text:
# I Zarząd Główny KGB
I Zarząd Główny KGB, Pierwszy Zarząd Główny Komitetu Bezpieczeństwa Państwowego (ros. Первое главное управление Комитета государственной безопасности, ПГУ; trb. Pierwoje gławnoje uprawlienie Komitieta gosudarstwiennoj biezopasnosti, PGU) – struktura  służb specjalnych ZSRR odpowiedzialna za cywilny wywiad zagraniczny.

## Historia radzieckiego wywiadu zagranicznego
Patrz: Wywiad zagraniczny Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich
Przed utworzeniem KGB wywiadem zagranicznym zajmował się w ZSRR Drugi Zarząd Główny Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Po rozwiązaniu Komitetu powstała samodzielna instytucja Centralna Służba Wywiadu, przekształcona w działającą do dziś Służbę Wywiadu Zagranicznego Federacji Rosyjskiej (SWR)
W 1954 roku w ZSRR dokonano reorganizacji organów bezpieczeństwa i wywiadu. Reorganizacja z marca 1954 roku była dokładnym powtórzeniem zmian w radzieckim systemie bezpieczeństwa z 1946 roku, kiedy zostało utworzone Ministerstwo Bezpieczeństwa Państwowego ZSRR (MGB) i Ministerstwo Spraw Wewnętrznych ZSRR (MWD). W marcu 1954 roku z MWD zostały wydzielone dwa największe piony tej instytucji, m.in. pion policji politycznej reprezentowany przez I Zarząd Główny MWD oraz pion wywiadu zagranicznego, którym się zajmował II Zarząd Główny MWD. W wyniku tej zmiany powstał oddzielny Komitet Bezpieczeństwa Państwowego (KGB). Jednym z dziewięciu Zarządów Głównych KGB był Pierwszy Zarząd Główny, Pierwoje Gławnoje Uprawlenie – PGU, zajmujący się wywiadem zagranicznym.

### Szefowie PZG
Pierwszym szefem PZG został w marcu 1954 były szef II Zarządu Głównego MWD, generał major Aleksandr Paniuszkin. Podczas sprawowania swojej funkcji Paniuszkin zajmował się m.in. tzw. mokrą robotą, na przykład osobiście nadzorował szkolenie zawodowego zabójcy KGB, Nikołaja Chochłowa, który był przygotowywany do zamordowania Gieorgija Okołowicza, jednego z liderów organizacji NTS na terenie Niemiec Zachodnich. Osobiście nadzorował także szkolenie innego zawodowego zabójcy, Bohdana Stiszynskiego, który dokonał zabójstwa Lwa Rebeta.
Paniuszkin odszedł ze stanowiska szefa PZG 23 czerwca 1955, na jego miejsce przyszedł generał major (od 23 lutego 1961 generał porucznik) Aleksandr Sacharowski, który stał na czele PZG przez następne 15 lat, do 15 lipca 1971. Zastąpił go wtedy generał porucznik Fiodor Mortin, który zarządzał wywiadem radzieckim zaledwie przez 2 lata, do 13 listopada 1974. Na jego miejsce przyszedł generał porucznik (od 16 grudnia 1982 genera`l pułkownik, od 27 stycznia 1988 generał armii) Władimir Kriuczkow, były szef sekretariatu ówczesnego przewodniczącego KGB, Jurija Andropowa. Kriuczkow przez następne 14 lat stał na czele PZG, w 1988 roku zastąpił na stanowisku przewodniczącego KGB generała armii, Wiktora Czebrikowa. Na miejsce szefa PZG 6 lutego 1989 przyszedł generał major (od 16 sierpnia 1989 generał porucznik) Leonid Szebraszyn. Pełnił służbę na tym stanowisku do 21 września 1991, w 1991 roku – został na krótko pełniącym obowiązki przewodniczącego KGB. Od 30 września do 6 listopada 1991 szefem I Zarządu był Jewgienij Primakow.

## Struktura Pierwszego Zarządu Głównego
- Szef
- Zastępcy
- Sekretariat
- Komitet partyjny
- Instytut wywiadowczy
  - Administracja
  - Biblioteka operacyjna
  - Sekcja poczty dyplomatycznej
  - Personel
  - Kurierzy
  - Finanse
  - Pomocnicze jednostki administracyjne i operacyjne

### Wydziały (bezpośrednio po powstaniu I Głównego Zarządu)
- Wydział 1 – USA, Kanada, Ameryka Łacińska
- Wydział 2 – Europa Zachodnia
- Wydział 3 – Niemcy Zachodnie, Austria
- Wydział 4 – Wschód
- Wydział 5 – kontrwywiad zagraniczny, emigracja
- Wydział 6 – wywiad naukowo-techniczny
- Wydział 7 – łączność z organami bezpieczeństwa państw socjalistycznych
- Wydział 8 – wywiad nielegalny
- Wydział 9 – wykorzystywanie ministerstw i instytucji ZSRR do celów wywiadowczych
- Wydział 10 – informacyjny
- Wydział 11 – dywersyjny[1]

### Struktura w 1991
- Sekretariat
- Grupa konsultantów przy szefie I Głównego Zarządu
- Zarząd R – planowanie operacyjne i analizy
- Zarząd RI - informacyjno-analityczny
- Zarząd K – kontrwywiad zagraniczny
- Zarząd S – wywiad nielegalny (agenci – tzw. nielegały)
- Zarząd OT – technika operacyjna
- Zarząd I – komputerowy
- Zarząd T – wywiad naukowo-techniczny
- Zarząd RT – wywiad z terytorium ZSRR
- Służba A – działania aktywne
- Służba R – łączność radiowa
- Wydział 1 – USA, Kanada
- Wydział 2 – Ameryka Łacińska
- Wydział 3 – Wielka Brytania, Skandynawia
- Wydział 4 – RFN, Austria
- Wydział 5 – Europa
- Wydział 6 – Chiny, Wietnam, Laos, Kambodża, Korea Południowa
- Wydział 7 – Tajlandia, Indonezja, Japonia, Malezja, Singapur Filipiny
- Wydział 8 – Środkowy Wschód
- Wydział 9 – Afryka (anglojęzyczna)
- Wydział 10 – Afryka (francuskojęzyczna)
- Wydział 11 – Łączność z organami bezpieczeństwa państw socjalistycznych
- Wydział 12 – Wywiad ekonomiczny
- Wydział 15 – Rejestracja i archiwa
- Wydział 16 – wywiad radioelektroniczny
- Wydział 17 - Indie, Sri Lanka, Pakistan, Nepal, Bangladesz, Birma
- Wydział 18 - Bliski Wschód
- Wydział 19 - Emigracja
- Wydział 20 – łączność z krajami rozwijającymi się
- Specjalny Zarząd Eksploatacyjno-Techniczny
- Zarząd kadr
- Jednostka finansowa
- Grupa mobilizacyjna
- Instytut im. Andropowa
- Naukowo-badawczy Instytut Problemów Wywiadowczych[1]

## Rozwiązanie KGB
W sierpniu 1991 roku na stanowisku przewodniczącego KGB stanął Władimir Bakatin. W grudniu 1991 w wyniku przeprowadzanych przez niego reform na bazie I Zarządu Głównego KGB powstała Centralna Służba Wywiadowcza, którą następnie przemianowano na Służbę Wywiadu Zagranicznego Federacji Rosyjskiej.

title: I Zarząd Główny KGB

wikitext:
'''I Zarząd Główny KGB''', '''Pierwszy Zarząd Główny Komitetu Bezpieczeństwa Państwowego''' ([[język rosyjski|ros.]] Первое главное управление Комитета государственной безопасности, ПГУ; [[Transkrypcja (językoznawstwo)|trb.]] ''Pierwoje gławnoje uprawlienie Komitieta gosudarstwiennoj biezopasnosti'', ''PGU'') – struktura  [[służby specjalne|służb specjalnych]] [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]] odpowiedzialna za cywilny [[wywiad (instytucja)|wywiad zagraniczny]].

[[Plik:KGB Symbol.png|thumb|150px|Symbol KGB]]

== Historia radzieckiego wywiadu zagranicznego ==
Patrz: [[Wywiad zagraniczny Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich]]

Przed utworzeniem KGB wywiadem zagranicznym zajmował się w ZSRR Drugi Zarząd Główny Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Po rozwiązaniu Komitetu powstała samodzielna [[Instytucja (zarządzanie)|instytucja]] ''Centralna Służba Wywiadu'', przekształcona w działającą do dziś [[Służba Wywiadu Zagranicznego Federacji Rosyjskiej|Służbę Wywiadu Zagranicznego Federacji Rosyjskiej]] (SWR)

W 1954 roku w ZSRR dokonano reorganizacji organów bezpieczeństwa i wywiadu. Reorganizacja z marca 1954 roku była dokładnym powtórzeniem zmian w radzieckim systemie bezpieczeństwa z [[1946]] roku, kiedy zostało utworzone [[MGB|Ministerstwo Bezpieczeństwa Państwowego ZSRR (MGB)]] i [[Ministerstwo Spraw Wewnętrznych ZSRR]] (MWD). W marcu 1954 roku z [[Ministerstwo Spraw Wewnętrznych ZSRR|MWD]] zostały wydzielone dwa największe piony tej instytucji, m.in. pion policji politycznej reprezentowany przez ''I Zarząd Główny MWD'' oraz pion wywiadu zagranicznego, którym się zajmował ''II Zarząd Główny MWD''. W wyniku tej zmiany powstał oddzielny [[KGB|Komitet Bezpieczeństwa Państwowego (KGB)]]. Jednym z dziewięciu Zarządów Głównych KGB był '''Pierwszy Zarząd Główny''', ''Pierwoje Gławnoje Uprawlenie'' – PGU, zajmujący się wywiadem zagranicznym.

=== Szefowie PZG ===
Pierwszym szefem '''PZG''' został w marcu 1954 były szef ''II Zarządu Głównego'' [[Ministerstwo Spraw Wewnętrznych ZSRR|MWD]], generał major [[Aleksandr Paniuszkin]]. Podczas sprawowania swojej funkcji Paniuszkin zajmował się m.in. tzw. mokrą robotą, na przykład osobiście nadzorował szkolenie zawodowego zabójcy KGB, [[Nikołaj Chochłow|Nikołaja Chochłowa]], który był przygotowywany do zamordowania [[Gieorgij Okołowicz|Gieorgija Okołowicza]], jednego z liderów organizacji [[Narodowo-Pracowniczy Związek Rosyjskich Solidarystów|NTS]] na terenie [[Niemcy|Niemiec Zachodnich]]. Osobiście nadzorował także szkolenie innego zawodowego zabójcy, [[Bohdan Staszynski|Bohdana Stiszynskiego]], który dokonał zabójstwa [[Lew Rebet|Lwa Rebeta]].

Paniuszkin odszedł ze stanowiska szefa PZG 23 czerwca 1955, na jego miejsce przyszedł generał major (od 23 lutego 1961 generał porucznik) [[Aleksandr Sacharowski]], który stał na czele PZG przez następne 15 lat, do 15 lipca 1971. Zastąpił go wtedy generał porucznik [[Fiodor Mortin]], który zarządzał wywiadem radzieckim zaledwie przez 2 lata, do 13 listopada 1974. Na jego miejsce przyszedł generał porucznik (od 16 grudnia 1982 genera`l pułkownik, od 27 stycznia 1988 generał armii) [[Władimir Kriuczkow]], były szef sekretariatu ówczesnego przewodniczącego [[KGB]], [[Jurij Andropow|Jurija Andropowa]]. Kriuczkow przez następne 14 lat stał na czele PZG, w [[1988]] roku zastąpił na stanowisku przewodniczącego KGB generała armii, [[Wiktor Czebrikow|Wiktora Czebrikowa]]. Na miejsce szefa PZG 6 lutego 1989 przyszedł generał major (od 16 sierpnia 1989 generał porucznik) [[Leonid Szebarszyn|Leonid Szebraszyn]]. Pełnił służbę na tym stanowisku do 21 września 1991, w [[1991]] roku – został na krótko pełniącym obowiązki przewodniczącego KGB. Od 30 września do 6 listopada 1991 szefem I Zarządu był [[Jewgienij Primakow]]<ref name="autonazwa1">[http://shieldandsword.mozohin.ru/kgb5491/structure/1GU.htm КОМИТЕТ ГОСУДАРСТВЕННОЙ БЕЗОПАСНОСТИ 1-е Главное управление]</ref>.

== Struktura Pierwszego Zarządu Głównego ==
* '''Szef'''
* '''Zastępcy'''
* '''Sekretariat'''
* '''Komitet partyjny'''
* '''Instytut wywiadowczy'''
** '''Administracja'''
** '''Biblioteka operacyjna'''
** '''Sekcja poczty dyplomatycznej'''
** '''Personel'''
** '''Kurierzy'''
** '''Finanse'''
** '''Pomocnicze jednostki administracyjne i operacyjne'''

=== Wydziały (bezpośrednio po powstaniu I Głównego Zarządu) ===
* '''Wydział 1''' – USA, Kanada, Ameryka Łacińska
* '''Wydział 2''' – Europa Zachodnia
* '''Wydział 3''' – Niemcy Zachodnie, Austria
* '''Wydział 4''' – Wschód
* '''Wydział 5''' – kontrwywiad zagraniczny, emigracja
* '''Wydział 6''' – wywiad naukowo-techniczny
* '''Wydział 7''' – łączność z organami bezpieczeństwa państw socjalistycznych
* '''Wydział 8''' – wywiad nielegalny
* '''Wydział 9''' – wykorzystywanie ministerstw i instytucji ZSRR do celów wywiadowczych
* '''Wydział 10''' – informacyjny
* '''Wydział 11''' – dywersyjny<ref name="autonazwa1" />

=== Struktura w 1991 ===
* Sekretariat
* Grupa konsultantów przy szefie I Głównego Zarządu
* Zarząd R – planowanie operacyjne i analizy
* Zarząd RI - informacyjno-analityczny
* Zarząd K – kontrwywiad zagraniczny
* Zarząd S – wywiad nielegalny (agenci – tzw. nielegały)
* Zarząd OT – technika operacyjna
* Zarząd I – komputerowy
* Zarząd T – wywiad naukowo-techniczny
* Zarząd RT – wywiad z terytorium ZSRR
* Służba A – działania aktywne
* Służba R – łączność radiowa
* Wydział 1 – USA, Kanada
* Wydział 2 – Ameryka Łacińska
* Wydział 3 – Wielka Brytania, Skandynawia
* Wydział 4 – RFN, Austria
* Wydział 5 – Europa
* Wydział 6 – Chiny, Wietnam, Laos, Kambodża, Korea Południowa
* Wydział 7 – Tajlandia, Indonezja, Japonia, Malezja, Singapur Filipiny
* Wydział 8 – Środkowy Wschód
* Wydział 9 – Afryka (anglojęzyczna)
* Wydział 10 – Afryka (francuskojęzyczna)
* Wydział 11 – Łączność z organami bezpieczeństwa państw socjalistycznych
* Wydział 12 – Wywiad ekonomiczny
* Wydział 15 – Rejestracja i archiwa
* Wydział 16 – wywiad radioelektroniczny
* Wydział 17 - Indie, Sri Lanka, Pakistan, Nepal, Bangladesz, Birma
* Wydział 18 - Bliski Wschód
* Wydział 19 - Emigracja
* Wydział 20 – łączność z krajami rozwijającymi się
* Specjalny Zarząd Eksploatacyjno-Techniczny
* Zarząd kadr
* Jednostka finansowa
* Grupa mobilizacyjna
* Instytut im. Andropowa
* Naukowo-badawczy Instytut Problemów Wywiadowczych<ref name="autonazwa1" />

== Rozwiązanie KGB ==
W sierpniu [[1991]] roku na stanowisku przewodniczącego KGB stanął [[Wadim Bakatin|Władimir Bakatin]]. W grudniu 1991 w wyniku przeprowadzanych przez niego reform na bazie I Zarządu Głównego KGB powstała ''Centralna Służba Wywiadowcza'', którą następnie przemianowano na [[Służba Wywiadu Zagranicznego Federacji Rosyjskiej|Służbę Wywiadu Zagranicznego]] [[Rosja|Federacji Rosyjskiej]].

