arec |data = 2017-08-27 |data dostępu = 2022-09-06 |url = https://www.haaretz.com/israel-news/2017-08-27/ty-article/.premium/stakeout-reveals-new-generation-of-radical-jewish-settlers/0000017f-dc16-df9c-a17f-fe1e5f170000 |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Aaron Boxerman |tytuł = Palestinian girl briefly hospitalized after alleged settler attack |czasopismo = [[The Times of Israel]] |data = 2021-01-17 |data dostępu = 2022-09-06 |url = https://www.timesofisrael.com/palestinian-girl-briefly-hospitalized-after-alleged-settler-attack/ |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Daniel Byman |tytuł = A High Price: The Triumphs and Failures of Israeli Counterterrorism |data = 2011 |data dostępu = 2022-08-29 |miejsce = New York |wydawca = Oxford Univeristy Press |url = https://books.google.pl/books?id=mYppAgAAQBAJ&pg=PA291&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Erica Chernofsky |tytuł = Hilltop Youth push to settle West Bank |czasopismo = [[BBC|BBC News]] |data = 2009-08-18 |data dostępu = 2022-08-27 |url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8204826.stm |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Tzvi Fishman |tytuł = Diary of a Hilltop Youth. A short story by Tzvi Fishman. |czasopismo = Aruc Szewa |data = 2022-03-02 |data dostępu = 2022-09-05 |url = https://www.israelnationalnews.com/news/323150 |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Itamar Fleishman |tytuł = Controversy over Shin Bet involvement in Hilltop Youth program |czasopismo = [[Jedi’ot Acharonot]] |data = 2013-07-24 |data dostępu = 2022-08-31 |url = https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4409197,00.html |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Szuki Fridman |tytuł = שמאל-ימין-יהדות |czasopismo = The Israel Democracy Institute |data = 2016-10-05 |data dostępu = 2022-08-27 |url = https://www.idi.org.il/articles/7064 |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Shimi Friedman |tytuł = Hilltop youth: politicalanthropological research in the hills of Judea and Samaria |czasopismo = Israel Affairs |data = 2015 |data dostępu = 2022-09-02 |wolumin = 21 |numer = 3 |s = 391–407 |doi = 10.1080/13537121.2015.1036554 |url = https://www.researchgate.net/publication/278051170_Hilltop_youth_political-anthropological_research_in_the_hills_of_Judea_and_Samaria |odn = tak}}{{Cytuj |autor = Chagit Rotenberg |tytuł = מקבלי ההחלטות יחשבו פעם נוספת לפני האירוע הבא |czasopismo = Aruc Szewa |data = 2008-06-29 |data dostępu = 2022-09-06 |url = https://www.inn.co.il/news/561858 |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Shimi Friedman |tytuł = The Hilltop Youth. A Stage of Resistance and Counter culture Practice |data = 2018 |isbn = 9781498560948 |miejsce = Lanham |wydawca = Lexington Books |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Hillel Gershuni |tytuł = A Jewish ISIS Rises in the West Bank |czasopismo = Tablet |data = 2016-01-11 |data dostępu = 2022-08-27 |url = https://www.tabletmag.com/sections/israel-middle-east/articles/jewish-isis-in-the-west-bank |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Joel Greenberg |tytuł = Israelis Clear Settlement of Holdouts |czasopismo = [[The New York Times]] |data = 1999-11-11 |data dostępu = 2022-08-29 |url = https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/library/world/mideast/111199israel-settlement.html |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Judah Ari Gross |tytuł = IDF troops arrest 4 settlers after 2 tried to break into West Bank base |czasopismo = [[The Times of Israel]] |data = 2021-01-021 |data dostępu = 2022-09-06 |url = https://www.timesofisrael.com/idf-troops-arrest-4-settlers-after-2-tried-to-break-into-west-bank-base/ |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Amos Guiora |tytuł = Tolerating Intolerance: The Price of Protecting Extremism |data = 2014 |data dostępu = 2022-09-06 |miejsce = New York |wydawca = Oxford University Press |url = https://books.google.pl/books?id=UOBMAgAAQBAJ&pg=PA107&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Ezra Ha-Levi |tytuł = Avraham (Avri) Ran, the revolutionary father of the hilltop outposts, gave a rare public glimpse into his hopes for the future in court last week |czasopismo = Aruc Szewa |data = 2005-09-23 |data dostępu = 2022-08-27 |url = https://www.israelnationalnews.com/news/90208 |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Ben Hartman |tytuł = 'Hilltop youth the hardest informants to recruit’ |czasopismo = [[The Jerusalem Post]] |data = 2014-05-09 |data dostępu = 2022-09-06 |url = https://www.jpost.com/national-news/west-bank-hilltop-youth-are-the-hardest-informants-to-recruit-shin-bet-source-says-351770 |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Dale Gavlak |tytuł = ‘Price Tag’ Israeli Extremists Target Christians |czasopismo = Christianity Today |data = 2014-05-13 |data dostępu = 2022-09-06 |url = https://www.christianitytoday.com/news/2014/may/price-tag-israeli-extremists-target-christians.html |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = International Crisis Group |tytuł = Leap of Faith: Israel’s National Religious and the Israeli-Palestinian Conflict |czasopismo = Middle East Report |data = 2013-11-21 |data dostępu = 2022-09-05 |numer = 147 |url = https://icg-prod.s3.amazonaws.com/leap-of-faith-israel-s-national-religious-and-the-israeli-palestinian-conflict.pdf |odn = {{odn/id|International Crisis Group|2013}}}}
* {{Cytuj |autor = Laura King; Ken Ellingwood |tytuł = Hilltop Rebels Give Israel Pause |czasopismo = Los Angeles Times |data = 2005-08-25 |data dostępu = 2022-08-29 |url = https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2005-aug-28-fg-youth28-story.html |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Mordechaj Kremanicer |tytuł = אלימות כפרי באושים של אידאולוגיה |czasopismo = The Israel Democracy Institute |data = 2020-04-16 |data dostępu = 2022-08-29 |url = https://www.idi.org.il/articles/31314 |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Jacob Magid |tytuł = Settlers uproot olive trees in village south of Nablus, Palestinians say |czasopismo = [[The Times of Israel]] |data = 2017-09-14 |data dostępu = 2022-09-06 |url = https://www.timesofisrael.com/settlers-uproot-olive-trees-in-village-south-of-nablus-palestinians-say/ |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Jacob Magid |tytuł = How to prevent Jewish and Arab terror, from a Shin Bet commander who fought both |czasopismo = [[The Times of Israel]] |data = 2018-11-19 |data dostępu = 2022-09-06 |url = https://www.timesofisrael.com/how-to-prevent-terrorism-arab-and-jewish-by-shin-bet-commander-who-fought-both/ |odn = a}}
