text:
# Straż Parku
Straż Parku – umundurowana i uzbrojona formacja o uprawnieniach policyjnych, klasyfikowana jako straż ochrony przyrody i zaliczana do policji administracyjnych. Jej funkcjonariusze wykonują zadania związane z ochroną mienia oraz zwalczaniem przestępstw i wykroczeń w zakresie ochrony przyrody w polskich parkach narodowych. Funkcjonariusze Straży Parku są zaliczani do Służby Parku Narodowego.

## Funkcjonariusze i ich uprawnienia
Funkcjonariuszem Straży Parku może zostać osoba, która posiada obywatelstwo polskie, ukończyła 21 lat, ma pełną zdolność do czynności prawnych, nie została pozbawiona praw publicznych, posiada co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe, posiada nienaganną opinię właściwego miejscowo komendanta Policji, posiada odpowiedni stan zdrowia i nie była karana za przestępstwa.
Funkcjonariuszowi Straży Parku przysługuje prawo do m.in.: legitymowania osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa lub wykroczenia oraz świadków, kontroli dowodów wniesienia opłat za wstęp do parku narodowego, zatrzymywania i przekazywania Policji osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa lub wykroczenia, zatrzymywania i dokonywania kontroli środków transportu oraz przeglądania zawartości bagaży; przeszukiwania pomieszczeń i innych miejsc; kontroli podmiotów prowadzących działalność gospodarczą na terenie parku narodowego.
Funkcjonariusz Straży Parku może być wyposażony w broń bojową oraz broń myśliwską. W określonych przypadkach może użyć lub wykorzystać środki przymusu bezpośredniego i broń palną.
Część uprawnień strażników przysługuje również podleśniczym, leśniczym, nadleśniczym, zastępcom dyrektora oraz samemu dyrektorowi parku
W zależności od uzyskanych zgód pojazd służbowy straży parku może być wyposażony w pomarańczowe lub niebieskie światła błyskowe na dachu pojazdu.

### Oznaki służbowe
Wzory oznak noszonych na klapach marynarki do munduru wyjściowego (z wypustkami brązowymi):
| Patka (oznaka)                                                | Stanowisko                                                                  |
| ------------------------------------------------------------- | --------------------------------------------------------------------------- |
|                                                               | - Komendant Straży Parku.                                                   |
|                                                               | - Zastępca komendanta Straży Parku; - Dowódca grupy terenowej Straży Parku. |
|                                                               | - Starszy strażnik Straży Parku.                                            |
|                                                               | - Strażnik Straży Parku.                                                    |
| Źródło: Rozporządzenie ministra środowiska z 24 stycznia 2018 |                                                                             |

## Funkcjonowanie
Podstawową komórką organizacyjną Straży Parku jest posterunek Straży Parku. Kieruje nim komendant posterunku, który podlega dyrektorowi parku narodowego. W skład posterunku muszą wchodzić co najmniej dwie osoby. Dyrektor parku narodowego ma prawo utworzyć w ramach posterunku grupę terenową, którą kieruje dowódca grupy, podlegający komendantowi posterunku.
Funkcjonariusze Straży Parku wykonują służbę w terenie w co najmniej dwuosobowych patrolach, które organizuje komendant posterunku lub dowódca grupy terenowej.

## Działalność
Straż Parku powstała w 1991 na mocy ustawy o ochronie przyrody (art. 18). Wcześniej w parkach narodowych funkcjonowały posterunki Straży Leśnej.
Straż Parku w Ojcowskim Parku Narodowym powstała w grudniu 1998; zatrudnia czterech funkcjonariuszy. W 2011 Straż Parku Kampinoskiego Parku Narodowego podjęła współpracę z Policją. W okresie objętym kontrolą Najwyższej izby Kontroli (od 1 stycznia 2013 do 30 czerwca 2015) strażnicy i policjanci Komendy Stołecznej Policji przeprowadzili 64 wspólne patrole. Służyły one podnoszeniu kwalifikacji funkcjonariuszy SP, a policjantom umożliwiły szczegółowe zapoznanie się z terenami parku narodowego. NIK oceniła, że podobna współpraca mogłaby być praktykowana przez wszystkie służby i straże.
Straż Parku w Wigierskim Parku Narodowym realizowała w 2016 zadania ochronne w czteroosobowej obsadzie (komendant i trzech strażników), którą wspomagali wyznaczeni pracownicy Służby Parku Narodowego. W tym okresie funkcjonariusze SP przeprowadzili 355 patroli na lądzie i na wodach, z czego cztery zrealizowali wspólnie z policjantami z Komendy Miejskiej Policji w Suwałkach. W trakcie patroli wylegitymowano 260 osób, z których 101 pouczono o konieczności przestrzegania obowiązujących na terenie parku przepisów. Na jedną osobę, wędkującą na wodach nieudostępnionych, nałożono grzywnę w wysokości 200 zł. Ponadto zabezpieczono kilkadziesiąt sztuk sprzętu kłusowniczego, a w trakcie zasadzek ujęto trzech kłusowników.
Od stycznia do początku października 2016 funkcjonariusze Straży Parku Tatrzańskiego Parku Narodowego nałożyli ok. 150 mandatów karnych na kwotę ok. 20 tys. zł. Ponadto pouczyli ok. 10 tys. osób, którzy dopuścili się wykroczeń lub złamali ustawę o ochronie przyrody. Tożsamość części ukaranych ustalono na podstawie materiałów zamieszczanych przez nich samych w portalach społecznościowych. W 2016 Straż Parku w Magurskim Parku Narodowym przeprowadziła 306 patroli, dokonała 64 interwencji, nałożyła dwa mandaty karne i udzieliła 62 pouczeń. Funkcjonariusze ujawnili i zarejestrowali jeden przypadek nielegalnego wyrębu i kradzieży drzew. Ponadto stwierdzili jeden przypadek kłusownictwa jelenia i dwa przypadki kradzieży mienia.
Według stanu z 2016 wszystkie Straże Parku posiadały 124 sztuki broni palnej bojowej i innej, sześć paralizatorów i 71 miotaczy substancji obezwładniających. Dostęp do broni, według stanu z 30 czerwca 2015, posiadało 100 funkcjonariuszy Straży Parku w 22 parkach narodowych. Podczas kontroli Najwyższej Izby Kontroli w Słowińskim, Wielkopolskim, Tatrzańskim i Kampinoskim Parku Narodowym stwierdzono, że w latach 2013–2015 broń służbowa została wykorzystana dwukrotnie przez funkcjonariuszy Straży Parku TPN celem dobicia rannego zwierzęcia. W pozostałych jednostkach nie wystąpiły przypadki użycia broni służbowej, nie odnotowano też jej utraty.

## Szkodnictwo leśne w parkach narodowych
| Lp.                                                  | Park narodowy   | Funkcjonariusze Straży Parku | Funkcjonariusze Straży Parku | Funkcjonariusze Straży Parku | Liczba wszczętych spraw | Windykacja należności (zł) | Liczba przypadków kradzieży drewna | Skradzione drewno (m³) | Liczba przypadków kłusownictwa |
| Lp.                                                  | Park narodowy   | 2008                         | 2012                         | 2016                         | 2016                    | 2016                       | 2016                               | 2016                   | 2016                           |
| ---------------------------------------------------- | --------------- | ---------------------------- | ---------------------------- | ---------------------------- | ----------------------- | -------------------------- | ---------------------------------- | ---------------------- | ------------------------------ |
| 1.                                                   | Babiogórski     | 3                            | 4                            | 4                            | 3                       | –                          | –                                  | –                      | –                              |
| 2.                                                   | Białowieski     | 3                            | 3                            | 3                            | –                       | –                          | –                                  | –                      | –                              |
| 3.                                                   | Biebrzański     | 10                           | 10                           | 9                            | 5                       | 11 937,0                   | 1                                  | 9,8                    | 1                              |
| 4.                                                   | Bieszczadzki    | 4                            | 5                            | 6                            | 1                       | –                          | –                                  | –                      | –                              |
| 5.                                                   | Bory Tucholskie | 2                            | 3                            | 3                            | –                       | –                          | –                                  | –                      | –                              |
| 6.                                                   | Drawieński      | 3                            | 4                            | 4                            | 1                       | –                          | 1                                  | 18,5                   | 2                              |
| 7.                                                   | Gorczański      | 3                            | 2                            | 2                            | 5                       | –                          | 1                                  | 2,9                    | –                              |
| 8.                                                   | Gór Stołowych   | 3                            | 3                            | 3                            | 12                      | –                          | 3                                  | 6,2                    | –                              |
| 9.                                                   | Kampinoski      | 12                           | 11                           | 10                           | –                       | 336,0                      | 2                                  | 7,2                    | –                              |
| 10.                                                  | Karkonoski      | 4                            | 7                            | 7                            | –                       | –                          | –                                  | –                      | –                              |
| 11.                                                  | Magurski        | 3                            | 3                            | 4                            | –                       | –                          | 1                                  | 0,6                    | 1                              |
| 12.                                                  | Narwiański      | 4                            | 4                            | 4                            | 2                       | –                          | –                                  | –                      | –                              |
| 13.                                                  | Ojcowski        | 4                            | 4                            | 4                            | –                       | –                          | –                                  | –                      | –                              |
| 14.                                                  | Pieniński       | 4                            | 4                            | 4                            | 28                      | 150,0                      | 1                                  | 1,0                    | 1                              |
| 15.                                                  | Poleski         | 4                            | 3                            | 3                            | –                       | –                          | –                                  | –                      | 7                              |
| 16.                                                  | Roztoczański    | 4                            | 5                            | 3                            | 2                       | 150,0                      | 2                                  | 2,4                    | –                              |
| 17.                                                  | Słowiński       | 4                            | 5                            | 5                            | 83                      | –                          | 1                                  | 4,0                    | 1                              |
| 18.                                                  | Świętokrzyski   | 6                            | 4                            | 4                            | 47                      | 1048,1                     | 34                                 | 12,1                   | –                              |
| 19.                                                  | Tatrzański      | 10                           | 8                            | 7                            | 6                       | –                          | 5                                  | 41,4                   | 1                              |
| 20.                                                  | Ujście Warty    | 3                            | 3                            | 3                            | –                       | –                          | –                                  | –                      | –                              |
| 21.                                                  | Wielkopolski    | 3                            | 2                            | 2                            | 2                       | –                          | 2                                  | 3,1                    | 1                              |
| 22.                                                  | Wigierski       | 5                            | 4                            | 4                            | –                       | –                          | –                                  | –                      | 3                              |
| 23.                                                  | Woliński        | 3                            | 3                            | 3                            | 5                       | –                          | –                                  | –                      | –                              |
| Razem                                                | Razem           | 104                          | 104                          | 101                          | 202                     | 13 621,1                   | 54                                 | 109,2                  | 18                             |
| Źródło: Główny Urząd Statystyczny (2008, 2012, 2016) |                 |                              |                              |                              |                         |                            |                                    |                        |                                |

title: Straż Parku

wikitext:
'''Straż Parku''' – [[służby mundurowe|umundurowana]] i [[uzbrojenie|uzbrojona]] formacja o uprawnieniach [[policja|policyjnych]], klasyfikowana jako straż [[ochrona przyrody|ochrony przyrody]] i zaliczana do policji administracyjnych<ref name=nik>{{Cytuj stronę | url = https://web.archive.org/web/20180613095754/https://www.nik.gov.pl/plik/id,10217,vp,12540.pdf | tytuł = Wykorzystanie broni przez wybrane służby i straże oraz nadzór organów państwa nad jej reglamentacją | opublikowany = nik.gov.pl | data = 3 lutego 2016 | data dostępu = 2018-06-16}}</ref>. Jej funkcjonariusze wykonują zadania związane z ochroną mienia oraz zwalczaniem [[przestępstwo|przestępstw]] i [[wykroczenie|wykroczeń]] w zakresie ochrony przyrody w polskich [[parki narodowe w Polsce|parkach narodowych]]. Funkcjonariusze Straży Parku są zaliczani do [[Służba Parku Narodowego|Służby Parku Narodowego]]<ref name=ustawa>Art. 108–110 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody ({{Dziennik Ustaw|2022|916}}).</ref>.

== Funkcjonariusze i ich uprawnienia ==
Funkcjonariuszem Straży Parku może zostać osoba, która posiada [[obywatelstwo polskie]], ukończyła 21 lat, ma pełną zdolność do czynności prawnych, nie została pozbawiona praw publicznych, posiada co najmniej [[wykształcenie średnie]] lub średnie branżowe, posiada nienaganną opinię właściwego miejscowo komendanta [[Policja (Polska)|Policji]], posiada odpowiedni stan zdrowia i nie była karana za przestępstwa{{r|ustawa}}.