== Zobacz też ==
* [[Archiwum Mitrochina]]

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* [[Bogusław Wołoszański]] – Ten okrutny wiek część 2, Sensacje XX wieku strona 65 schemat działalności siatki wywiadowczej INO ({{ISBN|83-904972-1-2}}).
* [[Christopher Andrew]], [[Wasilij Mitrochin]] – ''Archiwum Mitrochina'', Warszawskie Wydawnictwo Literackie MUZA SA Warszawa 2001.
* [[Amy Knight]] – Szpiedzy bez maski: ''Spadkobiercy KGB'', Prószyński i S-ka Warszawa 2001.
* [[Andrzej Grajewski]] – Tarcza i miecz, ''Rosyjskie służby specjalne 1991-1998'', Biblioteka Więzi Warszawa 1998.
* Przewodnik KGB: ''Po miastach świata'' (Kulisy Wywiadu i Kontrwywiadu), Dom wydawniczy Bellona Warszawa 2001.
* [[Guido Knopp]] – ''Elita Szpiegów'' (Kulisy Wywiadu i Kontrwywiadu) Dom wydawniczy Bellona Warszawa 2004.
* [[Oleg Gordijewski]] – ''Ostatni Przystanek Egzekucja'' (Kulisy Wywiadu i Kontrwywiadu) Dom wydawniczy Bellona Warszawa 2001.
* [[Leszek Pawlikowicz]] – Aparat centralny 1. Zarządu Głównego KGB, jako instrument realizacji globalnej strategii Kremla 1954-1991, Seria Wydawnicza ''Gry Wywiadów'' Bellona, Oficyna Wydawnicza RytM Warszawa 2013 ({{ISBN|978-83-11-130066-1}}), ({{ISBN|978-83-7399-588-8}}).

{{Naczelnicy wywiadu zagranicznego ZSRR}}

{{Przewodniczący KGB}}

{{Służby specjalne Rosji i byłego Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich}}

{{Kontrola autorytatywna}}
[[Kategoria:KGB]]


text:
# Nowogieorgijewka (rejon leninsk-kuzniecki)
Nowogieorgijewka (ros. Новогеоргиевка) – wieś (dieriewnia) w Rosji, w obwodzie kemerowskim, w rejonie leninsk-kuznieckim. W 2010 liczyła 612 mieszkańców.

wikiname: plwiki

in_language: pl

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                       = Nowogieorgijewka
 |nazwa oryginalna             = {{k|ru|Новогеоргиевка}}
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |alt zdjęcia                  =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = obwód kemerowski
 |1. jednostka administracyjna =
 |2. jednostka administracyjna =
 |3. jednostka administracyjna =
 |4. jednostka administracyjna =
 |5. jednostka administracyjna = [[rejon leninsk-kuzniecki|leninsk-kuzniecki]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2010
 |liczba ludności              = 612
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |kod mapy                     =
 |współrzędne                  =
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Nowogieorgijewka''' ({{w języku|ru|Новогеоргиевка}}) – wieś (dieriewnia) w [[Rosja|Rosji]], w [[obwód kemerowski|obwodzie kemerowskim]], w [[rejon leninsk-kuzniecki|rejonie leninsk-kuznieckim]]. W 2010 liczyła 612 mieszkańców<ref name=spis>{{Cytuj stronę | url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/kemerovskaja.htm | tytuł = Liczby ludności miejscowości obwodu kemerowskiego na podstawie spisu ludności wg stanu na dzień 14 października 2010 roku | data dostępu = | język = ru}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miejscowości w obwodzie kemerowskim]]

title: NowogieorgijewkaНовогеоргиевка

Państwo: Rosja

Obwód: kemerowski

Rejon: leninsk-kuzniecki


text:
# Czarna księga (publikacja)
Czarna księga – publikacja w formie książkowej, jeden z pierwszych dokumentów mówiących o zbrodniach nazizmu na Żydach w czasie II wojny światowej – Holocauście. Była jedną z najważniejszych publikacji radzieckiego Żydowskiego Komitetu Antyfaszystowskiego (JAK) – organizacji utworzonej przez Stalina w czasie II wojny światowej w ZSRR.

## Historia

### Początki Czarnej księgi
Pomysł gromadzenia i publikacji dokumentów dotyczących zagłady Żydów w okupowanych krajach Europy pochodził od Alberta Einsteina. Pod koniec 1942 roku zaproponował on wraz z Szalomem Aszem i Bencjonem Goldbergiem z Amerykańskiego Kongresu Żydowskich Pisarzy, Artystów i Naukowców (ACJWAS), by JAK zbierał materiały do „Czarnej księgi”. Latem 1943 członkowie JAK – Salomon Michoels i Icyk Fefer w czasie oficjalnej podróży po USA, po telefonicznym uzyskaniu aprobaty Moskwy, wyrazili zgodę na propozycję Einsteina. Uzgodniono, że oprócz JAK materiały będą zbierać również Światowy Kongres Żydów (WJC), Narodowa Rada Żydów Palestyny („Waad Leumi”) i ACJWAS.

### Prace
W ZSRR pierwszą oficjalną informację o pracach nad Czarna księgą, jej treścią i objętością przewidywaną na ok. 1000 stron podał radziecki „Ejnikajt” z 27 lipca 1943. Gazeta zwracała się ponadto do swoich czytelników z apelem o nadsyłanie materiałów i dokumentów. Czarna księga od początku była bardzo ambitnym przedsięwzięciem jak na warunki radzieckie: generalny sekretarz JAK Szachne Epsztajn ogłosił, że zostanie wydana nie tylko po rosyjsku, ale również w jidysz, po angielsku, hebrajsku, hiszpańsku i niemiecku. Liczne komitety Black Book, które powstały w wielu miastach Stanów Zjednoczonych, prowadziły intensywna zbiórkę pieniędzy. Prestiż przedsięwzięcia i prace nad nim wzrosły wiosną 1944, kiedy do rady konsultacyjnej udało się włączyć dwóch znanych literatów i publicystów ZSRR żydowskiego pochodzenia – I. Erenburga (przewodniczący Komisji Literackiej) i W. Grossmana. To właśnie oni są dziś uważani za autorów Czarnej księgi. Pomiędzy tymi dwoma wybitnymi osobistościami literackiego świata żydowskiego ówczesnego ZSRR niemal od początku dochodziło do sporów – Erenburg zgadzał się najwyżej na nieznaczne skróty w relacjach naocznych świadków, Grossman opowiadał się za dużo swobodniejszym traktowaniem dokumentów – chciał przemawiać w imieniu zamordowanych ludzi.
We wrześniu 1944 Erenburg bardziej szczegółowo zaprezentował założenia projektu:
„Do Księgi mają wejść relacje ocalałych Żydów, świadków potworności, niemieckie rozkazy, pamiętniki i wypowiedzi katów, zapiski i dzienniki Żydów, którym udało się ukryć. Nie akty oskarżenia, nie protokoły, lecz żywe relacje mające plastycznie uwidocznić cały wymiar tragedii”.
Po długich dyskusjach w Wydziale Informacji Międzynarodowej partii zadecydowano o powstaniu dwóch redakcji, jedna miała przygotować wydanie przeznaczone dla zagranicy (głównie USA), a druga, pod przewodnictwem Erenburga, wydanie krajowe. Przez cały czas JAK utrzymywał bezpośrednie kontakty z zagranicznymi partnerami projektu.
Z czasem prace zespołu redakcyjnego (Komisja Literacka) pod przewodnictwem I. Erenburga, spotykały się z coraz większą krytyką czynników oficjalnych; Komisji zarzucano zbyt duże uwypuklenie odpowiedzialności za zbrodnie na Żydach narodom ZSRR (Ukraińcom i Litwinom) i osłabienie głównego oskarżenia skierowanego przeciwko Niemcom oraz niedostateczne zaakcentowanie oporu Żydów. Kontrowersje te w marcu 1945 spowodowały rezygnację Erenburga z funkcji przewodniczącego komisji i utworzenie nowej pod przewodnictwem Grossmana.

### Czarna księga jako narzędzie
Czarna księga miała być w zamyśle władz ZSRR wykorzystana podczas procesu norymberskiego jako materiał dowodowy. Ocenzurowany i specjalnie przygotowany pod kątem oskarżenia rękopis przekazano żydowskim organizacjom proradzieckim w Bułgarii, Anglii, Francji, Włoszech, Meksyku, Austrii, Polsce, Rumunii, Czechosłowacji, na Węgrzech, w Palestynie i Stanach Zjednoczonych.
Jesienią 1946 prace nad wydaniem książki w ZSRR wstrzymano – Żdanow, główny ideolog partii rozpętał histeryczną kampanię przeciwko wszystkim szowinistycznym tendencjom w sztuce i literaturze, które według niego podkopywały dogmaty patriotyzmu radzieckiego. JAK podporządkowano KC i rozwiały się wszelkie nadzieje na druk Księgi. Głównym zarzutem władz było „zafałszowanie obrazu niemieckiego faszyzmu”: „Przez całą książkę przewija się idea, że Niemcy grabili i mordowali wyłącznie Żydów. Czytelnik podświadomie odnosi wrażenie, że Niemcy prowadzili wojnę z ZSRR tylko po to, aby zniszczyć Żydów. Powstaje obraz, jakoby Niemcy lepiej traktowali Rosjan, Ukraińców, Białorusinów, Litwinów, Łotyszy i inne narodowości”.
Pomimo tych zastrzeżeń w czerwcu 1947 rozpoczęto druk 50 tys. egzemplarzy. Pod koniec sierpnia, kiedy wydrukowano już trzy czwarte nakładu, centralny urząd cenzury wstrzymał druk. Pomimo próśb działaczy JAK o wznowienie druku, Wydział Propagandy KC zakomunikował, że książka zawiera bardzo poważne błędy polityczne i w żadnym razie nie może ujrzeć światła dziennego. Ostatecznie Stalin sam zakazał wydania Czarnej księgi, z uzasadnieniem, że Żydzi nie byli jedynymi, którzy cierpieli pod okupacją niemiecką i byłoby błędem, gdyby jakoś szczególnie podkreślać tylko ich los. Zwycięskiemu dyktatorowi poparcie społeczności żydowskiej, zarówno w ZSRR, jak i za granicą, nie było już do niczego potrzebne.

### Black Book– czarna księga w USA
W tym samym czasie w USA sprawa Czarnej księgi urosła do niewyobrażalnych rozmiarów. 27 grudnia 1944 odbyła się w Nowym Jorku na temat Czarnej księgi międzynarodowa konferencja, w której uczestniczyli przedstawiciele Maroka, Tunezji, Urugwaju, Kuby, Argentyny, Australii, Anglii i Francji, jak również liczni pisarze i przedstawiciele amerykańskich organizacji żydowskich (ACJWAS, WJC). Przewodniczący JCRWR L. Levine oznajmił, że jego organizacja w roku 1944 przekazała do ZSRR 2 mln dolarów. Również przedstawiciele komitetów Czarnej księgi w miastach amerykańskich poinformowali o wynikach zbiórek pieniędzy, które przyniosły tysiące dolarów. Honorowymi członkami krajowego komitetu Czarnej księgi zostali między innymi Albert Eistein, Thomas Mann i Eleanor Roosevelt. 27 marca 1945 w Madison Square Garden w Nowym Jorku odbył się wiec zwołany przez wszystkie cztery organizacje współtworzące projekt (JAK, WJC, ACJWAS oraz Waad Leumi). Hasła na wielkich plakatach głosiły: „Sprawiedliwość dla 6 milionów zamordowanych Żydów”, „Żydzi oskarżają”. Wrześniowe wydanie nowojorskiej „Ejnikajt” prawie wyłącznie poświęcono Czarnej księdze. Kilka całostronicowych artykułów informowało o projekcie, przedstawiano zespół redakcyjny i zamieszczono przedmowę Alberta Einsteina.
Wydanie amerykańskie miało się ukazać w porozumieniu i za zgodą JAK, który przecież nadesłał materiały. Maszynopis tego wydania wysłano do Moskwy, ale pomimo kilkakrotnych ponagleń tamtejszy zespół redakcyjny zareagował dopiero w styczniu 1946. Ponownie skrytykował przede wszystkim przedmowę Einsteina i odrzucał ją pomimo przeredagowania przez stronę amerykańską (ostatecznie przedmowa w ogóle została usunięta). 26 lipca 1946 roku w wielkiej sali Kongresu w Waszyngtonie podczas publicznej ceremonii wręczono senatorom i kongresmenom pierwsze egzemplarze Black Book. The Nazi Crime against the Jewish People.

## Czarna księga na świecie
W 1947 w Bukareszcie ukazała się Carte Negra – rumuńska wersja Czarnej księgi. Musiało minąć ponad 30 lat, aby instytut Jad Waszem w Jerozolimie wydał wreszcie rosyjską wersję dzieła (w 1980 roku), opartą na niekompletnych fragmentach maszynopisów. Ta sama wersja w jidysz, ukazała się w 1984 w Jerozolimie, a wersja w języku hebrajskim w 1991 w Tel Awiwie (również w 1991 wydano ją w Kijowie po rosyjsku).