* {{Cytuj |autor = Jacob Magid |tytuł = 4 far-right activists held over fliers claiming IDF official ‘shoots at Jews’ |czasopismo = [[The Times of Israel]] |data = 2018-04-19 |data dostępu = 2022-09-06 |url = https://www.timesofisrael.com/4-far-right-activists-held-over-fliers-claiming-idf-official-shoots-at-jews/ |odn = b}}
* {{Cytuj |autor = Jacob Magid |tytuł = Palestinian neighborhood in East Jerusalem targeted in apparent hate crime |czasopismo = [[The Times of Israel]] |data = 2018-05-14 |data dostępu = 2022-09-06 |url = https://www.timesofisrael.com/palestinian-neighborhood-in-east-jerusalem-targeted-in-apparent-hate-crime/ |odn = c}}
* {{Cytuj |autor = Jacob Magid |tytuł = Settler youth suspected of stoning security forces in fresh attacks |czasopismo = [[The Times of Israel]] |data = 2019-11-04 |data dostępu = 2022-09-06 |url = https://www.timesofisrael.com/settler-youth-suspected-of-stoning-police-in-fresh-attack/ |odn = a}}
* {{Cytuj |autor = Jacob Magid |tytuł = After attacks on troops, forces raze structures in illegal outpost near Yitzhar |czasopismo = [[The Times of Israel]] |data = 2019-10-24 |data dostępu = 2022-09-06 |url = https://www.timesofisrael.com/security-forces-raze-2-buildings-in-illegal-outpost-near-yitzhar-settlement/ |odn = b}}
* {{Cytuj |autor = Jacob Magid |tytuł = Program for rehabilitating ‘hilltop youth’ sees them as dropouts, not criminals |czasopismo = [[The Times of Israel]] |data = 2020-02-14 |data dostępu = 2022-08-31 |url = https://www.timesofisrael.com/program-for-rehabilitating-hilltop-youth-sees-them-as-dropouts-not-criminals/ |odn = a}}
* {{Cytuj |autor = Jacob Magid |tytuł = Settlers torch construction site in Palestinian village |czasopismo = [[The Times of Israel]] |data = 2020-06-17 |data dostępu = 2022-08-31 |url = https://www.timesofisrael.com/palestinians-and-settlers-trade-arson-accusations-in-northern-west-bank/ |odn = b}}
* {{Cytuj |autor = Ahmad Melhem |tytuł = Israeli settler attacks on church sanctities in Palestine continue amid lax international response |czasopismo = Al-Monitor |data = 2020-12-14 |data dostępu = 2022-09-06 |url = https://www.al-monitor.com/originals/2020/12/palestinian-churches-jerusalem-arson-attack-israel-settlers.html |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Jakub Mielnik |tytuł = Żydowscy ekstremiści na wojnie ze świeckim rządem |czasopismo = [[Wprost]] |data = 2015-10-18 |data dostępu = 2022-08-27 |url = https://www.wprost.pl/523276/zydowscy-ekstremisci-na-wojnie-ze-swieckim-rzadem.html |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Natan Odenheimer |tytuł = The Kabbalist Who Would Be King of a New Jewish Monarchy in Israel |czasopismo = [[The Forward]] |data = 2016-10-14 |data dostępu = 2022-08-29 |url = https://forward.com/news/352016/the-kabbalist-who-would-be-king-of-a-new-jewish-monarchy-in-israel/ |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Ami Pedahzur |tytuł = The Triumph of Israel’s Right |data = 2012 |isbn = 9780199744701 |miejsce = New York |wydawca = Oxford University Press |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Ami Pedahzur; Arie Perliger |tytuł = Jewish Terrorism in Israel |data = 2009 |miejsce = New York |wydawca = Columbia Univeristy Press |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Paweł Pokrzywiński |tytuł = Radykalne ruchy żydowskie na przykładzie The Hilltop Youth i Zo Arcejnu |czasopismo = Politicus |data = 2015 |numer = 1 |s = 90–105 |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Shalom Pollack |tytuł = A meeting with „hilltop youth” |czasopismo = Aruc Szewa |data = 2021-06-04 |data dostępu = 2022-09-05 |url = https://www.israelnationalnews.com/news/307469 |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = David Rosenberg |tytuł = Poll: National religious reject ‘hilltop youth’ |czasopismo = Aruc Szewa |data = 2016-02-15 |data dostępu = 2022-09-05 |url = https://www.israelnationalnews.com/news/208074 |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Shira Rubin |tytuł = The New Face of Jewish Terror |czasopismo = [[Foreign Policy]] |data = 2015-08-20 |data dostępu = 2022-09-06 |url = https://foreignpolicy.com/2015/08/20/the-new-face-of-jewish-terror-hilltop-settlers-price-tag-attacks-israel/ |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Deborah Sontag |tytuł = Israeli Soldiers Begin Clearing a West Bank Settlement |czasopismo = [[The New York Times]] |data = 1999-11-10 |data dostępu = 2022-08-29 |url = https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/library/world/mideast/111099israel-settlers.html |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Sue Surkes |tytuł = Security chiefs ask settler rabbis to ‘calm’ hilltop youth |czasopismo = [[The Times of Israel]] |data = 2017-06-19 |data dostępu = 2022-09-06 |url = https://www.timesofisrael.com/security-chiefs-ask-settler-rabbis-to-calm-hilltop-youth/ |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Jair Szeleg |tytuł = נוער הגבעות – לא אידאולוגיים, מנותקים |czasopismo = The Israel Democracy Institute |data = 2019-11-04 |data dostępu = 2022-08-27 |url = https://www.idi.org.il/articles/28782 |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Dawid Warszawski |tytuł = Wybuch fundamentalizmu w Izraelu |czasopismo = [[Polityka (tygodnik)|Polityka]] |data = 2015-08-18 |data dostępu = 2022-08-27 |url = https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/swiat/1629735,1,wybuch-fundamentalizmu-w-izraelu.read |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Naomi Zeveloff |tytuł = The Radical New Face of the Jewish Settler Movement |czasopismo = [[The Forward|Forward]] |data = 2016-01-11 |data dostępu = 2022-08-29 |url = https://forward.com/news/328981/the-radical-new-face-of-the-jewish-settler-movement/ |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Karolina Zielińska |tytuł = Między Planem Trumpa a rzeczywistością. Perspektywy aneksji izraelskich na Zachodnim Brzegu |czasopismo = Komentarze OSW |data = 2020-06-15 |data dostępu = 2022-08-27 |url = https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/komentarze-osw/2020-06-15/miedzy-planem-trumpa-a-rzeczywistoscia-perspektywy-aneksji |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Joaw Zitun; Elisza Ben-Kimon |tytuł = הרמטכ"ל על אלימות נוער הגבעות ביצהר: "אירוע טרור חמור" |czasopismo = [[Jedi’ot Acharonot]] |data = 2020-03-27 |data dostępu = 2022-09-06 |url = https://www.ynet.co.il/articles/0,7340,L-5702534,00.html |odn = a}}
* {{Cytuj |autor = Joaw Zitun; Elisza Ben-Kimon |tytuł = שוב אלימות ביצהר: בקבוקי תבערה לעבר כוח מג"ב |czasopismo = [[Jedi’ot Acharonot]] |data = 2020-03-27 |data dostępu = 2022-09-06 |url = https://www.ynet.co.il/articles/0,7340,L-5702392,00.html |odn = b}}
</div>