Funkcjonariuszowi Straży Parku przysługuje prawo do m.in.: legitymowania osób [[podejrzany]]ch o popełnienie przestępstwa lub wykroczenia oraz [[świadek|świadków]], kontroli dowodów wniesienia opłat za wstęp do parku narodowego, zatrzymywania i przekazywania Policji osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa lub wykroczenia, zatrzymywania i dokonywania kontroli środków transportu oraz przeglądania zawartości bagaży; przeszukiwania pomieszczeń i innych miejsc; kontroli podmiotów prowadzących działalność gospodarczą na terenie parku narodowego{{r|ustawa}}.

Funkcjonariusz Straży Parku może być wyposażony w broń bojową oraz [[broń myśliwska|broń myśliwską]]. W określonych przypadkach może użyć lub wykorzystać [[środki przymusu bezpośredniego]] i [[broń palna|broń palną]]{{r|ustawa}}.

Część uprawnień strażników przysługuje również podleśniczym, leśniczym, nadleśniczym, zastępcom dyrektora oraz samemu dyrektorowi parku
W zależności od uzyskanych zgód pojazd służbowy straży parku może być wyposażony w pomarańczowe lub niebieskie światła błyskowe na dachu pojazdu.

=== Oznaki służbowe ===
Wzory oznak noszonych na klapach marynarki do munduru wyjściowego (z wypustkami brązowymi):
{| class = wikitable
! Patka
(oznaka)
! Stanowisko
|-
| [[Plik:POL patka SPN 2018 nr5.svg|70 px]]
|
* Komendant Straży Parku.
|-
| [[Plik:POL patka SPN 2018 nr6.svg|70 px]]
|
* Zastępca komendanta Straży Parku;
* Dowódca grupy terenowej Straży Parku.
|-
| [[Plik:POL patka SPN 2018 nr7.svg|70 px]]
|
* Starszy strażnik Straży Parku.
|-
| [[Plik:POL patka SPN 2018 nr8.svg|70 px]]
|
* Strażnik Straży Parku.
|-
| colspan = 2  style="text-align:center;" | '''Źródło''': Rozporządzenie ministra środowiska z 24 stycznia 2018<ref>Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 24 stycznia 2018 r. w sprawie wzoru legitymacji służbowej i wzorów umundurowania pracowników Służb Parków Narodowych oraz oznak służbowych dla poszczególnych stanowisk ({{Dziennik Ustaw|2018|344}}).</ref>
|}

== Funkcjonowanie ==
Podstawową komórką organizacyjną Straży Parku jest posterunek Straży Parku. Kieruje nim komendant posterunku, który podlega dyrektorowi parku narodowego. W skład posterunku muszą wchodzić co najmniej dwie osoby. Dyrektor parku narodowego ma prawo utworzyć w ramach posterunku grupę terenową, którą kieruje dowódca grupy, podlegający komendantowi posterunku<ref name=r>Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 1993 r. w sprawie funkcjonowania Straży Parku w parkach narodowych ({{Dziennik Ustaw|1993|30|138}}).</ref>.

Funkcjonariusze Straży Parku wykonują służbę w terenie w co najmniej dwuosobowych patrolach, które organizuje komendant posterunku lub dowódca grupy terenowej{{r|r}}.

== Działalność ==
Straż Parku powstała w 1991 na mocy [[ustawa o ochronie przyrody (1991)|ustawy o ochronie przyrody]] (art. 18). Wcześniej w parkach narodowych funkcjonowały posterunki [[Służba Leśna|Straży Leśnej]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://archive.is/C7VLZ | tytuł = 25 lat Straży Parku | opublikowany = kampinoski-pn.gov.pl | data dostępu = 2018-06-16}}</ref>.

Straż Parku w [[Ojcowski Park Narodowy|Ojcowskim Parku Narodowym]] powstała w grudniu 1998; zatrudnia czterech funkcjonariuszy<ref>{{Cytuj stronę | url = http://archive.is/2nPv6 | tytuł = Straż Parku | opublikowany = ojcowskiparknarodowy.pl | data dostępu = 2018-06-16}}</ref>. W 2011 Straż Parku [[Kampinoski Park Narodowy|Kampinoskiego Parku Narodowego]] podjęła współpracę z Policją. W okresie objętym kontrolą [[Najwyższa Izba Kontroli|Najwyższej izby Kontroli]] (od 1 stycznia 2013 do 30 czerwca 2015) strażnicy i policjanci [[Komenda Stołeczna Policji|Komendy Stołecznej Policji]] przeprowadzili 64 wspólne patrole. Służyły one podnoszeniu kwalifikacji funkcjonariuszy SP, a policjantom umożliwiły szczegółowe zapoznanie się z terenami parku narodowego. NIK oceniła, że podobna współpraca mogłaby być praktykowana przez wszystkie służby i straże{{r|nik}}.

Straż Parku w [[Wigierski Park Narodowy|Wigierskim Parku Narodowym]] realizowała w 2016 zadania ochronne w czteroosobowej obsadzie (komendant i trzech strażników), którą wspomagali wyznaczeni pracownicy Służby Parku Narodowego. W tym okresie funkcjonariusze SP przeprowadzili 355 patroli na lądzie i na wodach, z czego cztery zrealizowali wspólnie z policjantami z Komendy Miejskiej Policji w [[Suwałki|Suwałkach]]. W trakcie patroli wylegitymowano 260 osób, z których 101 pouczono o konieczności przestrzegania obowiązujących na terenie parku przepisów. Na jedną osobę, wędkującą na wodach nieudostępnionych, nałożono grzywnę w wysokości 200 zł. Ponadto zabezpieczono kilkadziesiąt sztuk sprzętu [[kłusownictwo|kłusowniczego]], a w trakcie zasadzek ujęto trzech kłusowników<ref>{{Cytuj stronę | url = http://archive.is/mi63O | tytuł = Analiza działalności Wigierskiego Parku Narodowego w roku 2016. Ochrona przed szkodnictwem | autor = Karol Korsakowski | opublikowany = wigry.org.pl | data dostępu = 2018-06-16}}</ref>.

Od stycznia do początku października 2016 funkcjonariusze Straży Parku [[Tatrzański Park Narodowy (Polska)|Tatrzańskiego Parku Narodowego]] nałożyli ok. 150 [[mandat karny|mandatów karnych]] na kwotę ok. 20 tys. zł. Ponadto pouczyli ok. 10 tys. osób, którzy dopuścili się wykroczeń lub złamali [[ustawa o ochronie przyrody (2004)|ustawę o ochronie przyrody]]. Tożsamość części ukaranych ustalono na podstawie materiałów zamieszczanych przez nich samych w portalach społecznościowych<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.dziennikpolski24.pl/aktualnosci/a/tpn-na-tropie-zuchwalych-turystow,10711692/ | tytuł = TPN na tropie zuchwałych turystów | autor = Piotr Skubik | opublikowany = dziennikpolski24.pl | data = 7 października 2016 | data dostępu = 2018-06-16}}</ref>. W 2016 Straż Parku w [[Magurski Park Narodowy|Magurskim Parku Narodowym]] przeprowadziła 306 patroli, dokonała 64 interwencji, nałożyła dwa mandaty karne i udzieliła 62 pouczeń. Funkcjonariusze ujawnili i zarejestrowali jeden przypadek nielegalnego wyrębu i kradzieży drzew. Ponadto stwierdzili jeden przypadek kłusownictwa [[jeleń|jelenia]] i dwa przypadki kradzieży mienia<ref>{{Cytuj stronę | url = http://archive.is/0oYyH | tytuł = Strażnicy MPN ochraniają 12 obwodów ochronnych | autor = Stanisław Grzywacz | opublikowany = wirtualnejaslo.pl | data = 27 grudnia 2017 | data dostępu = 2018-06-16}}</ref>.

Według stanu z 2016 wszystkie Straże Parku posiadały 124 sztuki broni palnej bojowej i innej, sześć paralizatorów i 71 miotaczy substancji obezwładniających. Dostęp do broni, według stanu z 30 czerwca 2015, posiadało 100 funkcjonariuszy Straży Parku w 22 parkach narodowych. Podczas kontroli Najwyższej Izby Kontroli w [[Słowiński Park Narodowy|Słowińskim]], [[Wielkopolski Park Narodowy|Wielkopolskim]], Tatrzańskim i Kampinoskim Parku Narodowym stwierdzono, że w latach 2013–2015 broń służbowa została wykorzystana dwukrotnie przez funkcjonariuszy Straży Parku TPN celem dobicia rannego zwierzęcia. W pozostałych jednostkach nie wystąpiły przypadki użycia broni służbowej, nie odnotowano też jej utraty{{r|nik}}.

== Szkodnictwo leśne w parkach narodowych ==
[[Plik:West Tatry.jpg|thumb|[[Tatrzański Park Narodowy (Polska)|Tatrzański Park Narodowy]]]]
[[Plik:Drawienski Park Narodowy - ruiny Wegorni.jpg|thumb|[[Drawieński Park Narodowy]]]]
[[Plik:Lysica 20051006 1506 1.jpg|thumb|[[Świętokrzyski Park Narodowy]]]]
{| class = wikitable style = text-align:center
! rowspan = 2 | Lp.
! rowspan = 2 | Park narodowy
! colspan = 3 | Funkcjonariusze
Straży Parku
! colspan = 1 | Liczba wszczętych
spraw
! colspan = 1 | Windykacja
 należności (zł)
! colspan = 1 | Liczba przypadków
kradzieży drewna
! colspan = 1 | Skradzione
drewno (m³)
! colspan = 1 | Liczba przypadków
kłusownictwa
|-
! 2008
! 2012
! 2016
! colspan = 5 | 2016
|-
| 1. || align = left | [[Babiogórski Park Narodowy|Babiogórski]] || 3 || 4 || 4 || 3 || – || – ||– || –
|-
| 2. || align = left | [[Białowieski Park Narodowy|Białowieski]] || 3 || 3 || 3 || – || – || – ||– || –
|-
| 3. || align = left | [[Biebrzański Park Narodowy|Biebrzański]] || 10 || 10 || 9 || 5 || 11 937,0 || 1 || 9,8 || 1
|-
| 4. || align = left | [[Bieszczadzki Park Narodowy|Bieszczadzki]] || 4 || 5 || 6 || 1 || – || – ||– || –
|-
| 5. || align = left | [[Park Narodowy „Bory Tucholskie”|Bory Tucholskie]] || 2 || 3 || 3 || – || – || – ||– || –
|-
| 6. || align = left | [[Drawieński Park Narodowy|Drawieński]] || 3 || 4 || 4 || 1 || – || 1 || 18,5 || 2
|-
| 7. || align = left | [[Gorczański Park Narodowy|Gorczański]] || 3 || 2 || 2 || 5 || – || 1 || 2,9 || –
|-
| 8. || align = left | [[Park Narodowy Gór Stołowych|Gór Stołowych]] || 3 || 3 || 3 || 12 || – || 3 || 6,2 || –
|-
| 9. || align = left | [[Kampinoski Park Narodowy|Kampinoski]] || 12 || 11 || 10 || – || 336,0 || 2 || 7,2 || –
|-
| 10. || align = left | [[Karkonoski Park Narodowy|Karkonoski]] || 4 || 7 || 7 || – || – || – ||– || –
|-
| 11. || align = left | [[Magurski Park Narodowy|Magurski]] || 3 || 3 || 4 || – || – || 1 || 0,6 || 1
|-
| 12. || align = left | [[Narwiański Park Narodowy|Narwiański]] || 4 || 4 || 4 || 2 || – || – ||– || –
|-
| 13. || align = left | [[Ojcowski Park Narodowy|Ojcowski]] || 4 || 4 || 4 || – || – || – || – || –
|-
| 14. || align = left | [[Pieniński Park Narodowy|Pieniński]] || 4 || 4 || 4 || 28 || 150,0 || 1 || 1,0 || 1
|-
| 15. || align = left | [[Poleski Park Narodowy|Poleski]] || 4 || 3 || 3 || – || – || – || – || 7
|-
| 16. || align = left | [[Roztoczański Park Narodowy|Roztoczański]] || 4 || 5 || 3 || 2 || 150,0 || 2 || 2,4 || –
|-
| 17. || align = left | [[Słowiński Park Narodowy|Słowiński]] || 4 || 5 || 5 || 83 || – || 1 || 4,0 || 1
|-
| 18. || align = left | [[Świętokrzyski Park Narodowy|Świętokrzyski]] || 6 || 4 || 4 || 47 || 1048,1 || 34 || 12,1 || –
|-
| 19. || align = left | [[Tatrzański Park Narodowy (Polska)|Tatrzański]] || 10 || 8 || 7 || 6 || – || 5 || 41,4 || 1
|-
| 20. || align = left | [[Park Narodowy „Ujście Warty”|Ujście Warty]] || 3 || 3 || 3 || – || – || – || – || –
|-
| 21. || align = left | [[Wielkopolski Park Narodowy|Wielkopolski]] || 3 || 2 || 2 || 2 || – || 2 || 3,1 || 1
|-
| 22. || align = left | [[Wigierski Park Narodowy|Wigierski]] || 5 || 4 || 4 || – || – || – || – || 3
|-
| 23. || align = left | [[Woliński Park Narodowy|Woliński]] || 3 || 3 || 3 || 5 || – || – || – || –
|-
! colspan = 2 | Razem !! 104 !! 104 !! 101 !! 202 !! 13 621,1 !! 54 !! 109,2 !! 18
|-
| colspan = 10 | '''Źródło''': [[Główny Urząd Statystyczny]] (2008<ref>{{Cytuj książkę | tytuł = Leśnictwo 2010 | url = http://stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/rl_lesnictwo_2010.pdf | wydawca = Główny Urząd Statystyczny | miejsce = Warszawa | rok = 2010 | strony = 124 | issn = 1230-574X}}</ref>, 2012<ref>{{Cytuj książkę | tytuł = Leśnictwo 2013 | url = http://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rolnictwo-lesnictwo/lesnictwo/lesnictwo-2013,1,9.html | wydawca = Główny Urząd Statystyczny | miejsce = Warszawa | rok = 2013 | strony = 144 | issn = 1230-574X}}</ref>, 2016<ref>{{Cytuj książkę | tytuł = Leśnictwo 2017 | url = http://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rolnictwo-lesnictwo/lesnictwo/lesnictwo-2017,1,13.html | wydawca = Główny Urząd Statystyczny | miejsce = Warszawa | rok = 2017 | strony = 144 | issn = 1230-574X}}</ref>)
|}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Straże ochrony przyrody w Polsce}}