## Pierwsze kompletne wydanie
W styczniu 1992 córka Ilji Erenburga – Irina otrzymała od jednego ze znajomych datowany na 14 czerwca 1947 egzemplarz korektorski zakazanej, przeznaczonej na przemiał i dotąd nieznanej książki. Podczas poszukiwania wydawcy w Niemczech i prac nad przetłumaczeniem tekstu, w jednym z archiwów KGB znaleziono oryginalny maszynopis w wersji sprzed ocenzurowania. W formie książkowej ukazał się on w 1993 w Wilnie. Pierwsze pełne, nieocenzurowane wydanie Czarnej księgi w języku zachodnim ukazało się Niemczech w 1994 roku w opracowaniu Arno Lustigera (Das Schwarzbuch. Der Genozid an den sowjetischen, Reinbek 1994). Zawierało ono po raz pierwszy przedmowę Einsteina do wersji amerykańskiej.

## Pierwsze wydanie polskie
W oparciu o wyżej wspomniane pełne wydanie wileńskie po rosyjsku, z inicjatywy i staraniem Tamary Monko-Ejgenberg, w opracowaniu merytorycznym Joanny Nalewajko-Kulikov, 15 czerwca 2020 nakładem Żydowskiego Instytutu Historycznego ukazało się wydanie polskie.

## O książce
Niektórzy recenzenci nazwali tę książkę „czarną księgą stulecia”. Mimo ogromnej liczby prac na temat Szoa do dziś wiadomo stosunkowo niewiele o mordach dokonanych na Żydach radzieckich oraz ich oporze, przy czym wiedza ta w większości przypadków wywodzi się z akt oprawców zbrodni. Czarna księga należy z tych względów do najważniejszych oryginalnych źródeł na ten temat.

## Nieznana Czarna księga
W dostępnym od kilku lat archiwum Żydowskiego Komitetu Antyfaszystowskiego znaleziono materiały, których nie opublikowano w czarnej księdze nie tylko z braku miejsca. Obejmowały one ponad 6 tys. stron. W 1993 wybrano z nich 93 relacje, które ukazały się drukiem w liczącej 463 strony książce Nieznana czarna księga (Arad, Pawłowa, Altman i in., Nieizwiestnaja Cziornaja Kniga, Moskwa-Jerozolima 1994.). Teksty te zostały przedtem zignorowane również dlatego, że mówiły o udziale miejscowej ludności w mordowaniu Żydów. We wstępie czytamy między innymi: W relacjach tych często ocierają się o siebie zdrada i bohaterstwo, rozpacz i nadzieja, nikczemność i ofiarność.

## Autorzy i redaktorzy Czarnej księgi
Przewodniczący kolegium redakcyjnego: Ilja Erenburg i Wasilij Grossman.
- Aliger Margarita,
- Altszuler Mosze,
- Antokolski Paweł,
- Apresjan Wagram,
- Bazarow L.,
- Czorny Osip
- Derman Abraham,
- Efros Abraham,
- Epsztajn Szachne,
- Fefer Icyk,
- Freierman Ruwim,
- Gierasimowa Walerija,
- Golberg Lejb,
- Hechtman Jefim,
- Iljenko Wasilij,
- Inber Wiera,
- Iwanow Wsiewołod,
- Jelin Meir,
- Josade Jakow,
- Kawierin Wieniamin,
- Kownator Rachel,
- Kwitko Lejb,
- Lidin Władimir,
- Mark Bernard,
- Michoels Salomon,
- Munblit Georgij,
- Oszerowicz Hirsz,
- Ozierow Lew,
- Sawisz Owadi,
- Szambadał Michaił,
- Szkapskaja Marja,
- Szkłowski Wiktor,
- Sejfulina Lidia,
- Smolar Hersz,
- Strongin Lejb,
- Suckewer Abraham,
- Trajnin Ilja.

## Zobacz także
- Czarna księga komunizmu

title: Czarna księga (publikacja)

wikitext:
{{Książka infobox
 |tytuł             = Czarna księga
 |tytuł oryginalny  = Чёрная книга
 |grafika           =
 |opis grafiki      =
 |alt grafiki       =
 |autor             = [[Ilja Erenburg]]<br />[[Wasilij Grossman]]
 |tematyka          = [[Zagłada Żydów|Holocaust]]
 |typ utworu        = [[dokument]]
 |data powstania    =
 |miejsce wydania   = [[Stany Zjednoczone]]
 |język             = [[Język angielski|angielski]]
 |data wydania      = 26 lipca 1946
 |wydawca           = Duell, Sloan and Pearce
 |poprzednia        =
 |następna          =
 |commons           =
 |wikiźródła        =
 |wikicytaty        =
}}
'''Czarna księga''' – publikacja w formie książkowej, jeden z pierwszych dokumentów mówiących o zbrodniach [[Narodowy socjalizm|nazizmu]] na [[Żydzi|Żydach]] w czasie [[II wojna światowa|II wojny światowej]] – [[Zagłada Żydów|Holocauście]]. Była jedną z najważniejszych publikacji radzieckiego [[Żydowski Komitet Antyfaszystowski|Żydowskiego Komitetu Antyfaszystowskiego]] (''JAK'') – organizacji utworzonej przez [[Józef Stalin|Stalina]] w czasie II wojny światowej w [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]].

== Historia ==
=== Początki Czarnej księgi ===
Pomysł gromadzenia i publikacji dokumentów dotyczących zagłady Żydów w okupowanych krajach Europy pochodził od [[Albert Einstein|Alberta Einsteina]]. Pod koniec 1942 roku zaproponował on wraz z [[Szalom Asz|Szalomem Aszem]] i Bencjonem Goldbergiem z [[Amerykańskiego Kongresu Żydowskich Pisarzy, Artystów i Naukowców]] (''ACJWAS''), by ''JAK'' zbierał materiały do „''Czarnej księgi''”. Latem 1943 członkowie ''JAK'' – [[Solomon Michoels|Salomon Michoels]] i [[Icyk Fefer]] w czasie oficjalnej podróży po [[Stany Zjednoczone|USA]], po telefonicznym uzyskaniu aprobaty Moskwy, wyrazili zgodę na propozycję Einsteina. Uzgodniono, że oprócz ''JAK'' materiały będą zbierać również [[Światowy Kongres Żydów]] (''WJC''), [[Narodowa Rada Żydów Palestyny]] (''„Waad Leumi”'') i ''ACJWAS''.

=== Prace ===
W ZSRR pierwszą oficjalną informację o pracach nad ''Czarna księgą'', jej treścią i objętością przewidywaną na ok. 1000 stron podał radziecki ''„[[Ejnikajt]]”'' z 27 lipca 1943. Gazeta zwracała się ponadto do swoich czytelników z apelem o nadsyłanie materiałów i dokumentów. Czarna księga od początku była bardzo ambitnym przedsięwzięciem jak na warunki radzieckie: generalny sekretarz ''JAK'' Szachne Epsztajn ogłosił, że zostanie wydana nie tylko po rosyjsku, ale również w jidysz, po angielsku, hebrajsku, hiszpańsku i niemiecku. Liczne komitety ''Black Book'', które powstały w wielu miastach Stanów Zjednoczonych, prowadziły intensywna zbiórkę pieniędzy. Prestiż przedsięwzięcia i prace nad nim wzrosły wiosną 1944, kiedy do rady konsultacyjnej udało się włączyć dwóch znanych literatów i publicystów ZSRR żydowskiego pochodzenia – [[Ilja Erenburg|I. Erenburga]] (przewodniczący Komisji Literackiej) i [[Wasilij Grossman|W. Grossmana]]. To właśnie oni są dziś uważani za autorów ''Czarnej księgi''. Pomiędzy tymi dwoma wybitnymi osobistościami literackiego świata żydowskiego ówczesnego ZSRR niemal od początku dochodziło do sporów – Erenburg zgadzał się najwyżej na nieznaczne skróty w relacjach naocznych świadków, Grossman opowiadał się za dużo swobodniejszym traktowaniem dokumentów – chciał przemawiać w imieniu zamordowanych ludzi.

We wrześniu 1944 Erenburg bardziej szczegółowo zaprezentował założenia projektu:

''„Do Księgi mają wejść relacje ocalałych Żydów, świadków potworności, niemieckie rozkazy, pamiętniki i wypowiedzi katów, zapiski i dzienniki Żydów, którym udało się ukryć. Nie akty oskarżenia, nie protokoły, lecz żywe relacje mające plastycznie uwidocznić cały wymiar tragedii”''.

Po długich dyskusjach w Wydziale Informacji Międzynarodowej partii zadecydowano o powstaniu dwóch redakcji, jedna miała przygotować wydanie przeznaczone dla zagranicy (głównie USA), a druga, pod przewodnictwem Erenburga, wydanie krajowe. Przez cały czas ''JAK'' utrzymywał bezpośrednie kontakty z zagranicznymi partnerami projektu.
Z czasem prace zespołu redakcyjnego (Komisja Literacka) pod przewodnictwem I. Erenburga, spotykały się z coraz większą krytyką czynników oficjalnych; Komisji zarzucano zbyt duże uwypuklenie odpowiedzialności za zbrodnie na Żydach narodom ZSRR ([[Ukraińcy|Ukraińcom]] i [[Litwini|Litwinom]]) i osłabienie głównego oskarżenia skierowanego przeciwko Niemcom oraz niedostateczne zaakcentowanie oporu Żydów. Kontrowersje te w marcu 1945 spowodowały rezygnację Erenburga z funkcji przewodniczącego komisji i utworzenie nowej pod przewodnictwem Grossmana.

=== Czarna księga jako narzędzie ===
''Czarna księga'' miała być w zamyśle władz ZSRR wykorzystana podczas [[Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze|procesu norymberskiego]] jako materiał dowodowy. Ocenzurowany i specjalnie przygotowany pod kątem oskarżenia rękopis przekazano żydowskim organizacjom proradzieckim w [[Bułgaria|Bułgarii]], [[Anglia|Anglii]], [[Francja|Francji]], [[Włochy|Włoszech]], [[Meksyk]]u, [[Austria|Austrii]], [[Polska|Polsce]], [[Rumunia|Rumunii]], [[Czechosłowacja|Czechosłowacji]], na [[Węgry|Węgrzech]], w [[Palestyna|Palestynie]] i [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]].

Jesienią 1946 prace nad wydaniem książki w ZSRR wstrzymano – [[Andriej Żdanow|Żdanow]], główny ideolog partii rozpętał histeryczną kampanię przeciwko wszystkim szowinistycznym tendencjom w sztuce i literaturze, które według niego podkopywały dogmaty patriotyzmu radzieckiego. ''JAK'' podporządkowano KC i rozwiały się wszelkie nadzieje na druk ''Księgi''. Głównym zarzutem władz było „zafałszowanie obrazu niemieckiego faszyzmu”: ''„Przez całą książkę przewija się idea, że Niemcy grabili i mordowali wyłącznie Żydów. Czytelnik podświadomie odnosi wrażenie, że Niemcy prowadzili wojnę z ZSRR tylko po to, aby zniszczyć Żydów. Powstaje obraz, jakoby Niemcy lepiej traktowali Rosjan, Ukraińców, Białorusinów, Litwinów, Łotyszy i inne narodowości”.''

Pomimo tych zastrzeżeń w czerwcu 1947 rozpoczęto druk 50 tys. egzemplarzy. Pod koniec sierpnia, kiedy wydrukowano już trzy czwarte nakładu, centralny urząd cenzury wstrzymał druk. Pomimo próśb działaczy ''JAK'' o wznowienie druku, Wydział Propagandy KC zakomunikował, że książka zawiera bardzo poważne błędy polityczne i w żadnym razie nie może ujrzeć światła dziennego. Ostatecznie Stalin sam zakazał wydania ''Czarnej księgi'', z uzasadnieniem, że Żydzi nie byli jedynymi, którzy cierpieli pod [[Okupacja wojenna|okupacją]] niemiecką i byłoby błędem, gdyby jakoś szczególnie podkreślać tylko ich los. Zwycięskiemu dyktatorowi poparcie społeczności żydowskiej, zarówno w ZSRR, jak i za granicą, nie było już do niczego potrzebne.

=== ''Black Book'' – czarna księga w USA ===
W tym samym czasie w USA sprawa ''Czarnej księgi'' urosła do niewyobrażalnych rozmiarów. 27 grudnia 1944 odbyła się w [[Nowy Jork|Nowym Jorku]] na temat ''Czarnej księgi'' międzynarodowa konferencja, w której uczestniczyli przedstawiciele [[Maroko|Maroka]], [[Tunezja|Tunezji]], [[Urugwaj]]u, [[Kuba|Kuby]], [[Argentyna|Argentyny]], [[Australia|Australii]], [[Anglia|Anglii]] i [[Francja|Francji]], jak również liczni pisarze i przedstawiciele amerykańskich organizacji żydowskich (''ACJWAS'', ''WJC''). Przewodniczący ''JCRWR'' L. Levine oznajmił, że jego organizacja w roku 1944 przekazała do ZSRR 2 mln dolarów. Również przedstawiciele komitetów ''Czarnej księgi'' w miastach amerykańskich poinformowali o wynikach zbiórek pieniędzy, które przyniosły tysiące dolarów. Honorowymi członkami krajowego komitetu ''Czarnej księgi'' zostali między innymi Albert Eistein, [[Thomas Mann]] i [[Eleanor Roosevelt]]. 27 marca 1945 w [[Madison Square Garden (1925)|Madison Square Garden]] w Nowym Jorku odbył się wiec zwołany przez wszystkie cztery organizacje współtworzące projekt (''JAK'', ''WJC'', ''ACJWAS'' oraz ''Waad Leumi''). Hasła na wielkich plakatach głosiły: ''„Sprawiedliwość dla 6 milionów zamordowanych Żydów”'', ''„Żydzi oskarżają”''. Wrześniowe wydanie nowojorskiej ''„Ejnikajt”'' prawie wyłącznie poświęcono ''Czarnej księdze''. Kilka całostronicowych artykułów informowało o projekcie, przedstawiano zespół redakcyjny i zamieszczono przedmowę Alberta Einsteina.
Wydanie amerykańskie miało się ukazać w porozumieniu i za zgodą ''JAK'', który przecież nadesłał materiały. [[Maszynopis]] tego wydania wysłano do Moskwy, ale pomimo kilkakrotnych ponagleń tamtejszy zespół redakcyjny zareagował dopiero w styczniu 1946. Ponownie skrytykował przede wszystkim przedmowę Einsteina i odrzucał ją pomimo przeredagowania przez stronę amerykańską (ostatecznie przedmowa w ogóle została usunięta). 26 lipca 1946 roku w wielkiej sali [[Kongres Stanów Zjednoczonych|Kongresu]] w [[Waszyngton]]ie podczas publicznej ceremonii wręczono senatorom i kongresmenom pierwsze egzemplarze ''Black Book. The Nazi Crime against the Jewish People.''