{{Osadnictwo żydowskie w Palestynie}}
{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Ruchy społeczne]]
[[Kategoria:Osadnictwo żydowskie]]


text:
# Giovanni Lievore
Giovanni Lievore (ur. 20 marca 1932 w Carrè, zm. 28 kwietnia 2025 w Turynie) – włoski lekkoatleta, który specjalizował się w rzucie oszczepem.
Szósty zawodnik olimpijskiego konkursu w Melbourne (1956) – uzyskał wówczas wynik 72,88. W 1958 zajął 8. miejsce mistrzostwach Europy w Sztokholmie (wynik: 73,38). W 1956 i 1958 zdobył złoty medal krajowego czempionatu. Wielokrotny reprezentant Włoch i sześciokrotny rekordzista kraju w rzucie oszczepem. Rekord życiowy: 80,72 (12 października 1958, Rzym).
Brat Carla – rekordzisty świata w rzucie oszczepem.

title: Giovanni Lievore

wikitext:
{{Sportowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Giovanni Lievore
 |imię i nazwisko org       =
 |dyscyplina                = lekkoatletyka
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |pełne imię i nazwisko     =
 |data urodzenia            = 20 marca 1932
 |miejsce urodzenia         = [[Carrè]]
 |data śmierci              = 28 kwietnia 2025
 |miejsce śmierci           = [[Turyn]]
 |obywatelstwo              =
 |wzrost                    = 185 cm
 |pozycja                   =
 |klub                      =
 |numer w klubie            =
 |kariera juniorska         =
 |kariera seniorska         =
 |kariera reprezentacyjna   =
 |kariera trenerska         =
 |medale                    = {{Medalista infobox/reprezentacja|ITA}}
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Giovanni Lievore''' (ur. [[20 marca]] [[1932]] w [[Carrè]], zm. [[28 kwietnia]] [[2025]] w [[Turyn]]ie<ref>[https://www.gazzetta.it/Atletica/29-04-2025/atletica-morto-il-giavellottista-giovanni-lievore-fu-6-a-melbourne-56.shtml Atletica in lutto, addio a Giovanni Lievore: è il miglior giavellottista italiano ai Giochi] {{lang|it}}</ref>) – [[Włochy|włoski]] [[lekkoatletyka|lekkoatleta]], który specjalizował się w [[rzut oszczepem|rzucie oszczepem]].

Szósty zawodnik [[Lekkoatletyka na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1956 – rzut oszczepem mężczyzn|olimpijskiego konkursu]] w [[Melbourne]] (1956) – uzyskał wówczas wynik 72,88. W 1958 zajął 8. miejsce [[Mistrzostwa Europy w Lekkoatletyce 1958|mistrzostwach Europy]] w [[Sztokholm]]ie (wynik: 73,38). W 1956 i 1958 zdobył złoty medal krajowego czempionatu. Wielokrotny reprezentant Włoch i sześciokrotny rekordzista kraju w rzucie oszczepem. Rekord życiowy: 80,72 (12 października 1958, [[Rzym]]).