[[Kategoria:Parki narodowe w Polsce]]
[[Kategoria:Służby mundurowe w Polsce]]


text:
# Tammiku (Martna)
Tammiku – wieś w Estonii, w prowincji Lääne, w gminie Martna.

wikiname: plwiki

title: Tammiku (Martna)

in_language: pl

wikitext:
{{Inne znaczenia|wsi w gminie Martna|[[Tammiku|inne znaczenie tej nazwy]]}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Tammiku
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             = Tammiku
 |państwo                      = EST
 |1. jednostka administracyjna = [[Prowincja Lääne|Lääne]]
 |2. jednostka administracyjna = [[Gmina Martna|Martna]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          =
 |liczba ludności              =
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |współrzędne                  = 58°47′44″N 23°51′47″E
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Tammiku''' – wieś w [[Estonia|Estonii]], w [[Prowincja Lääne|prowincji Lääne]], w [[Gmina Martna|gminie Martna]].

[[Kategoria:Miejscowości w gminie Martna]]

title: Tammiku

Państwo: Estonia

Prowincja: Lääne

Gmina: Martna


text:
# Edita Grigelionytė
Edita Grigelionytė (ur. 19 maja 1983) – litewska lekkoatletka, która specjalizowała się w skoku o tyczce.
Wielokrotna rekordzistka i mistrzyni kraju.

## Rekordy życiowe
- skok o tyczce (stadion) – 3,85 (2005) do 2012 rekord Litwy
- skok o tyczce (hala) – 3,90 (2006) rekord Litwy

title: Edita Grigelionytė

wikitext:
{{Sportowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Edita Grigelionytė
 |imię i nazwisko org       =
 |dyscyplina                = lekkoatletyka
 |grafika                   =
 |opis grafiki              =
 |pełne imię i nazwisko     =
 |data urodzenia            = [[19 maja]] [[1983]]
 |miejsce urodzenia         =
 |data śmierci              =
 |miejsce śmierci           =
 |obywatelstwo              =
 |wzrost                    =
 |pozycja                   =
 |klub                      =
 |numer w klubie            =
 |kariera juniorska         =
 |kariera seniorska         =
 |kariera reprezentacyjna   =
 |kariera trenerska         =
 |medale                    =
{{Medalista infobox/reprezentacja|Litwa}}
 |odznaczenia               =
 |commons                   =
 |wikicytaty                =
 |www                       =
}}
'''Edita Grigelionytė''' (ur. [[19 maja]] [[1983]]) – [[Litwa|litewska]] [[lekkoatletyka|lekkoatletka]], która specjalizowała się w [[skok o tyczce|skoku o tyczce]].

Wielokrotna rekordzistka i mistrzyni kraju.

== Rekordy życiowe ==
* [[skok o tyczce]] (stadion) – 3,85 (2005) do 2012 rekord Litwy
* [[skok o tyczce]] (hala) – 3,90 (2006) rekord Litwy

== Linki zewnętrzne ==
* {{tilastopaja |id=5026 |nazwa=Edita Grigelionytė |płeć=w |data dostępu=2020-03-26}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj stronę| url =http://www.gbrathletics.com/nc/ltu.htm| tytuł = gbrathletics: Lithuanian Championships| data dostępu = 2009-10-06 | język = en}}
* {{Cytuj stronę| url =http://www.gbrathletics.com/nc/ltui.htm| tytuł = gbrathletics: Lithuanian Indoor Championships| data dostępu = 2009-10-06 | język = en}}

{{SORTUJ:Grigelionytė, Edita}}
[[Kategoria:Litewscy skoczkowie o tyczce]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1983]]

title: · Edita Grigelionytė


text:
# Page (Dakota Północna)
Page – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Cass.

title: Page (Dakota Północna)

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Page
 |nazwa oryginalna             =
 |rodzaj miasta                = Town
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             = Page
 |państwo                      = Stany Zjednoczone
 |1. jednostka administracyjna = {{Państwo|Dakota Północna}}
 |2. jednostka administracyjna = [[Hrabstwo Cass (Dakota Północna)|Cass]]
 |kod statystyczny             = [[Federal Information Processing Standard|FIPS]]: 38-60500
[[Geographic Names Information System|GNIS]] ID: 1030614
 |powierzchnia                 = 0,47
 |wysokość                     = 359
 |rok                          = 2010
 |liczba ludności              = 232<ref>{{Cytuj stronę | nazwisko =  | imię =  | tytuł = American FactFinder - Community Facts | url = http://factfinder.census.gov/faces/nav/jsf/pages/community_facts.xhtml | opublikowany =  | data =  | data dostępu = 2014-05-31 | archiwum = http://webarchive.loc.gov/all/20150118032557/http://factfinder.census.gov/faces/nav/jsf/pages/community_facts.xhtml | zarchiwizowano = 2015-01-18 }}</ref>
 |gęstość zaludnienia          = 497,6
 |numer kierunkowy             = 701
 |kod pocztowy                 = 58064
 |tablice rejestracyjne        =
 |strefa czasowa               = [[UTC-06:00]]
[[UTC-05:00]]
 |kod mapy                     = US-ND
 |współrzędne                  = 47°9′29″N 97°34′13″W
 |commons                      =
 |www                          = http://www.pagend.com/
}}
'''Page''' – miasto w [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]], w stanie [[Dakota Północna]], w hrabstwie [[Hrabstwo Cass (Dakota Północna)|Cass]].

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miasta w stanie Dakota Północna]]

title: Page

Państwo: Stany Zjednoczone

Stan: Dakota Północna

Hrabstwo: Cass


text:
# Pozzuoli (stacja kolejowa 1889)
Pozzuoli (wł. Stazione di Pozzuoli) – stacja kolejowa w Pozzuoli, w prowincji Neapol, w regionie Kampania, we Włoszech. Położona jest na linii Cumana, w historycznym centrum Pozzuoli.

## Historia
Stacja została otwarta 15 grudnia 1889 wraz z odcinkiem Terme Patamia–Pozzuoli linii Cumana, ukończonej w całości w roku następnym.

## Linie kolejowe
- Cumana

title: Pozzuoli (stacja kolejowa 1889)

wikitext:
{{Stacja kolejowa infobox
 |nazwa                      = Pozzuoli
 |nazwa oryginalna           =
 |zdjęcie                    =
 |opis zdjęcia               =
 |państwo                    = ITA
 |miejscowość                = [[Pozzuoli]]
 |lokalizacja                =
 |zarządca                   = [[Ente Autonomo Volturno]]
 |data otwarcia              = 1889
 |data zamknięcia            =
 |poprzednie nazwy           =
 |rodzaj                     =
 |rok liczby pasażerów       =
 |liczba pasażerów           =
 |liczba peronów             = 2
 |liczba krawędzi peronowych = 2
 |kasy                       = {{Tak}}
 |linie kolejowe             =
* Linia [[Linia kolejowa Cumana|Cumana]]
 |opis schematu              =
 |schemat                    =
 |kod mapy                   = Kampania
 |współrzędne                = 40°49′29″N 14°7′17″E
 |commons                    =
 |www                        =
}}
'''Pozzuoli''' ([[język włoski|wł.]] ''Stazione di Pozzuoli'') – [[stacja kolejowa]] w [[Pozzuoli]], w [[Prowincja Neapol|prowincji Neapol]], w regionie [[Kampania (region)|Kampania]], we [[Włochy|Włoszech]]. Położona jest na [[Linia kolejowa Cumana|linii Cumana]], w historycznym centrum Pozzuoli.

== Historia ==
Stacja została otwarta 15 grudnia 1889 wraz z odcinkiem Terme Patamia–Pozzuoli linii Cumana, ukończonej w całości w roku następnym.

== Linie kolejowe ==
* [[Linia kolejowa Cumana|Cumana]]

== Zobacz też ==
* [[Lista stacji i przystanków kolejowych w Kalabrii]]

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.e656.net/orario/stazione/pozzuoli_solfatara.html Rozkład jazdy]

{{Stacja kolejowa/sąsiednie
|stacja        = Pozzuoli
|linia         = [[Linia kolejowa Lamezia Terme – Catanzaro Lido|Lamezia Terme – Catanzaro Lido]]
|kilometr      =
|typ           =
|poprzedni     = [[Cappuccini (przystanek kolejowy)|Cappuccini]]
|poprzedni_km  =
|następny      = [[Pozzuoli Cantieri]]
|następny_km   =
|następny_stan =
|następny_typ  =
|inne          =
}}

[[Kategoria:Stacje i przystanki kolejowe w Kampanii]]
[[Kategoria:Pozzuoli]]

title: Pozzuoli

Państwo: Włochy

Miejscowość: Pozzuoli

Zarządca: Ente Autonomo Volturno

Kasy: T


text:
# Andriej Czabanienko
Andriej Trofimowicz Czabanienko (ros. Андрей Трофимович Чабаненко, ur. 30 października 1909 w Wierchniednieprowsku, zm. 19 grudnia 1986 w Moskwie) – radziecki admirał.

## Życiorys
Urodzony w ukraińskiej rodzinie robotniczej. Od 1927 służył w radzieckiej Marynarce Wojennej, 1931 ukończył Szkołę Marynarki Wojennej im. Frunzego, 1932 został członkiem WKP(b). Brał udział w wojnie z Niemcami, od 1945 zajmował stanowiska dowódcze i sztabowe, 1950 ukończył Wyższą Akademię Wojskową im. Woroszyłowa, od kwietnia 1952 do czerwca 1962 dowodził Flotą Północną, w styczniu 1951 otrzymał stopień wiceadmirała, a w 1953 admirała. Od 31 października 1961 do 29 marca 1966 był zastępcą członka KC KPZR, 1962-1972 był zastępcą szefa Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych ZSRR ds. Marynarki Wojennej, a 1972-1986 konsultantem Wojskowej Akademii Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych ZSRR. Pochowany na Cmentarzu Kuncewskim w Moskwie.

## Odznaczenia
- Order Lenina (dwukrotnie)
- Order Czerwonego Sztandaru (czterokrotnie)
- Order Wojny Ojczyźnianej I klasy
- Order Wojny Ojczyźnianej II klasy
- Order Czerwonej Gwiazdy (dwukrotnie)
- Order „Za służbę Ojczyźnie w Siłach Zbrojnych ZSRR” III klasy

title: Andriej Czabanienko

wikitext:
{{Żołnierz infobox
 |imię i nazwisko     = Andriej Czabanienko
 |imię i nazwisko org = {{k|ru|Андрей Трофимович Чабаненко}}
 |pseudonim           =
 |rodzaj wojsk        = marynarka
 |zwycięstwa          =
 |grafika             =
 |opis grafiki        =
 |stopień grafika     = RAF N F8Adm since 2010hor.svg
 |stopień             = [[admirał]]
 |data urodzenia      = [[30 października]] [[1909]]
 |miejsce urodzenia   = [[Wierchniednieprowsk]]
 |data śmierci        = [[19 grudnia]] [[1986]]
 |miejsce śmierci     = [[Moskwa]]
 |lata służby         = 1927–1986
 |siły zbrojne        = {{bandera|SUN|wojenna}}
 |jednostki           =
 |stanowiska          =
 |wojny i bitwy       = [[II wojna światowa]]
 |późniejsza praca    =
 |odznaczenia         = {{order|OL (ZSRR)}} {{order|OL (ZSRR)}} {{order|OCzSz}} {{order|OCzSz}} {{order|OCzSz}} {{order|OCzSz}} {{order|SU-OWO|1}} {{order|SU-OWO|2}} {{order|OCzG}} {{order|OCzG}} {{order|OSOSZ|3}}
 |commons             =
 |wikicytaty          =
}}
'''Andriej Trofimowicz Czabanienko''' ([[język rosyjski|ros.]] Андрей Трофимович Чабаненко, ur. [[30 października]] [[1909]] w Wierchniednieprowsku, zm. [[19 grudnia]] [[1986]] w [[Moskwa|Moskwie]]) – [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|radziecki]] [[admirał]].