== Czarna księga na świecie ==
W 1947 w [[Bukareszt|Bukareszcie]] ukazała się ''Carte Negra'' – rumuńska wersja ''Czarnej księgi''. Musiało minąć ponad 30 lat, aby instytut [[Jad Waszem]] w [[Jerozolima|Jerozolimie]] wydał wreszcie rosyjską wersję dzieła (w 1980 roku), opartą na niekompletnych fragmentach maszynopisów. Ta sama wersja w [[jidysz]], ukazała się w 1984 w Jerozolimie, a wersja w [[Język hebrajski|języku hebrajskim]] w 1991 w [[Tel Awiw-Jafa|Tel Awiwie]] (również w 1991 wydano ją w [[Kijów|Kijowie]] po rosyjsku).

== Pierwsze kompletne wydanie ==
W styczniu 1992 córka Ilji Erenburga – Irina otrzymała od jednego ze znajomych datowany na 14 czerwca 1947 egzemplarz korektorski zakazanej, przeznaczonej na przemiał i dotąd nieznanej książki. Podczas poszukiwania wydawcy w [[Niemcy|Niemczech]] i prac nad przetłumaczeniem tekstu, w jednym z archiwów [[KGB]] znaleziono oryginalny maszynopis w wersji sprzed ocenzurowania. W formie książkowej ukazał się on w 1993 w [[Wilno|Wilnie]]. Pierwsze pełne, nieocenzurowane wydanie ''Czarnej księgi'' w języku zachodnim ukazało się Niemczech w 1994 roku w opracowaniu [[Arno Lustiger]]a (''Das Schwarzbuch. Der Genozid an den sowjetischen'', Reinbek 1994). Zawierało ono po raz pierwszy przedmowę Einsteina do wersji amerykańskiej.

== Pierwsze wydanie polskie ==
W oparciu o wyżej wspomniane pełne wydanie wileńskie po rosyjsku, z inicjatywy i staraniem [[Tamary Monko-Ejgenberg]], w opracowaniu merytorycznym [[Joanna Nalewajko-Kulikov|Joanny Nalewajko-Kulikov]], 15 czerwca 2020 nakładem [[Żydowski Instytut Historyczny|Żydowskiego Instytutu Historycznego]] ukazało się wydanie polskie<ref>{{Cytuj |tytuł = Czarna księga - Żydowski Instytut Historyczny |data dostępu = 2020-07-17 |opublikowany = www.jhi.pl |url = http://www.jhi.pl/publikacje/213 |archiwum = https://web.archive.org/web/20200717070038/http://www.jhi.pl/publikacje/213 |zarchiwizowano = 2020-07-17 }}</ref><ref>{{Cytuj |tytuł = „Czarna Księga” — nowa data premiery - Żydowski Instytut Historyczny |data dostępu = 2020-07-17 |opublikowany = www.jhi.pl |url = http://www.jhi.pl/blog/2020-05-29-czarna-ksiega-nowa-data-premiery}}</ref>.

== O książce ==
Niektórzy recenzenci nazwali tę książkę „czarną księgą stulecia”. Mimo ogromnej liczby prac na temat ''Szoa'' do dziś wiadomo stosunkowo niewiele o mordach dokonanych na Żydach radzieckich oraz ich oporze, przy czym wiedza ta w większości przypadków wywodzi się z akt oprawców zbrodni. ''Czarna księga'' należy z tych względów do najważniejszych oryginalnych źródeł na ten temat.

== Nieznana Czarna księga ==
W dostępnym od kilku lat archiwum Żydowskiego Komitetu Antyfaszystowskiego znaleziono materiały, których nie opublikowano w czarnej księdze nie tylko z braku miejsca. Obejmowały one ponad 6 tys. stron. W 1993 wybrano z nich 93 relacje, które ukazały się drukiem w liczącej 463 strony książce ''Nieznana czarna księga'' (Arad, Pawłowa, Altman i in., ''Nieizwiestnaja Cziornaja Kniga'', Moskwa-Jerozolima 1994.). Teksty te zostały przedtem zignorowane również dlatego, że mówiły o udziale miejscowej ludności w mordowaniu Żydów. We wstępie czytamy między innymi: ''W relacjach tych często ocierają się o siebie zdrada i bohaterstwo, rozpacz i nadzieja, nikczemność i ofiarność''.

== Autorzy i redaktorzy Czarnej księgi ==
Przewodniczący kolegium redakcyjnego: [[Ilja Erenburg]] i [[Wasilij Grossman]].
* [[Margarita Aligier|Aliger Margarita]],
* Altszuler Mosze,
* Antokolski Paweł,
* Apresjan Wagram,
* Bazarow L.,
* Czorny Osip
* Derman Abraham,
* Efros Abraham,
* Epsztajn Szachne,
* [[Icyk Fefer|Fefer Icyk]],
* Freierman Ruwim,
* Gierasimowa Walerija,
* Golberg Lejb,
* Hechtman Jefim,
* Iljenko Wasilij,
* Inber Wiera,
* Iwanow Wsiewołod,
* Jelin Meir,
* Josade Jakow,
* Kawierin Wieniamin,
* Kownator Rachel,
* [[Lejb Kwitko|Kwitko Lejb]],
* Lidin Władimir,
* [[Bernard Ber Mark|Mark Bernard]],
* [[Solomon Michoels|Michoels Salomon]],
* Munblit Georgij,
* [[Hirsz Oszerowicz|Oszerowicz Hirsz]],
* Ozierow Lew,
* Sawisz Owadi,
* Szambadał Michaił,
* Szkapskaja Marja,
* [[Wiktor Szkłowski|Szkłowski Wiktor]],
* Sejfulina Lidia,
* [[Grzegorz Smolar|Smolar Hersz]],
* Strongin Lejb,
* [[Abraham Suckewer|Suckewer Abraham]],
* Trajnin Ilja.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* Wszystkie informacje, łącznie z cytatami pochodzą z książki A. Lustigera ''Czerwona księga. Stalin i Żydzi. Tragiczna historia Żydowskiego Komitetu Antyżydowskiego i radzieckich Żydów'', Warszawa 2004.
== Zobacz także ==
* [[Czarna księga komunizmu]]
[[Kategoria:Dokumenty dotyczące Zagłady Żydów]]

title: Czarna księgaЧёрная книга

Autor: Ilja Erenburg · Wasilij Grossman

Tematyka: Holocaust

Typ utworu: dokument

Miejsce wydania: Stany Zjednoczone

Język: angielski

Wydawca: Duell, Sloan and Pearce


text:
# Nabuchodonozor III
Nabuchodonozor III, Nabu-kudurri-usur III (akad. Nabu-kudurrī-uṣur, tłum. "boże Nabu strzeż mego najstarszego syna", właśc. Nidintu-Bel, syn Aniriego) – samozwańczy król Babilonii od 3 października 522 p.n.e., za panowania władcy perskiego Dariusza Wielkiego, podający się za syna Nabonida, ostatniego władcy Babilonii sprzed podboju perskiego.
Gdy tylko wieści o zamordowaniu Bardiji dotarły do Babilonu, kraj już w cztery dni po tym wydarzeniu, powstał przeciw Persom. Babilończycy wszczęli bunt i wynieśli na tron Nabuchodonozora III, który wykorzystał polityczną próżnię po śmierci Kambyzesa II i uzurpacji Gaumaty. Powstanie zostało szybko stłumione przez armie Dariusza w dwóch bitwach: 13 grudnia nad Tygrysem i 18 grudnia pod Zazana nad Eufratem. Nidintu-Bel uciekł do Babilonu, lecz schwytano go tam i zamordowano. Najpóźniej od 22 grudnia w Babilonie datowano tabliczki „rokiem początku panowania Dariusza”.

title: Nabuchodonozor III

wikitext:
{{inne znaczenia|Nabuchodonozora III|[[Nabuchodonozor|innych władców o tym imieniu]]}}
{{Władca infobox
 |władca            = Nabuchodonozor III
 |imiona            = Nabu-kudurrī-uṣur
 |grafika           = Behistun Relief Nidintu-Bêl.jpg
 |opis grafiki      =
 |herb              =
 |opis herbu        =
 |faksymile         =
 |opis faksymile    =
 |dewiza            =
 |1. tytuł          = [[Babilońska lista królów|król Babilonii]] <small>(samozwaniec)</small>
 |1. sukcesja       =
 |1. od             = 3 października [[522 p.n.e.]]
 |1. do             = 22 grudnia [[522 p.n.e.]]
 |1. koronacja      =
 |1. poprzednik     =
 |1. następca       =
 |dynastia          =
 |data urodzenia    =
 |miejsce urodzenia =
 |data śmierci      = 22 grudnia [[522 p.n.e.]]
 |miejsce śmierci   = [[Babilon]]
 |przyczyna śmierci = zabity
 |miejsce spoczynku =
 |ojciec            = Aniri
 |matka             =
 |rodzeństwo        =
 |1. związek z      =
 |1. związek od     =
 |1. związek do     =
 |1. dzieci         =
 |moneta            =
 |opis monety       =
 |odznaczenia       =
 |commons           =
 |wikiźródła        =
 |wikicytaty        =
}}
'''Nabuchodonozor III''', '''Nabu-kudurri-usur III''' ([[Język akadyjski|akad.]] ''Nabu-kudurrī-uṣur'', tłum. "boże [[Nabu]] strzeż mego najstarszego syna"<ref>hasło ''kudurru (III)'', "Akkadisches Handwörterbuch" (AHw), tom I/2, Wiesbaden 1962, s. 500; hasło ''kudurru (C)'', "Chicago Assyrian Dictionary" (CAD), tom K, The Oriental Institute, Chicago 1971, s. 497.</ref>, właśc. ''Nidintu-Bel, syn Aniriego'') – samozwańczy król [[Babilonia|Babilonii]] od 3 października [[522 p.n.e.]], za panowania władcy perskiego [[Dariusz I Wielki|Dariusza Wielkiego]], podający się za syna [[Nabonid]]a, ostatniego władcy [[Babilonia|Babilonii]] sprzed podboju [[Persowie|perskiego]].

Gdy tylko wieści o zamordowaniu [[Bardija (król Persji)|Bardiji]] dotarły do Babilonu, kraj już w cztery dni po tym wydarzeniu, powstał przeciw Persom. Babilończycy wszczęli bunt i wynieśli na tron Nabuchodonozora III, który wykorzystał polityczną próżnię po śmierci [[Kambyzes II|Kambyzesa II]] i uzurpacji Gaumaty. Powstanie zostało szybko stłumione przez armie Dariusza w dwóch bitwach: 13 grudnia nad [[Tygrys (rzeka)|Tygrysem]] i 18 grudnia pod Zazana nad [[Eufrat]]em. Nidintu-Bel uciekł do Babilonu, lecz schwytano go tam i zamordowano. Najpóźniej od 22 grudnia w Babilonie datowano tabliczki „rokiem początku panowania Dariusza”.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę |nazwisko=Olmstead |imię=Albert |tytuł=Dzieje imperium perskiego |miejsce=Warszawa |wydawca=[[Państwowy Instytut Wydawniczy]] |data=1974 |odn=tak |język=pl}}

== Zobacz też ==
* [[Nabuchodonozor IV]]

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Królowie Babilonu]]
[[Kategoria:Samozwańcy]]
[[Kategoria:Zamordowani monarchowie]]
[[Kategoria:Urodzeni w VI wieku p.n.e.]]
[[Kategoria:Zmarli w VI wieku p.n.e.]]

title: Nabuchodonozor IIINabu-kudurrī-uṣur

Okres: od 3 października 522 p.n.e. · do 22 grudnia 522 p.n.e.

Data i miejsce śmierci: 22 grudnia 522 p.n.e. · Babilon

Przyczyna śmierci: zabity

Ojciec: Aniri


text:
# Mike Hanke (bokser)
Mike Hanke – niemiecki bokser, srebrny medalista mistrzostw świata w Budapeszcie.

## Kariera amatorska
W 1997 roku zdobył srebrny medal podczas mistrzostw świata w Budapeszcie. W półfinale przegrał z Ruslanem Chagayevem, jednak tytuł został mu odebrany, bo miał stoczone 2 profesjonalne walki..

title: Mike Hanke (bokser)

wikitext:
{{Sportowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Mike Hanke
 |imię i nazwisko org       =
 |dyscyplina                = boks
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |pełne imię i nazwisko     =
 |data urodzenia            =
 |miejsce urodzenia         =
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |obywatelstwo              =
 |wzrost                    =
 |pozycja                   =
 |klub                      =
 |numer w klubie            =
 |kariera juniorska         =
 |kariera seniorska         =
 |kariera reprezentacyjna   =
 |kariera trenerska         =
 |medale                    =
{{Medalista infobox/reprezentacja|GER}}
{{Medalista infobox/nagłówek|MŚ|BS}}
{{Medalista infobox/MŚ|BS|Budapeszt|1997|srebro|(waga ciężka)}}
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Mike Hanke''' – [[Niemcy|niemiecki]] [[boks|bokser]], srebrny medalista mistrzostw świata w [[Mistrzostwa Świata w Boksie 1997|Budapeszcie]].
== Kariera amatorska ==
W 1997 roku zdobył srebrny medal podczas mistrzostw świata w [[Mistrzostwa Świata w Boksie 1997|Budapeszcie]]. W półfinale przegrał z [[Ruslan Chagaev|Ruslanem Chagayevem]], jednak tytuł został mu odebrany, bo miał stoczone 2 profesjonalne walki.<ref>{{cytuj stronę| url =http://www.amateur-boxing.strefa.pl/Championships/WorldChamps1997.html | tytuł = 9.World Championships - Budapest, Hungary - October 18-26 1997|opublikowany= amateur-boxing.strefa.pl| język = en}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{DEFAULTSORT:Hanke, Mike}}
[[Kategoria:Niemieccy bokserzy]]

title: · Mike Hanke

srebro: Budapeszt 1997 · (waga ciężka)


text:
# Oleśnica Mała
Oleśnica Mała (do 1945  niem. Klein Öls) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Oława.
W latach 1945–1954 siedziba gminy Oleśnica Mała. W latach 1954–1959 wieś należała i była siedzibą władz gromady Oleśnica Mała, po jej zniesieniu w gromadzie Częstocice. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wrocławskiego.