Brat [[Carlo Lievore|Carla]]<ref>{{Cytuj pismo |czasopismo= Lekkoatletyka|odpowiedzialność=Zygmunt Głuszek - redaktor naczelny |oznaczenie= |miejsce=Warszawa |wydawca=RSW "Prasa-Książka-Ruch" |rok=1978 nr. 4/264 |id= |język=pl}}</ref> – rekordzisty świata w rzucie oszczepem.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę | nazwisko=Szymonek | imię=Jerzy | nazwisko2=Rozum | imię2=Janusz | autor link=Jerzy Szymonek | inni= | tytuł= Osiągnięcia Polskiej Lekkiej Atletyki w 40-leciu PRL. Rzut oszczepem mężczyzn. | data=1984 | wydawca=Komisja Statystyczna PZLA | miejsce=Warszawa | strony=}}
* {{cytuj stronę | url = http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/li/giovanni-lievore-1.html | tytuł = SR/Olympic Sport | data dostępu = 2009-03-29 | język = en | archiwum = https://web.archive.org/web/20091218045535/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/li/giovanni-lievore-1.html | zarchiwizowano = 18 grudnia 2009}}

{{Mistrzowie Włoch w rzucie oszczepem}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Lievore, Giovanni}}
[[Kategoria:Lekkoatleci na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1956]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1932]]
[[Kategoria:Zmarli w 2025]]
[[Kategoria:Włoscy oszczepnicy]]
[[Kategoria:Włoscy olimpijczycy]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Vicenzy]]

title: · Giovanni Lievore

Data i miejsce urodzenia: 20 marca 1932 · Carrè

Data i miejsce śmierci: 28 kwietnia 2025 · Turyn


text:
# Nawiedzony dwór
Nawiedzony dwór (ang. The Haunted Mansion, 2003) – amerykański film familijny w reżyserii Roba Minkoffa.

## Opis fabuły
Agent nieruchomości Jim Evers (Eddie Murphy) wraz z żoną Sarą i dziećmi otrzymuje niezwykle korzystną propozycję zakupu zabytkowej rezydencji w Luizjanie. Na zaproszenie ekscentrycznego właściciela, Edwarda Graceya, razem z dziećmi jadą obejrzeć dom. Okazuje się, że domostwo jest zamieszkane przez 999 duchów, a Sara związana jest z ciążącą nad nim klątwą.

## Obsada
- Eddie Murphy – Jim Evers
- Terence Stamp – Ramsley
- Nathaniel Parker – Master Gracey
- Marsha Thomason – Sara Evers/Elizabeth
- Jennifer Tilly – Madame Leota
- Wallace Shawn – Ezra
- Dina Spybey – Emma

title: Nawiedzony dwór

wikitext:
{{Dopracować|uzupełnić|źródła=2023-07}}
{{Film infobox
 |tytuł            = Nawiedzony dwór
 |oryginalny tytuł = The Haunted Mansion
 |grafika          =
 |opis grafiki     =
 |alt grafiki      =
 |gatunek          = [[Film familijny|familijny]]
[[Film fantasy|fantasy]]
 |rok produkcji    =
 |data premiery    = 26 listopada 2003
13 lutego 2004 (Polska)
 |kraj produkcji   = [[Stany Zjednoczone]]
 |język            = [[język angielski|angielski]]
 |czas trwania     = 99 minut
 |reżyseria        = [[Rob Minkoff]]
 |scenariusz       = [[David Berenbaum]]
 |główne role      = [[Eddie Murphy]]
[[Terence Stamp]]
[[Marsha Thomason]]
 |muzyka           = [[Mark Mancina]]
 |zdjęcia          = [[Remi Adefarasin]]
 |scenografia      = [[John Myhre]]
[[Rosemary Brandenburg]]
[[Beat Frutiger]]
[[Tomas Voth]]
 |kostiumy         = [[Mona May]]
 |montaż           = [[Priscilla Nedd-Friendly]]
 |produkcja        = [[Andrew Gunn]]
[[Don Hahn]]
 |wytwórnia        = [[Walt Disney Pictures]]
[[Gunn Films]]
[[Doom Buggy Productions]]
 |dystrybucja      = [[Walt Disney Studios Motion Pictures|Buena Vista Pictures Distribution]]
 |budżet           = 90 000 000 USD
 |przychody brutto =
 |poprzednik       =
 |kontynuacja      =
 |nagrody          = nominacja do [[Saturn (nagroda filmowa)|Saturna]]
 |commons          =
 |wikicytaty       =
 |www              =
}}
'''Nawiedzony dwór''' ([[język angielski|ang.]] ''The Haunted Mansion'', 2003) – [[Stany Zjednoczone|amerykański]] [[film familijny]] w reżyserii [[Rob Minkoff|Roba Minkoffa]].

== Opis fabuły ==
Agent nieruchomości Jim Evers (Eddie Murphy) wraz z żoną Sarą i dziećmi otrzymuje niezwykle korzystną propozycję zakupu zabytkowej rezydencji w [[Luizjana|Luizjanie]]. Na zaproszenie ekscentrycznego właściciela, Edwarda Graceya, razem z dziećmi jadą obejrzeć dom. Okazuje się, że domostwo jest zamieszkane przez 999 duchów, a Sara związana jest z ciążącą nad nim klątwą.