== Życiorys ==
Urodzony w [[Ukraińcy|ukraińskiej]] rodzinie robotniczej. Od 1927 służył w [[Marynarka Wojenna Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich|radzieckiej Marynarce Wojennej]], 1931 ukończył [[Wyższa Szkoła Marynarki Wojennej im. Michaiła Wasiljewicza Frunzego|Szkołę Marynarki Wojennej im. Frunzego]], 1932 został członkiem [[Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego|WKP(b)]]. Brał udział w [[II wojna światowa|wojnie z Niemcami]], od 1945 zajmował stanowiska dowódcze i sztabowe, 1950 ukończył [[Wojskowa Akademia Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych ZSRR|Wyższą Akademię Wojskową im. Woroszyłowa]], od kwietnia 1952 do czerwca 1962 dowodził [[Flota Północna|Flotą Północną]], w styczniu 1951 otrzymał stopień wiceadmirała, a w 1953 admirała. Od 31 października 1961 do 29 marca 1966 był zastępcą członka KC [[Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego|KPZR]], 1962-1972 był zastępcą szefa Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych ZSRR ds. Marynarki Wojennej, a 1972-1986 konsultantem Wojskowej Akademii Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych ZSRR. Pochowany na [[Cmentarz Kuncewski|Cmentarzu Kuncewskim]] w Moskwie<ref>[http://moscow-tombs.ru/1986/chabanenko_at.htm Могилы знаменитостей. Московский некрополь. ЧАБАНЕНКО Андрей Трофимович (1909 – 1986)]</ref>.

== Odznaczenia ==
* [[Order Lenina]] (dwukrotnie)
* [[Order Czerwonego Sztandaru]] (czterokrotnie)
* [[Order Wojny Ojczyźnianej]] I klasy
* Order Wojny Ojczyźnianej II klasy
* [[Order Czerwonej Gwiazdy]] (dwukrotnie)
* [[Order „Za służbę Ojczyźnie w Siłach Zbrojnych ZSRR”]] III klasy

== Bibliografia ==
* http://www.moscow-tombs.ru/1986/chabanenko_at.htm (ros.)
* http://mi32.narod.ru/01-99/tchaban.html (ros.)
* http://az-libr.ru/index.htm?Persons&R01/ab8cdcb8/Source (ros.)
== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Czabanienko, Andriej}}
[[Kategoria:Admirałowie Marynarki Wojennej ZSRR]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonej Gwiazdy]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Lenina]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Wojny Ojczyźnianej I klasy]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem Wojny Ojczyźnianej II klasy]]
[[Kategoria:Odznaczeni Orderem „Za Służbę Ojczyźnie w Siłach Zbrojnych ZSRR”]]
[[Kategoria:Politycy KPZR]]
[[Kategoria:Absolwenci Wyższej Szkoły Marynarki Wojennej im. M. Frunzego]]
[[Kategoria:Absolwenci Wojskowej Akademii Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych ZSRR im. K.J. Woroszyłowa]]
[[Kategoria:Dowódcy Floty Północnej]]
[[Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Kuncewskim w Moskwie]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1909]]
[[Kategoria:Zmarli w 1986]]

title: Andriej CzabanienkoАндрей Трофимович Чабаненко

Data i miejsce urodzenia: 30 października 1909 · Wierchniednieprowsk

Data i miejsce śmierci: 19 grudnia 1986 · Moskwa

Siły zbrojne: Marynarka Wojenna ZSRR

Główne wojny i bitwy: II wojna światowa


text:
# Nježić
Nježić – wieś w Chorwacji, w żupanii pożedzko-slawońskiej, w gminie Velika. W 2011 roku liczyła 1 mieszkańca.

title: Nježić

wikitext:
{{Miejscowość infobox
 |nazwa                        = Nježić
 |nazwa oryginalna             =
 |zdjęcie                      =
 |opis zdjęcia                 =
 |herb                         =
 |godło                        =
 |pieczęć                      =
 |flaga                        =
 |dopełniacz nazwy             =
 |państwo                      = żupania pożedzko-slawońska
 |2. jednostka administracyjna = [[gmina Velika|Velika]]
 |powierzchnia                 =
 |wysokość                     =
 |rok                          = 2011
 |liczba ludności              = 1{{r|stat}}
 |gęstość zaludnienia          =
 |numer kierunkowy             =
 |kod pocztowy                 =
 |tablice rejestracyjne        =
 |współrzędne                  =
 |commons                      =
 |www                          =
}}
'''Nježić''' – [[wieś]] w [[Chorwacja|Chorwacji]], w [[Żupania pożedzko-slawońska|żupanii pożedzko-slawońskiej]], w [[gmina Velika|gminie Velika]]. W 2011 roku liczyła 1 mieszkańca{{r|stat}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="stat">{{cytuj stronę|url=https://www.dzs.hr/Hrv/censuses/census2011/results/htm/H01_01_01/h01_01_01_zup11_4758.html|tytuł=Državni zavod za statistiku Republike Chorwacjaatske|opublikowany=Državni zavod za statistiku Republike Chorwacjaatske|język=hr|data dostępu=2020-03-15}}</ref>
}}

{{gmina Velika}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Miejscowości w żupanii pożedzko-slawońskiej]]

title: Nježić

Państwo: Chorwacja

Żupania: pożedzko-slawońska

Gmina: Velika

Populacja (2011) · • liczba ludności: · 1


text:
# Pomnik Nauczycieli w Warszawie
Pomnik Nauczycieli – monument znajdujący się przy ul. Wybrzeże Gdańskie w Warszawie, na terenie parku im. Romualda Traugutta.

## Opis
Pomnik powstał z inicjatywy prezydenta miasta Stefana Starzyńskiego. Upamiętnia pracę, zasługi i patriotyzm nauczycieli w okresie zaborów.
Monument w formie dużego głazu został odsłonięty 12 listopada 1938, w 20. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości.
Upamiętnienie zostało zniszczone przez Niemców w 1944. Zostało odtworzone w formie kompozycji z ocalałych fragmentów głazu według projektu Tadeusza Sowickiego i ponownie odsłonięte 22 listopada 1958. Na największym kamieniu wykuto słowa Jana Zamoyskiego (błędnie przypisane jednak Stanisławowi Staszicowi): Takie Rzeczypospolite będą − jakie ich młodzieży chowanie. Poniżej umieszczono datę 22 XI 1958 r. i napis Ku uczczeniu pracy Nauczycieli − Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy, natomiast z boku tablicę z brązu z napisem W r. 1938 ufundowany dla uczczenia pracy Nauczycieli przez Zarząd Miejski m.st. Warszawy. W r. 1944 rozbity przez okupanta hitlerowskiego. W r. 1958 ponownie wzniesiony w dniu Nauczyciela przez Radę Narodową m.st. Warszawy.
Po 1989 kamień z wyrytym napisem odwrócono i przywrócono pierwotny napis z 1938 o treści:

Odrodzić dusze ludzkie
Zmienić człowieka
Zrobić go lepszym
Potężniejszym i silniejszym
Oto wasze zadanie
Józef Piłsudski
Ku uczczeniu pracy nauczycielstwa stolicy
W 20-tą rocznicę odzyskania niepodległości
Zarząd Miejski
1938 rok

Tablica z brązu zaginęła.

## Inne informacje
W Warszawie znajduje się również pomnik Nauczycieli Tajnego Nauczania, odsłonięty w 2000 w parku Kazimierzowskim.

title: Pomnik Nauczycieli w Warszawie

wikitext:
{{Pomnik infobox
 |nazwa                 = Pomnik Nauczycieli w Warszawie
 |nazwa oryginalna      =
 |grafika               = Głaz upamiętniający nauczycieli Park Traugutta w Warszawie 2021.jpg
 |opis grafiki          =
 |państwo               = POL
 |miejscowość           = [[Warszawa]]
 |miejsce               =
 |typ pomnika           = kompozycja z pięciu głazów<ref name="Grzesiuk-Olszewska98"/>
 |styl architektoniczny =
 |projektant            = Tadeusz Sowicki (rekonstrukcja)<ref name="Grzesiuk-Olszewska98"/>
 |fundator              = Zarząd Miejski
 |materiał              = [[granit]]<ref name="Grzesiuk-Olszewska98"/>
 |całkowita wysokość    = ok. 1,5<ref name="Grzesiuk-Olszewska98"/>
 |data budowy           =
 |data odsłonięcia      = 12 listopada 1938<ref name="Głębocki49"/><br /> 22 listopada 1958<ref name="Głębocki50"/>
 |ważniejsze przebudowy =
 |data likwidacji       =
 |kod mapy              = Warszawa
 |współrzędne           = 52.257694″N 21.008542″E
 |commons               = Category:Stone commemorating the teachers in Warsaw
}}
'''Pomnik Nauczycieli'''<ref name="Głębocki49"/> – monument znajdujący się przy [[Ulica Wybrzeże Gdańskie w Warszawie|ul. Wybrzeże Gdańskie]] w [[Warszawa|Warszawie]], na terenie [[Park im. Romualda Traugutta w Warszawie|parku im. Romualda Traugutta]].

== Opis ==
Pomnik powstał z inicjatywy prezydenta miasta [[Stefan Starzyński|Stefana Starzyńskiego]]<ref name="Głębocki49">{{Cytuj książkę |nazwisko = Głębocki |imię = Wiesław |tytuł = Warszawskie pomniki |wydawca = Wydawnictwo PTTK „Kraj” |miejsce = Warszawa | data = 1990 |strony = 49 |isbn = 83-7005-211-8}}</ref>. Upamiętnia pracę, zasługi i patriotyzm nauczycieli w okresie [[Rozbiory Polski|zaborów]]<ref name="Głębocki49"/>.

Monument w formie dużego [[głaz]]u został odsłonięty 12 listopada 1938, w 20. rocznicę odzyskania przez [[Polska|Polskę]] niepodległości<ref name="Głębocki49"/>.

Upamiętnienie zostało zniszczone przez Niemców w 1944<ref name="Głębocki50">{{Cytuj książkę |nazwisko = Głębocki |imię = Wiesław |tytuł = Warszawskie pomniki |wydawca = Wydawnictwo PTTK „Kraj” |miejsce = Warszawa | data = 1990 |strony = 50 |isbn = 83-7005-211-8}}</ref>. Zostało odtworzone w formie kompozycji z ocalałych fragmentów głazu<ref>{{Cytuj książkę |nazwisko = Grzesiuk-Olszewska |imię = Irena |tytuł = Warszawska rzeźba pomnikowa |wydawca = Wydawnictwo Neriton |miejsce = Warszawa |data = 2003 |strony = 99 |isbn = 83-88973-59-2}}</ref> według projektu Tadeusza Sowickiego i ponownie odsłonięte 22 listopada 1958<ref name="Głębocki50"/>. Na największym kamieniu wykuto słowa [[Jan Zamoyski|Jana Zamoyskiego]] (błędnie przypisane jednak [[Stanisław Staszic|Stanisławowi Staszicowi]]): ''Takie Rzeczypospolite będą − jakie ich młodzieży chowanie''<ref>{{Cytuj książkę | nazwisko = Sobieraj | imię = Tadeusz | tytuł = Pomniki Warszawy | wydawca = Wydawnictwo Sport i Turystyka | miejsce = Warszawa | data = 1985 | strony = 62 | isbn = 83-217-2605-4}}</ref><ref name="Głębocki50"/>. Poniżej umieszczono datę ''22 XI 1958 r.'' i napis ''Ku uczczeniu pracy Nauczycieli − Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy''<ref name="Głębocki50"/>, natomiast z boku tablicę z [[Brązy|brązu]] z napisem ''W r. 1938 ufundowany dla uczczenia pracy Nauczycieli przez Zarząd Miejski m.st. Warszawy. W r. 1944 rozbity przez okupanta hitlerowskiego. W r. 1958 ponownie wzniesiony w dniu Nauczyciela przez Radę Narodową m.st. Warszawy''<ref name="Głębocki50"/>.