## Historia
Pod koniec XII wieku książę Bolesław I Wysoki wybudował tu - w środku dziewiczej puszczy - myśliwski zamek z kaplicą. Przy okazji urządzanych w okolicy polowań przyjmował w nim wielu znakomitych gości, m.in. biskupa wrocławskiego Żyrosława II. Syn Bolesława, Henryk Brodaty w pierwszej połowie XIII wieku (przed 1226 r.) zdecydował wspólnie ze swą żoną (i prawdopodobnie na jej życzenie) Jadwigą z Andechs przekazać posiadłość templariuszom; przybyli oni z Süpplingenburga koło Brunszwiku i urządzili tu swą pierwszą na tych ziemiach komandorię. W następnych dziesięcioleciach rozbudowali oni swą siedzibę w Oleśnicy Małej, założyli w okolicy nowe wsie, a swoją kaplicę wzbogacili o relikwie różnych świętych, w tym relikwię swojej dobrodziejki, św. Jadwigi z Andechs.
Zakon został skasowany przez papieża Klemensa V w 1312 r., a zamek przejęli joannici (zakon katolicki) (zwani też kawalerami maltańskimi), ich tutejszymi komturami byli m.in. Kasper von Hobergk i Franz von Reibnitz. Przez pięć następnych stuleci Oleśnica Mała zaliczała się do najbogatszych majątków tego zakonu na Śląsku.
Podczas wojny trzydziestoletniej (1618-1648) siedziba joannitów uległa zniszczeniu, ale wkrótce ją odbudowano. Pół wieku później, w 1706 r., została strawiona przez pożar, po którym komtur von Dietrichstein podjął decyzję o budowie pałacu w formie, która w znacznym stopniu (uwzględniając późniejsze rozbudowy) zachowała się do dziś. Prace przy budowie pałacu ukończono w 1711 r. i jeszcze przez następne sto lat przebywali tu joannici, kiedy w 1810 r. w związku z kasatą klasztorów w Prusach pałac przejęło państwo.
Wkrótce po tej sekularyzacji, w uznaniu zasług feldmarszałka Ludwiga Yorcka von Wartenburga w wojnie z Napoleonem król pruski Fryderyk Wilhelm III Hohenzollern podarował mu wieś wraz z pałacem. W rękach ewangelickich hrabiów Yorck von Wartenburg posiadłość pozostawała przez pięć pokoleń, aż do końca II wojny światowej, pomimo to jednak kościół przez cały czas pozostawał rzymskokatolicki.
Hrabia Johann David Yorck już od 1815 r. podjął znaczną rozbudowę pałacu, którą zakończył po pięciu latach. Następną rozbudowę zrealizował w latach 1904–1905 hr. dr Heinrich Yorck von Wartenburg, budując wieżę - zwaną wieżą Zofii - przy wejściu głównym oraz oranżerię wzdłuż południowej ściany kościoła należącego do kompleksu pałacowego. Peter Yorck von Wartenburg, ostatni właściciel majątku, stracony został w Berlinie niespełna 3 tygodnie po zamachu na Hitlera, 8 sierpnia 1944 za udział w założonym przezeń wraz jego przyjacielem Helmutem J. von Moltke Kręgu z Krzyżowej. W ścianę pałacu wmurowano dwujęzyczną - polsko-niemiecką - tablicę pamiątkową poświęconą ostatniemu z właścicieli Oleśnicy Małej.
W upaństwowionym po wojnie pałacu mieści się obecnie Zakład Doświadczalny Hodowli i Aklimatyzacji Roślin oraz mieszkania jego pracowników.

## Zabytki
Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisany jest:
- zespół klasztorny joannitów, później pałacowy, z XVII-XX w.:
  - pałac
  - kościół pw. św. Wawrzyńca
  - park
  - mauzoleum rodziny York von Wartenburg, z herbem rodowym nad wejściem[5], obecnie kaplica, z 1828 r.

title: Oleśnica Mała

wikitext:
{{Polska miejscowość infobox
 |nazwa                  = Oleśnica Mała
 |rodzaj miejscowości    = wieś
 |zdjęcie                = Olesnica Mala.jpg
 |opis zdjęcia           = <small>[[Pałac w Oleśnicy Małej|Pałac]], dawniej komandoria [[Templariusze|templariuszy]]</small>
 |alt zdjęcia            =
 |województwo            = dolnośląskie
 |powiat                 = [[Powiat oławski|oławski]]
 |gmina                  = [[Oława (gmina wiejska)|Oława]]
 |sołectwo               =
 |miejscowość podstawowa =
 |wysokość               =
 |liczba ludności        = 451<ref name=GUS>[http://stat.gov.pl/download/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5670/21/1/1/1_miejscowosci_ludnosc_nsp2011.xlsx GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.]</ref>
 |rok                    = III 2011
 |strefa numeracyjna     = 71
 |kod pocztowy           = 55-200<ref>{{Poczta Polska|2022-10|s=857}}</ref>
 |tablice rejestracyjne  = DOA
 |SIMC                   = 0879535
 |kod mapy               = Oława (gmina wiejska)
 |współrzędne            = 50°50'32"N 17°16'35"E<ref name="prng">{{PRNG Miejscowości|92403|data=2023-11-05}}</ref>
 |commons                = Category:Oleśnica Mała
 |www                    =
}}
[[Plik:PalacMlOlesnica.jpg|thumb|right|240px|Podjazd przed pałacem w Oleśnicy Małej]]
[[Plik:KosciolMalaOlesnica.jpg|thumb|right|240px|Wnętrze kościoła w pałacowym kompleksie]]
[[Plik:Tablica-Yorck.vonWartenberg.jpg|right|240px|Tablica pamiątkowa na ścianie pałacu]]
'''Oleśnica Mała''' (do 1945  [[Język niemiecki|niem.]] ''Klein Öls'') – [[wieś]] w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo dolnośląskie|województwie dolnośląskim]], w [[powiat oławski|powiecie oławskim]], w [[Oława (gmina wiejska)|gminie Oława]].

W latach 1945–1954 siedziba [[Oleśnica Mała (gmina)|gminy Oleśnica Mała]]. W latach 1954–1959 wieś należała i była siedzibą władz gromady [[Oleśnica Mała (gromada)|Oleśnica Mała]], po jej zniesieniu w gromadzie [[Częstocice (gromada)|Częstocice]]. [[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] miejscowość administracyjnie należała do [[Województwo wrocławskie (1975–1998)|województwa wrocławskiego]].

== Historia ==
Pod koniec XII wieku książę [[Bolesław I Wysoki]] wybudował tu - w środku dziewiczej puszczy - myśliwski zamek z kaplicą. Przy okazji urządzanych w okolicy polowań przyjmował w nim wielu znakomitych gości, m.in. biskupa wrocławskiego [[Żyrosław II|Żyrosława II]]. Syn Bolesława, [[Henryk Brodaty]] w pierwszej połowie XIII wieku (przed 1226 r.) zdecydował wspólnie ze swą żoną (i prawdopodobnie na jej życzenie) [[Jadwiga Śląska|Jadwigą z Andechs]] przekazać posiadłość [[templariusze|templariuszom]]; przybyli oni z [[Süpplingenburg]]a koło [[Brunszwik]]u i urządzili tu swą pierwszą na tych ziemiach [[Komturia|komandorię]]. W następnych dziesięcioleciach rozbudowali oni swą siedzibę w Oleśnicy Małej, założyli w okolicy nowe wsie, a swoją kaplicę wzbogacili o relikwie różnych świętych, w tym relikwię swojej dobrodziejki, św. Jadwigi z Andechs.

Zakon został skasowany przez [[papież Klemens V|papieża Klemensa V]] w 1312 r., a zamek przejęli [[Zakon Maltański|joannici (zakon katolicki)]] (zwani też kawalerami maltańskimi), ich tutejszymi [[komtur]]ami byli m.in. Kasper von Hobergk i Franz von Reibnitz. Przez pięć następnych stuleci Oleśnica Mała zaliczała się do najbogatszych majątków tego zakonu na [[Śląsk]]u.

Podczas [[wojna trzydziestoletnia|wojny trzydziestoletniej]] (1618-1648) siedziba joannitów uległa zniszczeniu, ale wkrótce ją odbudowano. Pół wieku później, w 1706 r., została strawiona przez pożar, po którym komtur von Dietrichstein podjął decyzję o budowie pałacu w formie, która w znacznym stopniu (uwzględniając późniejsze rozbudowy) zachowała się do dziś. Prace przy budowie pałacu ukończono w [[1711]] r. i jeszcze przez następne sto lat przebywali tu joannici, kiedy w 1810 r. w związku z [[kasata|kasatą klasztorów]] w [[Prusy (państwo)|Prusach]] pałac przejęło państwo.

Wkrótce po tej sekularyzacji, w uznaniu zasług feldmarszałka [[Johann Ludwig Yorck von Wartenburg|Ludwiga Yorcka von Wartenburga]] w [[wojny napoleońskie|wojnie z Napoleonem]] król pruski [[Fryderyk Wilhelm III Hohenzollern]] podarował mu wieś wraz z pałacem. W rękach [[Kościoły ewangelickie|ewangelickich]] hrabiów [[Yorck von Wartenburg (ród)|Yorck von Wartenburg]] posiadłość pozostawała przez pięć pokoleń, aż do końca [[II wojna światowa|II wojny światowej]], pomimo to jednak kościół przez cały czas pozostawał [[katolicyzm|rzymskokatolicki]].

Hrabia Johann David Yorck już od [[1815]] r. podjął znaczną rozbudowę pałacu, którą zakończył po pięciu latach. Następną rozbudowę zrealizował w latach [[1904]]–[[1905]] hr. dr Heinrich Yorck von Wartenburg, budując wieżę - zwaną wieżą Zofii - przy wejściu głównym oraz [[oranżeria|oranżerię]] wzdłuż południowej ściany kościoła należącego do kompleksu pałacowego. [[Peter Yorck von Wartenburg]], ostatni właściciel majątku, stracony został w Berlinie niespełna 3 tygodnie po [[zamach 20 lipca|zamachu na Hitlera]], [[8 sierpnia]] [[1944]] za udział w założonym przezeń wraz jego przyjacielem [[Helmut James von Moltke|Helmutem J. von Moltke]] [[Krąg z Krzyżowej|Kręgu z Krzyżowej]]. W ścianę pałacu wmurowano dwujęzyczną - polsko-niemiecką - tablicę pamiątkową poświęconą ostatniemu z właścicieli Oleśnicy Małej.

W upaństwowionym po [[II wojna światowa|wojnie]] pałacu mieści się obecnie Zakład Doświadczalny Hodowli i Aklimatyzacji Roślin oraz mieszkania jego pracowników.

== Zabytki ==
Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisany jest<ref name="nid">{{cytuj stronę|url=http://www.nid.pl/pl/Informacje_ogolne/Zabytki_w_Polsce/rejestr-zabytkow/zestawienia-zabytkow-nieruchomych/DLN-rej.pdf|tytuł=Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego|opublikowany=Narodowy Instytut Dziedzictwa|data dostępu=2012-09-24|strony=135 | archiwum = https://web.archive.org/web/20211031184654/http://www.nid.pl/pl/Informacje_ogolne/Zabytki_w_Polsce/rejestr-zabytkow/zestawienia-zabytkow-nieruchomych/DLN-rej.pdf | zarchiwizowano = 2021-10-31 }}</ref>:
* zespół klasztorny joannitów, później pałacowy, z XVII-XX w.:
** [[Pałac w Oleśnicy Małej|pałac]]
** kościół pw. św. Wawrzyńca
** park
** [[Mauzoleum w Oleśnicy Małej|mauzoleum rodziny York von Wartenburg]], z herbem rodowym nad wejściem<ref>{{Cytuj stronę | url = https://polska-org.pl/855192,foto.html?idEntity=550792 | tytuł = Herb rodowy umieszczony nad wejściem. | data dostępu = 2025-03-10}}</ref>, obecnie kaplica, z 1828 r.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
{{Gmina Oława}}

[[Kategoria:Oleśnica Mała]]

title: Oleśnica Mała

Państwo: Polska

Województwo: dolnośląskie

Powiat: oławski

Gmina: Oława

Tablice rejestracyjne: DOA


text:
# Wiesener Forst
Wiesener Forst – obszar wolny administracyjnie (gemeindefreies Gebiet) w Niemczech w kraju związkowym Bawaria, w rejencji Dolna Frankonia, w regionie Bayerischer Untermain, w powiecie Aschaffenburg. Teren jest niezamieszkany.

title: Wiesener Forst

wikitext:
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa                           = Wiesener Forst
 |nazwa oryginalna                =
 |dopełniacz nazwy                =
 |jednostka                       = obszar wolny administracyjnie
 |zdjęcie                         =
 |opis zdjęcia                    =
 |alt zdjęcia                     =
 |herb                            =
 |flaga                           =
 |hymn                            =
 |dewiza                          =
 |państwo                         = DE-BY
 |1. jednostka administracyjna    =
 |2. jednostka administracyjna    = [[Rejencja Dolna Frankonia|Dolna Frankonia]]
 |3. jednostka administracyjna    = [[Powiat Aschaffenburg|Aschaffenburg]]
 |siedziba                        =
 |ISO 3166-2                      =
 |powierzchnia                    = 20,19 km²
 |rok                             =
 |liczba ludności                 = obszar niezamieszkany
 |gęstość zaludnienia             =
 |numer kierunkowy                =
 |kod pocztowy                    =
 |tablice rejestracyjne           =
 |adres urzędu                    =
 |plan                            =
 |nazwa 1. podziału               = dzielnic
 |1. podział                      =
 |mapa                            = Wiesener Forst in AB.svg
 |nazwa mapy                      = powiatu
 |kod mapy                        = Bawaria
 |współrzędne                     = 50°7′N 9°19′E
 |commons                         =
 |www                             =
}}
'''Wiesener Forst''' – obszar wolny administracyjnie ''(gemeindefreies Gebiet)'' w [[Niemcy|Niemczech]] w kraju związkowym [[Bawaria]], w rejencji [[Dolna Frankonia]], w regionie [[region Bayerischer Untermain|Bayerischer Untermain]], w powiecie [[Powiat Aschaffenburg|Aschaffenburg]]. Teren jest niezamieszkany.