== Obsada ==
* [[Eddie Murphy]] – '''Jim Evers'''
* [[Terence Stamp]] – '''Ramsley'''
* [[Nathaniel Parker]] – '''Master Gracey'''
* [[Marsha Thomason]] – '''Sara Evers'''/'''Elizabeth'''
* [[Jennifer Tilly]] – '''Madame Leota'''
* [[Wallace Shawn]] – '''Ezra'''
* [[Dina Spybey]] – '''Emma'''

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.esensja.pl/magazyn/2004/10/img/ilustr/08_75a.jpg Plakat filmu]
* {{IMDb|tytuł|0338094|Nawiedzony dwór}}
* {{Filmweb|tytuł|95272|Nawiedzony dwór}}
* [http://www.dubbing.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=183&Itemid=108 Dubbing] {{martwy link}}
* [http://www.forumfilm.pl/nawiedzony_dwor/ Polska strona internetowa filmu]
* [http://disney.go.com/disneyvideos/liveaction/hauntedmansion/main.html Oficjalna strona filmu]

{{Rob Minkoff}}

[[Kategoria:Amerykańskie filmy komediowe]]
[[Kategoria:Amerykańskie filmy przygodowe]]
[[Kategoria:Amerykańskie filmy familijne]]
[[Kategoria:Amerykańskie filmy z 2003 roku]]
[[Kategoria:Filmy w reżyserii Roba Minkoffa]]
[[Kategoria:Filmy Disneya]]
[[Kategoria:Filmy wytwórni Walt Disney Pictures]]
[[Kategoria:Amerykańskie filmy o duchach]]

title: Nawiedzony dwórThe Haunted Mansion

Gatunek: familijny · fantasy

Data premiery: 26 listopada 2003 · 13 lutego 2004 (Polska)

Kraj produkcji: Stany Zjednoczone

Język: angielski

Czas trwania: 99 minut

Reżyseria: Rob Minkoff

Scenariusz: David Berenbaum

Główne role: Eddie Murphy · Terence Stamp · Marsha Thomason

Muzyka: Mark Mancina

Zdjęcia: Remi Adefarasin

Scenografia: John Myhre · Rosemary Brandenburg · Beat Frutiger · Tomas Voth

Kostiumy: Mona May

Montaż: Priscilla Nedd-Friendly

Produkcja: Andrew Gunn · Don Hahn

Wytwórnia: Walt Disney Pictures · Gunn Films · Doom Buggy Productions

Dystrybucja: Buena Vista Pictures Distribution


text:
# Monta Bell
Louis Monta Bell (ur. 5 lutego 1891 w Waszyngtonie, zm. 4 lutego 1958 w Los Angeles) – amerykański reżyser filmowy, scenarzysta i producent.

## Życiorys
Monta Bell po raz pierwszy pojawił się w teatrach z udziałem spółek akcyjnych z Waszyngtonu, a następnie zajął się dziennikarstwem i publikacją w Nowym Jorku. Przebywając tam, Charlie Chaplin zaangażował go do napisania w charakterze ghostwritera jego wspomnień z 1922 – zatytułowanych My Trip Abroad. Razem z wieloma innymi praktykantami (m.in. Harry d’Abbadie d’Arrast, Malcolm St. Clair) został montażystą filmowym i asystentem reżysera. Miał okazję „zetknąć się z drobiazgowym stylem Chaplina w konstruowaniu komedii i całkowicie zanurzyć się we wszystkich aspektach tworzenia filmów” – pisał Richard Koszarski.
W 1924 menedżer w Paramount Pictures, Walter Wanger, zatrudnił kilku „obiecujących młodych mężczyzn bez znaczącego doświadczenia reżyserskiego” – w tym Bella – do reżyserowania filmów w należącym do wytwórni Astoria Studios w nowojorskiej dzielnicy Queens. Jednym z pierwszych wyreżyserowanych przezeń filmów była niema komedia romantyczna The King on Main Street (1925). Jak napisał Richard Koszarski, Bell stał się wybitnym stylistą filmowym, reżyserując wyrafinowane eseje filmowe na temat „współczesnych obyczajów seksualnych”. Zasłynął też jako reżyser dramatu Słowik hiszpański (1926), pierwszego amerykańskiego filmu z udziałem Grety Garbo.
W 1928, wraz z wprowadzeniem filmów dźwiękowych, został przeniesiony na wschodnie wybrzeże, gdzie objął stanowisko szefa produkcji w Astoria Studios. Wyreżyserował tam szereg komedii i melodramatów, a następnie zajął się produkcją filmów. Podobnie jak jego mentor Chaplin, opowiadał się za wyższością kina niemego jako formy sztuki i metody przekazywania historii.
Zmarł 4 lutego 1958, dzień przed swoimi 67. urodzinami, w Motion Picture Country House and Hospital w Los Angeles w Kalifornii. Został pochowany na tamtejszym Hollywood Forever Cemetery.

## Filmografia
Opracowano na podstawie materiału źródłowego:

### Reżyser
- Broadway po zmroku (1924)
- How to Educate a Wife (1924)
- Snob (1924)
- Lady of the Night (1925)
- Rewia piękności (1925)
- The King on Main Street (1925)
- Lights of Old Broadway (1925)
- Słowik hiszpański (1926)
- The Boy Friend (1926)
- Upstage (1926)
- After Midnight (1927)
- Man, Woman and Sin (1927)
- The Bellamy Trial (1929)
- Young Man of Manhattan (1930)
- East Is West (1930)
- Downstairs (1932)
- The Worst Woman in Paris? (1932)
- China’s Little Devils (1945)

### Producent
- The Boy Friend (1926)
- List (1929)
- Gentlemen of the Press (1929)
- Aplauz (1929)
- The Battle of Paris (1929)
- Behind the Make-Up (1930)
- Young Man of Manhattan (1930)
- The Big Pond (1930)
- Śmiech (1930)
- East Is West (1930, współproducent)
- Downstairs (1932)
- Ludzie w bieli (1934)
- Student Tour (1934)
- West Point of the Air (1941)
- Aloma of the South Seas (1941)
- Birth of the Blues (1941)