Po 1989 kamień z wyrytym napisem odwrócono i przywrócono pierwotny napis z 1938 o treści<ref name="Grzesiuk-Olszewska98">{{Cytuj książkę |nazwisko = Grzesiuk-Olszewska |imię = Irena |tytuł = Warszawska rzeźba pomnikowa |wydawca = Wydawnictwo Neriton |miejsce = Warszawa |data = 2003 |strony = 98 |isbn = 83-88973-59-2}}</ref>:
{{Cytat
 |treść = ''Odrodzić dusze ludzkie''

''Zmienić człowieka''

''Zrobić go lepszym''

''Potężniejszym i silniejszym''

''Oto wasze zadanie''

:::::::: ''Józef Piłsudski''

''Ku uczczeniu pracy nauczycielstwa stolicy''

''W 20-tą rocznicę odzyskania niepodległości''

:::::::: ''Zarząd Miejski''

::::::::: ''1938 rok''

 |styl = środek
}}

Tablica z brązu zaginęła<ref name="Grzesiuk-Olszewska98"/>.

== Inne informacje ==
W Warszawie znajduje się również pomnik Nauczycieli Tajnego Nauczania, odsłonięty w 2000 w [[Park Kazimierzowski w Warszawie|parku Kazimierzowskim]]<ref>{{Cytuj | tytuł = Analiza pomników zespołu SGGW. Pomnik nauczycieli tajnego nauczania | url = https://artmuseum.pl/pl/news/pomnik-nauczycieli-tajnego-nauczania | opublikowany = Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Nowe Miasto w Warszawie]]
[[Kategoria:Pomniki w Warszawie|Nauczycieli]]
[[Kategoria:Pomniki w Polsce odsłonięte w latach 30. XX wieku|Warszawa]]

title: Pomnik Nauczycieli w Warszawie

Państwo: Polska

Miejscowość: Warszawa

Typ obiektu: kompozycja z pięciu głazów

Projektant: Tadeusz Sowicki (rekonstrukcja)

Fundator: Zarząd Miejski

Materiał: granit

Data odsłonięcia: 12 listopada 1938 · 22 listopada 1958


text:
# Folklor amerykański
Amerykański folklor – obejmuje tradycje ludowe kontynentu północnoamerykańskiego, zarówno jego rdzennych mieszkańców (różnych plemion Indian), jak i osadników z Europy od XVI w.
Na folklor składają się zwyczaje, przesądy, opowieści, muzyka, tańce i pieśni przekazywane drogą ustną, a także wytwory materialne społeczności i grup etnicznych kontynentu amerykańskiego. W Stanach Zjednoczonych, kraju masowej imigracji, daje to pole do szczególnie szerokich badań, zwłaszcza komparatywnych.
Współcześnie naukowcy amerykańscy zajmują się także w ramach badań nad folklorem tzw. legendami miejskimi – urban legend, które przekazywane są za pomocą nowoczesnych środków, takich jak radio, telewizja, internet (portale społecznościowe, listy dyskusyjne) oraz telefony komórkowe (smsy).

## Zarys historii folklorystyki amerykańskiej
W Stanach Zjednoczonych zorganizowane zbieranie i studiowanie folkloru amerykańskiego rozpoczęło się w drugiej połowie XIX wieku. W 1888 r. zostało założone American Folklore Society. Jedną z głównych przyczyn powstania folklorystyki w USA była zwiększająca się imigracja. Chociaż dziś folklorystyka jest liberalna i inkluzywna, to w przeszłości ruch folklorystyczny był ruchem konserwatywnym i ekskluzywnym. Właściwie aż do początku XX wieku amerykański folkloryzm zajmował się prawie wyłącznie balladami, ustnymi opowieściami i wyrobami rękodzieła wytworzonymi przez potomków emigrantów z wysp brytyjskich osiadłych w Nowej Anglii i rejonie Appalachów. Paradoksalnie dodano do tego pieśni i opowieści Afroamerykanów i to tylko dlatego, że obawiano się zaniku czarnej kultury w związku ze zniesieniem niewolnictwa na południu po wojnie secesyjnej. Dla konserwatywnej folklorystyki było to jakby zachowanie czegoś w rodzaju antebellum status quo.
Rozwój folklorystyki amerykańskiej polegał na przechodzeniu z pozycji konserwatywnych na liberalne. Uwidoczniło się to w poszerzaniu zakresu zainteresowań. Dziś folklor obejmuje wyróżniające się wytwory prawie każdej grupy, która może być określona etnicznie, narodowościowo, regionalnie, socjalnie i zawodowo. Dotyczy to ludzi żyjących i będących w różnym wieku; bada się nawet twórczość dzieci. W przeszłości badano tylko ludzi w starszym wieku, jako tzw. przekazicieli tradycji. I folkloryści zajęli się także folklorem miejskim.
W końcu folkloryści amerykańscy zauważyli, że naród amerykański składa się z imigrantów. Rozpoczęto badania folkloru amerykańskich Włochów, Greków, Polaków, Niemców itd. Bada się np. czy folklor Polaków jest tylko folklorem polskim w Ameryce, czy przeistoczył się już w nową jakość – folklor polsko-amerykański.
Ponieważ jedynymi nieimigrantami w Stanach Zjednoczonych są prawdziwi Amerykanie nazywani Indianami, folklorystyka zajęła się wszystkimi aspektami ich folkloru. Niektóre jego elementy zostały włączone już dawno do folkloru ogólnoamerykańskiego jak np. Bigfoot (właściwie Sasquatch, z języka Indian Saliszów se'sxac – dziki człowiek).

## Niektóre tematy zajmujące folklorystykę amerykańską

### Badania tradycyjne
- Folk
  - Ballady
    - Ballady Childe’a (ang. Child Ballads)
    - Ballady bluesowe (ang. Blues Ballads) (blues)
    - Ballady publikowane (ang. Broadside Ballads)
    - Ballady sentymentalne (ang. Parlor Ballads)

  - Kolędy
  - Kołysanki
  - Tańce
  - Szanty
  - Sztuka ludowa
- Opowieści
  - Alamo
  - Bogey, Bogeyman (legendarna potworna, zła postać)
  - Legendy
  - Mity
- Katastrofy
- Diabeł
- Czary, zaklęcia
- Gry
- Halloween
- Różdżkarstwo
- Rękodzieło
  - Koszykarstwo
  - Wyszywanie, dzierganie itp.
  - Pikowane kołdry, narzuty (ang. quilts)
- Rzemiosło
  - Kowalstwo
- Czary i czarownice
- Medycyna ludowa
- Wampir
- Zbrodnie i kryminaliści
- Postacie
  - Amos ’n’ Andy
  - Johnny Appleseed
  - Elfego Baca (1865-1945)
  - Barbara Allen
  - Sam(uel) Bass (1851-1878)
  - Roy Bean (ok. 1823-1903)
  - Billy the Kid (ok. 1859-1881)
  - Black Bart (1832-ok. 1917) (Charles E. Boles)
  - Daniel Boone (1734-1820)
  - Lizzie Borden (1860-1927)
  - Jim Bridger (1804-1881)
  - Brother Jonathan (symboliczna)
  - Buffalo Bill (1846-1917) (William F. Cody)
  - Paul Bunyan (fikcyjna postać)
  - Kit Carson (1809-1868) (Christopher Houston Carson)
  - Casey Jones (1863-1900) (John Luther 'Casey' Jones)
  - Butch Cassidy i Sundance Kid
  - Ned Cobb (1885-1973)
  - Gregorio Cortez (1875-1916)
  - Crazy Horse (ok. 1840-1877)
  - Davy Crockett (1786-1836)
  - Curanderos ludowi uzdrawiacze
  - George Armstrong Custer (1839-1876)
  - Wyatt Earp (1848-1929) (Wyatt Berry Stapp Earp)
  - Mike Fink (1770/80-1823)
  - Geronimo (ok. 1823-1909)
  - Frank James (1843-1915)
  - Jesse James (1847-1882)
  - John Henry (bd)
  - George Knox (1862-1892)
  - Kowboje
  - Mammy (czarna niania białych dzieci)
  - Gib Morgan (1842-1909)
  - Pielgrzymi i purytanie
  - Pocahontas (ok. 1595-1617)
  - Railroad Bill (Morris Slater)
  - Paul Revere (1735-1818)
  - Rip Van Winkle (postać fikcyjna)
  - Sambo (stereotyp Afroamerykanina)
  - Sitting Bull (ok. 1831-1890)
  - Squanto (ok. 1580-1622)
  - Stagolee (Stagger Lee, Stackerlee, Stackalee, Stagolee)
  - Wujek Remus (ang. Uncle Remus)
  - Wujek Sam (ang. Uncle Sam)
  - Yankee Doodle

### Badania współczesne
- Folklor homoseksualistów
  - Opowieści o AIDS
- Folklor związany z UFO
  - Porwania przez kosmitów
  - Stefa 51 (ang. Area 51) (związany także z tematem teorii spiskowych)
  - Kręgi w zbożu
  - Incydent w Roswell
- Astrologia
- Bomba atomowa
- Baseball
- Trójkąt Bermudzki
- Kryptozoologia, kryptydy
  - Wielka Stopa
  - Skunk ape
  - Squonk
  - Jackalope
  - Mothman
  - Diabeł z New Jersey
  - Bestia z Elmendorf
- Polish jokes (dowcipy o stereotypowych Polakach)
- Dowcipy o prawnikach
- Kultura motocyklistów
  - Gangi motocyklowe
- Breakdancing
- Naklejki na zderzaki
- Folklor college’ów
- Folklor komputerowy
  - Społeczność hakerów
- Folklor imigrantów
- Folklor wojskowy
- Graffiti
- Gremliny
- Konspiracja, teorie spiskowe
- Legendy miejskie (Urban Legend)
- rap
- Tatuaż
- Więzienne pieśni pracy
- Zbrodnie i kryminaliści
- Voodoo i hoodoo
- Postacie
  - Al Capone (Scarface) (1899-1947)
  - John Dillinger (1903-1934)
  - Joe Hill (1879-1915)
  - Hobo, tramp
  - Kierowcy ciężarówek (ang. truckers)
  - Joe Magarac
  - Marilyn Monroe (1926-1962)
  - Eliot Ness (1903-1957)
  - Pecos Bill (fikcyjna postać)
  - Elvis Presley (1935-1977)
  - Robert Johnson (1911-1938)
  - Superman
  - Tarzan