== Bibliografia ==
* Bayerisches Landesamt für Statistik und Datenverarbeitung, Monachium

{{Powiat Aschaffenburg}}

[[Kategoria:Powiat Aschaffenburg]]
[[Kategoria:Obszary wolne administracyjnie Bawarii]]

title: Wiesener Forst

Państwo: Niemcy

Kraj związkowy: Bawaria

Rejencja: Dolna Frankonia

Powiat: Aschaffenburg

Populacja · • liczba ludności: · obszar niezamieszkany


text:
# Kévin Menaldo
Kévin Menaldo (ur. 12 lipca 1992 w Bordeaux) – francuski lekkoatleta, skoczek o tyczce.
Siódmy zawodnik mistrzostw świata kadetów (2009). W 2011 zdobył srebrny medal mistrzostw Europy juniorów, a dwa lata później został wicemistrzem igrzysk śródziemnomorskich. Jedenasty zawodnik halowych mistrzostw świata w Sopocie (2014). W tym samym roku sięgnął po brązowy medal europejskiego czempionatu w Zurychu. Szósty zawodnik mistrzostw świata w Pekinie (2015). Dwa lata później podczas kolejnej edycji mistrzostw świata w Londynie zajął odległe miejsce w eliminacjach i nie awansował do finału.
Złoty medalista mistrzostw Francji.

## Osiągnięcia
| Rok  | Impreza                               | Miejsce        | Lokata            | Wynik |
| ---- | ------------------------------------- | -------------- | ----------------- | ----- |
| 2009 | Mistrzostwa świata juniorów młodszych | Bressanone     | 7. miejsce        | 4,90  |
| 2009 | Gimnazjada                            | Doha           | 1. miejsce        | 5,05  |
| 2011 | Mistrzostwa Europy juniorów           | Tallinn        | 2. miejsce        | 5,50  |
| 2013 | Igrzyska śródziemnomorskie            | Mersin         | 2. miejsce        | 5,60  |
| 2013 | Młodzieżowe mistrzostwa Europy        | Tampere        | el. – 15. miejsce | 5,25  |
| 2014 | Halowe mistrzostwa świata             | Sopot          | 11. miejsce       | 5,55  |
| 2014 | Mistrzostwa Europy                    | Zurych         | 3. miejsce        | 5,70  |
| 2015 | Mistrzostwa świata                    | Pekin          | 6. miejsce        | 5,80  |
| 2016 | Mistrzostwa Europy                    | Amsterdam      | –                 | NH    |
| 2016 | Igrzyska olimpijskie                  | Rio de Janeiro | el. – 16. miejsce | 5,45  |
| 2017 | Halowe mistrzostwa Europy             | Belgrad        | 10. miejsce       | 5,60  |
| 2017 | Mistrzostwa świata                    | Londyn         | el. – 22. miejsce | 5,45  |

## Rekordy życiowe
- Skok o tyczce (stadion) – 5,83 (2017)
- Skok o tyczce (hala) – 5,81 (2018)

title: Kévin Menaldo

wikitext:
{{Sportowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Kévin Menaldo
 |imię i nazwisko org       =
 |dyscyplina                = lekkoatletyka
 |grafika                   = Men pole vault French Athletics Championships 2013 t165526.jpg
 |opis grafiki              =
 |pełne imię i nazwisko     =
 |data urodzenia            = [[12 lipca]] [[1992]]
 |miejsce urodzenia         = [[Bordeaux]]
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |obywatelstwo              =
 |wzrost                    =
 |pozycja                   =
 |klub                      = S/L Ac St Gratien-Sannois
 |numer w klubie            =
 |kariera juniorska         =
 |kariera seniorska         =
 |kariera reprezentacyjna   =
 |kariera trenerska         =
 |medale                    =
{{Medalista infobox/reprezentacja|FRA}}
{{Medalista infobox/nagłówek|ME|L}}
{{Medalista infobox/ME|L|Zurych|2014|brąz|[[Mistrzostwa Europy w Lekkoatletyce 2014 – skok o tyczce mężczyzn|skok o tyczce]]}}
{{Medalista infobox/nagłówek|[[Mistrzostwa Europy juniorów w lekkoatletyce|Mistrzostwa Europy juniorów]]|L}}
{{Medalista infobox/wiersz|2|[[Mistrzostwa Europy Juniorów w Lekkoatletyce 2011|Tallinn 2011]]|skok o tyczce}}
{{Medalista infobox/nagłówek|[[Igrzyska śródziemnomorskie]]|L}}
{{Medalista infobox/wiersz|2|[[Lekkoatletyka na Igrzyskach Śródziemnomorskich 2013|Mersin 2013]]|skok o tyczce}}
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Kévin Menaldo''' (ur. [[12 lipca]] [[1992]] w [[Bordeaux]]) – [[Francja|francuski]] [[lekkoatletyka|lekkoatleta]], [[skok o tyczce|skoczek o tyczce]].

Siódmy zawodnik [[Mistrzostwa Świata Juniorów Młodszych w Lekkoatletyce 2009|mistrzostw świata kadetów]] (2009). W 2011 zdobył srebrny medal [[Mistrzostwa Europy Juniorów w Lekkoatletyce 2011|mistrzostw Europy juniorów]], a dwa lata później został wicemistrzem [[Lekkoatletyka na Igrzyskach Śródziemnomorskich 2013|igrzysk śródziemnomorskich]]. Jedenasty zawodnik [[Halowe Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2014|halowych mistrzostw świata]] w [[Sopot|Sopocie]] (2014). W tym samym roku sięgnął po brązowy medal [[Mistrzostwa Europy w Lekkoatletyce 2014|europejskiego czempionatu]] w [[Zurych]]u. Szósty zawodnik [[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2015|mistrzostw świata]] w [[Pekin]]ie (2015). Dwa lata później podczas kolejnej edycji [[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2017|mistrzostw świata]] w [[Londyn]]ie zajął odległe miejsce w eliminacjach i nie awansował do finału.

Złoty medalista mistrzostw Francji.

== Osiągnięcia ==
{| class="wikitable sortable" style="text-align: left;"
|- bgcolor="#EFEFEF"
! Rok
! Impreza
! Miejsce
! Lokata
! Wynik
|-
|align=center| [[2009 w lekkoatletyce|2009]] || [[Mistrzostwa Świata Juniorów Młodszych w Lekkoatletyce 2009|Mistrzostwa świata juniorów młodszych]] || {{Flaga|ITA}} [[Bressanone]] ||align=center| 7. miejsce ||align=center| 4,90
|-
|align=center| [[2009 w lekkoatletyce|2009]] || [[Gimnazjada]] || {{Flaga|QAT}} [[Doha]] ||bgcolor="gold"| [[Plik:Gold medal blank.svg|16px]] 1. miejsce ||align=center| 5,05
|-
|align=center| [[2011 w lekkoatletyce|2011]] || [[Mistrzostwa Europy Juniorów w Lekkoatletyce 2011|Mistrzostwa Europy juniorów]] || {{Flaga|EST}} [[Tallinn]] ||bgcolor=silver| [[Plik:Silver medal europe.svg|16px]] 2. miejsce ||align=center| 5,50
|-
|align=center| [[2013 w lekkoatletyce|2013]] || [[Lekkoatletyka na Igrzyskach Śródziemnomorskich 2013|Igrzyska śródziemnomorskie]] || {{Flaga|TUR}} [[Mersin]] ||bgcolor="silver"| [[Plik:Silver MedGames.svg|16px]] 2. miejsce ||align=center| 5,60
|-
|align=center| [[2013 w lekkoatletyce|2013]] || [[Młodzieżowe Mistrzostwa Europy w Lekkoatletyce 2013|Młodzieżowe mistrzostwa Europy]] || {{Flaga|FIN}} [[Tampere]] || el. – 15. miejsce ||align=center| 5,25
|-
|align=center| [[2014 w lekkoatletyce|2014]] || [[Halowe Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2014|Halowe mistrzostwa świata]] || {{Flaga|POL}} [[Sopot]] || 11. miejsce ||align=center| [[Halowe Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2014 – skok o tyczce mężczyzn|5,55]]
|-
|align=center| [[2014 w lekkoatletyce|2014]] || [[Mistrzostwa Europy w Lekkoatletyce 2014|Mistrzostwa Europy]] || {{Flaga|CHE}} [[Zurych]] ||bgcolor=cc9966| [[Plik:Bronze medal europe.svg|16px]] 3. miejsce ||align=center| [[Mistrzostwa Europy w Lekkoatletyce 2014 – skok o tyczce mężczyzn|5,70]]
|-
|align=center| [[2015 w lekkoatletyce|2015]] || [[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2015|Mistrzostwa świata]] || {{Flaga|CHN}} [[Pekin]] || 6. miejsce ||align=center| [[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2015 – skok o tyczce mężczyzn|5,80]]
|-
|align=center| [[2016 w lekkoatletyce|2016]] || [[Mistrzostwa Europy w Lekkoatletyce 2016|Mistrzostwa Europy]] || {{Flaga|NLD}} [[Amsterdam]] ||align=center| – ||align=center| [[Mistrzostwa Europy w Lekkoatletyce 2016 – skok o tyczce mężczyzn|NH]]
|-
|align=center| [[2016 w lekkoatletyce|2016]] || [[Lekkoatletyka na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 2016|Igrzyska olimpijskie]] || {{Flaga|BRA}} [[Rio de Janeiro]] || el. – 16. miejsce ||align=center| [[Lekkoatletyka na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 2016 – skok o tyczce mężczyzn|5,45]]
|-
|align=center| [[2017 w lekkoatletyce|2017]] || [[Halowe Mistrzostwa Europy w Lekkoatletyce 2017|Halowe mistrzostwa Europy]] || {{Flaga|SRB}} [[Belgrad]] || 10. miejsce ||align=center| [[Halowe Mistrzostwa Europy w Lekkoatletyce 2017 – skok o tyczce mężczyzn|5,60]]
|-
|align=center| [[2017 w lekkoatletyce|2017]] || [[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2017|Mistrzostwa świata]] || {{Flaga|GBR}} [[Londyn]] || el. – 22. miejsce ||align=center| [[Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce 2017 – skok o tyczce mężczyzn|5,45]]
|}

== Rekordy życiowe ==
* [[Skok o tyczce]] (stadion) – 5,83 (2017)
* [[Skok o tyczce]] (hala) – 5,81 (2018)

== Bibliografia ==
* {{tilastopaja |id=118306 |nazwa=Kévin Menaldo |data dostępu=7 lutego 2017}}
* [https://www.worldathletics.org/athletes/france/kevin-menaldo-248918 Profil zawodnika na stronie World Athletics] {{lang|en}} [dostęp 6 sierpnia 2017].

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Ménaldo, Kévin}}
[[Kategoria:Francuscy skoczkowie o tyczce]]
[[Kategoria:Francuscy olimpijczycy]]
[[Kategoria:Lekkoatleci na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 2016]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Bordeaux]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1992]]

title: · Kévin Menaldo

Data i miejsce urodzenia: 12 lipca 1992 · Bordeaux

Klub: S/L Ac St Gratien-Sannois

title: Dorobek medalowy

brąz: Zurych 2014 · skok o tyczce

srebro:
Tallinn 2011 · skok o tyczce
Mersin 2013 · skok o tyczce


text:
# Artiomowka (przystanek kolejowy)
Artiomowka (ros. Артёмовка) – przystanek kolejowy w miejscowości Artiomowka, w rejonie niemańskim, w obwodzie królewieckim, w Rosji. Położony jest na linii Pojegi - Czerniachowsk.

## Historia
Stacja kolejowa powstała w XIX w., gdy te tereny należały do Niemiec. Przebudowana do przystanku w okresie sowieckim.

title: Artiomowka (przystanek kolejowy)

wikitext:
{{Stacja kolejowa infobox
 |nazwa                      = Artiomowka
 |nazwa oryginalna           = {{k|ru|Артёмовка}}
 |zdjęcie                    =
 |opis zdjęcia               =
 |państwo                    = RUS
 |miejscowość                = [[Artiomowka (obwód królewiecki)|Artiomowka]]
 |lokalizacja                =
 |zarządca                   =
 |data otwarcia              =
 |data zamknięcia            =
 |poprzednie nazwy           =
 |rodzaj                     =
 |rok liczby pasażerów       =
 |liczba pasażerów           =
 |liczba peronów             = 1
 |liczba krawędzi peronowych = 1
 |kasy                       =
 |linie kolejowe             =
* [[Linia kolejowa Czerniachowsk – Sowieck|Czerniachowsk – Sowieck]]
 |opis schematu              =
 |schemat                    =
 |kod mapy                   = RU-KGD
 |współrzędne                = 54°58'34.4"N 21°53'11.2"E
 |commons                    =
 |www                        =
}}
'''Artiomowka''' ({{w języku|ru|Артёмовка}}) – [[przystanek osobowy|przystanek kolejowy]] w miejscowości [[Artiomowka (obwód królewiecki)|Artiomowka]], w [[rejon niemański|rejonie niemańskim]], w [[obwód królewiecki|obwodzie królewieckim]], w [[Rosja|Rosji]]. Położony jest na linii [[Pojegi]] - [[Czerniachowsk]].

== Historia ==
[[Stacja kolejowa]] powstała w XIX w., gdy te tereny należały do Niemiec<ref>{{Cytuj stronę |url =http://retromap.ru/14194425_55.080725,21.877384 | tytuł =1944 Mapa Prus Wschodnich | opublikowany = | data = | język =de | data dostępu = 2023-08-12}}</ref>. Przebudowana do przystanku w okresie sowieckim.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj stronę | url =https://railwayz.info/photolines/station/5758 | tytuł =о.п. Артемовка | opublikowany =railwayz.info | data = | język =ru | data dostępu = 2023-08-12}}
* {{Cytuj stronę |url =http://retromap.ru/14200141_55.077925,21.885023 | tytuł =2001 Калининград и окрестности | opublikowany = | data = | język =ru | data dostępu = 2023-08-12}}

{{stacja kolejowa/sąsiednie
|stacja        = Artiomowka
|linia         = [[Linia kolejowa Czerniachowsk – Sowieck|Czerniachowsk – Sowieck]]
|kilometr      = 41,5
|poprzedni     = [[Żylino-Nowoje]]
|poprzedni_km  = 8,0
|następny      = [[Barsukowka (przystanek kolejowy)|Barsukowka]]
|następny_km   = 6,6
|inne          =
}}

[[Kategoria:Stacje i przystanki kolejowe w rejonie niemańskim]]

title: ArtiomowkaАртёмовка

Miejscowość: Artiomowka


text:
# Nigel Reo-Coker
Nigel Shola Andre Reo-Coker (ur. 14 maja 1984 roku w Croydon) – angielski piłkarz występujący na pozycji pomocnika.