### Scenarzysta
- Snob (1924)
- The King on Main Street (1925, adaptacja)
- After Midnight (1927, historia)
- Man, Woman and Sin (1927, historia)
- The Bellamy Trial (1929)
- The Worst Woman in Paris? (1932)

title: Monta Bell

wikitext:
{{Filmowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Monta Bell
 |imię i nazwisko org       =
 |grafika                   = Monta Bell - Jun 1925 EH.jpg
 |opis grafiki              = Monta Bell (1925)
 |alt grafiki               =
 |prawdziwe imię i nazwisko = Louis Monta Bell
 |imię i nazwisko urodzenia =
 |data urodzenia            = 5 lutego 1891
 |miejsce urodzenia         = [[Waszyngton]]
 |data śmierci              = 4 lutego 1958
 |miejsce śmierci           = [[Los Angeles]]
 |zawód                     = [[reżyser filmowy]], [[scenarzysta]], [[Producent filmowy|producent]]
 |współmałżonek             = [[Betty Lawford]]
(1931–1937; rozwód)
 |lata aktywności           = 1925–1945
 |odznaczenia               =
 |commons                   = Category:Monta Bell
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Louis Monta Bell''' (ur. [[5 lutego]] [[1891]] w [[Waszyngton]]ie, zm. [[4 lutego]] [[1958]] w [[Los Angeles]]) – [[Amerykanie|amerykański]] [[reżyser filmowy]], [[scenarzysta]] i [[Producent filmowy|producent]].

== Życiorys ==
Monta Bell po raz pierwszy pojawił się w teatrach z udziałem spółek akcyjnych z [[Waszyngton]]u, a następnie zajął się dziennikarstwem i publikacją w [[Nowy Jork|Nowym Jorku]]{{odn|Koszarski|1976|s=227}}. Przebywając tam, [[Charlie Chaplin]] zaangażował go do napisania w charakterze ''[[Ghostwriter|ghostwritera]]'' jego wspomnień z 1922 – zatytułowanych ''My Trip Abroad''. Razem z wieloma innymi praktykantami (m.in. [[Harry d’Abbadie d’Arrast]], [[Malcolm St. Clair]]) został [[Montaż filmowy|montażystą filmowym]] i asystentem reżysera. Miał okazję „zetknąć się z drobiazgowym stylem Chaplina w konstruowaniu [[Film komediowy|komedii]] i całkowicie zanurzyć się we wszystkich aspektach tworzenia filmów” – pisał Richard Koszarski{{odn|Koszarski|1976|s=227}}{{odn|Koszarski|2008|s=181}}.

W 1924 menedżer w [[Paramount Pictures]], [[Walter Wanger]], zatrudnił kilku „obiecujących młodych mężczyzn bez znaczącego doświadczenia reżyserskiego” – w tym Bella – do reżyserowania filmów w należącym do wytwórni [[Kaufman Astoria Studios|Astoria Studios]] w nowojorskiej dzielnicy [[Queens]]. Jednym z pierwszych wyreżyserowanych przezeń filmów była [[Film niemy|niema]] [[komedia romantyczna]] ''[[The King on Main Street]]'' (1925){{odn|Koszarski|2008|s=48}}. Jak napisał Richard Koszarski, Bell stał się wybitnym stylistą filmowym, reżyserując wyrafinowane eseje filmowe na temat „współczesnych obyczajów seksualnych”. Zasłynął też jako reżyser [[Dramat filmowy|dramatu]] ''[[Słowik hiszpański]]'' (1926), pierwszego amerykańskiego filmu z udziałem [[Greta Garbo|Grety Garbo]]{{odn|Koszarski|2008|s=181}}.

W 1928, wraz z wprowadzeniem [[Film dźwiękowy|filmów dźwiękowych]], został przeniesiony na [[Wschodnie Wybrzeże|wschodnie wybrzeże]], gdzie objął stanowisko szefa produkcji w Astoria Studios{{odn|Koszarski|1976|s=227}}. Wyreżyserował tam szereg komedii i [[melodramat]]ów, a następnie zajął się produkcją filmów{{odn|Koszarski|1976|s=227}}{{odn|Koszarski|2008|s=219}}. Podobnie jak jego mentor Chaplin, opowiadał się za wyższością kina niemego jako formy sztuki i metody przekazywania historii{{odn|Koszarski|1976|s=227}}{{odn|Koszarski|2008|s=181}}.

Zmarł 4 lutego 1958, dzień przed swoimi 67. urodzinami, w [[Motion Picture & Television Fund|Motion Picture Country House and Hospital]] w [[Los Angeles]] w [[Kalifornia|Kalifornii]]{{r|a}}. Został pochowany na tamtejszym [[Hollywood Forever Cemetery]]{{r|b}}.

== Filmografia ==
Opracowano na podstawie materiału źródłowego{{r|c}}:
=== Reżyser ===
[[Plik:Torrent (1926) - 4.jpg|thumb|Bell i Greta Garbo na planie filmu ''[[Słowik hiszpański]]'' (1926)]]
[[Plik:The Boy Friend (1926) - 1.jpg|thumb|Bell i [[Marceline Day]] na planie filmu ''[[The Boy Friend (film 1926)|The Boy Friend]]'' (1926)]]
{{Układ wielokolumnowy|liczba=2|
* ''[[Broadway po zmroku]]'' (1924)
* ''[[How to Educate a Wife]]'' (1924)
* ''[[Snob (film)|Snob]]'' (1924)
* ''[[Lady of the Night (film 1925)|Lady of the Night]]'' (1925)
* ''[[Rewia piękności]]'' (1925)
* ''[[The King on Main Street]]'' (1925)
* ''[[Lights of Old Broadway]]'' (1925)
* ''[[Słowik hiszpański]]'' (1926)
* ''[[The Boy Friend (film 1926)|The Boy Friend]]'' (1926)
* ''[[Upstage]]'' (1926)
* ''[[After Midnight]]'' (1927)
* ''[[Man, Woman and Sin]]'' (1927)
* ''[[The Bellamy Trial]]'' (1929)
* ''[[Young Man of Manhattan]]'' (1930)
* ''[[East Is West]]'' (1930)
* ''[[Downstairs]]'' (1932)
* ''[[The Worst Woman in Paris?]]'' (1932)
* ''[[China’s Little Devils]]'' (1945)
}}