## Ważniejsze postacie folklorystyki amerykańskiej (badacze i kolekcjonerzy)
- Moses Asch (1905-1986) (założyciel Folkways Records, warszawiak, syn pisarza Szaloma Asza)
- Mary Hunter Austin (1868-1934)
- Marius Barbeau (1883-1969)
- Mary Elizabeth Barnicle (1891-1978)
- Mac E. Barrick (1933-1991)
- Phillips Barry (1880-1937)
- William R. Bascom (1912-1981)
- Fletcher S. Bassett (1847-1893)
- Ernest Warren Baughman (1916-1990)
- Earl Clifton Beck (1891-1977)
- Martha Warren Beckwith (1871-1959)
- Henry Marvin Belden (1868-1954)
- Ruth Benedict (1887-1948)
- Franz Boas (1858-1942)
- Ralph Steele Boggs (1901-1994)
- Banjamin A. Botkin (1901-1975)
- John Mason Brewer (1896-1975)
- Paul G. Brewster (1898-?)
- Bertrand Harris Bronson (1902-1985)
- Frank Clyde Brown (1870-1943)
- Arthur Leon Campa (1905-1978)
- Joseph Campbell (1904-1987)
- Marie Alice Campbell (1903-1980)
- Olive Dame Campbell (1882-1954)
- Loman D. Cansler (1924-1992)
- Carl Lamson Carmer (1983-1976)
- Joseph Médard Carrière (1902-1970)
- James Francis Child (1825-1896)
- Abbie Holmes Christensen (1852-1938)
- Robert Perry Christeson (1911-1992)
- Josiah H. Combs (1886-1960)
- Jack Conroy (1898-1990)
- Thomas Frederick Crane (1844-1927)
- Helen Creighton (1899-1989)
- Levette Jay Davidson (1894-1957)
- Arthur Kyle Davis Jr. (1897-1972)
- Frances Densmore (1867-1957)
- J. Frank Dobie (1888-1964)
- Richard M. Dorson (1916-1981)
- Katherine Dunham (1909-2006)
- Fannie Hardy Eckstorm (1865-1946)
- Duncan B.M. Emrich (1908-1977)
- Aurelio Macedonlo Espinosa (1880-1958)
- Austin E. Fife (1909-1986)
- Alcée Fortier (1856-1914)
- Emelyn Elizabeth Gardner (1872-1987)
- Anna Hadwick Gayton (1899-1977)
- Gordon Hall Gerould (1877-1953)
- Robert Winslow Gordon (1888-1961)
- John Greenway (1919-1991)
- Francis Barton Gummere (1855-1919
- Wayland D. Hand (1907-1986)
- Joel Chandler Harris (1848-1908)
- Mellinger Edward Henry (1873–1946)
- Melville Herskovits (1895-1963)
- George Herzog (1901-1983)
- Dorothy Mills Howard (1902-1996)
- Arthur Palmer Hudson (1892-1978)
- Zora Neale Hurston (1891-1960)
- George Pullen Jackson (1874-1953)
- Thelma Grey James (1899-1988)
- Raymond Deloy Jameson (1895-1959)
- William Hugh Jansen (1914-1979)
- Guy Benton Johnson (1901-1991)
- Louis Clark Jones (1908-1990)
- Edwin Capers Kirkland (1903-1972)
- George Lyman Kittredge (1860-1941)
- Karl Knortz (1841-1918)
- Sarah Gertrude Knott (1898-1984)
- George Korson (1899-1967)
- Rae Rosenblatt Korson (1901-1990)
- Alexander Haggerty Krappe (1894-1947)
- Gertrude Prokosch Kurath (1903-1992)
- Luc Lacourcière (1910-1989)
- MacEdward Leach (1892-1967)
- Hector H. Lee (1908-1992)
- Alan Lomax (1915-2002)
- John Lomax (1867-1948)
- Grant C. Loomis (1901-1963)
- Albert Bates Lord (1912-1991)
- Katherine Luomala (1907-1992)
- Otis Tufton Mason (1838-1908)
- James Mooney (1861-1921)
- Ruth Ann Musick (1897-1974)
- William Wells Newell (1839-1907)
- John Jacob Niles (1892-1980)
- Howard Washington Odum (1884-1954)
- Mary Alicia Owen (1850-1935)
- Mary Celestia Parler (1905-1981)
- Milman Parry (1902-1935)
- Louise Pound (1872-1958)
- Richard August Reuss (1940-1988)
- W. Edson Richmond (1916-1994)
- Franz Rickaby (1889-1925)
- Ralph Carter Rinzler (1934-1994)
- Leonard Ward Roberts (1912-1983)
- Emily Dorothy Scarborough (1878-1935)
- Henry Rowe Schoolcraft (1793-1864)
- Charles Seeger (1886-1979)
- Cecil James Sharp (1859-1924)
- Alfred L. Shoemaker (1913-)
- Henry Wharton Shoemaker (1882-1958)
- Charles M. Skinner (1852-1907)
- Grace Partridge Smith (1869-1959)
- Thomas Washington Talley (1870-1952)
- Archer Taylor (1890-1973)
- Jeannette Bell Thomas (1881-1982)
- Harold W. Thompson (1891-1963)
- Stith Thompson (1885-1976)
- Silas Claiborn Turnbo (1844-1925)
- Francis Lee Utley (1907-1974)
- Ivan H. Walton (1893-1968)
- Anne Locher Warner (1905-1991)
- Frank Warner (1903-1978)
- Newman Ivey White (1892-1948)
- D.K. Wilgus (1918-1989)
- John Quincy Wolf Jr. (1901-1972)

## Organizacje

### Organizacje badawcze
- American Folklife Center (1976)
- American Folklore Society (1888)
- Archive of Folk Culture (1928)
- Center for the Study of Southern Culture
- Smithsonian Institution

### Firmy nagraniowe
- Arhoolie Records
- Folkways Records
- Rounder Records

title: Folklor amerykański

wikitext:
'''Amerykański folklor''' – obejmuje tradycje ludowe kontynentu północnoamerykańskiego, zarówno jego rdzennych mieszkańców (różnych plemion [[Indianie|Indian]]), jak i osadników z [[Europa|Europy]] od XVI w.

Na folklor składają się zwyczaje, przesądy, opowieści, muzyka, tańce i pieśni przekazywane drogą ustną, a także wytwory materialne społeczności i grup etnicznych kontynentu amerykańskiego. W Stanach Zjednoczonych, kraju masowej imigracji, daje to pole do szczególnie szerokich badań, zwłaszcza komparatywnych.

Współcześnie naukowcy amerykańscy zajmują się także w ramach badań nad folklorem tzw. [[legenda miejska|legendami miejskimi]] – ''urban legend'', które przekazywane są za pomocą nowoczesnych środków, takich jak radio, telewizja, internet (portale społecznościowe, listy dyskusyjne) oraz telefony komórkowe (smsy)<ref name="urbanlegend">{{Cytuj stronę | url = http://americanfolklore.net/folklore/urban-legends/ | tytuł = American Folklore. Urban Legends | autor = S.E. Schlosser | data dostępu = 2015-01-18}}</ref>.

== Zarys historii folklorystyki amerykańskiej ==
W Stanach Zjednoczonych zorganizowane zbieranie i studiowanie [[folklor]]u amerykańskiego rozpoczęło się w drugiej połowie XIX wieku. W 1888 r. zostało założone [[American Folklore Society]]. Jedną z głównych przyczyn powstania folklorystyki w USA była zwiększająca się imigracja. Chociaż dziś folklorystyka jest liberalna i inkluzywna, to w przeszłości ruch folklorystyczny był ruchem konserwatywnym i ekskluzywnym. Właściwie aż do początku XX wieku amerykański folkloryzm zajmował się prawie wyłącznie [[ballada]]mi, ustnymi opowieściami i wyrobami rękodzieła wytworzonymi przez potomków emigrantów z wysp brytyjskich osiadłych w [[Nowa Anglia|Nowej Anglii]] i rejonie [[Appalachy|Appalachów]]. Paradoksalnie dodano do tego pieśni i opowieści Afroamerykanów i to tylko dlatego, że obawiano się zaniku ''czarnej'' kultury w związku ze zniesieniem niewolnictwa na południu po [[wojna secesyjna|wojnie secesyjnej]]. Dla konserwatywnej folklorystyki było to jakby zachowanie czegoś w rodzaju ''antebellum status quo''<ref>Przedwojenny stan rzeczy</ref>.

Rozwój folklorystyki amerykańskiej polegał na przechodzeniu z pozycji konserwatywnych na liberalne. Uwidoczniło się to w poszerzaniu zakresu zainteresowań. Dziś folklor obejmuje wyróżniające się wytwory prawie każdej grupy, która może być określona etnicznie, narodowościowo, regionalnie, socjalnie i zawodowo. Dotyczy to ludzi żyjących i będących w różnym wieku; bada się nawet twórczość dzieci. W przeszłości badano tylko ludzi w starszym wieku, jako tzw. przekazicieli tradycji. I folkloryści zajęli się także folklorem miejskim.

W końcu folkloryści amerykańscy zauważyli, że naród amerykański składa się z imigrantów. Rozpoczęto badania folkloru amerykańskich [[Włosi|Włochów]], [[Grecy|Greków]], [[Polacy|Polaków]], [[Niemcy|Niemców]] itd. Bada się np. czy folklor Polaków jest tylko folklorem polskim w Ameryce, czy przeistoczył się już w nową jakość – folklor polsko-amerykański.
:
Ponieważ jedynymi nieimigrantami w Stanach Zjednoczonych są prawdziwi Amerykanie nazywani Indianami, folklorystyka zajęła się wszystkimi aspektami ich folkloru. Niektóre jego elementy zostały włączone już dawno do folkloru ogólnoamerykańskiego jak np. ''Bigfoot'' (właściwie ''Sasquatch'', z języka [[Indianie|Indian]] Saliszów se'sxac – ''dziki człowiek'').

== Niektóre tematy zajmujące folklorystykę amerykańską ==
=== Badania tradycyjne ===
* [[muzyka folkowa|Folk]]
** [[Ballada|Ballady]]
*** Ballady Childe’a (ang. Child Ballads)
*** Ballady bluesowe (ang. Blues Ballads) ([[blues]])
*** Ballady publikowane (ang. Broadside Ballads)
*** Ballady sentymentalne (ang. Parlor Ballads)
** [[Kolęda|Kolędy]]
** [[Kołysanka|Kołysanki]]
** [[Taniec|Tańce]]
** [[Szanta (pieśń)|Szanty]]
** [[Sztuka ludowa]]
* Opowieści
** [[Bitwa o Alamo|Alamo]]
** [[Bogey]], [[Bogeyman]] (legendarna potworna, zła postać)
** [[Legenda|Legendy]]
** [[Mit]]y
* Katastrofy
* [[Diabeł]]
* [[magia|Czary]], [[zaklęcie (magia)|zaklęcia]]
* Gry
* [[Halloween]]
* [[Radiestezja|Różdżkarstwo]]
* [[Rękodzieło]]
** Koszykarstwo
** Wyszywanie, dzierganie itp.
** Pikowane kołdry, narzuty (ang. quilts)
* [[Rzemiosło]]
** [[Kowalstwo]]
* Czary i [[czarownica|czarownice]]
* [[Medycyna ludowa]]
* [[Wampir]]
* Zbrodnie i kryminaliści
* Postacie
** [[Amos ’n’ Andy]]
** [[Johnny Appleseed]]
** [[Elfego Baca]] (1865-1945)
** [[Barbara Allen]]
** Sam(uel) Bass (1851-1878)
** Roy Bean (ok. 1823-1903)
** [[Billy Kid|Billy the Kid]] (ok. 1859-1881)
** [[Black Bart]] (1832-ok. 1917) (Charles E. Boles)
** [[Daniel Boone]] (1734-1820)
** [[Lizzie Borden]] (1860-1927)
** [[Jim Bridger]] (1804-1881)
** [[Brother Jonathan]] (symboliczna)
** [[Buffalo Bill]] (1846-1917) (William F. Cody)
** [[Paul Bunyan]] (fikcyjna postać)
** [[Kit Carson]] (1809-1868) (Christopher Houston Carson)
** [[Casey Jones]] (1863-1900) (John Luther 'Casey' Jones)
** [[Butch Cassidy i Sundance Kid]]
** [[Ned Cobb]] (1885-1973)
** [[Gregorio Cortez]] (1875-1916)
** [[Szalony Koń|Crazy Horse]] (ok. 1840-1877)
** [[Davy Crockett]] (1786-1836)
** [[Curanderos]] ludowi uzdrawiacze
** [[George Custer|George Armstrong Custer]] (1839-1876)
** [[Wyatt Earp]] (1848-1929) (Wyatt Berry Stapp Earp)
** [[Mike Fink]] (1770/80-1823)
** [[Geronimo]] (ok. 1823-1909)
** [[Frank James]] (1843-1915)
** [[Jesse James]] (1847-1882)
** John Henry (bd)
** [[George Knox]] (1862-1892)
** [[Kowboj]]e
** [[Mammy]] (''czarna'' niania ''białych'' dzieci)
** [[Gib Morgan]] (1842-1909)
** [[Pielgrzymi]] i [[Purytanizm|purytanie]]
** [[Pocahontas]] (ok. 1595-1617)
** [[Railroad Bill]] (Morris Slater)
** [[Paul Revere]] (1735-1818)
** [[Rip Van Winkle]] (postać fikcyjna)
** Sambo (stereotyp Afroamerykanina)
** [[Siedzący Byk|Sitting Bull]] (ok. 1831-1890)
** [[Squanto]] (ok. 1580-1622)
** [[Stagolee]] (Stagger Lee, Stackerlee, Stackalee, Stagolee)
** [[Wujek Remus]] (ang. Uncle Remus)
** [[Wuj Sam|Wujek Sam]] (ang. Uncle Sam)
** [[Yankee Doodle]]