## Dzieciństwo
Reo-Coker urodził się w Thornton Heath w Croydon. Sześć lat dzieciństwa spędził mieszkając w Sierra Leone, gdzie jego ojciec, Ransford pracował jako doktor. W roku 1990 jego rodzice rozdzieli się i Reo-Coker wraz ze swoją matką Agnes-Lucindą oraz z siostrami Natalie i Vanessą powrócił do Londynu.

## Kariera klubowa

### Wimbledon
W wieku 13 lat w czasie gry dla reprezentacji Croydonu został wypatrzony przez dyrektora akademii londyńskiego klubu Wimbledon. Początkowo do roku 2002 grał w zespołach juniorskich, następnie został włączony do pierwszego składu. Zadebiutował w nim 21 kwietnia tego samego roku w meczu ligowym z Barnsley. Rok później występował o wiele częściej. Z czasem Reo-Coker stał się również kapitanem swojego zespołu. W czasie gry w Wimbledonie zadebiutował również w reprezentacji Anglii U-21. W czerwcu 2003 roku trener Portsmouth Harry Redknapp zaakceptował propozycję West Ham aby Reo-Coker przeszedł do tego klubu. Problemy finansowe spowodowały jednak, że piłkarz pozostał w Wimbledonie, mimo iż był bardzo blisko podpisania kontraktu z tamtym zespołem.

### West Ham United
W styczniu 2004 roku przeszedł do West Ham United mówiąc: "To jest wielki klub i tutaj jest okazja na powrót do Premiership. Jestem zachwycono, że podpisałem ten kontrakt i nie mogę się doczekać szansy gry. W graczach oraz trenerze West Hamu jest wielki potencjał". W nowym klubie zadebiutował 31 stycznia w meczu z Rotherham United. Szybko stał się podstawowym zawodnikiem zespołu Alana Pardewa i został mianowany klubowym kapitanem. W sezonie 2004/2005 strzelił trzy gole i pomógł swojej drużynie awansować do Premier League poprzez play-offy. W maju 2006 roku zagrał również w przegranym z Liverpoolem finale Pucharu Anglii.
Sezon 2006/2007 West Ham rozpoczął źle i Reo-Coker był wyróżniany jako sprawca tego niepowodzenia, zespół znajdował się w strefie spadkowej, kiedy to zwolniono trenera Alana Pardewa. W dalszej części sezonu Reo-Coker wrócił do swojej formy i jego zespół wygrał siedem z dziewięciu meczów i w ostatni dzień sezonu obronił się przed spadkiem. W maju 2007 roku Reo-Coker zwrócił się do zarządu klubu z prośbą o transfer. W czerwcu Aston Villa złożyła ofertę kupna jego za 7 milionów funtów. W lipcu oba kluby osiągnęły porozumienie w sprawie transferu Reo-Cokera i ten podpisał kontrakt na kwotę w okolicach 8,5 miliona funtów.

### Aston Villa
Na konferencji prasowej po podpisaniu kontraktu powiedział, że jego były klub, West Ham "odstawiał go na bok". O transferze powiedział "Aston Villa ma aspiracje do gry w europejskich pucharach. Posiada utalentowany skład i Martin O'Neill powiedział mi jakie ma cele i wierzę, że osiągniemy to". W nowym klubie Reo-Coker zadebiutował 11 sierpnia w meczu z Liverpoolem, pierwszą bramkę zdobył natomiast w spotkaniu Pucharu Ligi z Wrexhamem. 21 stycznia 2008 roku w meczu z Liverpoolem był kapitanem Aston Villi z powodu absencji Garetha Barry'ego. Debiutancki sezon zakończył z 36 ligowymi występami. 15 września 2008 roku w meczu z Tottenhamem Hotspur zdobył swoją pierwszą bramkę w Premier League. W sezonie 2008/2009 wystąpił łącznie w 26 meczach ligowych.

### Bolton Wanderers
27 lipca 2011 roku podpisał dwuletni kontrakt z Boltonem Wanderers.

## Kariera reprezentacyjna
W reprezentacji Anglii do lat 21 Reo-Coker wystąpił 23 razy oraz zdobył jedną bramkę. Był kapitanem na Mistrzostwach Europy 2007, na których Anglia dotarła do półfinału.
W maju 2006 roku został powołany do szerokiego składu dorosłej kadry na mundial 2006 jako zawodnik oczekujący. Problemy zdrowotne spowodowały jednak, że zastąpił go Phil Neville.

title: Nigel Reo-Coker

wikitext:
{{Piłkarz infobox
 |imię i nazwisko         = Nigel Reo-Coker
 |imię i nazwisko org     =
 |grafika                 = Reo-Coker, Nigel.jpg
 |opis grafiki            =
 |pełne imię i nazwisko   = Nigel Shola Andre Reo-Coker
 |data urodzenia          = [[14 maja]] [[1984]]
 |miejsce urodzenia       = [[Croydon]]
 |data śmierci            =
 |miejsce śmierci         =
 |wzrost                  = 185 cm
 |pozycja                 = [[pomocnik (piłka nożna)|pomocnik]]
 |klub                    =
 |numer w klubie          =
 |kariera juniorska       = ! 1997–2002 ! [[Wimbledon F.C.|Wimbledon]]
 |kariera seniorska       =
! 2002–2004 ! [[Wimbledon F.C.|Wimbledon]]                   !  58 !  6
! 2004–2007 ! [[West Ham United F.C.|West Ham United]]       ! 125 ! 11
! 2007–2011 ! [[Aston Villa F.C.|Aston Villa]]               ! 102 !  1
! 2011–2012 ! [[Bolton Wanderers F.C.|Bolton Wanderers]]     !  37 !  3
! 2012–2013 ! [[Ipswich Town F.C.|Ipswich Town]]             !  10 !  0
! 2013–2014 ! [[Vancouver Whitecaps FC|Vancouver Whitecaps]] !  44 !  1
! 2014      ! [[CD Chivas USA]]                              !   9 !  0
! 2015      ! [[Montreal Impact]]                            !  27 !  0
 |data seniorzy           = 3 czerwca 2016
 |kariera reprezentacyjna = ! 2003–2007 ! {{reprezentacja|ENG|rodzaj=U-21|pn}} ! 23 ! 1
 |kariera trenerska       =
 |medale                  =
 |odznaczenia             =
 |commons                 =
 |wikicytaty              =
 |www                     =
}}
'''Nigel Shola Andre Reo-Coker''' (ur. [[14 maja]] [[1984]] roku w [[Croydon]]) – [[Anglia|angielski]] [[piłka nożna|piłkarz]] występujący na pozycji [[pomocnik (piłka nożna)|pomocnika]].

== Dzieciństwo ==
Reo-Coker urodził się w Thornton Heath w [[Croydon]]<ref>{{cytuj stronę |url=http://www.englandfootballonline.com/TeamPlyrsBios/PlayersR/BioReoCokerNSA.html |tytuł=Nigel Reo-Coker |opublikowany=England Football online |data dostępu=2009-07-20 |język=en}}</ref>. Sześć lat dzieciństwa spędził mieszkając w [[Sierra Leone]], gdzie jego ojciec, Ransford pracował jako doktor. W roku 1990 jego rodzice rozdzieli się i Reo-Coker wraz ze swoją matką Agnes-Lucindą oraz z siostrami Natalie i Vanessą powrócił do [[Londyn]]u<ref>{{cytuj stronę |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article714135.ece?token=null&offset=12 |tytuł=The Big Interview: Nigel Reo-Coker |opublikowany=''The Times'' |data=07.05.2006 |data dostępu=2009-07-20 |język=en}}</ref>.

== Kariera klubowa ==
=== Wimbledon ===
W wieku 13 lat w czasie gry dla reprezentacji Croydonu został wypatrzony przez dyrektora akademii londyńskiego klubu [[Wimbledon F.C.|Wimbledon]]<ref>{{cytuj stronę |url=http://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/nigel-reocoker-it-annoys-me-when-i-hear-young-kids-who-claim-they-live-in-a-ghetto-they-are-all-living-in-brick-houses-then-you-look-at-jamaica-or-africa-and-there-are-people-living-in-huts-thats-the-ghetto-466220.html |tytuł=Nigel Reo-Coker: 'It annoys me when... |opublikowany=''The Independent'' |data=11.02.2006 |data dostępu=2009-07-20 |język=en}}</ref>. Początkowo do roku 2002 grał w zespołach juniorskich, następnie został włączony do pierwszego składu. Zadebiutował w nim 21 kwietnia tego samego roku w meczu ligowym z [[Barnsley F.C.|Barnsley]]. Rok później występował o wiele częściej. Z czasem Reo-Coker stał się również kapitanem swojego zespołu<ref>{{cytuj stronę |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/2371645/West-Ham-move-for-Wimbledon-captain.html |tytuł=West Ham move for Wimbledon captain |opublikowany=''The Telegraph'' |data=21.01.2004 |data dostępu=2009-07-20 |język=en}}</ref>. W czasie gry w Wimbledonie zadebiutował również w [[Reprezentacja Anglii U-21 w piłce nożnej mężczyzn|reprezentacji Anglii U-21]]<ref>{{cytuj stronę |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/w/wimbledon/3172670.stm |tytuł=Reo-Coker hopes to impress |opublikowany=BBC Sport |data=07.10.2003 |data dostępu=2009-07-20 |język=en}}</ref>. W czerwcu 2003 roku trener [[Portsmouth F.C.|Portsmouth]] [[Harry Redknapp]] zaakceptował propozycję West Ham aby Reo-Coker przeszedł do tego klubu<ref>{{cytuj stronę |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/p/portsmouth/2995190.stm |tytuł=Pompey 'agree Reo-Coker fee' |data=16.06.2003 |data dostępu=2009-07-20 |opublikowany=BBC Sport |język=en}}</ref>. Problemy finansowe spowodowały jednak, że piłkarz pozostał w Wimbledonie, mimo iż był bardzo blisko podpisania kontraktu z tamtym zespołem<ref>{{cytuj stronę |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/p/portsmouth/3135805.stm |tytuł=Pompey concede Dons duo defeat |opublikowany=BBC Sport |data=08.08.2003 |data dostępu=2009-07-20 |język=en}}</ref>.

=== West Ham United ===
[[Plik:Nigel reo-coker.jpg|thumb|left|Reo-Coker grający dla West Ham]]
W styczniu 2004 roku przeszedł do [[West Ham United F.C.|West Ham United]] mówiąc: ''"To jest wielki klub i tutaj jest okazja na powrót do Premiership. Jestem zachwycono, że podpisałem ten kontrakt i nie mogę się doczekać szansy gry. W graczach oraz trenerze West Hamu jest wielki potencjał"''<ref>{{cytuj stronę |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/w/west_ham_utd/3414953.stm |tytuł=Reo-Coker signs for Hammers |opublikowany=BBC Sport |data=22.01.2004 |data dostępu=2009-07-20 |język=en}}</ref>. W nowym klubie zadebiutował 31 stycznia w meczu z [[Rotherham United F.C.|Rotherham United]]. Szybko stał się podstawowym zawodnikiem zespołu [[Alan Pardew|Alana Pardewa]] i został mianowany klubowym kapitanem. W sezonie 2004/2005 strzelił trzy gole i pomógł swojej drużynie awansować do [[Premier League]] poprzez play-offy. W maju 2006 roku zagrał również w przegranym z [[Liverpool F.C.|Liverpoolem]] finale [[Puchar Anglii w piłce nożnej|Pucharu Anglii]].

Sezon [[Premier League (2006/2007)|2006/2007]] West Ham rozpoczął źle i Reo-Coker był wyróżniany jako sprawca tego niepowodzenia<ref>{{cytuj stronę |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/w/west_ham_utd/6192317.stm |tytuł=Reo-Coker subjected to hate mail |opublikowany=BBC Sport |data=19.12.2006 |data dostępu=2009-07-20 |język=en}}</ref><ref>{{cytuj stronę |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/w/west_ham_utd/6238689.stm |tytuł=West Ham boss defends Reo-Coker |opublikowany=BBC Sport |data=07.01.2007 |data dostępu=2009-07-20 |język=en}}</ref>, zespół znajdował się w strefie spadkowej, kiedy to zwolniono trenera Alana Pardewa<ref>{{cytuj stronę |url=http://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/west-ham-need-a-bit-of-luck-says-reocoker-434356.html |tytuł=West Ham 'need a bit of luck', says Reo-Coker |opublikowany=''The Independent'' |data=31.01.2007 |data dostępu=2009-07-20 |język=en}}</ref><ref>{{cytuj stronę |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/w/west_ham_utd/6174627.stm |tytuł=Reo-Coker reveals West Ham doubts |opublikowany=BBC Sport |data=13.12.2006 |data dostępu=2009-07-20 |język=en}}</ref>. W dalszej części sezonu Reo-Coker wrócił do swojej formy i jego zespół wygrał siedem z dziewięciu meczów i w ostatni dzień sezonu obronił się przed spadkiem<ref>{{cytuj stronę |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/w/west_ham_utd/6652329.stm |tytuł=Magnusson hails West Ham survival |data=14.05.2007 |data dostępu=2009-07-20 |opublikowany=BBC Sport |język=en}}</ref>. W maju 2007 roku Reo-Coker zwrócił się do zarządu klubu z prośbą o transfer<ref>{{cytuj stronę |url=http://www.dailymail.co.uk/sport/article-457872/Reo-Coker-asks-transfer.html |tytuł=Reo-Coker asks for transfer |opublikowany=''Daily Mail'' |data dostępu=2009-07-20 |język=en}}</ref>. W czerwcu [[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] złożyła ofertę kupna jego za 7 milionów [[funt szterling|funtów]]<ref>{{cytuj stronę |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/a/aston_villa/6724387.stm |tytuł=Aston Villa bid £7m for Reo-Coker |opublikowany=BBC Sport |data=05.06.2009 |data dostępu=2009-07-20 |język=en}}</ref>. W lipcu oba kluby osiągnęły porozumienie w sprawie transferu Reo-Cokera i ten podpisał kontrakt na kwotę w okolicach 8,5 miliona funtów<ref name="transfer">{{cytuj stronę |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/a/aston_villa/6260924.stm |tytuł=Villa complete Reo-Coker signing |opublikowany=BBC Sport |data=05.07.2007 |data dostępu=2009-07-20 |język=en}}</ref>.