=== Producent ===
{{Układ wielokolumnowy|liczba=2|
* ''[[The Boy Friend (film 1926)|The Boy Friend]]'' (1926)
* ''[[List (film 1929)|List]]'' (1929)
* ''[[Gentlemen of the Press]]'' (1929)
* ''[[Aplauz (film)|Aplauz]]'' (1929)
* ''[[The Battle of Paris]]'' (1929)
* ''[[Behind the Make-Up]]'' (1930)
* ''[[Young Man of Manhattan]]'' (1930)
* ''[[The Big Pond]]'' (1930)
* ''[[Śmiech (film 1930)|Śmiech]]'' (1930)
* ''[[East Is West]]'' (1930, współproducent)
* ''[[Downstairs]]'' (1932)
* ''[[Ludzie w bieli]]'' (1934)
* ''[[Student Tour]]'' (1934)
* ''[[West Point of the Air]]'' (1941)
* ''[[Aloma of the South Seas]]'' (1941)
* ''[[Birth of the Blues (film)|Birth of the Blues]]'' (1941)
}}

=== Scenarzysta ===
{{Układ wielokolumnowy|liczba=2|
* ''[[Snob (film)|Snob]]'' (1924)
* ''[[The King on Main Street]]'' (1925, [[Adaptacja filmowa|adaptacja]])
* ''[[After Midnight]]'' (1927, historia)
* ''[[Man, Woman and Sin]]'' (1927, historia)
* ''[[The Bellamy Trial]]'' (1929)
* ''[[The Worst Woman in Paris?]]'' (1932)
}}

== Przypisy ==
<references>
<ref name="a">{{Cytuj pismo |tytuł = Monta Bell Dies. Ex-Film Director. Sound Movies. Was 66. Newsman and Actor |czasopismo = [[The New York Times]] |strony = 28 |data = 5 lutego 1958 |issn = 0362-4331}}</ref>
<ref name="b">{{Cytuj stronę |url = https://www.findagrave.com/memorial/7885/monta-bell |tytuł = Monta Bell (1891–1958) |opublikowany = [[Find a Grave]] |zarchiwizowano = 2025-07-15 |archiwum = https://archive.is/kY4Se |język = en |data dostępu = 2025-07-15}}</ref>
<ref name="c">{{Cytuj stronę |url = https://catalog.afi.com/Catalog/PersonDetails/114421 |tytuł = AFI Catalog – Monta Bell |opublikowany = [[Amerykański Instytut Filmowy|American Film Institute]] |zarchiwizowano = 2025-07-15 |archiwum = https://archive.is/jUEor |język = en |data dostępu = 2025-07-15}}</ref>
</references>

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Koszarski |imię = Richard |tytuł = Hollywood Directors: 1914–1940 |url = https://books.google.pl/books/about/Hollywood_Directors_1914_1940.html?id=KvhJAAAAMAAJ&redir_esc=y |wydawca = [[Oxford University Press]] |rok = 1976 |isbn = 9780195020854 |język = en |odn = tak}}
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Koszarski |imię = Richard |tytuł = Hollywood on the Hudson: Film and Television in New York from Griffith to Sarnoff |url = https://books.google.pl/books/about/Hollywood_on_the_Hudson.html?id=1NzOhgPs80MC&redir_esc=y |wydawca = [[Rutgers University Press]] |rok = 2008 |isbn = 9780813542935 |język = en |odn = tak}}

== Linki zewnętrzne ==
{{commonscat}}
* {{IMDb|osoba|0068419|Monta Bell}}
* {{Filmweb|osoba|110511|Monta Bell}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Bell, Monta}}
[[Kategoria:Amerykańscy montażyści filmowi]]
[[Kategoria:Amerykańscy producenci filmowi]]
[[Kategoria:Amerykańscy reżyserzy filmowi]]
[[Kategoria:Amerykańscy scenarzyści filmowi]]
[[Kategoria:Artyści związani z Nowym Jorkiem]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Waszyngtonie]]
[[Kategoria:Pochowani w Kalifornii]]
[[Kategoria:Reżyserzy filmowi związani z Los Angeles]]
[[Kategoria:Reżyserzy kina niemego]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1891]]
[[Kategoria:Zmarli w 1958]]

title: Monta Bell

Prawdziwe imię i nazwisko: Louis Monta Bell

Data i miejsce urodzenia: 5 lutego 1891 · Waszyngton

Data i miejsce śmierci: 4 lutego 1958 · Los Angeles

Zawód: reżyser filmowy, scenarzysta, producent

Współmałżonek: Betty Lawford · (1931–1937; rozwód)


text:
# Czamrowina
Czamrowina – dawny folwark, obecnie w obrębie geodezyjnym wsi Bobin w Polsce położonej w województwie mazowieckim, w powiecie ostrołęckim, w gminie Czerwin.