=== Badania współczesne ===
* Folklor [[homoseksualizm|homoseksualistów]]
** Opowieści o [[Zespół nabytego niedoboru odporności|AIDS]]
* Folklor związany z [[UFO]]
** Porwania przez [[Kosmita|kosmitów]]
** [[Strefa 51|Stefa 51]] (ang. Area 51) (związany także z tematem teorii spiskowych)
** [[Kręgi zbożowe|Kręgi w zbożu]]
** [[Incydent w Roswell]]
* [[Astrologia]]
* [[Broń jądrowa#Bomba atomowa|Bomba atomowa]]
* [[Baseball]]
* [[Trójkąt Bermudzki]]
* [[Kryptozoologia]], [[Kryptyda|kryptydy]]
** [[Wielka Stopa (kryptozoologia)|Wielka Stopa]]
** [[Skunk ape]]
** [[Squonk]]
** [[Jackalope]]
** [[Mothman]]
** [[Diabeł z New Jersey]]
** [[Bestia z Elmendorf]]
* [[Polish jokes]] (dowcipy o stereotypowych Polakach)
* Dowcipy o prawnikach
* Kultura motocyklistów
** Gangi motocyklowe
* [[Breakdance|Breakdancing]]
* Naklejki na zderzaki
* Folklor college’ów
* Folklor komputerowy
** [[Społeczność hakerów]]
* Folklor imigrantów
* Folklor wojskowy
* [[Graffiti]]
* [[Gremlin]]y
* [[Konspiracja]], [[teoria spiskowa|teorie spiskowe]]
* [[legenda miejska|Legendy miejskie]] (Urban Legend)
* [[rap]]
* [[Tatuaż]]
* Więzienne pieśni pracy
* Zbrodnie i kryminaliści
* [[Voodoo]] i [[hoodoo]]
* Postacie
** [[Al Capone]] (Scarface) (1899-1947)
** [[John Dillinger]] (1903-1934)
** [[Joe Hill (związkowiec)|Joe Hill]] (1879-1915)
** [[Hobo]], [[Tramp (postać)|tramp]]
** Kierowcy ciężarówek (ang. truckers)
** Joe Magarac
** [[Marilyn Monroe]] (1926-1962)
** [[Eliot Ness]] (1903-1957)
** Pecos Bill (fikcyjna postać)
** [[Elvis Presley]] (1935-1977)
** [[Robert Johnson]] (1911-1938)
** [[Superman]]
** [[Tarzan]]

== Ważniejsze postacie folklorystyki amerykańskiej (badacze i kolekcjonerzy) ==
* [[Moses Asch]] (1905-1986) (założyciel [[Folkways Records]], warszawiak, syn pisarza [[Szalom Asz|Szaloma Asza]])
* [[Mary Hunter Austin]] (1868-1934)
* [[Marius Barbeau]] (1883-1969)
* [[Mary Elizabeth Barnicle]] (1891-1978)
* [[Mac E. Barrick]] (1933-1991)
* [[Phillips Barry]] (1880-1937)
* [[William R. Bascom]] (1912-1981)
* [[Fletcher S. Bassett]] (1847-1893)
* [[Ernest Warren Baughman]] (1916-1990)
* [[Earl Clifton Beck]] (1891-1977)
* [[Martha Warren Beckwith]] (1871-1959)
* [[Henry Marvin Belden]] (1868-1954)
* [[Ruth Benedict]] (1887-1948)
* [[Franz Boas]] (1858-1942)
* [[Ralph Steele Boggs]] (1901-1994)
* [[Banjamin A. Botkin]] (1901-1975)
* [[John Mason Brewer]] (1896-1975)
* [[Paul G. Brewster]] (1898-?)
* [[Bertrand Harris Bronson]] (1902-1985)
* [[Frank Clyde Brown]] (1870-1943)
* [[Arthur Leon Campa]] (1905-1978)
* [[Joseph Campbell]] (1904-1987)
* [[Marie Alice Campbell]] (1903-1980)
* [[Olive Dame Campbell]] (1882-1954)
* [[Loman D. Cansler]] (1924-1992)
* [[Carl Lamson Carmer]] (1983-1976)
* [[Joseph Médard Carrière]] (1902-1970)
* [[James Francis Child]] (1825-1896)
* [[Abbie Holmes Christensen]] (1852-1938)
* [[Robert Perry Christeson]] (1911-1992)
* [[Josiah H. Combs]] (1886-1960)
* [[Jack Conroy]] (1898-1990)
* [[Thomas Frederick Crane]] (1844-1927)
* [[Helen Creighton]] (1899-1989)
* [[Levette Jay Davidson]] (1894-1957)
* [[Arthur Kyle Davis Jr.]] (1897-1972)
* [[Frances Densmore]] (1867-1957)
* [[J. Frank Dobie]] (1888-1964)
* [[Richard Dorson|Richard M. Dorson]] (1916-1981)
* [[Katherine Dunham]] (1909-2006)
* [[Fannie Hardy Eckstorm]] (1865-1946)
* [[Duncan B.M. Emrich]] (1908-1977)
* [[Aurelio Macedonlo Espinosa]] (1880-1958)
* [[Austin E. Fife]] (1909-1986)
* [[Alcée Fortier]] (1856-1914)
* [[Emelyn Elizabeth Gardner]] (1872-1987)
* [[Anna Hadwick Gayton]] (1899-1977)
* [[Gordon Hall Gerould]] (1877-1953)
* [[Robert Winslow Gordon]] (1888-1961)
* [[John Greenway]] (1919-1991)
* [[Francis Barton Gummere]] (1855-1919
* [[Wayland D. Hand]] (1907-1986)
* [[Joel Chandler Harris]] (1848-1908)
* [[Mellinger Edward Henry]] (1873–1946)
* [[Melville Herskovits]] (1895-1963)
* [[George Herzog]] (1901-1983)
* [[Dorothy Mills Howard]] (1902-1996)
* [[Arthur Palmer Hudson]] (1892-1978)
* [[Zora Neale Hurston]] (1891-1960)
* [[George Pullen Jackson]] (1874-1953)
* [[Thelma Grey James]] (1899-1988)
* [[Raymond Deloy Jameson]] (1895-1959)
* [[William Hugh Jansen]] (1914-1979)
* [[Guy Benton Johnson]] (1901-1991)
* [[Louis Clark Jones]] (1908-1990)
* [[Edwin Capers Kirkland]] (1903-1972)
* [[George Lyman Kittredge]] (1860-1941)
* [[Karl Knortz]] (1841-1918)
* [[Sarah Gertrude Knott]] (1898-1984)
* [[George Korson]] (1899-1967)
* [[Rae Rosenblatt Korson]] (1901-1990)
* [[Alexander Haggerty Krappe]] (1894-1947)
* [[Gertrude Prokosch Kurath]] (1903-1992)
* [[Luc Lacourcière]] (1910-1989)
* [[MacEdward Leach]] (1892-1967)
* [[Hector H. Lee]] (1908-1992)
* [[Alan Lomax]] (1915-2002)
* [[John Lomax]] (1867-1948)
* [[Grant C. Loomis]] (1901-1963)
* [[Albert Bates Lord]] (1912-1991)
* [[Katherine Luomala]] (1907-1992)
* [[Otis Tufton Mason]] (1838-1908)
* [[James Mooney]] (1861-1921)
* [[Ruth Ann Musick]] (1897-1974)
* [[William Wells Newell]] (1839-1907)
* [[John Jacob Niles]] (1892-1980)
* [[Howard Washington Odum]] (1884-1954)
* [[Mary Alicia Owen]] (1850-1935)
* [[Mary Celestia Parler]] (1905-1981)
* [[Milman Parry]] (1902-1935)
* [[Louise Pound]] (1872-1958)
* [[Richard August Reuss]] (1940-1988)
* [[W. Edson Richmond]] (1916-1994)
* [[Franz Rickaby]] (1889-1925)
* [[Ralph Carter Rinzler]] (1934-1994)
* [[Leonard Ward Roberts]] (1912-1983)
* [[Emily Dorothy Scarborough]] (1878-1935)
* [[Henry Rowe Schoolcraft]] (1793-1864)
* [[Charles Seeger]] (1886-1979)
* [[Cecil Sharp|Cecil James Sharp]] (1859-1924)
* [[Alfred L. Shoemaker]] (1913-)
* [[Henry Wharton Shoemaker]] (1882-1958)
* [[Charles M. Skinner]] (1852-1907)
* [[Grace Partridge Smith]] (1869-1959)
* [[Thomas Washington Talley]] (1870-1952)
* [[Archer Taylor]] (1890-1973)
* [[Jeannette Bell Thomas]] (1881-1982)
* [[Harold W. Thompson]] (1891-1963)
* [[Stith Thompson]] (1885-1976)
* [[Silas Claiborn Turnbo]] (1844-1925)
* [[Francis Lee Utley]] (1907-1974)
* [[Ivan H. Walton]] (1893-1968)
* [[Anne Locher Warner]] (1905-1991)
* [[Frank Warner]] (1903-1978)
* [[Newman Ivey White]] (1892-1948)
* [[D.K. Wilgus]] (1918-1989)
* [[John Quincy Wolf Jr.]] (1901-1972)

== Organizacje ==
=== Organizacje badawcze ===
* [[American Folklife Center]] (1976)
* [[American Folklore Society]] (1888)
* [[Archive of Folk Culture]] (1928)
* [[Center for the Study of Southern Culture]]
* [[Smithsonian Institution]]

=== Firmy nagraniowe ===
* [[Arhoolie Records]]
* [[Folkways Records]]
* [[Rounder Records]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* Alan Axelrod, Harry Oster. ''The Penguin Dictionary of American Folklore''. Penguin Reference, Nowy Jork 2000 {{ISBN|0-14-100240-9}}
* Redaktorzy: Neal Walters i Brian Mansfield. ''Music Hound Folk. The Essential Album Guide.'' Visible Ink Press, Detroit 1998 {{ISBN|1-57859-037-X}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Folklor amerykański| ]]


text:
# Walkabout
Walkabout – australijsko-brytyjski film fabularny z 1971 roku w reżyserii Nicolasa Roega. Dwójka dzieci zagubiona na australijskiej pustyni i ich przewodnik – młody Aborygen. Konfrontacja dwóch światów.

## Obsada
- David Gulpilil
- Jenny Agutter
- Luc Roeg
- John Meillon

title: Walkabout

wikitext:
{{inne znaczenia|australijskiego filmu fabularnego|odcinek serialu [[Walkabout (Zagubieni)]]}}
{{Film infobox
 |tytuł            = Walkabout
 |oryginalny tytuł =
 |grafika          =
 |opis grafiki     =
 |alt grafiki      =
 |gatunek          = [[Dramat filmowy|dramat]]
 |rok produkcji    =
 |data premiery    = październik [[1971 w filmie|1971]]
 |kraj produkcji   = [[Australia]] [[Wielka Brytania]]
 |język            = angielski
 |czas trwania     = 100 min
 |reżyseria        = [[Nicolas Roeg]]
 |scenariusz       = [[Edward Bond]]
[[James Vance Marshall]]
 |główne role      = [[David Gulpilil]]
[[Jenny Agutter]]
[[Luc Roeg]]
[[John Meillon]]
 |muzyka           = [[John Barry]]
 |zdjęcia          = [[Nicholas Roeg]]
 |scenografia      = [[Terry Gough]]
 |kostiumy         =
 |montaż           = [[Antony Gibbs]]
[[Alan Pattillo]]
 |produkcja        = [[20th Century Fox]]
[[Si Litvinoff Film Production]]
 |wytwórnia        =
 |dystrybucja      =
 |budżet           =
 |przychody brutto =
 |poprzednik       =
 |kontynuacja      =
 |nagrody          =
 |commons          =
 |wikicytaty       =
 |www              =
}}
'''Walkabout''' – [[Australia|australijsko-]][[Wielka Brytania|brytyjski]] [[film fabularny]] z 1971 roku w reżyserii [[Nicolas Roeg|Nicolasa Roega]]. Dwójka dzieci zagubiona na australijskiej pustyni i ich przewodnik – młody [[Aborygeni australijscy|Aborygen]]. Konfrontacja dwóch światów.