=== Aston Villa ===
Na konferencji prasowej po podpisaniu kontraktu powiedział, że jego były klub, West Ham "odstawiał go na bok". O transferze powiedział ''"Aston Villa ma aspiracje do gry w europejskich pucharach. Posiada utalentowany skład i Martin O'Neill powiedział mi jakie ma cele i wierzę, że osiągniemy to"''<ref name="transfer"/>. W nowym klubie Reo-Coker zadebiutował 11 sierpnia w meczu z [[Liverpool F.C.|Liverpoolem]], pierwszą bramkę zdobył natomiast w spotkaniu [[Puchar Ligi Angielskiej w piłce nożnej|Pucharu Ligi]] z [[Wrexham A.F.C.|Wrexhamem]]. 21 stycznia 2008 roku w meczu z Liverpoolem był kapitanem Aston Villi z powodu absencji [[Gareth Barry|Garetha Barry'ego]]. Debiutancki sezon zakończył z 36 ligowymi występami<ref>{{cytuj stronę |url=http://www.soccerbase.com/squad_season.sd?seasonid=137&teamid=154 |tytuł=Aston Villa 2007/2008 player appearances |opublikowany=Soccerbase |data dostępu=2009-07-20 |język=en |archiwum=https://web.archive.org/web/20070810122941/http://www.soccerbase.com/squad_season.sd?seasonid=137&teamid=154 |zarchiwizowano=2007-08-10 }}</ref>. 15 września 2008 roku w meczu z [[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenhamem Hotspur]] zdobył swoją pierwszą bramkę w [[Premier League]]. W sezonie [[Premier League (2008/2009)|2008/2009]] wystąpił łącznie w 26 meczach ligowych.

=== Bolton Wanderers ===
27 lipca 2011 roku podpisał dwuletni kontrakt z [[Bolton Wanderers F.C.|Boltonem Wanderers]]<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.bwfc.co.uk/page/General/0,,1004~2403444,00.html|tytuł=Reo-Coker Signs|opublikowany=Bolton Wanderers FC|data=27 lipca 2011|data dostępu=2011-07-27|język=en}}</ref>.

== Kariera reprezentacyjna ==
W [[Reprezentacja Anglii U-21 w piłce nożnej mężczyzn|reprezentacji Anglii do lat 21]] Reo-Coker wystąpił 23 razy oraz zdobył jedną bramkę<ref>{{transfermarkt|p|id=14060|nazwa=Nigel Reo-Coker|data dostępu=2009-07-20}}</ref>. Był kapitanem na [[Mistrzostwa Europy U-21 w piłce nożnej 2007|Mistrzostwach Europy 2007]], na których Anglia dotarła do półfinału<ref>{{cytuj stronę |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/internationals/6766603.stm |tytuł=Holland U21 1-1 Eng U21 (aet) |opublikowany=BBC Sport |data=20.06.2007 |data dostępu=2009-07-20 |język=en}}</ref>.

W maju 2006 roku został powołany do szerokiego składu [[Reprezentacja Anglii w piłce nożnej mężczyzn|dorosłej kadry]] na [[Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej 2006|mundial 2006]] jako zawodnik oczekujący<ref>{{cytuj stronę |url=http://www.guardian.co.uk/football/2006/may/08/newsstory.sport7 |tytuł=Eriksson gambles on Walcott |opublikowany=''The Guardian'' |data=08.05.2006 |data dostępu=2009-07-20 |język=en}}</ref>. Problemy zdrowotne spowodowały jednak, że zastąpił go [[Phil Neville]]<ref>{{cytuj stronę |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/world_cup_2006/teams/england/5006754.stm |tytuł=Neville in for injured Reo-Coker |opublikowany=BBC Sport |data=22.05.2006 |data dostępu=2009-07-20 |język=en}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{Soccerbase|30923}}

{{Anglia U-21 2007}}

{{DEFAULTSORT:Reo-Coker, Nigel}}
[[Kategoria:Piłkarze Wimbledon F.C.]]
[[Kategoria:Piłkarze West Ham United F.C.]]
[[Kategoria:Piłkarze Aston Villa F.C.]]
[[Kategoria:Piłkarze Vancouver Whitecaps FC]]
[[Kategoria:Piłkarze CD Chivas USA]]
[[Kategoria:Piłkarze CF Montréal]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1984]]
[[Kategoria:Reprezentanci Anglii U-21 w piłce nożnej]]
[[Kategoria:Ludzie związani z Sierra Leone]]

title: · Nigel Reo-Coker

Pełne imię i nazwisko: Nigel Shola Andre Reo-Coker

Data i miejsce urodzenia: 14 maja 1984 · Croydon

Pozycja: pomocnik

title: Kariera juniorska

Lata: Klub

Wimbledon

title: Kariera seniorska

Lata: Klub · Wyst. · Gole

Wimbledon · 58 · (6)

West Ham United · 125 · (11)

Aston Villa · 102 · (1)

Bolton Wanderers · 37 · (3)

Ipswich Town · 10 · (0)

Vancouver Whitecaps · 44 · (1)

CD Chivas USA · 9 · (0)

Montreal Impact · 27 · (0)

title: Kariera reprezentacyjna

Lata: Reprezentacja · Wyst. · Gole

Anglia U-21 · 23 · (1)


text:
# Rgilewka
Rgilewka (Rgilówka) – rzeka w Polsce o długości 44,18 km, prawy dopływ Warty.
W dolnym biegu przepływa m.in. przez Kłodawę i Grzegorzew. Na południe od Powiercia wpada do Warty. Jej dopływami są Tralalka, Orłówka, Struga Kiełczewska.

title: Rgilewka

wikitext:
{{inne znaczenia||[[Rgilewka (struga)|Rgilewka]] – struga, dopływ Warty}}
{{Rzeka infobox
 |nazwa               = Rgilewka
 |zdjęcie             = Rgielewka.jpg
 |opis zdjęcia        = Rgilewka w okolicach Grzegorzewa
 |kontynent           = Europa
 |państwo             = POL
 |lokalizacja         = [[województwo łódzkie|woj. łódzkie]], [[województwo wielkopolskie|woj. wielkopolskie]]
 |rodzaj cieku        = rzeka
 |długość             = 44,18
 |spadek              =
 |powierzchnia zlewni =
 |średni przepływ     =
 |miejsce przepływu   =
 |źródło: miejsce     = na południe od [[Józefowo (gmina Przedecz)|Józefowa]]
 |źródło: wysokość    =
 |źródło: współrzędne = 52°20′25,2″N 18°59′48,0″E
 |ujście: recypient   = [[Warta]]
 |ujście: miejsce     = na południe od [[Powiercie|Powiercia]]
 |ujście: wysokość    = ok. 91,5 m n.p.m.{{r|geoportal}}
 |ujście: współrzędne = 52°10'34,2″N 18°40'23,4″E
 |mapa                =
 |opis mapy           =
 |szlak               =
 |kod mapy            = PL-WP
 |commons             =
}}
'''Rgilewka''' (''Rgilówka''{{r|geoportaln}}) – [[rzeka]] w [[Polska|Polsce]] o długości 44,18 km{{r|geoportalKZGW}}, prawy [[dopływ]] [[Warta|Warty]]{{r|hydronimy p}}.

W dolnym biegu przepływa m.in. przez [[Kłodawa|Kłodawę]] i [[Grzegorzew]]. Na południe od [[Powiercie|Powiercia]] wpada do Warty. Jej dopływami są [[Tralalka]], [[Orłówka (dopływ Rgilewki)|Orłówka]], [[Struga Kiełczewska]].

== Zobacz też ==
* [[Rzeki w Polsce]]

== Przypisy ==
<references responsive>
<ref name = "geoportal">{{cytuj stronę | url = http://mapy.geoportal.gov.pl/imap/?locale=pl&gui=new&sessionID=3005411| tytuł = Rgilewka na mapie Geoportalu Polskiej Infrastruktury Informacji Przestrzennej | opublikowany = [[Główny Geodeta Kraju]] | data dostępu = 2017-02-22}}</ref>
<ref name = "geoportaln">{{cytuj | tytuł = [http://mapy.geoportal.gov.pl/imap/ Rgilewka na mapie Geoportalu Polskiej Infrastruktury Informacji Przestrzennej (wynik wyszukiwania)] | opublikowany = [[Główny Geodeta Kraju]], za: Mapa topograficzna w skali 1:10 000; Nazwy geograficzne Rzeczypospolitej Polskiej (gazeter) PPWK – Warszawa 1991; Protokół z posiedzenia KUNMiOF w dniach 3 – 4 lutego 2004 | data dostępu = 2017-02-22}}</ref>
<ref name="hydronimy p">{{Hydronimy1|s=234}}</ref>
<ref name = "geoportalKZGW">{{cytuj stronę | url = https://wody.isok.gov.pl/imap_kzgw/?startwg=wgRzeki&gui=classic&gpmap=gp16&bbox=459569.9834695535,464335.6173302386,526311.2627854455,501311.21211476147&SRS=2180&active_lyr=id:KZGW.Rzeki2010,mapId:msDorz12,lid:6&locale=pl| tytuł = Rgilewka na mapie Geoportalu Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej. Moduł: Obszary dorzeczy (wynik wyszukiwania) | opublikowany = [[Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej]] | data dostępu = 2017-02-22}}</ref>
</references>

[[Plik:Spad Rgilewki w Cząstkowie.jpg|thumb|left|250px|Rgilewka w [[Cząstków (powiat kolski)|Cząstkowie]] (gm. Kłodawa)]]

{{Warta}}

[[Kategoria:Dorzecze Warty]]

title: Rgilewka

Kontynent: Europa

Lokalizacja: woj. łódzkie, woj. wielkopolskie

Miejsce:
na południe od Józefowa
na południe od Powiercia

Recypient: Warta


text:
# Przecław (województwo łódzkie)
Przecław – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie brzezińskim, w gminie Brzeziny.
W Słowniku Geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich tom IX strona 128, z roku 1888 można przeczytać:
Przecław wieś włościańska i osada karczmarska, powiat brzeziński, gmina Mroga Dolna, parafia Brzeziny, leży w odległości 3 wiorst od Brzezin, przy trakcie do Rogowa; posiada szkołę początkową ogólną, 32 domy, 266 mieszkańców, 816 mórg; osada karczmarska 1 dom, 7 mieszkańców, 8 mórg dworskich. W 1827 r. 21 domów, 150 mieszkańców. Wieś ta w XVI w. Była własnością kościoła w Brzezinach. Około 1520 r. Połowa wsi stała pustką, na 3 tylko łanach siedzą kmiecie, po dwóch na łanie i płacą po 20 groszy bez dwu trojaków czynszu z półłanka i odrabiają pewne roboty plebanowi. Sołtys dziedziczny ma też pewne obowiązki względem plebana opisane w przywileju na sołtystwo wydanym (Jan Łaski, Liber Beneficjorum, II, 490).
W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie skierniewickim.

title: Przecław (województwo łódzkie)

wikitext:
{{Inne znaczenia|tylko jednego ze znaczeń hasła Przecław|[[Przecław|inne znaczenia tego słowa]]}}
{{Polska miejscowość infobox
 |nazwa                  = Przecław
 |rodzaj miejscowości    = wieś
 |zdjęcie                = PRZECŁAW 01.jpg
 |opis zdjęcia           =
 |alt zdjęcia            =
 |województwo            = łódzkie
 |powiat                 = [[Powiat brzeziński|brzeziński]]
 |gmina                  = [[Brzeziny (gmina wiejska w województwie łódzkim)|Brzeziny]]
 |sołectwo               =
 |miejscowość podstawowa =
 |wysokość               =
 |liczba ludności        = 397{{r|gus}}
 |rok                    = 2011
 |strefa numeracyjna     = 46
 |kod pocztowy           = 95-060<ref>{{Poczta Polska|2022-10|s=1058}}</ref>
 |tablice rejestracyjne  = EBR
 |SIMC                   = 0725737
 |kod mapy               = Brzeziny (gmina wiejska w województwie łódzkim)
 |współrzędne            = 51°48'05"N 19°47'36"E<ref name="prng">{{PRNG Miejscowości|110625|data=2023-11-05}}</ref>
 |commons                = Category:Przecław (Łódź Voivodeship)
 |www                    =
}}
'''Przecław''' – [[wieś]] w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo łódzkie|województwie łódzkim]], w [[powiat brzeziński|powiecie brzezińskim]], w [[Brzeziny (gmina wiejska w województwie łódzkim)|gminie Brzeziny]].

W [[Słownik geograficzny Królestwa Polskiego|Słowniku Geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich]] tom IX strona 128, z roku [[1888]] można przeczytać:
: ''Przecław wieś włościańska i osada karczmarska, powiat brzeziński, gmina [[Mroga Dolna]], parafia [[Brzeziny]], leży w odległości 3 [[wiorsta|wiorst]] od [[Brzeziny|Brzezin]], przy trakcie do [[Rogów (powiat brzeziński)|Rogowa]]; posiada szkołę początkową ogólną, 32 domy, 266 mieszkańców, 816 mórg; osada karczmarska 1 dom, 7 mieszkańców, 8 mórg dworskich. W 1827 r. 21 domów, 150 mieszkańców. Wieś ta w XVI w. Była własnością kościoła w [[Brzeziny|Brzezinach]]. Około 1520 r. Połowa wsi stała pustką, na 3 tylko [[łan (miara powierzchni)|łanach]] siedzą [[kmieć|kmiecie]], po dwóch na łanie i płacą po 20 groszy bez dwu [[trojak (moneta)|trojaków]] [[czynsz]]u z [[łan (miara powierzchni)|półłanka]] i odrabiają pewne roboty plebanowi. [[Sołtys]] dziedziczny ma też pewne obowiązki względem plebana opisane w przywileju na sołtystwo wydanym (Jan Łaski, Liber Beneficjorum, II, 490).''

[[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] miejscowość położona była w [[województwo skierniewickie|województwie skierniewickim]].

== Zobacz też ==
* [[Przecław]]
* [[Przecławice]]
* [[Przecławka]]

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name=gus>{{cytuj stronę | url = http://stat.gov.pl/download/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5670/21/1/1/1_miejscowosci_ludnosc_nsp2011.xlsx | tytuł = Ludność w miejscowościach statystycznych według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r. | opublikowany = Główny urząd statystyczny | praca = Narodowy Spis Powszechny 2011 | data dostępu = 2016-01-16}}</ref>
}}

{{Gmina Brzeziny (powiat brzeziński)}}

[[Kategoria:Brzeziny (gmina wiejska w województwie łódzkim)]]

title: Przecław

Województwo: łódzkie

Powiat: brzeziński

Gmina: Brzeziny

Tablice rejestracyjne: EBR