## Historia
W latach 1921–1939 folwark leżał w województwie białostockim, w powiecie ostrołęckim, w gminie Czerwin.
Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku miejscowość zamieszkiwały 24 osoby w 2 budynkach mieszkalnych. Miejscowość należała do parafii rzymskokatolickiej w m. Czerwin. Podlegała pod Sąd Grodzki w Ostrołęce i Okręgowy w Łomży; właściwy urząd pocztowy mieścił się w m. Czerwin.
W wyniku agresji niemieckiej we wrześniu 1939 wieś znalazła się pod okupacją niemiecką. Od 1939 do wyzwolenia w 1945 włączona w skład Generalnego Gubernatorstwa.

title: Czamrowina

wikitext:
{{Polska miejscowość infobox
 |nazwa                  = Czamrowina a. Czambrowina
 |status                 = dawna
 |rodzaj miejscowości    =
 |zdjęcie                =
 |opis zdjęcia           =
 |alt zdjęcia            =
 |województwo            = mazowieckie
 |powiat                 = [[Powiat ostrołęcki|ostrołęcki]]
 |gmina                  = [[Czerwin (gmina)|Czerwin]]
 |sołectwo               =
 |miejscowość podstawowa =
 |wysokość               =
 |liczba ludności        =
 |rok                    =
 |strefa numeracyjna     =
 |kod pocztowy           =
 |tablice rejestracyjne  =
 |SIMC                   =
 |kod mapy               = Czerwin (gmina)
 |współrzędne            = 52°57′38″N 21°38′07″E
 |commons                =
 |www                    =
}}
'''Czamrowina''' – dawny folwark, obecnie w obrębie geodezyjnym [[Wieś|wsi]] [[Bobin (województwo mazowieckie)|Bobin]] w [[Polska|Polsce]] położonej w [[Województwo mazowieckie|województwie mazowieckim]], w [[Powiat ostrołęcki|powiecie ostrołęckim]], w [[Czerwin (gmina)|gminie Czerwin]].

== Historia ==
W latach 1921–1939 folwark leżał w [[Województwo białostockie (II Rzeczpospolita)|województwie białostockim]], w [[Powiat ostrołęcki|powiecie ostrołęckim]], w gminie Czerwin.

Według [[Pierwszy Powszechny Spis Ludności|Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku]] miejscowość zamieszkiwały 24 osoby w 2 budynkach mieszkalnych<ref name=":02222">{{Cytuj |autor =  |tytuł = Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. |data = 1924 |wolumin = T. 5, województwo białostockie |s = 47}}</ref>. Miejscowość należała do parafii rzymskokatolickiej w m. Czerwin. Podlegała pod Sąd Grodzki w Ostrołęce i Okręgowy w Łomży; właściwy urząd pocztowy mieścił się w m. Czerwin<ref>{{Cytuj |autor =  |tytuł = Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej z oznaczeniem terytorjalnie im właściwych władz i urzędów oraz urządzeń komunikacyjnych |data = 1933 |miejsce = Przemyśl, Warszawa |s = 272}}</ref>.

W wyniku [[Kampania wrześniowa|agresji niemieckiej]] we wrześniu 1939 wieś znalazła się pod okupacją niemiecką. Od 1939 do wyzwolenia w 1945 włączona w skład [[Generalne Gubernatorstwo|Generalnego Gubernatorstwa]].

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
{{Gmina Czerwin (II Rzeczpospolita)}}

[[Kategoria:Czerwin (gmina)]]

title: Czamrowina a. Czambrowina

Państwo: Polska

Województwo: mazowieckie

Powiat: ostrołęcki

Gmina: Czerwin


text:
# Gazeta Wiejska dla Górnego Śląska
Gazeta Wiejska dla Górnego Śląska – tygodnik wychodzący w okresie od stycznia 1849 do września 1850 w Opolu, wydawany i redagowany przez Bernarda Bogedaina. Założony został w celu powstrzymania radykalizacji mas ludowych w okresie wiosny ludów. Odegrał pozytywną rolę w szerzeniu oświaty, m.in. agrarnej i administracyjno-prawnej, w podtrzymaniu czytelnictwa w języku polskim, zamieszczał popularne utwory literackie. „Gazeta” była redagowana we współczesnej polszczyźnie literackiej.

title: Gazeta Wiejska dla Górnego Śląska

wikitext:
{{Czasopismo infobox
 |tytuł                 = Gazeta Wiejska dla Górnego Śląska
 |tytuł oryginalny      =
 |podtytuł              =
 |grafika               =
 |opis grafiki          =
 |alt grafiki           =
 |częstotliwość         = [[tygodnik]]
 |państwo               = Prusy
 |wariant flagi         = 1803
 |adres                 = [[Opole]]
 |wydawca               =
 |organ prasowy         =
 |tematyka              =
 |język                 =
 |pierwszy numer        = [[1849]]
 |ostatni numer         = [[1850]]
 |redaktor naczelny     = [[Bernard Bogedain]]
 |stali współpracownicy =
 |nakład                =
 |sprzedaż              =
 |format                =
 |liczba stron          =
 |ISSN                  =
 |eISSN                 =
 |OCLC                  = 297853988
 |DOI                   =
 |odznaczenia           =
 |commons               =
 |wikiźródła            =
 |wikicytaty            =
 |www                   =
}}
'''Gazeta Wiejska dla Górnego Śląska''' – [[tygodnik]] wychodzący w okresie od stycznia [[1849]] do września [[1850]] w [[Opole|Opolu]], wydawany i redagowany przez [[Bernard Bogedain|Bernarda Bogedaina]]. Założony został w celu powstrzymania radykalizacji mas ludowych w okresie [[Wiosna ludów|wiosny ludów]]. Odegrał pozytywną rolę w szerzeniu oświaty, m.in. agrarnej i administracyjno-prawnej, w podtrzymaniu czytelnictwa w [[język polski|języku polskim]], zamieszczał popularne utwory literackie. „Gazeta” była redagowana we współczesnej polszczyźnie literackiej.

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Czasopisma w języku polskim]]
[[Kategoria:Czasopisma wydawane od 1849]]
[[Kategoria:Czasopisma wydawane do 1850]]
[[Kategoria:Górny Śląsk]]
[[Kategoria:Niewydawane tygodniki polskie]]
[[Kategoria:Tygodniki wydawane w Opolu]]

title: Gazeta Wiejska dla Górnego Śląska

Częstotliwość: tygodnik

Państwo: Królestwo Prus

Adres: Opole

Redaktor naczelny: Bernard Bogedain