== Obsada ==
* [[David Gulpilil]]
* [[Jenny Agutter]]
* [[Luc Roeg]]
* [[John Meillon]]

== Linki zewnętrzne ==
* {{IMDb|tytuł|0067959|Walkabout}}
* {{IMDb|tytuł|0067959|Walkabout}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Australijskie dramaty filmowe]]
[[Kategoria:Australijskie filmy z 1971 roku]]
[[Kategoria:Brytyjskie dramaty filmowe]]
[[Kategoria:Brytyjskie filmy z 1971 roku]]
[[Kategoria:Filmowe ścieżki dźwiękowe Johna Barry’ego]]
[[Kategoria:Filmy w reżyserii Nicolasa Roega]]

title: Walkabout

Gatunek: dramat

Data premiery: październik 1971

Kraj produkcji: Australia Wielka Brytania

Język: angielski

Czas trwania: 100 min

Reżyseria: Nicolas Roeg

Scenariusz: Edward Bond · James Vance Marshall

Główne role: David Gulpilil · Jenny Agutter · Luc Roeg · John Meillon

Muzyka: John Barry

Zdjęcia: Nicholas Roeg

Scenografia: Terry Gough

Montaż: Antony Gibbs · Alan Pattillo

Produkcja: 20th Century Fox · Si Litvinoff Film Production


text:
# Kaplica Bożego Grobu w Przeworsku
Kaplica Bożego Grobu w Przeworsku – kaplica przy bazylice kolegiackiej w Przeworsku, w której znajduje się stały ołtarz będący wierną repliką z bazyliki Grobu Świętego w Jerozolimie.
Istnienie kaplicy związane jest z zakonem Kanoników Regularnych Stróżów Grobu Chrystusowego zwanych bożogrobcami lub miechowitami, którzy przybyli do Przeworska w 1394 roku, sprawując w tej parafii posługę do 1846 roku.
Prace nad dobudowaniem kaplicy do bazyliki rozpoczęte zostały w 1697 roku, zaś konsekrację przeprowadzono w 1727 r. W wydanym po raz pierwszy w 1786 r. opracowaniu pt. „Geografia (...) Galicyi i Lodomeryi” autorstwa hrabiego Ewarysta Andrzeja Kuropatnickiego przy opisie Przeworska czytamy: ...zdobi to miasto kościół wspaniały i w wyborne malowania obfity z kaplicą według prawdziwego rozmiaru grobu Chrystusowego w Jeruzalem. W której to kaplicy są groby domu xiążąt Lubomirskich, dziedziców i fundatorów, i wielu zacnych zakonnych prałatów, którzy tu mają probostwo kanonicy grobu Chrystusowego.
W połowie XIX w., po śmierci ostatniego z przeworskich bożogrobców, kaplica została zamknięta i opuszczona. W latach 1968–1969 kaplicę uporządkowano i wyremontowano, m.in. odtwarzając sztukaterię, przywrócono też wykonaną w 1821 r. polichromię.
Kaplica posiada wyraźnie barokowy wystrój. Wejście do niej prowadzi przez bogato zdobione odrzwia z czarnego marmuru z drzwiami z kutego żelaza. We wnętrzu na centralnym miejscu znajduje się wykonany w 1712 roku Boży Grób. W jego ścianę został wmurowany jako relikwia kamień z jerozolimskiego oryginału. Ściany zdobi neoklasyczna dekoracja malarska z około 1845 roku z fragmentem starej polichromii. Na ścianach bocznych znajdują się ołtarze z XVIII wieku: „Złożenie do Grobu” oraz „Niewiasty i uczniowie przy pustym Grobie”.
Dziś kościół wraz z kaplicą Grobu Pańskiego stanowi sanktuarium, a także atrakcję turystyczną. W 2007 obiekt zajął 5. miejsce w plebiscycie gazety „Nowiny” na 7 cudów Podkarpacia.
W podziemiach kaplicy spoczywają między innymi członkowie rodu Lubomirskich oraz prepozyci klasztoru Bożogrobców:
- Józef Lubomirski i jego dwie żony: Katarzyna Lubomirska z Bełżyckich oraz Teresa Lubomirska z Mniszchów
- Dorota Lubomirska
- Henryk Lubomirski
- Andrzej Lubomirski
- Franciszek Chodowicz
- Piotr Gogoliński
- Wacław Muratowicz
- Józef Drozdowski
- Teofil Zaczyński

title: Kaplica Bożego Grobu w Przeworsku

wikitext:
{{Świątynia chrześcijańska infobox
 |nazwa                     = Kaplica Bożego Grobu w Przeworsku
 |nazwa miejscowa           =
 |zabytek                   = A-309 z 27.11.1952 (decyzja: zespół klasztorny bożogrobców)<ref>{{zabytek|podkarpackie}}</ref>
 |funkcja świątyni          =
 |grafika                   = Kaplica Grobu Bożego - Przeworsk.jpg
 |opis grafiki              = Wnętrze kaplicy Grobu Bożego
 |państwo                   = POL
 |miejscowość               = Przeworsk
 |adres                     =
 |wyznanie                  = Katolickie
 |kościół                   =
 |administratura nazwa      =
 |administratura typ        =
 |tytuł świątyni            =
 |data nadania              =
 |nadający tytuł            =
 |dedykacja świątyni        =
 |dzień wspomnienia         =
 |relikwie                  =
 |cudowne wizerunki         =
 |data powołania            =
 |data dekretu              =
 |dekret wydał              =
 |data rozpoczęcia budowy   = 1692
 |data zakończenia budowy   =
 |data konsekracji          =
 |data zamknięcia           =
 |aktualne przeznaczenie    =
 |data zniszczenia          =
 |data odbudowy             =
 |data reaktywacji          =
 |poprzednie wyznanie       =
 |fundator                  =
 |zniszczona przez          =
 |plan świątyni             =
 |opis planu                =
 |styl                      = Barok
 |architekt                 =
 |materiał budowlany        =
 |liczba wiernych           =
 |powierzchnia              =
 |wysokość                  =
 |długość                   =
 |szerokość                 =
 |liczba wież               =
 |wysokość wieży            =
 |liczba kopuł              =
 |średnica kopuły zew       =
 |wysokość kopuły zew       =
 |liczba ikonostasów        =
 |liczba ołtarzy            =
 |wezwania ołtarzy bocznych =
 |liczba naw                =
 |szerokość nawy głównej    =
 |wysokość nawy głównej     =
 |szerokość nawy bocznej    =
 |wysokość nawy bocznej     =
 |szerokość transeptu       =
 |liczba głosów             =
 |liczba manuałów           =
 |typ dzwonnicy             =
 |nazwa dzwonu              =
 |kod mapy                  = Przeworsk
 |współrzędne               = 50°3′27″N 22°29′24″E
 |commons                   = Category:Basilica of the Holy Spirit in Przeworsk
 |www                       =
}}
[[Plik:Przeworsk tomb of Christ chapel.jpg|thumb|240px|left| Kaplica Bożego Grobu]]'''Kaplica Bożego Grobu w Przeworsku''' – [[kaplica]] przy [[bazylika kolegiacka Ducha Świętego w Przeworsku|bazylice kolegiackiej]] w [[Przeworsk]]u, w której znajduje się stały ołtarz będący wierną [[Replika (duplikat)|repliką]] z [[bazylika Grobu Świętego|bazyliki Grobu Świętego]] w [[Jerozolima|Jerozolimie]]<ref>{{Cytuj stronę |url=http://wiadomosci.gazeta.pl/kraj/1,34309,4044293.html |tytuł=''Kaplica Bożego Grobu otwarta tylko w święta'' na wiadomosci.gazeta.pl (Dostęp: 2007-04-06) |data dostępu=2011-09-17 |archiwum=https://web.archive.org/web/20140427082358/http://wiadomosci.gazeta.pl/kraj/1,34309,4044293.html |zarchiwizowano=2014-04-27}}</ref>.
Istnienie kaplicy związane jest z zakonem Kanoników Regularnych Stróżów Grobu Chrystusowego zwanych [[Kanonicy Regularni Grobu Bożego|bożogrobcami]] lub miechowitami, którzy przybyli do Przeworska w 1394 roku, sprawując w tej parafii posługę do 1846 roku.

Prace nad dobudowaniem kaplicy do [[bazylika|bazyliki]] rozpoczęte zostały w 1697 roku, zaś [[Poświęcenie kościoła|konsekrację]] przeprowadzono w 1727 r. W wydanym po raz pierwszy w 1786 r. opracowaniu pt. „Geografia (...) Galicyi i Lodomeryi” autorstwa hrabiego [[Ewaryst Andrzej Kuropatnicki|Ewarysta Andrzeja Kuropatnickiego]] przy opisie Przeworska czytamy: ...''zdobi to miasto kościół wspaniały i w wyborne malowania obfity z kaplicą według prawdziwego rozmiaru grobu Chrystusowego w Jeruzalem. W której to kaplicy są groby domu xiążąt Lubomirskich, dziedziców i fundatorów, i wielu zacnych zakonnych prałatów, którzy tu mają probostwo kanonicy grobu Chrystusowego''<ref name="ggil" />.

W połowie XIX w., po śmierci ostatniego z przeworskich bożogrobców, kaplica została zamknięta i opuszczona. W latach 1968–1969 kaplicę uporządkowano i wyremontowano, m.in. odtwarzając sztukaterię, przywrócono też wykonaną w 1821 r. polichromię<ref name="PeCr">{{Cytuj pismo |nazwisko = Mróz |imię = Franciszek |tytuł = Sanktuaria i kaplice Bożego Grobu w Polsce |czasopismo = Peregrinus Cracoviensis |wolumin = 8 |strony = 79-113 |data = 2000 |wydawca = Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego |issn = 1425-1922}}</ref>.

Kaplica posiada wyraźnie [[barok]]owy wystrój. Wejście do niej prowadzi przez bogato zdobione [[węgar|odrzwia]] z czarnego [[marmur]]u z drzwiami z kutego żelaza. We wnętrzu na centralnym miejscu znajduje się wykonany w 1712 roku Boży Grób. W jego ścianę został wmurowany jako [[relikwie|relikwia]] kamień z jerozolimskiego oryginału. Ściany zdobi [[neoklasycyzm|neoklasyczna]] dekoracja malarska z około 1845 roku z fragmentem starej [[polichromia|polichromii]]. Na ścianach bocznych znajdują się ołtarze z XVIII wieku: „Złożenie do Grobu” oraz „Niewiasty i uczniowie przy pustym Grobie”.

Dziś kościół wraz z kaplicą Grobu Pańskiego stanowi [[sanktuarium]], a także atrakcję turystyczną. W 2007 obiekt zajął 5. miejsce w plebiscycie gazety „Nowiny” na 7 cudów Podkarpacia<ref>{{cytuj stronę|tytuł = Siedem cudów po polsku|url=https://web.archive.org/web/20170518124318/http://www.tvn24.pl/wiadomosci-z-kraju,3/siedem-cudow-po-polsku,31016.html|opublikowany=tvn24.pl|data=10 sierpnia 2007|data dostępu=2024-06-29}}</ref>.

W podziemiach kaplicy spoczywają między innymi członkowie rodu Lubomirskich oraz prepozyci klasztoru Bożogrobców<ref>{{Cytuj stronę | url = https://nowiny24.pl/pogrzeb-panstwowy-sp-andrzeja-ksiecia-lubomirskiego-ostatniego-ordynata-przeworskiego/ar/c1-18250563 | tytuł = Pogrzeb państwowy śp. Andrzeja Księcia Lubomirskiego ostatniego Ordynata Przeworskiego | data = 2024-01-20 | język = pl | data dostępu = 2024-01-22}}</ref><ref>{{Cytuj stronę | url = https://nowiny24.pl/trwaja-przygotowania-do-pogrzebu-ksiecia-andrzeja-lubomirskiego-tak-wyglada-jego-krypta-zdjecia/ar/c1-18241823 | tytuł = Trwają przygotowania do pogrzebu księcia Andrzeja Lubomirskiego | data = 2024-01-17 | język = pl | data dostępu = 2024-01-22}}</ref>:

* [[Józef Lubomirski (wojewoda czernihowski)|Józef Lubomirski]] i jego dwie żony: Katarzyna Lubomirska z Bełżyckich oraz Teresa Lubomirska z Mniszchów
* [[Dorota Lubomirska]]
* [[Henryk Lubomirski]]
* [[Andrzej Lubomirski]]
* Franciszek Chodowicz
* Piotr Gogoliński
* Wacław Muratowicz
* Józef Drozdowski
* Teofil Zaczyński

== Przypisy ==
{{Przypisy|

<ref name="ggil">{{Cytuj książkę|nazwisko=Kuropatnicki|imię=Ewaryst Andrzej|tytuł=Geografia albo dokładne opisanie królestw Galicyi i Lodomeryi|wydanie=powtórne|wydawca=Nakładem Wojciecha Manieckiego|miejsce=Lwów|data=1858|strony=42 (s. 52 w pdf)|url=https://rcin.org.pl/dlibra/doccontent?id=34790}}</ref>

}}
== Linki zewnętrzne ==
* {{Cytuj stronę | url = http://www.bazylika.przeworsk.pl/app/webroot/index.php/static_pages/view/67 | tytuł = Historia bazyliki | opublikowany = bazylika.przeworsk.pl | archiwum = https://web.archive.org/web/20101123090443/http://www.bazylika.przeworsk.pl/app/webroot/index.php/static_pages/view/67 | zarchiwizowano = 2010-11-23}}

{{Kościoły Przeworska}}

{{SORTUJ:Przeworsk}}
[[Kategoria:Architektura I Rzeczypospolitej (województwo ruskie)]]
[[Kategoria:Kaplice w Przeworsku|Kaplica Bożego Grobu w Przeworsku]]
[[Kategoria:Sanktuaria chrześcijańskie]]
[[Kategoria:Zabytkowe kościoły w Przeworsku|Bożego Grobu]]
[[Kategoria:Kaplice w archidiecezji przemyskiej]]
[[Kategoria:Kaplice Grobu Bożego w Polsce]]
[[Kategoria:Świątynie bożogrobców]]

title: Kaplica Bożego Grobu w Przeworsku

Miejscowość: Przeworsk

Wyznanie: Katolickie

Styl: Barok